# Il-Ġurnal Uffiċjali C 165/2023

| | ISSN 1977-0987 |
| --- | --- |
| Il-Ġurnal Uffiċjali
  tal-Unjoni Ewropea | C 165 |
| | |
| Edizzjoni bil-Malti | Informazzjoni u Avviżi | Volum 6610 ta' Mejju 2023 |

ISSN 1977-0987

Il-Ġurnal Uffiċjali

tal-Unjoni Ewropea

C 165

Edizzjoni bil-Malti

Informazzjoni u Avviżi

Volum 6610 ta' Mejju 2023

---

| Werrej | Paġna |
| --- | --- |
| | II   Komunikazzjonijiet |
| | KOMUNIKAZZJONIJIET MINN ISTITUZZJONIJIET, KORPI, UFFIĊĊJI U AĠENZIJI TAL-UNJONI EWROPEA |
| | Il-Kummissjoni Ewropea |
| 2023/C 165/01 | Komunikazzjoni tal-Kummissjoni — Avviż tal-Kummissjoni dwar rakkomandazzjonijiet fir-rigward tar-rapporti aġġornati tal-2020 għall-Artikolu 11 tad-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina (2008/56/KE) | 1 |
| 2023/C 165/02 | Ebda oppożizzjoni għal konċentrazzjoni notifikata (Il-Każ M.11075 — EBERT HERA ESSER HOLDING / SERVICECO) (
  1
  ) | 8 |

Werrej

Paġna

II   Komunikazzjonijiet

KOMUNIKAZZJONIJIET MINN ISTITUZZJONIJIET, KORPI, UFFIĊĊJI U AĠENZIJI TAL-UNJONI EWROPEA

Il-Kummissjoni Ewropea

2023/C 165/01

Komunikazzjoni tal-Kummissjoni — Avviż tal-Kummissjoni dwar rakkomandazzjonijiet fir-rigward tar-rapporti aġġornati tal-2020 għall-Artikolu 11 tad-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina (2008/56/KE)

1

2023/C 165/02

Ebda oppożizzjoni għal konċentrazzjoni notifikata (Il-Każ M.11075 — EBERT HERA ESSER HOLDING / SERVICECO) (
  1
  )

1

8

---

| | IV   Informazzjoni |
| --- | --- |
| | INFORMAZZJONI MINN ISTITUZZJONIJIET, KORPI, UFFIĊĊJI U AĠENZIJI TAL-UNJONI EWROPEA |
| | Il-Kummissjoni Ewropea |
| 2023/C 165/03 | Rata tal-kambju tal-euro — It-8 ta' Mejju 2023 | 9 |
| 2023/C 165/04 | Rata tal-kambju tal-euro — Id-9 ta' Mejju 2023 | 10 |
| | INFORMAZZJONI MILL-ISTATI MEMBRI |
| 2023/C 165/05 | Avviż ta’ żoni disponibbli għall-għoti ta’ liċenzji għall-esplorazzjoni u għall-isfruttament tal-idrokarburi | 11 |
| 2023/C 165/06 | Avviż dwar id-disponibbiltà ta’ żoni fl-Awstrija għall-ipprospettar, l-esplorazzjoni u l-produzzjoni tal-idrokarburi | 13 |

IV   Informazzjoni

INFORMAZZJONI MINN ISTITUZZJONIJIET, KORPI, UFFIĊĊJI U AĠENZIJI TAL-UNJONI EWROPEA

Il-Kummissjoni Ewropea

2023/C 165/03

Rata tal-kambju tal-euro — It-8 ta' Mejju 2023

9

2023/C 165/04

Rata tal-kambju tal-euro — Id-9 ta' Mejju 2023

10

INFORMAZZJONI MILL-ISTATI MEMBRI

2023/C 165/05

Avviż ta’ żoni disponibbli għall-għoti ta’ liċenzji għall-esplorazzjoni u għall-isfruttament tal-idrokarburi

11

2023/C 165/06

Avviż dwar id-disponibbiltà ta’ żoni fl-Awstrija għall-ipprospettar, l-esplorazzjoni u l-produzzjoni tal-idrokarburi

13

---

| | V   Avviżi |
| --- | --- |
| | ATTI OĦRAJN |
| | Il-Kummissjoni Ewropea |
| 2023/C 165/07 | Pubblikazzjoni ta’ emenda standard approvata għal Speċifikazzjoni tal-Prodott ta’ denominazzjoni ta’ oriġini protetta jew indikazzjoni ġeografika protetta fis-settur tal-prodotti agrikoli u tal-oġġetti tal-ikel, kif imsemmi fl-Artikolu 6b(2) u (3) tar-Regolament ta’ Delega tal-Kummissjoni (UE) Nru 664/2014 | 14 |

V   Avviżi

ATTI OĦRAJN

Il-Kummissjoni Ewropea

2023/C 165/07

Pubblikazzjoni ta’ emenda standard approvata għal Speċifikazzjoni tal-Prodott ta’ denominazzjoni ta’ oriġini protetta jew indikazzjoni ġeografika protetta fis-settur tal-prodotti agrikoli u tal-oġġetti tal-ikel, kif imsemmi fl-Artikolu 6b(2) u (3) tar-Regolament ta’ Delega tal-Kummissjoni (UE) Nru 664/2014

14

---

| | Rettifika |
| --- | --- |
| | Rettifika għall-Avviż minn qabel ta’ konċentrazzjoni (Każ M.11055 – EQUITIX / CUBE / RIVER RIDGE) — Każ li jista’ jiġi kkunsidrat għal proċedura ssimplifikata ( ĠU C 133, 17.4.2023 ) | 19 |

Rettifika

Rettifika għall-Avviż minn qabel ta’ konċentrazzjoni (Każ M.11055 – EQUITIX / CUBE / RIVER RIDGE) — Każ li jista’ jiġi kkunsidrat għal proċedura ssimplifikata ( ĠU C 133, 17.4.2023 )

( ĠU C 133, 17.4.2023 )

19

---

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Test b'rilevanza għaż-ŻEE. |

---

(1)   Test b'rilevanza għaż-ŻEE.

1

| MT | |
| --- | --- |

MT

---

II Komunikazzjonijiet

KOMUNIKAZZJONIJIET MINN ISTITUZZJONIJIET, KORPI, UFFIĊĊJI U AĠENZIJI TAL-UNJONI EWROPEA

Il-Kummissjoni Ewropea

| 10.5.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 165/1 |
| --- | --- | --- | --- |

10.5.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 165/1

---

KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI

Avviż tal-Kummissjoni dwar rakkomandazzjonijiet fir-rigward tar-rapporti aġġornati tal-2020 għall-Artikolu 11 tad-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina (2008/56/KE)

(2023/C 165/01)

1.   INTRODUZZJONI

Id-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina (MSFD, 2008/56/KE) (1) hija leġiżlazzjoni olistika. L-objettiv tagħha huwa li tipproteġi l-ambjent tal-baħar fl-Ewropa, filwaqt li tippermetti l-użu sostenibbli tar-riżorsi u s-servizzi tal-baħar. Dan jirrikjedi li l-Istati Membri jivvalutaw il-kwalità tal-ambjent tal-baħar; jiddeterminaw status ambjentali tajjeb; jistabbilixxu miri ambjentali xierqa; ifasslu programmi ta’ monitoraġġ adegwati; u jimplimentaw miżuri biex jintlaħaq l-għan ewlieni tad-Direttiva li jiġi żgurat “status ambjentali tajjeb” tal-ilmijiet marini kollha tal-UE sal-2020. Kif indikat fir-rapport ta’ implimentazzjoni tad-Direttiva (2), dan l-għan ma ntlaħaqx fl-ilmijiet kollha tal-UE fid-deskritturi kollha (3) fid-Direttiva sal-iskadenza mogħtija.

Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2017/848 tistabbilixxi kriterji u standards metodoloġiċi għad-determinazzjoni ta’ status ambjentali tajjeb tal-ilmijiet tal-baħar għal kull deskrittur tal-MSFD.

Skont id-Direttiva, l-Istati Membri huma mitluba jirrapportaw id-diversi passi tal-istrateġiji tal-baħar tagħhom lill-Kummissjoni Ewropea, biex jivvalutaw l-istat tal-ibħra tagħhom, jiddeterminaw status ambjentali tajjeb u jistabbilixxu miri. L-Istati Membri jridu jistabbilixxu u jimplimentaw ukoll programmi ta’ monitoraġġ u jieħdu miżuri biex jiksbu jew iżommu status ambjentali tajjeb. B’mod partikolari, skont l-Artikoli 11(1) u 17(4) tad-Direttiva, l-Istati Membri kienu mistennija jinnotifikaw il-programmi ta’ monitoraġġ aġġornati tagħhom lill-Kummissjoni sal-15 ta’ Lulju 2020. Permezz tal-Istrateġija ta’ Implimentazzjoni Komuni MSFD (4), l-Istati Membri qablu li jittrażmettu tali programmi ta’ monitoraġġ fil-forma ta’ rapporti elettroniċi b’informazzjoni strutturata rilevanti permezz tal-pjattaforma WISE-Marine.

Madankollu, il-maġġoranza tal-Istati Membri ma ssottomettewx rapporti sal-iskadenza. Minkejja t-tfakkiriet tal-Kummissjoni dwar l-obbligi ta’ rapportar tagħhom, sa Jannar 2022, ir-rapporti kienu għadhom neqsin minn erba’ Stati Membri. Dawn is-sottomissjonijiet tard irriżultaw f’dewmien fil-valutazzjoni tal-programmi ta’ monitoraġġ, li l-Kummissjoni hija meħtieġa twettaq skont l-Artikolu 12 tad-Direttiva.

Dan ir-rapport huwa bbażat fuq il-programmi ta’ monitoraġġ sottomessi sad-data limitu ta’ Jannar 2022 minn 18 mit-22 Stat Membru b’fruntiera tal-baħar (il-Belġju, id-Danimarka, il-Ġermanja, l-Estonja, l-Irlanda, Spanja, Franza, il-Kroazja, l-Italja, Ċipru, il-Latvja, il-Litwanja, in-Netherlands, il-Polonja, ir-Rumanija, is-Slovenja, il-Finlandja, l-Iżvezja). L-analiżi u l-valutazzjoni tal-Kummissjoni għall-pajjiżi li ssottomettew rapporti wara Jannar 2022 (il-Greċja, il-Portugall, il-Bulgarija) u għall-pajjiżi li għadhom ma bagħtux ir-rapporti tagħhom (Malta (5)) se jsegwu ladarba jkunu waslu r-rapporti nazzjonali kollha. Bħala gwardjan tat-Trattati, il-Kummissjoni tirriżerva d-dritt tagħha li ssegwi każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità permezz tal-mezzi legali għad-dispożizzjoni tagħha.

Abbażi tal-analiżi teknika u xjentifika (6) tar-rapporti nazzjonali pprovduti miċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka (JRC) tal-Kummissjoni – ippubblikata simultanjament ma’ dan ir-rapport – il-Kummissjoni għamlet għadd ta’ rakkomandazzjonijiet dwar l-UE kollha. Dawn jiffukaw fuq l-Artikolu 11 u fuq id-deskritturi inklużi fl-Anness I tad-Direttiva, flimkien mal-kriterji identifikati fid-Deċiżjoni tal-Kummissjoni (UE) 2017/848 (7).

Filwaqt li wettqet il-valutazzjoni tagħha, il-Kummissjoni qieset l-erba’ elementi prinċipali li ġejjin elenkati hawn taħt.

| 1. | Dak li fil-fatt jiġi mmonitorjat, f’liema frekwenza u fejn. |
| --- | --- |

1.

Dak li fil-fatt jiġi mmonitorjat, f’liema frekwenza u fejn.

| 2. | Jekk id-data miġbura hijiex biżżejjed u utli biex jiġi vvalutat kif xieraq l-istat tal-baħar, l-effetti tal-miżuri meħuda u l-kisba ta’ status ambjentali tajjeb. |
| --- | --- |

2.

Jekk id-data miġbura hijiex biżżejjed u utli biex jiġi vvalutat kif xieraq l-istat tal-baħar, l-effetti tal-miżuri meħuda u l-kisba ta’ status ambjentali tajjeb.

| 3. | Koerenza reġjonali tal-programmi ta’ monitoraġġ. |
| --- | --- |

3.

Koerenza reġjonali tal-programmi ta’ monitoraġġ.

| 4. | Il-koerenza tal-politika ma’ obbligi oħra ta’ rapportar tal-UE – b’mod partikolari, id-direttivi qafas dwar l-iskart u l-ilma; il-politika komuni tas-sajd; id-direttivi dwar il-plastik li jintuża darba biss; il-ħabitats u l-għasafar. |
| --- | --- |

4.

Il-koerenza tal-politika ma’ obbligi oħra ta’ rapportar tal-UE – b’mod partikolari, id-direttivi qafas dwar l-iskart u l-ilma; il-politika komuni tas-sajd; id-direttivi dwar il-plastik li jintuża darba biss; il-ħabitats u l-għasafar.

L-analiżi tal-JRC tipprovdi informazzjoni dettaljata dwar dak li kull Stat Membru rrapporta u tenfasizza n-nuqqasijiet nazzjonali. Fejn possibbli, tagħmel paragun mal-programmi ta’ monitoraġġ tal-2014, b’mod partikolari dwar it-twettiq tal-impenji tal-Istati Membri għall-2014.

L-għan tal-analiżi huwa li tistabbilixxi l-elementi kollha meħtieġa u tiggwida lil kull Stat Membru biex jieħu azzjonijiet ta’ segwitu xierqa f’konformità mal-Artikolu 12 tad-Direttiva. Dan se jtejjeb il-konformità meta jiġu rrapportati l-programmi ta’ monitoraġġ madwar l-UE.

Hija meħtieġa data ta’ monitoraġġ komprensiva u koerenti biex wieħed jifhem l-impatti tal-pressjonijiet umani fuq l-ambjent tal-baħar, kif ukoll biex jiġi vvalutat kemm huma effettivi diversi miżuri biex jitnaqqsu dawn il-pressjonijiet u b’hekk jikkontribwixxu għal ibħra u kosta tajbin għas-saħħa, u, b’mod aktar ġenerali, għall-implimentazzjoni tal-Patt Ekoloġiku Ewropew. F’dan ir-rigward, ir-Rapport dwar Monitoraġġ u Prospettiva dwar it-Tniġġis Żero (8), adottat reċentement, minbarra li jenfasizza l-progress bil-mod fl-ambjent tal-baħar b’mod partikolari fir-rigward tal-prevenzjoni ta’ nutrijenti żejda u skart tal-plastik fl-ibħra, identifika b’mod ċar in-nuqqas ta’ data suffiċjenti u affidabbli bħala ostaklu għas-segwitu tal-implimentazzjoni ta’ xi wħud mill-miri stabbiliti.

2.   OSSERVAZZJONIJIET U RAKKOMANDAZZJONIJIET

2.1   Osservazzjonijiet u rakkomandazzjonijiet ġenerali

Il-valutazzjoni wriet li proporzjon żgħir biss tal-Istati Membri rrapportaw programmi ġodda ta’ monitoraġġ (9). Fil-fatt, terz tal-programmi ta’ monitoraġġ baqa’ l-istess bħal fiċ-ċiklu ta’ rapportar tal-2014. Fil-maġġoranza tal-każijiet, l-Istati Membri prinċipalment irrapportaw modifiki jew aġġornamenti tal-programmi ta’ monitoraġġ tal-2014 tagħhom. Ix-xejra kienet l-istess għal kull deskrittur.

Abbażi ta’ dan ta’ hawn fuq, il-Kummissjoni siltet l-osservazzjonijiet ġenerali u r-rakkomandazzjonijiet elenkati hawn taħt.

| — | Xi Stati Membri ma rrapportawx programmi ta’ monitoraġġ għal xi deskritturi (10). Il-Kummissjoni tistieden lill-Istati Membri kkonċernati biex jaġġornaw u jirrapportaw id-data nieqsa mingħajr dewmien. |
| --- | --- |

—

Xi Stati Membri ma rrapportawx programmi ta’ monitoraġġ għal xi deskritturi (10). Il-Kummissjoni tistieden lill-Istati Membri kkonċernati biex jaġġornaw u jirrapportaw id-data nieqsa mingħajr dewmien.

| — | Id-data rrapportata għad-diversi elementi u parametri ma għandhiex konsistenza fl-Istati Membri kollha, u b’hekk kwalunkwe tqabbil jew valutazzjoni tal-metodi u l-programmi ta’ monitoraġġ saret diffiċli ħafna. Barra minn hekk, xi Stati Membri rrapportaw diversi karatteristiċi, elementi jew parametri li ma humiex strettament relatati mad-deskrittur irrapportat. Il-Kummissjoni tenfasizza li r-rapportar konsistenti għal kull deskrittur madwar l-Istati Membri huwa kruċjali għall-proċess analitiku (11). |
| --- | --- |

—

Id-data rrapportata għad-diversi elementi u parametri ma għandhiex konsistenza fl-Istati Membri kollha, u b’hekk kwalunkwe tqabbil jew valutazzjoni tal-metodi u l-programmi ta’ monitoraġġ saret diffiċli ħafna. Barra minn hekk, xi Stati Membri rrapportaw diversi karatteristiċi, elementi jew parametri li ma humiex strettament relatati mad-deskrittur irrapportat. Il-Kummissjoni tenfasizza li r-rapportar konsistenti għal kull deskrittur madwar l-Istati Membri huwa kruċjali għall-proċess analitiku (11).

| — | Il-kriterji (12) li jridu jiġu rrapportati ma kinux koperti b’mod konsistenti; tmien kriterji biss (kollha primarji) (13) minn 42 (kemm primarji kif ukoll sekondarji) huma rrapportati mill-Istati Membri kollha. B’mod aktar ġenerali, il-kopertura għall-kriterji primarji tidher li hija ogħla minn dik għall-kriterji sekondarji (14). Madankollu, dan jiddependi fuq id-deskrittur li jkun qed jiġi mmonitorjat. Il-Kummissjoni tfakkar lill-Istati Membri li fil-prinċipju, il-kriterji kollha għandhom ikunu koperti fil-programmi ta’ monitoraġġ. |
| --- | --- |

—

Il-kriterji (12) li jridu jiġu rrapportati ma kinux koperti b’mod konsistenti; tmien kriterji biss (kollha primarji) (13) minn 42 (kemm primarji kif ukoll sekondarji) huma rrapportati mill-Istati Membri kollha. B’mod aktar ġenerali, il-kopertura għall-kriterji primarji tidher li hija ogħla minn dik għall-kriterji sekondarji (14). Madankollu, dan jiddependi fuq id-deskrittur li jkun qed jiġi mmonitorjat. Il-Kummissjoni tfakkar lill-Istati Membri li fil-prinċipju, il-kriterji kollha għandhom ikunu koperti fil-programmi ta’ monitoraġġ.

| — | Xi Stati Membri (eż. id-Danimarka, Spanja, l-Iżvezja) irrapportaw (sub)reġjuni (eż. il-Grigal tal-Atlantiku, il-Baltiku) b’mod kombinat, li jipprevjeni li titwettaq analiżi reġjonali. Il-Kummissjoni tħeġġeġ lill-Istati Membri biex jevitaw approċċ bħal dan f’ċikli ta’ rapportar futuri. |
| --- | --- |

—

Xi Stati Membri (eż. id-Danimarka, Spanja, l-Iżvezja) irrapportaw (sub)reġjuni (eż. il-Grigal tal-Atlantiku, il-Baltiku) b’mod kombinat, li jipprevjeni li titwettaq analiżi reġjonali. Il-Kummissjoni tħeġġeġ lill-Istati Membri biex jevitaw approċċ bħal dan f’ċikli ta’ rapportar futuri.

| — | Huma pprovduti links għad-data ta’ monitoraġġ iżda l-għadd u l-aċċessibbiltà tal-links ivarjaw b’mod sinifikanti fost l-Istati Membri. Pereżempju, id-data (u l-metadata) oriġinali hija diffiċli jew impossibbli biex tiġi aċċessata għal xi Stati Membri minħabba li l-links ipprovduti taħt “Aċċess għad-Data” ma humiex konnessi ma’ sett ta’ data speċifiku jew jeħtieġu passi addizzjonali biex id-data tinstab, tiġi aċċessata u tintuża mill-ġdid. Tali links huma meħtieġa għat-trasparenza, għall-aċċessibbiltà u biex jippermettu sforzi konġunti. Il-Kummissjoni tistieden lill-Istati Membri jivverifikaw l-aċċess u l-kwalità tal-links ipprovduti għall-aċċess għad-data ta’ monitoraġġ. L-esperjenza turi li proċessi bħall-EMODNET għall-kompilazzjoni ta’ settijiet ta’ data armonizzati, komparabbli madwar l-UE jistgħu jappoġġaw ħarsa ġenerali fuq skala kbira bbażata fuq id-data; għalhekk, jista’ jkun rakkomandabbli li jitqies ulterjorment l-iżvilupp ta’ proċessi bħal dawn. |
| --- | --- |

—

Huma pprovduti links għad-data ta’ monitoraġġ iżda l-għadd u l-aċċessibbiltà tal-links ivarjaw b’mod sinifikanti fost l-Istati Membri. Pereżempju, id-data (u l-metadata) oriġinali hija diffiċli jew impossibbli biex tiġi aċċessata għal xi Stati Membri minħabba li l-links ipprovduti taħt “Aċċess għad-Data” ma humiex konnessi ma’ sett ta’ data speċifiku jew jeħtieġu passi addizzjonali biex id-data tinstab, tiġi aċċessata u tintuża mill-ġdid. Tali links huma meħtieġa għat-trasparenza, għall-aċċessibbiltà u biex jippermettu sforzi konġunti. Il-Kummissjoni tistieden lill-Istati Membri jivverifikaw l-aċċess u l-kwalità tal-links ipprovduti għall-aċċess għad-data ta’ monitoraġġ. L-esperjenza turi li proċessi bħall-EMODNET għall-kompilazzjoni ta’ settijiet ta’ data armonizzati, komparabbli madwar l-UE jistgħu jappoġġaw ħarsa ġenerali fuq skala kbira bbażata fuq id-data; għalhekk, jista’ jkun rakkomandabbli li jitqies ulterjorment l-iżvilupp ta’ proċessi bħal dawn.

| — | Id-diskrepanza konsiderevoli u t-tip ta’ informazzjoni rrapportati mill-Istati Membri għal xi deskritturi jindikaw li l-persunal tal-awtoritajiet nazzjonali kompetenti jeħtieġ li jkun familjari mal-linji gwida ta’ rapportar u mal-użu tal-formati rakkomandati tal-Istrateġija ta’ Implimentazzjoni Komuni tal-MSFD (15). Il-Kummissjoni diġà ppreżentat possibbiltajiet ta’ bini tal-kapaċità għar-rapportar tal-MSFD lill-amministrazzjonijiet tal-Istati Membri permezz tal-istrument ta’ assistenza teknika u skambju ta’ informazzjoni (TAIEX) tagħha, bħal proġetti “bejn il-pari”. Il-Kummissjoni tistieden lill-Istati Membri biex jikkunsidraw din l-għażla fil-futur. |
| --- | --- |

—

Id-diskrepanza konsiderevoli u t-tip ta’ informazzjoni rrapportati mill-Istati Membri għal xi deskritturi jindikaw li l-persunal tal-awtoritajiet nazzjonali kompetenti jeħtieġ li jkun familjari mal-linji gwida ta’ rapportar u mal-użu tal-formati rakkomandati tal-Istrateġija ta’ Implimentazzjoni Komuni tal-MSFD (15). Il-Kummissjoni diġà ppreżentat possibbiltajiet ta’ bini tal-kapaċità għar-rapportar tal-MSFD lill-amministrazzjonijiet tal-Istati Membri permezz tal-istrument ta’ assistenza teknika u skambju ta’ informazzjoni (TAIEX) tagħha, bħal proġetti “bejn il-pari”. Il-Kummissjoni tistieden lill-Istati Membri biex jikkunsidraw din l-għażla fil-futur.

2.2   Links mal-Artikolu 8 tad-Direttiva (Valutazzjonijiet tal-istat) , mal-Artikolu 9 (Determinazzjoni ta’ status ambjentali tajjeb), mal-Artikolu 10 (Miri ambjentali) u mal-Artikolu 13 (Miżuri)

L-analiżi wriet li l-biċċa l-kbira tal-programmi ta’ monitoraġġ sottomessi mill-Istati Membri kienu mfassla biex jindirizzaw il-pressjonijiet fuq il-baħar u fis-sors (16). Għalhekk dawn kienu anqas xierqa biex jitkejlu l-impatti ta’ dawk il-pressjonijiet. Barra minn hekk, l-analiżi enfasizzat lakuni fil-programmi ta’ monitoraġġ tal-Istati Membri. Il-biċċa l-kbira tal-lakuni jidhru li huma relatati man-nuqqas ta’ approċċi jew standards metodoloġiċi miftiehma fil-livell tal-UE jew reġjonali biex jiġu vvalutati l-kriterji jew id-deskritturi differenti.

Dwar il-kopertura tal-kriterji għal status ambjentali tajjeb (17), l-analiżi turi li l-programmi ta’ monitoraġġ spiss ma jkunux kompluti, b’varjazzjonijiet kbar bejn l-Istati Membri għal kull wieħed mid-deskritturi. Madankollu, il-programmi ta’ monitoraġġ huma aktar kompluti meta l-kriterji tal-MSFD jikkoinċidu mar-rekwiżiti skont leġiżlazzjoni oħra tal-UE. Dan huwa l-każ għas-sajd kummerċjali (deskrittur 3) taħt il-politika komuni tas-sajd jew għall-ewtrofikazzjoni (deskrittur 5) taħt id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma (2000/60/KE). Dan jikkonferma n-nuqqas ta’ determinazzjoni konkreta u kkoordinata biżżejjed ta’ status ambjentali tajjeb, diġà enfasizzat fil-valutazzjoni tal-Kummissjoni tar-rapporti tal-Istati Membri dwar l-Artikoli 8-10 (18). Fil-fatt, inqas minn 50 % tal-Istati Membri stabbilew valuri ta’ limitu kwantitattivi għal status ambjentali tajjeb u inqas minn 25 % tal-Istati Membri stabbilew mezzi adegwati biex jiddeterminaw status ambjentali tajjeb għad-deskritturi dwar id-diversità bijoloġika, l-ispeċijiet mhux indiġeni, il-kontaminanti, u l-iskart fil-baħar.

Għad-deskritturi kollha, għadd sinifikanti ta’ Stati Membri indikaw li l-monitoraġġ għadu ma huwiex adegwat biex ikopri l-miri ambjentali tagħhom stess. L-aħħar valutazzjoni tal-Kummissjoni tal-miri tal-Istati Membri (19) kienet diġà wriet li għad hemm ħafna lakuni fl-istabbiliment ta’ miri komuni minħabba li huma definiti b’mod pjuttost ġenerali. Pereżempju, 30 % biss tal-Istati Membri jistabbilixxu miri li jistgħu jitkejlu għall-ewtrofikazzjoni u inqas minn 20 % jagħmlu dan għad-deskritturi l-oħrajn kollha. Dan ifisser li ma jistgħux ikunu marbuta kollha ma’ attivitajiet speċifiċi ta’ monitoraġġ. Għalhekk, il-programmi ta’ monitoraġġ ma jistgħux jindirizzaw il-miri kollha.

Barra minn hekk, il-programmi ta’ monitoraġġ ma jipprovdux biżżejjed data biex jiġi vvalutat il-progress minħabba l-miżuri, minkejja r-rakkomandazzjoni li saret mill-Kummissjoni fl-2017 (20) u fl-2018 (21). Ħafna Stati Membri ddikjaraw li l-monitoraġġ għadu ma huwiex adegwat biex ikopri l-progress tal-miżuri u biex titkejjel l-effettività tagħhom. Sabiex tiġi mmonitorjata l-effettività, il-miżuri jridu jkunu speċifiċi għad-deskrittur taħt rieżami u ma jistgħux ikunu ġeneriċi jew relatati b’mod ġenerali mal-impatti tal-attività tal-bniedem, kif spiss huwa l-każ issa.

Bħala konklużjoni, mill-informazzjoni rrapportata, huwa diffiċli li jiġu vvalutati b’mod akkurat ir-rabtiet ma’ obbligi oħra ta’ rapportar tal-MSFD (jiġifieri l-Artikoli 8, 9, 10 u 13). Jidher li għad hemm lakuni fil-fehim (i) ta’ liema elementi/parametri għandhom jiġu mmonitorjati biex jiġi vvalutat status ambjentali tajjeb; (ii) tal-approċċi kunċettwali biex jiġu stabbiliti l-miri; u (iii) ta’ x’għandu jiġi rrapportat għall-monitoraġġ relatat mal-miżuri.

Għalhekk, il-Kummissjoni tixtieq tenfasizza li monitoraġġ konsistenti u koerenti se jkun possibbli biss meta l-miri jkunu speċifiċi biżżejjed u relatati b’mod ċar ma’ kriterju partikolari ta’ status ambjentali tajjeb. Hekk biss, se tappoġġa l-implimentazzjoni tal-Artikolu 10 u se tkejjel il-progress lejn il-miri.

2.3   Kamp ta’ applikazzjoni spazjali/temporali u frekwenza ta’ monitoraġġ

L-isforzi ta’ monitoraġġ jiffokaw l-aktar fuq l-ilmijiet kostali, u dan jissuġġerixxi l-ħtieġa għal monitoraġġ imtejjeb f’żoni sottorappreżentati oħrajn, jiġifieri lil hinn mill-ilmijiet territorjali tal-Istati Membri, li huma koperti wkoll mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni. Il-Kummissjoni tirrikonoxxi l-isfidi u l-kostijiet li jinvolvi l-monitoraġġ fuq il-baħar. Din hija r-raġuni għala ġie pprovdut appoġġ immirat permezz ta’ proġetti ffinanzjati minn fondi tal-UE bħall-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi, is-Sajd u l-Akkwakultura (FEMSA) u l-predeċessur tiegħu, il-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd (FEMS), il-finanzjament reġjonali (INTERREG), u Orizzont 2020. Dan l-aħħar, il-Kummissjoni ppubblikat dokument dwar l-opportunitajiet ta’ finanzjament biex tappoġġa l-ambjent taħt il-qafas finanzjarju pluriennali tal-2021-2027 u NextGenerationEU (22). Il-Missjoni ta’ Orizzont Ewropa, Nirrestawraw l-Oċean u l-Ilmijiet Tagħna sal-2030 se tistabbilixxi sistema ta’ monitoraġġ ambjentali diġitali. Din is-sistema, inkluż id-Digital Twin Ocean, il-proġetti tal-Missjoni u azzjonijiet oħra jistgħu jgħinu ulterjorment lill-Istati Membri fit-titjib tal-kapaċità ta’ monitoraġġ tal-baħar tagħhom.

Fil-qosor, it-teħid ta’ approċċ ibbażat fuq ir-riskju għall-monitoraġġ, l-għaqda tal-isforzi permezz ta’ koordinazzjoni mtejba, u l-użu aħjar tal-fondi u l-opportunitajiet tal-UE msemmija hawn fuq jistgħu jtejbu l-kamp ta’ applikazzjoni territorjali tal-programmi ta’ monitoraġġ tal-Istati Membri.

Fir-rigward tal-frekwenza tal-monitoraġġ, l-informazzjoni pprovduta (23) hija ġenerali wisq biex jiġi żvelat kwalunkwe mudell (pereżempju billi ssir referenza għall-programm kollu ta’ monitoraġġ), b’mod partikolari minħabba l-għadd kbir ta’ programmi ta’ monitoraġġ u l-bosta elementi u parametri. Madankollu, tali informazzjoni hija essenzjali għall-koordinazzjoni fil-livell reġjonali. Barra minn hekk, diversi elementi huma soġġetti għal diversi frekwenzi ta’ monitoraġġ, li jindikaw li l-Istati Membri rrapportaw programmi ta’ monitoraġġ diġà meħtieġa skont obbligi legali oħra, bħad-Direttiva Qafas dwar l-ilma jew il-Konvenzjonijiet Reġjonali dwar il-Baħar. Il-valutazzjoni turi wkoll li l-frekwenza ma kinitx ikkoordinata kif xieraq fi ħdan l-Istati Membri jew bejn ir-reġjuni. Għalhekk, il-Kummissjoni tħeġġeġ lill-Istati Membri jarmonizzaw u jiċċaraw ir-rapportar tagħhom, pereżempju billi jagħtu meded ta’ frekwenza ta’ monitoraġġ, u jinkludu dettalji bħal links għal kriterju partikolari ta’ deskrittur, kamp ta’ applikazzjoni spazjali, eċċ.

Barra minn hekk, id-delineazzjoni spazjali tal-programmi ta’ monitoraġġ ma hijiex ċara u d-dettalji dwar l-istazzjonijiet ta’ kampjunar huma nieqsa. Il-kopertura spazjali għandha tindika l-firxa taż-żona koperta mill-programm ta’ monitoraġġ (bħala perċentwal jew saff), jew fiż-żona ta’ ġuriżdizzjoni jew fiż-żona tad-distribuzzjoni spazjali tal-ispeċijiet. Pereżempju, għal speċijiet mobbli ħafna, dan il-qasam għandu jew jikkorrispondi għaż-żona mmonitorjata kontra d-distribuzzjoni spazjali tal-ispeċi jew għandu jitħalla barra biex jiġi evitat piż bla bżonn.

Fl-aħħar nett, huwa importanti li jiġi enfasizzat li l-inkonsistenzi temporali u spazjali huma fost l-aktar lakuni komuni; id-data rrapportata ma tipprovdix biżżejjed dettalji biex wieħed jifhem fejn u f’liema frekwenza jseħħ il-monitoraġġ.

2.4   Koordinazzjoni reġjonali

Għalkemm jeżistu diversi metodi ta’ monitoraġġ maqbula fuq livell reġjonali (24) u jintużaw minn xi Stati Membri, f’ħafna każijiet l-Istati Membri indikaw li jużaw metodi ta’ monitoraġġ nazzjonali jew “oħrajn” (25). Dan ifisser li għad hemm differenzi sostanzjali fl-għadd ta’ elementi kkunsidrati u fil-parametri mmonitorjati mill-Istati Membri fl-istess reġjun. B’mod partikolari, il-kooperazzjoni reġjonali dwar il-monitoraġġ għadha teħtieġ ħafna armonizzazzjoni reġjonali, pereżempju għal deskritturi bħal xbieki alimentari (deskrittur 4) u bidliet idrografiċi (deskrittur 7).

Il-Kummissjoni tipparteċipa b’mod attiv fil-ħidma tal-Konvenzjonijiet dwar Ibħra Reġjonali; tirrappreżenta lill-UE bħala parti kontraenti (Konvenzjoni ta’ Barċellona, OSPAR u HELCOM) jew bħala osservatur (Konvenzjoni ta’ Bukarest). Hija tappoġġa wkoll proġetti u attivitajiet permezz ta’ fondi ddedikati tal-UE biex tiżdied il-koordinazzjoni reġjonali tal-programmi ta’ monitoraġġ tal-Istati Membri. Dan kien il-każ għall-FEMS u se jkompli jkun il-każ għas-suċċessur tiegħu, il-FEMSA (26).

2.5   Koerenza ma’ politiki oħra

Il-programmi ta’ monitoraġġ għandhom ikunu pprovdew informazzjoni għal liema politiki oħra tal-UE u ftehimiet internazzjonali (inklużi l-Konvenzjonijiet dwar il-Baħar Reġjonali) jikkontribwixxu u viċeversa. L-Istati Membri indikaw diversi politiki u oqfsa rilevanti għall-monitoraġġ tad-deskritturi differenti tal-MSFD, għalkemm mhux b’mod konsistenti (27).

Pereżempju, jekk nikkunsidraw referenzi għal-leġiżlazzjoni tal-UE fid-Deċiżjoni 2017/848/UE, għad-deskrittur dwar speċijiet mhux indiġeni (deskrittur 2), ir-Regolament dwar l-Ispeċijiet Aljeni Invażivi (28) huwa rrapportat minn ħames Stati Membri biss fil-Baltiku (29), erbgħa fl-Atlantiku (30) u żewġ Stati Membri biss fil-Mediterran (31). Dan huwa sorprendenti minħabba r-rabtiet bejn iż-żewġ biċċiet ta’ leġiżlazzjoni. Il-Pjan Pluriennali tal-Qafas għall-Ġbir tad-Data tal-Politika Komuni tas-Sajd (32), li huwa l-programm ta’ monitoraġġ prinċipali għall-ispeċijiet tas-sajd kummerċjali, huwa rrapportat mill-Istati Membri kollha taħt id-deskrittur ħut u krustaċji sfruttati kummerċjalment (deskrittur 3), jew waħdu jew flimkien ma’ programmi oħra. Għall-ewtrofikazzjoni (deskrittur 5) u għall-kontaminanti (deskrittur 8), ir-rapportar huwa marbut l-aktar mad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma (33) u mar-Regolament dwar l-Oġġetti tal-Ikel (34) għall-kontaminanti fl-ikel tal-baħar (deskrittur 9). Għad-deskrittur tal-bijodiversità (deskrittur 1), il-maġġoranza tal-Istati Membri rreferew għall-programmi ta’ monitoraġġ stabbiliti mid-Direttivi dwar il-Ħabitats u l-Għasafar u l-Politika Komuni tas-Sajd. Filwaqt li dan huwa inkoraġġanti, għad hemm bżonn ta’ sforzi biex il-monitoraġġ jiġi allinjat bejn id-direttivi msemmija hawn fuq u l-MSFD. Barra minn hekk, filwaqt li ħafna Stati Membri jirreferu għall-monitoraġġ tal-istorbju ta’ taħt l-ilma stabbilit skont il-Konvenzjonijiet Reġjonali dwar il-Baħar (jiġifieri OSPAR u HELCOM) bħala rilevanti għad-deskrittur 11 dwar l-enerġija u l-istorbju ta’ taħt l-ilma tad-Direttiva, ftit Stati Membri indikaw ir-rabtiet ma’ dawk il-programmi bi kwalunkwe livell ta’ dettall.

2.6   Il-progress meta mqabbel mar-rapporti ta’ monitoraġġ tal-2014

Ir-rapportar tal-2020 segwa approċċ aktar sempliċi meta mqabbel mal-eżerċizzju preċedenti. L-Istati Membri ntalbu jorbtu l-programmi ta’ monitoraġġ tal-2014 tagħhom mal-format il-ġdid ta’ rapportar biex iqisu d-Deċiżjoni 2017/848/UE. Madankollu, mhux kollha kienu konformi ma’ din it-talba (35). Ħafna entrati mir-rapportar tal-2014 kienu nieqsa jew irrapportati b’mod differenti fl-2020. Dan huwa mistenni li jiġi solvut fiċ-ċikli ta’ rapportar li ġejjin, bis-saħħa tal-approċċ aktar sempliċi (li jnaqqas minn tlieta għal tnejn il-livelli ta’ rapportar) introdott mill-eżerċizzju ta’ rapportar tal-2020.

3.   RIMARKI TA’ KONKLUŻJONI

Meta jiġu żviluppati kif xieraq, il-programmi ta’ monitoraġġ jistgħu mhux biss jinfurmaw lill-awtoritajiet pubbliċi dwar l-istat tal-ambjent tal-baħar, iżda jistgħu jgħinu wkoll lill-Istati Membri u lill-operaturi ekonomiċi biex jifhmu aħjar ir-rabta bejn l-attivitajiet tagħhom u l-impatti li għandhom. Pereżempju, il-programmi ta’ monitoraġġ għandhom ikunu jistgħu jipprovdu informazzjoni dwar l-impatt pożittiv tal-miżuri ta’ ġestjoni tas-sajd fuq dawk l-ispeċijiet u l-ħabitats li jibbenefikaw mill-miżuri. Bl-istess mod, l-informazzjoni dwar attivitajiet ibbażati fuq l-art, bħall-agrikoltura, tista’ twassal għal miżuri ta’ rimedju li eventwalment inaqqsu l-ewtrofikazzjoni kkawżata minn dawn l-attivitajiet. Barra minn hekk, il-mekkaniżmi ta’ monitoraġġ solidu jtejbu l-fehim tal-impatti ta’ proġetti b’rilevanza ekonomika jew soċjali għolja, bħad-dekummissjonar ta’ installazzjonijiet taż-żejt u tal-gass offshore jew l-użu massiv ta’ enerġiji rinnovabbli offshore. Il-monitoraġġ għalhekk jikkontribwixxi għal mitigazzjoni aħjar tar-riskji ambjentali u jiggarantixxi lill-pubbliku, filwaqt li jiffaċilita l-aċċettazzjoni ta’ deċiżjonijiet ta’ investiment pubbliku.

L-aktar kompilazzjoni reċenti ta’ elementi, karatteristiċi u parametri mmonitorjati madwar l-UE għad-deskritturi kollha tal-MSFD identifikat lakuni fil-monitoraġġ. Mill-informazzjoni rrapportata, huwa diffiċli li jiġu vvalutati r-rabtiet ma’ obbligi oħra ta’ rapportar tal-MSFD (jiġifieri l-Artikoli 8, 9, 10 u 13), b’mod partikolari minħabba li l-istatus ambjentali tajjeb, il-miri u l-miżuri ma ġewx irrapportati b’mod konkret u li jista’ jitkejjel biżżejjed fir-rapporti preċedenti tal-MSFD, kif enfasizzat fil-valutazzjoni tal-Kummissjoni tal-2022. Barra minn hekk, il-programmi ta’ monitoraġġ komuni fis-setturi u fir-reġjuni kollha huma rrapportati b’mod inkonsistenti. Dan jindika li l-Istati Membri għadhom ma humiex qed jagħmlu l-aħjar użu mir-rabtiet ma’ setturi oħra kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll f’dak reġjonali, u dan iwassal għal ineffiċjenzi.

Il-ħidma biex jiġu indirizzati dawk in-nuqqasijiet għandha tingħata prijorità mill-Istati Membri fil-livelli kollha ta’ implimentazzjoni tad-Direttiva. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet għandhom jgħinu lill-Istati Membri jimlew il-lakuni u jiżviluppaw programmi ta’ monitoraġġ effiċjenti li fl-aħħar mill-aħħar jikkontribwixxu biex jintlaħqu l-objettivi ambjentali tagħhom. Ambjent tal-baħar u kostali nadif u b’saħħtu ma huwiex biss rekwiżit legali jew obbligu morali għall-ġenerazzjonijiet futuri. Huwa wkoll il-bażi meħtieġa tal-attivitajiet marittimi kollha u kundizzjoni essenzjali għas-sostenibbiltà ta’ setturi ekonomiċi ewlenin, bħas-sajd u t-turiżmu. Dan jagħmel il-protezzjoni u l-monitoraġġ sistematiku tal-ambjent tal-baħar u kostali investiment verament sinifikanti, inkluż minn perspettiva ekonomika.

Il-Kummissjoni hija konxja li l-monitoraġġ tal-parametri ambjentali biex jiġi vvalutat l-ambjent tal-baħar huwa kompitu enormi. Dan ikopri diversi aspetti, li jvarjaw fuq ħafna speċijiet tal-baħar, ħabitats u pressjonijiet u impatti antropoġeniċi multipli. L-isforzi li saru mill-Istati Membri huma notevoli u minkejja n-nuqqasijiet identifikati, għandu jiġi rikonoxxut li l-monitoraġġ tal-baħar ambjentali kkoordinat fl-UE skont l-MSFD u ma’ erba’ Konvenzjonijiet dwar Ibħra Reġjonali huwa kisba unika globalment.

Kif enfasizzat fir-rapport tagħha lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar l-implimentazzjoni tal-MSFD fl-2020 (36), il-Kummissjoni tqis id-Direttiva bħala qafas legali armonizzat li jippermetti titjib kostanti fil-ġbir tad-data u jrawwem it-tfassil ta’ programmi komprensivi ta’ monitoraġġ tal-baħar. F’dan l-istess rapport, il-Kummissjoni tindika wkoll li d-data miġbura mill-Istati Membri – permezz ta’ programmi ta’ monitoraġġ tal-MSFD – spiss ma tkunx komparabbli. Hija tindika wkoll il-fatt li dawk il-programmi ta’ monitoraġġ mhux dejjem huma marbuta mal-miri, u minħabba li huma stabbiliti qabel il-miżuri, ir-rabta bejn it-tnejn spiss tkun subottimali.

Il-Kummissjoni ssostni li l-programmi ta’ monitoraġġ għandhom ikejlu b’mod armonizzat l-istat tal-ambjent tal-baħar, l-ilħuq tal-miri ambjentali u l-effettività tal-miżuri. Il-Kummissjoni se tintegra dawn il-kunsiderazzjonijiet fir-rieżami li għaddej tal-MSFD, filwaqt li timmira li tissimplifika r-rekwiżiti ta’ rapportar fl-istess ħin. Fl-aħħar mill-aħħar, id-data derivata minn dawn il-programmi ta’ monitoraġġ hija essenzjali għall-implimentazzjoni tal-Patt Ekoloġiku Ewropew, u tikkontribwixxi, hekk kif tkun disponibbli, għall-Oqfsa ta’ Monitoraġġ tat-Tniġġis Żero u tal-Bijodiversità taħt il-Qafas ta’ Monitoraġġ globali tat-tmien Programm ta’ Azzjoni Ambjentali (EAP). Fl-aħħar nett, din se tikkontribwixxi wkoll għall-implimentazzjoni tal-Qafas Globali tal-Bijodiversità ta’ Kunming-Montreal, billi timla bid-data l-indikatur ewlieni relatat mal-baħar u indikaturi oħra u billi tiffaċilita l-adattament tal-istrateġiji nazzjonali għall-bijodiversità u tal-pjanijiet ta’ azzjoni.

---

(1)  Id-Direttiva 2008/56/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Ġunju 2008 li tistabbilixxi qafas għal azzjoni komunitarja fil-qasam tal-politika tal-ambjent marin (Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina) (ĠU L 164, 25.6.2008, p. 19).

(2)  COM/2020/259 final.

(3)  Il-11-il deskrittur kwalitattiv huma definiti fl-Anness I tad-Direttiva Qafas dwar l-Istrateġija Marina u speċifikati ulterjorment fid-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2017/848/UE. Huma jinkludu: D1 – Id-diversità bijoloġika; D2 – Speċijiet mhux indiġeni; D3 – Ħut u krustaċji sfruttati kummerċjalment; D4 – Xbieki alimentari; D5 – L-ewtrofikazzjoni; D6 – L-integrità ta’ qiegħ il-baħar; D7 – Alterazzjonijiet idrografiċi; D8 – Kontaminanti; D9 – Kontaminanti f’ikel tal-baħar; D10 – Skart; D11 – Enerġija, inkluż storbju ta’ taħt l-ilma.

(4)  https://ec.europa.eu/environment/marine/eu-coast-and-marine-policy/implementation/index_en.htm

(5)  Sat-22 ta’ Frar 2023, Malta kienet għadha ma bagħtitx ir-rapport tagħha.

(6)  Tornero V., Palma M., Boschetti S.T., Cardoso A.C., Druon J.-N., Kotta M., Louropoulou E., Magliozzi C., Palialexis A., Piroddi C., Ruiz-Orejón L.F., Vasilakopoulos P., Vighi M., Hanke G. Review and analysis of EU Member States’ 2020 reports: Monitoring programmes (MSFD, l-Artikolu 11), EUR 31181 EN, Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, il-Lussemburgu, 2022, ISBN 978-92-76-55778-4, doi:10.2760/8457, JRC129363.

(7)  Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni (UE) 2017/848 tas-17 ta’ Mejju 2017 li tistabbilixxi kriterji u standards metodoloġiċi ta’ status ambjentali tajjeb tal-ilmijiet tal-baħar, kif ukoll speċifikazzjonijiet u metodi standardizzati għall-monitoraġġ u l-valutazzjoni, u li tħassar id-Deċiżjoni 2010/477/UE (ĠU L 125, 18.5.2017, p. 43).

(8)  COM(2022) 674 final, Rapport tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar L-ewwel monitoraġġ u prospettiva dwar it-“tniġġis żero” għal “Perkorsi lejn arja, ilma u ħamrija aktar nodfa”.

(9)  Ara p. 174 tal-analiżi tal-JRC.

(10)  Ir-rapportar għad-deskrittur 9 huwa nieqes għall-Ġermanja; ir-rapportar għad-deskrittur 1 dwar l-għasafar huwa nieqes għar-Rumanija; ir-rapportar għad-deskrittur 4 huwa nieqes għall-Ġermanja u għar-Rumanija. Għalkemm il-Belġju, l-Irlanda, Franza, Ċipru, u l-Latvja pprovdew rapporti għad-deskrittur 4, huma ma għamlux dan għall-kriterji tiegħu, iżda rrapportaw għal kriterji ta’ deskritturi oħra (prinċipalment id-deskrittur 1). Dan, l-aktar, minħabba li ma hemm l-ebda monitoraġġ għad-deskrittur 4. Għal dan id-deskrittur, l-Istati Membri jibbażaw fuq data li ġejja minn programmi ta’ monitoraġġ ta’ deskritturi oħra.

(11)  Ir-rapportar dwar l-MSFD jeħtieġ li jqis ir-rapportar għall-karatteristiċi (eż. il-komponenti tal-ekosistema, il-pressjonijiet, l-attivitajiet), l-elementi (eż. speċijiet speċifiċi, ħabitats, kontaminanti, kategoriji ta’ skart) u l-parametri mmonitorjati, kif iddikjarat fil-gwida dwar ir-rapportar tal-monitoraġġ (id-dokument ta’ gwida 17 tal-MSFD).

(12)  Kif identifikat fid-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2017/848/UE.

(13)  Deskrittur 1, kriterju 2 (abbundanza tal-popolazzjoni ta’ speċijiet magħżula); deskrittur 3, kriterju 1 (rata ta’ mortalità mis-sajd), deskrittur 3, kriterju 2 (bijomassa tal-istokk riproduttiv), deskrittur 5, kriterju 1 (konċentrazzjoni tan-nutrijenti), deskrittur 8, kriterju 1 (konċentrazzjoni tal-kontaminanti), deskrittur 9, kriterju 1 (livell ta’ kontaminanti f’tessuti tal-frott tal-baħar li jittieklu), deskrittur 10, kriterju 1 (kwantitajiet u kompożizzjoni tal-makroskart) u deskrittur 11, kriterju 1 (ħoss impulsiv antropoġeniku fl-ilma).

(14)  Skont l-Artikolu 3.2 tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2017/848/UE, jintużaw kriterji sekondarji biex jikkomplementaw kriterju primarju jew meta l-ambjent tal-baħar ikun f’riskju li ma jiksibx jew ma jżommx status ambjentali tajjeb għal dak il-kriterju partikolari.

(15)  https://circabc.europa.eu/ui/group/326ae5ac-0419-4167-83ca-e3c210534a69/library/bc5bb466-2855-4308-be2e-4a585ee8ba69/details

(16)  Ara p. 95-118 u 175-177 tal-analiżi tal-JRC.

(17)  Kif previst fid-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2017/848/UE.

(18)  Il-kopertura tal-valutazzjoni tal-ambjent tal-baħar (l-Artikolu 8), id-determinazzjoni ta’ status ambjentali tajjeb (l-Artikolu 9) u l-miri ambjentali (l-Artikolu 10): C(2022)1392 “Avviż tal-Kummissjoni dwar ir-rakkomandazzjonijiet għal kull Stat Membru u reġjun dwar l-aġġornament tar-rapporti tal-2018 tal-Artikoli 8, 9 u 10 tad-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina (2008/56/KE)”

(19)  Ara n-nota 18 f’qiegħ il-paġna.

(20)  COM(2017) 3 final.

(21)  COM (2018) 562 final.

(22)  Find your EU funding programme for the environment - Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-UE (europa.eu)

(23)  Ara p. 179 tal-analiżi tal-JRC.

(24)  L-aktar minn żewġ konvenzjonijiet reġjonali tal-baħar, fil-Grigal tal-Atlantiku (OSPAR) u fil-Baħar Baltiku (HELCOM).

(25)  Ara p. 119-149 u 181 tal-analiżi tal-JRC.

(26)  EMFAF Call for Proposals - Regional flagships projects supporting sustainable blue economy in EU sea basins (europa.eu)

(27)  Ara p. 150-157 u 181 tal-analiżi tal-JRC.

(28)  Ir-Regolament (UE) Nru 1143/2014 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-22 ta’ Ottubru 2014 dwar il-prevenzjoni u l-ġestjoni tal-introduzzjoni u t-tixrid ta’ speċijiet aljeni invażivi (ĠU L 317, 4.11.2014, p. 35).

(29)  Id-Danimarka, l-Estonja, il-Latvja, il-Finlandja u l-Iżvezja.

(30)  Il-Belġju, id-Danimarka, Spanja u l-Iżvezja.

(31)  Spanja u l-Italja.

(32)  Ir-Regolament (UE) Nru 1380/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Diċembru 2013 dwar il-Politika Komuni tas-Sajd (ĠU L 354, 28.12.2013, p. 22).

(33)  Id-Direttiva 2000/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ Ottubru 2000 li tistabbilixxi qafas għal azzjoni Komunitarja fil-qasam tal-politika tal-ilma (ĠU L 327, tat-22.12.2000, p. 1).

(34)  Ir-Regolament (KE) Nru 852/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-29 ta’ April 2004 dwar l-iġjene tal-oġġetti tal-ikel (ĠU L 139, tat-30.4.2004, p. 1).

(35)  Ara p. 164-166 u 183 tal-analiżi tal-JRC.

(36)  Rapport dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina (europa.eu)

---

| 10.5.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 165/8 |
| --- | --- | --- | --- |

10.5.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 165/8

---

Ebda oppożizzjoni għal konċentrazzjoni notifikata

(Il-Każ M.11075 — EBERT HERA ESSER HOLDING / SERVICECO)

(Test b'rilevanza għaż-ŻEE)

(2023/C 165/02)

Fit-3 ta’ Mejju 2023, il-Kummissjoni ddeċidiet li ma topponix il-konċentrazzjoni notifikata msemmija hawn fuq u li tiddikjaraha kompatibbli mas-suq intern. Din id-deċiżjoni hi bbażata fuq l-Artikolu 6(1)(b) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 139/2004 (1). It-test sħiħ tad-deċiżjoni hu disponibbli biss bl-Ingliż u ser isir pubbliku wara li jitneħħa kwalunkwe sigriet tan-negozju li jista’ jkun fih. Dan it-test jinstab:

| — | fit-taqsima tal-amalgamazzjoni tas-sit web tal-Kummissjoni dwar il-Kompetizzjoni (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Dan is-sit web jipprovdi diversi faċilitajiet li jgħinu sabiex jinstabu d-deċiżjonijiet individwali ta’ amalgamazzjoni, inklużi l-kumpanija, in-numru tal-każ, id-data u l-indiċi settorjali, |
| --- | --- |

—

fit-taqsima tal-amalgamazzjoni tas-sit web tal-Kummissjoni dwar il-Kompetizzjoni (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Dan is-sit web jipprovdi diversi faċilitajiet li jgħinu sabiex jinstabu d-deċiżjonijiet individwali ta’ amalgamazzjoni, inklużi l-kumpanija, in-numru tal-każ, id-data u l-indiċi settorjali,

| — | f’forma elettronika fis-sit web EUR-Lex (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=mt) fid-dokument li jġib in-numru 32023M11075. Il-EUR-Lex hu l-aċċess fuq l-internet għal-liġi tal-Unjoni Ewropea. |
| --- | --- |

—

f’forma elettronika fis-sit web EUR-Lex (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=mt) fid-dokument li jġib in-numru 32023M11075. Il-EUR-Lex hu l-aċċess fuq l-internet għal-liġi tal-Unjoni Ewropea.

---

(1)  ĠU L 24, 29.1.2004, p. 1.

---

IV Informazzjoni

INFORMAZZJONI MINN ISTITUZZJONIJIET, KORPI, UFFIĊĊJI U AĠENZIJI TAL-UNJONI EWROPEA

Il-Kummissjoni Ewropea

| 10.5.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 165/9 |
| --- | --- | --- | --- |

10.5.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 165/9

---

Rata tal-kambju tal-euro (1)

It-8 ta' Mejju 2023

(2023/C 165/03)

1 euro =

| | Munita | Rata tal-kambju |
| --- | --- | --- |
| USD | Dollaru Amerikan | 1,1037 |
| JPY | Yen Ġappuniż | 149,15 |
| DKK | Krona Daniża | 7,4473 |
| GBP | Lira Sterlina | 0,87228 |
| SEK | Krona Żvediża | 11,2012 |
| CHF | Frank Żvizzeru | 0,9813 |
| ISK | Krona Iżlandiża | 150,50 |
| NOK | Krona Norveġiża | 11,5505 |
| BGN | Lev Bulgaru | 1,9558 |
| CZK | Krona Ċeka | 23,410 |
| HUF | Forint Ungeriż | 372,20 |
| PLN | Zloty Pollakk | 4,5693 |
| RON | Leu Rumen | 4,9246 |
| TRY | Lira Turka | 21,5304 |
| AUD | Dollaru Awstraljan | 1,6244 |
| CAD | Dollaru Kanadiż | 1,4710 |
| HKD | Dollaru ta’ Hong Kong | 8,6618 |
| NZD | Dollaru tan-New Zealand | 1,7389 |
| SGD | Dollaru tas-Singapor | 1,4620 |
| KRW | Won tal-Korea t’Isfel | 1 458,26 |
| ZAR | Rand ta’ l-Afrika t’Isfel | 20,2552 |
| CNY | Yuan ren-min-bi Ċiniż | 7,6347 |
| IDR | Rupiah Indoneżjan | 16 237,42 |
| MYR | Ringgit Malażjan | 4,8971 |
| PHP | Peso Filippin | 61,015 |
| RUB | Rouble Russu | |
| THB | Baht Tajlandiż | 37,382 |
| BRL | Real Brażiljan | 5,4613 |
| MXN | Peso Messikan | 19,6393 |
| INR | Rupi Indjan | 90,2775 |

Munita

Rata tal-kambju

USD

Dollaru Amerikan

1,1037

JPY

Yen Ġappuniż

149,15

DKK

Krona Daniża

7,4473

GBP

Lira Sterlina

0,87228

SEK

Krona Żvediża

11,2012

CHF

Frank Żvizzeru

0,9813

ISK

Krona Iżlandiża

150,50

NOK

Krona Norveġiża

11,5505

BGN

Lev Bulgaru

1,9558

CZK

Krona Ċeka

23,410

HUF

Forint Ungeriż

372,20

PLN

Zloty Pollakk

4,5693

RON

Leu Rumen

4,9246

TRY

Lira Turka

21,5304

AUD

Dollaru Awstraljan

1,6244

CAD

Dollaru Kanadiż

1,4710

HKD

Dollaru ta’ Hong Kong

8,6618

NZD

Dollaru tan-New Zealand

1,7389

SGD

Dollaru tas-Singapor

1,4620

KRW

Won tal-Korea t’Isfel

1 458,26

ZAR

Rand ta’ l-Afrika t’Isfel

20,2552

CNY

Yuan ren-min-bi Ċiniż

7,6347

IDR

Rupiah Indoneżjan

16 237,42

MYR

Ringgit Malażjan

4,8971

PHP

Peso Filippin

61,015

RUB

Rouble Russu

THB

Baht Tajlandiż

37,382

BRL

Real Brażiljan

5,4613

MXN

Peso Messikan

19,6393

INR

Rupi Indjan

90,2775

---

(1)  Sors: rata tal-kambju ta' referenza ppubblikata mill-Bank Ċentrali Ewropew.

---

| 10.5.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 165/10 |
| --- | --- | --- | --- |

10.5.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 165/10

---

Rata tal-kambju tal-euro (1)

Id-9 ta' Mejju 2023

(2023/C 165/04)

1 euro =

| | Munita | Rata tal-kambju |
| --- | --- | --- |
| USD | Dollaru Amerikan | 1,0959 |
| JPY | Yen Ġappuniż | 147,97 |
| DKK | Krona Daniża | 7,4452 |
| GBP | Lira Sterlina | 0,86990 |
| SEK | Krona Żvediża | 11,1885 |
| CHF | Frank Żvizzeru | 0,9788 |
| ISK | Krona Iżlandiża | 150,70 |
| NOK | Krona Norveġiża | 11,5750 |
| BGN | Lev Bulgaru | 1,9558 |
| CZK | Krona Ċeka | 23,363 |
| HUF | Forint Ungeriż | 371,68 |
| PLN | Zloty Pollakk | 4,5723 |
| RON | Leu Rumen | 4,9200 |
| TRY | Lira Turka | 21,3858 |
| AUD | Dollaru Awstraljan | 1,6217 |
| CAD | Dollaru Kanadiż | 1,4679 |
| HKD | Dollaru ta’ Hong Kong | 8,5934 |
| NZD | Dollaru tan-New Zealand | 1,7320 |
| SGD | Dollaru tas-Singapor | 1,4544 |
| KRW | Won tal-Korea t’Isfel | 1 451,90 |
| ZAR | Rand ta’ l-Afrika t’Isfel | 20,2003 |
| CNY | Yuan ren-min-bi Ċiniż | 7,5853 |
| IDR | Rupiah Indoneżjan | 16 159,20 |
| MYR | Ringgit Malażjan | 4,8762 |
| PHP | Peso Filippin | 61,123 |
| RUB | Rouble Russu | |
| THB | Baht Tajlandiż | 36,921 |
| BRL | Real Brażiljan | 5,4863 |
| MXN | Peso Messikan | 19,4970 |
| INR | Rupi Indjan | 89,9495 |

Munita

Rata tal-kambju

USD

Dollaru Amerikan

1,0959

JPY

Yen Ġappuniż

147,97

DKK

Krona Daniża

7,4452

GBP

Lira Sterlina

0,86990

SEK

Krona Żvediża

11,1885

CHF

Frank Żvizzeru

0,9788

ISK

Krona Iżlandiża

150,70

NOK

Krona Norveġiża

11,5750

BGN

Lev Bulgaru

1,9558

CZK

Krona Ċeka

23,363

HUF

Forint Ungeriż

371,68

PLN

Zloty Pollakk

4,5723

RON

Leu Rumen

4,9200

TRY

Lira Turka

21,3858

AUD

Dollaru Awstraljan

1,6217

CAD

Dollaru Kanadiż

1,4679

HKD

Dollaru ta’ Hong Kong

8,5934

NZD

Dollaru tan-New Zealand

1,7320

SGD

Dollaru tas-Singapor

1,4544

KRW

Won tal-Korea t’Isfel

1 451,90

ZAR

Rand ta’ l-Afrika t’Isfel

20,2003

CNY

Yuan ren-min-bi Ċiniż

7,5853

IDR

Rupiah Indoneżjan

16 159,20

MYR

Ringgit Malażjan

4,8762

PHP

Peso Filippin

61,123

RUB

Rouble Russu

THB

Baht Tajlandiż

36,921

BRL

Real Brażiljan

5,4863

MXN

Peso Messikan

19,4970

INR

Rupi Indjan

89,9495

---

(1)  Sors: rata tal-kambju ta' referenza ppubblikata mill-Bank Ċentrali Ewropew.

---

INFORMAZZJONI MILL-ISTATI MEMBRI

| 10.5.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 165/11 |
| --- | --- | --- | --- |

10.5.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 165/11

---

Avviż ta’ żoni disponibbli għall-għoti ta’ liċenzji għall-esplorazzjoni u għall-isfruttament tal-idrokarburi

(2023/C 165/05)

Skont l-Artikolu 20 tal-Att dwar l-Esplorazzjoni u l-Isfruttament tal-Idrokarburi (Narodne novine (NN; Il-Gazzetta Uffiċjali tar-Repubblika tal-Kroazja) Nri 52/18, 52/19 u 30/21), il-Ministeru tal-Ekonomija u l-Iżvilupp Sostenibbli, f’isem ir-Repubblika tal-Kroazja, hawnhekk jippubblika dan li ġej:

Il-Gvern tar-Repubblika tal-Kroazja jistieden lill-persuni ġuridiċi kollha interessati biex iressqu l-offerti sabiex jiksbu liċenzja għall-esplorazzjoni u għall-isfruttament tal-idrokarburi fir-rigward tal-blokok ta’ esplorazzjoni disponibbli fuq l-art kontinentali.

1.   INFORMAZZJONI DWAR IL-BLOKOK TA’ ESPLORAZZJONI

Iż-żoni għall-esplorazzjoni u għall-isfruttament tal-idrokarburi fuq l-art kontinentali li hemm disponibbli l-liċenzji għall-esplorazzjoni u għall-isfruttament tal-idrokarburi għalihom huma:

| 1. | Blokka ta’ esplorazzjoni SA-08/SA-09 |
| --- | --- |

1.

Blokka ta’ esplorazzjoni SA-08/SA-09

| 2. | Blokka ta’ esplorazzjoni SA-11/SA-12 |
| --- | --- |

2.

Blokka ta’ esplorazzjoni SA-11/SA-12

| 3. | Blokka ta’ esplorazzjoni DR-02/1 |
| --- | --- |

3.

Blokka ta’ esplorazzjoni DR-02/1

Il-mapep u l-koordinati tal-blokok tal-esplorazzjoni huma pprovduti fid-dokument tal-offerta.

Il-blokok ta’ esplorazzjoni li għalihom huma disponibbli liċenzji għall-esplorazzjoni u l-isfruttament kienu s-suġġett ta’ proċedura tal-offerti minn qabel għall-esplorazzjoni u għall-isfruttament tal-idrokarburi li fihom ma ngħatat l-ebda liċenzja għall-esplorazzjoni u l-isfruttament tal-idrokarburi jew liċenzja għall-esplorazzjoni u l-isfruttament tal-idrokarburi iżda ma ġie ffirmat l-ebda kuntratt għall-esplorazzjoni u l-isfruttament tal-idrokarburi; waħda mill-blokok tikkorrispondi għaż-żona rinunzjata minn investitur fil-proċess tal-esplorazzjoni għall-idrokarburi f’konformità mal-Artikolu 36 tal-Att dwar l-Esplorazzjoni u l-Isfruttament tal-Idrokarburi.

2.   KRITERJI GĦALL-GĦAŻLA TAL-OFFERENTI

Skont l-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 94/22/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta’ Mejju 1994 dwar il-kondizzjonijiet għall-għoti u l-użu ta’ awtorizzazzjonijiet għall-prospettar, esplorazzjoni u produzzjoni ta’ idrokarburi (ĠU L 164, 30.6.1994, p. 3.) fir-rigward tas-sigurtà nazzjonali u f’konformità mal-Artikolu 19 tal-Att dwar l-Esplorazzjoni u l-Isfruttament tal-Idrokarburi, il-kriterji li għandhom jitqiesu sabiex jintgħażel l-aħjar offerent huma:

| 1. | il-kompetenza teknika, finanzjarja u professjonali tal-offerent; |
| --- | --- |

1.

il-kompetenza teknika, finanzjarja u professjonali tal-offerent;

| 2. | il-mod ta’ kif l-offerent għandu l-intenzjoni li jwettaq l-attivitajiet koperti mil-liċenzja għall-esplorazzjoni u għall-isfruttament tal-idrokarburi; |
| --- | --- |

2.

il-mod ta’ kif l-offerent għandu l-intenzjoni li jwettaq l-attivitajiet koperti mil-liċenzja għall-esplorazzjoni u għall-isfruttament tal-idrokarburi;

| 3. | il-kwalità kumplessiva tal-offerta mressqa; |
| --- | --- |

3.

il-kwalità kumplessiva tal-offerta mressqa;

| 4. | il-kundizzjonijiet finanzjarji offruti mill-offerent bħala skambju għal-liċenzja għall-esplorazzjoni u għall-isfruttament tal-idrokarburi; kif ukoll |
| --- | --- |

4.

il-kundizzjonijiet finanzjarji offruti mill-offerent bħala skambju għal-liċenzja għall-esplorazzjoni u għall-isfruttament tal-idrokarburi; kif ukoll

| 5. | kwalunkwe forma ta’ nuqqas ta’ effiċjenza jew ta’ responsabbiltà li juri l-offerent f’pajjiż ieħor matul it-twettiq ta’ attivitajiet koperti minn liċenzja għall-esplorazzjoni u għall-isfruttament tal-idrokarburi |
| --- | --- |

5.

kwalunkwe forma ta’ nuqqas ta’ effiċjenza jew ta’ responsabbiltà li juri l-offerent f’pajjiż ieħor matul it-twettiq ta’ attivitajiet koperti minn liċenzja għall-esplorazzjoni u għall-isfruttament tal-idrokarburi

Kriterju ieħor għall-għażla tal-offerent hija t-tariffa mħallsa għad-dħul f’kuntratt għall-esplorazzjoni u għall-isfruttament tal-idrokarburi, li l-ammont minimu tagħha huwa stabbilit fid-digriet imsemmi fl-Artikolu 51 tal-Att dwar l-Esplorazzjoni u l-Isfruttament tal-Idrokarburi.

Jekk, wara evalwazzjoni abbażi tal-kriterji skont l-Att dwar l-Esplorazzjoni u l-Isfruttament tal-Idrokarburi, ikun hemm żewġ offerti jew aktar li jkunu tal-istess mertu, jitqiesu kriterji oħra rilevanti, oġġettivi u mhux diskriminatorji għad-deċiżjoni finali.

3.   PROĊEDURA GĦAT-TRESSIQ TAL-OFFERTI

L-offerti għandhom jitressqu f’konformità mad-dokument tal-offerta ppubblikat fuq is-sit web uffiċjali tal-Aġenzija Kroata għall-Idrokarburi — www.azu.hr — u mressqa lill-Aġenzija tal-Idrokarburi f’konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Att dwar l-Esplorazzjoni u l-Isfruttament tal-Idrokarburi u d-dokument tal-offerta.

L-informazzjoni u l-avviżi rilevanti l-oħra kollha jinsabu fis-sit web tal-Aġenzija għall-Idrokarburi — www.azu.hr.

---

| 10.5.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 165/13 |
| --- | --- | --- | --- |

10.5.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 165/13

---

Avviż dwar id-disponibbiltà ta’ żoni fl-Awstrija għall-ipprospettar, l-esplorazzjoni u l-produzzjoni tal-idrokarburi

(2023/C 165/06)

B’referenza għall-Artikolu 3(3) tad-Direttiva 94/22/KE (1), il-Ministru Federali għall-Finanzi tar-Repubblika tal-Awstrija javża illi, f’konformità mal-Att dwar il-Materja Prima Minerali (Gazzetta tal-Liġi Federali (BGB1.) I Nru 38/1999), kif emendata l-aħħar bl-Att Federali ppubblikat fil-BGB1. I Nru 60/2022, it-territorju nazzjonali kollu tar-Repubblika tal-Awstrija huwa disponibbli fuq bażi permanenti fit-tifsira tal-Artikolu 3(3), dment li ma hemmx kuntratti eżistenti ta’ prospettar, produzzjoni jew ħażna b’rabta mal-idrokarburi, jew drittijiet tal-minjieri li jinkludu wkoll l-idrokarburi. Għal informazzjoni dettaljata dwar din il-kwistjoni, tista’ tikkuntattja lill-Ministeru Federali għall-Finanzi f’dan l-indirizz: Bundesministerium für Finanzen, Sektion VI – Telekommunikation, Post und Bergbau, Denisgasse 31, 1200 Wien.

Dan l-avviż jieħu post l-avviż mir-Repubblika tal-Awstrija ppubblikat fil-
  Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 111 tat-3 ta’ April 2020, paġna 3.

---

(1)  ĠU L 164, 30.6.1994, p. 3..

---

V Avviżi

ATTI OĦRAJN

Il-Kummissjoni Ewropea

| 10.5.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 165/14 |
| --- | --- | --- | --- |

10.5.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 165/14

---

Pubblikazzjoni ta’ emenda standard approvata għal Speċifikazzjoni tal-Prodott ta’ denominazzjoni ta’ oriġini protetta jew indikazzjoni ġeografika protetta fis-settur tal-prodotti agrikoli u tal-oġġetti tal-ikel, kif imsemmi fl-Artikolu 6b(2) u (3) tar-Regolament ta’ Delega tal-Kummissjoni (UE) Nru 664/2014

(2023/C 165/07)

Din il-komunikazzjoni hija ppubblikata f’konformità mal-Artikolu 6b(5) tar-Regolament ta’ Delega tal-Kummissjoni (UE) Nru 664/2014 (1).

Komunikazzjoni tal-approvazzjoni ta’ emenda standard għal Speċifikazzjoni tal-Prodott ta’ denominazzjoni ta’ oriġini protetta jew indikazzjoni ġeografika protetta b’oriġini fi Stat Membru

(ir-Regolament (UE) Nru 1151/2012)

“Χαλλούμι / Halloumi / Hellim”

Nru tal-UE: PDO-CY-01243-AM03 - 14.3.2023

DOP (X) IĠP ()

1.   Isem il-prodott

“Χαλλούμι / Halloumi / Hellim”

2.   Stat Membru li għalih tappartjeni ż-żona ġeografika

Ċipru

3.   Awtorità tal-Istat Membru li tikkomunika l-emenda standard

Id-Dipartiment tal-Agrikoltura – il-Ministeru tal-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent

4.   Deskrizzjoni tal-emenda/i approvata/i

1.   Inklużjoni ta’ Halloumi mhux mitwi (saff wieħed) fl-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott

Il-forma tal-prodott tista’ tvarja, kif ġej: mitwi jew mhux mitwi, forma rettangolari jew nofs ċirku.

L-emenda taffettwa d-Dokument Uniku.

2.   Possibbiltà li jintuża l-ħalib mhux ipproċessat għall-produzzjoni tal-Halloumi

Il-pasturizzazzjoni tal-ħalib użat għall-produzzjoni tal-Halloumi ssir fakultattiva.

L-emenda taffettwa d-Dokument Uniku.

3.   L-istadju tal-produzzjoni li jipprevedi t-tisħin mill-ġdid, sa temperatura ta’ 40 °C, tal-baqtiet li jkunu nqatgħu immedjatament wara t-tibqit tal-ħalib, isir fakultattiv

Din l-emenda tagħmel l-istadju tal-produzzjoni li jipprevedi t-tisħin mill-ġdid, sa temperatura ta’ 40 °C, tal-baqtiet li jkunu nqatgħu immedjatament wara t-tibqit tal-ħalib, wieħed fakultattiv.

L-emenda ma taffettwax id-Dokument Uniku.

4.   Possibbiltà li jiżdied in-nagħniegħ ukoll fi stadji oħrajn fil-proċess tal-produzzjoni tal-Halloumi

Possibbiltà li jiżdied in-nagħniegħ fl-istadju tat-tiwi iżda wkoll qabel jiġi ppakkjat il-prodott.

L-emenda ma taffettwax id-Dokument Uniku.

5.   It-tmelliħ niexef fuq il-mejda tal-produzzjoni tal-ġobon isir fakultattiv u tiġi introdotta l-possibbiltà tat-tmelliħ esklużivament f’xorrox immellaħ qabel jiġi ppakkjat il-prodott

L-istadju li jinvolvi t-tmelliħ niexef tal-Halloumi fuq il-mejda tal-produzzjoni tal-ġobon isir fakultattiv u tiġi introdotta l-possibbiltà tat-tmelliħ tal-prodott esklużivament f’xorrox immellaħ qabel jiġi ppakkjat il-prodott.

L-emenda ma taffettwax id-Dokument Uniku.

6.   Possibbiltà li l-prodott jibqa’ f’xorrox immellaħ qabel l-ippakkjar għal mill-inqas tmien sigħat u mhux aktar minn tlett ijiem

Il-prodott jista’ jibqa’ f’xorrox immellaħ qabel jiġi ppakkjat, għal inqas minn jum wieħed (iżda għal mill-inqas 8 sigħat) u sa 3 ijiem.

L-emenda ma taffettwax id-Dokument Uniku.

7.   Introduzzjoni tal-possibbiltà li l-prodott ippakkjat jissaħħan sabiex it-temperatura fil-qalba tiegħu taqbeż it-72 °C għal massimu ta’ tliet minuti

Il-possibbiltà li l-prodott isirlu trattament bis-sħana wara l-ippakkjar, fejn it-temperatura fil-qalba tiegħu taqbeż it-72 °C għal massimu ta’ tliet minuti, hija inkluża fil-proċess tal-produzzjoni.

L-emenda taffettwa d-Dokument Uniku.

DOKUMENT UNIKU

“Χαλλούμι / Halloumi / Hellim”

Nru tal-UE: PDO-CY-01243-AM03 - 14.3.2023

DOP (X) IĠP ()

1.   Isem/Ismijiet

“Χαλλούμι / Halloumi / Hellim”

2.   Stat Membru jew pajjiż terz

Ċipru

3.   Deskrizzjoni tal-prodott agrikolu jew tal-oġġett tal-ikel

3.1.   Tip ta’ prodott [bħal fl-Anness XI]

Klassi 1.3. Ġobon

3.2.   Deskrizzjoni tal-prodott li għalih japplika l-isem f’(1)

Fit-test kollu, se jintuża l-isem “Halloumi”, li jirrappreżenta l-ismijiet indikati hawn fuq, jiġifieri “Χαλλούμι / Halloumi / Hellim”. Hemm żewġ tipi ta’ Halloumi – frisk u matur. Il-Halloumi frisk huwa magħmul minn baqtiet prodotti minn ħalib imbaqqat bit-tames. Jissajjar u jingħata l-forma karatteristika tiegħu. Huwa semiiebes u elastiku, mitwi jew mhux mitwi (f’forma rettangolari jew nofs ċirku), ta’ kulur abjad għal safrani ċar, għandu konsistenza magħquda u jinqata’ faċilment, b’togħma u riħa karatteristiċi. Għandu riħa qawwija ta’ ħalib/xorrox u għandu aroma u togħma ta’ nagħniegħ, riħa tal-kampanja u togħma mielħa qawwija. Il-kontenut massimu tal-indewwa huwa ta’ 52 %, il-kontenut minimu tax-xaħam huwa ta’ 43 % (f’piż niexef) u l-kontenut massimu tal-melħ huwa ta’ 3 %. Il-Halloumi matur huwa magħmul minn baqtiet prodotti minn ħalib imbaqqat bit-tames. Jissajjar u jingħata l-forma karatteristika tiegħu u jitħalla jimmatura fix-xorrox immellaħ għal mill-inqas 40 jum. Huwa bejn semiiebes sa iebes, inqas elastiku, mitwi jew mhux mitwi (f’forma rettangolari jew nofs ċirku), ta’ kulur abjad għal safrani, għandu konsistenza magħquda u jinqata’ faċilment, b’togħma u riħa karatteristiċi. Għandu riħa qawwija ta’ ħalib/xorrox u aroma u togħma ta’ nagħniegħ, riħa tal-kampanja u togħma mielħa u punġenti; huwa ħarira morr u mielaħ ħafna. Il-kontenut massimu tal-indewwa huwa ta’ 37 %, il-kontenut minimu tax-xaħam huwa ta’ 40 % (f’piż niexef), il-kontenut massimu tal-melħ huwa ta’ 6 % u l-aċidità hija ta’ 1,2 % (espressa bħala aċidu lattiku f’piż niexef).

Il-ġobon Halloumi jiżen bejn 150 sa 1 200 gramma.

3.3.   Għalf (għall-prodotti li joriġinaw mill-annimali biss) u materja prima (għall-prodotti pproċessati biss)

Fir-rigward tal-ħalib użat biex isir il-Halloumi, japplika dan li ġej, mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet tar-Regolament (UE) Nru 664/2014:

Il-ħalib tan-nagħaġ u tal-mogħoż jiġi minn razez lokali u minn razez oħrajn, inkluż l-inkroċji ta’ bejniethom, li jirgħu matul is-sena kollha, sakemm il-kundizzjonijiet tat-temp ikunu jippermettu. Il-foraġġ kollu mhux maħdum fid-dieta tan-nagħaġ u tal-mogħoż jiġi prodott lokalment (foraġġ aħdar, ħuxlief, silaġġ, tiben/qasab u ragħa fuq pjanti selvaġġi). Fir-rigward tas-supplimenti tal-għalf, jistgħu jintużaw ċereali, inkluż xgħir u qamħirrum, għalf tal-proteini bħal dqiq tal-fażola tas-sojja imfesdaq, bil-qoxra parzjalment imneħħija, prodotti u prodotti sekondarji ta’ materja prima diversa bħan-nuħħala tal-qamħ, u sustanzi inorganiċi, vitamini u mikronutrijenti.

Il-ħalib tal-baqar jiġi minn baqar li jinżammu ġewwa u li jiġu mitmugħa foraġġ, ħuxlief, silaġġ u tiben li jiġu prodotti f’Ċipru, primarjament minn pjanti tal-foraġġ nattivi, u supplimenti tal-għalf. B’mod speċifiku, id-dieta tal-baqar tikkonsisti f’foraġġ prodott lokalment (pjanti tal-foraġġ ħodor, ħuxlief, silaġġ u tiben/qasab). Il-bqija tad-dieta tagħhom tikkonsisti f’supplimenti tal-għalf li fihom primarjament xgħir, qamħirrum, sojja u nuħħala, u għalf ieħor tal-proteini bħal għalf tal-proteini dqiq tal-fażola tas-sojja imfesdaq, bil-qoxra parzjalment imneħħija, prodotti u prodotti sekondarji ta’ materja prima diversa bħan-nuħħala tal-qamħ, u sustanzi inorganiċi, vitamini u mikronutrijenti.

Ħalib (ħalib frisk tan-nagħaġ jew tal-mogħoż jew taħlita tagħhom, bil-ħalib tal-baqra miżjud jew mingħajru), tames (iżda mhux tames tal-ħnieżer), weraq frisk jew niexef tan-nagħniegħ Ċiprijott (Mentha viridis) u melħ. Il-proporzjon ta’ ħalib tan-nagħaġ jew tal-mogħoż jew taħlita tagħhom irid ikun dejjem iżjed mill-proporzjon ta’ ħalib tal-baqar. Fi kliem ieħor, meta jintuża l-ħalib tal-baqar flimkien mal-ħalib tan-nagħaġ u tal-mogħoż jew taħlita tagħhom, il-proporzjon tal-ħalib tal-baqar fil-Halloumi ma jridx ikun ikbar mill-proporzjon tal-ħalib tan-nagħaġ jew tal-mogħoż jew it-taħlita tagħhom. Il-ħalib li jintuża biex isir il-Halloumi huwa ħalib Ċiprijott sħiħ. Il-ħalib jista’ jkun mhux ipproċessat jew ippastorizzat jew irid ikun issaħħan għal temperatura ogħla minn 65 °C. Ma jridx ikun ħalib tal-bott jew ma jridx ikun fih kwalunkwe wieħed milli ġejjin: trab tal-ħalib, ħalib tal-bott, imluħa tal-kaseina, koloranti, preservattivi jew addittivi oħrajn. Ma jridx ikun fih antibijotiċi, pestiċidi jew sustanzi oħrajn li jagħmlu l-ħsara.

Il-ħalib tan-nagħaġ u tal-mogħoż jiġi minn razez lokali u razez oħrajn, inkluż l-inkroċji ta’ bejniethom, li jitrabbew fiż-żona ġeografika ddefinita.

Il-ħalib tal-baqar jiġi minn baqar li jkunu ġew introdotti bil-mod f’Ċipru u li jitrabbew fiż-żona ġeografika ddefinita.

3.4.   Passi speċifiċi tal-produzzjoni li jridu jsiru fiż-żona ġeografika ddefinita

Il-ħalib tan-nagħaġ, tal-mogħoż u tal-baqar li huwa l-materja prima għall-produzzjoni tal-ġobon “Halloumi” jiġi prodott fiż-żona ġeografika ddefinita. Il-Halloumi nnifsu wkoll jiġi prodott fiż-żona ġeografika ddefinita.

3.5.   Regoli speċifiċi dwar it-tqattigħ, it-taħkik, l-ippakkjar, eċċ.

L-ippakkjar u, fejn applikabbli, it-trattament bis-sħana tal-ġobon “Halloumi” jrid isir fiż-żona ġeografika ddefinita għar-raġunijiet li ġejjin: (a) il-Halloumi jrid jiġi ppakkjat immedjatament wara li jkun ġie prodott, sabiex jiġi evitat sajran ulterjuri, (b) ma jistax ikun hemm interruzzjoni fil-proċess tal-produzzjoni (produzzjoni kontinwa) tal-Halloumi (produzzjoni-ippakkjar-kwalunkwe trattament bis-sħana), (c) sabiex tiġi żgurata t-traċċabilità, il-prodott irid jiġi ppakkjat mill-produttur u ttikkettat kif xieraq, (d) sabiex jiġi evitat li kwalunkwe ġobon prodott barra mit-territorju ta’ Ċipru ma jiġix ikkummerċjalizzat bħala DOP Halloumi, ħalli jiġu ggarantiti l-kwalità u l-oriġini tal-prodott u jiġi żgurat li jistgħu jitwettqu l-kontrolli meħtieġa.

3.6.   Regoli speċifiċi dwar it-tikkettar

Fir-rigward tal-kompożizzjoni tal-ħalib użat għall-produzzjoni tal-“Halloumi”, f’każijiet fejn tintuża taħlita ta’ ħalib, it-tipi differenti ta’ ħalib iridu jissemmew fuq it-tikketta, f’ordni dekrexxenti ta’ perċentwali.

4.   Definizzjoni fil-qosor taż-żona ġeografika

Il-konfini amministrattivi tad-distretti ta’ Nicosia, Limassol, Larnaca, Famagusta, Paphos u Kyrenia.

5.   Rabta maż-żona ġeografika

5.1.   Speċifiċità taż-żona ġeografika

Fatturi naturali: Ċipru għandu klima Mediterranja karatterizzata minn sjuf sħan u xotti u xtiewi ħfief u bix-xita. It-terren tal-gżira għandu rwol importanti ħafna wkoll: il-muntanji jirċievu ammont relattivament għoli ta’ xita u jaffettwaw l-idroloġija u l-ambjent taż-żoni li qegħdin iktar fil-baxx, għaliex l-għadd kbir ta’ xmajriet jieħdu l-ilma min-nixxigħat għal diversi xhur wara li x-xita tkun waqfet. Meta mqabbel mad-daqs tiegħu, Ċipru għandu waħda mill-iktar flori rikki fil-Mediterran, minħabba l-istruttura ġeoloġika tiegħu, il-klima, il-pożizzjoni ġeografika, il-baħar ta’ madwaru u l-konfigurazzjoni tal-art (Tsintidis et al., 2002). Hemm 1 908 speċijiet differenti ta’ pjanti, li 140 minnhom huma endemiċi, jiġifieri jinsabu biss f’Ċipru (id-Dipartiment tal-Foresti, 2004). Finalment, ir-razez lokali tal-annimali tal-ħalib f’Ċipru jinkludu n-nagħġa lokali ta’ denbha oħxon, li hija adattata sew għall-klima niexfa u t-temperaturi għoljin taż-żona, u l-mogħoż lokali Machaira u Pissouri. In-nagħaġ Chios u l-mogħoż ta’ Damasku (introdotti fis-snin ħamsin u fis-snin tletin rispettivament) huma wkoll tipi ta’ razez lokali, għaliex il-karatteristiċi morfoloġiċi u tal-produzzjoni tagħhom inqatgħu minn dawk tal-popolazzjonijiet ta’ oriġini wara programm nazzjonali ta’ tnissil li ilu għal żmien twil.

Fatturi umani: ir-referenzi storiċi juru li l-produzzjoni tal-Halloumi f’Ċipru ilha magħrufa minn żmien il-qedem. Il-Halloumi jissemma bħala “calumi” f’kodiċi li fih ħames manuskritti dwar l-istorja ta’ Ċipru li jinżamm fil-librerija tal-Mużew Correr f’Venezja. Dan imur lura għall-1554 u b’hekk jikkostitwixxi l-eqdem referenza bil-miktub għall-Halloumi li nstabet sa issa. Aktar tard hemm ukoll referenzi għall-Halloumi, fost l-oħrajn minn Archimandrite Kyprianos fl-1788.

L-importanza tal-Halloumi fil-ħajja tan-nies lokali tista’ tidher ċara fl-arti (il-poeżija, il-letteratura) u fil-pożizzjoni li okkupa fil-wirjiet agrikoli (Lyssi, 1939). Il-lista ta’ klassijiet u premji monetarji u l-kundizzjonijiet tad-dħul għall-Wirja Agrikola ta’ Lyssi, li ġiet ippubblikata kemm bil-Grieg kif ukoll bit-Tork, tinkludi l-prodotti li jistgħu jipparteċipaw fil-kompetizzjoni. L-isem Tork għal “Halloumi” huwa “Hellim”. Il-produtturi Ċiprijotti Torok tal-Halloumi jużaw iż-żewġ ismijiet għall-prodott tradizzjonali tagħna jew sempliċiment l-isem “Hellim”. Hemm ħafna evidenza li ż-żewġ ismijiet “Halloumi” u “Hellim” jirreferu għall-istess prodott tradizzjonali Ċiprijott, li għalih jintużaw iż-żewġ ismijiet (il-gazzetta Halkin Sesi, 1959 u 1962 u l-ippakkjar tal-prodott għall-esportazzjoni li juri ż-żewġ ismijiet).

Ir-rabta mill-qrib bejn il-prodott u n-nies tal-gżira hija evidenti wkoll mill-fatt li llum il-ġurnata “Halloumas”, “Hallouma”, “Halloumakis” u “Halloumis” huma kunjomijiet Ċiprijotti komuni.

Sa mill-imgħoddi, il-Halloumi kien element importanti fid-dieta Ċiprijotta (Bevan, 1919; Pitcairn, 1934; Zigouris, 1952) u ssodisfa l-ħtiġijiet tal-familji Ċiprijotti matul is-sena kollha. Il-Halloumi kien “il-ġobon Ċiprijott famuż, prodott b’mod speċjali”, wieħed mill-iktar oġġetti tal-ikel komuni u tajbin mal-ħobż f’kull dar Ċiprijotta, essenzjali għal kull familja tal-kampanja (Xioutas, 2001). Apparti milli jittiekel lokalment, sa mill-imgħoddi l-Halloumi ġie esportat lejn diversi pajjiżi (Archimandrite Kyprianos, 1788), inkluż l-Eġittu, is-Sirja, il-Greċja, it-Turkija, il-Palestina, Franza, is-Sudan, ir-Renju Unit, l-Amerka, l-Awstralja u ċ-Ċina (Dawe, 1928).

Il-proċess tal-produzzjoni huwa uniku, b’mod partikolari l-istadji tat-tisjir tal-prodott f’temperatura għolja għal tul ta’ ħin speċifiku, it-tiwi u ż-żieda tan-nagħniegħ Ċiprijott. It-tisjir tal-baqta huwa importanti ħafna għaliex, skont studju rilevanti, ittejjeb il-kwalitajiet organolettiċi tal-prodott. B’mod speċifiku, it-tisjir tal-baqta f’temperatura għolja jipproduċi livelli għoljin ta’ ċerti komposti ta’ sustanzi kimiċi bażiċi li jgħinu biex tiġi ddeterminata t-togħma tal-Halloumi. Uħud minn dawn il-komposti huma lattoni, bħal deltadodekalatton (ikkaratterizzata minn togħma ta’ frott) u deltadekalatton (ikkaratterizzata minn togħma kremuża), filwaqt li oħrajn huma ketoni tal-metil, li huma karatterizzati minn togħma simili għall-ħalib (P. Papademas, 2000).

It-tiwja tipika tal-baqtiet, bħala parti mill-ipproċessar tradizzjonali, tqiegħed lill-Halloumi fuq livell differenti mill-ġobniet l-oħrajn kollha. Il-prattika tat-tiwi bdiet tintuża għaliex, tradizzjonalment, hekk kien iżjed faċli biex wieħed ipoġġi l-ġobniet fil-kontenituri fejn kienu jinżammu fix-xorrox. Barra minn hekk, il-weraq tan-nagħniegħ jitpoġġa bejn is-saffi tal-baqta (matul il-proċess tat-tiwi) sabiex jinżamm f’postu, u b’hekk in-nagħniegħ ikun jista’ jagħti l-aroma karatteristika tiegħu fil-prodott finali. L-użu tan-nagħniegħ (Mentha viridis) fl-istadju tat-tiwi jagħti l-aroma karatteristika tiegħu lill-prodott finali minħabba l-preżenza tat-terpenes pulegone (“terpene tan-nagħniegħ”) u l-karvone (Papademas u Robinson, 1998). Huma l-produtturi lokali li għandhom l-għarfien ta’ dan il-proċess tal-produzzjoni.

5.2.   Speċifiċità tal-prodott

Il-karatteristiċi speċifiċi tal-prodott jinkludu:

| (a) | il-fatt li ma jiddellikx jew ma jdubx f’temperaturi għoljin (jista’ jittiekel mhux biss kif inhu iżda wkoll moqli, mixwi, eċċ.); |
| --- | --- |

(a)

il-fatt li ma jiddellikx jew ma jdubx f’temperaturi għoljin (jista’ jittiekel mhux biss kif inhu iżda wkoll moqli, mixwi, eċċ.);

| (b) | it-trattament tal-baqtiet bis-sħana fix-xorrox f’temperatura ta’ iktar minn 90 oC għal mill-inqas 30 minuta, li hija karatteristika unika tal-proċess tal-produzzjoni u tikkontribwixxi għall-karatteristiċi organolettiċi speċifiċi tal-prodott; |
| --- | --- |

(b)

it-trattament tal-baqtiet bis-sħana fix-xorrox f’temperatura ta’ iktar minn 90 oC għal mill-inqas 30 minuta, li hija karatteristika unika tal-proċess tal-produzzjoni u tikkontribwixxi għall-karatteristiċi organolettiċi speċifiċi tal-prodott;

| (c) | it-tiwi li jagħtih il-forma karatteristika tiegħu; |
| --- | --- |

(c)

it-tiwi li jagħtih il-forma karatteristika tiegħu;

| (d) | il-karatteristiċi organolettiċi tiegħu (b’riħa u b’togħma karatteristiċi – għandu riħa qawwija ta’ ħalib/xorrox u għandu aroma u togħma ta’ nagħniegħ, riħa tal-kampanja u togħma mielħa u punġenti) dovuti l-aktar għall-ħalib tan-nagħaġ u tal-mogħoż, li jiġu affettwati mid-dieta tal-annimali, in-nagħniegħ li jiġi miżjud matul il-proċess tal-produzzjoni u l-komposti volatili li jiffurmaw matul it-trattament bis-sħana tal-baqtiet fix-xorrox; u |
| --- | --- |

(d)

il-karatteristiċi organolettiċi tiegħu (b’riħa u b’togħma karatteristiċi – għandu riħa qawwija ta’ ħalib/xorrox u għandu aroma u togħma ta’ nagħniegħ, riħa tal-kampanja u togħma mielħa u punġenti) dovuti l-aktar għall-ħalib tan-nagħaġ u tal-mogħoż, li jiġu affettwati mid-dieta tal-annimali, in-nagħniegħ li jiġi miżjud matul il-proċess tal-produzzjoni u l-komposti volatili li jiffurmaw matul it-trattament bis-sħana tal-baqtiet fix-xorrox; u

| (e) | il-karattru tradizzjonali tiegħu, li jirriżulta mill-fatt li ilu jsir f’Ċipru minn żminijiet imbiegħda skont il-metodu tradizzjonali li għadda minn ġenerazzjoni għall-oħra, u li llum il-ġurnata huma l-produtturi lokali li għandhom l-għarfien ta’ dan il-proċess. |
| --- | --- |

(e)

il-karattru tradizzjonali tiegħu, li jirriżulta mill-fatt li ilu jsir f’Ċipru minn żminijiet imbiegħda skont il-metodu tradizzjonali li għadda minn ġenerazzjoni għall-oħra, u li llum il-ġurnata huma l-produtturi lokali li għandhom l-għarfien ta’ dan il-proċess.

5.3.   Rabta kawżali bejn iż-żona ġeografika u l-kwalità jew il-karatteristiċi tal-prodott (għal DOP) jew il-kwalità, ir-reputazzjoni jew karatteristiċi oħrajn speċifiċi tal-prodott (għal IĠP)

Ir-rabta bejn il-Halloumi u l-ambjent ġeografiku tinsab fl-ispeċifiċità tal-klima tal-gżira Mediterranja. Il-veġetazzjoni lokali li jieklu l-annimali tal-ħalib tgħaddi mill-istadju ta’ bur aħdar għal foraġġ nofsu niexef u finalment niexef skont il-fażijiet karatteristiċi tal-mikroklima lokali. Uħud minn dawn il-pjanti huma endemiċi. Din il-veġetazzjoni Ċiprijotta lokali, li tittiekel mill-annimali friska jew imnixxfa, għandha effett kruċjali fuq il-kwalità tal-ħalib u konsegwentament il-karatteristiċi speċifiċi tal-ġobon (Papademas, 2000). Il-preżenza tal-baċillus Lactobacillus cypricasei (Lactobacillus minn ġobon Ċiprijott), li ġie iżolat mill-Halloumi Ċiprijott biss, hija prova tar-rabta bejn il-mikroflora tal-gżira u l-prodott (Lawson et al., 2001). Barra minn hekk, iż-żieda tan-nagħniegħ Ċiprijott tkompli tikkontribwixxi għat-togħma karatteristika tal-prodott. Fatturi oħrajn li jaffettwaw il-karatteristiċi organolettiċi tal-prodott, speċjalment it-togħma u r-riħa tiegħu, huma t-tip ta’ ħalib użat, għaliex il-ħalib tan-nagħaġ u tal-mogħoż fih aċidi xaħmin speċifiċi ta’ piż molekulari baxx, u l-komposti volatili ffurmati matul il-proċess tal-produzzjoni.

Fir-rigward tar-rabta bejn il-fatturi umani u l-prodott, il-Halloumi jitqies bħala tradizzjonali għal Ċipru, għaliex, kif deskritt fil-punt 5.1, kellu rwol importanti ħafna fil-ħajja u fid-dieta tan-nies tal-gżira, kemm taċ-Ċiprijotti Griegi kif ukoll taċ-Ċiprijotti Torok, minn żmien il-qedem u l-għarfien tal-proċess tal-produzzjoni ngħadda minn ġenerazzjoni għal oħra. Kemm il-forma mitwija karatteristika tiegħu kif ukoll il-fatt speċifiku li ma jdubx f’temperaturi għoljin huma dovuti għal dan il-proċess ta’ produzzjoni tradizzjonali li ngħadda minn ġenerazzjoni għal oħra.

Referenza għall-pubblikazzjoni tal-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott

http://www.moa.gov.cy/moa/da/da.nsf/All/82B33F7D83ABF5A8C225879C00346BA5?OpenDocument

---

(1)  ĠU L 179, 19.6.2014, p. 17.

---

Rettifika

| 10.5.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 165/19 |
| --- | --- | --- | --- |

10.5.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 165/19

---

Rettifika għall-Avviż minn qabel ta’ konċentrazzjoni (Każ M.11055 – EQUITIX / CUBE / RIVER RIDGE) — Każ li jista’ jiġi kkunsidrat għal proċedura ssimplifikata

(
  Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 133 tas-17 ta’ April 2023
  )

(2023/C 165/08)

Fil-paġna 7, il-punt 1, l-ewwel rig,

minflok:

“Fl-4 ta’ April 2013”,

aqra:

“Fl-4 ta’ April 2023”.

---