# Επίσημη Εφημερίδα C 228/29 Ι

| | ISSN 1977-0901 |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 228 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 66ό έτος29 Ιουνίου 2023 |

ISSN 1977-0901

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 228

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

66ό έτος29 Ιουνίου 2023

---

| Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- |
| | I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις |
| | ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 578η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ - Σύνοδος ανανέωσης, 26.4.2023 - 27.4.2023 |
| 2023/C 228/01 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Οι συστάσεις της ΕΟΚΕ για μια ριζική μεταρρύθμιση του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 1 |
| 2023/C 228/02 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Το δικαίωμα σε ένα υγιές περιβάλλον στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδίως υπό το πρίσμα του πολέμου στην Ουκρανία (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 10 |
| 2023/C 228/03 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Περαιτέρω ενίσχυση της ψηφιακής ανταγωνιστικότητας της ΕΕ (διερευνητική γνωμοδότηση) | 17 |
| 2023/C 228/04 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα 30 χρόνια ενιαίας αγοράς: τρόποι βελτίωσης της λειτουργίας της (διερευνητική γνωμοδότηση) | 22 |
| 2023/C 228/05 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Επισφαλής απασχόληση και ψυχική υγεία (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της ισπανικής Προεδρίας) | 28 |
| 2023/C 228/06 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η δημοκρατία στην εργασία (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της ισπανικής Προεδρίας) | 43 |
| 2023/C 228/07 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Διαδικασία κοινωνικών ανισορροπιών (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της ισπανικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ) | 58 |
| 2023/C 228/08 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανάπτυξη ικανοτήτων και δεξιοτήτων στο πλαίσιο της διττής πράσινης και ψηφιακής μετάβασης (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της σουηδικής Προεδρίας) | 64 |
| 2023/C 228/09 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας (Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής) | 71 |
| 2023/C 228/10 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρωτοβουλία για τους εικονικούς κόσμους, όπως το μετασύμπαν (metaverse) (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής) | 76 |
| 2023/C 228/11 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η μετάβαση σε ένα μακροπρόθεσμα βιώσιμο σύστημα μεταφορών (Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της σουηδικής Προεδρίας) | 81 |

Περιεχόμενα

Σελίδα

I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

578η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ - Σύνοδος ανανέωσης, 26.4.2023 - 27.4.2023

2023/C 228/01

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Οι συστάσεις της ΕΟΚΕ για μια ριζική μεταρρύθμιση του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

1

2023/C 228/02

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Το δικαίωμα σε ένα υγιές περιβάλλον στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδίως υπό το πρίσμα του πολέμου στην Ουκρανία (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

10

2023/C 228/03

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Περαιτέρω ενίσχυση της ψηφιακής ανταγωνιστικότητας της ΕΕ (διερευνητική γνωμοδότηση)

17

2023/C 228/04

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα 30 χρόνια ενιαίας αγοράς: τρόποι βελτίωσης της λειτουργίας της (διερευνητική γνωμοδότηση)

22

2023/C 228/05

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Επισφαλής απασχόληση και ψυχική υγεία (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της ισπανικής Προεδρίας)

28

2023/C 228/06

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η δημοκρατία στην εργασία (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της ισπανικής Προεδρίας)

43

2023/C 228/07

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Διαδικασία κοινωνικών ανισορροπιών (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της ισπανικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ)

58

2023/C 228/08

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανάπτυξη ικανοτήτων και δεξιοτήτων στο πλαίσιο της διττής πράσινης και ψηφιακής μετάβασης (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της σουηδικής Προεδρίας)

64

2023/C 228/09

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας (Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής)

71

2023/C 228/10

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρωτοβουλία για τους εικονικούς κόσμους, όπως το μετασύμπαν (metaverse) (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής)

76

2023/C 228/11

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η μετάβαση σε ένα μακροπρόθεσμα βιώσιμο σύστημα μεταφορών (Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της σουηδικής Προεδρίας)

81

---

| | III   Προπαρασκευαστικές πράξεις |
| --- | --- |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 578η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ - Σύνοδος ανανέωσης, 26.4.2023 - 27.4.2023 |
| 2023/C 228/12 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση σύστασης του Συμβουλίου για την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου στην Ευρωπαϊκή Ένωση [COM(2023) 38 final — 2023/0012 (NLE)] και Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου στην Ευρωπαϊκή Ένωση: αξιοποίηση του πλήρους δυναμικού του για τη διαχείριση των δίκαιων μεταβάσεων [COM(2023) 40 final] | 87 |
| 2023/C 228/13 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη συλλογή και τη διαβίβαση εκ των προτέρων πληροφοριών για τους επιβάτες (API) για την ενίσχυση και τη διευκόλυνση των ελέγχων στα εξωτερικά σύνορα, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/817 και του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1726 και την κατάργηση της οδηγίας 2004/82/ΕΚ του Συμβουλίου [COM(2022) 729 final] και Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη συλλογή και τη διαβίβαση εκ των προτέρων πληροφοριών για τους επιβάτες με σκοπό την πρόληψη, ανίχνευση, διερεύνηση και δίωξη τρομοκρατικών και σοβαρών εγκλημάτων, και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/818 [COM(2022) 731 final] | 97 |
| 2023/C 228/14 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την έγκριση τύπου μηχανοκίνητων οχημάτων και κινητήρων και των συστημάτων, κατασκευαστικών στοιχείων και χωριστών τεχνικών μονάδων που προορίζονται για τα οχήματα αυτά όσον αφορά τις εκπομπές τους και τη μακροβιότητα της μπαταρίας τους (Euro 7) και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 715/2007 και (ΕΚ) αριθ. 595/2009 [COM(2022) 586 final — 2022/0365(COD)] | 103 |
| 2023/C 228/15 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2011/36/ΕΕ για την πρόληψη και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και για την προστασία των θυμάτων της [COM(2022) 732 final — 2022/0426(COD)] και Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Έκθεση σχετικά με την πρόοδο που σημειώνεται στις ενέργειες για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων (τέταρτη έκθεση) [COM(2022) 736 final] | 108 |
| 2023/C 228/16 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1020 και της οδηγίας (ΕΕ) 2019/904 και την κατάργηση της οδηγίας 94/62/ΕΚ [COM(2022) 677 final — 2022/0396 (COD)] | 114 |
| 2023/C 228/17 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1272/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία των ουσιών και των μειγμάτων [COM(2022) 748 final — 2022/0432 (COD)] | 121 |
| 2023/C 228/18 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Προς έναν ισχυρό και βιώσιμο τομέα των φυκών της ΕΕ [COM(2022) 592 final] | 126 |
| 2023/C 228/19 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Πλαίσιο πολιτικής της ΕΕ για τις πλαστικές ύλες βιολογικής προέλευσης και τις βιοαποδομήσιμες και λιπασματοποιήσιμες πλαστικές ύλες [COM(2022) 682 final] | 132 |
| 2023/C 228/20 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση ειδικών κανόνων σχετικά με τα φάρμακα που προορίζονται για ανθρώπινη χρήση και πρόκειται να διατεθούν στην αγορά της Βόρειας Ιρλανδίας [COM(2023) 122 final — 2023/0064 (COD)] | 141 |
| 2023/C 228/21 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση ειδικών κανόνων σχετικά με την είσοδο στη Βόρεια Ιρλανδία από άλλα μέρη του Ηνωμένου Βασιλείου ορισμένων φορτίων εμπορευμάτων λιανικής, φυτών προς φύτευση, μηχανημάτων και ορισμένων οχημάτων που έχουν χρησιμοποιηθεί για γεωργικούς ή δασικούς σκοπούς, σπόρων γεωμήλων προς φύτευση, καθώς και σχετικά με τις μη εμπορικού χαρακτήρα μετακινήσεις ζώων συντροφιάς προς τη Βόρεια Ιρλανδία [COM(2023) 124 final — 2023/0062 (COD)] | 144 |
| 2023/C 228/22 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις ευρωπαϊκές στατιστικές σχετικά με τον πληθυσμό και τη στέγαση, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 862/2007 και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 763/2008 και (ΕΕ) αριθ. 1260/2013 [COM(2023) 31 final — 2023/0008 (COD)] | 148 |
| 2023/C 228/23 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2006/112/ΕΚ όσον αφορά τους κανόνες ΦΠΑ για την ψηφιακή εποχή [COM(2022) 701 final — 2022/0407 (CNS)] και Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 904/2010 όσον αφορά τις απαιτούμενες ρυθμίσεις διοικητικής συνεργασίας στον τομέα του ΦΠΑ για την ψηφιακή εποχή [COM(2022) 703 final — 2022/0409 (CNS)] | 149 |
| 2023/C 228/24 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας (ΕΕ) 2015/413 για τη διευκόλυνση της διασυνοριακής ανταλλαγής πληροφοριών για τροχαίες παραβάσεις σχετικές με την οδική ασφάλεια [COM(2023) 126 final] | 154 |
| 2023/C 228/25 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής — Αξιολόγηση των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα των υγειονομικών και κοινωνικών υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος (ΥΓΟΣ), και του κανονισμού για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας για τις ΥΓΟΣ [SWD(2022) 388 final] | 155 |

III   Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

578η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ - Σύνοδος ανανέωσης, 26.4.2023 - 27.4.2023

2023/C 228/12

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση σύστασης του Συμβουλίου για την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου στην Ευρωπαϊκή Ένωση [COM(2023) 38 final — 2023/0012 (NLE)] και Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου στην Ευρωπαϊκή Ένωση: αξιοποίηση του πλήρους δυναμικού του για τη διαχείριση των δίκαιων μεταβάσεων [COM(2023) 40 final]

87

2023/C 228/13

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη συλλογή και τη διαβίβαση εκ των προτέρων πληροφοριών για τους επιβάτες (API) για την ενίσχυση και τη διευκόλυνση των ελέγχων στα εξωτερικά σύνορα, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/817 και του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1726 και την κατάργηση της οδηγίας 2004/82/ΕΚ του Συμβουλίου [COM(2022) 729 final] και Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη συλλογή και τη διαβίβαση εκ των προτέρων πληροφοριών για τους επιβάτες με σκοπό την πρόληψη, ανίχνευση, διερεύνηση και δίωξη τρομοκρατικών και σοβαρών εγκλημάτων, και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/818 [COM(2022) 731 final]

97

2023/C 228/14

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την έγκριση τύπου μηχανοκίνητων οχημάτων και κινητήρων και των συστημάτων, κατασκευαστικών στοιχείων και χωριστών τεχνικών μονάδων που προορίζονται για τα οχήματα αυτά όσον αφορά τις εκπομπές τους και τη μακροβιότητα της μπαταρίας τους (Euro 7) και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 715/2007 και (ΕΚ) αριθ. 595/2009 [COM(2022) 586 final — 2022/0365(COD)]

103

2023/C 228/15

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2011/36/ΕΕ για την πρόληψη και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και για την προστασία των θυμάτων της [COM(2022) 732 final — 2022/0426(COD)] και Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Έκθεση σχετικά με την πρόοδο που σημειώνεται στις ενέργειες για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων (τέταρτη έκθεση) [COM(2022) 736 final]

108

2023/C 228/16

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1020 και της οδηγίας (ΕΕ) 2019/904 και την κατάργηση της οδηγίας 94/62/ΕΚ [COM(2022) 677 final — 2022/0396 (COD)]

114

2023/C 228/17

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1272/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία των ουσιών και των μειγμάτων [COM(2022) 748 final — 2022/0432 (COD)]

121

2023/C 228/18

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Προς έναν ισχυρό και βιώσιμο τομέα των φυκών της ΕΕ [COM(2022) 592 final]

126

2023/C 228/19

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Πλαίσιο πολιτικής της ΕΕ για τις πλαστικές ύλες βιολογικής προέλευσης και τις βιοαποδομήσιμες και λιπασματοποιήσιμες πλαστικές ύλες [COM(2022) 682 final]

132

2023/C 228/20

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση ειδικών κανόνων σχετικά με τα φάρμακα που προορίζονται για ανθρώπινη χρήση και πρόκειται να διατεθούν στην αγορά της Βόρειας Ιρλανδίας [COM(2023) 122 final — 2023/0064 (COD)]

141

2023/C 228/21

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση ειδικών κανόνων σχετικά με την είσοδο στη Βόρεια Ιρλανδία από άλλα μέρη του Ηνωμένου Βασιλείου ορισμένων φορτίων εμπορευμάτων λιανικής, φυτών προς φύτευση, μηχανημάτων και ορισμένων οχημάτων που έχουν χρησιμοποιηθεί για γεωργικούς ή δασικούς σκοπούς, σπόρων γεωμήλων προς φύτευση, καθώς και σχετικά με τις μη εμπορικού χαρακτήρα μετακινήσεις ζώων συντροφιάς προς τη Βόρεια Ιρλανδία [COM(2023) 124 final — 2023/0062 (COD)]

144

2023/C 228/22

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις ευρωπαϊκές στατιστικές σχετικά με τον πληθυσμό και τη στέγαση, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 862/2007 και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 763/2008 και (ΕΕ) αριθ. 1260/2013 [COM(2023) 31 final — 2023/0008 (COD)]

148

2023/C 228/23

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2006/112/ΕΚ όσον αφορά τους κανόνες ΦΠΑ για την ψηφιακή εποχή [COM(2022) 701 final — 2022/0407 (CNS)] και Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 904/2010 όσον αφορά τις απαιτούμενες ρυθμίσεις διοικητικής συνεργασίας στον τομέα του ΦΠΑ για την ψηφιακή εποχή [COM(2022) 703 final — 2022/0409 (CNS)]

149

2023/C 228/24

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας (ΕΕ) 2015/413 για τη διευκόλυνση της διασυνοριακής ανταλλαγής πληροφοριών για τροχαίες παραβάσεις σχετικές με την οδική ασφάλεια [COM(2023) 126 final]

154

2023/C 228/25

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής — Αξιολόγηση των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα των υγειονομικών και κοινωνικών υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος (ΥΓΟΣ), και του κανονισμού για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας για τις ΥΓΟΣ [SWD(2022) 388 final]

155

---

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

I Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

578η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ - Σύνοδος ανανέωσης, 26.4.2023 - 27.4.2023

| 29.6.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 228/1 |
| --- | --- | --- | --- |

29.6.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 228/1

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Οι συστάσεις της ΕΟΚΕ για μια ριζική μεταρρύθμιση του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2023/C 228/01)

| Εισηγητές: | οι κ. Gonçalo LOBO XAVIER,


  Javier DOZ ORRIT

  και Luca JAHIER |
| --- | --- |

Εισηγητές:

οι κ. Gonçalo LOBO XAVIER,

Javier DOZ ORRIT

και Luca JAHIER

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 27.10.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 52 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 18.4.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 578 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 226/2/6 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

27.10.2022

Νομική βάση

Άρθρο 52 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

18.4.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

578

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

226/2/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, παρά τις αδυναμίες του, έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στον συντονισμό των εθνικών οικονομικών πολιτικών εντός της ΕΕ. Ωστόσο, οι διαδικασίες του δεν έχουν καταστήσει δυνατή την ικανοποιητική συμμετοχή των πολιτών και των εθνικών πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων των κρατών μελών στις διαδικασίες και τις συστάσεις του. Στα περισσότερα κράτη μέλη, το επίπεδο συμμετοχής της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο είναι ανεπαρκές και χαμηλής ποιότητας. Μολονότι έχει υπάρξει μια κάποια βελτίωση στις διαβουλεύσεις σχετικά με την κατάρτιση των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΣΑΑ), αυτή η βελτίωση δεν έχει εδραιωθεί και, σε ορισμένες χώρες, σημειώθηκε πρόσφατα οπισθοδρόμηση, για πολιτικούς λόγους, στις δεσμεύσεις για περαιτέρω στήριξη αυτής της συμμετοχής. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ (1), την οποία η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υποστηρίζει (2), εγκαθιδρύει ένα πιο ευέλικτο και διαφοροποιημένο πλαίσιο δημοσιονομικής πολιτικής, το οποίο θα απαιτεί διαπραγματεύσεις και συμφωνίες μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και των κρατών μελών. Προκειμένου αυτές να στεφθούν με επιτυχία, η εθνική οικειοποίηση της διαδικασίας και των δεσμεύσεων που αναλαμβάνονται είναι καθοριστική. Για να επιτευχθεί αυτό, απαιτείται μεταρρύθμιση των διαδικασιών και των χρονοδιαγραμμάτων Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ανάληψη ευθύνης από τα κράτη μέλη είναι δυνατή μόνο με την ουσιαστική και διαρθρωτική συμμετοχή των πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων στη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών πρέπει να αποτελέσει έναν από τους πυλώνες αυτού του αναθεωρημένου Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, όπως και η συμμετοχή των εθνικών κοινοβουλίων και των τοπικών και των περιφερειακών αρχών. Οι αρμοδιότητες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (ΕΚ) θα πρέπει να αυξηθούν έτσι ώστε να διαθέτει περισσότερα δικαιώματα συναπόφασης σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές των οικονομικών πολιτικών και τις προτάσεις ευρωπαϊκού χαρακτήρα. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ προτείνει τη μεταρρύθμιση του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου προκειμένου να ενισχυθούν η διαφάνεια και η δημοκρατία, η συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και η αποτελεσματικότητα της λειτουργίας της, σε σύνδεση με τους στόχους της οικονομικής ανάπτυξης και της ποιοτικής απασχόλησης, της κοινωνικής συνοχής και της σύγκλισης μεταξύ των κρατών μελών, καθώς και της επιτάχυνσης της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης. Τα υφιστάμενα συστήματα δεικτών πρέπει να επανεξεταστούν, να συμπληρωθούν και να καταστούν συνεκτικά μεταξύ τους, ώστε να συμβάλλουν κατ’ αυτόν τον τρόπο στη βελτίωση των διαδικασιών αξιολόγησης. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα κύρια μέσα του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ιδίως οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις, θα πρέπει να καλύπτουν περίοδο τριών ετών, με ετήσιες αξιολογήσεις και επανεξετάσεις. Η παρούσα πρόταση συνάδει με την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με ένα αναθεωρημένο πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ και θα διευκολύνει τις διαδικασίες εθνικής οικειοποίησης και συμμετοχής της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η συμμόρφωση με τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις είναι το στοιχείο που καθιστά δυνατή την αξιολόγηση της εγκυρότητας και της αποτελεσματικότητας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το καταλληλότερο κίνητρο είναι να συνδεθεί η εφαρμογή τους με τον προϋπολογισμό της ΕΕ και να διατεθεί μέρος των κονδυλίων του ενωσιακού προϋπολογισμού για την υλοποίησή τους, σύμφωνα με πρότυπο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ). |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ προτείνει τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών μέσω μιας διαρθρωμένης επίσημης διαδικασίας διαβούλευσης, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, η οποία θα καλύπτει τόσο τα στάδια κατάρτισης και λήψης αποφάσεων όσο και τα στάδια υλοποίησης, παρακολούθησης και αξιολόγησης. Η διαδικασία θα πρέπει να διεξάγεται στο πλαίσιο ενός ειδικού φορέα ή ενός προϋπάρχοντος φορέα στον οποίο ανατίθενται νομίμως τα εν λόγω καθήκοντα. Οι υφιστάμενες εθνικές οικονομικές και κοινωνικές επιτροπές θα πρέπει επίσης να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη διαδικασία αυτή. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι αρχές και τα γενικά χαρακτηριστικά της διαρθρωμένης και μόνιμης συμμετοχής της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στα διάφορα στάδια του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου θα πρέπει να καθοριστούν σε έναν κανονισμό της ΕΕ, ενώ παράλληλα θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το ότι εναπόκειται στην εθνική νομοθεσία να προσδιορίσει περαιτέρω τις διαδικασίες και τους φορείς στο πλαίσιο των οποίων διεξάγεται η εν λόγω διαβούλευση, σε συμμόρφωση με τα κριτήρια του ανοικτού χαρακτήρα, της διαφάνειας και της αντιπροσωπευτικότητας. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, ο προτεινόμενος κανονισμός θα πρέπει να ορίσει βασικά κριτήρια και αρχές όσον αφορά, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα ζητήματα: τα χρονοδιαγράμματα (σε σύνδεση με τα χρονοδιαγράμματα του ΜΑΑ και του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου), τον επίσημο χαρακτήρα των συνεδριάσεων και την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα σε εύθετο χρόνο και σε κατάλληλη μορφή, τα πρακτικά, τη δημοσιοποίηση προτάσεων και απαντήσεων της κυβέρνησης και έναν χάρτη πορείας για την εφαρμογή των συμφωνιών. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η συζήτηση σχετικά με τη δημοσιονομική ικανότητα και τους ιδίους πόρους της ΕΕ πρέπει να εμβαθύνει. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, οι γεωπολιτικές, οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει η ΕΕ τα επόμενα χρόνια θα απαιτήσουν τη χρηματοδότηση ευρωπαϊκών κοινών αγαθών. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Σκοπός της παρούσας γνωμοδότησης είναι να ενθαρρύνει τον προβληματισμό και τη διατύπωση προτάσεων για μια ριζική μεταρρύθμιση των διαδικασιών του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, προκειμένου να καταστεί η οικονομική διακυβέρνηση της ΕΕ πιο διαφανής, δημοκρατική και αποτελεσματική και να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότερη συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ανάλυση και οι προτάσεις μας λαμβάνουν υπόψη το περιεχόμενο της οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τις κατευθύνσεις για ένα αναθεωρημένο πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, καθώς και τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα την εν λόγω ανακοίνωση και τα ψηφίσματα της ΕΟΚΕ σχετικά με τη συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στην ανάπτυξη και την εφαρμογή των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (2021 και 2022) (3). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Όπως και κατά την προετοιμασία των προαναφερθέντων ψηφισμάτων, η ΕΟΚΕ πραγματοποίησε ευρεία διαβούλευση με εκπροσώπους της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, μέσω των εθνικών αντιπροσωπειών της ομάδας «Ευρωπαϊκό Εξάμηνο» (αποτελούμενης από τρία μέλη από κάθε χώρα — ένα για κάθε ομάδα). Η διαβούλευση αυτή έλαβε τη μορφή ερωτηματολογίου και επτά επισκέψεων σε χώρες (συζητήσεις στρογγυλής τραπέζης). Τα αποτελέσματα της διαβούλευσης παρατίθενται στο παράρτημα (4) και συνοψίζονται στο σημείο 5 της γνωμοδότησης. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Ιστορικό

| 3.1. | Μετά την κρίση του 2008 θεσμοθετήθηκε το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο ως μέσο οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ. Αρχικά επικεντρωνόταν στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα των κρατών μελών, με την πάροδο δε του χρόνου περιέλαβε θέματα απασχόλησης και κοινωνικά ζητήματα, πέραν των οικονομικών και δημοσιονομικών πολιτικών. Σήμερα, συνίσταται σε έναν εξαμηνιαίο κύκλο συντονισμού των οικονομικών, κοινωνικών και δημοσιονομικών πολιτικών και των πολιτικών απασχόλησης: τα κράτη μέλη ευθυγραμμίζουν τους προϋπολογισμούς και τις οικονομικές πολιτικές τους με τους στόχους και τους κανόνες που έχουν συμφωνηθεί σε επίπεδο ΕΕ. Από τη θεσμοθέτησή του το 2011, το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο έχει καθιερωθεί ως φόρουμ για τη συζήτηση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι χώρες της ΕΕ στο πεδίο της δημοσιονομικής και της οικονομικής πολιτικής καθώς και της πολιτικής απασχόλησης, στο πλαίσιο ενός κοινού ετήσιου χρονοδιαγράμματος. Χρειαζόταν μεγαλύτερος συντονισμός μεταξύ των κρατών μελών υπό το πρίσμα των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της πανδημίας του 2020 και του πολέμου που προκλήθηκε από την αδικαιολόγητη και απρόκλητη εισβολή της Ρωσικής Ομοσπονδίας στην Ουκρανία. Ως εκ τούτου, το 2021, το Εξάμηνο προσαρμόστηκε ώστε να ληφθεί υπόψη η δημιουργία του ΜΑΑ. Η εφαρμογή των εθνικών ΣΑΑ αποτελεί πλέον την κινητήρια δύναμη του μεταρρυθμιστικού και επενδυτικού θεματολογίου τους για τα επόμενα έτη. Με το ευρύτερο πεδίο εφαρμογής και την πολυμερή εποπτεία του, το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο συμπληρώνει επωφελώς την εφαρμογή των εθνικών ΣΑΑ. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 4 στοιχείο ιζ) του κανονισμού ΜΑΑ (5), για την προετοιμασία και την εφαρμογή των εθνικών ΣΑΑ θα πρέπει να παρέχεται περίληψη της διεξαχθείσας σύμφωνα με το εθνικό νομικό πλαίσιο διαδικασίας διαβούλευσης και σύντομη επεξήγηση του τρόπου με τον οποίο αντικατοπτρίζονται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας οι απόψεις που διατυπώνουν τα ενδιαφερόμενα μέρη. Στα εν λόγω ενδιαφερόμενα μέρη περιλαμβάνονται οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές, οι κοινωνικοί εταίροι, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, οι οργανώσεις νεολαίας και άλλοι. Ωστόσο, όπως τόνισε η ΕΟΚΕ στο ψήφισμά της που εγκρίθηκε τον Μάιο του 2022, η συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών μέχρι στιγμής θεωρείται γενικά μη ικανοποιητική, ακόμη και αν ληφθούν υπόψη οι φυσικές διαφορές μεταξύ των χωρών στις υφιστάμενες διαδικασίες διαβούλευσης. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Οι τέσσερις κύριοι στόχοι του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου είναι οι εξής: (1) να αποτρέψει τις υπερβολικές μακροοικονομικές ανισορροπίες στην ΕΕ· (2) να εξασφαλίσει υγιή και διατηρήσιμα δημόσια οικονομικά (σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης)· (3) να στηρίξει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που αποσκοπούν στην προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης, της απασχόλησης και των κοινωνικών πολιτικών (Ευρώπη 2020, Πράσινη Συμφωνία, Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης, ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων)· και (4) να τονώσει τις επενδύσεις. Μετά την κρίση της νόσου COVID-19 και την έγκριση του NextGenerationEU, στόχος είναι πλέον και η παρακολούθηση των εθνικών ΣΑΑ. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Τον Νοέμβριο του 2022, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε ανακοίνωση σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ (6), στην οποία προτείνεται να διατηρηθούν οι τιμές αναφοράς του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης (ΣΣΑ) (3 % του ΑΕΠ ως τιμή αναφοράς για το δημοσιονομικό έλλειμμα και 60 % του ΑΕΠ για το χρέος) και να καθιερωθούν διαφοροποιημένες ανά χώρα διαδικασίες για τη μείωση του χρέους, οι οποίες θα αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης με την εκάστοτε κυβέρνηση (με εθνικά μεσοπρόθεσμα σχέδια δημοσιονομικής πορείας). Αυτό το αναθεωρημένο πλαίσιο θα είναι απλούστερο, διαφανέστερο και πιο αποτελεσματικό, και θα συνοδεύεται από μεγαλύτερη εθνική οικειοποίηση και καλύτερη επιβολή. Στο πλαίσιο αυτής της αναθεωρημένης αρχιτεκτονικής, τα δημοσιονομικά σχέδια των κρατών μελών με το μεγαλύτερο χρέος θα καταρτίζονται για περίοδο τεσσάρων ετών (με πιθανή παράταση τριών επιπλέον ετών), ενώ παράλληλα θα ακολουθείται ένα ειδικό και συμφωνημένο πρόγραμμα επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων, με την επιφύλαξη της ετήσιας παρακολούθησης της συμμόρφωσης. Η εν λόγω πρόταση αντικατοπτρίζει το πνεύμα του «NextGenerationEU», στο οποίο έχει γίνει αναφορά. Τα συμπεράσματα του Συμβουλίου Ecofin της 14ης Μαρτίου 2023 (7) περιλαμβάνουν πολυάριθμα σημεία ως προς τα οποία υπάρχει σύγκλιση απόψεων μεταξύ των κρατών μελών και σημεία που απαιτούν περαιτέρω εργασίες σχετικά με ένα μεταρρυθμισμένο πλαίσιο. Παρέχουν δε πολιτική καθοδήγηση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την κατάρτιση των σχετικών νομοθετικών προτάσεων. Ειδικότερα, το Συμβούλιο ανέφερε ότι τα κράτη μέλη πρέπει να μεριμνούν για τη συστηματική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, της κοινωνίας των πολιτών και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών με έγκαιρο και ουσιαστικό τρόπο σε όλα τα στάδια του κύκλου του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και του κύκλου χάραξης πολιτικής, καθώς αυτό είναι καίριας σημασίας για την επιτυχία του συντονισμού και της εφαρμογής των οικονομικών και κοινωνικών πολιτικών και της πολιτικής για την απασχόληση. Τα ανωτέρω εγκρίθηκαν επίσης από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 23 Μαρτίου. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Μέσω αυτού του συντονιστικού μέσου, η ΕΟΚΕ επιδιώκει συνεχώς να ενισχύσει τη συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στις αποφάσεις που ενδέχεται να την επηρεάσουν. Στόχος ήταν να ενισχυθούν η δημοκρατική νομιμότητα της κοινωνίας των πολιτών και η εμπιστοσύνη της στα θεσμικά όργανα της ΕΕ και να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότερη εφαρμογή των προαναφερθέντων εθνικών σχεδίων και θεματολογίων. Ως εκ τούτου, η εν λόγω διαβούλευση πραγματοποιήθηκε για να προσδιοριστούν οι συστάσεις της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στα κράτη μέλη και να ενισχυθεί κατ’ αυτόν τον τρόπο ο ρόλος τους σε αυτές τις διαδικασίες. Η διαβούλευση έλαβε υπόψη τις εν εξελίξει αλλαγές που σχετίζονται με το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο (την εφαρμογή του ΜΑΑ, την ενσωμάτωση του κεφαλαίου για το REPowerEU και την αναθεώρηση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ). |
| --- | --- |

3.5.

4.   Μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε για την εν λόγω διαβούλευση

| 4.1. | Τα δεδομένα και οι πληροφορίες που απαιτούνταν για την παρούσα γνωμοδότηση συγκεντρώθηκαν μεταξύ Δεκεμβρίου 2022 και Μαρτίου 2023. Συνολικά, ελήφθησαν 23 εθνικές συνεισφορές (απαντήσεις στο ερωτηματολόγιο και/ή διοργάνωση συζήτησης στρογγυλής τραπέζης) (8). Οι διαβουλεύσεις πραγματοποιήθηκαν με βάση τις πληροφορίες που διαθέτουν τα ίδια τα μέλη, και σε αυτές έλαβαν μέρος κοινωνικοί εταίροι και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Σε ορισμένες χώρες, συμμετείχαν οι εθνικές οικονομικές και κοινωνικές επιτροπές ή ισοδύναμοι φορείς, ενώ σε άλλες πραγματοποιήθηκαν διαβουλεύσεις και με κυβερνητικούς εκπροσώπους. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η παρούσα γνωμοδότηση βασίζεται επίσης σε εξωτερικές πηγές, όπως δημοσιεύσεις ομάδων προβληματισμού, συγκριτικές ερευνητικές μελέτες και εθνικές συζητήσεις. Επιπλέον, το ερωτηματολόγιο εστάλη σε ορισμένες ευρωπαϊκές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, σε μέλη της ομάδας συνδέσμου της ΕΟΚΕ και σε άλλους εκπροσώπους των τριών ομάδων της ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

4.2.

5.   Παρατηρήσεις σχετικά με τα αποτελέσματα της διαβούλευσης

Τμήμα I: Μεταπαρακολούθηση των προηγούμενων εργασιών μας σχετικά με τα εθνικά ΣΑΑ

5.1.   Ερώτηση 1 — Τρέχουσα κατάσταση όσον αφορά τη συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στην υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας

Γενικά, δεν υπήρξαν σημαντικές αλλαγές. Τα κύρια εμπόδια είναι η έλλειψη πολιτικής βούλησης των κυβερνήσεων, η απουσία συστηματικής και ομοιόμορφης προσέγγισης όσον αφορά την παρακολούθηση και η έλλειψη μόνιμων και επίσημων διαδικασιών και δομών ενημέρωσης και διαλόγου. Η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών προτείνει τη δημιουργία μιας κεντρικής πλατφόρμας για το Εξάμηνο, η οποία θα περιλαμβάνει όλες τις εθνικές πληροφορίες, τη δημιουργία τυποποιημένων μηχανισμών διαβούλευσης και παρακολούθησης με πιο ενεργό ρόλο για τις εθνικές οικονομικές και κοινωνικές επιτροπές (και τους ισοδύναμους φορείς).

Τμήμα II: Οι απόψεις της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών σχετικά με το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο

Ερώτηση 2 — Διαβούλευση με την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

Η διαβούλευση με την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου θεωρείται γενικά ανεπαρκής και/ή αναποτελεσματική — ως μια τυπική διαδικασία με χαμηλό ποσοστό αποδοχής των προτάσεών της. Τα ερωτηθέντα εθνικά ενδιαφερόμενα μέρη προτείνουν: καθορισμένο και τακτικό κύκλο διαβούλευσης, με καλύτερη πρόσβαση στα έγγραφα και μεγαλύτερη διαφάνεια, δημοσίευση των αποτελεσμάτων, χρονοδιάγραμμα το οποίο εναρμονίζεται με τον κύκλο του Εξαμήνου και προβολή της διαδικασίας στο κοινό.

5.2.   Ερώτηση 3 — Αποτελεσματικότητα και νομιμότητα του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου ως εργαλείου συντονισμού της οικονομικής και δημοσιονομικής πολιτικής

Η πλειονότητα των εκπροσώπων των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών αξιολογεί θετικά τον ρόλο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου στον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών και των πολιτικών απασχόλησης, μολονότι οι επισημανθείσες ελλείψεις παρεμποδίζουν τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και νομιμότητα του Εξαμήνου. Φρονούν επίσης ότι η διαδραστικότητα της διαδικασίας παρεμποδίζεται από τον διοικητικό φόρτο και την έλλειψη διαρθρωμένης και ομοιόμορφης μεθόδου διαβούλευσης. Επικρίνουν επίσης το χαμηλό ποσοστό υιοθέτησης των ειδικών ανά χώρα συστάσεων και την ανεπαρκή ενσωμάτωση του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και των κοινωνικών δεικτών στους μηχανισμούς αξιολόγησης. Η πλειοψηφία προτείνει η μεταρρύθμιση του Εξαμήνου να δώσει προτεραιότητα σε μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους.

5.3.   Ερώτηση 4 — Ειδικές ανά χώρα συστάσεις

Η πλειονότητα των απαντησάντων πιστεύει ότι οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις συνάδουν με τις μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες προκλήσεις, μολονότι αυτές είναι υπερβολικά γενικές ή εστιασμένες στη δημοσιονομική βιωσιμότητα, παραβλέποντας ζητήματα όπως η υγεία, η εκπαίδευση και η κοινωνική ένταξη, και αντικατοπτρίζουν μόνο εν μέρει τα συμφέροντα των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Η καλύτερη συμμόρφωση με τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις απαιτεί καλύτερη ευθυγράμμιση με τις προτεραιότητες της κυβέρνησης και των πολιτών, πιο διαφανείς και συμμετοχικούς μηχανισμούς παρακολούθησης και αξιολόγησης, καθώς και ένα αποτελεσματικότερο σύστημα κινήτρων και κυρώσεων.

5.4.   Ερώτηση 5 — Πυλώνας/Πυλώνες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου που πρέπει να ενισχυθεί/ενισχυθούν κατά προτεραιότητα

Η προτεραιότητα των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και της ανάπτυξης ενισχύθηκε λόγω της πανδημίας. Οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις προωθούν την ανθεκτικότητα της οικονομίας και απαιτούν επενδύσεις, οι οποίες αποτελούν τη δεύτερη προτεραιότητα του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Οι επενδύσεις θα πρέπει να στηρίζουν την οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή. Η ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου και η συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στο Εξάμηνο πρέπει να διασφαλίζονται με ευρωπαϊκή νομοθετική πράξη. Η ουσιαστική βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών δεν πρέπει να αντιτίθεται σε επενδύσεις που προωθούν την ανοδική οικονομική και κοινωνική σύγκλιση.

5.5.   Ερώτηση 7 — Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία (ΕΔΕΤ)

Η πλειονότητα των απαντησάντων θεωρεί ότι υπάρχει ανάγκη να ενισχυθεί η σύνδεση μεταξύ των ΕΔΕΤ και της εφαρμογής των ειδικών ανά χώρα συστάσεων, καθώς και του πολιτικού και κοινωνικού διαλόγου και των συνεργειών μεταξύ των εθνικών φορέων που είναι αρμόδιοι για τη διαχείριση του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και των ΕΔΕΤ, ώστε να καταρτιστεί χάρτης πορείας για την εφαρμογή των ειδικών ανά χώρα συστάσεων. Θα πρέπει να προωθηθούν η μεγαλύτερη ενοποίηση και σύγκλιση των εθνικών στόχων, πολιτικών και πόρων, η καλύτερη σύνδεση των ταμείων με τις ευρωπαϊκές πολιτικές και η καλύτερη χρήση των πόρων για τη στήριξη της ανάπτυξης των λιγότερο ευνοημένων περιφερειών.

Τμήμα III: Οι απόψεις της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών σχετικά με την ευρωπαϊκή οικονομική διακυβέρνηση

5.6.   Ερώτηση 6 — Πτυχές που πρέπει να ενισχυθούν για να βελτιωθεί ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόζεται η ευρωπαϊκή οικονομική διακυβέρνηση

Η διαφάνεια και η λογοδοσία θεωρούνται τα σημαντικότερα στοιχεία για να βελτιωθεί ο τρόπος εφαρμογής της ευρωπαϊκής οικονομικής διακυβέρνησης. Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με τις συστάσεις οικονομικής πολιτικής και την εφαρμογή τους, ώστε να δημιουργηθούν σαφείς μακροοικονομικοί δείκτες, κατώτατα όρια και στόχοι που θα καταστήσουν το πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο πιο λεπτομερή, εστιασμένα και απτά. Επιπροσθέτως, η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι η συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, των εθνικών κοινοβουλίων, των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών πρέπει να ενισχυθεί προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι οικονομικές πολιτικές αντικατοπτρίζουν τις ανάγκες και τις ανησυχίες ενός ευρέος φάσματος ενδιαφερόμενων μερών.

6.   Γενικές παρατηρήσεις

Η αναθεώρηση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ

| 6.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μεταρρύθμιση της οικονομικής διακυβέρνησης (9) και ζητεί ταχεία έγκριση των νομοθετικών μέσων τους, ώστε αυτά να τεθούν σε ισχύ το 2024, όταν αρθεί και η γενική ρήτρα διαφυγής του ΣΣΑ. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Οι αλλαγές που περιλαμβάνονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής, ιδίως εκείνες που αποσκοπούν στη μείωση των επιπέδων δημόσιου χρέους στα κράτη μέλη σύμφωνα με τις αρχές της διαφοροποίησης και της ευελιξίας (10), θα επιφέρουν κατ’ ανάγκη αλλαγές στις διαδικασίες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η μεγαλύτερη συμμετοχή των εθνικών πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων πρέπει επίσης να αποτελεί αναπόφευκτη συνέπεια προκειμένου να διασφαλιστεί η υγιής δημοκρατική εκπροσώπηση της κοινωνίας στο σύνολό της. Οι διαφορετικές απόψεις και τα συμφέροντα, τα οποία εκπροσωπούνται ιδίως από τους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, θα πρέπει να ληφθούν δεόντως υπόψη σε αυτόν τον σημαντικό τομέα της οικονομικής πολιτικής. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τονίζει τη σημασία της εθνικής οικειοποίησης. Στο πλαίσιο αυτό, είναι σημαντικό τα εθνικά μεσοπρόθεσμα σχέδια δημοσιονομικής πορείας να αξιοποιούν και να ενισχύουν όσα έχουν επιτευχθεί στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, λόγου χάρη με τη συμπερίληψη άρθρου παρόμοιου με το άρθρο 18 παράγραφος 4 στοιχείο ιζ) του κανονισμού ΜΑΑ, επιβάλλοντας υποχρέωση για μεγαλύτερο έλεγχο του τρόπου με τον οποίο τα κράτη μέλη διαβουλεύονται με την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών και ενσωματώνουν τα αιτήματά της στα σχέδια. Είναι ζωτικής σημασίας οι κοινωνικοί εταίροι και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών να εκφράζουν τις απόψεις τους σχετικά με τις μεταρρυθμίσεις και τις επενδύσεις που προτείνονται στα εν λόγω σχέδια και την εφαρμογή τους. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε πρόσφατα ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» (11), στην οποία συνδυάζεται η ανάγκη να διασφαλιστεί η συμμόρφωση με τους στόχους της Πράσινης Συμφωνίας, με την εφαρμογή της έννοιας της στρατηγικής ευρωπαϊκής βιομηχανικής αυτονομίας και με τα μέτρα για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής πράσινης βιομηχανίας ενόψει των συνεπειών του νόμου για τη μείωση του πληθωρισμού που προωθεί η κυβέρνηση των ΗΠΑ. Μία από τις προτάσεις του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η σύσταση ενός Ταμείου Ευρωπαϊκής Κυριαρχίας στο πλαίσιο της ενδιάμεσης αναθεώρησης του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2021-2027 για επενδύσεις στις πλέον καινοτόμες τεχνολογίες στον τομέα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης «διαφυλάσσοντας έτσι τη συνοχή και την ενιαία αγορά έναντι των κινδύνων που συνεπάγεται η άνιση διαθεσιμότητα κρατικών ενισχύσεων» (12). |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Η πολιτική και η ακαδημαϊκή συζήτηση σχετικά με την οικονομική διακυβέρνηση της ΕΕ περιλαμβάνει θέματα όπως η οικοδόμηση μιας μόνιμης κεντρικής δημοσιονομικής ικανότητας της ΕΕ και το επίπεδο και το είδος των ιδίων πόρων που θα πρέπει να διαθέτει η ΕΕ. Σκοπός της παρούσας γνωμοδότησης δεν είναι να διατυπώσει παρατηρήσεις σχετικά με τα ζητήματα αυτά. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει επειγόντως να εξετάσουν ενδελεχώς τα ζητήματα αυτά και τα μοντέλα για την περαιτέρω ενοποίηση των νομισματικών, φορολογικών και δημοσιονομικών πολιτικών. Ωστόσο, πιστεύουμε ότι η ΕΟΚΕ εκφράζει τις απόψεις της πλειονότητας της ευρωπαϊκής οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών όταν δηλώνει ότι η εξεύρεση κοινών ευρωπαϊκών λύσεων και η δημιουργία κοινών ευρωπαϊκών αγαθών είναι ουσιαστικής σημασίας για την αντιμετώπιση των γεωπολιτικών, οικονομικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών προκλήσεων που αντιμετωπίζουν η ΕΕ και τα κράτη μέλη της και για την επιτυχή υλοποίηση του πράσινου και του ψηφιακού μετασχηματισμού που οδηγούν σε ένα πιο παραγωγικό, ανταγωνιστικό και περιβαλλοντικά και κοινωνικά βιώσιμο οικονομικό μοντέλο. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η γεφύρωση του τεχνολογικού χάσματος με τις ΗΠΑ και την Κίνα και η ενίσχυση των αλυσίδων αξίας απαιτούν μια κοινή ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική. Η στρατηγική αυτονομία που ζητούν τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, σε τομείς που εκτείνονται από την εξωτερική και την αμυντική πολιτική έως τη βιομηχανική, την τεχνολογική και την εμπορική πολιτική, την πολιτική για την υγεία, για τις δεξιότητες, την έρευνα και την ανάπτυξη, απαιτεί κοινές ευρωπαϊκές λύσεις και κοινά ευρωπαϊκά αγαθά. Χρειαζόμαστε κάτι πολύ περισσότερο από εθνικές λύσεις με βάση τη δημοσιονομική ικανότητα κάθε κράτους μέλους, οι οποίες θα μπορούσαν να επηρεάσουν σοβαρά την ορθή λειτουργία ενός από τα καλύτερα επιτεύγματα της ΕΕ: την ενιαία αγορά. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, για την ορθή χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών κοινών αγαθών, πρέπει να ξεκινήσουμε επιδιώκοντας την ορθή, αποδοτική και αποτελεσματική χρήση των υφιστάμενων χρηματοδοτικών πόρων, αξιοποιώντας στο έπακρο όλους τους πόρους που διατίθενται για τις δημόσιες επενδύσεις και τις δημόσιες-ιδιωτικές επενδύσεις και τα χρηματοδοτικά μέσα που έχει στη διάθεσή της η ΕΕ. Για τον σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ ζητεί μέγιστη ευελιξία όσον αφορά την υλοποίηση των προγραμμάτων αλλά και τις συνέργειες και τη μεταφορά κονδυλίων μεταξύ τους, παράλληλα με την εφαρμογή αυστηρών συστημάτων αξιολόγησης και παρακολούθησης. Η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών μπορεί να καταστήσει τη διαδικασία αυτή πιο διαφανή και αποτελεσματική. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Παρά τα προαναφερθέντα, η κλίμακα των επενδυτικών αναγκών, όσον αφορά τα κοινά αγαθά και τη στήριξη των επενδύσεων που θα πραγματοποιηθούν από τα κράτη μέλη, θα απαιτήσει πρόσθετη χρηματοδότηση. Επιπλέον, πρέπει να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες για την εξασφάλιση των κατάλληλων ιδιωτικών επενδύσεων και τη διασφάλιση του καταλληλότερου κανονιστικού πλαισίου μακροπρόθεσμα. Αυτή ήταν η άποψη που εξέφρασε η ΕΟΚΕ στο προαναφερθέν ψήφισμα (2022) σχετικά με τα εθνικά ΣΑΑ, όσον αφορά την επίτευξη των στόχων της Πράσινης Συμφωνίας και την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης. Πρέπει να έχουμε επίγνωση του γεγονότος ότι απαραίτητη προϋπόθεση για την πρόοδο προς αυτή την κατεύθυνση είναι πρωτίστως η επιτυχής εφαρμογή των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

6.6.

| 6.7. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η χρηστή οικονομική και δημοσιονομική διακυβέρνηση πρέπει να επιλύσει το ζήτημα του συστήματος ιδίων πόρων της ΕΕ το συντομότερο δυνατόν, με την εκπλήρωση των δεσμεύσεων που καθορίζονται στο ΠΔΠ 2021-2027 και στο NextGenerationEU, και θέτοντας τα θεμέλια για την ενίσχυση του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού μακροπρόθεσμα. |
| --- | --- |

6.7.

Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και οι διαδικασίες του

| 6.8. | Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, παρά τις αδυναμίες του, έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στον συντονισμό των εθνικών οικονομικών πολιτικών. Ωστόσο, οι διαδικασίες του δεν επιτρέπουν επαρκώς τη σαφή και τακτική συμμετοχή των πολιτών και των εθνικών πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων στις διαδικασίες και τις συστάσεις του. Κατά τη διάρκεια της παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης του τρέχοντος αιώνα, το Εξάμηνο ήταν ο δίαυλος μετάδοσης για σαφώς φιλοκυκλικές πολιτικές, απορρέουσες ασφαλώς από τις αρχές της πολιτικής οικονομίας, σύμφωνα με τις οποίες εφαρμόστηκε η διαχείρισή του. Στο πλαίσιο της πολύ διαφορετικής αντιμετώπισης της κρίσης της νόσου COVID-19 από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, οι διαδικασίες του κανονισμού ΜΑΑ αντικατέστησαν τις διαδικασίες του Εξαμήνου. Με το θετικό κίνητρο των επιχορηγήσεων και των δανείων του, το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο έχει διαμορφώσει, μέσω των εθνικών ΣΑΑ, ένα συγκεκριμένο μοντέλο ενδεικτικού σχεδιασμού για επενδύσεις και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Όταν λήξει ο ΜΑΑ, δεν θα είναι δυνατή η επιστροφή στο προηγούμενο μοντέλο του Εξαμήνου. Εξ ου και η ανάγκη για τη μεταρρύθμιση που προτείνει η ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

6.8.

| 6.9. | Τα προβλήματα που έχει εντοπίσει η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών στη λειτουργία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και του ΜΑΑ ασφαλώς διαφέρουν ως προς τη φύση και την ένταση από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Ωστόσο, οι πτυχές που επικρίθηκαν περισσότερο είναι οι ακόλουθες:






  — | η επικοινωνία με τα ενδιαφερόμενα μέρη και την κοινωνία δεν χαρακτηρίζεται από επαρκή ποιότητα και διαφάνεια, |
| --- | --- | --- |

6.9.

—

η επικοινωνία με τα ενδιαφερόμενα μέρη και την κοινωνία δεν χαρακτηρίζεται από επαρκή ποιότητα και διαφάνεια,

| — | η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών σπανίως φθάνει σε επίπεδο ποιότητας που να επιτρέπει την αναγνώριση της χρησιμότητάς τους, |
| --- | --- |

—

η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών σπανίως φθάνει σε επίπεδο ποιότητας που να επιτρέπει την αναγνώριση της χρησιμότητάς τους,

| — | τα στενά χρονικά πλαίσια για τη διαβούλευση με την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών στο πλαίσιο του Εξαμήνου δυσχεραίνουν τόσο τη συμμετοχή όλων των εθνικών πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων όσο και τη συμμόρφωση με τις κατευθυντήριες γραμμές που περιλαμβάνονται στα εθνικά σχέδια μεταρρυθμίσεων και στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις, |
| --- | --- |

—

τα στενά χρονικά πλαίσια για τη διαβούλευση με την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών στο πλαίσιο του Εξαμήνου δυσχεραίνουν τόσο τη συμμετοχή όλων των εθνικών πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων όσο και τη συμμόρφωση με τις κατευθυντήριες γραμμές που περιλαμβάνονται στα εθνικά σχέδια μεταρρυθμίσεων και στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις,

| — | σε πολλές περιπτώσεις, τα εθνικά σχέδια μεταρρυθμίσεων και οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις δεν είναι επαρκώς διαρθρωμένα όσον αφορά τους στόχους και τις μεταρρυθμιστικές προτάσεις τους, ενώ το κοινωνικό τους περιεχόμενο είναι ανεπαρκές, |
| --- | --- |

—

σε πολλές περιπτώσεις, τα εθνικά σχέδια μεταρρυθμίσεων και οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις δεν είναι επαρκώς διαρθρωμένα όσον αφορά τους στόχους και τις μεταρρυθμιστικές προτάσεις τους, ενώ το κοινωνικό τους περιεχόμενο είναι ανεπαρκές,

| — | το επίπεδο συμμόρφωσης με τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις είναι ανεπαρκές σε ορισμένες χώρες και ο μηχανισμός κυρώσεων έχει αποδειχθεί αναποτελεσματικός. |
| --- | --- |

—

το επίπεδο συμμόρφωσης με τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις είναι ανεπαρκές σε ορισμένες χώρες και ο μηχανισμός κυρώσεων έχει αποδειχθεί αναποτελεσματικός.

| 6.10. | Οι διαδικασίες του ΜΑΑ έχουν βελτιώσει την κατάσταση ως προς ορισμένες πτυχές. Μολονότι δεν έχει δρομολογηθεί ακόμη η διενέργεια της ενδιάμεσης αξιολόγησης (13), οι διαβουλεύσεις που πραγματοποιήθηκαν για τα δύο προαναφερθέντα ψηφίσματα της ΕΟΚΕ και για την παρούσα γνωμοδότηση κατέδειξαν σημαντικό βαθμό συμμόρφωσης με τις απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις. Αυτό συνδέεται αναμφίβολα με το θετικό κίνητρο που παρέχει η είσπραξη κονδυλίων από τον ΜΑΑ. Ωστόσο, το επίπεδο υλοποίησης των επενδύσεων υστερεί. Το επίπεδο συμμετοχής της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών βελτιώθηκε στα πρώτα στάδια εφαρμογής των εθνικών ΣΑΑ σε σύγκριση με εκείνο που επιτεύχθηκε κατά το προπαρασκευαστικό στάδιο και σε σύγκριση με το σύνηθες επίπεδο στο πλαίσιο του Εξαμήνου. Ωστόσο, το 2022 δεν σημειώθηκε καμία βελτίωση και, σε ορισμένες χώρες, διαπιστώθηκαν σοβαρές δυσκολίες λόγω πολιτικών αλλαγών. |
| --- | --- |

6.10.

| 6.11. | Με τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης, όπως προτείνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ζητείται σαφώς η προσαρμογή του Εξαμήνου. Το αναθεωρημένο κοινό πλαίσιο δημοσιονομικής πολιτικής θα προσφέρει ένα πιο ευέλικτο και διαφοροποιημένο πλαίσιο, το οποίο θα στηρίζεται σε διαπραγματεύσεις και συμφωνίες μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και των κρατών μελών. Αυτό θα συνεπάγεται αλλαγές στα χρονοδιαγράμματα και τις διαδικασίες του Εξαμήνου. Για να παραμείνει αποτελεσματικό και επιτυχημένο, το εν λόγω πλαίσιο θα πρέπει να διευκολύνει την εθνική οικειοποίηση της διαδικασίας και των δεσμεύσεων που έχουν αναληφθεί, η οποία μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την ευρύτερη συμμετοχή των πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων στη διαδικασία. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών πρέπει, ως εκ τούτου, να αποτελέσει έναν από τους πυλώνες του αναθεωρημένου Εξαμήνου. Η συμμετοχή των εθνικών κοινοβουλίων και των τοπικών και περιφερειακών αρχών είναι επίσης αποφασιστικής σημασίας. |
| --- | --- |

6.11.

| 6.12. | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη ζητήσει τη θέσπιση ευρωπαϊκής νομοθετικής πράξης για τη ρύθμιση της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στο Εξάμηνο. Το άρθρο 18 παράγραφος 4 στοιχείο ιζ) του κανονισμού ΜΑΑ θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ο πυρήνας της νομοθετικής πράξης που ζητεί η ΕΟΚΕ. Προτείνουμε έναν κανονισμό ο οποίος θα καθορίζει τις βασικές αρχές και τα βασικά χαρακτηριστικά των διαβουλεύσεων με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ο κανονισμός θα σέβεται τις εθνικές παραδόσεις και διαδικασίες για την κοινωνική συμμετοχή, ενώ παράλληλα θα απαιτεί να πραγματοποιείται αυτή σύμφωνα με τις βασικές αρχές και τα χαρακτηριστικά που ορίζονται στον εν λόγω ευρωπαϊκό κανονισμό. |
| --- | --- |

6.12.

| 6.13. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την επικείμενη δημοσίευση ανακοίνωσης για την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου και σύστασης σχετικά με το ρόλο του κοινωνικού διαλόγου σε εθνικό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, σε περίπτωση που η πρωτοβουλία αυτή οδηγήσει στη θέσπιση νομοθεσίας, αυτή θα πρέπει να είναι συμπληρωματική προς τον κανονισμό που ζητεί η ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

6.13.

7.   Προτάσεις για τη μεταρρύθμιση του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου

| 7.1. | Η ΕΟΚΕ προτείνει τη μεταρρύθμιση του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου προκειμένου να ενισχυθούν οι ακόλουθες αρχές, αξίες και τάσεις: διαφάνεια, δημοκρατία, συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, αποδοτικότητα ως προς τη λειτουργία του για την ανάπτυξη των οικονομιών και για ποιοτική απασχόληση, συμβολή στην κοινωνική συνοχή και σύγκλιση μεταξύ των κρατών μελών και ολοκλήρωση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης της οικονομίας της ΕΕ. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Για τον σκοπό αυτό, τα υφιστάμενα συστήματα δεικτών —οικονομικοί δείκτες και δείκτες απασχόλησης, κοινωνικοί και περιβαλλοντικοί δείκτες— πρέπει να ανανεωθούν, να συμπληρωθούν και να καταστούν συνεκτικά, προκειμένου να ενισχυθούν οι διαδικασίες αξιολόγησης, στις οποίες θα πρέπει επίσης να συμμετέχουν οι κοινωνικοί εταίροι και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ ενός Ευρωπαϊκού Εξαμήνου που θα λαμβάνει πάντα υπόψη την κοινωνική διάσταση των οικονομικών αποφάσεων κατά τον συντονισμό των οικονομιών της ΕΕ και τη διατύπωση προτάσεων για την τόνωση της βιώσιμης ανάπτυξής τους. Τα μέτρα που προωθούνται από το Εξάμηνο πρέπει να δίνουν προτεραιότητα τόσο στην ικανότητα καινοτομίας και στην αύξηση της παραγωγικότητας όσο και στην υλοποίηση της δίκαιης μετάβασης στον πράσινο και τον ψηφιακό μετασχηματισμό της ευρωπαϊκής οικονομίας, καθώς και στην εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Αυτή είναι η γόνιμη ισορροπία που αποκαλείται «ανταγωνιστική βιωσιμότητα της ΕΕ», όπως ορίζεται στις δύο τελευταίες γνωμοδοτήσεις σχετικά με την ετήσια επισκόπηση για τη βιώσιμη ανάπτυξη, την οποία έχει υποστηρίξει πλήρως η ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα κύρια μέσα του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου —ετήσια στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη, εθνικά σχέδια μεταρρυθμίσεων και ειδικές ανά χώρα συστάσεις— θα πρέπει να έχουν διάρκεια τριών ετών, με ετήσιες αξιολογήσεις και επανεξετάσεις. Αυτό θα εξασφαλίσει επίσης μια καλύτερη διαδικασία συμμετοχής των πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων, θα αυξήσει την εθνική οικειοποίηση και θα προωθήσει την καλύτερη εφαρμογή αυτών των μέσων. |
| --- | --- |

7.4.

| 7.5. | Η συμμόρφωση με τις μεσοπρόθεσμες ειδικές ανά χώρα συστάσεις, τις οποίες προκρίνει η ΕΟΚΕ, θα συμβάλει στην αξιολόγηση της εγκυρότητας και της αποτελεσματικότητας του Εξαμήνου. Κατά τη διαβούλευση που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της παρούσας γνωμοδότησης προσδιορίστηκαν κυρίως οι απόψεις της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών σχετικά με την αξία των κυρώσεων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης και σχετικά με τα πλέον αποτελεσματικά είδη κυρώσεων. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η καταλληλότερη προσέγγιση είναι η παροχή κινήτρων για τη συμμόρφωση, προκειμένου να εκπληρωθούν οι εθνικές δεσμεύσεις μέσω της σύνδεσής τους με τον προϋπολογισμό της ΕΕ και την είσπραξη ορισμένων κονδυλίων από τα κράτη μέλη, σύμφωνα με το μοντέλο του ΜΑΑ. Προκειμένου οι δεσμεύσεις αυτές να είναι ισορροπημένες και συνεπείς με όλους τους πυλώνες της οικονομικής διακυβέρνησης, είναι σημαντικό η διαδικασία εθνικής οικειοποίησης να είναι δημοκρατική και να εξασφαλίζει τη συμμετοχή πολιτικών και κοινωνικών παραγόντων. |
| --- | --- |

7.5.

| 7.6. | Ένα πιο δημοκρατικό Εξάμηνο σημαίνει ότι οι ευρωπαϊκοί και οι εθνικοί δημοκρατικοί πολιτικοί φορείς συμμετέχουν στις διαδικασίες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, στις αποφάσεις του. Αναφερόμαστε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στα εθνικά κοινοβούλια, καθώς και στους τοπικούς και τους περιφερειακούς πολιτικούς θεσμούς. Πρόθεση της παρούσας γνωμοδότησης δεν είναι να προτείνει ειδικούς τύπους ή ειδικές αρμοδιότητες. Ωστόσο, θα πρέπει να επισημανθεί ότι η διαδικασία εθνικής οικειοποίησης των συστάσεων και των μέτρων του Εξαμήνου, η οποία είναι τόσο απαραίτητη για την αποτελεσματικότητά τους, απαιτεί από τα εν λόγω εθνικά θεσμικά όργανα να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο τόσο στην κατάρτιση των σχεδίων και των συστάσεων όσο και στην αξιολόγησή τους. Ομοίως, οι αρμοδιότητες του ΕΚ θα πρέπει να αυξηθούν, έτσι ώστε να μπορεί να συναποφασίζει σχετικά με τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών και τις προτάσεις ευρωπαϊκού χαρακτήρα. |
| --- | --- |

7.6.

| 7.7. | Η ΕΟΚΕ προτείνει τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των αντιπροσωπευτικών οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών μέσω μιας διαρθρωμένης επίσημης διαδικασίας διαβούλευσης τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Η συμμετοχή θα πρέπει να εξασφαλίζεται τόσο στο στάδιο της κατάρτισης κατευθυντήριων γραμμών, συστάσεων και της λήψης μέτρων όσο και στο στάδιο της υλοποίησης και της αξιολόγησης. Θα πρέπει να υπάρχει ένας ειδικός, ενδεχομένως προϋπάρχων, φορέας ο οποίος θα είναι επίσημα και νομικά επιφορτισμένος με τη διαβούλευση για το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και με την εξασφάλιση της συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών στην αξιολόγηση του Εξαμήνου. Οι εθνικές οικονομικές και κοινωνικές επιτροπές θα μπορούσαν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη διαβούλευση και την αξιολόγηση του Εξαμήνου σε πολλές χώρες. Ωστόσο, αυτή η πτυχή εξακολουθεί να υπάγεται στην αρμοδιότητα των επιμέρους χωρών, σύμφωνα με τις παραδόσεις και τη νομοθεσία κάθε κράτους μέλους. Επί του παρόντος, κάθε επιμέρους χώρα αποφασίζει επίσης αν οι κοινωνικοί εταίροι και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών συμμετέχουν μέσω της ίδιας διαδικασίας και του ίδιου φορέα ή στο πλαίσιο χωριστών διαδικασιών. |
| --- | --- |

7.7.

| 7.8. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στα διάφορα στάδια του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου θα πρέπει να θεσμοθετηθεί μέσω κανονισμού της ΕΕ που θα καθορίζει τις αξίες, τις αρχές και τα βασικά χαρακτηριστικά που πρέπει να τηρούνται, αφήνοντας στον εθνικό νομοθέτη τον καθορισμό των διαδικασιών και των φορέων που είναι αρμόδιοι για την εφαρμογή τους. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, οι κύριες απαιτήσεις για μια αποτελεσματική επίσημη διαδικασία διαβούλευσης σε εθνικό επίπεδο που θα πρέπει να συμπεριληφθούν στον εν λόγω κανονισμό είναι οι εξής:






  — | Η διαδικασία πρέπει να είναι μόνιμη και διαρθρωμένη, οι δε προδιαγραφές να διέπονται από την εθνική νομοθεσία· για τα κράτη μέλη που διαθέτουν ήδη σχετική νομοθεσία, αυτή θα πρέπει να αναθεωρηθεί και να επικαιροποιηθεί σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού της ΕΕ. |
| --- | --- | --- |

7.8.

—

Η διαδικασία πρέπει να είναι μόνιμη και διαρθρωμένη, οι δε προδιαγραφές να διέπονται από την εθνική νομοθεσία· για τα κράτη μέλη που διαθέτουν ήδη σχετική νομοθεσία, αυτή θα πρέπει να αναθεωρηθεί και να επικαιροποιηθεί σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού της ΕΕ.

| — | Η διαδικασία δεν θα πρέπει να είναι μια μεμονωμένη διαδικασία η οποία θα περιορίζεται σε συγκεκριμένη περίοδο ή έτος, αλλά θα πρέπει να βασίζεται σε κατάλληλο μόνιμο μηχανισμό διαβούλευσης και ανταλλαγής, ο οποίος θα καλύπτει όλα τα διάφορα στάδια, με κατάλληλες δομές και μεθόδους. Οι τακτικές εκθέσεις σχετικά με τη διαδικασία διαβούλευσης θα πρέπει να δημοσιεύονται σε ετήσια βάση, να διαβιβάζονται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στα εθνικά κοινοβούλια και να τίθενται στη διάθεση της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και του ευρέος κοινού σε κάθε κράτος μέλος. |
| --- | --- |

—

Η διαδικασία δεν θα πρέπει να είναι μια μεμονωμένη διαδικασία η οποία θα περιορίζεται σε συγκεκριμένη περίοδο ή έτος, αλλά θα πρέπει να βασίζεται σε κατάλληλο μόνιμο μηχανισμό διαβούλευσης και ανταλλαγής, ο οποίος θα καλύπτει όλα τα διάφορα στάδια, με κατάλληλες δομές και μεθόδους. Οι τακτικές εκθέσεις σχετικά με τη διαδικασία διαβούλευσης θα πρέπει να δημοσιεύονται σε ετήσια βάση, να διαβιβάζονται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στα εθνικά κοινοβούλια και να τίθενται στη διάθεση της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και του ευρέος κοινού σε κάθε κράτος μέλος.

| — | Οι διαδικασίες πρέπει να πληρούν τα κριτήρια του ανοικτού χαρακτήρα, της διαφάνειας και της αντιπροσωπευτικότητας. Η ανοικτή πρόσβαση σε πληροφορίες θα πρέπει να καλύπτει όλα τα έγγραφα και τις στατιστικές που σχετίζονται με τον ΜΑΑ και το Εξάμηνο, συμπεριλαμβανομένων των βασικών δεδομένων για τα επενδυτικά έργα και τα αποτελέσματα των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών πινάκων επιδόσεων. Η χρήση διαδικτυακών πυλών που τα συγκεντρώνουν με κατάλληλα διαρθρωμένο τρόπο θα πρέπει να επεκταθεί σε όλα τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

—

Οι διαδικασίες πρέπει να πληρούν τα κριτήρια του ανοικτού χαρακτήρα, της διαφάνειας και της αντιπροσωπευτικότητας. Η ανοικτή πρόσβαση σε πληροφορίες θα πρέπει να καλύπτει όλα τα έγγραφα και τις στατιστικές που σχετίζονται με τον ΜΑΑ και το Εξάμηνο, συμπεριλαμβανομένων των βασικών δεδομένων για τα επενδυτικά έργα και τα αποτελέσματα των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών πινάκων επιδόσεων. Η χρήση διαδικτυακών πυλών που τα συγκεντρώνουν με κατάλληλα διαρθρωμένο τρόπο θα πρέπει να επεκταθεί σε όλα τα κράτη μέλη.

| — | Το είδος του φορέα/των φορέων μέσω του οποίου/των οποίων θα διεξάγεται η συμμετοχική διαδικασία πρέπει να προσδιορίζεται από κάθε κράτος μέλος, μαζί με τα χαρακτηριστικά που πρέπει αυτοί να έχουν ώστε να διασφαλίζεται η αντιπροσωπευτικότητα των μελών τους και η μη παρέμβαση του πολιτικού κόσμου στον ορισμό τους. Η επίσημη διαβούλευση με την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών θα πρέπει να πραγματοποιείται τόσο κατά το στάδιο κατάρτισης των βασικών εγγράφων του Εξαμήνου —ετήσια επισκόπηση της βιώσιμης ανάπτυξης, κοινή έκθεση για την απασχόληση και κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση, εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων, ειδικές ανά χώρα συστάσεις κ.λπ.— όσο και κατά τα στάδια εφαρμογής και αξιολόγησης. Η συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών θα πρέπει επίσης να επεκταθεί στις μεταρρυθμιστικές διαδικασίες που προκύπτουν από τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις και τη διαδικασία μακροοικονομικών ανισορροπιών ή από τον αναθεωρημένο μηχανισμό του μοντέλου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ. |
| --- | --- |

—

Το είδος του φορέα/των φορέων μέσω του οποίου/των οποίων θα διεξάγεται η συμμετοχική διαδικασία πρέπει να προσδιορίζεται από κάθε κράτος μέλος, μαζί με τα χαρακτηριστικά που πρέπει αυτοί να έχουν ώστε να διασφαλίζεται η αντιπροσωπευτικότητα των μελών τους και η μη παρέμβαση του πολιτικού κόσμου στον ορισμό τους. Η επίσημη διαβούλευση με την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών θα πρέπει να πραγματοποιείται τόσο κατά το στάδιο κατάρτισης των βασικών εγγράφων του Εξαμήνου —ετήσια επισκόπηση της βιώσιμης ανάπτυξης, κοινή έκθεση για την απασχόληση και κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση, εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων, ειδικές ανά χώρα συστάσεις κ.λπ.— όσο και κατά τα στάδια εφαρμογής και αξιολόγησης. Η συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών θα πρέπει επίσης να επεκταθεί στις μεταρρυθμιστικές διαδικασίες που προκύπτουν από τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις και τη διαδικασία μακροοικονομικών ανισορροπιών ή από τον αναθεωρημένο μηχανισμό του μοντέλου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ.

| — | Τα χρονοδιαγράμματα για τη διαδικασία διαβούλευσης θα πρέπει να είναι επαρκώς ομοιογενή σε επίπεδο ΕΕ, ώστε να καταστεί δυνατή η σύγκλιση σε μια κοινή διαδικασία και να διασφαλιστεί η συνοχή με τα χρονοδιαγράμματα που εφαρμόζονται ήδη και με εκείνα που είναι προσαρμοσμένα στην ενσωμάτωση του ΜΑΑ στο Εξάμηνο. |
| --- | --- |

—

Τα χρονοδιαγράμματα για τη διαδικασία διαβούλευσης θα πρέπει να είναι επαρκώς ομοιογενή σε επίπεδο ΕΕ, ώστε να καταστεί δυνατή η σύγκλιση σε μια κοινή διαδικασία και να διασφαλιστεί η συνοχή με τα χρονοδιαγράμματα που εφαρμόζονται ήδη και με εκείνα που είναι προσαρμοσμένα στην ενσωμάτωση του ΜΑΑ στο Εξάμηνο.

| — | Οι συνεδριάσεις θα συγκαλούνται σε εύθετο χρόνο και στην κατάλληλη μορφή, τα δε απαραίτητα έγγραφα και πληροφορίες θα αποστέλλονται στους κοινωνικούς εταίρους και στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που έχουν κληθεί να συμμετάσχουν, παρέχοντας επαρκή χρόνο για την εξέτασή τους από τους εκπροσώπους της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. Στις συνεδριάσεις θα τηρούνται πρακτικά τα οποία θα περιλαμβάνουν τις προτάσεις των εκπροσώπων της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

—

Οι συνεδριάσεις θα συγκαλούνται σε εύθετο χρόνο και στην κατάλληλη μορφή, τα δε απαραίτητα έγγραφα και πληροφορίες θα αποστέλλονται στους κοινωνικούς εταίρους και στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που έχουν κληθεί να συμμετάσχουν, παρέχοντας επαρκή χρόνο για την εξέτασή τους από τους εκπροσώπους της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. Στις συνεδριάσεις θα τηρούνται πρακτικά τα οποία θα περιλαμβάνουν τις προτάσεις των εκπροσώπων της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών.

| — | Οι εθνικές κυβερνήσεις και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να ανταποκρίνονται εγκαίρως στις προτάσεις των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, ενσωματώνοντας τις προτάσεις και τις αιτιολογημένες απαντήσεις στα έγγραφα εργασίας του Εξαμήνου, στα διάφορα στάδιά του. Θα πρέπει επίσης να συμπεριληφθεί χάρτης πορείας για την εφαρμογή των προτάσεων που έχουν γίνει δεκτές. |
| --- | --- |

—

Οι εθνικές κυβερνήσεις και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να ανταποκρίνονται εγκαίρως στις προτάσεις των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, ενσωματώνοντας τις προτάσεις και τις αιτιολογημένες απαντήσεις στα έγγραφα εργασίας του Εξαμήνου, στα διάφορα στάδιά του. Θα πρέπει επίσης να συμπεριληφθεί χάρτης πορείας για την εφαρμογή των προτάσεων που έχουν γίνει δεκτές.

| — | Η συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών μέσω εκπροσώπων των αντιπροσωπευτικών της οργανώσεων και μέσω επίσημων διαρθρωμένων διαβουλεύσεων μπορεί να συμπληρωθεί με διαδικτυακές, ανοικτές ή ημιανοικτές διαβουλεύσεις, αλλά δεν δύναται να αντικατασταθεί σε καμία περίπτωση. |
| --- | --- |

—

Η συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών μέσω εκπροσώπων των αντιπροσωπευτικών της οργανώσεων και μέσω επίσημων διαρθρωμένων διαβουλεύσεων μπορεί να συμπληρωθεί με διαδικτυακές, ανοικτές ή ημιανοικτές διαβουλεύσεις, αλλά δεν δύναται να αντικατασταθεί σε καμία περίπτωση.

| 7.9. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να εφαρμοστούν παρόμοια κριτήρια αφενός στις διαδικασίες του κοινωνικού διαλόγου και του διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών και, αφετέρου, στους φορείς που τις στηρίζουν σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Προφανώς, θα πρέπει να πραγματοποιηθούν ορισμένες προσαρμογές λόγω διαφορών όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής, το περιεχόμενο και τα χρονοδιαγράμματα. |
| --- | --- |

7.9.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  COM(2022) 583, Ανακοίνωση σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ.

1

(2)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ανακοίνωση σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ» (ΕΕ C 146 της 27.4.2023, σ. 53).

2

(3)  Ψηφίσματα της ΕΟΚΕ με θέμα «Συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στα εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας — Τι αποδίδει και τι όχι», που εγκρίθηκε τον Φεβρουάριο του 2021 (ΕΕ C 155 της 30.4.2021, σ. 1) και με θέμα «Πώς μπορούμε να τη βελτιώσουμε τη συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στα εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας;», που εγκρίθηκε τον Μάιο του 2022 (ΕΕ C 323 της 26.8.2022, σ. 1).

3

(4)  Παράρτημα στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα «Οι συστάσεις της ΕΟΚΕ για μια ριζική μεταρρύθμιση του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου» (europa.eu).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.02 2021, σ. 17).

5

(6)  COM(2022) 583 final.

6

(7)  Ευρωπαϊκό Εξάμηνο 2023 — Συγκεφαλαιωτική έκθεση της Γενικής Γραμματείας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (20.3.2023).

7

(8)  AT, BE, BG, CZ, IE, IT, EL, ES, FI, FR, HR, CY, LT, LU, HU, MT, NL, PL, RO, SI, SK, SE και DK.

8

(9)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ανακοίνωση σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ» (EE C 146, 27.04.2023, σ. 53).

9

(10)  Συγκεκριμένα, η ΕΟΚΕ παρουσίασε πρόταση για την ευελιξία αυτή στα σημεία 3.6 και 3.7 της προαναφερθείσας γνωμοδότησης.

10

(11)  COM(2023) 62 final.

11

(12)  Μιλώντας στη σύνοδο ολομέλειας της ΕΟΚΕ στις 24 Ιανουαρίου 2023, η Εκτελεστική αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Margrethe Vestager ανέφερε ότι, από τα 677 δισεκατ. ευρώ που διέθεσαν τα κράτη μέλη σε εταιρείες από την έναρξη της πανδημίας, η Γερμανία αντιπροσώπευε ποσοστό 50 % και η Γαλλία 25 %.

12

(13)  Έκθεση αξιολόγησης της ΕΟΚΕ με θέμα «Εκ των υστέρων αξιολόγηση του προγράμματος Ορίζων 2020» (αναμένεται να εγκριθεί τον Σεπτέμβριο του 2023).

13

---

| 29.6.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 228/10 |
| --- | --- | --- | --- |

29.6.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 228/10

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα

«Το δικαίωμα σε ένα υγιές περιβάλλον στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδίως υπό το πρίσμα του πολέμου στην Ουκρανία»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2023/C 228/02)

| Εισηγήτρια: η κ. | Ozlem YILDIRIM |
| --- | --- |

Εισηγήτρια: η κ.

Ozlem YILDIRIM

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 27.10.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 52 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 13.4.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 578 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 162/1/1 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

27.10.2022

Νομική βάση

Άρθρο 52 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

13.4.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

578

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

162/1/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Την 23η Ιουνίου 2022, η Ουκρανία έγινε υποψήφια προς ένταξη στην ΕΕ χώρα. Όταν προσχωρήσει στην ΕΕ, θα είναι το μεγαλύτερο ή το δεύτερο μεγαλύτερο κράτος μέλος της ΕΕ ως προς την έκταση. Ανά τη μεγάλη έκταση της χώρας βρίσκουμε ποικιλομορφία οικοσυστημάτων· πράγματι, σύμφωνα με τη γραμματεία της σύμβασης για τη βιολογική ποικιλότητα, η Ουκρανία καλύπτει μεν το 6 % του εδάφους της Ευρώπης, αλλά φιλοξενεί το 35 % της βιοποικιλότητάς της. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η περιβαλλοντική ζημία που προκλήθηκε από τον πόλεμο περιλαμβάνει την υποβάθμιση των οικοσυστημάτων, τη ρύπανση του αέρα και των υδάτων, καθώς και τη ρύπανση των αρόσιμων εκτάσεων και των βοσκοτόπων. Σύμφωνα με αναφορές, από την έναρξη του πολέμου, 200 000 εκτάρια δάσους έχουν πληγεί από πυρκαγιές, 680 000 τόνοι ορυκτών καυσίμων έχουν πάρει φωτιά και 180 000 κυβικά μέτρα εδάφους έχουν μολυνθεί από πυρομαχικά. Ο πόλεμος έχει υποβαθμίσει προστατευόμενες περιοχές και έχει καταστρέψει σταθμούς επεξεργασίας υδάτων. Πάνω από 100 δασικές πυρκαγιές προκλήθηκαν από τη σύρραξη, εκλύοντας 33 εκατομμύρια τόνους CO2. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Οι ενέργειες της Ρωσίας φαίνεται να ισοδυναμούν με οικοκτονία, βάσει ορισμού που προτάθηκε από νομικούς εμπειρογνώμονες και δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο του 2021. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) έχει ζητήσει η οικοκτονία, όπως ορίζεται από την «Ανεξάρτητη ομάδα ειδημόνων για τον νομικό ορισμό της οικοκτονίας», να κωδικοποιηθεί ως ποινικό αδίκημα βάσει του δικαίου της ΕΕ. Η αναγνώριση του εγκλήματος της οικοκτονίας στην αναθεωρημένη οδηγία της ΕΕ για το περιβαλλοντικό έγκλημα θα οδηγήσει σε εξελίξεις στη νομοθεσία πέραν της ΕΕ και δη στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο —κάτι που ίσως καταστήσει τη Ρωσία πιο υπόλογη— και θα αποτυπώνει την περιβαλλοντική και οικολογική βλάβη που προκαλείται. |
| --- | --- |

1.3.

Η ΕΟΚΕ:

| 1.4. | Επισημαίνει την επείγουσα ανάγκη να βελτιωθεί η προστασία του περιβάλλοντος για τα θεμελιώδη δικαιώματα στην ΕΕ και πέραν αυτής, η οποία έχει επιδεινωθεί από τις περιβαλλοντικές ζημίες που προκλήθηκαν από τον πόλεμο στην Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένης της βλάβης της ανθρώπινης σωματικής και ψυχικής υγείας, της υποβάθμισης των οικοσυστημάτων, της ρύπανσης του αέρα και των υδάτων, καθώς και της μόλυνσης των αρόσιμων εκτάσεων και των βοσκοτόπων, γεγονός που απειλεί άμεσα τη γεωργική παραγωγή και εκθέτει την ευπάθεια της παγκόσμιας επισιτιστικής ασφάλειας. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Εφιστά την προσοχή στον περιβαλλοντικό και κοινωνικό αντίκτυπο της ρωσικής εισβολής και στην ανάγκη υποστήριξης της καταγραφής, της χαρτογράφησης και της μέτρησης αυτών των συνεπειών, της επιδίωξης της νομικής προστασίας του περιβάλλοντος, της διασφάλισης της λογοδοσίας, της δημιουργίας των βάσεων για τη βιώσιμη μεταπολεμική ανάκαμψη —και του περιβάλλοντος—, καθώς και της αξιολόγησης των χρηματοδοτικών αναγκών κατά την ανακατανομή των κονδυλίων για την οικολογική ανάκαμψη. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Καλεί την Επιτροπή και το Συμβούλιο να λάβουν μέτρα για τον εντοπισμό του δυσμενούς περιβαλλοντικού αντίκτυπου του παράνομου πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και των επιπτώσεών του στα ανθρώπινα δικαιώματα. Η Επιτροπή και το Συμβούλιο πρέπει να υποστηρίξουν τις προσπάθειες της κοινωνίας των πολιτών για την καταγραφή των περιβαλλοντικών ζημιών, συμπεριλαμβανομένων των περιβαλλοντικών εγκλημάτων που έχει διαπράξει η Ρωσία και να βοηθήσουν την κοινωνία των πολιτών στην προσπάθεια ανοικοδόμησης της Ουκρανίας. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Τονίζει ότι η ΕΕ πρέπει να συμβάλει στην προστασία του περιβάλλοντος της Ουκρανίας και στην αποκατάσταση των περιβαλλοντικών ζημιών που προκλήθηκαν από τον πόλεμο. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι όλες οι προσπάθειες ανασυγκρότησης θα πραγματοποιηθούν σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα της ΔΟΕ και με τις αρχές της κοινωνικής αιρεσιμότητας. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Τονίζει ότι η ανθρώπινη υγεία και η ποιότητα του περιβάλλοντος δεν μπορούν να διαχωριστούν (η υγεία των οικοσυστημάτων, των ζώων και των ανθρώπων είναι έννοιες αλληλένδετες) και ότι η ΕΕ πρέπει να κατοχυρώσει αυτό το δικαίωμα. Η υποβάθμιση του περιβάλλοντος είναι η κύρια αιτία προβλημάτων υγείας. Η ηχορύπανση, για παράδειγμα, προκαλεί 12 000 θανάτους ετησίως. Η διασύνδεση μεταξύ περιβάλλοντος και ανθρώπινης υγείας είναι επίσης πρόδηλη στα της επισιτιστικής ασφάλειας. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Προτρέπει την Επιτροπή και το Συμβούλιο να ενισχύσουν τις μεθόδους επιθεώρησης των τροφίμων και των λοιπών γεωργοκτηνοτροφικών προϊόντων κατά την εισαγωγή τους στην ενιαία αγορά, με ιδιαίτερη προσοχή στις πηγές ρύπανσης εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία και με μέλημα την προστασία της υγείας όλων των κατοίκων της ΕΕ και του περιβάλλοντός μας. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Επισημαίνει ότι το δικαίωμα σε ένα υγιές περιβάλλον είναι ζωτικής σημασίας για την κοινωνική και οικονομική ευημερία των πολιτών στην Ευρώπη και παγκοσμίως. Εκτιμάται ότι περίπου το 40 % των θέσεων εργασίας παγκοσμίως εξαρτώνται από ένα υγιές κλίμα και οικοσύστημα. Υπό το πρίσμα του διεθνούς νομικού πλαισίου και αυτής της σκληρής πραγματικότητας, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι έχουν θεσπιστεί πολλές νομοθετικές πράξεις της ΕΕ για την εκπλήρωση της υποχρέωσης της ΕΕ να μεριμνά για τον σεβασμό του δικαιώματος σε ένα υγιές περιβάλλον. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Ενθαρρύνει όλα τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να εντείνουν τις προσπάθειες για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των υφιστάμενων νομικών μέσων, καθότι στην πράξη συχνά αποδεικνύονται αναποτελεσματικά. Τα πολυάριθμα παραδείγματα δικαστικών προσφυγών κατά των παραλείψεων των κρατών μελών ή της ίδιας της ΕΕ σε ζητήματα όπως ο καθαρός αέρας, το κλίμα, η αλιεία ή το νερό καταδεικνύουν τον βαθμό στον οποίο οι δημόσιες αρχές δεν διασφαλίζουν τον σεβασμό αυτού του δικαιώματος. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

2.1.   Το δικαίωμα σε ένα υγιές περιβάλλον υπό το πρίσμα του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία και της προσχώρησης της Ουκρανίας στην ΕΕ

| 2.1.1. | Στις 16 Μαρτίου 2022, η Επιτροπή υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης απέβαλε τη Ρωσία, με την απόφαση να έχει άμεση ισχύ (1). Ως εκ τούτου, ενώ η ΕΕ βρισκόταν εν μέσω διαπραγματεύσεων για την προσχώρηση της Ρωσίας στην Ευρωπαϊκή σύμβαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων (στο εξής: σύμβαση), στις 16 Σεπτεμβρίου 2022 η Ρωσία έπαυσε να δεσμεύεται από αυτήν. Αυτό μείωσε δραματικά την κάλυψη της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο. Ωστόσο, κατά τον χρόνο της εισβολής και έως τις 16 Σεπτεμβρίου 2022, η Ρωσία δεσμευόταν από τη σύμβαση και παρά την απόσυρσή της και από άλλους διεθνείς οργανισμούς, υπόκειτο και εξακολουθεί να υπόκειται σε ευρύ φάσμα διεθνών υποχρεώσεων. Αυτές αφορούν όχι μόνο τα ανθρώπινα δικαιώματα (2) αλλά και το περιβάλλον: η σύμβαση-πλαίσιο για την κλιματική αλλαγή (3) και η σύμβαση για τη βιολογική ποικιλότητα συγκαταλέγονται μεταξύ εκείνων που έχει καταπατήσει η Ρωσία με την επίθεσή της. |
| --- | --- |

2.1.1.

| 2.1.2. | Είναι ζωτικής σημασίας να διασφαλιστεί η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του περιβάλλοντος όχι μόνο στα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, όπου η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων θα ενισχυθεί με την προσχώρηση της ΕΕ στη σύμβαση, αλλά και στα υπόλοιπα 19 κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης της Ουκρανίας. |
| --- | --- |

2.1.2.

| 2.1.3. | Αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία δεδομένου ότι στις 23 Ιουνίου 2022 η Ουκρανία έγινε υποψήφια προς ένταξη στην ΕΕ χώρα. Όταν προσχωρήσει στην ΕΕ, θα είναι το μεγαλύτερο ή το δεύτερο μεγαλύτερο κράτος μέλος της ΕΕ ως προς τη γεωγραφική της έκταση (4). Η μεγάλη έκταση της Ουκρανίας διαθέτει ποικιλομορφία οικοσυστημάτων· πράγματι, σύμφωνα με τη γραμματεία της σύμβασης για τη βιολογική ποικιλότητα, (5) η Ουκρανία καλύπτει μεν το 6 % του εδάφους της Ευρώπης, αλλά φιλοξενεί το 35 % της βιοποικιλότητάς της. Επιπλέον, οι αγροτικές εκτάσεις της χώρας —ζωτικής σημασίας για τον παγκόσμιο επισιτισμό— και οι εκτεταμένες υποδομές της, που λειτουργούν με ορυκτά καύσιμα (και από τις οποίες ορισμένα γειτονικά κράτη μέλη εξαρτώνται ιδιαίτερα για τον ενεργειακό τους εφοδιασμό), έχουν υποστεί τεράστιες πιέσεις κατά το περασμένο έτος. |
| --- | --- |

2.1.3.

| 2.1.4. | Οι ενέργειες της Ρωσίας φαίνεται να ισοδυναμούν με οικοκτονία, βάσει ορισμού που προτάθηκε από νομικούς ειδήμονες και δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο του 2021 (6). Από το 2001, ο Ποινικός Κώδικας της Ουκρανίας (7) περιλαμβάνει το έγκλημα της οικοκτονίας. Παράλληλα με την απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (8), η ΕΟΚΕ έχει ζητήσει η οικοκτονία, όπως ορίζεται από την «Ανεξάρτητη ομάδα ειδημόνων για τον νομικό ορισμό της οικοκτονίας», να κωδικοποιηθεί ως ποινικό αδίκημα βάσει του δικαίου της ΕΕ (9). Η αναγνώριση του εγκλήματος της οικοκτονίας στην αναθεωρημένη οδηγία της ΕΕ για το περιβαλλοντικό έγκλημα θα οδηγήσει σε εξελίξεις στη νομοθεσία πέραν της ΕΕ και δη στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο —κάτι που ίσως καταστήσει τη Ρωσία πιο υπόλογη— και θα αποτυπώνει την περιβαλλοντική και οικολογική βλάβη που προκαλείται. |
| --- | --- |

2.1.4.

| 2.1.5. | Στις 19 Ιανουαρίου 2023, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα (το οποίο υποστήριξε και η ΕΟΚΕ κατά τη σύνοδο ολομέλειάς της τον περασμένο Φεβρουάριο) με το οποίο ζητούσε τη σύσταση δικαστηρίου για την εκδίκαση του εγκλήματος της εισβολής στην Ουκρανία (10). Το κείμενο του ψηφίσματος αναφέρεται δύο φορές σε περιβαλλοντικά θέματα. Πρώτον, σε αυτό αναγνωρίζεται η σχέση μεταξύ του πολέμου και της μακροπρόθεσμης ζημίας στο φυσικό περιβάλλον και το κλίμα. Δεύτερον, ζητείται η δημιουργία διεθνούς μητρώου στο οποίο θα καταγράφονται, μεταξύ άλλων, εκτεταμένες και σοβαρές ζημίες στο φυσικό περιβάλλον και το κλίμα με σκοπό τη διευκόλυνση της προσπάθειας καθορισμού των μελλοντικών επανορθώσεων για τις προκληθείσες ζημίες. Στο πλαίσιο αυτό, είναι σημαντικό να τονιστεί και να ενισχυθεί η έννοια της περιβαλλοντικής ζημίας ως πολεμικού όπλου και να διωχθούν τα εγκλήματα αυτά. |
| --- | --- |

2.1.5.

| 2.1.6. | Η περιβαλλοντική ζημία που προκλήθηκε από τον πόλεμο περιλαμβάνει την υποβάθμιση των οικοσυστημάτων, τη ρύπανση του αέρα και των υδάτων, καθώς και τη ρύπανση των αρόσιμων εκτάσεων και των βοσκοτόπων. Για παράδειγμα, οι διαρροές δύο ρωσικών αγωγών φυσικού αερίου στη Βαλτική Θάλασσα θα μπορούσαν να έχουν πρωτοφανείς επιπτώσεις στο κλίμα και σε άλλες πτυχές του περιβάλλοντος (11). Από την έναρξη του πολέμου, 200 000 εκτάρια δάσους έχουν πληγεί από πυρκαγιές, 680 000 τόνοι ορυκτών καυσίμων έχουν πάρει φωτιά και 180 000 κυβικά μέτρα εδάφους έχουν μολυνθεί από πυρομαχικά. Ο πόλεμος έχει υποβαθμίσει προστατευόμενες περιοχές και έχει καταστρέψει σταθμούς επεξεργασίας υδάτων. Ο κίνδυνος είναι ακόμη μεγαλύτερος, καθότι η Ουκρανία, με 15 αντιδραστήρες, είναι η δεύτερη χώρα με τη μεγαλύτερη διάδοση της πυρηνικής ενέργειας στην Ευρώπη. Πάνω από 100 δασικές πυρκαγιές προκλήθηκαν από τη σύρραξη, εκλύοντας 33 εκατομμύρια τόνους CO2. Οι ρωσικοί βομβαρδισμοί καταστρέφουν την ουκρανική βιοποικιλότητα. Οι Ουκρανοί πραγματογνώμονες εκτιμούν ότι η περιβαλλοντική ζημία που προκλήθηκε από τη Ρωσία ανέρχεται σε 24 δισεκατ. ευρώ. |
| --- | --- |

2.1.6.

| 2.1.7. | Ο πόλεμος στην Ουκρανία δημιουργεί πρωτοφανείς και μακροχρόνιες προκλήσεις στο περιβάλλον. Επηρεάζει επίσης αρνητικά τη σωματική και ψυχική υγεία, την ακεραιότητα και την ευημερία του ουκρανικού λαού και των μελλοντικών γενεών του. Οι επιπτώσεις αυτές είναι ακόμη χειρότερες στις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού και πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις ψυχολογικές συνέπειες του πολέμου και στα ζητήματα ψυχικής υγείας. Ο πόλεμος προκαλεί ρύπανση του αέρα, των υδάτων και του εδάφους, καθώς και ηχορύπανση, όλες οι οποίες θα επηρεάσουν τα θύματα για πολλές γενιές. Πολλά προβλήματα μπορεί να θεωρηθεί ότι υπερβαίνουν τα σύνορα της Ουκρανίας και υπάρχουν σοβαροί κίνδυνοι συνολικά για τη δημόσια υγεία. Όπως και οι επιπτώσεις του πολέμου, έτσι και οι επιπτώσεις της υποβάθμισης του περιβάλλοντος στη σωματική και ψυχική υγεία των ανθρώπων — ιδίως δε οι επιπτώσεις της ρύπανσης του αέρα, του εδάφους και των υδάτων— είναι γνωστό ότι είναι διαγενεακές. Οι επιπτώσεις τους δεν θα πλήξουν μόνο τα παιδιά που ζουν ή έχουν εγκαταλείψει την Ουκρανία σήμερα, αλλά θα πληγούν και οι επόμενες γενιές. |
| --- | --- |

2.1.7.

| 2.1.8. | Αυτό καθιστά ιδιαίτερα σπαρακτική τη φωνή που προσπαθούν να κάνουν να ακουστεί τα κινήματα και οι οργανώσεις νέων της Ουκρανίας στο όνομα της γενιάς τους. Είναι σημαντικό οι φωνές και οι απόψεις τους να αποτελέσουν μέρος των προσπαθειών ανασυγκρότησης. |
| --- | --- |

2.1.8.

| 2.1.9. | Η ζημία στο κοινό μας οικοσύστημα, όπως η υποβάθμιση του εδάφους, απειλεί άμεσα τη μελλοντική γεωργική παραγωγή και εκθέτει την ευπάθεια της παγκόσμιας επισιτιστικής ασφάλειας. Ειδικότερα, η σημερινή διάρθρωση της αγοράς βασικών προϊόντων δεν επιτυγχάνει τη «βιώσιμη οικονομία που χρειαζόμαστε» και τους στόχους που συνδέονται με τη βιώσιμη ανάπτυξη, τη φιλοδοξία για το κλίμα και τη δίκαιη μετάβαση που κατοχυρώνονται στο θεματολόγιο των Ηνωμένων Εθνών με ορίζοντα το 2030 και στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, αλλά αποβαίνει σοβαρά εις βάρος τους (12). |
| --- | --- |

2.1.9.

| 2.1.10. | Η κοινωνία των πολιτών διαδραμάτισε καίριο ρόλο στην υπεράσπιση του περιβάλλοντος στην Ουκρανία πριν από τον πόλεμο. Ο πόλεμος έχει επηρεάσει δραματικά την ικανότητα της κοινωνίας των πολιτών να διεξάγει τις δραστηριότητές της. Πολλοί υπερασπιστές του περιβάλλοντος αναγκάστηκαν είτε να διαφύγουν είτε να λάβουν μέρος στον πόλεμο. Όσοι εξακολουθούν να είναι σε θέση να δραστηριοποιηθούν έχουν στρέψει την προσοχή τους στην τεκμηρίωση των συνεπειών στο περιβάλλον από την εισβολή της Ρωσίας (13). Η συμμετοχή τους θα είναι ζωτικής σημασίας για την ανοικοδόμηση του περιβάλλοντος της Ουκρανίας και τη διασφάλιση της έγκρισης από την Ουκρανία της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ για να μπορέσει να προσχωρήσει στην ΕΕ. |
| --- | --- |

2.1.10.

| 2.1.11. | Η προστασία του περιβάλλοντος και οι επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή και την υγεία εξακολουθούν να είναι σημαντικές για τους Ουκρανούς. Επιπλέον, σύμφωνα με δημόσια έρευνα, το 95,2 % όσων απάντησαν πιστεύουν ότι η αποκατάσταση της φύσης θα είναι σημαντική για τη μεταπολεμική ανασυγκρότηση της Ουκρανίας (14). |
| --- | --- |

2.1.11.

| 2.1.12. | Με την κατάλληλη διεθνή συνδρομή, η καταστροφή των βαριών βιομηχανικών υποδομών της Ουκρανίας από τη Ρωσία θα μπορούσε να μετατραπεί σε ευκαιρία για την Ουκρανία να αξιοποιήσει τις δυνατότητές σε ηλιακή και αιολική ενέργεια και να τις ανοικοδομήσει με καλύτερο και πιο οικολογικό τρόπο και με εναλλακτικές πηγές ηλεκτρικής ενέργειας, προς όφελος των πολιτών της και εκείνων πέραν των συνόρων της, γεγονός που θα ενισχύσει σημαντικά τη θέση της χώρας στις διαπραγματεύσεις προσχώρησής της στην ΕΕ. |
| --- | --- |

2.1.12.

| 2.1.13. | Η κατάσταση επί του παρόντος παραμένει ασταθής. Υπάρχουν σοβαρές αβεβαιότητες ως προς το μέλλον. Πέραν της δραματικής ανθρώπινης και ανθρωπιστικής καταστροφής, θα ανακύψουν ερωτήματα όσον αφορά το τελικό κόστος της ανοικοδόμησης της Ουκρανίας και τον βαθμό στον οποίο η Ρωσία μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνη για την κάλυψή του. Η ΕΕ έχει σπουδαίο ρόλο να διαδραματίσει. Στο ψήφισμά της με θέμα: Ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις του (15), εκτός των επιπτώσεων στους ανθρώπους, η ΕΟΚΕ τόνισε ότι οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις του πολέμου ως αποτέλεσμα βομβαρδισμών, διαρροών πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και συμβάντων σε εργοστάσια χημικών προϊόντων και σε πυρηνικούς σταθμούς, αποτελούν μείζονα πηγή ανησυχίας για τους Ουκρανούς, την ΕΕ και πέραν αυτής. Αυτές οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις θα έχουν αναπόφευκτα μακροχρόνιες συνέπειες για την ανθρώπινη υγεία και τα οικοσυστήματα. Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις του πολέμου αποτελούν πραγματική απειλή για τον πληθυσμό: οι εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ προειδοποιούν ότι η απορρύπανση δεν αποκλείεται να διαρκέσει χρόνια, με συνέπεια την αύξηση του κίνδυνου εκδήλωσης μορφών καρκίνου, αναπνευστικών ασθενειών και καθυστερήσεων στην ανάπτυξη των παιδιών (16). Μια άλλη πηγή ανησυχίας είναι η αναπαραγωγική υγεία. Η ΕΟΚΕ τόνισε ότι η ΕΕ πρέπει να συμβάλει στην προστασία του περιβάλλοντος της Ουκρανίας και στην αποκατάσταση των περιβαλλοντικών ζημιών που προκλήθηκαν από τον πόλεμο. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι όλες οι προσπάθειες ανασυγκρότησης θα πραγματοποιηθούν σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα της ΔΟΕ και με τις αρχές της κοινωνικής αιρεσιμότητας. Η ΕΟΚΕ έχει προτείνει η ΕΕ να ανταποκριθεί μέσω προγραμμάτων όπως το RescEU και το LIFE, σε συντονισμό με εθνικούς, περιφερειακούς και τοπικούς μηχανισμούς και σε συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα και τις ΜΚΟ. |
| --- | --- |

2.1.13.

| 2.1.14. | Ενώ ο πόλεμος βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, η συνεργασία πέραν των εθνικών συνόρων μεταξύ των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, των κυβερνήσεων και των διεθνών οργανισμών είναι σημαντική για τη χαρτογράφηση και την παρακολούθηση των περιβαλλοντικών ζημιών πέραν των εθνικών συνόρων, με σκοπό να αξιολογηθούν η έκταση των ζημιών και οι σχετικές χρηματοδοτικές ανάγκες, να ενεργοποιηθούν οι επενδύσεις και να ανακατανεμηθούν οι πόροι για τη βιώσιμη αποκατάσταση της Ουκρανίας. Στην περίπτωση της χαρτογράφησης, ο ΕΟΠ έχει στηρίξει τις προσπάθειες για τη βελτίωση της ικανότητας συλλογής πληροφοριών που αντικατοπτρίζουν την προ πολέμου κατάσταση του περιβάλλοντος, οι οποίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως βάση αναφοράς στις διαδικασίες παρακολούθησης. (17) |
| --- | --- |

2.1.14.

| 2.1.15. | Η Επιτροπή και το Συμβούλιο πρέπει να στηρίξουν τις προσπάθειες της κοινωνίας των πολιτών για την τεκμηρίωση των περιβαλλοντικών ζημιών, συμπεριλαμβανομένων των περιβαλλοντικών εγκλημάτων, που διαπράχθηκαν από τη Ρωσία. Η ΕΕ πρέπει επίσης να διασφαλίσει ότι οι προσπάθειές της να στηρίξει την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας προλαμβάνουν και μετριάζουν τις καταστροφικές οικολογικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις του πολέμου, ώστε να τεθούν σε εφαρμογή τα ανθρώπινα δικαιώματα. |
| --- | --- |

2.1.15.

| 2.1.16. | Πρέπει η ΕΕ να μεριμνήσει ώστε η οικονομία της Ουκρανίας και η οικονομία της ΕΕ να μην εξαρτώνται πλέον από τα ορυκτά καύσιμα και το έργο της ανασυγκρότησης να παύσει να εξαρτάται από τις υποδομές ορυκτών καυσίμων. Οι προσπάθειες της ΕΕ πρέπει επίσης να διασφαλίσουν ότι η Ουκρανία είναι σε θέση να διαδραματίσει τον ρόλο της στο παγκόσμιο σύστημα τροφίμων και —ενόψει της προσχώρησης της Ουκρανίας στην ΕΕ— να μπορέσει η ΕΕ να εκπληρώσει τις δεσμεύσεις της στο πλαίσιο της συμφωνίας του Παρισιού και της συμφωνίας του Κουνμίνγκ-Μόντρεαλ. Η ΕΕ πρέπει επίσης να διασφαλίσει ότι τα προγράμματα κυρώσεων που εφαρμόζει έχουν θετικό αντίκτυπο στο περιβάλλον. Οι ΜΚΟ ζήτησαν, για παράδειγμα, τη χρήση κυρώσεων που όχι μόνο θα παρεμπόδιζαν την ικανότητα της Ρωσίας να συνεχίσει τον παράνομο πόλεμο της, αλλά και την ικανότητά της να επωφελείται από την παράνομη, ανεξέλεγκτη και λαθραία αλιεία (18). |
| --- | --- |

2.1.16.

2.2.   Η νομική υποχρέωση της ΕΕ να προστατεύει το δικαίωμα σε ένα υγιές περιβάλλον

| 2.2.1. | Στις 28 Ιουλίου 2022, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών ενέκρινε ένα ψήφισμα ορόσημο που αναγνωρίζει το δικαίωμα σε καθαρό, υγιές και βιώσιμο περιβάλλον ως ανθρώπινο δικαίωμα (19), το οποίο καλεί τα έθνη, τους διεθνείς οργανισμούς, τις επιχειρήσεις και όλα τα άλλα ενδιαφερόμενα μέρη να εντείνουν τις προσπάθειές τους για τη διασφάλιση ενός καθαρού, υγιούς και βιώσιμου περιβάλλοντος για όλους. Τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ ψήφισαν υπέρ του ψηφίσματος, μαζί με τη συντριπτική πλειοψηφία των εθνών. Απηχώντας την ενημερωτική έκθεση της ΕΟΚΕ του 2021 με θέμα «Η προστασία του περιβάλλοντος ως προϋπόθεση για τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων» (20), το ψήφισμα των Ηνωμένων Εθνών αναγνωρίζει ότι η υποβάθμιση του περιβάλλοντος, η κλιματική αλλαγή, η απώλεια βιοποικιλότητας, η απερήμωση και η μη βιώσιμη ανάπτυξη αποτελούν ορισμένες από τις πλέον επείγουσες και σοβαρές απειλές για την ικανότητα των σημερινών και των μελλοντικών γενεών να απολαύουν πλήρως όλων των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Μεταξύ άλλων, στο ψήφισμα καλούνται διεθνείς οργανισμοί όπως η ΕΕ να ενισχύσουν τη διεθνή συνεργασία, να ενισχύσουν την ανάπτυξη ικανοτήτων και να συνεχίσουν να ανταλλάσσουν ορθές πρακτικές με σκοπό να εντείνουν τις προσπάθειες για τη διασφάλιση ενός καθαρού, υγιούς και βιώσιμου περιβάλλοντος για όλους. |
| --- | --- |

2.2.1.

| 2.2.2. | Με το δικαίωμα σε ένα υγιές περιβάλλον αναγνωρίζεται η θεμελιώδης σχέση μεταξύ περιβάλλοντος και ανθρώπινης υγείας. Η ανθρώπινη υγεία και η ποιότητα του περιβάλλοντος δεν μπορούν να διαχωριστούν (η υγεία των οικοσυστημάτων, των ζώων και των ανθρώπων είναι έννοιες αλληλένδετες) και η ΕΕ πρέπει να κατοχυρώσει αυτό το δικαίωμα. Η υποβάθμιση του περιβάλλοντος είναι η κύρια αιτία προβλημάτων υγείας. Για παράδειγμα, το 2019, 307 000 πρόωροι θάνατοι αποδόθηκαν σε λεπτά αιωρούμενα σωματίδια, 40 400 σε διοξείδιο του αζώτου και 16 800 σε μεγάλη έκθεση στο όζον (21). Φυσικά, το πρόβλημα εκτείνεται πέραν της ποιότητας του αέρα. Η ηχορύπανση, για παράδειγμα, προκαλεί 12 000 θανάτους ετησίως (22). Η διασύνδεση μεταξύ περιβάλλοντος και ανθρώπινης υγείας είναι επίσης ιδιαίτερα προφανής στον τομέα της επισιτιστικής ασφάλειας. |
| --- | --- |

2.2.2.

| 2.2.3. | Η έννομη τάξη της ΕΕ βρίσκεται στην πρώτη γραμμή παγκοσμίως όσον αφορά την αναγνώριση, σε υπερεθνικό επίπεδο, του δικαιώματος σε ένα υγιές περιβάλλον. Οι οικείες διατάξεις (άρθρο 37 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και άρθρο 11 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης) είναι παρεμφερείς με διάφορες άλλες (ιδίως το άρθρο 3 παράγραφος 3 και το άρθρο 21 παράγραφος 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το άρθρο 191 της ΣΛΕΕ (23), καθώς και διάφορες άλλες διατάξεις του Χάρτη (24), οι οποίες συνδυαστικά ισοδυναμούν με την αναγνώριση του δικαιώματος σε καθαρό, υγιές και βιώσιμο περιβάλλον. Δυνάμει του άρθρου 51 παράγραφος 1 του Χάρτη, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ έχουν την υποχρέωση αυτή ανά πάσα στιγμή και τα κράτη μέλη υπόκεινται σε αυτήν κατά την εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ (25). Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ζητήσει «το δικαίωμα σε ένα υγιές περιβάλλον [...] να αναγνωρίζεται στον Χάρτη» και η ΕΕ «να ηγηθεί της πρωτοβουλίας για την αναγνώριση παρόμοιου δικαιώματος σε διεθνές επίπεδο» (26). |
| --- | --- |

2.2.3.

| 2.2.4. | Δυνάμει του άρθρου 52 παράγραφος 3 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, η ΕΕ υποχρεούται επίσης να τηρεί τις διατάξεις της σύμβασης όταν οι διατάξεις του Χάρτη αντιστοιχούν σε διατάξεις της σύμβασης. Ιδίως μέσω του δικαιώματος στον σεβασμό της ιδιωτικής ζωής, της οικογενειακής ζωής και της κατοικίας (άρθρο 7 του Χάρτη, άρθρο 8 της σύμβασης), το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έχει αναγνωρίσει ήδη το δικαίωμα σε ένα ασφαλές και υγιές περιβάλλον (27). Αυτό συνεπάγεται όχι μόνο αρνητικές υποχρεώσεις (την υποχρέωση να μην θίγεται το δικαίωμα σε υγιές περιβάλλον), αλλά και θετικές υποχρεώσεις για τη λήψη μέτρων, όπως αυτά που αφορούν την ποιότητα του αέρα, προκειμένου να διασφαλιστεί ο σεβασμός του εν λόγω δικαιώματος (28). Οι υποχρεώσεις αυτές θα καταστούν ακόμη πιο εκτελεστές μόλις η ΕΕ προσχωρήσει στη σύμβαση, όπως απαιτείται από το άρθρο 6 παράγραφος 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Όπως και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης ζήτησε ένα πρωτόκολλο της σύμβασης που θα αναγνωρίζει ρητά «το δικαίωμα σε ένα ασφαλές, καθαρό, υγιές και βιώσιμο περιβάλλον» (29). Αυτό θα δημιουργήσει ένα εκτελεστό δικαίωμα στα 27 κράτη μέλη της ΕΕ και στις 19 τρίτες χώρες που είναι επίσης μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης. |
| --- | --- |

2.2.4.

| 2.2.5. | Αναγνωρίζεται επίσης ευρέως ότι η ΕΕ ασκεί υπέρμετρη επιρροή στον παγκόσμιο περιβαλλοντικό κανονισμό. Διάφοροι τομείς του δικαίου της ΕΕ που αφορούν το δικαίωμα σε ένα υγιές περιβάλλον —ιδίως οι κανόνες για τις τοξικές ουσίες βάσει του κανονισμού REACH (30)— αποτελούν χαρακτηριστικές περιπτώσεις του λεγόμενου «φαινομένου των Βρυξελλών» (31), όπου οι κανόνες της ΕΕ καθίστανται παγκόσμια πρότυπα. |
| --- | --- |

2.2.5.

| 2.2.6. | Το δικαίωμα σε ένα υγιές περιβάλλον είναι ζωτικής σημασίας για την κοινωνική και οικονομική ευημερία των πολιτών στην Ευρώπη και παγκοσμίως. Εκτιμάται ότι περίπου το 40 % των θέσεων εργασίας παγκοσμίως εξαρτώνται από ένα υγιές κλίμα και οικοσύστημα (32). Υπό το πρίσμα του διεθνούς νομικού πλαισίου και αυτής της σκληρής πραγματικότητας, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι έχουν εγκριθεί πολλές νομοθετικές πράξεις της ΕΕ για την εκπλήρωση της υποχρέωσης της ΕΕ να διασφαλίζει τον σεβασμό του δικαιώματος σε ένα υγιές περιβάλλον. Οι κανόνες της ΕΕ σχετικά με την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα [οδηγία 2008/50/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (33)] αποτελούν σαφές παράδειγμα. Η γενική εισαγγελέας J. Kokott διαπίστωσε ότι «οι ρυθμίσεις για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα συγκεκριμενοποιούν τις υποχρεώσεις προστασίας που υπέχει η Ένωση, οι οποίες απορρέουν από το θεμελιώδες δικαίωμα στη ζωή κατ’ άρθρον 2, παράγραφος 1, του Χάρτη, καθώς και από το απαιτούμενο, βάσει του άρθρου 3, παράγραφος 3, ΣΕΕ, του άρθρου 37 του Χάρτη και του άρθρου 191, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ, υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος» (34). Για τη μέγιστη προστασία της ανθρώπινης υγείας, η ΕΟΚΕ συνιστά την πλήρη ευθυγράμμιση των προτύπων της ΕΕ για την ποιότητα του αέρα με τις επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές για την ποιότητα του αέρα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας έως το 2030. |
| --- | --- |

2.2.6.

| 2.2.7. | Στα —υποχρεωτικά βάσει του άρθρου 192 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ— προγράμματα δράσης της ΕΕ για το περιβάλλον αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο το υγιές περιβάλλον ως δικαίωμα. Το 8ο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον αναγνωρίζει ρητά ότι «[η] πρόοδος προς την αναγνώριση του δικαιώματος σε καθαρό, υγιές και βιώσιμο περιβάλλον, όπως ορίζεται στο ψήφισμα 48/13 του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών, αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την επίτευξη των στόχων προτεραιότητας του 8ου EAP» (35). |
| --- | --- |

2.2.7.

| 2.2.8. | Ωστόσο, αυτό που συχνά απουσιάζει είναι η αποτελεσματικότητα στην πράξη (36) και η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει όλα τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να εντείνουν την προσπάθειά τους για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των υφιστάμενων νομικών μέσων. Τα πολυάριθμα παραδείγματα δικαστικών προσφυγών κατά των παραλείψεων των κρατών μελών ή της ίδιας της ΕΕ σε τομείς όπως ο καθαρός αέρας, το κλίμα, η αλιεία ή το νερό καταδεικνύουν τον βαθμό στον οποίο οι δημόσιες αρχές δεν διασφαλίζουν τον σεβασμό αυτού του δικαιώματος. |
| --- | --- |

2.2.8.

| 2.2.9. | Στο πλαίσιο του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία και της μελλοντικής προσχώρησης της Ουκρανίας στην ΕΕ, είναι πιο σημαντικό από ποτέ για την ΕΕ και τα κράτη μέλη της να εφαρμόσουν το δικαίωμα σε ένα υγιές περιβάλλον. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να δοθεί η ίδια προτεραιότητα στην προστασία του περιβάλλοντος σε σχέση με άλλους τομείς του δικαίου, όπως ο ανταγωνισμός ή η προστασία των δεδομένων, όπου η ΕΕ αποτελεί παγκόσμιο μοντέλο τόσο στη θεωρία όσο και στην πράξη. |
| --- | --- |

2.2.9.

| 2.2.10. | Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΕ έχει την ευκαιρία να αναγνωρίσει τον διαγενεακό χαρακτήρα του δικαιώματος σε ένα υγιές περιβάλλον. |
| --- | --- |

2.2.10.

| 2.2.11. | Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι τα κινήματα των νέων είναι ιδιαίτερα έντονα όσον αφορά την έκκληση για προστασία του περιβάλλοντος. Λόγω των αρνητικών επιπτώσεων της υποβάθμισης του περιβάλλοντος στην αναπαραγωγική υγεία, κινδυνεύει η ίδια η ύπαρξη των μελλοντικών γενεών. Η ΕΕ θα πρέπει να ακολουθήσει το παράδειγμα των κρατών μελών που έχουν θεσπίσει θεσμούς για την προστασία των συμφερόντων των μελλοντικών γενεών. Ένα τέτοιο θεσμικό όργανο σε επίπεδο ΕΕ θα συμβάλει ώστε οι μελλοντικές γενιές να απολαμβάνουν τα κοινωνικά και οικονομικά οφέλη που θα αποφέρει σήμερα η προστασία του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

2.2.11.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  CM/Del/Dec (2022) 1431/2.3, Consequences of the aggression of the Russian Federation against Ukraine [Συνέπειες της επίθεσης της Ρωσικής Ομοσπονδίας κατά της Ουκρανίας].

1

Consequences of the aggression of the Russian Federation against Ukraine

(2)  Βλέπε, για παράδειγμα, το άρθρο 11 παράγραφος 2 σημείο β) του Διεθνούς συμφώνου για τα οικονομικά, κοινωνικά και μορφωτικά δικαιώματα.

2

(3)  Βλέπε, για παράδειγμα, το άρθρο 3 παράγραφος 5: «Εναπόκειται στα συμβαλλόμενα μέρη να συνεργάζονται για την προώθηση ενός υποστηρικτικού και ανοικτού διεθνούς οικονομικού συστήματος που να οδηγεί σε βιώσιμη οικονομική πρόοδο και ανάπτυξη όλων των μερών [...]».

3

(4)  Κανένα κράτος μέλος δεν είναι μεγαλύτερο. Μεταξύ των σημερινών υποψήφιων για ένταξη χωρών, μόνο η Τουρκία είναι μεγαλύτερη.

4

(5)  Σύμβαση για τη βιολογική ποικιλότητα: Εθνική στρατηγική και σχέδιο δράσης για τη βιοποικιλότητα.

5

(6)  Παράνομες ή κακόβουλες πράξεις που διαπράττονται εν γνώσει της ουσιαστικής πιθανότητας πρόκλησης σοβαρής και εκτεταμένης ή μακροπρόθεσμης βλάβης στο περιβάλλον εξαιτίας τους, Stop Ecocide Foundation.

6

(7)  Ποινικός Κώδικας της Ουκρανίας.

7

(8)  Απόφαση της 29ης Μαρτίου 2023.

8

(9)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Βελτίωση της προστασίας του περιβάλλοντος μέσω του ποινικού δικαίου (ΕΕ C 290 της 29.7.2022, σ. 143).

9

(10)  Ψήφισμα της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ουκρανία: Ένα έτος μετά τη ρωσική εισβολή — Η οπτική της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πολιτών» (ΕΕ C 146 της 27.4.2023, σ. 1).

10

(11)  «Nord Stream: Russian gas pipe leaks could have an “unprecedented” environmental impact» [Οι διαρροές των ρωσικών αγωγών φυσικού αερίου θα μπορούσαν να έχουν «πρωτοφανείς» περιβαλλοντικές επιπτώσεις], | Euronews.

11

(12)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η κρίση των τιμών των τροφίμων: η κερδοσκοπία και συγκεκριμένες προτάσεις αντίδρασης στον απόηχο του πολέμου στην Ουκρανία» (ΕΕ C 100 της 16.3.2023, σ. 51).

12

(13)  Βλέπε, για παράδειγμα, «Crimes against the environment after one month of Russia’s war against Ukraine» [Εγκλήματα κατά του περιβάλλοντος μετά από ένα μήνα από τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας], EcoAction.

13

(14)  How does the war change Ukrainians: public opinion poll about the war, the environment, post-war reconstruction and EU accession [Πώς ο πόλεμος αλλάζει τους Ουκρανούς: έρευνα γνώμης σχετικά με τον πόλεμο, το περιβάλλον, τη μεταπολεμική ανασυγκρότηση και την προσχώρηση στην ΕΕ], Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ανάλυσης «Society and Environment», 2023.

14

(15)  ΕΕ C 290 της 29.7.2022, σ. 1.

15

(16)  ΟΟΣΑ, Ιούλιος 2022, Consequence's environnementales de la guerre en Ukraine et perspectives pour une reconstruction verte (oecd.org).

16

(17)  Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Γειτονίας — Ενιαίο Σύστημα Πληροφοριών για το Περιβάλλον (ΕΣΠΠ).

17

(18)  Agence Europe, Europe Daily Bulleting τ. 13014, Thirteen NGOs call for inclusion of Russian fishing vessels in upcoming EU sanctions against Putin’s regime [Δεκατρείς ΜΚΟ ζητούν να συμπεριληφθούν τα ρωσικά αλιευτικά σκάφη στις επικείμενες κυρώσεις της ΕΕ κατά του καθεστώτος του Πούτιν], 6 Σεπτεμβρίου 2022.

18

(19)  Ψήφισμα (A/76/L.75) — Ψηφιακή Βιβλιοθήκη των Ηνωμένων Εθνών.

19

(20)  Ενημερωτική έκθεση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η προστασία του περιβάλλοντος ως προϋπόθεση για τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων».

20

(21)  Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος, «Air Quality in Europe 2021: Health impacts of air pollution in Europe» [Ποιότητα του αέρα στην Ευρώπη 2021: Οι επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην υγεία στην Ευρώπη], 15 Νοεμβρίου 2021.

21

(22)  Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος, «Health risks caused by environmental noise in Europe» [Κίνδυνοι για την υγεία που προκαλούνται από τον περιβαλλοντικό θόρυβο στην Ευρώπη], 14 Δεκεμβρίου 2020.

22

(23)  Το άρθρο αυτό καθορίζει τους στόχους της περιβαλλοντικής πολιτικής της ΕΕ.

23

(24)  Ιδίως το άρθρο 2 (δικαίωμα στη ζωή), το άρθρο 3 (δικαίωμα στην ακεραιότητα του προσώπου), το άρθρο 35 (εξασφάλιση υψηλού επιπέδου υγείας του ανθρώπου κατά τον καθορισμό και την εφαρμογή των πολιτικών και των δραστηριοτήτων της ΕΕ) και το άρθρο 38 (προστασία του καταναλωτή),

24

(25)  «Οι διατάξεις του παρόντος Χάρτη απευθύνονται στα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης, τηρουμένης της αρχής της επικουρικότητας, καθώς και στα κράτη μέλη, μόνον όταν εφαρμόζουν το δίκαιο της Ένωσης».

25

(26)  P9_TA (2021) 0277, Στρατηγική της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030: Επαναφορά της φύσης στη ζωή μας, παράγραφος 143.

26

Στρατηγική της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030: Επαναφορά της φύσης στη ζωή μας

(27)  Irmina Kotiuk, Adam Weiss και Ugo Taddei στο Journal of Human Rights and the Environment, ειδικό τεύχος 13, Σεπτέμβριος 2022.

27

Journal of Human Rights and the Environment

(28)  Όσον αφορά τις θετικές υποχρεώσεις δυνάμει του άρθρου 8 της σύμβασης (και, ως εκ τούτου, του άρθρου 7 του Χάρτη), βλέπε π.χ. Fadeyeva κατά Ρωσίας, αίτηση αριθ. 55723/00, απόφαση της 9ης Ιουνίου 2005.

28

Fadeyeva κατά Ρωσίας

(29)  Ψήφισμα 2396 (2021), Επιτήρηση του δικαιώματος σε ένα υγιές περιβάλλον: ανάγκη για ενισχυμένη δράση από το Συμβούλιο της Ευρώπης.

29

Επιτήρηση του δικαιώματος σε ένα υγιές περιβάλλον: ανάγκη για ενισχυμένη δράση από το Συμβούλιο της Ευρώπης

(30)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2006 , για την καταχώριση, την αξιολόγηση, την αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων (REACH) και για την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων καθώς και για την τροποποίηση της οδηγίας 1999/45/EΚ και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 793/93 του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1488/94 της Επιτροπής καθώς και της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ του Συμβουλίου και των οδηγιών της Επιτροπής 91/155/ΕΟΚ, 93/67/ΕΟΚ, 93/105/ΕΚ και 2000/21/ΕΚ (ΕΕ L 396 της 30.12.2006, σ. 1).

30

(31)  Anu Bradford, The Brussels Effect: How the European Union Rules the World [Το φαινόμενο των Βρυξελλών: Πώς η Ευρωπαϊκή Ένωση κυβερνά τον κόσμο], Oxford University Press, 2020.

31

The Brussels Effect: How the European Union Rules the World

(32)  ΔΟΕ: World Employment and Social Outlook 2018 — Greening with jobs [Παγκόσμιες κοινωνικές προοπτικές για την απασχόληση 2018 — Πράσινος προσανατολισμός των θέσεων εργασίας], 2018.

32

(33)  Οδηγία 2008/50/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 2008, για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα και καθαρότερο αέρα για την Ευρώπη (ΕΕ L 152 της 11.6.2008, σ. 1).

33

(34)  Υπόθεση C-723/17, Lies Craeynest κατά Brussels Hoofdstedelijk Gewest, σκέψη 53.

34

Lies Craeynest κατά Brussels Hoofdstedelijk Gewest

(35)  Απόφαση (ΕΕ) 2022/591 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 6ης Απριλίου 2022, σχετικά με γενικό ενωσιακό πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον έως το 2030 (ΕΕ L 114 της 12.4.2022, σ. 22).

35

(36)  Γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με θέμα «Εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ: ποιότητα του αέρα, ύδατα και απόβλητα» (ΕΕ C 110 της 22.3.2019, σ. 33).

36

---

| 29.6.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 228/17 |
| --- | --- | --- | --- |

29.6.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 228/17

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Περαιτέρω ενίσχυση της ψηφιακής ανταγωνιστικότητας της ΕΕ»

(διερευνητική γνωμοδότηση)

(2023/C 228/03)

| Εισηγητής: | ο κ. Gonçalo LOBO XAVIER |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Philip VON BROCKDORFF |

Εισηγητής:

ο κ. Gonçalo LOBO XAVIER

Συνεισηγητής:

ο κ. Philip VON BROCKDORFF

| Αίτηση γνωμοδότησης | Προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, 14.11.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης
  Διερευνητική γνωμοδότηση |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 4.4.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 578 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 145/0/0 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, 14.11.2022

Νομική βάση

άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Διερευνητική γνωμοδότηση

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

4.4.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

578

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

145/0/0

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Για την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ), δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ψηφιακή ανταγωνιστικότητα είναι ζωτικής σημασίας για τη συνολική ανταγωνιστικότητα της ΕΕ και θα πρέπει να θεωρηθεί ουσιώδες μέρος του θεματολογίου της ΕΕ για την ανταγωνιστικότητα, όπως τονίστηκε σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ. Απαιτούνται σημαντικές βελτιώσεις στον τομέα της ανταγωνιστικότητας, προκειμένου η ΕΕ να επιτύχει στο παγκόσμιο ανταγωνιστικό περιβάλλον. Προς τούτο, η ΕΟΚΕ έχει ζητήσει να ενσωματωθεί στις διαδικασίες χάραξης πολιτικής και θέσπισης νομοθεσίας της ΕΕ έλεγχος της ανταγωνιστικότητας που να συνάδει με τις πολιτικές και τους στόχους της ΕΕ. Ο έλεγχος αυτός θα πρέπει να περιλαμβάνει ολοκληρωμένη εκτίμηση των επιπτώσεων οποιωνδήποτε νέων πρωτοβουλιών στο πεδίο της ανταγωνιστικότητας και να διασφαλίζει ότι οι πτυχές της ανταγωνιστικότητας λαμβάνονται δεόντως υπόψη κατά τη λήψη των αποφάσεων. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, με αυτήν την προοπτική και με σαφή μηνύματα, θα είναι ευκολότερο να διασφαλιστεί η συμμετοχή των πολιτών και να παρασχεθούν σε αυτούς κίνητρα για την επίτευξη των συνολικών στόχων. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει τη θέση ότι η ΕΕ πρέπει να παράσχει ένα ευνοϊκό επιχειρηματικό περιβάλλον, με βάση μια ολοκληρωμένη στρατηγική που θα συγκεντρώνει και θα ευθυγραμμίζει διάφορους τομείς πολιτικής, με την ανταγωνιστικότητα, την κοινωνική διάσταση και τον αντίκτυπο της επιχειρηματικής δραστηριότητας στην ευημερία των πολιτών να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Για την ΕΟΚΕ, στόχος θα πρέπει να είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας που βασίζεται στην ψηφιακή διάσταση, με τη βελτίωση των συνθηκών, αφενός, για την ανάπτυξη και την παροχή ψηφιακών λύσεων από τις επιχειρήσεις της ΕΕ και, αφετέρου, για την υιοθέτηση και τη χρήση ψηφιακών λύσεων σε όλο το φάσμα των επιχειρήσεων της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων τομέων όπως η μεταποίηση, οι μεταφορές και η εφοδιαστική, το λιανικό εμπόριο, η γεωργία και οι κατασκευές, για να αναφερθούν οι σημαντικότεροι. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Οι Ευρωπαίοι πολίτες πρέπει να συμμετέχουν στη στρατηγική για την ψηφιακή ανταγωνιστικότητα και να αισθάνονται καθησυχασμένοι όσον αφορά ένα από τα πιο σημαντικά θέματα που αφορούν την ψηφιακή διάσταση και τη συλλογή δεδομένων: την κυβερνοασφάλεια. Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι η ΕΕ πρέπει να προωθήσει μια ευρωπαϊκή οικονομία δεδομένων με την ενίσχυση της διαθεσιμότητας, της προσβασιμότητας και της διαβίβασης δεδομένων, σε συνδυασμό με την κατάλληλη προστασία δεδομένων. Προς τούτο, η ΕΕ χρειάζεται μια πιο στρατηγική προσέγγιση, ώστε να μπορούν τα ενδιαφερόμενα μέρη να συλλέγουν, να αποθηκεύουν, να συγκεντρώνουν, να ανταλλάσσουν και να αναλύουν τα δεδομένα με ασφάλεια. Είναι κρίσιμης σημασίας να επιταχυνθούν οι πρωτοβουλίες για διευρωπαϊκούς χώρους δεδομένων ανά τομέα, ώστε να καταστεί δυνατή η καλύτερη ανάλυση και χρήση δεδομένων προς όφελος της ευρωπαϊκής κοινωνίας, της ΕΕ και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεών της. Οι χώροι δεδομένων θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση και να ενισχύσουν νέους κλιμακούμενους βιομηχανικούς φορείς καινοτομίας και νεοφυείς επιχειρήσεις. Μια εύρυθμα λειτουργούσα ενιαία αγορά δεδομένων είναι επίσης κρίσιμης σημασίας, διότι είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ενιαία αγορά αγαθών, υπηρεσιών, κεφαλαίων και προσώπων, καθώς και με τα συστήματα ενέργειας και μεταφορών. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Για την ΕΟΚΕ, οι επενδύσεις σε ολοκληρωμένες, αποτελεσματικές και ασφαλείς ψηφιακές υποδομές αποτελούν αναγκαίο θεμέλιο για κάθε μορφής ψηφιακή ανάπτυξη. Αυτό μπορεί να διαπιστωθεί σαφώς σε άλλες γεωγραφικές περιοχές που κατέχουν ηγετική θέση σε ορισμένους τομείς σε παγκόσμια κλίμακα. Εκτός από τα ψηφιακά δίκτυα, τα κέντρα δεδομένων, την υπολογιστική ικανότητα κ.λπ., η ανάπτυξη αυτή πρέπει επίσης να καλύπτει την πρόσβαση σε ενέργεια χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και στις κρίσιμες πρώτες ύλες που απαιτούνται για τα ψηφιακά προϊόντα και συστήματα. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Συνεπώς, προκειμένου η ΕΕ να αναλάβει ηγετικό ρόλο σε κρίσιμους τομείς όπως η κυβερνοασφάλεια, πρέπει να προωθήσει και να στηρίξει την κυβερνοασφάλεια, αφενός, και να τονώσει την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεών της, αφετέρου. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πιστοποίηση της ΕΕ πρέπει να συνεχίσει να έχει ως γνώμονα την αγορά και να βασίζεται στα υφιστάμενα διεθνή πρότυπα. Η ΕΕ θα πρέπει να αυξήσει τα επίπεδα ασφάλειας με τον «εξευρωπαϊσμό» των υφιστάμενων εθνικών συστημάτων πιστοποίησης, ώστε να διασφαλιστεί μια εναρμονισμένη αγορά μεταξύ των κρατών μελών, πριν από την κατάρτιση νέων υποψήφιων συστημάτων βάσει της πράξης για την κυβερνοασφάλεια. Η ΕΕ πρέπει επίσης να εγγυηθεί ένα συνεκτικό και εναρμονισμένο νομοθετικό πλαίσιο σε επίπεδο ΕΕ και να αποφύγει τις ασυνέπειες στη νομοθεσία της ΕΕ (π.χ. κίνδυνοι μη ευθυγραμμισμένων απαιτήσεων με τις διατάξεις για τον κυβερνοχώρο που περιλαμβάνονται στην κάθετη νομοθεσία στο νέο νομοθετικό πλαίσιο). |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Για την ΕΟΚΕ, είναι σαφές ότι η αριστεία στις καίριες τεχνολογίες απαιτεί σημαντική αύξηση τόσο των δημόσιων όσο και των ιδιωτικών επενδύσεων στην έρευνα και την καινοτομία, την ανάπτυξη υποδομών έρευνας, ανάπτυξης και καινοτομίας παγκόσμιου κύρους, την προσέλκυση ταλέντων και τη δημιουργία οικοσυστημάτων βασιζόμενων στη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων, πανεπιστημίων και ερευνητικών ιδρυμάτων. Μολονότι είναι σημαντικό να ενισχυθεί η υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ), καθώς και των κβαντικών και άλλων προηγμένων τεχνολογιών, πρέπει επίσης να αναγνωριστεί ότι πολλές μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) αντιμετωπίζουν μεγάλες προκλήσεις όσον αφορά την υιοθέτηση ακόμη και βασικών ψηφιακών τεχνολογιών. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταβάλουν ειδικές προσπάθειες για τη στήριξη και τη διευκόλυνση της ψηφιοποίησης των ΜΜΕ. Αυτό θα περιλαμβάνει τη διασφάλιση της συμμετοχής των ΜΜΕ σε κόμβους καινοτομίας, χώρους δεδομένων και επιχειρηματικά οικοσυστήματα. Είναι επίσης αναγκαίο οι ΜΜΕ να ευαισθητοποιηθούν σχετικά με τις ευκαιρίες που προσφέρει η ψηφιοποίηση, τη στήριξη που διατίθεται για την ανάπτυξη δεξιοτήτων και την τεχνική εμπειρογνωμοσύνη και καθοδήγηση που διατίθενται για τη ρύθμιση στον τομέα αυτόν. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Για μια ακόμη φορά, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι οι πολίτες αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα της Ευρώπης που μπορούν να αλλάξουν τον ρυθμό της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης. Είναι αναγκαίο τα κράτη μέλη να επενδύσουν αποφασιστικά στα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, συμπεριλαμβανομένης της διά βίου μάθησης, προκειμένου να ανταποκριθούν στις σημερινές και μελλοντικές ανάγκες τόσο της ανάπτυξης όσο και της εφαρμογής ψηφιακών εργαλείων και λύσεων. Η ΕΕ πρέπει επίσης να ενθαρρύνει και να διευκολύνει τη διασυνοριακή κινητικότητα του εργατικού δυναμικού και των ταλέντων, τόσο εντός της ΕΕ όσο και σε συνεργασία με τρίτες χώρες. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης ότι το τμήμα του πληθυσμού των «χρυσών χρόνων» πρέπει να συμμετάσχει ενεργά στη διαδικασία αυτήν. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Για να συμβάλει το κανονιστικό πλαίσιο στην ψηφιακή ανταγωνιστικότητα, η ΕΕ πρέπει να διασφαλίσει ότι οι κανονισμοί είναι κατάλληλοι για τον επιδιωκόμενο σκοπό, ενθαρρύνουν την καινοτομία και τις επενδύσεις και παρέχουν ίσες συνθήκες και ίση μεταχείριση στην ενιαία αγορά. Η ΕΕ πρέπει επίσης να συνεργαστεί με χώρες που συμμερίζονται τις ίδιες απόψεις για την ενίσχυση των κοινών διεθνών κανόνων και προτύπων. Παράλληλα με τη διατήρηση υψηλών προτύπων, οι κανονισμοί πρέπει να ευνοούν την επιτυχή ψηφιοποίηση και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Ο δημόσιος τομέας πρέπει επίσης να ψηφιοποιήσει τις δικές του λειτουργίες και υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των διοικητικών διαδικασιών. Η επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης για επενδύσεις και άλλες επιχειρηματικές δραστηριότητες αποτελεί παράδειγμα επείγουσας ανάγκης όπου η ψηφιοποίηση θα αποτελούσε μέρος της λύσης. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει την ιδέα ότι η πρόσβαση στη χρηματοδότηση, είτε πρόκειται για επιχειρηματικά κεφάλαια είτε για δημόσια χρηματοδότηση είτε για οποιαδήποτε άλλη πηγή χρηματοδότησης, αποτελεί ακόμη μια προϋπόθεση για επιτυχή και αποδοτικό ψηφιακό μετασχηματισμό. Όσον αφορά το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, η χρηματοδότηση του προγράμματος «Ψηφιακή Ευρώπη» θα πρέπει να αυξηθεί, προκειμένου να ενισχυθούν, για παράδειγμα, ο ρόλος, η προβολή και η προσβασιμότητα των κόμβων ψηφιακής καινοτομίας. Αυτό είναι πλήρως δικαιολογημένο, δεδομένου ότι οι ψηφιακές εταιρείες αναπτύσσονται κατά μέσο όρο δυόμισι φορές ταχύτερα από τις μη ψηφιακές. Προφανώς, η ΕΟΚΕ δεν ζητεί μια χωριστή επενδυτική γραμμή για τον «ψηφιακό μετασχηματισμό»: η ΕΟΚΕ ζητεί μια συνδυασμένη και λογική στρατηγική για τη διαδικασία χρηματοδότησης της ψηφιοποίησης, ώστε να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη που συμμετέχουν στο οικοσύστημα καινοτομίας. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Όπως και σε πολλούς διαφορετικούς τομείς της οικονομίας και της κοινωνίας (βιομηχανική στρατηγική, συστήματα υγείας, λιανικό εμπόριο κ.λπ.), η ΕΟΚΕ ζητεί μια έξυπνη και συνδυασμένη στρατηγική για τις δεξιότητες. Πολλοί τομείς προετοιμάζουν ήδη έργα μεγάλης κλίμακας για την επανειδίκευση και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού τους με βάση την ψηφιοποίηση και την πράσινη μετάβαση. Η ΕΟΚΕ ζητεί ένα συντονισμένο πρόγραμμα για τις δεξιότητες που θα δώσει στο υφιστάμενο και στο νέο εργατικό δυναμικό τη δυνατότητα να ξεπεράσει τις προκλήσεις που τίθενται. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διαθέσουν επαρκείς πόρους για την αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης, και αυτό πρέπει να αποτελέσει άμεση προτεραιότητα, ιδίως για τη στήριξη των ΜΜΕ που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες που σχετίζονται με την κρίση της νόσου COVID-19 και τον πόλεμο στην Ουκρανία. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι φιλόδοξοι και απαιτητικοί βασικοί δείκτες επιδόσεων είναι θεμελιώδους σημασίας για την τόνωση και τη μέτρηση της ψηφιακής ανταγωνιστικότητας της ΕΕ. Οι σημερινοί δείκτες (που βασίζονται στον δείκτη ψηφιακής οικονομίας και κοινωνίας, DESI) και οι στόχοι που έχουν τεθεί στο πλαίσιο της Ψηφιακής Πυξίδας θα πρέπει να αξιολογηθούν και να συμπληρωθούν από την άποψη της ψηφιακής ανταγωνιστικότητας, ώστε να παρακολουθούνται όχι μόνο οι καταλύτες αλλά και τα οφέλη της ψηφιακής ανάπτυξης, όπως τα νέα ψηφιακά προϊόντα και το μερίδιό τους στις αγορές, οι αποδοτικότερες διαδικασίες παραγωγής και ο συνακόλουθος αντίκτυπος στην παραγωγικότητα, καθώς και η ανάπτυξη ψηφιακών λύσεων για την αντιμετώπιση των κοινωνικών προκλήσεων (για παράδειγμα, η υγεία και το κλίμα). Η παρακολούθηση των δεικτών πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη διαχρονική πρόοδο στην ΕΕ και τα κράτη μέλη της και να περιλαμβάνει σύγκριση με τους διεθνείς ανταγωνιστές. Η παροχή κινήτρων στους πολίτες μέσω της καλύτερης επικοινωνίας και της συμμετοχής τους στη διαδικασία είναι επίσης σημαντική. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Γενικό πλαίσιο

| 2.1. | Η παρούσα γνωμοδότηση αποτελεί απάντηση στο αίτημα της σουηδικής Προεδρίας του Συμβουλίου για την κατάρτιση διερευνητικής γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ στον τομέα της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, ως συνέχεια στη γνωμοδότηση INT/1000 (1) της ΕΟΚΕ σχετικά με τον έλεγχο της ανταγωνιστικότητας, η οποία εγκρίθηκε κατόπιν αιτήματος της τσεχικής Προεδρίας. Η σουηδική Προεδρία του Συμβουλίου ζήτησε από την ΕΟΚΕ να διερευνήσει το εξής θέμα: Τι χρειάζεται η ΕΕ για να ενισχύσει περαιτέρω την ψηφιακή ανταγωνιστικότητά της, ειδικότερα δε για να μπορέσουν οι επιχειρήσεις να επωφεληθούν από την ψηφιοποίηση; Η παρούσα γνωμοδότηση θα επιχειρήσει να εστιάσει στην ανταγωνιστικότητα της ΕΕ στο πλαίσιο της ψηφιακής μετάβασης προς ένα πιο βιώσιμο μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης. Θα εξετάσει τα μέτρα και τις πολιτικές που είναι αναγκαία για την περαιτέρω ενίσχυση της ψηφιακής ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, και ιδίως προκειμένου να δοθεί στις επιχειρήσεις και τους εργαζομένους η δυνατότητα να ωφεληθούν από τη διαδικασία ψηφιοποίησης. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Είναι σημαντικό να υπενθυμιστεί ότι, στη γνωμοδότηση INT/1000, η ΕΟΚΕ αναγνώρισε ότι η ενιαία αγορά και το μοντέλο της κοινωνικής οικονομίας της αγοράς της ΕΕ έχουν συμβάλει σε μεγάλο βαθμό στη στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης και της κοινωνικής ευημερίας σε ολόκληρη την ΕΕ. Αυτή η βάση είναι σημαντική σε όλες τις προτάσεις που αποσκοπούν στην ενίσχυση της ψηφιακής ανταγωνιστικότητας, και αυτό ισχύει και στην προκειμένη περίπτωση. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Είναι επίσης σημαντικό να γίνει αντιληπτό ότι η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης σε σύγκριση με τα κύρια ανταγωνιστικά έθνη έχει επιδεινωθεί τα τελευταία χρόνια, όπως αποδεικνύεται από τους βασικούς οικονομικούς δείκτες αύξησης της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας. Ωστόσο, η ψηφιοποίηση είναι ένας τομέας όπου η ΕΕ έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο και θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της κερδοφορίας των επιχειρήσεων και τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων. Απαιτείται μια μελλοντοστραφής μεσοπρόθεσμη προοπτική για τη χαρτογράφηση της μελλοντικής πορείας κατά τη διαδικασία προς την ψηφιακή μετάβαση. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Η ψηφιοποίηση στο πλαίσιο του θεματολογίου για την ανταγωνιστικότητα

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ έχει ζητήσει από την Επιτροπή να καταστήσει το θεματολόγιο για την ανταγωνιστικότητα μία από τις προτεραιότητές της με πρωταρχικό στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ. Οι πρωτοβουλίες της Επιτροπής στον τομέα της ψηφιοποίησης αποσκοπούν όλες στη διευκόλυνση της ψηφιακής μετάβασης στις οικονομίες και τις κοινωνίες σε ολόκληρη την ΕΕ. Ωστόσο, για την επιτυχή μετάβαση, απαιτείται σταθερή και αμείωτη δέσμευση από πλευράς των κρατών μελών. Η δέσμευση αυτή εκφράζεται ήδη στα μέτρα για την ανάκαμψη και την ανθεκτικότητα σε επίπεδο επιμέρους κρατών μελών, αλλά η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα κράτη μέλη ενδέχεται να μην οδεύουν όλα προς την ψηφιοποίηση με τον ίδιο ρυθμό και την ίδια ένταση, γεγονός που είναι κρίσιμης σημασίας προκειμένου η ΕΕ να καταστεί πιο ανταγωνιστική. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΕ πρέπει να βασίζεται περισσότερο από ποτέ στην ενιαία αγορά, αλλά, κάτι που είναι εξίσου σημαντικό, θα πρέπει να επικεντρώνεται στην πρόσβαση στις ξένες αγορές, στις επενδύσεις και την πρόσβαση στη χρηματοδότηση, στα φορολογικά συστήματα, στην έρευνα και την καινοτομία, στις δεξιότητες και την ενίσχυση της αγοράς εργασίας, καθώς και στις πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και τη διττή μετάβαση, λαμβάνοντας επίσης υπόψη το πλαίσιο βιώσιμης χρηματοδότησης, με την ανταγωνιστικότητα να συνάδει με τους κοινωνικούς και τους περιβαλλοντικούς στόχους (2). Η ψηφιακή μετάβαση είναι καίριας σημασίας στο πλαίσιο αυτό, καθώς παρέχει τη βάση για την καινοτομία, την αύξηση της ανταγωνιστικότητας και την ανάπτυξη της αγοράς εργασίας, ενώ ταυτόχρονα προσφέρει ευκαιρίες για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στο πλαίσιο μιας κοινωνικής οικονομίας της αγοράς. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ψηφιοποίηση αποτελεί την κινητήρια δύναμη ώστε η ενιαία αγορά να αξιοποιήσει το δυναμικό της. Μετά από 30 χρόνια κοινωνικών και οικονομικών οφελών που απορρέουν από την ενιαία αγορά, η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι μπορούν να επιτευχθούν πολύ περισσότερα, και ότι η ψηφιοποίηση, εάν υλοποιηθεί επιτυχώς και με την ίδια ένταση και συμπεριληπτικότητα σε ολόκληρη την ΕΕ, θα επιφέρει τεράστιες αλλαγές για τις επιχειρήσεις, τους εργαζομένους και τους πολίτες κάθε ηλικίας και κοινωνικού υπόβαθρου. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ είναι επίσης της άποψης ότι, για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης, είναι κρίσιμης σημασίας η στήριξη της πολιτικής για μια επιχειρηματική οικονομία της γνώσης, η οποία μπορεί να διατηρήσει και να προσελκύσει ταλέντα και να προσφέρει βελτιωμένες συνθήκες εργασίας. Αυτό αντιλαμβάνεται η ΕΟΚΕ ως ολοκληρωμένη διαδικασία ψηφιακής μετάβασης στις επιχειρήσεις. Για την ΕΟΚΕ, είναι σαφές ότι η ΕΕ πρέπει να παράσχει ένα ευνοϊκό επιχειρηματικό περιβάλλον στο σύνολό του, με βάση μια ολοκληρωμένη στρατηγική που θα συγκεντρώνει και θα ευθυγραμμίζει διάφορους τομείς πολιτικής. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τις πολλές πρωτοβουλίες και πολιτικές που εφαρμόστηκαν στο παρελθόν για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας, αναμφίβολα με καλές προθέσεις. Ωστόσο, η πραγματικότητα έχει καταδείξει ότι η ΕΕ υστερεί σήμερα σε σχέση με τις ΗΠΑ και την Κίνα όσον αφορά την παραγωγικότητα. Στο πλαίσιο αυτό, η ψηφιοποίηση προσφέρει στην ΕΕ την ευκαιρία να κερδίσει έδαφος σε σχέση τόσο με τις ΗΠΑ όσο και με την Κίνα, εφαρμόζοντας ταυτόχρονα ένα μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης που είναι πιο βιώσιμο και επικεντρώνεται τόσο στην οικονομική όσο και στην κοινωνική ευημερία των πολιτών της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.5.

4.   Πολιτικές για τη στήριξη της ψηφιοποίησης στο πλαίσιο του θεματολογίου για την ανταγωνιστικότητα

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ έχει εκφράσει σε αρκετές γνωμοδοτήσεις της την άποψη ότι, για την ψηφιακή μετάβαση, απαιτούνται περαιτέρω και πιο εστιασμένες επενδύσεις στην ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων. Υπάρχει επίσης ένα ισχυρό οικονομικό επιχείρημα υπέρ της αύξησης των επενδύσεων στους ανθρώπινους πόρους και ιδίως όσον αφορά τη σχέση μεταξύ της ανάπτυξης δεξιοτήτων και της παραγωγικότητας και, εμμέσως, της ανταγωνιστικότητας. Η ανάπτυξη του φάσματος ψηφιακών δεξιοτήτων είναι αναγκαία για τη στήριξη της καινοτομίας στον χώρο εργασίας. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η καινοτομία στον χώρο εργασίας θα πρέπει να επικεντρώνεται ιδιαίτερα στις μεθόδους οργάνωσης της εργασίας και στον τρόπο με τον οποίο οι δεξιότητες χρησιμοποιούνται και αναπτύσσονται στον χώρο εργασίας, και όχι μόνο στην προσφορά εργαζομένων. Οι συνθήκες εργασίας και απασχόλησης είναι εξίσου σημαντικές με τις επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες ή εξοπλισμό. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ συνιστά στις επιχειρήσεις και στον δημόσιο τομέα να εξετάσουν ποια είδη πολιτικής και ποιες μορφές οργάνωσης της εργασίας έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά σε παραδείγματα επιτυχίας και έχουν ενισχύσει την καινοτομία μέσω επενδύσεων στις δεξιότητες. Στη συνέχεια, αυτά τα παραδείγματα επιτυχίας θα μπορούσαν να αναπαραχθούν και σε άλλες επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, η ΕΟΚΕ συνέστησε επίσης να πραγματοποιηθούν επενδύσεις στις υποδομές που είναι αναγκαίες για τη στήριξη της ψηφιοποίησης σε ολόκληρη την ΕΕ. Αυτός ακριβώς είναι ο σκοπός των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Η ανησυχία μας είναι ότι αυτές οι επενδύσεις ενδέχεται να κατευθυνθούν σε μεγάλο βαθμό προς τον δημόσιο τομέα. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η μετάβαση σε ψηφιοποιημένες δημόσιες υπηρεσίες, για παράδειγμα στον δικαστικό τομέα, αυξάνει εμμέσως την ανταγωνιστικότητα μέσω της ενίσχυσης της αποδοτικότητας. Τούτου λεχθέντος, οι επιχειρήσεις απαιτούν επίσης ένα σχετικά υψηλό επίπεδο επενδύσεων και, χωρίς διαθέσιμη χρηματοδοτική στήριξη, οι επιχειρήσεις κάθε μεγέθους, ιδίως οι ΜΜΕ, ενδέχεται να δυσκολευτούν να ανταποκριθούν στις δαπάνες που απαιτούνται για την ψηφιοποίηση των διαδικασιών εργασίας τους και την επένδυση στο εργατικό δυναμικό τους. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να επανεξεταστούν οι υφιστάμενες ευκαιρίες χρηματοδότησης της ψηφιοποίησης που προσφέρουν οι κρατικές οντότητες σε ολόκληρη την ΕΕ. Γενικά, οι μηχανισμοί που αποσκοπούν στην παροχή χρηματοδοτικής στήριξης στις επιχειρήσεις στον τομέα της ψηφιοποίησης βασίζονται στα έργα, ενώ απαιτείται επίσημη διαδικασία υποβολής αιτήσεων και έγκρισης πριν από την έναρξη των δραστηριοτήτων έργων, προκειμένου να εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση. Εκτός από τις συνήθεις διοικητικές διαδικασίες πριν από τη χορήγηση που συνδέονται με τους εν λόγω μηχανισμούς και ενδέχεται να επιβαρύνουν ορισμένες επιχειρήσεις (παρόλο που οι διαδικασίες αυτές εξορθολογίζονται με την πάροδο του χρόνου), οι τρέχουσες διαδικασίες τείνουν να καθυστερούν την έναρξη έργων και πρωτοβουλιών για τη στήριξη της ψηφιοποίησης στις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Αυτό ενδέχεται να μην είναι εφικτό για τις επιχειρήσεις, που απαιτούν άμεσα αποτελέσματα προκειμένου να ξεκινήσουν τη διαδικασία εμπορίας για τη βελτίωση των προϊόντων/υπηρεσιών/διαδικασιών ώστε να διατηρήσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, να στοχεύσουν νέες αγορές και να μειώσουν το κόστος ή απλώς να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των πελατών. Συνεπώς, οι εν λόγω μηχανισμοί με επίκεντρο τα έργα ενδέχεται να αποτρέψουν τις ιδιωτικές επιχειρήσεις από το να υποβάλουν αίτηση χρηματοδότησης. Επομένως, η ΕΟΚΕ ζητεί μια νέα, αν και συμπληρωματική, μορφή χρηματοδότησης που θα βασίζεται στις ψηφιακές δραστηριότητες και όχι μόνο στα έργα. Στο πλαίσιο αυτής της προσέγγισης, οι πιστώσεις φόρου ή οι πληρωμές τοις μετρητοίς θα παρέχονται στις επιχειρήσεις με βάση τις ετήσιες δηλούμενες δαπάνες τους για ψηφιακές δραστηριότητες, με τις επιλέξιμες δαπάνες να καθορίζονται εκ των προτέρων, για λόγους σαφήνειας. Οι επιλέξιμες δαπάνες θα περιλαμβάνουν οποιεσδήποτε δαπάνες για την κατάρτιση του προσωπικού και την ανάπτυξη στον τομέα της ψηφιοποίησης. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Ενώ η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την ικανότητα της ΕΕ στον τομέα της ψηφιοποίησης, με πρόοδο να σημειώνεται τόσο στις νομοθετικές όσο και στις τεχνολογικές πτυχές, θεωρούμε ότι τόσο οι εθνικές όσο και οι ξένες άμεσες επενδύσεις, ιδίως για τη στήριξη της έρευνας και της καινοτομίας στον τομέα της ψηφιοποίησης, παραμένουν κρίσιμης σημασίας. Αυτό, κατά την άποψή μας, θα ενισχύσει επίσης την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ στην παγκόσμια αγορά. Η φιλοδοξία για στρατηγική αυτονομία στην παραγωγή ημιαγωγών είναι θετική, και η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι η ΕΕ δεν έχει την πολυτέλεια να αντιμετωπίσει ελλείψεις που ενδέχεται να διαταράξουν τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες. Οι ημιαγωγοί βρίσκονται στον πυρήνα της βιομηχανικής πολιτικής της ΕΕ, που αποσκοπεί στην επίτευξη στρατηγικής αυτονομίας στον ψηφιακό τομέα. Ενώ οι κίνδυνοι αυτοί πρέπει να μετριαστούν, η ΕΟΚΕ προειδοποιεί για τον κίνδυνο υιοθέτησης μιας προσέγγισης προστατευτισμού που θέτει σε κίνδυνο τις ερευνητικές συμπράξεις με εταιρείες ψηφιακής τεχνολογίας παγκοσμίως. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη που βασίζεται σε μια επιτυχή ψηφιακή μετάβαση είναι ουσιαστική για την ευημερία της ΕΕ. Αυτή ευθυγραμμίζεται επίσης με τον στόχο της ΕΕ για μια εξαιρετικά ανταγωνιστική κοινωνική οικονομία της αγοράς, η οποία αποσκοπεί στην πλήρη απασχόληση και στην κοινωνική πρόοδο, καθώς και σε υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος και στη βελτίωση της ποιότητάς του. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την αύξηση της παραγωγικότητας σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα σε όλους τους τομείς της οικονομίας. Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι η ψηφιοποίηση διαδραματίζει και μπορεί να συνεχίσει να διαδραματίζει βασικό ρόλο στην επίτευξη των ανωτέρω οικονομικών και κοινωνικών στόχων. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης ότι, στον τομέα της μεταποίησης, η αύξηση της παραγωγικότητας είναι ταχύτερη στις βιομηχανίες που βασίζονται στην τεχνολογία, γεγονός που στηρίζει την άποψη ότι η ψηφιοποίηση μπορεί να αυξήσει τόσο τα κέρδη των επιχειρήσεων όσο και τις πραγματικές αποδοχές των εργαζομένων. Επιπλέον, η ψηφιοποίηση αποτελεί καίριο μέσο για την προώθηση της πράσινης μετάβασης. Ως εκ τούτου, η ΕΕ πρέπει να μεγιστοποιήσει τις ευκαιρίες προωθώντας ταυτόχρονα και τους δύο άξονες της διττής μετάβασης. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Προκειμένου να επιτευχθεί πραγματική ψηφιακή ανταγωνιστικότητα στην οικονομία και την κοινωνία, η ΕΟΚΕ ζητεί μια έξυπνη και συνδυασμένη στρατηγική για τις δεξιότητες. Αρκετοί τομείς προετοιμάζουν ήδη έργα μεγάλης κλίμακας για την επανειδίκευση και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού τους με βάση την ψηφιοποίηση και την πράσινη μετάβαση. Η ΕΟΚΕ ζητεί ένα συντονισμένο πρόγραμμα για τις δεξιότητες που θα δώσει στο υφιστάμενο και στο νέο εργατικό δυναμικό τη δυνατότητα να ξεπεράσει τις προκλήσεις που τίθενται, και αυτό πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα. |
| --- | --- |

4.7.

5.   Έλεγχος της ανταγωνιστικότητας και αξιολόγηση των προγραμμάτων για την ψηφιοποίηση

| 5.1. | Η ψηφιακή ανταγωνιστικότητα είναι ζωτικής σημασίας για τη συνολική ανταγωνιστικότητα της ΕΕ και θα πρέπει να θεωρηθεί ουσιώδες μέρος του θεματολογίου της ΕΕ για την ανταγωνιστικότητα. Απαιτούνται σημαντικές βελτιώσεις στον τομέα της ανταγωνιστικότητας, προκειμένου η ΕΕ να επιτύχει εν μέσω του σφοδρού παγκόσμιου ανταγωνισμού. Προς τούτο, η ΕΟΚΕ έχει ζητήσει επίσης να ενσωματωθεί στις διαδικασίες χάραξης πολιτικής και θέσπισης νομοθεσίας της ΕΕ έλεγχος της ανταγωνιστικότητας που να συνάδει με τις πολιτικές και τους στόχους της ΕΕ. Απαιτούνται επίσης κατάλληλες δομές διακυβέρνησης προκειμένου να διασφαλιστεί ότι ο έλεγχος της ανταγωνιστικότητας και το θεματολόγιο υλοποιούνται πλήρως στην πράξη. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση τις τρέχουσες κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας και τη σχετική εργαλειοθήκη, αλλά επισημαίνει ότι, όπως τονίζει η επιτροπή ρυθμιστικού ελέγχου, υπάρχει προφανής ανάγκη για βελτιώσεις, ιδίως των μέτρων που είναι αναγκαία για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Τέλος, η ΕΟΚΕ ζητεί την αποτελεσματική χρήση των χρηματοδοτικών πόρων που διατίθενται για τις δραστηριότητες καινοτομίας και Ε & Α που σχετίζονται με τη διαδικασία ψηφιοποίησης. Στο πλαίσιο αυτό, είναι επίσης θεμελιώδους σημασίας να αξιολογηθεί ο αντίκτυπος και η ορθή εφαρμογή των υφιστάμενων προγραμμάτων που ενδέχεται να έχουν αναπτυχθεί για τη δημιουργία των συνθηκών για την ψηφιοποίηση. Η απόδοση προτεραιότητας στην πρόσβαση στη χρηματοδότηση, όσον αφορά τόσο τις ιδιωτικές όσο και τις δημόσιες επενδύσεις, μπορεί να γίνει θετικά αντιληπτή από τους Ευρωπαίους πολίτες και ιδίως από την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών. |
| --- | --- |

5.3.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  ΕΕ C 100 της 16.3.2023, σ. 76.

1

(2)  ΕΕ C 100 της 16.3.2023, σ. 76.

2

---

| 29.6.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 228/22 |
| --- | --- | --- | --- |

29.6.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 228/22

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «30 χρόνια ενιαίας αγοράς: τρόποι βελτίωσης της λειτουργίας της»

(διερευνητική γνωμοδότηση)

(2023/C 228/04)

| Εισηγητής: | ο κ. Felipe MEDINA MARTÍN |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Angelo PAGLIARA |

Εισηγητής:

ο κ. Felipe MEDINA MARTÍN

Συνεισηγητής:

ο κ. Angelo PAGLIARA

| Αίτηση γνωμοδότησης | Προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, 14.11.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης
  Διερευνητική γνωμοδότηση |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 4.4.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 578 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 137/1/0 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, 14.11.2022

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Διερευνητική γνωμοδότηση

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

4.4.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

578

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

137/1/0

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) θεωρεί ότι η εσωτερική αγορά ήταν και παραμένει μια από τις μεγάλες πολιτικές και οικονομικές επιτυχίες της διαδικασίας ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Οι πολίτες και οι εταιρείες έχουν ωφεληθεί από αυτήν, και θα πρέπει να θεωρείται μια διαδικασία συνεχούς βελτίωσης που προσαρμόζεται πάντοτε στις νέες ανάγκες, όταν προκύπτουν. Κατά τα τελευταία 30 χρόνια, έχουν επιτευχθεί πολλά πλεονεκτήματα, αλλά απαιτείται ακόμη κριτική επανεξέταση και νέα βελτίωση, όχι μόνο όσον αφορά όσα μένει να επιτευχθούν, αλλά και όσον αφορά τις νέες προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν, όπως η πανδημία COVID-19, η ενεργειακή κρίση ή η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να συμβάλει σε αυτήν τη διαδικασία βελτίωσης και προτείνει τα ακόλουθα μέτρα για την ενίσχυσή της. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι το «Πρόγραμμα για την ενιαία αγορά 2021-2027», που αποσκοπεί στη βελτίωση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς, καθώς και της ανταγωνιστικότητας και της βιωσιμότητας των επιχειρήσεων, θα συνοδευτεί από επαρκή εργαλεία ελέγχου και προστασίας όσον αφορά την ποιότητα της εργασίας, τους ισότιμους όρους ανταγωνισμού για όλες τις εταιρείες, τα δικαιώματα των πολιτών και την προστασία των καταναλωτών. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ ζητεί να ληφθούν όλα τα αναγκαία μέτρα για την αντιμετώπιση όλων των μορφών κοινωνικού και φορολογικού ντάμπινγκ, προκειμένου να διασφαλιστεί ο θεμιτός ανταγωνισμός και η ορθή λειτουργία της ενιαίας αγοράς, με αποφυγή κάθε μορφής στρέβλωσης. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Οι συνεχιζόμενες γεωπολιτικές προκλήσεις θα επηρεάσουν τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς, τα συστήματα εφοδιασμού και την ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσπάθεια μείωσης των κρίσιμων εξαρτήσεων από τρίτες χώρες και καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για την επικαιροποίηση της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής, διατηρώντας και ενισχύοντας την ενιαία αγορά και τα οφέλη για τους καταναλωτές, τους εργαζομένους και τις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η πρόσφατη κρίση κατέδειξε ότι η κύρια προτεραιότητα της ενιαίας αγοράς της ΕΕ θα πρέπει να είναι η βελτίωση του επιπέδου διαβίωσης και των συνθηκών εργασίας, με την προώθηση της ανάπτυξης και της δίκαιης ανταγωνιστικότητας, καθώς και με τη δημιουργία ενός φιλικού προς τις επιχειρήσεις και κοινωνικά φιλικού περιβάλλοντος. Η ΕΟΚΕ θεωρεί την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων και των εργαζομένων έναν από τους ακρογωνιαίους λίθους της ενιαίας αγοράς και, συνεπώς, ζητεί την επιτάχυνση της αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων και των διπλωμάτων μεταξύ των κρατών μελών. Είναι επιβεβλημένο να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στους απολυμένους εργαζομένους. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν προβλήματα που σχετίζονται με τις αδυναμίες της ενιαίας αγοράς, οι οποίες επηρεάζουν σημαντικά την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα. Παρά τις τεράστιες προσπάθειες που καταβάλλονται όσον αφορά την εφαρμογή των κανόνων της ενιαίας αγοράς, το μεγαλύτερο μέρος του κανονιστικού φόρτου εξακολουθεί να δημιουργείται σε εθνικό επίπεδο. Για τον σκοπό αυτό, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει να έχουν ως στόχο την πλήρη εναρμόνιση, διασφαλίζοντας τα υψηλότερα πρότυπά τους, και τα κράτη μέλη θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις πιθανές επιπτώσεις των προσθηκών τους στην ακεραιότητα και την ορθή λειτουργία της αγοράς και, ει δυνατόν, να αποφεύγουν μέτρα που θα μπορούσαν να προκαλέσουν σημαντική στρέβλωση και κατακερματισμό· η ΕΟΚΕ συνιστά στα θεσμικά όργανα της ΕΕ να δρουν πιο προορατικά και να θεσπίζουν ταχέως νομοθεσία για την έγκαιρη προώθηση της εναρμόνισης. Είναι ουσιαστικό να περιοριστούν όσο το δυνατόν περισσότερο οι εθνικές πρωτοβουλίες που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο την εσωτερική αγορά και τους κοινούς κανόνες της. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει σχετικά ότι ο μηχανισμός του συστήματος πληροφοριών για τους τεχνικούς κανονισμούς (TRIS) θα πρέπει να ενισχυθεί, ώστε να δημιουργηθούν οι συνθήκες για μια πραγματική ενιαία αγορά αντί για 27 διαφορετικές. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ σταθερής δέσμευσης για τη βελτίωση της ποιότητας της νομοθεσίας στην Ευρώπη και στα κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να πραγματοποιείται επανεξέταση στα προκαταρκτικά στάδια της ευρωπαϊκής νομοθεσίας –υποχρεωτική εκτίμηση επιπτώσεων πριν από οποιαδήποτε νομική πρωτοβουλία, καθώς και δημόσια διαβούλευση– προκειμένου να ενισχυθεί η διαφάνεια της πρωτοβουλίας και να βελτιωθούν οι στόχοι της. Στο ίδιο πνεύμα, το θεματολόγιο για τη βελτίωση της νομοθεσίας και το πρόγραμμα βελτίωσης της καταλληλότητας και της αποδοτικότητας του κανονιστικού πλαισίου (REFIT) θα πρέπει να επικεντρωθούν στην επίτευξη μεγαλύτερου ανοίγματος και ενοποίησης των αγορών αγαθών και υπηρεσιών, ώστε να αποκομιστεί το μέγιστο δυνατό όφελος για τους πολίτες και την ευρωπαϊκή οικονομία, αναλύοντας κατά πόσον υφίσταται περιττή νομοθεσία και εστιάζοντας κυρίως στους τομείς όπου η εναρμόνιση είναι αναγκαία, με την ενίσχυση της ισχύουσας νομοθεσίας για την κοινωνική προστασία. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην εφαρμογή, την απλούστευση και την επιβολή των κανόνων, ιδίως όσον αφορά τα κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν και να επιβάλουν τους κοινούς κανόνες με αυστηρότητα και να αποφεύγουν περαιτέρω εθνικούς κανονισμούς όταν αυτοί δεν είναι απαραίτητοι (1). |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ παροτρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αξιολογήσει κάθε κανονισμό με κριτήριο τη συμβολή του στην ανταγωνιστικότητα των εταιρειών και την ευημερία των πολιτών, καθώς και να εντοπίσει τους φραγμούς που πρέπει να αρθούν και να εξαλειφθούν συστηματικά. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα υφιστάμενα νομικά μέσα που διαθέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση προκειμένου να υπερασπιστεί την εσωτερική αγορά της είναι επαρκή και ανάλογα με τις ανάγκες: η διαδικασία TRIS, η αμοιβαία αναγνώριση της νομοθεσίας, το Δίκτυο επίλυσης προβλημάτων στην εσωτερική αγορά (SOLVIT), το 28ο καθεστώς, η διαδικασία υποβολής καταγγελιών, τα πρότυπα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Τυποποίησης (CEN)-Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ηλεκτροτεχνικής Τυποποίησης (Cenelec) κ.λπ. Πρόκειται για ουσιώδη μέσα για την προστασία της ενιαίας αγοράς, των οποίων το δυναμικό, ωστόσο, δεν αξιοποιείται πάντοτε και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να καταστούν πιο αποτελεσματικά και χρήσιμα. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, από όλες τις νέες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ενιαία αγορά, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην προώθηση της ανοικτής στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ σε σχέση με τον εφοδιασμό και το εμπόριο, στον ενεργειακό τομέα, στις κρίσιμες πρώτες ύλες και, γενικότερα, στην πρωτοπορία στον τομέα της καινοτομίας, στην ψηφιοποίηση και στην προηγμένη έρευνα. Η ΕΟΚΕ συνιστά την ενίσχυση της συνεργασίας και των συμφωνιών με χώρες που συμμερίζονται τις ίδιες απόψεις. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Στον τομέα των αγαθών και των υπηρεσιών, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τον θετικό αντίκτυπο των κοινών αγορών σε διάφορους τομείς, όπως το αέριο ή το λιανικό εμπόριο. Αυτού του είδους οι ευρωπαϊκές συμμαχίες έχουν πολλά ευνοϊκά για τον ανταγωνισμό αποτελέσματα και προφανή οφέλη για τους καταναλωτές, συνεπώς, πρέπει να στηριχθούν σαφώς από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι οι προκλήσεις της ενιαίας αγοράς που προκύπτουν από την ψηφιακή μετάβαση πρέπει να αντιμετωπιστούν μέσω του κοινωνικού διαλόγου και της ηγετικής θέσης της ΕΕ και στην εφαρμογή ομοιογενούς νομοθεσίας που αποσκοπεί στην προστασία των πιο ευάλωτων ατόμων και διασφαλίζει ότι η επιδιωκόμενη αποδοτικότητα δεν θα υπονομεύσει την κοινωνική, την οικονομική και την εδαφική συνοχή, καθώς και την πολιτική σταθερότητα. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ενιαία αγορά δεν είναι τέλεια, αλλά πρέπει να προσαρμόζεται συνεχώς στις μεταβαλλόμενες συνθήκες ώστε να συνεχίζει να λειτουργεί ακόμη και σε περιόδους κρίσης και να προωθεί ενεργά τις ελευθερίες της (η πανδημία έχει καταδείξει ότι η ελεύθερη κυκλοφορία δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη). Συνεπώς, η επέτειος αυτή θα πρέπει να αποτελέσει ευκαιρία ώστε η πολιτική αυτή να επανέλθει στο ευρωπαϊκό θεματολόγιο και να προταθούν βελτιώσεις για το εγγύς μέλλον. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι η χαλάρωση των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις ως απάντηση στον νόμο για τη μείωση του πληθωρισμού (IRA) θα μπορούσε να δημιουργήσει περαιτέρω ασυμμετρίες μεταξύ των κρατών μελών, θέτοντας έτσι σε κίνδυνο την ανθεκτικότητα της ενιαίας αγοράς, και πιστεύει ότι ο βέλτιστος τρόπος για να δοθεί νέα δυναμική στην ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική και στις επενδύσεις στις πράσινες τεχνολογίες είναι η ανάπτυξη ενός Ταμείου Ευρωπαϊκής Κυριαρχίας. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημαντική συμβολή της ενιαίας αγοράς στην αποφυγή του προστατευτισμού και την ανάπτυξη ισότιμων όρων ανταγωνισμού εντός της ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο αναγκαίος προβληματισμός σχετικά με τα κριτήρια κατανομής των κρατικών ενισχύσεων, τις επιπτώσεις τους, τη χρησιμότητά τους και την ανθεκτικότητά τους πρέπει να αναλυθεί εις βάθος. Υπάρχουν οικονομικοί τομείς που δεν μπόρεσαν ποτέ να έχουν πρόσβαση σε αυτού του είδους τις ενισχύσεις, οι οποίες, επιπλέον, είναι άνισες μεταξύ ορισμένων κρατών μελών και άλλων, προκαλώντας διαφορές στην ανταγωνιστικότητα εντός της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.15.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Το 2023 σηματοδοτεί την 30ή επέτειο μιας από τις μεγαλύτερες πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές επιτυχίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά τη διαδικασία ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης: της ενιαίας αγοράς. Ωστόσο, η επέτειος θα πρέπει να αποτελέσει ευκαιρία για τη ριζική προσαρμογή της φιλοσοφίας της ενιαίας αγοράς και την ευθυγράμμισή της με τις τρέχουσες προκλήσεις. Η διαδικασία ξεκίνησε το 1986 με την Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη, η οποία προώθησε τη θέσπιση κοινών κανόνων —αντί για εθνικούς— σε πολλούς διαφορετικούς τομείς, μέσω της έγκρισης εκατοντάδων στρατηγικών νομοθετικών μέτρων και της εφαρμογής της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Σήμερα, κανείς δεν αρνείται τόσο τις θετικές όσο και τις αρνητικές συνέπειες της ενιαίας αγοράς. Η ενιαία αγορά, η οποία μπορεί να θεωρηθεί βασική συνιστώσα του ευρωπαϊκού μοντέλου, έχει καταστήσει δυνατή την ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών, προσώπων, υπηρεσιών και κεφαλαίων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, δημιουργώντας στις περισσότερες περιπτώσεις ευνοϊκές συνθήκες για τις εταιρείες, τα θεσμικά όργανα και τους πολίτες. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η ενιαία αγορά αποτελεί κινητήρια δύναμη προόδου όχι μόνο από οικονομική και κοινωνική άποψη, αλλά και από πολιτική άποψη, επιταχύνοντας τη διαδικασία ολοκλήρωσης. Η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, χάρη στην ενιαία αγορά, έχει σηματοδοτήσει τη ζωή πολλών γενεών Ευρωπαίων, οι οποίοι, μέσω προγραμμάτων όπως το Erasmus, μπόρεσαν να ενστερνιστούν το ευρωπαϊκό πνεύμα από πολύ νεαρή ηλικία, έχοντας εδραιώσει δεσμούς ένωσης και κατανόησης με πολλούς ανθρώπους σαν αυτούς από διαφορετικά κράτη μέλη και έχοντας έναν κοινό ευρωπαϊκό τρόπο ζωής. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η πανδημία κατέδειξε ότι η ΕΕ χρειάζεται ένα νέο οικονομικό και επιχειρηματικό μοντέλο. Οι πρόσφατες κρίσεις, οι τρέχουσες γεωπολιτικές εντάσεις, οι προκλήσεις της διττής πράσινης και ψηφιακής μετάβασης και η πρόσφατη έγκριση του νόμου IRA των ΗΠΑ καταδεικνύουν ότι έχει έρθει η στιγμή να αναβαθμίσουμε την ενιαία αγορά και να της δώσουμε νέα ώθηση, ενώ θα πρέπει να θυμόμαστε πάντοτε ότι η ενιαία αγορά αποτελεί εργαλείο για τους Ευρωπαίους και όχι αυτοσκοπό. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ενιαία αγορά εξελίσσεται παράλληλα με την πρόοδο της διαδικασίας ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Ενώ αρχικά η ενιαία αγορά επικεντρώθηκε στην άρση των μη δασμολογικών φραγμών και των μέτρων με ισοδύναμο αποτέλεσμα στις ενδοκοινοτικές εμπορευματικές συναλλαγές, καθώς και στην εναρμόνιση της νομοθεσίας (ευρωπαϊκή ενιαία αγορά), οι διαδοχικές πολιτικές ανάγκες και φιλοδοξίες διεύρυναν το πεδίο εφαρμογής της ώστε να συμπεριλάβει νέους τομείς όπως οι υπηρεσίες και η ψηφιακή οικονομία. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Όλη αυτή η πρόοδος έχει σημειωθεί μόνο με τεράστιες προσπάθειες από πλευράς όλων των ενδιαφερόμενων μερών, των διοικήσεων και των οικονομικών και κοινωνικών φορέων. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια η ενιαία αγορά φαίνεται ότι δεν αποτελεί πλέον πολιτική προτεραιότητα, ενώ το άνοιγμα και η ενοποίηση των αγορών αγαθών και υπηρεσιών καταλαμβάνει χαμηλότερη θέση στο θεματολόγιο. Στο πλαίσιο αυτό, η πρώτη αδυναμία που πρέπει να επισημανθεί είναι η έλλειψη δέσμευσης από πλευράς των κρατών μελών τα τελευταία χρόνια. Το Συμβούλιο έχει επανειλημμένα δεσμευθεί για τη βελτίωση και την ενίσχυση της ενιαίας αγοράς, αλλά τα συμπεράσματά του σπάνια έχουν μετουσιωθεί σε εθνικές πολιτικές. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ καλεί το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη να αναλάβουν περαιτέρω δράση προς την κατεύθυνση αυτήν. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι η ενιαία αγορά πρέπει να χρησιμεύει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών εταιρειών στις παγκόσμιες αγορές. Έχει σχεδιαστεί έτσι, ώστε να είναι μια συνεχώς εξελισσόμενη διαδικασία, γεγονός που ταυτόχρονα αποτελεί αδυναμία και ενέχει κίνδυνο, αλλά της δίνει επίσης έναν νέο ρόλο: την ανθεκτικότητα. Αυτός ο νέος ρόλος έρχεται να προστεθεί στους παραδοσιακούς, οι οποίοι πρέπει να παραμείνουν δυναμικοί και δεν μπορούν να θεωρηθούν δεδομένοι. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο να λάβουν όλα τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου να βοηθήσουν τις ευρωπαϊκές βιομηχανικές πολιτικές και τις εταιρείες να επιτύχουν τους στόχους της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, με τη χρήση των υφιστάμενων εργαλείων της ΕΕ και ακολουθώντας, εφόσον χρειαστεί, την πρόταση για ανάπτυξη ενός Ευρωπαϊκού Ταμείου Κυριαρχίας. Υπενθυμίζει, ωστόσο, στα κράτη μέλη και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι υπάρχουν ήδη πολυάριθμα χρηματοδοτικά προγράμματα και εργαλεία τα οποία θα πρέπει να αξιοποιηθούν στο έπακρο πριν από την προσθήκη νέων εργαλείων. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διασφαλίσει τη συμμετοχή της ΕΟΚΕ στις συζητήσεις σχετικά με τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί (2) ότι η ΕΕ χρειάζεται μια ισχυρή και φιλόδοξη ψηφιακή πολιτική προκειμένου να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες που προσφέρει η ψηφιακή καινοτομία, ώστε να καταστεί πιο ανταγωνιστική. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι μια πραγματική ενιαία αγορά και μια απλή διασυνοριακή νομοθετική ρύθμιση θα δώσουν σε πολλούς τομείς τη δυνατότητα να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των καταναλωτών και να ανταγωνιστούν σε ένα παγκόσμιο ανταγωνιστικό και πιο ψηφιακό περιβάλλον. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ψηφιοποίηση της ενιαίας αγοράς μπορεί να παράσχει περαιτέρω ανάπτυξη και ευημερία για τους Ευρωπαίους και τις ευρωπαϊκές εταιρείες. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να ενταθούν οι επενδύσεις, ώστε να ξεπεραστεί το υφιστάμενο ψηφιακό χάσμα μεταξύ των ευρωπαϊκών περιφερειών. Είναι κρίσιμης σημασίας τα κράτη μέλη να αυξήσουν τις επενδύσεις στην εκπαίδευση και την κατάρτιση, προκειμένου να αναπτυχθεί η ψηφιακή ενιαία αγορά και να καταστεί πιο αποδοτική. Στόχος πρέπει να είναι να διασφαλιστεί ότι υπάρχουν ειδικευμένοι εργαζόμενοι, καινοτόμες επιχειρήσεις και θέσεις εργασίας υψηλής ποιότητας, με την καταπολέμηση των επισφαλών συνθηκών εργασίας. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εστιάσει στους κινδύνους που προκύπτουν από την παραγωγή, την κυκλοφορία και την αποθήκευση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και ευαίσθητων δεδομένων που προέρχονται από τις διαδικασίες ψηφιοποίησης, καθώς και από τη χρήση και τον έλεγχό τους. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για την πρόληψη αυτού του κινδύνου και να λάβει υπόψη τα συμπεράσματα των τρεχουσών διαπραγματεύσεων επί της συμφωνίας του Συμβουλίου της Ευρώπης για την τεχνητή νοημοσύνη, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου (3) ως βάση για το ρυθμιστικό πλαίσιο. Στόχος πρέπει να είναι η προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, των εργαζομένων και των καταναλωτών, αλλά να δίνεται η δυνατότητα εμπιστευτικής χρήσης τους, ώστε να καθίσταται δυνατή η αξιοποίηση των οφελών από τις νέες τεχνολογίες. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Είναι κρίσιμης σημασίας να επιταχυνθούν οι πρωτοβουλίες για την ψηφιοποίηση και για διευρωπαϊκούς χώρους δεδομένων ανά τομέα, ώστε να καταστεί δυνατή η καλύτερη ανάλυση και χρήση δεδομένων προς όφελος της ευρωπαϊκής κοινωνίας και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων της Ευρώπης. Οι χώροι δεδομένων θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση και να ενισχύσουν νέους κλιμακούμενους βιομηχανικούς φορείς καινοτομίας και νεοφυείς επιχειρήσεις. Μια εύρυθμα λειτουργούσα ενιαία αγορά δεδομένων είναι κρίσιμης σημασίας, επίσης διότι είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ενιαία αγορά αγαθών, υπηρεσιών, κεφαλαίων και προσώπων, καθώς και με τα συστήματα ενέργειας και μεταφορών. |
| --- | --- |

3.9.

4.   Η ενιαία αγορά αγαθών και υπηρεσιών

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι αδυναμίες της ενιαίας αγοράς πρέπει να αναλυθούν και να ληφθούν μέτρα για την εξάλειψή τους, ιδίως με την αντιμετώπιση του περιττού κανονιστικού και διοικητικού φόρτου, για τη διευκόλυνση της ανταγωνιστικότητας και της βιωσιμότητας των ευρωπαϊκών εταιρειών, παράλληλα με τη διατήρηση και την ενίσχυση της ισχύουσας νομοθεσίας για την κοινωνική προστασία. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τα προβλήματα που προκαλούν τα κράτη μέλη όταν προβλέπουν την έγκριση κοινών μέτρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο αυτά επηρεάζουν και κατευθύνουν τις κοινές λύσεις που απαντούν στην ευρωπαϊκή νομοθεσία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει προτείνει μέτρα, μερικές φορές όμως οφείλεται στο γεγονός ότι κράτη μέλη προπορεύονται της ευρωπαϊκής πρότασης (π.χ. σήμανση προέλευσης των προϊόντων με βάση το κρέας, σήμανση των τροφίμων στο εμπρόσθιο μέρος της συσκευασίας, ιρλανδική πρόταση για τις προειδοποιήσεις για την υγεία όσον αφορά τα αλκοολούχα ποτά κ.λπ.), γεγονός που παρεμποδίζει τη διαδικασία εναρμόνισης και την ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών. Για τον λόγο αυτόν, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προβλέψει κανονισμούς, όπου αυτό είναι αναγκαίο, για την αποφυγή του πολλαπλασιασμού των εθνικών κανονισμών που κατακερματίζουν την ενιαία αγορά. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η οδηγία (ΕΕ) 2025/1535 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4) καθιερώνει τη διαδικασία πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προδιαγραφών και των κανόνων σχετικά με τις υπηρεσίες της κοινωνίας των πληροφοριών που διατίθενται στα κράτη μέλη. Το εν λόγω νομοθετικό μέτρο προβλέπει τη δυνατότητα ένα κράτος μέλος να υποχρεώνεται να αναβάλει την έγκριση σχεδίου κανονισμού κατά 12-18 μήνες, εάν έχει δρομολογηθεί πρωτοβουλία της ΕΕ η οποία θα μπορούσε να υπονομευθεί από τον εθνικό κανόνα, και γίνεται ανανέωσή του. Ωστόσο, στην πράξη, το προνόμιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εδραιώνεται χωρίς να εφαρμόζεται, και, τελικά, τα κράτη μέλη είναι αυτά που επηρεάζουν την ευρωπαϊκή νομοθεσία. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Άλλο διαθέσιμο εργαλείο που έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να σταματά ή να αντιμετωπίζει οποιαδήποτε ενέργεια αντιβαίνει στην ενιαία αγορά είναι το δίκτυο SOLVIT. Πρόκειται για μια διαδικασία που εφαρμόζεται σε περιπτώσεις όπου η διοίκηση άλλου κράτους μέλους δεν εφαρμόζει σωστά την ευρωπαϊκή νομοθεσία και παρεμποδίζει την πλήρη άσκηση των δικαιωμάτων των πολιτών και των εταιρειών στην ενιαία αγορά. Είναι ένα σύστημα διαμεσολάβησης μεταξύ των εθνικών διοικήσεων, το οποίο στην πράξη βασίζεται περισσότερο στην αποφασιστικότητα των διοικήσεων από ό,τι στη νομική τους ικανότητα να αντιμετωπίζουν μια κατάσταση και, συνεπώς, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η αποτελεσματικότητά του είναι περιορισμένη και χρήζει βελτίωσης. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Ένα ακόμη διαθέσιμο εργαλείο είναι η διαδικασία υποβολής καταγγελιών στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η ΕΟΚΕ θεωρεί το εργαλείο αυτό αποτελεσματικό, καθώς είναι ευέλικτο και διαφανές, χρειάζεται όμως ισχυρή πολιτική στήριξη και η διαδικασία χρήζει βελτίωσης όσον αφορά την αποδοτικότητα και την αποτελεσματικότητα. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Το 2018, εγκρίθηκε μια στρατηγική για το άνοιγμα και την ανάπτυξη των διαφόρων ευρωπαϊκών τομέων. Ωστόσο, τα προβλήματα παραμένουν, οι διακρίσεις συνεχίζονται, και δεν ενημερώνουν όλα τα κράτη μέλη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 15 παράγραφος 7 της οδηγίας για τις υπηρεσίες. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ορισμένοι τομείς, όπως οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες ή ο τομέας του λιανικού και χονδρικού εμπορίου, είναι ιδιαίτερα κατακερματισμένοι, αλλά μπόρεσαν να ενωθούν και να ισχυροποιηθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι τομείς του λιανικού και του χονδρικού εμπορίου έχουν ενστερνιστεί το πνεύμα και τα αδιαμφισβήτητα πλεονεκτήματα της ενιαίας αγοράς για την καλύτερη καθημερινή εξυπηρέτηση των Ευρωπαίων καταναλωτών χάρη στις αγοραστικές συμμαχίες και την ενιαία αγορά. Εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές προκλήσεις όσον αφορά την εναρμόνιση και την αποτελεσματική εφαρμογή της ελευθερίας εγκατάστασης στην περίπτωση του τομέα λιανικού και χονδρικού εμπορίου, όπου διαπιστώνεται ότι η στρατηγική «Ένας ευρωπαϊκός τομέας του λιανικού εμπορίου κατάλληλος για τον 21ο αιώνα» δεν έχει ακόμη εφαρμοστεί πλήρως. Επιπλέον, οι αγοραστικές συμμαχίες στον τομέα λιανικού εμπορίου χρειάζεται να στηριχθούν με σκοπό τη βελτίωση της ευημερίας των καταναλωτών στο πλαίσιο ενός ευνοϊκού για τον ανταγωνισμό αποτελέσματος σε ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.7.

5.   Η ενιαία αγορά για τους εργαζομένους

| 5.1. | Μεταξύ των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η ενιαία αγορά, η ΕΟΚΕ επισημαίνει τον μετασχηματισμό της εργασίας και την επακόλουθη αναδιαμόρφωση της σχέσης μεταξύ των μερών, καθώς και τους συναφείς κινδύνους που σχετίζονται με την ευελιξία (ωραρίου, τόπου και υπηρεσιών), ιδίως όσον αφορά τους εργαζομένους σε πλατφόρμες και, γενικότερα, τα ψηφιακά επαγγέλματα και τους έξυπνους εργαζομένους. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Οι πρόσφατες κρίσεις κατέδειξαν ότι η κύρια προτεραιότητα της ενιαίας αγοράς της ΕΕ θα πρέπει να είναι η βελτίωση του επιπέδου διαβίωσης και των συνθηκών εργασίας, με την προώθηση της ανάπτυξης και της δίκαιης ανταγωνιστικότητας, καθώς και με τη δημιουργία ενός φιλικού προς τις επιχειρήσεις και την κοινωνία περιβάλλοντος. Παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί, το 21,7 % του πληθυσμού της Ευρώπης εξακολουθεί να διατρέχει κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού (Eurostat, 2021). |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων και των εργαζομένων έναν από τους ακρογωνιαίους λίθους της ενιαίας αγοράς και, συνεπώς, ζητεί την επιτάχυνση της αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων και των διπλωμάτων μεταξύ των κρατών μελών. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στην εξασφάλιση δίκαιης μεταχείρισης στους αποσπασμένους εργαζομένους σε ό,τι αφορά τους μισθούς και τις συνθήκες εργασίας. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Όπως κατέδειξε η πανδημική κρίση, η ελεύθερη κυκλοφορία των επαγγελματιών του τομέα της υγείας υπήρξε παράγοντας σύγκλισης και αυτοπροστασίας για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά μέχρι σήμερα πολλά επαγγέλματα εξακολουθούν να βρίσκονται στο περιθώριο αυτής της διαδικασίας (για παράδειγμα, στον νομικό τομέα και στη διδασκαλία). Η ΕΟΚΕ (5) ζητεί η ΕΕ να επανασχεδιάσει τα μέτρα υποστήριξης της απασχόλησης και των δεξιοτήτων και να επενδύσει στις δεξιότητες των μελλοντικών εργαζομένων μέσω της βελτίωσης της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισής τους και της ατομικής μάθησης, στηρίζοντας έτσι τις εταιρείες. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στις πράσινες θέσεις εργασίας. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Οι ψηφιακές υποδομές είναι κρίσιμης σημασίας για την επιτυχή εφαρμογή των οφελών της ενιαίας αγοράς σε όλους τους ευρωπαϊκούς τομείς και περιφέρειες, ιδίως στους τομείς και τις περιφέρειες που υστερούν σε σχέση με τον μέσο όρο. Η καθυστέρηση στην ανάπτυξη των υποδομών αυξάνει τις ανισότητες και επηρεάζει τις ευκαιρίες για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει τα αναγκαία μέτρα για την ενίσχυση των επενδύσεων, ώστε να ξεπεραστεί το υφιστάμενο ψηφιακό χάσμα στην ΕΕ. Είναι αναγκαίο να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις επιχειρήσεις, ιδίως στις ΜΜΕ. |
| --- | --- |

5.5.

6.   Η μελλοντική πορεία. Μελλοντικές προκλήσεις για την ενιαία αγορά

| 6.1. | Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ πρέπει να ενισχύσουν περαιτέρω την ενιαία αγορά, ώστε να αξιοποιηθεί πλήρως το δυναμικό της για τη δημιουργία ανάπτυξης, θέσεων εργασίας και μιας καλύτερης κοινωνίας στο μέλλον. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει να επιδιώξουν, διασφαλίζοντας τα υψηλότερα πρότυπα, την πλήρη εναρμόνιση της νομοθεσίας της ΕΕ όπου είναι εφικτό και ενδεδειγμένο, προκειμένου να αποτραπεί ο άσκοπος κατακερματισμός της ενιαίας αγοράς, για παράδειγμα όσον αφορά τη φορολογία. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επισημάνει ότι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ενιαία αγορά περιλαμβάνουν τη συνέχιση της πορείας προς τη φορολογική εναρμόνιση μεταξύ των κρατών μελών, καθώς και την αποφυγή του ντάμπινγκ, ενώ, μεσοπρόθεσμα, περιλαμβάνουν τη συνέχιση της πορείας προς τη μισθολογική σύγκλιση, με πρόληψη, παράλληλα, του κοινωνικού ντάμπινγκ και/ή του αθέμιτου ανταγωνισμού, ιδίως κατά την προσέλκυση επενδύσεων, την εγκατάσταση επιχειρήσεων και την πρόσληψη εργαζομένων. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Η επιβολή των κανόνων ώστε η εφαρμογή και η απλούστευση να καταστούν προτεραιότητα και κατευθυντήρια αρχή για την ενιαία αγορά είναι κρίσιμης σημασίας. Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ πρέπει να διασφαλίσουν ότι ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ως θεματοφύλακα των Συνθηκών διαφυλάσσεται σε ένα εξαιρετικά πολιτικοποιημένο ευρωπαϊκό περιβάλλον. Εάν οι εθνικοί νομοθέτες —κατά τη διακριτική τους ευχέρεια— αποφασίσουν να προσθέσουν απαιτήσεις σε εθνικό επίπεδο, θα πρέπει να προβούν σε αυτήν την ενέργεια με διαφάνεια, να ενημερώσουν την Επιτροπή και τις άλλες εθνικές αρχές και να εξηγήσουν τους λόγους τους, σύμφωνα με τη δέσμευσή τους στο πλαίσιο της διοργανικής συμφωνίας για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου. Επιπλέον, οι κυρώσεις δεν πρέπει να αποκλίνουν εντός της ΕΕ. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Ποιότητα της νομοθεσίας σημαίνει βελτίωση της νομοθεσίας. Η προπαρασκευαστική διαδικασία θα πρέπει να περιλαμβάνει έλεγχο της ανταγωνιστικότητας κατά τη χάραξη πολιτικής, βελτιωμένη προτυποποίηση των εκτιμήσεων επιπτώσεων και βαθύτερη ανάλυση του τρόπου με τον οποίο οι κανονισμοί επηρεάζουν τη σωρευτική γραφειοκρατική επιβάρυνση των εταιρειών, ιδίως των ΜΜΕ. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Άρση των άσκοπων εθνικών φραγμών: η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να αξιολογήσουν κατά πόσον οι εθνικοί τεχνικοί κανόνες παραμένουν κατάλληλοι για τον επιδιωκόμενο σκοπό, διαχρονικά ανθεκτικοί και αναλογικοί για τη βελτίωση της ελεύθερης κυκλοφορίας αγαθών και υπηρεσιών. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίσουν ισότιμους όρους ανταγωνισμού για όλους τους οικονομικούς φορείς, με τη στήριξη ενός ισχυρού νομικού πλαισίου που θα διασφαλίζει ότι όλα τα προϊόντα που πωλούνται στην αγορά της ΕΕ συμμορφώνονται με τους κανόνες της ΕΕ και είναι ασφαλή, ώστε να διατηρηθεί η εμπιστοσύνη και η ασφάλεια των καταναλωτών σύμφωνα με τον νέο κανονισμό για την ασφάλεια των προϊόντων και των υπηρεσιών, ο οποίος περιλαμβάνει επίσης ψηφιακά προϊόντα και υπηρεσίες. |
| --- | --- |

6.6.

| 6.7. | Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ πρέπει να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τον προστατευτισμό και τις διακρίσεις των κρατών μελών, προκειμένου να διασφαλίσουν ότι τα συμφέροντα των καταναλωτών υπηρετούνται εξίσου στις ενωσιακές και τις εθνικές αποφάσεις πολιτικής. |
| --- | --- |

6.7.

| 6.8. | Βελτίωση των διαθέσιμων εργαλείων, προκειμένου να καταστεί δυνατή η πρόσβαση των εταιρειών και των καταναλωτών σε πληροφορίες σχετικά με την κοινοποίηση (ενιαία θυρίδα κοινοποίησης) και να γίνουν οι διαδικασίες πιο χρήσιμες και ευέλικτες, για παράδειγμα με την ενίσχυση του δικτύου καταγγελιών για τους διασυνοριακούς καταναλωτές. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τη δημιουργία δικτύων εύκολα προσβάσιμων συστημάτων επίλυσης διαφορών, καθώς οι καταναλωτές θα εμπιστεύονται την ενιαία αγορά εάν μπορούν να βρίσκουν χωρίς προσπάθεια έννομη προστασία έναντι εταιρειών που είναι εγκατεστημένες σε άλλα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

6.8.

| 6.9. | Όσον αφορά την ενιαία αγορά δημόσιων συμβάσεων, πρόκειται για έναν τομέα με εθνικούς περιορισμούς για τις εταιρείες που εδρεύουν σε άλλο κράτος μέλος, που μπορούν να στρεβλώσουν την ομαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς, ο οποίος χρειάζεται ισχυρή απάντηση από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ προκειμένου να ολοκληρωθεί το ρυθμιστικό πλαίσιο που συμβάλλει στην κοινωνική πρόοδο των πολιτών (6). |
| --- | --- |

6.9.

| 6.10. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα κράτη μέλη και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη θα πρέπει να συνεργαστούν προκειμένου να διασφαλίσουν την ύπαρξη βιώσιμων κοινοτήτων. Η κλιματική κρίση είναι ταυτόχρονα απειλή και ευκαιρία: η ταχεία επανευθυγράμμιση της ενιαίας αγοράς είναι αναγκαία, προκειμένου να αντικατοπτρίζονται οι τροποποιημένες προτεραιότητες στο πλαίσιο της Πράσινης Συμφωνίας. Πρέπει να προωθηθεί η χρήση τεχνολογιών μηδενικών εκπομπών και να προσαρμοστεί άμεσα η κατάρτιση του εργατικού δυναμικού. Οι πράσινες επενδύσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μια μακρά περίοδο ανάπτυξης στην εσωτερική αγορά της ΕΕ και, ταυτόχρονα, να συμβάλουν σημαντικά στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. |
| --- | --- |

6.10.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  ΕΕ C 440 της 6.12.2018, σ. 28.

1

(2)  ΕΕ C 152 της 6.4.2022, σ. 1.

2

(3)  Απόφαση (ΕΕ) 2022/2349 του Συμβουλίου της 21ης Νοεμβρίου 2022 με την οποία εγκρίνεται η έναρξη διαπραγματεύσεων, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου (ΕΕ L 311 της 2.12.2022, σ. 138).

3

(4)  Οδηγία (ΕΕ) 2015/1535 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 9ης Σεπτεμβρίου 2015, για την καθιέρωση μιας διαδικασίας πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προδιαγραφών και των κανόνων σχετικά με τις υπηρεσίες της κοινωνίας των πληροφοριών (κωδικοποίηση) (ΕΕ L 241 της 17.9.2015, σ. 1).

4

(5)  ΕΕ C 152 της 6.4.2022, σ. 1.

5

(6)  ΕΕ C 341 της 24.8.2021, σ. 20.

6

---

| 29.6.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 228/28 |
| --- | --- | --- | --- |

29.6.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 228/28

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Επισφαλής απασχόληση και ψυχική υγεία»

(διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της ισπανικής Προεδρίας)

(2023/C 228/05)

| Εισηγητής: | ο κ. José Antonio MORENO DÍAZ |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. José Antonio MORENO DÍAZ

| Αίτημα της ισπανικής Προεδρίας του Συμβουλίου | Επιστολή με ημερομηνία 27.7.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| | Διερευνητική γνωμοδότηση |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 3.4.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 578 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 158/73/12 |

Αίτημα της ισπανικής Προεδρίας του Συμβουλίου

Επιστολή με ημερομηνία 27.7.2022

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Διερευνητική γνωμοδότηση

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

3.4.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

578

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

158/73/12

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Σύμφωνα με το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 4ης Ιουλίου 2017, επισφαλής απασχόληση είναι η «απασχόληση κατά την οποία δεν τηρούνται τα ενωσιακά, τα διεθνή και τα εθνικά πρότυπα και διατάξεις, [...] και δεν προσφέρει επαρκή μέσα για μία αξιοπρεπή ζωή ή την ενδεδειγμένη κοινωνική προστασία». |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η εργασία μπορεί να αποτελέσει παράγοντα προστασίας της ψυχικής υγείας, αλλά μπορεί επίσης να συμβάλει στην ανάπτυξη ασθενειών, και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) θεωρεί ότι αποτελεί καθοριστικό κοινωνικό παράγοντα για την υγεία. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Σύμφωνα με αδιάσειστα επιστημονικά στοιχεία, η επισφαλής εργασία αυξάνει τις πιθανότητες επιδείνωσης της ψυχικής υγείας των εργαζομένων. Για παράδειγμα, η υψηλή εργασιακή ανασφάλεια αυξάνει τις πιθανότητες κατάθλιψης, άγχους και αυτοκτονίας· οι υψηλές απαιτήσεις και ο έλεγχος αυξάνουν τις πιθανότητες για αναρρωτικές άδειες λόγω διαγνωσμένης ψυχικής διαταραχής· ομοίως, ο συνδυασμός αυτών των δύο κινδύνων αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης καταθλιπτικών διαταραχών. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Οι μορφές επισφαλούς απασχόλησης μπορεί να περιλαμβάνουν: αναγκαστική μερική απασχόληση· χαμηλούς μισθούς που δεν επιτρέπουν την κάλυψη βασικών αναγκών· συμβάσεις μηδενικού ωραρίου, συμβάσεις κατά παραγγελία ή συμβάσεις ορισμένου χρόνου για την κάλυψη διαρθρωτικών αναγκών· συνεχή αβεβαιότητα όσον αφορά τη διάρκεια της απασχόλησης, το ωράριο εργασίας, τον μισθό, τα καθήκοντα κ.λπ.· έλλειψη αυτονομίας και ανάπτυξης κατά την εκτέλεση της εργασίας· και υπερβολικές απαιτήσεις που οδηγούν σε μεγάλο ή εντατικό ωράριο εργασίας και σύγκρουση μεταξύ επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής. Τέτοιου είδους μορφές εργασίας σπανίως αποτελούν ηθελημένη επιλογή για τους εργαζομένους, αν και υπάρχουν εργαζόμενοι που τις επιλέγουν. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η επισφαλής εργασία είναι πιο διαδεδομένη στους εργαζομένους σε χειρωνακτικές εργασίες, τις γυναίκες, τους νέους και τους μετανάστες. Αυτό αυξάνει τις κοινωνικές ανισότητες και μπορεί να επιτείνει τις διακρίσεις και την κοινωνική διαβάθμιση των ψυχικών ασθενειών. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Σύμφωνα με την οδηγία 89/391/ΕΟΚ του Συμβουλίου (1) για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία, τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, τον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη, τη Συνθήκη για τη λειτουργία της ΕΕ και τις αρχές του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και του σχεδίου δράσης του, ούτε η επίτευξη ή η αύξηση των εταιρικών κερδών ούτε η μείωση του κόστους εργασίας ή η εξασφάλιση ευελιξίας για τους εργοδότες δεν μπορούν να λειτουργούν σε βάρος της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η επισφαλής εργασία είναι ασυμβίβαστη με την επίτευξη των ΣΒΑ στην ΕΕ. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Προκειμένου να μειωθεί η επισφαλής εργασία και η συχνότητα των συναφών προβλημάτων ψυχικής υγείας, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί η εφαρμογή και η επιβολή της ευρωπαϊκής και εθνικής νομοθεσίας που θεσπίζει ποιοτικές, υγιείς και αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας και απασχόλησης. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Για τον σκοπό αυτόν, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να αυξηθούν οι δράσεις εποπτείας και ελέγχου της συμμόρφωσης με την εν λόγω νομοθεσία, αφού πρώτα διατεθούν κατάλληλοι πόροι στην αρμόδια δημόσια αρχή (συντελεστές ΔΟΕ), καθώς και να διασφαλιστούν οι ενδεδειγμένες οικονομικές κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ προτείνει επίσης να καταστεί αδύνατη η συμμετοχή σε διαδικασίες υποβολής προσφορών και κρατικές ενισχύσεις για επιχειρήσεις και οργανισμούς που δεν παρέχουν εχέγγυα για την τήρηση της εν λόγω νομοθεσίας, σύμφωνα με τις ισχύουσες οδηγίες για τις δημόσιες συμβάσεις. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ανακοίνωση σχετικά με το στρατηγικό πλαίσιο της ΕΕ για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία κατά την περίοδο 2021-2027 [COM(2021) 323 final]. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ προτείνει τη θέσπιση ειδικής νομοθεσίας για την πρόληψη των ψυχοκοινωνικών κινδύνων σε επίπεδο ΕΕ, καθώς και την ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισμό της οδηγίας για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία (89/391/ΕΟΚ), με την προληπτική αντιμετώπιση των εργασιακών ψυχοκοινωνικών κινδύνων στην πηγή, με την αλλαγή του σχεδιασμού, της διαχείρισης και της οργάνωσης της εργασίας, δεδομένου ότι, σύμφωνα με επιστημονικά στοιχεία, η ειδική εθνική νομοθεσία στον τομέα αυτόν αποτελεί αποτελεσματικότερη μορφή προληπτικής δράσης και μείωσης της έκθεσης σε αυτούς τους κινδύνους. Ως εκ τούτου, τα οφέλη της θα μπορούσαν να επεκταθούν σε όλες τις χώρες της ΕΕ μέσω οδηγίας. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η καταπολέμηση των αναγνωρισμένων ψυχοκοινωνικών κινδύνων που συνδέονται με την εργασία στην πηγή, μέσω οργανωτικών παρεμβάσεων για την αναδιαμόρφωση των συνθηκών εργασίας, αποτελεί ένα βήμα για την προώθηση της ψυχικής υγείας στον χώρο εργασίας, σύμφωνα με όσα έχουν περιγραφεί από τον ΠΟΥ και τη ΔΟΕ στις κατευθυντήριες γραμμές και τη σύνοψη πολιτικής τους τον Σεπτέμβριο του 2022 (2). |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση και υποστηρίζει τις εν εξελίξει διαπραγματεύσεις σχετικά με την πρόταση οδηγίας του 2021 για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες. Ομοίως, η ΕΟΚΕ προτείνει την ανάπτυξη κατάλληλων προσεγγίσεων για τη διαχείριση της χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης στην εργασία κατά τρόπο που να αποτρέπει τους επαγγελματικούς κινδύνους και την υπονόμευση άλλων εργασιακών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Τέλος, η ΕΟΚΕ προτείνει να σχεδιαστεί μια βιομηχανική πολιτική σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, με σκοπό τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας που θα εξασφαλίζουν υγιείς συνθήκες εργασίας και θα βελτιώνουν την ανταγωνιστικότητα. |
| --- | --- |

1.14.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η ισπανική κυβέρνηση θεωρεί ότι αποτελεί προτεραιότητα η «αντιμετώπιση των επιπτώσεων της επισφαλούς εργασίας στην ψυχική υγεία» κατά τη διάρκεια της προεδρίας της στο Συμβούλιο της ΕΕ το 2023, καθώς και ότι είναι επιτακτική ανάγκη να διορθωθεί «προκειμένου να καθοριστούν νέες εργασιακές πολιτικές για τη μετάβαση σε υγιέστερες, ανθρωποκεντρικές και χωρίς αποκλεισμούς αγορές εργασίας που θα βασίζονται στην αξιοπρεπή εργασία» (3). Ως εκ τούτου, κάλεσε την ΕΟΚΕ να καταρτίσει διερευνητική γνωμοδότηση για το θέμα αυτό. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η επισφαλής εργασία είναι ασυμβίβαστη με την επίτευξη των Στόχων της Χιλιετίας 2030 των Ηνωμένων Εθνών, συγκεκριμένα του ΣΒΑ 8 «Αξιοπρεπής εργασία και οικονομική ανάπτυξη», καθώς και του ΣΒΑ 3 «Υγεία και ευημερία» ή του ΣΒΑ 5 «Ισότητα των φύλων» (4). Σύμφωνα με τον ΠΟΥ (5), «η αξιοπρεπής εργασία είναι επωφελής για την ψυχική υγεία, και το κακό εργασιακό περιβάλλον —συμπεριλαμβανομένων των διακρίσεων και της ανισότητας, του υπερβολικού φόρτου εργασίας, του χαμηλού ελέγχου της εργασίας και της εργασιακής ανασφάλειας— θέτει σε κίνδυνο την ψυχική υγεία». |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Σύμφωνα με το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τις συνθήκες εργασίας και την επισφαλή απασχόληση, ως επισφαλής απασχόληση (6) νοείται «η απασχόληση κατά την οποία δεν τηρούνται τα ενωσιακά, τα διεθνή και τα εθνικά πρότυπα και διατάξεις, [...] και δεν προσφέρει επαρκή μέσα για μία αξιοπρεπή ζωή ή την ενδεδειγμένη κοινωνική προστασία». |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Σύμφωνα με τον Θησαυρό του EU-OSHA, επισφαλής απασχόληση είναι η απασχόληση που είναι «ανεπαρκώς αμειβόμενη, επισφαλής, απροστάτευτη και η οποία δεν μπορεί να στηρίξει ένα νοικοκυριό» (7). Εν τω μεταξύ, το διεθνές δίκτυο ερευνητών επισφαλούς εργασίας [international network Precarious Work Research (PWR)] ορίζει την επισφαλή εργασία ως «πολυδιάστατο κατασκεύασμα που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την εργασιακή ανασφάλεια, το ανεπαρκές εισόδημα και την έλλειψη δικαιωμάτων και προστασίας στη σχέση εργασίας, γεγονός που θα μπορούσε να επηρεάσει τόσο τους άτυπους όσο και τους επίσημους εργαζομένους» (8). Όπως επισημαίνει το Eurofound, η επισφαλής εργασία δεν έχει καθολικό ορισμό, αλλά η ανάγκη αντιμετώπισής της αναγνωρίζεται ευρέως προκειμένου να εξασφαλιστούν αξιοπρεπείς και υγιείς συνθήκες εργασίας, σύμφωνα με την ατζέντα για την αξιοπρεπή εργασία της ΔΟΕ (9). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Με βάση αυτές τις έννοιες, ορισμένες μορφές απασχόλησης και συνθηκών εργασίας που διαμορφώνουν θέσεις εργασίας χαμηλής ποιότητας μπορούν να θεωρηθούν επισφαλείς. Αυτές περιλαμβάνουν: αναγκαστική μερική απασχόληση· παρατεταμένο ωράριο εργασίας ή υποχρέωση συνεχούς διαθεσιμότητας· χαμηλούς ή επισφαλείς μισθούς· καταχρηστική χρήση συμβάσεων ορισμένου χρόνου, συμβάσεων μηδενικού ωραρίου ή συμβάσεων κατά παραγγελία· εργασία χωρίς σύμβαση εργασίας· και εργασία χωρίς προληπτικά μέτρα. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η επισφαλής εργασία μπορεί να συνεπάγεται: εντατικοποίηση και παράταση του ωραρίου εργασίας· έλλειψη αυτονομίας και εξέλιξης στην εργασία· ασταθείς και δεσμευτικές ημέρες και ώρες εργασίας που οδηγούν σε σύγκρουση επαγγελματικής-οικογενειακής ζωής· ανεπαρκές ωράριο εργασίας και ανεπαρκείς μισθούς που δεν επιτρέπουν την κάλυψη των βασικών αναγκών· συνεχή αβεβαιότητα όσον αφορά τη διάρκεια της απασχόλησης και τις συνθήκες εργασίας (ωράριο εργασίας, αμοιβή, καθήκοντα κ.λπ.)· δυσκολία άσκησης των εργασιακών δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της συλλογικής δράσης, με μείωση της συμβατικής ισχύος· αυξημένη ευπάθεια σε κακοποίηση, διακρίσεις και παρενόχληση· και αδυναμία για αξιοπρεπή ζωή παρά το γεγονός ότι έχει κάποιος εργασία («working poor»). |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η επισφαλής εργασία μπορεί να έχει συνέπειες σε διάφορους τομείς της καθημερινής ζωής, συμπεριλαμβανομένης της υγείας. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA) σημειώνει ότι «οι μελέτες σχετικά με τις επιπτώσεις της επισφαλούς απασχόλησης στην ασφάλεια και την υγεία στην εργασία διαπίστωσαν αρνητικές συνδέσεις και έτσι, όσο μεγαλύτερη είναι η αστάθεια της απασχόλησης, τόσο μεγαλύτερη είναι η σύνδεση με τη νοσηρότητα ή τη θνησιμότητα» (10). |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Ορισμένα συγκεκριμένα παραδείγματα που βασίζονται σε επιστημονικά στοιχεία ύψιστης ποιότητας, που συγκρίνουν εκτιθέμενους με μη εκτιθέμενους εργαζομένους (διαχρονικές μελέτες ή με μεγάλες βάσεις δεδομένων που καθιστούν δυνατό τον αποκλεισμό του τυχαίου χαρακτήρα και την απομόνωση άλλων αιτιών, εξωεργασιακών και ενδοεργασιακών), δείχνουν ότι το υψηλό επίπεδο εκλαμβανόμενης εργασιακής ανασφάλειας που χαρακτηρίζει την επισφαλή εργασία αυξάνει κατά 61 % τις πιθανότητες κατάθλιψης, κατά 77 % (11) τις πιθανότητες άγχους και κατά 51 % (12) τις πιθανότητες αυτοκτονίας. Δείχνουν επίσης ότι οι υψηλές ποσοτικές απαιτήσεις αυξάνουν κατά 23 % τις πιθανότητες λήψης αναρρωτικής άδειας λόγω διάγνωσης ψυχικής διαταραχής, ότι ο χαμηλός έλεγχος αυξάνει τις πιθανότητες κατά 25 % (13) και ότι ο συνδυασμός αυτών των δύο παραγόντων αυξάνει κατά 77 % τις πιθανότητες νόσησης. Ομοίως, το παρατεταμένο ωράριο εργασίας αυξάνει τις πιθανότητες κατάθλιψης κατά 14 % (14). |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Εάν η έκθεση σε εργασιακούς ψυχοκοινωνικούς κινδύνους μπορούσε να εξαλειφθεί στην ΕΕ, η κατάθλιψη θα μειωνόταν κατά 17 % έως 35 % και οι καρδιαγγειακές παθήσεις κατά 5 % έως 11 % (15). |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Οι επισφαλείς μορφές απασχόλησης και συνθηκών εργασίας σπανίως αποτελούν ηθελημένη επιλογή. Τα στοιχεία δείχνουν συστηματικά ότι αυτές οι μορφές απασχόλησης εφαρμόζονται συχνότερα στους εργαζομένους σε χειρωνακτικές θέσεις εργασίας, στις γυναίκες, τους νέους και τους μετανάστες (16), επιτείνοντας κοινωνικές ανισότητες όπως η τάξη, το φύλο, η ηλικία, η εθνικότητα και η εθνοτική καταγωγή, γεγονός το οποίο μπορεί να αυξήσει τις διασταυρωτικές διακρίσεις, τις υφιστάμενες ανισότητες στον τομέα της υγείας και την κοινωνική διαβάθμιση των ψυχικών ασθενειών. Παρότι αυτές οι μορφές εργασίας συχνά δεν είναι η προτιμώμενη επιλογή, υπάρχουν ωστόσο εργαζόμενοι που τις επιλέγουν. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Η συχνότητα της επισφαλούς εργασίας ποικίλλει επίσης μεταξύ των χωρών της ΕΕ (17) και μεταξύ των τομέων δραστηριότητας. Η συχνότητα είναι μεγαλύτερη σε δραστηριότητες που αποτελούν επέκταση της οικιακής εργασίας και της παροχής φροντίδας (π.χ. καθαριότητα, κοινωνικές υπηρεσίες και υγειονομική περίθαλψη, κλάδος φιλοξενίας και ξενοδοχείων, ασφάλεια, κατ’ οίκον παράδοση κ.λπ.) (18), η οποία έχει ενταθεί λόγω της πανδημίας COVID-19. Ωστόσο, επισφαλής εργασία υπάρχει σε όλους τους τομείς —συμπεριλαμβανομένου του δημόσιου τομέα— και σε όλες τις χώρες. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Σύμφωνα με την οδηγία 89/391/ΕΟΚ σχετικά με την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία, ο εργοδότης έχει καθήκον να διασφαλίζει την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων ως προς όλες τις πτυχές της εργασίας. Σύμφωνα με το άρθρο 31 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, κάθε εργαζόμενος έχει δικαίωμα σε συνθήκες εργασίας που σέβονται την υγεία, την ασφάλεια και την αξιοπρέπειά του. Επιπλέον, κάθε εργαζόμενος έχει δικαίωμα σε ένα όριο μέγιστης διάρκειας χρόνου εργασίας, σε ημερήσιες και εβδομαδιαίες περιόδους ανάπαυσης, καθώς και σε ετήσια περίοδο αμειβόμενων διακοπών, μεταξύ άλλων. Αυτό αντικατοπτρίζεται περαιτέρω στον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη, στη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στις αρχές του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και στο σχέδιο δράσης του. Τόσο η επίτευξη ή η αύξηση των εταιρικών κερδών όσο και η μείωση του κόστους εργασίας ή η εξασφάλιση ευελιξίας για τους εργοδότες δεν είναι δυνατόν να λειτουργούν σε βάρος της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Όσον αφορά την ψυχική υγεία εν γένει, θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα δημόσια συστήματα υγειονομικής περίθαλψης διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. Χωρίς ταχείες/αναγκαίες αλλαγές και προσαρμογές στα δημόσια συστήματα υγειονομικής περίθαλψης και χωρίς τη διαθεσιμότητα ψυχολογικής και ψυχιατρικής βοήθειας σε επείγουσα, εξ αποστάσεως και θεραπευτική μορφή, δεν θα επιδειχθεί η δέουσα προσοχή στην ψυχική υγεία όχι μόνο των εργαζομένων, αλλά και όλων των πολιτών στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

2.13.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ανισορροπία ισχύος μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας αποτελεί παράγοντα κινδύνου για την επισφαλή εργασία. Η ανισορροπία αυτή πρέπει να αποκατασταθεί, τόσο μέσω της νομοθεσίας όσο και μέσω του κοινωνικού διαλόγου και της συνδικαλιστικής δράσης, με αποτέλεσμα τη δημιουργία πλαισίου που θα προστατεύει τους εργαζόμενους και τις εργαζόμενες, με παράλληλη διατήρηση των ευνοϊκών οικονομικών συνθηκών και αποφυγή του αθέμιτου ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ανάγκη ενίσχυσης της συμμόρφωσης με το σύνολο της νομοθεσίας για τα δικαιώματα των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους, καθώς και η εφαρμογή της, αποδεικνύεται από το γεγονός ότι, στην ΕΕ, οι τρεις κύριοι λόγοι που παρακινούν τις επιχειρήσεις να ασχοληθούν με την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία στις εγκαταστάσεις τους είναι οι εξής: η συμμόρφωση με τη νομοθεσία (89,2 %), η ανταπόκριση στις απαιτήσεις των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους (81,8 %) και η επιβολή κυρώσεων από την αρμόδια αρχή εργασίας (79,4 %) (19). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Ένα άλλο παράδειγμα της αποτελεσματικότητας της νομοθεσίας όσον αφορά τη μείωση της επισφάλειας των συμβάσεων παρατηρείται στην Ισπανία: η πρόσφατα εγκριθείσα εργασιακή μεταρρύθμιση, αποτέλεσμα της κοινωνικής συναίνεσης, μείωσε τα αφύσικα υψηλά ποσοστά προσωρινής απασχόλησης στην εσωτερική αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

3.3.

4.   Προτάσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι υπάρχουν αδιάσειστα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η επισφαλής εργασία αυξάνει τις πιθανότητες επιβάρυνσης της ψυχικής υγείας. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με τις συστάσεις τόσο του επιστημονικού τομέα της εργασιακής και δημόσιας υγείας, καθώς και της επιδημιολογίας της εργασίας, όσο και των διεθνών οργανισμών σχετικά με την ψυχική υγεία στον χώρο εργασίας και, λαμβανομένου υπόψη ότι τα δικαιώματα που προβλέπονται στην ευρωπαϊκή οδηγία 89/391/ΕΟΚ σχετικά με την πρόληψη στην πηγή των εργασιακών κινδύνων, όλα τα εδώ προτεινόμενα μέτρα υιοθετούν συνειδητά μια προσέγγιση που αποσκοπεί στον περιορισμό της εξάπλωσης των κινδύνων που συνδέονται με την επισφαλή εργασία, προκειμένου να αποτρέπεται η επιδείνωση της ψυχικής υγείας των εργαζομένων. Δεδομένου ότι οι παράγοντες κινδύνου που ενδέχεται να έχουν αντίκτυπο στην ψυχική υγεία ποικίλλουν σημαντικά μεταξύ των διαφόρων τομέων και ακόμη και μεταξύ διαφορετικών χώρων εργασίας εντός του ίδιου τομέα, οι καλύτερες λύσεις μπορούν να εξευρεθούν συχνότερα μέσω κοινωνικού διαλόγου σε τομεακό ή εταιρικό επίπεδο που επιτρέπει μια στοχευμένη προσέγγιση, με συνεκτίμηση όλων των νομικών πλαισίων. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι, στο στρατηγικό της πλαίσιο για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία (2021-2027) (20), η Επιτροπή ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι:






  — | θα δρομολογήσει εκστρατεία του EU-OSHA με θέμα «Ασφαλείς και υγιείς χώροι εργασίας 2023-2025» για τη δημιουργία ενός ασφαλούς και υγιούς ψηφιακού μέλλοντος, ώστε να καλύπτονται ιδίως οι ψυχοκοινωνικοί και εργονομικοί κίνδυνοι· |
| --- | --- | --- |

4.2.

—

θα δρομολογήσει εκστρατεία του EU-OSHA με θέμα «Ασφαλείς και υγιείς χώροι εργασίας 2023-2025» για τη δημιουργία ενός ασφαλούς και υγιούς ψηφιακού μέλλοντος, ώστε να καλύπτονται ιδίως οι ψυχοκοινωνικοί και εργονομικοί κίνδυνοι·

| — | θα καταρτίσει, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους, μη νομοθετική πρωτοβουλία σε επίπεδο ΕΕ σχετικά με την ψυχική υγεία στην εργασία, η οποία θα αξιολογεί τα αναδυόμενα ζητήματα που σχετίζονται με την ψυχική υγεία των εργαζομένων και θα προτείνει κατευθυντήριες γραμμές για την ανάληψη δράσης πριν από το τέλος του 2022· |
| --- | --- |

—

θα καταρτίσει, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους, μη νομοθετική πρωτοβουλία σε επίπεδο ΕΕ σχετικά με την ψυχική υγεία στην εργασία, η οποία θα αξιολογεί τα αναδυόμενα ζητήματα που σχετίζονται με την ψυχική υγεία των εργαζομένων και θα προτείνει κατευθυντήριες γραμμές για την ανάληψη δράσης πριν από το τέλος του 2022·

| — | θα αναπτύξει την αναλυτική βάση, τα ηλεκτρονικά εργαλεία και την καθοδήγηση για τις εκτιμήσεις κινδύνου που σχετίζονται με τις πράσινες και ψηφιακές θέσεις εργασίας και διαδικασίες, συμπεριλαμβανομένων ιδίως των ψυχοκοινωνικών και εργονομικών κινδύνων. |
| --- | --- |

—

θα αναπτύξει την αναλυτική βάση, τα ηλεκτρονικά εργαλεία και την καθοδήγηση για τις εκτιμήσεις κινδύνου που σχετίζονται με τις πράσινες και ψηφιακές θέσεις εργασίας και διαδικασίες, συμπεριλαμβανομένων ιδίως των ψυχοκοινωνικών και εργονομικών κινδύνων.

4.3.   Διασφάλιση της εφαρμογής της ισχύουσας ενωσιακής και εθνικής νομοθεσίας που θεσπίζει ποιοτικές θέσεις απασχόλησης και συνθήκες εργασίας

| 4.3.1. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι υφιστάμενες ευρωπαϊκές οδηγίες σχετικά με την απασχόληση και τις συνθήκες εργασίας, την εκπροσώπηση και τη συμμετοχή καλύπτουν τα δικαιώματα, τις υποχρεώσεις και τα καθήκοντα που σχετίζονται με την οργάνωση του χρόνου εργασίας (2003/88/ΕΚ (21)), την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής [(ΕΕ) 2019/1158 (22)], τους επαρκείς κατώτατους μισθούς [(ΕΕ) 2022/2041 (23)], την εξάλειψη των διακρίσεων (2006/54/ΕΚ (24), 2000/78/ΕΚ (25), 2000/43/ΕΚ (26)), τους διαφανείς και προβλέψιμους όρους εργασίας [(ΕΕ) 2019/1152 (27)], την πρόληψη των επαγγελματικών κινδύνων, και την υγεία και ασφάλεια στην εργασία (89/391/ΕΟΚ και οι ειδικές εξελίξεις της), καθώς και την ενημέρωση και διαβούλευση με τους εργαζομένους και τους εκπροσώπους τους (2009/38/ΕΚ (28), 2003/72/ΕΚ (29), 2002/14/ΕΚ (30)). Επιπλέον, η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι, των συλλογικών διαπραγματεύσεων, της διαδήλωσης και της απεργίας προστατεύονται από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ. Η πλήρης εφαρμογή αυτού του σώματος νομικών κειμένων θα δώσει στους εργαζομένους τη δυνατότητα για αξιοπρεπή εργασία, μείωση της αβεβαιότητας και να ενίσχυση της ψυχικής υγείας. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης όσον αφορά την εφαρμογή, την επιβολή και τη συμμόρφωση με αυτούς τους νόμους για τις συνθήκες εργασίας, οι οποίοι έχουν θεσπιστεί ως απαραίτητα ελάχιστα δικαιώματα, καθώς και με την εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.4. | Για τον λόγο αυτόν η ΕΟΚΕ προτείνει: |
| --- | --- |

4.4.

| 4.4.1. | να αυξηθούν οι δράσεις παρακολούθησης και επιβολής της ισχύουσας εργατικής νομοθεσίας που καλύπτεται από τις εν λόγω οδηγίες, ώστε να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή τους. Προς τούτο, τα κράτη μέλη πρέπει να παρέχουν κατάλληλους ανθρώπινους πόρους στην αρμόδια αρχή εργασίας, σύμφωνα με τους συνιστώμενους συντελεστές της ΔΟΕ (31)· |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | να εξασφαλιστούν οι ενδεδειγμένες οικονομικές κυρώσεις για περιπτώσεις μη συμμόρφωσης με τις εν λόγω οδηγίες· |
| --- | --- |

4.4.2.

| 4.4.3. | να γίνεται χρήση του αποκλεισμού από τους δημόσιους διαγωνισμούς και από ευρωπαϊκές, εθνικές, τοπικές ή οποιεσδήποτε άλλες δημόσιες ενισχύσεις για μη συμμόρφωση προς τις εν λόγω οδηγίες, σύμφωνα με τις ισχύουσες οδηγίες για τις δημόσιες συμβάσεις· |
| --- | --- |

4.4.3.

| 4.4.4. | να αξιοποιηθούν πλήρως οι δυνατότητες που προσφέρει η Επιτροπή Ανώτερων Επιθεωρητών Εργασίας (SLIC) για συντονισμό σε επίπεδο ΕΕ όσον αφορά την παρακολούθηση της επιβολής της νομοθεσίας που αναφέρεται στο σημείο 4.3.1. |
| --- | --- |

4.4.4.

| 4.4.5. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις εν εξελίξει διαπραγματεύσεις σχετικά με την πρόταση οδηγίας του 2021 για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες και λαμβάνει υπό σημείωση τις εν εξελίξει διαπραγματεύσεις σχετικά με τη θέση του Συμβουλίου, καθώς και τις τροπολογίες που πρότεινε η Επιτροπή Απασχόλησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τον Δεκέμβριο του 2022. Ομοίως, η ΕΟΚΕ προτείνει την ανάπτυξη κατάλληλων προσεγγίσεων για τη διαχείριση της χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης στην εργασία κατά τρόπο που να αποτρέπει τους επαγγελματικούς κινδύνους και την υπονόμευση άλλων εργασιακών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

4.4.5.

4.5.   Εστίαση στην πρόληψη των εργασιακών ψυχοκοινωνικών κινδύνων

| 4.5.1. | Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση την ανακοίνωση με τίτλο «Στρατηγικό πλαίσιο της ΕΕ για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία κατά την περίοδο 2021-2027» [COM(2021) 323 final]. Επιπροσθέτως, η ΕΟΚΕ προτείνει τη θέσπιση ειδικής νομοθεσίας για την πρόληψη των ψυχοκοινωνικών κινδύνων σε επίπεδο ΕΕ, με την ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισμό της οδηγίας για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία (89/391/ΕΟΚ), με την προληπτική αντιμετώπιση των εργασιακών ψυχοκοινωνικών κινδύνων στην πηγή και με την αλλαγή του σχεδιασμού, της διαχείρισης και της οργάνωσης της εργασίας, δεδομένου ότι τα επιστημονικά στοιχεία δείχνουν ότι η ειδική εθνική νομοθεσία στον τομέα αυτόν αποτελεί αποτελεσματικότερη μορφή προληπτικής δράσης και μείωσης της έκθεσης σε αυτούς τους κινδύνους (32). |
| --- | --- |

4.5.1.

| 4.5.2. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι το δικαίωμα σε ένα ασφαλές και υγιές εργασιακό περιβάλλον θεσπίστηκε στο πλαίσιο των θεμελιωδών εργασιακών αρχών και δικαιωμάτων της ΔΟΕ στην 110η Διεθνή διάσκεψη Εργασίας τον Ιούνιο του 2022 και ότι η καταπολέμηση στην πηγή των ψυχοκοινωνικών κινδύνων που συνδέονται με την εργασία, μέσω οργανωτικών παρεμβάσεων για την αναδιαμόρφωση των συνθηκών εργασίας, αποτελεί ένα βασικό βήμα για την προώθηση της ψυχικής υγείας στον χώρο εργασίας, σύμφωνα με όσα συμφωνήθηκαν από τον ΠΟΥ και τη ΔΟΕ στις κατευθυντήριες γραμμές και τη σύνοψη πολιτικής τους όπου περιγράφονται πρακτικές στρατηγικές τον Σεπτέμβριο του 2022 (33). Εκτός από την πρόληψη των ψυχοκοινωνικών κινδύνων, οι οργανισμοί αυτοί συνιστούν, ως δεύτερο βήμα, τη βελτίωση της ψυχικής υγείας στην εργασία, την προστασία και την προώθησή της, ιδίως μέσω κατάρτισης και παρεμβάσεων που βελτιώνουν τις γνώσεις σε θέματα ψυχικής υγείας. Το τρίτο βήμα είναι η στήριξη των εργαζομένων με προβλήματα ψυχικής υγείας ώστε να συμμετέχουν πλήρως και ισότιμα στην εργασία μέσω εύλογων μέτρων προσαρμογής και προγραμμάτων επιστροφής στην εργασία. Τέλος, συνιστούν τη δημιουργία ευνοϊκού περιβάλλοντος με οριζόντια μέτρα για τη βελτίωση της ψυχικής υγείας στην εργασία μέσω της ηγεσίας, των επενδύσεων, των δικαιωμάτων, της ένταξης, της συμμετοχής, της τεκμηρίωσης και της συμμόρφωσης. |
| --- | --- |

4.5.2.

| 4.5.3. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι —όπως αναφέρεται και στη συμφωνία-πλαίσιο για το άγχος σε επίπεδο ΕΕ—, σύμφωνα με την οδηγία-πλαίσιο 89/391/ΕΟΚ, όλοι οι εργοδότες έχουν νομική υποχρέωση να προστατεύουν την επαγγελματική ασφάλεια και υγεία των εργαζομένων. Το καθήκον αυτό ισχύει επίσης για τα προβλήματα άγχους που συνδέονται με την εργασία, στο μέτρο που ενέχουν κίνδυνο για την υγεία και την ασφάλεια. |
| --- | --- |

4.5.3.

| 4.5.4. | Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ προτείνει η εν λόγω οδηγία να αναπτύξει την πρωτογενή πρόληψη των ψυχοκοινωνικών κινδύνων που συνδέονται με την εργασία με μια οργανωτική και συλλογική προσέγγιση. Για τον σκοπό αυτό, θα μπορούσε να ρυθμίζει: |
| --- | --- |

4.5.4.

| 4.5.4.1. | τις απαιτήσεις ποιότητας για τις χρησιμοποιούμενες μεθόδους αξιολόγησης (μέθοδοι που να επιβεβαιώνονται από δεδομένα για την υγεία, να μετρούν τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους που καθορίζονται από τα επιστημονικά στοιχεία, να απεικονίζουν τις ανισότητες κ.λπ.)· |
| --- | --- |

4.5.4.1.

| 4.5.4.2. | όπου χρειάζεται, τη θέσπιση, τον σχεδιασμό και την εφαρμογή προληπτικών μέτρων για την εξάλειψη ή την ελαχιστοποίηση των κινδύνων αυτών. Τα μέτρα αυτά πρέπει 1) να ανταποκρίνονται στα αποτελέσματα της αξιολόγησης των ψυχοκοινωνικών κινδύνων· 2) να αλλάζουν στην πηγή τις συνθήκες εργασίας που έχουν διαγνωστεί ως επιβλαβείς, με τη χρήση οργανωτικών παρεμβάσεων, ώστε τα προληπτικά μέτρα να μην επικεντρώνονται αποκλειστικά στην ενδυνάμωση και την αποκατάσταση· |
| --- | --- |

4.5.4.2.

| 4.5.4.3. | την υποχρέωση του εργοδότη να μειώνει τους εργασιακούς κινδύνους με την εφαρμογή κατάλληλων μέτρων για την αντιμετώπιση των εντοπισμένων ψυχολογικών κινδύνων που συνδέονται με την εργασία αναδιαμορφώνοντας τις συνθήκες εργασίας. Η υποχρέωση αυτή θα περιλαμβάνει: βελτίωση της τεχνολογίας και των διαδικασιών παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών και αύξηση του προσωπικού ώστε να μειωθεί ο φόρτος· διασφάλιση του ότι ο προγραμματισμός των ωραρίων είναι συμβατός με την παροχή φροντίδας εντός των οικογενειών· προώθηση των συμμετοχικών και συνεργατικών μεθόδων εργασίας, ώστε να έχουν οι εργαζόμενοι λόγο ως προς τον τρόπο που εκτελούνται οι εργασίες τους, και αύξηση της λειτουργικής υποστήριξης μεταξύ εργαζομένων και των διευθυντών τους· καθιέρωση δίκαιων διαδικασιών προσλήψεων, κατανομής καθηκόντων, κατάρτισης και προαγωγών για τη βελτίωση της ποιότητας της ηγεσίας· σχεδιασμό εμπλουτισμένων καθηκόντων ώστε να μπορούν οι εργαζόμενοι να χρησιμοποιούν τις δεξιότητες και τις γνώσεις τους και να μαθαίνουν καινούργιες· προώθηση της σταθερότητας της απασχόλησης και των συνθηκών εργασίας και προβλεψιμότητα όσον αφορά τις αλλαγές, οι οποίες πρέπει να είναι αιτιολογημένες και εύλογες, ώστε να αποτρέπεται η εργασιακή ανασφάλεια· και επαρκή μισθό που να δίνει τη δυνατότητα για αξιοπρεπή ζωή, σύμφωνα με το εφαρμοστέο δίκαιο, τον κοινωνικό διάλογο και τις συλλογικές συμβάσεις. Όλα αυτά τα μέτρα θα συμβάλουν στη μείωση της επισφαλούς εργασίας και στην προστασία της ψυχικής υγείας· |
| --- | --- |

4.5.4.3.

| 4.5.4.4. | την απαίτηση να λαμβάνεται δεόντως υπόψη ο προληπτικός σκοπός της αξιολόγησης για να προωθηθεί η αποτελεσματική διαχείριση αυτών των κινδύνων, με την αποφυγή των αμιγώς γραφειοκρατικών επαναξιολογήσεων· |
| --- | --- |

4.5.4.4.

| 4.5.4.5. | τη διασφάλιση ότι όλα αυτά τα μέτρα για την πρόληψη στην πηγή των ψυχοκοινωνικών κινδύνων, από τον σχεδιασμό της αξιολόγησης έως τις οργανωτικές αλλαγές και την παρακολούθηση της αποτελεσματικότητάς τους όσον αφορά τη μείωση των κινδύνων, βασίζονται στη συμμετοχή των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους στον χώρο εργασίας ή στην επιχείρηση σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες για την ενημέρωση και τη διαβούλευση των εργαζομένων και/ή των εκπροσώπων τους. Για τον σκοπό αυτό, θα πρέπει να διασφαλιστεί σύμφωνα με τους ισχύοντες εθνικούς κανόνες η ύπαρξη και η λειτουργία των αρμόδιων οργάνων όταν το προβλέπει η εθνική νομοθεσία και/ή οι συλλογικές συμβάσεις (επιτροπές υγείας και ασφάλειας, εκπρόσωποι προληπτικής δράσης, συμβούλια εργαζομένων κ.λπ.), καθώς και οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των εκπροσώπων των εργαζομένων και των εργοδοτών σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία και τις συλλογικές συμβάσεις. |
| --- | --- |

4.5.4.5.

4.6.   Βιομηχανική πολιτική σχεδιασμένη με στόχο τη στήριξη της δημιουργίας ποιοτικών θέσεων εργασίας

| 4.6.1. | Η βιομηχανική πολιτική των επιμέρους χωρών, μεταξύ άλλων παραγόντων, έχει αντίκτυπο στην ικανότητα των επιχειρήσεων να δημιουργούν υψηλής ποιότητας και εξειδικευμένες θέσεις εργασίας σε μια οικονομία. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προτείνει στον σχεδιασμό της βιομηχανικής πολιτικής σε ευρωπαϊκό επίπεδο να λαμβάνεται υπόψη ο στόχος της δημιουργίας εξειδικευμένων θέσεων εργασίας υψηλής ποιότητας που θα εξασφαλίζουν υγιείς συνθήκες εργασίας και θα βελτιώνουν την ανταγωνιστικότητα. Αυτό θα μπορούσε, μεταξύ άλλων, να βασίζεται: |
| --- | --- |

4.6.1.

| 4.6.1.1. | σε μια πολύ πιο ενεργό συνεργασία των δημόσιων αρχών, συμπεριλαμβανομένων των οργανισμών οικονομικής ανάπτυξης, με εστίαση στην παροχή των απαραίτητων υποδομών, καθώς και σε ενεργές πολιτικές απασχόλησης προσανατολισμένες στις ειδικές ανάγκες των βιομηχανιών με τις μεγαλύτερες δυνατότητες δημιουργίας ποιοτικών τοπικών θέσεων εργασίας, με την απαίτηση, για αντάλλαγμα, από τις δικαιούχες επιχειρήσεις, ενός ελαχίστου αριθμού από αυτές τις θέσεις εργασίας· |
| --- | --- |

4.6.1.1.

| 4.6.1.2. | στη στόχευση των επενδύσεων στην έρευνα και ανάπτυξη για τεχνολογίες που αυξάνουν την παραγωγικότητα και είναι φιλικές προς την εργασία, προκειμένου να αυξηθεί μέσω συνεργειών η ικανότητά τους να δημιουργούν αξία· |
| --- | --- |

4.6.1.2.

| 4.6.1.3. | στη συμπερίληψη κριτηρίων για την προληπτική αντιμετώπιση των επαγγελματικών κινδύνων και την προστασία της υγείας των εργαζομένων στον σχεδιασμό της βιομηχανικής πολιτικής· |
| --- | --- |

4.6.1.3.

| 4.6.1.4. | στη συμπερίληψη κεφαλαίων για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη που θα διασφαλίζουν τα εργασιακά δικαιώματα στις διεθνείς εμπορικές συμφωνίες. |
| --- | --- |

4.6.1.4.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ προτείνει η γνώση των ατομικών και συλλογικών εργασιακών δικαιωμάτων, καθώς και των επιχειρηματικών δεξιοτήτων, να συμπεριληφθεί στο οριζόντιο πρόγραμμα σπουδών της υποχρεωτικής εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης σε κάθε χώρα, προκειμένου οι μελλοντικοί εργαζόμενοι και εργοδότες να είναι εφοδιασμένοι με τις απαραίτητες γνώσεις για τα θέματα αυτά. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των ερευνών και των δεδομένων των Eurofound, EU-OSHA και Eurostat, η ΕΟΚΕ προτείνει να εντοπίζονται ανά τακτά διαστήματα οι πιο διαδεδομένες μορφές επισφαλούς εργασίας και το πλαίσιο ανάπτυξής τους (χώρες, τομείς κ.λπ.) καθώς και οι ομάδες που πλήττονται περισσότερο (εργαζόμενοι σε χειρωνακτικές θέσεις εργασίας, γυναίκες, νέοι κ.λπ.) και να εξετάζεται η εξέλιξή της τάσης. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ προτείνει την ενίσχυση της έρευνας σχετικά με την ποιότητα της εργασίας και την ψυχική υγεία, αρχής γενομένης από τη βελτίωση των συστημάτων πληροφοριών και επιδημιολογικής επιτήρησης στους τομείς αυτούς. |
| --- | --- |

4.9.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  Οδηγία 89/391/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Ιουνίου 1989, σχετικά με την εφαρμογή μέτρων για την προώθηση της βελτίωσης της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία (ΕΕ L 183 της 29.6.1989, σ. 1).

1

(2)  https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_856821/lang--en/index.htm

2

(3)  Δεύτερη Αντιπροεδρία της κυβέρνησης, Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Οικονομίας: Αίτημα για την κατάρτιση διερευνητικής γνωμοδότησης.

3

(4)  Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, 70ή συνεδρίαση (2015), Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development (Να αλλάξουμε τον κόσμο μας: η Ατζέντα του 2030 για τη βιώσιμη ανάπτυξη), ψήφισμα που εγκρίθηκε από τη Γενική Συνέλευση στις 25 Σεπτεμβρίου 2015.

4

Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development

(5)  https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-health-at-work

5

(6)  https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-8-2017-0290_EL.html

6

(7)  https://osha.europa.eu/en/tools-and-resources/eu-osha-thesaurus/term/62001d

7

(8)  https://doi.org/10.1186/s13643-021-01728-z

8

(9)  https://www.eurofound.europa.eu/el/node/91840

9

(10)  EU-OSHA (2013), Προτεραιότητες της έρευνας στον τομέα της επαγγελματικής ασφάλειας και υγείας στην Ευρώπη: 2013-2020, Λουξεμβούργο, Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 10.2802/25457.

10

Προτεραιότητες της έρευνας στον τομέα της επαγγελματικής ασφάλειας και υγείας στην Ευρώπη: 2013-2020

(11)  Niedhammer, I., Bertrais, S. & Witt, K. (2021), «Psychosocial work exposures and health outcomes: a meta-review of 72 literature reviews with meta-analysis» (Έκθεση σε ψυχοκοινωνικούς κινδύνους στην εργασία και επιπτώσεις στην υγεία: μετα-ανασκόπηση 72 βιβλιογραφικών ανασκοπήσεων με μετα-ανάλυση), Scandinavian Journal of Work, Environment & Health, 47(7), 489-508.

11

Scandinavian Journal of Work, Environment & Health

(12)  Blomqvist, S., Virtanen, M., LaMontagne, A. D. & Magnusson Hanson, L. L. (2022), «Perceived job insecurity and risk of suicide and suicide attempts: a study of men and women in the Swedish working population» (Εκλαμβανόμενη εργασιακή ανασφάλεια και κίνδυνος αυτοκτονίας και απόπειρας αυτοκτονίας: μελέτη σε άνδρες και γυναίκες στον σουηδικό ενεργό πληθυσμό), Scandinavian Journal of Work, Environment & Health, 48(4), 293-301.

12

Scandinavian Journal of Work, Environment & Health

(13)  Duchaine, CS et al. (2020), «Psychosocial stressors at work and the risk of sickness absence due to a diagnosed mental disorder: a systematic review and meta-analysis» (Ψυχολογικοί στρεσογόνοι παράγοντες στην εργασία και κίνδυνος αναρρωτικής άδειας λόγω διαγνωσμένης ψυχικής διαταραχής: συστηματική ανάλυση και μετα-ανάλυση), JAMA psychiatry, 77(8), 842-851.

13

JAMA psychiatry

(14)  Niedhammer, Bertrais, Witt (2021) (βλέπε παραπάνω).

14

(15)  Niedhammer, I et al. (2022), «Update of the fractions of cardiovascular diseases and mental disorders attributable to psychosocial work factors in Europe» (Επικαιροποίηση του μέρους των καρδιαγγειακών παθήσεων και των ψυχικών διαταραχών που μπορούν να αποδοθούν σε ψυχοκοινωνικούς εργασιακούς παράγοντες στην Ευρώπη), International Archives of Occupational and Environmental Health (Διεθνή αρχεία επαγγελματικής και περιβαλλοντικής υγείας), 95(1), 233-247.

15

International Archives of Occupational and Environmental Health

(16)  https://oshwiki.osha.europa.eu/el/themes/precarious-work-definitions-workers-affected-and-osh-consequences

16

(17)  Matilla-Santander, N et al. (2019), «Measuring precarious employment in Europe 8 years into the global crisis» (Μέτρηση της επισφαλούς απασχόλησης στην Ευρώπη μετά από 8 χρόνια παγκόσμιας κρίσης), J Public Health (Oxf), 41(2), 259-267.

17

J Public Health (Oxf)

(18)  Eurofound (2021), Working conditions and sustainable work: An analysis using the job quality framework (Συνθήκες εργασίας και βιώσιμη εργασία: Ανάλυση με τη χρήση του πλαισίου ποιότητας της εργασίας), Λουξεμβούργο, Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

18

Working conditions and sustainable work: An analysis using the job quality framework

(19)  https://visualisation.osha.europa.eu/esener/el/survey/datavisualisation/2019

19

(20)  Ανακοίνωση σχετικά με ένα στρατηγικό πλαίσιο της ΕΕ για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία κατά την περίοδο 2021-2027: Ασφάλεια και υγεία στην εργασία σε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο εργασίας [COM(2021) 323 final].

20

(21)  Οδηγία 2003/88/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 4ης Νοεμβρίου 2003, σχετικά με ορισμένα στοιχεία της οργάνωσης του χρόνου εργασίας (ΕΕ L 299 της 18.11.2003, σ. 9).

21

(22)  Οδηγία (ΕΕ) 2019/1158 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Ιουνίου 2019, σχετικά με την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής για τους γονείς και τους φροντιστές και την κατάργηση της οδηγίας 2010/18/ΕΕ του Συμβουλίου (ΕΕ L 188 της 12.7.2019, σ. 79).

22

(23)  Οδηγία (ΕΕ) 2022/2041 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Οκτωβρίου 2022, για επαρκείς κατώτατους μισθούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ L 275 της 25.10.2022, σ. 33).

23

(24)  Οδηγία 2006/54/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουλίου 2006, για την εφαρμογή της αρχής των ίσων ευκαιριών και της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών σε θέματα εργασίας και απασχόλησης (αναδιατύπωση) (ΕΕ L 204 της 26.7.2006, σ. 23).

24

(25)  Οδηγία 2000/78/ΕΚ του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2000, για τη διαμόρφωση γενικού πλαισίου για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία (ΕΕ L 303 της 2.12.2000, σ. 16).

25

(26)  Οδηγία 2000/43/ΕΚ του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 2000, περί εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχείρισης προσώπων ασχέτως φυλετικής ή εθνοτικής τους καταγωγής (ΕΕ L 180 της 19.7.2000, σ. 22).

26

(27)  Οδηγία (ΕΕ) 2019/1152 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Ιουνίου 2019, για διαφανείς και προβλέψιμους όρους εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ L 186 της 11.7.2019, σ. 105).

27

(28)  Οδηγία 2009/38/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 6ης Μαΐου 2009, για τη θέσπιση ευρωπαϊκού συμβουλίου εργαζομένων ή διαδικασίας σε επιχειρήσεις και ομίλους επιχειρήσεων κοινοτικής κλίμακας με σκοπό να ενημερώνονται οι εργαζόμενοι και να ζητείται η γνώμη τους (αναδιατύπωση) (ΕΕ L 122 της 16.5.2009, σ. 28).

28

(29)  Οδηγία 2003/72/ΕΚ του Συμβουλίου, της 22ας Ιουλίου 2003, για τη συμπλήρωση του καταστατικού του ευρωπαϊκού συνεταιρισμού όσον αφορά το ρόλο των εργαζομένων (ΕΕ L 207 της 18.8.2003, σ. 25).

29

(30)  Οδηγία 2002/14/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαρτίου 2002, περί θεσπίσεως γενικού πλαισίου ενημερώσεως και διαβουλεύσεως των εργαζομένων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα — Kοινή δήλωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής για την εκπροσώπηση των εργαζομένων (ΕΕ L 80 της 23.3.2002, σ. 29).

30

(31)  https://www.ilo.org/global/topics/labour-administration-inspection/resources-library/publications/WCMS_844151/lang--en/index.htm, § 4.1.8.

31

(32)  Jain, A. et al. (2022), «The impact of national legislation on psychosocial risks on organisational action plans, psychosocial working conditions, and employee work-related stress in Europe» (Ο αντίκτυπος της εθνικής νομοθεσίας στους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους στα οργανωτικά σχέδια δράσης, στις ψυχοκοινωνικές συνθήκες εργασίας και στο εργασιακό άγχος των εργαζομένων στην Ευρώπη), Social Science & Medicine 302.

32

Social Science & Medicine

(33)  https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_protect/---protrav/---safework/documents/publication/wcms_856976.pdf

33

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Οι ακόλουθες τροπολογίες, οι οποίες έλαβαν τουλάχιστον το ένα τέταρτο των εκπεφρασμένων ψήφων, απορρίφθηκαν κατά τη διάρκεια της συζήτησης (άρθρο 60 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού):

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 1

Υποβάλλεται από:

BLIJLEVENS René

DANISMAN Mira-Maria

MINCHEVA Mariya

PILAWSKI Lech

POTTIER Jean-Michel

VADÁSZ Borbála

SOC/745

Επισφαλής απασχόληση και ψυχική υγεία

Σημείο 2.7

Να προστεθεί νέο σημείο

Θέση: μετά το υφιστάμενο σημείο 2.6

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| | Ο ορισμός που χρησιμοποιήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο ψήφισμά του του 2017

   (12)

  υποδεικνύει, αφενός, ότι επισφαλής απασχόληση σημαίνει εργασία η οποία δεν συμμορφώνεται με την ισχύουσα νομοθεσία. Ωστόσο, ο ορισμός αυτός αναφέρεται επίσης σε εργασία η οποία «δεν προσφέρει επαρκή μέσα για μία αξιοπρεπή ζωή ή την ενδεδειγμένη κοινωνική προστασία». Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι, σύμφωνα με το Eurofound, η επισφαλής εργασία είναι μια έννοια που δεν έχει καθολικά αποδεκτό ορισμό σε ολόκληρη την Ευρώπη, ενώ αναγνωρίζεται ευρέως η ανάγκη αντιμετώπισης αυτού του σύνθετου φαινομένου. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, οι κίνδυνοι για την ψυχική υγεία στην εργασία, οι οποίοι ονομάζονται επίσης ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι, ενδέχεται να σχετίζονται, μεταξύ άλλων, με τη φύση ή το ωράριο της εργασίας, με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά του χώρου εργασίας ή με ευκαιρίες για την εξέλιξη της επαγγελματικής σταδιοδρομίας. Ο ΠΟΥ επισημαίνει επίσης ότι, παρότι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι υπάρχει περίπτωση να υπάρχουν σε όλους τους τομείς, ορισμένοι εργαζόμενοι είναι πιθανότερο να εκτεθούν σε αυτούς τους κινδύνους από άλλους, λόγω της φύσης, του τόπου και του τρόπου εργασίας τους

   (13)

  . Επίσης, στην αυτόνομη συμφωνία των κοινωνικών εταίρων για το άγχος σε επίπεδο ΕΕ αναφέρεται ότι το εργασιακό άγχος μπορεί να προκληθεί από διάφορους παράγοντες, όπως η φύση της εργασίας, η οργάνωση της εργασίας, το εργασιακό περιβάλλον, η ελλιπής επικοινωνία κ.λπ

   (14)

  . Αυτό σημαίνει ότι, κατά την αξιολόγηση της σχέσης μεταξύ επισφαλούς απασχόλησης και κινδύνων για την ψυχική υγεία, πρέπει να συνεκτιμάται η απουσία καθολικά αποδεκτού ορισμού στην Ευρώπη. Επιπλέον, η αξιολόγηση πρέπει να συνεκτιμά τα ακόλουθα στοιχεία:








  — | Δεν υπάρχει αυτόματος αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ αυτού που θεωρείται ως επισφαλής εργασία στην παρούσα γνωμοδότηση και της κακής ψυχικής υγείας, αλλά η επισφαλής εργασία είναι ένας από


  τους παράγοντες κινδύνου που ενδέχεται να έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην ψυχική υγεία των εργαζομένων. Τα θέματα που θίγονται στα σημεία

   (15)

  1.3 και 2.6 της παρούσας γνωμοδότησης έρχονται σε αντίθεση με την εκτίμηση αυτή ή δεν την αντικατοπτρίζουν επαρκώς. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Ο ορισμός που χρησιμοποιήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο ψήφισμά του του 2017

   (12)

  υποδεικνύει, αφενός, ότι επισφαλής απασχόληση σημαίνει εργασία η οποία δεν συμμορφώνεται με την ισχύουσα νομοθεσία. Ωστόσο, ο ορισμός αυτός αναφέρεται επίσης σε εργασία η οποία «δεν προσφέρει επαρκή μέσα για μία αξιοπρεπή ζωή ή την ενδεδειγμένη κοινωνική προστασία». Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι, σύμφωνα με το Eurofound, η επισφαλής εργασία είναι μια έννοια που δεν έχει καθολικά αποδεκτό ορισμό σε ολόκληρη την Ευρώπη, ενώ αναγνωρίζεται ευρέως η ανάγκη αντιμετώπισης αυτού του σύνθετου φαινομένου. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, οι κίνδυνοι για την ψυχική υγεία στην εργασία, οι οποίοι ονομάζονται επίσης ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι, ενδέχεται να σχετίζονται, μεταξύ άλλων, με τη φύση ή το ωράριο της εργασίας, με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά του χώρου εργασίας ή με ευκαιρίες για την εξέλιξη της επαγγελματικής σταδιοδρομίας. Ο ΠΟΥ επισημαίνει επίσης ότι, παρότι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι υπάρχει περίπτωση να υπάρχουν σε όλους τους τομείς, ορισμένοι εργαζόμενοι είναι πιθανότερο να εκτεθούν σε αυτούς τους κινδύνους από άλλους, λόγω της φύσης, του τόπου και του τρόπου εργασίας τους

   (13)

  . Επίσης, στην αυτόνομη συμφωνία των κοινωνικών εταίρων για το άγχος σε επίπεδο ΕΕ αναφέρεται ότι το εργασιακό άγχος μπορεί να προκληθεί από διάφορους παράγοντες, όπως η φύση της εργασίας, η οργάνωση της εργασίας, το εργασιακό περιβάλλον, η ελλιπής επικοινωνία κ.λπ

   (14)

  . Αυτό σημαίνει ότι, κατά την αξιολόγηση της σχέσης μεταξύ επισφαλούς απασχόλησης και κινδύνων για την ψυχική υγεία, πρέπει να συνεκτιμάται η απουσία καθολικά αποδεκτού ορισμού στην Ευρώπη. Επιπλέον, η αξιολόγηση πρέπει να συνεκτιμά τα ακόλουθα στοιχεία:

—

Δεν υπάρχει αυτόματος αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ αυτού που θεωρείται ως επισφαλής εργασία στην παρούσα γνωμοδότηση και της κακής ψυχικής υγείας, αλλά η επισφαλής εργασία είναι ένας από


  τους παράγοντες κινδύνου που ενδέχεται να έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην ψυχική υγεία των εργαζομένων. Τα θέματα που θίγονται στα σημεία

   (15)

  1.3 και 2.6 της παρούσας γνωμοδότησης έρχονται σε αντίθεση με την εκτίμηση αυτή ή δεν την αντικατοπτρίζουν επαρκώς.

| — | Η ψυχική υγεία είναι συνδυασμός ατομικών, οικογενειακών, κοινωνικοοικονομικών, και περιβαλλοντικών συνθηκών, και ορισμένοι από τους παράγοντες κινδύνου για την ψυχική υγεία είναι παρόντες στους χώρους εργασίας, αλλά και στην κοινωνία γενικότερα. Η επισφάλεια πρέπει πάντα να βασίζεται σε μια αξιολόγηση της κατάστασης του ατόμου. Το γεγονός αυτό αντικατοπτρίζεται επίσης στη συμφωνία-πλαίσιο των κοινωνικών εταίρων για το άγχος

   (16)

  σε επίπεδο ΕΕ, στην οποία αναφέρεται ότι η ποικιλομορφία του εργατικού δυναμικού αποτελεί σημαντικό παράγοντα κατά την αντιμετώπιση προβλημάτων εργασιακού άγχους, όπως επίσης ότι διαφορετικά άτομα μπορούν να αντιδράσουν διαφορετικά σε παρόμοιες καταστάσεις και ότι το ίδιο άτομο μπορεί να αντιδράσει διαφορετικά σε παρόμοιες καταστάσεις σε διαφορετικές στιγμές της ζωής του. Τα θέματα που θίγονται στα σημεία 1.5 και 2.6 της παρούσας γνωμοδότησης έρχονται σε αντίθεση με τις εκτιμήσεις αυτές ή δεν τις αντικατοπτρίζουν επαρκώς. |
| --- | --- |

—

Η ψυχική υγεία είναι συνδυασμός ατομικών, οικογενειακών, κοινωνικοοικονομικών, και περιβαλλοντικών συνθηκών, και ορισμένοι από τους παράγοντες κινδύνου για την ψυχική υγεία είναι παρόντες στους χώρους εργασίας, αλλά και στην κοινωνία γενικότερα. Η επισφάλεια πρέπει πάντα να βασίζεται σε μια αξιολόγηση της κατάστασης του ατόμου. Το γεγονός αυτό αντικατοπτρίζεται επίσης στη συμφωνία-πλαίσιο των κοινωνικών εταίρων για το άγχος

   (16)

  σε επίπεδο ΕΕ, στην οποία αναφέρεται ότι η ποικιλομορφία του εργατικού δυναμικού αποτελεί σημαντικό παράγοντα κατά την αντιμετώπιση προβλημάτων εργασιακού άγχους, όπως επίσης ότι διαφορετικά άτομα μπορούν να αντιδράσουν διαφορετικά σε παρόμοιες καταστάσεις και ότι το ίδιο άτομο μπορεί να αντιδράσει διαφορετικά σε παρόμοιες καταστάσεις σε διαφορετικές στιγμές της ζωής του. Τα θέματα που θίγονται στα σημεία 1.5 και 2.6 της παρούσας γνωμοδότησης έρχονται σε αντίθεση με τις εκτιμήσεις αυτές ή δεν τις αντικατοπτρίζουν επαρκώς.

| — | Επιπλέον, πολλά από τα ζητήματα που συνδέονται με τις διάφορες μορφές απασχόλησης αντιμετωπίζονται ήδη στην ενωσιακή και εθνική νομοθεσία που αφορά την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, τον χρόνο εργασίας και άλλες σχετικές πτυχές. Τα θέματα που θίγονται στα σημεία 1.11, 2.6, 4.5.1, 4.5.4 και 4.5.4.3 της παρούσας γνωμοδότησης έρχονται σε αντίθεση με τις εκτιμήσεις αυτές ή δεν τις αντικατοπτρίζουν επαρκώς. |
| --- | --- |

—

Επιπλέον, πολλά από τα ζητήματα που συνδέονται με τις διάφορες μορφές απασχόλησης αντιμετωπίζονται ήδη στην ενωσιακή και εθνική νομοθεσία που αφορά την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, τον χρόνο εργασίας και άλλες σχετικές πτυχές. Τα θέματα που θίγονται στα σημεία 1.11, 2.6, 4.5.1, 4.5.4 και 4.5.4.3 της παρούσας γνωμοδότησης έρχονται σε αντίθεση με τις εκτιμήσεις αυτές ή δεν τις αντικατοπτρίζουν επαρκώς.

| — | Ταυτόχρονα, αυτές οι μορφές εργασίας, οι οποίες θεωρούνται ως επισφαλείς στην παρούσα γνωμοδότηση, μπορούν επίσης να αποτελέσουν εφαλτήριο για την είσοδο στην αγορά εργασίας και τη σταδιακή μετάβαση σε πιο μόνιμη απασχόληση. Τα θέματα που θίγονται στο σημείο 1.5 της παρούσας γνωμοδότησης έρχονται σε αντίθεση με την εκτίμηση αυτή ή δεν την αντικατοπτρίζουν επαρκώς. |
| --- | --- |

—

Ταυτόχρονα, αυτές οι μορφές εργασίας, οι οποίες θεωρούνται ως επισφαλείς στην παρούσα γνωμοδότηση, μπορούν επίσης να αποτελέσουν εφαλτήριο για την είσοδο στην αγορά εργασίας και τη σταδιακή μετάβαση σε πιο μόνιμη απασχόληση. Τα θέματα που θίγονται στο σημείο 1.5 της παρούσας γνωμοδότησης έρχονται σε αντίθεση με την εκτίμηση αυτή ή δεν την αντικατοπτρίζουν επαρκώς.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 81 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 127 |
| Αποχές: | 13 |

Ψήφοι υπέρ:

81

Ψήφοι κατά:

127

Αποχές:

13

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 3

Υποβάλλεται από:

BLIJLEVENS René

DANISMAN Mira-Maria

MINCHEVA Mariya

PILAWSKI Lech

POTTIER Jean-Michel

VADÁSZ Borbála

SOC/745

Επισφαλής απασχόληση και ψυχική υγεία

Σημείο 4.5.1

Να προστεθεί νέο σημείο

Θέση: μετά το υφιστάμενο σημείο 4.5

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| | Η προαγωγή της ψυχικής υγείας και ευεξίας είναι προς το συμφέρον ολόκληρης της κοινωνίας. Κατά την επαγγελματική ζωή, η προαγωγή της ψυχικής υγείας είναι σημαντική, δεδομένου ότι τα προβλήματα ψυχικής υγείας μπορούν να οδηγήσουν σε χαμηλότερη παραγωγικότητα της εργασίας, χαμηλότερες επιδόσεις στην εργασία και υψηλότερες απουσίες ενώ η καλή ψυχική υγεία συνδέεται με αύξηση της προθυμίας για εργασία και της παραγωγικότητας. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την προσέγγιση της Επιτροπής

   (29)

  όσον αφορά την προετοιμασία, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους, μη νομοθετικής πρωτοβουλίας σε επίπεδο ΕΕ αναφορικά με την ψυχική υγεία στην εργασία που θα αξιολογεί τα αναδυόμενα ζητήματα ψυχικής υγείας των εργαζομένων. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης τον στόχο της Επιτροπής να καταστούν οι ψυχοκοινωνικοί και εργονομικοί κίνδυνοι μέρος εκστρατείας για υγιείς χώρους εργασίας. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να δοθεί περισσότερη προσοχή, τόσο σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο όσο και στον χώρο εργασίας, σε κατάλληλες πολιτικές και/ή δράσεις για την ανάπτυξη της πρωταρχικής πρόληψης των ψυχοκοινωνικών κινδύνων που συνδέονται με την εργασία, με τη χρήση μιας οργανωτικής και συλλογικής προσέγγισης όπου κρίνεται σκόπιμο. Δεν είναι, ωστόσο, αναγκαίο να προταθεί ειδική νομοθεσία σε επίπεδο ΕΕ για την πρόληψη των ψυχοκοινωνικών κινδύνων. Τα θέματα που θίγονται στα σημεία 1.11, 4.5.1, 4.5.4 και 4.5.4.3 της παρούσας γνωμοδότησης έρχονται σε αντίθεση με την εκτίμηση αυτή ή δεν την αντικατοπτρίζουν επαρκώς. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Η προαγωγή της ψυχικής υγείας και ευεξίας είναι προς το συμφέρον ολόκληρης της κοινωνίας. Κατά την επαγγελματική ζωή, η προαγωγή της ψυχικής υγείας είναι σημαντική, δεδομένου ότι τα προβλήματα ψυχικής υγείας μπορούν να οδηγήσουν σε χαμηλότερη παραγωγικότητα της εργασίας, χαμηλότερες επιδόσεις στην εργασία και υψηλότερες απουσίες ενώ η καλή ψυχική υγεία συνδέεται με αύξηση της προθυμίας για εργασία και της παραγωγικότητας. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την προσέγγιση της Επιτροπής

   (29)

  όσον αφορά την προετοιμασία, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους, μη νομοθετικής πρωτοβουλίας σε επίπεδο ΕΕ αναφορικά με την ψυχική υγεία στην εργασία που θα αξιολογεί τα αναδυόμενα ζητήματα ψυχικής υγείας των εργαζομένων. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης τον στόχο της Επιτροπής να καταστούν οι ψυχοκοινωνικοί και εργονομικοί κίνδυνοι μέρος εκστρατείας για υγιείς χώρους εργασίας. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να δοθεί περισσότερη προσοχή, τόσο σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο όσο και στον χώρο εργασίας, σε κατάλληλες πολιτικές και/ή δράσεις για την ανάπτυξη της πρωταρχικής πρόληψης των ψυχοκοινωνικών κινδύνων που συνδέονται με την εργασία, με τη χρήση μιας οργανωτικής και συλλογικής προσέγγισης όπου κρίνεται σκόπιμο. Δεν είναι, ωστόσο, αναγκαίο να προταθεί ειδική νομοθεσία σε επίπεδο ΕΕ για την πρόληψη των ψυχοκοινωνικών κινδύνων. Τα θέματα που θίγονται στα σημεία 1.11, 4.5.1, 4.5.4 και 4.5.4.3 της παρούσας γνωμοδότησης έρχονται σε αντίθεση με την εκτίμηση αυτή ή δεν την αντικατοπτρίζουν επαρκώς.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 91 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 127 |
| Αποχές: | 18 |

Ψήφοι υπέρ:

91

Ψήφοι κατά:

127

Αποχές:

18

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 4

Υποβάλλεται από:

BLIJLEVENS René

DANISMAN Mira-Maria

MINCHEVA Mariya

PILAWSKI Lech

POTTIER Jean-Michel

VADÁSZ Borbála

SOC/745

Επισφαλής απασχόληση και ψυχική υγεία

Σημείο 4.6.1

Να προστεθεί νέο σημείο

Θέση: μετά το υφιστάμενο σημείο 4.6

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| | Λόγω των ριζικών αλλαγών στο επιχειρησιακό περιβάλλον, η ΕΕ πρέπει επειγόντως να διαμορφώσει μια ολοκληρωμένη και επικαιροποιημένη βιομηχανική πολιτική που θα βασίζεται στην καινοτομία και στην αριστεία. Οι επιχειρήσεις θα είναι σε θέση να δημιουργήσουν απασχόληση και θα προσφέρουν ποιοτικές θέσεις εργασίας εφόσον υφίσταται ένα ευνοϊκό κανονιστικό και επενδυτικό περιβάλλον και εφόσον η επιχειρηματική δραστηριότητα μπορεί να ασκηθεί επικερδώς. Αυτό σημαίνει ότι οι θέσεις εργασίας δεν μπορούν να προβλεφθούν μέσω μιας βιομηχανικής πολιτικής. Ομοίως, δεν είναι βιώσιμο ούτε εύλογο να απαιτείται από τις επιχειρήσεις που επωφελούνται από τις υποδομές ή τις ενεργές πολιτικές απασχόλησης να δημιουργούν έναν ελάχιστο αριθμό θέσεων εργασίας. Επιπλέον, η βιομηχανική πολιτική συνυπάρχει με το ισχύον ενωσιακό και εθνικό κανονιστικό πλαίσιο για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, αλλά η ίδια η βιομηχανική πολιτική δεν προβλέπει τα κριτήρια πρόληψης των επαγγελματικών κινδύνων. Τέλος, οι επιχειρήσεις χρειάζονται να έχουν επίσης πρόσβαση σε εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό, αλλά επί του παρόντος αντιμετωπίζουν ελλείψεις προσωπικού και δεξιοτήτων, πράγμα που υπογραμμίζει τη σημασία της ύπαρξης αποτελεσματικών συστημάτων διά βίου μάθησης και της καλύτερης πρόβλεψης των μελλοντικών αναγκών σε δεξιότητες. Τα θέματα που θίγονται στα σημεία 4.6.1.1 και 4.6.1.3 της παρούσας γνωμοδότησης έρχονται σε αντίθεση με τις εκτιμήσεις αυτές ή δεν τις αντικατοπτρίζουν επαρκώς. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Λόγω των ριζικών αλλαγών στο επιχειρησιακό περιβάλλον, η ΕΕ πρέπει επειγόντως να διαμορφώσει μια ολοκληρωμένη και επικαιροποιημένη βιομηχανική πολιτική που θα βασίζεται στην καινοτομία και στην αριστεία. Οι επιχειρήσεις θα είναι σε θέση να δημιουργήσουν απασχόληση και θα προσφέρουν ποιοτικές θέσεις εργασίας εφόσον υφίσταται ένα ευνοϊκό κανονιστικό και επενδυτικό περιβάλλον και εφόσον η επιχειρηματική δραστηριότητα μπορεί να ασκηθεί επικερδώς. Αυτό σημαίνει ότι οι θέσεις εργασίας δεν μπορούν να προβλεφθούν μέσω μιας βιομηχανικής πολιτικής. Ομοίως, δεν είναι βιώσιμο ούτε εύλογο να απαιτείται από τις επιχειρήσεις που επωφελούνται από τις υποδομές ή τις ενεργές πολιτικές απασχόλησης να δημιουργούν έναν ελάχιστο αριθμό θέσεων εργασίας. Επιπλέον, η βιομηχανική πολιτική συνυπάρχει με το ισχύον ενωσιακό και εθνικό κανονιστικό πλαίσιο για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, αλλά η ίδια η βιομηχανική πολιτική δεν προβλέπει τα κριτήρια πρόληψης των επαγγελματικών κινδύνων. Τέλος, οι επιχειρήσεις χρειάζονται να έχουν επίσης πρόσβαση σε εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό, αλλά επί του παρόντος αντιμετωπίζουν ελλείψεις προσωπικού και δεξιοτήτων, πράγμα που υπογραμμίζει τη σημασία της ύπαρξης αποτελεσματικών συστημάτων διά βίου μάθησης και της καλύτερης πρόβλεψης των μελλοντικών αναγκών σε δεξιότητες. Τα θέματα που θίγονται στα σημεία 4.6.1.1 και 4.6.1.3 της παρούσας γνωμοδότησης έρχονται σε αντίθεση με τις εκτιμήσεις αυτές ή δεν τις αντικατοπτρίζουν επαρκώς.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 89 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 139 |
| Αποχές: | 9 |

Ψήφοι υπέρ:

89

Ψήφοι κατά:

139

Αποχές:

9

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 5

Υποβάλλεται από:

BLIJLEVENS René

DANISMAN Mira-Maria

MINCHEVA Mariya

PILAWSKI Lech

POTTIER Jean-Michel

VADÁSZ Borbála

SOC/745

Επισφαλής απασχόληση και ψυχική υγεία

Σημείο 1.3

Να προστεθεί νέο σημείο

Θέση: μετά το υφιστάμενο σημείο 1.2

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| | Για παράδειγμα, στην αυτόνομη συμφωνία των κοινωνικών εταίρων για το άγχος σε επίπεδο ΕΕ αναφέρεται ότι το εργασιακό άγχος μπορεί να προκληθεί από διάφορους παράγοντες, όπως η φύση της εργασίας, η οργάνωση της εργασίας, το εργασιακό περιβάλλον, η ελλιπής επικοινωνία κ.λπ

   (1)

  . Κατά την αξιολόγηση της σχέσης μεταξύ επισφαλούς απασχόλησης και κινδύνων για την ψυχική υγεία, πρέπει να συνεκτιμάται η απουσία καθολικά αποδεκτού ορισμού στην Ευρώπη. Επιπλέον, η αξιολόγηση πρέπει να συνεκτιμά τα ακόλουθα στοιχεία:








  — | Δεν υπάρχει αυτόματος αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ αυτού που θεωρείται ως επισφαλής εργασία στην παρούσα γνωμοδότηση και της κακής ψυχικής υγείας, αλλά η επισφαλής εργασία είναι ένας από τους παράγοντες κινδύνου που ενδέχεται να έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην ψυχική υγεία των εργαζομένων. Τα θέματα που θίγονται στα σημεία

   (2)

  1.3 και 2.6 της παρούσας γνωμοδότησης έρχονται σε αντίθεση με την εκτίμηση αυτή ή δεν την αντικατοπτρίζουν επαρκώς. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Για παράδειγμα, στην αυτόνομη συμφωνία των κοινωνικών εταίρων για το άγχος σε επίπεδο ΕΕ αναφέρεται ότι το εργασιακό άγχος μπορεί να προκληθεί από διάφορους παράγοντες, όπως η φύση της εργασίας, η οργάνωση της εργασίας, το εργασιακό περιβάλλον, η ελλιπής επικοινωνία κ.λπ

   (1)

  . Κατά την αξιολόγηση της σχέσης μεταξύ επισφαλούς απασχόλησης και κινδύνων για την ψυχική υγεία, πρέπει να συνεκτιμάται η απουσία καθολικά αποδεκτού ορισμού στην Ευρώπη. Επιπλέον, η αξιολόγηση πρέπει να συνεκτιμά τα ακόλουθα στοιχεία:

—

Δεν υπάρχει αυτόματος αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ αυτού που θεωρείται ως επισφαλής εργασία στην παρούσα γνωμοδότηση και της κακής ψυχικής υγείας, αλλά η επισφαλής εργασία είναι ένας από τους παράγοντες κινδύνου που ενδέχεται να έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην ψυχική υγεία των εργαζομένων. Τα θέματα που θίγονται στα σημεία

   (2)

  1.3 και 2.6 της παρούσας γνωμοδότησης έρχονται σε αντίθεση με την εκτίμηση αυτή ή δεν την αντικατοπτρίζουν επαρκώς.

| — | Η ψυχική υγεία είναι συνδυασμός ατομικών, οικογενειακών, κοινωνικοοικονομικών και περιβαλλοντικών συνθηκών, και ορισμένοι από τους παράγοντες κινδύνου για την ψυχική υγεία είναι παρόντες στους χώρους εργασίας, αλλά και στην κοινωνία γενικότερα. Η επισφάλεια πρέπει πάντα να βασίζεται σε μια αξιολόγηση της κατάστασης του ατόμου. Τα θέματα που θίγονται στα σημεία 1.5 και 2.6 της παρούσας γνωμοδότησης έρχονται σε αντίθεση με τις εκτιμήσεις αυτές ή δεν τις αντικατοπτρίζουν επαρκώς. |
| --- | --- |

—

Η ψυχική υγεία είναι συνδυασμός ατομικών, οικογενειακών, κοινωνικοοικονομικών και περιβαλλοντικών συνθηκών, και ορισμένοι από τους παράγοντες κινδύνου για την ψυχική υγεία είναι παρόντες στους χώρους εργασίας, αλλά και στην κοινωνία γενικότερα. Η επισφάλεια πρέπει πάντα να βασίζεται σε μια αξιολόγηση της κατάστασης του ατόμου. Τα θέματα που θίγονται στα σημεία 1.5 και 2.6 της παρούσας γνωμοδότησης έρχονται σε αντίθεση με τις εκτιμήσεις αυτές ή δεν τις αντικατοπτρίζουν επαρκώς.

| — | Επιπλέον, πολλά από τα ζητήματα που συνδέονται με τις διάφορες μορφές απασχόλησης αντιμετωπίζονται ήδη στην ενωσιακή και εθνική νομοθεσία που αφορά την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, τον χρόνο εργασίας και άλλες σχετικές πτυχές. Τα θέματα που θίγονται στα σημεία 1.11, 2.6, 4.5.1, 4.5.4 και 4.5.4.3 της παρούσας γνωμοδότησης έρχονται σε αντίθεση με τις εκτιμήσεις αυτές ή δεν τις αντικατοπτρίζουν επαρκώς. |
| --- | --- |

—

Επιπλέον, πολλά από τα ζητήματα που συνδέονται με τις διάφορες μορφές απασχόλησης αντιμετωπίζονται ήδη στην ενωσιακή και εθνική νομοθεσία που αφορά την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, τον χρόνο εργασίας και άλλες σχετικές πτυχές. Τα θέματα που θίγονται στα σημεία 1.11, 2.6, 4.5.1, 4.5.4 και 4.5.4.3 της παρούσας γνωμοδότησης έρχονται σε αντίθεση με τις εκτιμήσεις αυτές ή δεν τις αντικατοπτρίζουν επαρκώς.

| — | Ταυτόχρονα, αυτές οι μορφές εργασίας, οι οποίες θεωρούνται ως επισφαλείς στην παρούσα γνωμοδότηση, μπορούν επίσης να αποτελέσουν εφαλτήριο για την είσοδο στην αγορά εργασίας και τη σταδιακή μετάβαση σε πιο μόνιμη απασχόληση. Τα θέματα που θίγονται στο σημείο 1.5 της παρούσας γνωμοδότησης έρχονται σε αντίθεση με την εκτίμηση αυτή ή δεν την αντικατοπτρίζουν επαρκώς. |
| --- | --- |

—

Ταυτόχρονα, αυτές οι μορφές εργασίας, οι οποίες θεωρούνται ως επισφαλείς στην παρούσα γνωμοδότηση, μπορούν επίσης να αποτελέσουν εφαλτήριο για την είσοδο στην αγορά εργασίας και τη σταδιακή μετάβαση σε πιο μόνιμη απασχόληση. Τα θέματα που θίγονται στο σημείο 1.5 της παρούσας γνωμοδότησης έρχονται σε αντίθεση με την εκτίμηση αυτή ή δεν την αντικατοπτρίζουν επαρκώς.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 83 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 139 |
| Αποχές: | 15 |

Ψήφοι υπέρ:

83

Ψήφοι κατά:

139

Αποχές:

15

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 6

Υποβάλλεται από:

BLIJLEVENS René

DANISMAN Mira-Maria

MINCHEVA Mariya

PILAWSKI Lech

POTTIER Jean-Michel

VADÁSZ Borbála

SOC/745

Επισφαλής απασχόληση και ψυχική υγεία

Σημείο 1.4

Να προστεθεί νέο σημείο

Θέση: μετά το υφιστάμενο σημείο 1.3 (βλέπε τροπολογία 5)

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την προσέγγιση της Επιτροπής

   (3)

  όσον αφορά την προετοιμασία, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους, μη νομοθετικής πρωτοβουλίας σε επίπεδο ΕΕ αναφορικά με την ψυχική υγεία στην εργασία που θα αξιολογεί τα αναδυόμενα ζητήματα ψυχικής υγείας των εργαζομένων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να δοθεί περισσότερη προσοχή, τόσο σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο όσο και στους χώρους εργασίας, σε κατάλληλες πολιτικές και/ή δράσεις για την ανάπτυξη της πρωταρχικής πρόληψης των ψυχοκοινωνικών κινδύνων που συνδέονται με την εργασία, με τη χρήση μιας οργανωτικής και συλλογικής προσέγγισης όπου κρίνεται σκόπιμο. Δεν είναι, ωστόσο, αναγκαίο να προταθεί ειδική νομοθεσία σε επίπεδο ΕΕ για την πρόληψη των ψυχοκοινωνικών κινδύνων. Τα θέματα που θίγονται στα σημεία 1.11, 4.5.1, 4.5.4 και 4.5.4.3 της παρούσας γνωμοδότησης έρχονται σε αντίθεση με την εκτίμηση αυτή ή δεν την αντικατοπτρίζουν επαρκώς. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την προσέγγιση της Επιτροπής

   (3)

  όσον αφορά την προετοιμασία, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους, μη νομοθετικής πρωτοβουλίας σε επίπεδο ΕΕ αναφορικά με την ψυχική υγεία στην εργασία που θα αξιολογεί τα αναδυόμενα ζητήματα ψυχικής υγείας των εργαζομένων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να δοθεί περισσότερη προσοχή, τόσο σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο όσο και στους χώρους εργασίας, σε κατάλληλες πολιτικές και/ή δράσεις για την ανάπτυξη της πρωταρχικής πρόληψης των ψυχοκοινωνικών κινδύνων που συνδέονται με την εργασία, με τη χρήση μιας οργανωτικής και συλλογικής προσέγγισης όπου κρίνεται σκόπιμο. Δεν είναι, ωστόσο, αναγκαίο να προταθεί ειδική νομοθεσία σε επίπεδο ΕΕ για την πρόληψη των ψυχοκοινωνικών κινδύνων. Τα θέματα που θίγονται στα σημεία 1.11, 4.5.1, 4.5.4 και 4.5.4.3 της παρούσας γνωμοδότησης έρχονται σε αντίθεση με την εκτίμηση αυτή ή δεν την αντικατοπτρίζουν επαρκώς.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 91 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 141 |
| Αποχές: | 11 |

Ψήφοι υπέρ:

91

Ψήφοι κατά:

141

Αποχές:

11

---

(12)  
  Κείμενα που εγκρίθηκαν — Συνθήκες εργασίας και επισφαλής απασχόληση — Τρίτη 4 Ιουλίου 2017 (europa.eu)

(13)  
  https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-health-at-work

(14)  
  Βλέπε https://resourcecentre.etuc.org/agreement/framework-agreement-work-related-stress και https://www.businesseurope.eu/sites/buseur/files/media/imported/2005-00679-EN.pdf

(15)  
  Η αρίθμηση που χρησιμοποιείται εδώ παραπέμπει στην αρίθμηση των σημείων όπως παρουσιάζονται στη γνωμοδότηση του τμήματος SOC, με τη μορφή που αυτή υποβλήθηκε στην ολομέλεια και περιλαμβάνεται στη δικτυακή πύλη των μελών για τη σύνοδο ολομέλειας της ΕΟΚΕ από τις 26 έως τις 27 Απριλίου (αλλαγές στην αρίθμηση θα μπορούσαν να επέλθουν σε περίπτωση ενδεχόμενης έγκρισης αυτών ή άλλων τροπολογιών)

(16)  
  Βλέπε https://resourcecentre.etuc.org/agreement/framework-agreement-work-related-stress και https://www.businesseurope.eu/sites/buseur/files/media/imported/2005-00679-EN.pdf

(29)  
  COM(2021) 323 final.

(1)  
  Βλέπε https://resourcecentre.etuc.org/agreement/framework-agreement-work-related-stress και https://www.businesseurope.eu/sites/buseur/files/media/imported/2005-00679-EN.pdf

(2)  
  Η αρίθμηση που χρησιμοποιείται εδώ παραπέμπει στην αρίθμηση των σημείων όπως παρουσιάζονται στη γνωμοδότηση του τμήματος SOC, με τη μορφή που αυτή υποβλήθηκε στην ολομέλεια και περιλαμβάνεται στη δικτυακή πύλη των μελών για τη σύνοδο ολομέλειας της ΕΟΚΕ από τις 26 έως τις 27 Απριλίου (αλλαγές στην αρίθμηση θα μπορούσαν να επέλθουν σε περίπτωση ενδεχόμενης έγκρισης αυτών ή άλλων τροπολογιών).

(3)  
  Ανακοίνωση με θέμα «Στρατηγικό πλαίσιο της ΕΕ για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία κατά την περίοδο 2021-2027. Ασφάλεια και υγεία στην εργασία σε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο εργασίας», COM(2021) 323 final.

---

| 29.6.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 228/43 |
| --- | --- | --- | --- |

29.6.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 228/43

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Η δημοκρατία στην εργασία»

(διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της ισπανικής Προεδρίας)

(2023/C 228/06)

| Εισηγητής: | ο κ. Reiner HOFFMANN |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Krzysztof BALON |

Εισηγητής:

ο κ. Reiner HOFFMANN

Συνεισηγητής:

ο κ. Krzysztof BALON

| Αίτηση της ισπανικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης: | Επιστολή της 27ης Ιουλίου 2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης
  Διερευνητική γνωμοδότηση |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 3.4.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 578 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 175/69/13 |

Αίτηση της ισπανικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης:

Επιστολή της 27ης Ιουλίου 2022

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Διερευνητική γνωμοδότηση

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

3.4.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

578

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

175/69/13

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Εδώ και δεκαετίες, η ευρωπαϊκή νομοθεσία έχει αναπτύξει ένα ισχυρό σύστημα συμμετοχής των εργαζομένων στον χώρο εργασίας, το οποίο βασίζεται στη νομοθεσία και τις πρακτικές των κρατών μελών και στις θεμελιώδεις ελευθερίες της ΕΕ. Ένας δημοκρατικός κόσμος εργασίας αποτελεί συστατικό στοιχείο για την περαιτέρω ανάπτυξη του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου σε ένα βιώσιμο και ανταγωνιστικό περιβάλλον. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Οι προγενέστερες κρίσεις κατέδειξαν ότι, με την ενεργό άσκησή τους, τα δικαιώματα των πολιτών και των εργαζομένων αλληλοενισχύονται. Παράλληλα ενισχύεται η κοινωνική συνοχή, ο δε δημοκρατικός ιστός των κοινωνιών μας καθίσταται σταθερότερος και η κοινωνία λιγότερο ευάλωτη σε λαϊκιστικές και αυταρχικές θέσεις. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Οι μηχανισμοί και οι νομικές πράξεις που προάγουν τη δημοκρατία στην εργασία καθιστούν τις εταιρείες περισσότερο ανθεκτικές και οικονομικά εύρωστες και, ταυτόχρονα, ικανότερες να προσφέρουν απασχόληση και αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας. Ως κατευθυντήρια έννοια, η δημοκρατία στην εργασία αναμένεται να καλύπτει όλους τους εργαζομένους και όλες τις μορφές εργασίας, καθώς και όλα τα εργασιακά περιβάλλοντα, ιδιωτικού, δημοσίου ή κοινωνικού χαρακτήρα, ανεξαρτήτως μεγέθους, τομέα και λοιπών πτυχών της οργάνωσής τους. Θα πρέπει να συνυπολογιστούν οι συνθήκες υπό τις οποίες λειτουργούν οι ΜΜΕ. Τα εμπειρικά στοιχεία καταδεικνύουν ότι τα όργανα μέσω των οποίων οι εργαζόμενοι εκφράζουν τη γνώμη τους δίνουν την ευελιξία και το περιθώριο ελιγμών που απαιτούνται σε επίπεδο χώρου εργασίας ώστε να υπάρξει προσαρμογή στις διαρθρωτικές αλλαγές. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ταχεία μεταβολή του κόσμου της εργασίας αποτελεί ευκαιρία για περισσότερη δημοκρατία. Η συμμετοχή των εργαζομένων και ο κοινωνικός διάλογος πρέπει να κατέχουν πιο εξέχουσα θέση στην κοινή συνείδηση και να ενισχυθούν και σε διασυνοριακό επίπεδο για να καταστεί αυτό δυνατό. Για τον σκοπό αυτό, είναι απαραίτητο να υπάρχει ένα αξιόπιστο ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο που θα καθοδηγεί και θα καθιστά τα εθνικά συστήματα ενημέρωσης, διαβούλευσης και συμμετοχής πιο αποτελεσματικά και το οποίο θα στηρίζεται από προγράμματα δράσης, με αξιόπιστο αντίκτυπο σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί τόσο την πρόσφατη ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου ως βάσης για περισσότερη δημοκρατία στην εργασία όσο και τη δήλωση ότι ο κοινωνικός διάλογος, αφενός, βασίζεται σε μια δυναμική νοοτροπία εμπιστοσύνης σχετικά με τον ειδικό ρόλο που διαδραματίζουν οι κοινωνικοί εταίροι, αφετέρου, αναγνωρίζεται ως ξεχωριστή διαδικασία στην οποία συμμετέχουν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών σε ένα ευρύτερο φάσμα θεμάτων, διαμορφώνοντας διαδικασίες μετασχηματισμού. Ωστόσο, πρέπει να αναγνωριστεί ότι η αγορά εργασίας αλλάζει, ήτοι πολλοί εργαζόμενοι απασχολούνται σε μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, ενώ παράλληλα περίπου 13,6 εκατομμύρια άτομα (1) στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι εργαζόμενοι που απασχολούνται σε οντότητες της κοινωνικής οικονομίας. Όλοι αυτοί οι εργαζόμενοι και οι εργοδότες τους θα πρέπει να καλύπτονται πλήρως από τον θεσμικό κοινωνικό διάλογο. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Εδώ και δεκαετίες, τα ευρωπαϊκά συμβούλια εργαζομένων (ΕΣΕ) συμβάλλουν θετικά στους μακροπρόθεσμους οικονομικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς στόχους των επιχειρήσεων. Για να αυξηθούν οι δυνατότητες και η αποτελεσματικότητά τους, τα δικαιώματα συμμετοχής και οι πόροι των ΕΣΕ πρέπει να ενισχυθούν σημαντικά: π.χ. κάθε καταστρατήγηση ή παραβίαση των δικαιωμάτων συμμετοχής των ΕΣΕ θα πρέπει να τιμωρείται αποτελεσματικά, ενώ θα πρέπει να διευκολύνεται η πρόσβασή τους στη δικαιοσύνη. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ επικροτεί το πρόσφατο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την αναθεώρηση της οδηγίας για τα ΕΣΕ και καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει νομικά μέτρα εγκαίρως. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Εκτός από τη δημοκρατία στην εργασία που βασίζεται στο δίκαιο ή στον κοινωνικό διάλογο, υπάρχουν και άλλες επιτυχείς μορφές δημοκρατικής συμμετοχής των εργαζομένων που συναντώνται συχνά στην κοινωνική οικονομία και κυρίως στους συνεταιρισμούς. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Οι τεχνολογικές καινοτομίες έχουν οδηγήσει σε νέα επιχειρηματικά μοντέλα στην οικονομία των πλατφορμών, τα οποία συχνά σημαίνουν επισφαλή απασχόληση, ιδίως για τους νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας και τους διακινούμενους εργαζομένους. Η πρόσβαση στη συλλογική εκπροσώπηση είναι ως επί το πλείστον ανύπαρκτη ή ανεπαρκής. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο τον στόχο του παρόντος σχεδίου οδηγίας της ΕΕ για την εργασία σε πλατφόρμες για την πρόληψη της ψευδούς αυτοαπασχόλησης, ιδίως τον ορισμό των εργοδοτών και των εργαζομένων και την αντιστροφή του βάρους της απόδειξης. Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα ενισχυθούν επίσης τα θεμέλια των οργάνων εκπροσώπησης διά των οποίων ακούγεται η φωνή των εργαζομένων στην οικονομία των πλατφορμών όταν πληρούνται επαρκή κριτήρια για το καθεστώς απασχόλησης. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του δικαίου ανταγωνισμού της ΕΕ στις συλλογικές συμβάσεις όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας των μόνων αυτοαπασχολούμενων. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την ισπανική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ να τονίσει την πτυχή αυτή, ιδίως κατά την έκδοση της οδηγίας, και να εξετάσει επίσης τη δυνητική πρόσβαση των εν λόγω εργαζομένων σε συλλογική κάλυψη σύμφωνα με την οδηγία για τους κατώτατους μισθούς. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) θέτει άγνωστες προκλήσεις για τα δημοκρατικά πρότυπα του κόσμου της εργασίας. Η αλγοριθμική διαχείριση δεδομένων έχει τεράστιο αντίκτυπο στην οργάνωση της εργασίας, στις συνθήκες εργασίας και στην ασφάλεια των δεδομένων. Οι Ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι συμφωνούν ότι είναι ζωτικής σημασίας η εισαγωγή της ψηφιακής τεχνολογίας κατόπιν έγκαιρης διαβούλευσης με το εργατικό δυναμικό και τους εκπροσώπους του, στο πλαίσιο των συστημάτων εργασιακών σχέσεων, κυρίως μέσω του κοινωνικού διαλόγου και συλλογικών διαπραγματεύσεων, προκειμένου να καλλιεργηθεί εμπιστοσύνη στη διαδικασία. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ενίσχυση των δικαιωμάτων προστασίας των δεδομένων των εργαζομένων κατά τρόπο που να διασφαλίζει τα συλλογικά τους δικαιώματα και επιθυμεί να παρέχεται στις συνδικαλιστικές οργανώσεις επαρκής ψηφιακή πρόσβαση στις επιχειρήσεις και στους εργαζομένους τους, ούτως ώστε να καθιερωθεί και να προωθηθεί ένας αποτελεσματικός κοινωνικός διάλογος στον τομέα της εφαρμογής της ΤΝ στους χώρους εργασίας. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Υπεύθυνη εταιρική διακυβέρνηση σημαίνει, μεταξύ άλλων, σεβασμός των ανθρωπίνων και των εργασιακών δικαιωμάτων και επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού. Οι εργοδότες πρέπει να αποδείξουν ότι θεωρούν τη δέουσα επιμέλεια υποχρεωτικό τμήμα της διαχείρισης κινδύνων εκ μέρους του διοικητικού συμβουλίου. Η δημιουργία αξιοπρεπών θέσεων εργασίας παγκοσμίως θα πρέπει να οριστεί ως στόχος της βιώσιμης εταιρικής διακυβέρνησης. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι στο ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο πρέπει να οριστεί απαίτηση για βιώσιμη εταιρική διακυβέρνηση. Οι εργαζόμενοι και οι εκπρόσωποί τους, καθώς και η κοινωνία των πολιτών (περιβαλλοντικές ενώσεις, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και οργανώσεις καταναλωτών) θα πρέπει να συμμετέχουν συστηματικά στο πλαίσιο αυτό. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει δυστυχώς ότι η συμμετοχή των εργαζομένων σε επίπεδο διοικητικού συμβουλίου δεν αναγνωρίζεται ως βασική παράμετρος της βιώσιμης εταιρικής διακυβέρνησης. Η ΕΟΚΕ στηρίζει εν προκειμένω τις προσήκουσες προσπάθειες εγκαθίδρυσης εναρμονισμένου πλαισίου για τη συμμετοχή των εργαζομένων στα διοικητικά συμβούλια, εντός του οποίου θα λαμβάνονται υπόψη οι διαφορές μεταξύ κρατών μελών. Είναι επίσης σημαντικό να διασφαλιστεί ότι το ευρωπαϊκό εταιρικό δίκαιο δεν συνεπάγεται αποφυγή ή υπονόμευση της εταιρικής συμμετοχής στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ενίσχυση της δημοκρατίας στον κόσμο της εργασίας δεν εξαρτάται μόνο από την ύπαρξη των αναγκαίων και κατάλληλων νομικών βάσεων, αλλά και από τη συνεργασία όλων των παραγόντων με γνώμονα τη γνώση· ανάγκη που καθίσταται επιτακτικότερη στο πλαίσιο των προκλήσεων που συνιστούν ο οικολογικός και ο ψηφιακός μετασχηματισμός. Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών (ΟΚΠ) που δραστηριοποιούνται σε περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο στους τομείς της πληροφόρησης, της εκπαίδευσης και της ενδυνάμωσης, καθώς και τα ακαδημαϊκά ιδρύματα και οι εμπειρογνώμονες από τον χώρο των ελεύθερων επαγγελμάτων μπορούν επίσης, σε συμφωνία με τους κοινωνικούς εταίρους και τις τοπικές αρχές, να στηρίξουν την εν λόγω συνεργασία μέσω στοχευμένων μέτρων προσαρμοσμένων στις τοπικές συνθήκες. Οι δραστηριότητες αυτές θα πρέπει επίσης να υποστηρίζονται από τα Ευρωπαϊκά διαρθρωτικά ταμεία. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Ο εκπαιδευτικός ρόλος της συμμετοχής στον χώρο εργασίας θα μπορούσε να στηρίξει τη δημοκρατική πρακτική σε ένα ευρύτερο πολιτικό και κοινωνικό πλαίσιο. Υπό την έννοια αυτή, είναι ζωτικής σημασίας να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση και να εκπαιδευθούν οι νέοι σχετικά με τη δημοκρατία στην εργασία πριν ακόμη την έναρξη της απασχόλησής τους. Μαζί με τους κοινωνικούς εταίρους, οι ΟΚΠ που δραστηριοποιούνται στον τομέα της εκπαίδευσης μπορούν να διαδραματίσουν συμπληρωματικό ρόλο και θα πρέπει να υποστηριχθούν. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Η δημοκρατία στην εργασία και η κοινωνικοπολιτική σημασία της στην Ευρώπη

| 2.1. | Οι εξωγενείς κρίσεις και οι μετασχηματιστικές προκλήσεις έχουν εξελιχθεί σε μόνιμη κατάσταση. Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη υποχρεούνται να θέτουν συνεχώς σε εφαρμογή νέους αποτελεσματικούς μηχανισμούς αντιμετώπισης, που συνδυάζουν την οικονομική αποδοτικότητα με κοινωνικούς, περιβαλλοντικούς και πολιτικούς στόχους. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Υπάρχουν πολλοί λόγοι, κανονιστικής και εμπειρικής φύσεως, που συνηγορούν υπέρ της περισσότερης δημοκρατίας στον κόσμο της εργασίας (2). Συνεπώς, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει διαχρονικά την εφαρμογή μιας ισορροπημένης προσέγγισης της δημοκρατίας στην εργασία και των κυρίων συνιστωσών της, όπως είναι ο δυναμικός κοινωνικός διάλογος και η δίκαιη εξισορρόπηση δικαιωμάτων και ευθυνών στον χώρο εργασίας, μεταξύ άλλων προάγοντας νοοτροπία εμπιστοσύνης και συνεργασίας εργοδοτών και εργαζομένων, συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής των εργαζομένων. Οι εν λόγω συνιστώσες θα πρέπει να στηρίζονται σε νομικό πλαίσιο και στον κοινωνικό διάλογο σε όλα τα επίπεδα, καθώς και σε ορθές εταιρικές πρακτικές. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η δημοκρατία στην εργασία συμβάλλει όχι μόνο στην ανθεκτικότητα της δημοκρατίας, αλλά και στη βιώσιμη οικονομική ανταγωνιστικότητα και ευημερία. Η συμμετοχή στον χώρο εργασίας συμβάλλει στην εκπαίδευση και την κατάρτιση των πολιτών όσον αφορά τις δημοκρατικές πρακτικές, τις αξίες και την πολιτική συνείδηση. Όσοι θεωρούν ότι οι απόψεις τους λαμβάνονται υπόψη στον χώρο εργασίας και όσοι έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων, πράττουν το ίδιο μέσα στην κοινωνία και έχουν, επιπλέον, θετικότερη στάση απέναντι στη δημοκρατία. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ΕΟΚΕ έχει επανειλημμένα τονίσει ότι ένα ισχυρό ευρωπαϊκό πλαίσιο και οι ορθές πρακτικές όσον αφορά τη συμμετοχή των εργαζομένων («η φωνή των εργαζομένων») (3) ως βάση για έναν διαπνεόμενο από εμπιστοσύνη διάλογο μεταξύ της διοίκησης και των εργαζομένων σε όλα τα επίπεδα (διασυνοριακό, εθνικό, τοπικό) αποτελεί μέρος του βασικού νομικού πλαισίου της ευρωπαϊκής δημοκρατίας και σημαντικό οδηγό για μια ανταγωνιστική και κοινωνική οικονομία της αγοράς. Αυτό θα πρέπει να ισχύει για όλους τους εργαζομένους και για όλες τις μορφές εργασίας, καθώς και για όλα τα εργασιακά περιβάλλοντα, ιδιωτικού, δημοσίου ή κοινωνικού χαρακτήρα, ανεξαρτήτως μεγέθους, τομέα και λοιπών πτυχών της οργάνωσής τους. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Κατόπιν πολιτικής συναίνεσης μεταξύ των κυβερνήσεων, των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών, έχει ενσωματωθεί η φωνή των εργαζομένων σε πολλές ευρωπαϊκές νομοθετικές πράξεις εδώ και δεκαετίες (4). Αυτός ο αποδοτικός πόρος πρέπει να εφαρμοστεί πλήρως ως πολύτιμο στοιχείο σε όλες τις χώρες και τις επιχειρήσεις, να ενισχυθεί περαιτέρω και να βελτιωθεί, υπέρ της οικονομικής επιτυχίας και της κοινωνικής συνοχής στην Ευρώπη, και όπου υπάρχουν κενά στη νομοθεσία ή στην εφαρμογή, και να αναπτυχθεί περαιτέρω αναλόγως των εργασιακών μεταβολών. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να αξιολογήσουν σε εθνικό επίπεδο την τρέχουσα κατάσταση και να αναπτύξουν πρωτοβουλίες για ισχυρά πλαίσια ενημέρωσης και διαβούλευσης. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η φωνή των εργαζομένων στις χώρες της ΕΕ χαρακτηρίζεται από πληθώρα «λειτουργικών ισοδυνάμων» που βασίζονται σε διαφορετικά συστήματα εργασιακών σχέσεων, όπως: ισχυρά εργασιακά και εταιρικά δικαιώματα ενημέρωσης, διαβούλευσης και διαπραγμάτευσης· συμμετοχή των εργαζομένων σε διοικητικά συμβούλια· συλλογικές συμβάσεις εργασίας σε εταιρικό, τομεακό και διατομεακό επίπεδο· δεσμευτικά αποτελέσματα του κοινωνικού διαλόγου, καθώς και εταιρικές νοοτροπίες και δυνατότητες διαχείρισης των αλλαγών. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Το αίτημα της επερχόμενης ισπανικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την κατάρτιση διερευνητικής γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ με θέμα τη δημοκρατία στην εργασία, αποτελεί συνέχεια της αξιοσημείωτης τάσης να διατυπώνεται τελευταίως όλο και περισσότερο από τα ενωσιακά θεσμικά όργανα και τις κυβερνήσεις των χωρών της ΕΕ η ανάγκη για «περισσότερη δημοκρατία στον χώρο εργασίας» ως πολιτικός στόχος για το «Μέλλον της Ευρώπης». Αυτό φαίνεται στα ακόλουθα:






  — | Στη «Δήλωση περί κοινωνικής δέσμευσης» στην κοινωνική σύνοδο κορυφής του Πόρτο το 2021, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και οι κοινωνικοί εταίροι επανέλαβαν τη δέσμευσή τους να προωθήσουν και να ενισχύσουν τον αυτόνομο κοινωνικό διάλογο σε ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό, τομεακό και επιχειρηματικό επίπεδο (5). |
| --- | --- | --- |

2.7.

—

Στη «Δήλωση περί κοινωνικής δέσμευσης» στην κοινωνική σύνοδο κορυφής του Πόρτο το 2021, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και οι κοινωνικοί εταίροι επανέλαβαν τη δέσμευσή τους να προωθήσουν και να ενισχύσουν τον αυτόνομο κοινωνικό διάλογο σε ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό, τομεακό και επιχειρηματικό επίπεδο (5).

| — | Στην πρόσφατη έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη δημοκρατία στην εργασία υπογραμμίζεται ότι η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και η ψηφιοποίηση της εργασίας θα επιφέρουν σημαντικές αλλαγές που πρέπει να αντιμετωπιστούν με δίκαιο τρόπο και ενθαρρύνεται η προώθηση νομικών ευκαιριών συμμετοχής των εργαζομένων (6). Στο ίδιο πνεύμα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε προσφάτως με ευρεία πλειοψηφία την αναθεώρηση της ισχύουσας οδηγία της ΕΕ για τα ευρωπαϊκά συμβούλια εργαζομένων (7). |
| --- | --- |

—

Στην πρόσφατη έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη δημοκρατία στην εργασία υπογραμμίζεται ότι η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και η ψηφιοποίηση της εργασίας θα επιφέρουν σημαντικές αλλαγές που πρέπει να αντιμετωπιστούν με δίκαιο τρόπο και ενθαρρύνεται η προώθηση νομικών ευκαιριών συμμετοχής των εργαζομένων (6). Στο ίδιο πνεύμα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε προσφάτως με ευρεία πλειοψηφία την αναθεώρηση της ισχύουσας οδηγία της ΕΕ για τα ευρωπαϊκά συμβούλια εργαζομένων (7).

| — | Η οδηγία για επαρκείς κατώτατους μισθούς στην ΕΕ επιβάλλει σε όλα τα κράτη μέλη να λάβουν μέτρα για την αύξηση της κάλυψης των συλλογικών διαπραγματεύσεων, όπως η προώθηση της οικοδόμησης και της ενίσχυσης των ικανοτήτων των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

—

Η οδηγία για επαρκείς κατώτατους μισθούς στην ΕΕ επιβάλλει σε όλα τα κράτη μέλη να λάβουν μέτρα για την αύξηση της κάλυψης των συλλογικών διαπραγματεύσεων, όπως η προώθηση της οικοδόμησης και της ενίσχυσης των ικανοτήτων των κοινωνικών εταίρων.

| — | Σε πρόσφατη πρόταση σύστασης του Συμβουλίου για την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναγνωρίζουν πλήρως και να σέβονται τον ειδικό ρόλο των οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων στις δομές και τις διαδικασίες κοινωνικού διαλόγου, με παράλληλη αναγνώριση ότι ο διάλογος με τους πολίτες, στον οποίο συμμετέχει ευρύτερο σύνολο ενδιαφερόμενων μερών, αποτελεί χωριστή διαδικασία (8). |
| --- | --- |

—

Σε πρόσφατη πρόταση σύστασης του Συμβουλίου για την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναγνωρίζουν πλήρως και να σέβονται τον ειδικό ρόλο των οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων στις δομές και τις διαδικασίες κοινωνικού διαλόγου, με παράλληλη αναγνώριση ότι ο διάλογος με τους πολίτες, στον οποίο συμμετέχει ευρύτερο σύνολο ενδιαφερόμενων μερών, αποτελεί χωριστή διαδικασία (8).

| — | Το σχέδιο δράσης για την κοινωνική οικονομία που εγκρίθηκε το 2021 περιλαμβάνει συγκεκριμένη δέσμευση για την προώθηση επιχειρηματικών μοντέλων της κοινωνικής οικονομίας που έχουν ως ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά τους τη δημοκρατική και συμμετοχική διακυβέρνηση. |
| --- | --- |

—

Το σχέδιο δράσης για την κοινωνική οικονομία που εγκρίθηκε το 2021 περιλαμβάνει συγκεκριμένη δέσμευση για την προώθηση επιχειρηματικών μοντέλων της κοινωνικής οικονομίας που έχουν ως ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά τους τη δημοκρατική και συμμετοχική διακυβέρνηση.

| 2.8. | Στο ίδιο πνεύμα, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι μια αξιόπιστη και αποτελεσματική φωνή των εργαζομένων μπορεί να αποτελέσει απαραίτητη προϋπόθεση για μια «βιώσιμη» και οικονομικά επιτυχημένη εταιρική διακυβέρνηση στην ΕΕ. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η ΕΟΚΕ βρίσκεται στην ευχάριστη θέση να απαντήσει στα ερωτήματα που έθεσε η ισπανική Προεδρία, και συγκεκριμένα:






  — | σχετικά με τη συμβολή που μπορεί να έχει η συμμετοχή των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους στη διαχείριση των επιχειρήσεων σε έναν δίκαιο κοινωνικό και πράσινο μετασχηματισμό, |
| --- | --- | --- |

2.9.

—

σχετικά με τη συμβολή που μπορεί να έχει η συμμετοχή των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους στη διαχείριση των επιχειρήσεων σε έναν δίκαιο κοινωνικό και πράσινο μετασχηματισμό,

| — | σχετικά με την ανάγκη περαιτέρω ανάπτυξης του ισχύοντος νομικού πλαισίου για τη σύμπραξη και τη συμμετοχή των εργαζομένων στη λήψη εταιρικών αποφάσεων, συμπεριλαμβανομένων των πολυεθνικών εταιρειών, |
| --- | --- |

—

σχετικά με την ανάγκη περαιτέρω ανάπτυξης του ισχύοντος νομικού πλαισίου για τη σύμπραξη και τη συμμετοχή των εργαζομένων στη λήψη εταιρικών αποφάσεων, συμπεριλαμβανομένων των πολυεθνικών εταιρειών,

| — | σχετικά με τον τρόπο ενίσχυσης των δικαιωμάτων συμμετοχής των εργαζομένων στο πλαίσιο της ψηφιοποίησης. Εν προκειμένω θίγονται επίσης ζητήματα οικονομίας των πλατφορμών και προστασίας των δεδομένων, |
| --- | --- |

—

σχετικά με τον τρόπο ενίσχυσης των δικαιωμάτων συμμετοχής των εργαζομένων στο πλαίσιο της ψηφιοποίησης. Εν προκειμένω θίγονται επίσης ζητήματα οικονομίας των πλατφορμών και προστασίας των δεδομένων,

| — | σχετικά με τον αντίκτυπο των νέων τεχνολογιών στα θεμελιώδη δημοκρατικά δικαιώματα, όπως είναι η συμμετοχή των εργαζομένων. |
| --- | --- |

—

σχετικά με τον αντίκτυπο των νέων τεχνολογιών στα θεμελιώδη δημοκρατικά δικαιώματα, όπως είναι η συμμετοχή των εργαζομένων.

| 2.10. | Επιπλέον, στην παρούσα γνωμοδότηση, η ΕΟΚΕ παρουσιάζει τις σκέψεις της σχετικά με άλλες μορφές δημοκρατίας στον κόσμο της εργασίας. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το Ψήφισμα σχετικά με την αξιοπρεπή εργασία και την κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία που εξέδωσε η ΔΟΕ στη Διεθνή Συνδιάσκεψη Εργασίας του Ιουνίου 2022, όπου υπογραμμίζεται ο θεμελιώδης ρόλος των οργανώσεων κοινωνικής οικονομίας στην «εξέταση της συμβολής της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας στην αξιοπρεπή εργασία, στις βιώσιμες και χωρίς αποκλεισμούς οικονομίες, στην κοινωνική δικαιοσύνη, στη βιώσιμη ανάπτυξη και στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου για όλους», καθώς και το ψήφισμα των Ηνωμένων Εθνών της 18ης Απριλίου 2023 (9) σχετικά με την προώθηση της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομία για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Τα κύρια αυτά ψηφίσματα καταδεικνύουν ότι οι οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της δημοκρατίας στην εργασία, συμβάλλοντας σημαντικά στην ενίσχυση της δημοκρατίας και της συμμετοχής στην οικονομία και την αγορά εργασίας· αυτό θα πρέπει να αντικατοπτρίζεται προκειμένου να καλύπτονται οι οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας στον θεσμικό κοινωνικό διάλογο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

2.11.

3.   Θέσεις της ΕΟΚΕ σχετικά με τη δημοκρατία στην εργασία

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η κοινωνική ένταξη όλων των ενδιαφερόμενων φορέων, και ιδίως της φωνής των εργαζομένων, ως βασικού πυλώνα μιας επιχείρησης και της οικονομίας, θα πρέπει να αναγνωριστεί και να προωθηθεί ως προϋπόθεση για να καταστούν οι επιχειρήσεις πιο κοινωνικές, πιο βιώσιμες από περιβαλλοντική άποψη και περισσότερο ανταγωνιστικές. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Σε πολυάριθμες γνωμοδοτήσεις που εγκρίθηκαν με μεγάλη πλειοψηφία, η ΕΟΚΕ έχει ήδη υπογραμμίσει τα οφέλη των δεσμευτικών μέσων συμμετοχής των εργαζομένων σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, τονίζοντας ότι:






  — | οι δημοκρατικές δομές στην εργασία θα πρέπει να θεωρούνται βασικό στοιχείο του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου (10), |
| --- | --- | --- |

3.2.

—

οι δημοκρατικές δομές στην εργασία θα πρέπει να θεωρούνται βασικό στοιχείο του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου (10),

| — | ο κοινωνικός διάλογος και ο διάλογος με τους πολίτες σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο αποτελεί κλειδί για μια οικονομική, εργασιακή και κοινωνική πολιτική που προωθεί βελτιωμένες συνθήκες διαβίωσης και εργασίας των ανθρώπων, καθώς και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων (11), |
| --- | --- |

—

ο κοινωνικός διάλογος και ο διάλογος με τους πολίτες σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο αποτελεί κλειδί για μια οικονομική, εργασιακή και κοινωνική πολιτική που προωθεί βελτιωμένες συνθήκες διαβίωσης και εργασίας των ανθρώπων, καθώς και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων (11),

| — | χώρες με εδραιωμένους θεσμούς κοινωνικού διαλόγου και αποτελεσματικά συστήματα εργασιακών σχέσεων είναι σε καλύτερη θέση για την επίτευξη θετικών οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών στόχων, |
| --- | --- |

—

χώρες με εδραιωμένους θεσμούς κοινωνικού διαλόγου και αποτελεσματικά συστήματα εργασιακών σχέσεων είναι σε καλύτερη θέση για την επίτευξη θετικών οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών στόχων,

| — | η αποτελεσματική συμμετοχή των εργαζομένων στη λήψη επιχειρηματικών αποφάσεων συμβάλλει σημαντικά στην επιτυχία των επιχειρήσεων και στην υλοποίηση έργων ψηφιακής, περιβαλλοντικής και κλιματικά ουδέτερης μετάβασης, |
| --- | --- |

—

η αποτελεσματική συμμετοχή των εργαζομένων στη λήψη επιχειρηματικών αποφάσεων συμβάλλει σημαντικά στην επιτυχία των επιχειρήσεων και στην υλοποίηση έργων ψηφιακής, περιβαλλοντικής και κλιματικά ουδέτερης μετάβασης,

| — | για την πλήρη αξιοποίηση του δυναμικού της καινοτομίας απαιτείται η συμμετοχή των εργαζομένων και η παροχή κινήτρων σε αυτούς (12)· στο πλαίσιο αυτό, η φωνή των εργαζομένων εντός των εταιρειών συμβάλλει στη θετική αλλαγή, |
| --- | --- |

—

για την πλήρη αξιοποίηση του δυναμικού της καινοτομίας απαιτείται η συμμετοχή των εργαζομένων και η παροχή κινήτρων σε αυτούς (12)· στο πλαίσιο αυτό, η φωνή των εργαζομένων εντός των εταιρειών συμβάλλει στη θετική αλλαγή,

| — | ο κόσμος της εργασίας είναι επίσης ένας χώρος μάθησης για τη δημοκρατία, ιδίως για τους νέους και τους νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας, και δίνει τη δυνατότητα να μην μείνει πίσω η ομάδα αυτή κατά τη διαδικασία μετασχηματισμού (13), |
| --- | --- |

—

ο κόσμος της εργασίας είναι επίσης ένας χώρος μάθησης για τη δημοκρατία, ιδίως για τους νέους και τους νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας, και δίνει τη δυνατότητα να μην μείνει πίσω η ομάδα αυτή κατά τη διαδικασία μετασχηματισμού (13),

| — | θα πρέπει να υποστηριχθούν φορείς της κοινωνικής οικονομίας, όπως οι συνεταιρισμοί, οι οποίοι επιδιώκουν μακροπρόθεσμους στόχους και εξυπηρετούν άμεσα τους εργαζομένους και τις κοινότητές τους, |
| --- | --- |

—

θα πρέπει να υποστηριχθούν φορείς της κοινωνικής οικονομίας, όπως οι συνεταιρισμοί, οι οποίοι επιδιώκουν μακροπρόθεσμους στόχους και εξυπηρετούν άμεσα τους εργαζομένους και τις κοινότητές τους,

| — | η αναδιάρθρωση σε όλες της τις μορφές μπορεί να προβλεφθεί και να αντιμετωπιστεί καλύτερα μέσω της έγκαιρης συμμετοχής των οργανωμένων εκπροσώπων των εργαζομένων (14), όπου αυτό προβλέπεται, μεταξύ άλλων και στα διοικητικά συμβούλια, χωρίς να θίγεται το αναγκαίο περιθώριο ελιγμών κατά τη λήψη αποφάσεων σε περίπτωση εταιρικών μεταβολών ή αλλαγών στην οργάνωση των εργασιών, |
| --- | --- |

—

η αναδιάρθρωση σε όλες της τις μορφές μπορεί να προβλεφθεί και να αντιμετωπιστεί καλύτερα μέσω της έγκαιρης συμμετοχής των οργανωμένων εκπροσώπων των εργαζομένων (14), όπου αυτό προβλέπεται, μεταξύ άλλων και στα διοικητικά συμβούλια, χωρίς να θίγεται το αναγκαίο περιθώριο ελιγμών κατά τη λήψη αποφάσεων σε περίπτωση εταιρικών μεταβολών ή αλλαγών στην οργάνωση των εργασιών,

| — | οι μεταβιβάσεις επιχειρήσεων χωρίς κληρονόμους ή επιχειρήσεων που τελούν σε κατάσταση αφερεγγυότητας σε εργαζομένους υπό συνεταιριστική μορφή θα μπορούσαν επίσης να αποτελέσουν έναν τρόπο αναδιάρθρωσης των επιχειρήσεων αυτών ώστε να καταστούν βιώσιμες και τελούσες υπό δημοκρατική διαχείριση (15), |
| --- | --- |

—

οι μεταβιβάσεις επιχειρήσεων χωρίς κληρονόμους ή επιχειρήσεων που τελούν σε κατάσταση αφερεγγυότητας σε εργαζομένους υπό συνεταιριστική μορφή θα μπορούσαν επίσης να αποτελέσουν έναν τρόπο αναδιάρθρωσης των επιχειρήσεων αυτών ώστε να καταστούν βιώσιμες και τελούσες υπό δημοκρατική διαχείριση (15),

| — | ιδίως σε περιόδους μετασχηματισμού και κρίσης, η συμμετοχή των εργαζομένων και της κοινωνίας των πολιτών βάσει μιας δυναμικής νοοτροπίας αμοιβαίας εμπιστοσύνης συμβάλλει στην καλύτερη εφαρμογή και την αποδοχή των διαρθρωτικών και οργανωτικών αλλαγών (16) και, ως εκ τούτου, προωθεί επίσης την ασφάλεια και τη σταθερότητα. |
| --- | --- |

—

ιδίως σε περιόδους μετασχηματισμού και κρίσης, η συμμετοχή των εργαζομένων και της κοινωνίας των πολιτών βάσει μιας δυναμικής νοοτροπίας αμοιβαίας εμπιστοσύνης συμβάλλει στην καλύτερη εφαρμογή και την αποδοχή των διαρθρωτικών και οργανωτικών αλλαγών (16) και, ως εκ τούτου, προωθεί επίσης την ασφάλεια και τη σταθερότητα.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την αξία που έχει η συμμετοχή των εργαζομένων στην καινοτομία στον χώρο εργασίας. Πρωτοβουλίες των κοινωνικών εταίρων για την ενίσχυση της παραγωγικότητας και της ευημερίας των εργαζομένων στον χώρο εργασίας θα πρέπει να προωθούνται σε ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις πρωτοβουλίες και την έρευνα του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβιώσεως και Εργασίας (Eurofound) (17) και του Ευρωπαϊκού δικτύου για την Καινοτομία στον Χώρο Εργασίας και προτείνει να αναλάβει η ΕΕ δράση για την ανάπτυξη του διαλόγου μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και των άλλων ενδιαφερομένων μερών, σε όλα τα επίπεδα, στο πλαίσιο συμμετοχικών προσεγγίσεων. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ είναι επίσης πεπεισμένη ότι οι βιώσιμες οικονομίες απαιτούν από τα διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη να συνεργαστούν και να συμπράξουν με στόχο μια βιώσιμη επιχειρηματική προοπτική, την οικονομική ανταγωνιστικότητα, την περιβαλλοντική βιωσιμότητα και την κοινωνική ισορροπία. Η ΕΟΚΕ ζητεί, ως εκ τούτου, ένα μοντέλο εταιρικής διακυβέρνησης που να προωθεί μακροπρόθεσμες αξίες ως καθήκον των εκτελεστικών διοικητικών στελεχών, με την επιδίωξη των μακροπρόθεσμων συμφερόντων της εταιρείας και των ενδιαφερόμενων μερών της (18). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η συζήτηση σχετικά με την περαιτέρω ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού νομικού πλαισίου για βιώσιμη εταιρική διακυβέρνηση πρέπει να παραπέμπει στα ψηφίσματα, τις γνωμοδοτήσεις και τις εκθέσεις που έχουν ήδη εγκριθεί από την ΕΟΚΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, καθώς και σε άλλες σχετικές πηγές, όπως οι συμφωνίες των κοινωνικών εταίρων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξετάσει στα μελλοντικά προγράμματα εργασίας της ένα πλαίσιο εταιρικής διακυβέρνησης που θα χρησιμεύει ως σημείο αναφοράς για μια πιο βιώσιμη και δημοκρατική εταιρική διακυβέρνηση και το οποίο θα αντικατοπτρίζει δεόντως τη φωνή των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους σε ό,τι αφορά την εποπτεία και τη διοίκηση των επιχειρήσεων σε όλα τα επίπεδα. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η συζήτηση σχετικά με την περαιτέρω ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού νομικού πλαισίου για βιώσιμη εταιρική διακυβέρνηση πρέπει να παραπέμπει στα ψηφίσματα, τις γνωμοδοτήσεις και τις εκθέσεις που έχουν ήδη εγκριθεί από την ΕΟΚΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, καθώς και σε άλλες σχετικές πηγές, όπως οι συμφωνίες των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Οι υφιστάμενες δεξιότητες, οι επιστημονικές και βιομηχανικές υποδομές και η κινητοποιούσα νοοτροπία της κοινωνικής οικονομίας πρέπει να αποτελέσουν την αφετηρία για την ευρωπαϊκή στήριξη της δημοκρατικής συμμετοχής στον προορατικό σχεδιασμό του μετασχηματισμού. Με τον τρόπο αυτό, οι τοπικές οικονομίες μπορούν να συνδεθούν επιτυχώς με την παγκόσμια ανταγωνιστικότητα προϊόντων και υπηρεσιών. |
| --- | --- |

3.7.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις σχετικά με τη δημοκρατική εξέλιξη του κόσμου της εργασίας

4.1.   Διασφάλιση και ενίσχυση των ισχυόντων προτύπων συμμετοχής των εργαζομένων

| 4.1.1. | Η προώθηση της δημοκρατίας στον κόσμο της εργασίας πρέπει να υπερβαίνει τα δικαιώματα συμμετοχής σε επίπεδο εταιρείας και να περιλαμβάνει τα τομεακά και διατομεακά συστήματα συλλογικών διαπραγματεύσεων και εκπροσώπησης και τον κοινωνικό διάλογο σε όλα τα επίπεδα, καθώς και τον διάλογο με την κοινωνία των πολιτών. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Η ΕΟΚΕ έχει συζητήσει την ανάγκη αξιολόγησης του ισχύοντος ενωσιακού νομικού πλαισίου και τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να εφαρμοστεί αποτελεσματικά στο εθνικό δίκαιο. Αυτό περιλαμβάνει την πρόθεση να βελτιωθούν προσηκόντως οι ήδη ισχύουσες διατάξεις. |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.1.3. | Για παράδειγμα, η ΕΟΚΕ συζήτησε την ανάγκη για ένα ενωσιακό πλαίσιο σε σχέση με τη συμμετοχή των εργαζομένων σε επίπεδο διοικητικού συμβουλίου κατά τον καθορισμό της στρατηγικής πορείας των εταιρειών, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τις διαφορές μεταξύ των κρατών μελών και σε επίπεδο επιχειρηματικότητας (19).






  — | Στην έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη δημοκρατία στην εργασία (20) καθορίζεται ο τρόπος με τον οποίο μπορεί να σχεδιαστεί ένα τέτοιο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τα δικαιώματα των εργαζομένων στην ενημέρωση, τη διαβούλευση και την εκπροσώπηση στα διοικητικά συμβούλια. |
| --- | --- | --- |

4.1.3.

—

Στην έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη δημοκρατία στην εργασία (20) καθορίζεται ο τρόπος με τον οποίο μπορεί να σχεδιαστεί ένα τέτοιο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τα δικαιώματα των εργαζομένων στην ενημέρωση, τη διαβούλευση και την εκπροσώπηση στα διοικητικά συμβούλια.

| — | Επιπλέον, είναι ζωτικής σημασίας το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ να διασφαλίζει τα ισχύοντα εθνικά δικαιώματα συμμετοχής, ιδίως τη συμμετοχή των εργαζομένων στα όργανα λήψης αποφάσεων των εταιρειών. Το ευρωπαϊκό δίκαιο, το οποίο ρυθμίζει τη διασυνοριακή μεταφορά καταστατικής έδρας ή τις συγχωνεύσεις και δημιουργεί μορφές ευρωπαϊκών εταιρειών, δεν πρέπει να οδηγεί σε μη τήρηση ή σε καταστρατήγηση των δικαιωμάτων που αποκτώνται σε εθνικό επίπεδο, όπως η συμμετοχή των εργαζομένων σε επίπεδο διοικητικού συμβουλίου. |
| --- | --- |

—

Επιπλέον, είναι ζωτικής σημασίας το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ να διασφαλίζει τα ισχύοντα εθνικά δικαιώματα συμμετοχής, ιδίως τη συμμετοχή των εργαζομένων στα όργανα λήψης αποφάσεων των εταιρειών. Το ευρωπαϊκό δίκαιο, το οποίο ρυθμίζει τη διασυνοριακή μεταφορά καταστατικής έδρας ή τις συγχωνεύσεις και δημιουργεί μορφές ευρωπαϊκών εταιρειών, δεν πρέπει να οδηγεί σε μη τήρηση ή σε καταστρατήγηση των δικαιωμάτων που αποκτώνται σε εθνικό επίπεδο, όπως η συμμετοχή των εργαζομένων σε επίπεδο διοικητικού συμβουλίου.

| 4.1.4. | Η ΕΟΚΕ έχει επίσης συζητήσει την ανάγκη παγίωσης των διατάξεων του ενωσιακού δικαίου σχετικά με την υποχρεωτική συμμετοχή των εργαζομένων, με βάση τα επιτευχθέντα πρότυπα, καθώς και την ανάγκη τυποποίησης των ορισμών της ενημέρωσης, της διαβούλευσης και της συμμετοχής (21). |
| --- | --- |

4.1.4.

| 4.1.5. | Η νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) επιβεβαιώνει σε πρόσφατες αποφάσεις ότι οι ήδη υπάρχουσες συνιστώσες της συμμετοχής των εργαζομένων σε επίπεδο εταιρείας, όπως στη σύνθεση των διοικητικών συμβουλίων, πρέπει να ληφθούν υπόψη και στο πλαίσιο της μετατροπής των εταιρειών σε ευρωπαϊκή νομική μορφή, όπως μια ευρωπαϊκή εταιρεία (22). Το δίκαιο της ΕΕ θα πρέπει να διασφαλίζει ότι το στοιχείο αυτό ρυθμίζεται στο δίκαιο των κρατών μελών της ΕΕ έτσι ώστε να λειτουργεί με εναρμονισμένο τρόπο. Αυτό θα εξασφαλίσει σε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη μια αξιόπιστη και νομικά ασφαλή βάση για την ανάληψη δράσης. |
| --- | --- |

4.1.5.

| 4.1.6. | Προκειμένου να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα του έργου των ευρωπαϊκών συμβουλίων εργαζομένων (ΕΣΕ), η ΕΟΚΕ έχει ήδη συζητήσει σχετικά με βελτιώσεις, ιδίως όσον αφορά το δικαίωμα συμμετοχής, την παροχή των αναγκαίων πόρων, την ενίσχυση των μέτρων επιβολής, την αποσαφήνιση των ορισμών για την πρόληψη καταστρατήγησης, καθώς και την επιβολή αποτελεσματικών κυρώσεων σε επιχειρήσεις που δεν συμμορφώνονται με τις σχετικές διατάξεις (23). |
| --- | --- |

4.1.6.

| 4.1.7. | Τα αιτήματα αυτά αντικατοπτρίζονται επίσης στο πιο πρόσφατο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την οδηγία για τα ευρωπαϊκά συμβούλια εργαζομένων, με το οποίο καλείται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει πρόταση αναθεώρησης της οδηγίας για τα ΕΣΕ, με στόχο την αποσαφήνιση των στόχων, των ορισμών και των διαδικασιών τους και την ενίσχυση του δικαιώματος των εκπροσώπων των εργαζομένων και των συνδικαλιστικών οργανώσεων σε ενημέρωση και διαβούλευση, ιδίως κατά τη διάρκεια των διαδικασιών αναδιάρθρωσης (24). Η ΕΟΚΕ θεωρεί χρήσιμες τις εκκλήσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για βελτίωση της οδηγίας για τα ΕΣΕ. Καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει εγκαίρως νομικά μέτρα, εστιάζοντας σε μέτρα για την προώθηση της αποτελεσματικής επιβολής των ευρωπαϊκών δικαιωμάτων στις επιχειρηματικές πρακτικές. |
| --- | --- |

4.1.7.

4.2.   Προϋποθέσεις συμμετοχής στην οικονομία των πλατφορμών

| 4.2.1. | Η οικονομία των πλατφορμών προσφέρει ευκαιρίες, αλλά ενέχει προκλήσεις και κινδύνους όσον αφορά την εργασία, που συνεπάγονται επισφάλεια και ανισότητα (25), θέτοντας υπό αμφισβήτηση τη δημοκρατία στον χώρο εργασίας. Αυτό ισχύει ιδίως για τις δυνατότητες συλλογικής εκπροσώπησης και την προστασία των συλλογικών δικαιωμάτων (26), τα οποία προβλέπονταν μέχρι σήμερα για τους εργαζομένους με άμεσο τρόπο. Οι εργαζόμενοι στην οικονομία των πλατφορμών —κυρίως οι νεοεισερχόμενοι στην αγορά εργασίας και οι διακινούμενοι εργαζόμενοι— συχνά αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες προκλήσεις από ό,τι άλλοι εργαζόμενοι όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας και τις αμοιβές. Όταν πληρούνται επαρκή κριτήρια, πρέπει να αναγνωρίζονται, ως εκ τούτου, και σε αυτούς τα δικαιώματα των εργαζομένων και να τους δίνεται η δυνατότητα να εκφράζουν τις απόψεις τους. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο τον στόχο του παρόντος σχεδίου οδηγίας για την εργασία σε πλατφόρμες για την πρόληψη της ψευδούς αυτοαπασχόλησης. Αυτό θα μετατοπίσει το βάρος της απόδειξης από τους εργαζομένους στις πλατφόρμες και θα παρέχει στους εργαζομένους σε πλατφόρμες προστασία βάσει του εργατικού και κοινωνικού δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων εκπροσώπησης και της ευκολότερης πρόσβασης στη δικαιοσύνη. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του δικαίου ανταγωνισμού της ΕΕ στις συλλογικές συμβάσεις όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας των μόνων αυτοαπασχολούμενων. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την άποψη που είχε εκφράσει σε προηγούμενη γνωμοδότησή της ότι ιδίως οι συνεταιρισμοί μπορούν να διασφαλίσουν τη δημοκρατία στην εργασία στις ψηφιακές πλατφόρμες (27). Επιπλέον, η ΕΟΚΕ στηρίζει τη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ότι οι συνεταιρισμοί θα μπορούσαν να αποτελέσουν σημαντικό μέσο για την οργάνωση της εργασίας σε πλατφόρμες από τη βάση προς την κορυφή (28). |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | Δεδομένου ότι οι νέοι που προέρχονται από ευάλωτα περιβάλλοντα αποτελούν το 55 % των εργαζομένων σε πλατφόρμες, είναι ζωτικής σημασίας να εκπαιδευτούν σχετικά με τη δημοκρατία στην εργασία πριν ακόμη από την έναρξη της απασχόλησής τους, ούτως ώστε να δύνανται να ασκούν τα δικαιώματά τους και να καταπολεμούν τις διακρίσεις. Μαζί με τους κοινωνικούς εταίρους, οι ΟΚΠ που δραστηριοποιούνται στον τομέα της εκπαίδευσης μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο, τα δε αντίστοιχα έργα θα πρέπει να υποστηριχθούν. |
| --- | --- |

4.2.4.

| 4.2.5. | Η ΕΟΚΕ θα παρακολουθήσει περαιτέρω τις πτυχές της φωνής των εργαζομένων στην οικονομία των πλατφορμών και θα δώσει προσοχή στην ιδιαίτερη κατάσταση των αυτοαπασχολούμενων εργαζομένων σε πλατφόρμες και στην κάλυψή τους από συλλογικές διαπραγματεύσεις. |
| --- | --- |

4.2.5.

4.3.   Η φωνή των εργαζομένων στο πλαίσιο χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) και στο πλαίσιο προστασίας των δεδομένων στην εργασία

| 4.3.1. | Δεδομένου ότι η ΤΝ δύναται να έχει σημαντικό αντίκτυπο στα θεμελιώδη δικαιώματα, την απαγόρευση των διακρίσεων και τις συνθήκες εργασίας, θα πρέπει να στηρίζεται σε στέρεη βάση εκτελεστών κανόνων για την προστασία των εργαζομένων από αρνητικές επιπτώσεις. Επιπλέον, θέτει νέες προκλήσεις σε σχέση με τα δημοκρατικά πρότυπα στην εργασία. Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στην προστασία της ιδιωτικής ζωής και στην επιβολή της σχετικής νομοθεσίας. Επιπλέον, πρέπει να διασφαλίζονται η παρακολούθηση, η ιχνηλάτηση και ο έλεγχος των αλγορίθμων ΤΝ που χρησιμοποιούνται στην εργασία. Εδώ εγείρεται, για παράδειγμα, ζήτημα του τρόπου πρόσβασης των υποκειμένων των δεδομένων σε πληροφορίες, προκειμένου να κατανοηθεί η λειτουργία και ο αντίκτυπος του αλγορίθμου στην οργάνωση της εργασίας και στις συνθήκες εργασίας (29). |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Οι κοινωνικοί εταίροι θα πρέπει να συμμετέχουν σε όλα τα στάδια της ανάπτυξης και της χρήσης της ΤΝ. Στη συμφωνία-πλαίσιο των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων για την ψηφιοποίηση, του Ιουνίου 2020, υπογραμμίζεται ρητά, μεταξύ άλλων, η ανάγκη για ορθή πρόβλεψη και έγκαιρη συμπερίληψη των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους σε επίπεδο στρατηγικής (30). |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | Τα μαζικά δεδομένα αποτελούν βασικό στοιχείο της ΤΝ. Ως εκ τούτου, τα συστήματα ΤΝ πρέπει επίσης να συμμορφώνονται με τις αρχές του ευρωπαϊκού γενικού κανονισμού για την προστασία δεδομένων (ΓΚΠΔ). Το άρθρο 88 του ΓΚΠΔ επιβάλλει ειδικές υποχρεώσεις στους εργοδότες όσον αφορά την προστασία των δεδομένων των εργαζομένων. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, θα πρέπει να εξεταστεί, δεδομένων των δυναμικών εξελίξεων και της αυξανόμενης πολυπλοκότητας της επεξεργασίας δεδομένων, εάν οι ισχύουσες διατάξεις χρήζουν, ή όχι, βελτιώσεων προκειμένου να ενισχυθούν τα αναγκαία δικαιώματα προστασίας. |
| --- | --- |

4.3.3.

| 4.3.4. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να παρέχεται στις συνδικαλιστικές οργανώσεις επαρκής ψηφιακή πρόσβαση στις επιχειρήσεις και στους εργαζομένους τους, ούτως ώστε να καθιερωθεί και να προωθηθεί ένας αποτελεσματικός κοινωνικός διάλογος στον τομέα της εφαρμογής της ΤΝ στους χώρους εργασίας. Πρέπει να διασφαλιστεί ότι ο ΓΚΠΔ της ΕΕ δεν χρησιμοποιείται στην πράξη ως εμπόδιο στη νόμιμη άσκηση των συλλογικών δικαιωμάτων των εργαζομένων. Η κατάχρηση πρέπει να αποτρέπεται μέσω κατάλληλων κυρώσεων (31). |
| --- | --- |

4.3.4.

| 4.3.5. | Επιπλέον των ήδη εγκριθεισών γνωμοδοτήσεων, η ΕΟΚΕ σκοπεύει να εξετάσει περαιτέρω τον αντίκτυπο της ΤΝ στον κόσμο της εργασίας και να εξετάσει επίσης κατά πόσον διασφαλίζεται η φωνή των εργαζομένων. |
| --- | --- |

4.3.5.

4.4.   Συμμετοχή στο πλαίσιο της εταιρικής δέουσας επιμέλειας σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού

| 4.4.1. | Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, ως στρατηγική βιώσιμης ανάπτυξης για την ΕΕ, σημαίνει ότι όχι μόνο η οικονομική επιτυχία, αλλά και οι κοινωνικοί και περιβαλλοντικοί στόχοι είναι ουσιαστικοί για τις επιχειρήσεις. Ως εκ τούτου, οι κοινοί κανόνες που διασφαλίζουν ότι οι εταιρείες και οι ιδιοκτήτες τους δεσμεύονται να ασκούν «χρηστή εταιρική διακυβέρνηση» θα πρέπει να ενσωματώνουν με ισορροπημένο τρόπο τον ρόλο όλων των σχετικών ενδιαφερόμενων μερών, συμπεριλαμβανομένης της φωνής των εργαζομένων. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | Ο σεβασμός των ανθρωπίνων και των εργασιακών δικαιωμάτων και η συμμόρφωση με τους περιβαλλοντικούς στόχους σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού αποτελούν σημαντικά στοιχεία της βιώσιμης εταιρικής διακυβέρνησης. Η δημιουργία «εργασίας σε καλές συνθήκες» παγκοσμίως πρέπει να καταστεί αναγνωρισμένος στόχος των επιχειρηματικών αποφάσεων (32). Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ έχει ήδη αναγνωρίσει την ανάγκη κατάρτισης ενιαίου κανονιστικού πλαισίου για τις επιχειρήσεις σε επίπεδο ΕΕ (33). Οι αλυσίδες εφοδιασμού θα πρέπει να ενταχθούν περισσότερο στη διαχείριση κινδύνων, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Συνεπώς είναι λογικό να ανατεθεί αυτή η ευθύνη σε επίπεδο διοικητικού συμβουλίου. |
| --- | --- |

4.4.2.

| 4.4.3. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι τόσο οι εργαζόμενοι, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις τους και οι φορείς εκπροσώπησής τους, όσο και οι ενδιαφερόμενοι φορείς της κοινωνίας των πολιτών, όπως οι περιβαλλοντικές οργανώσεις και οι οργανώσεις προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των καταναλωτών, πρέπει να διαδραματίσουν καίριο ρόλο στην παρακολούθηση της δέουσας επιμέλειας. Ως εκ τούτου, επικροτεί την προτεινόμενη θέσπιση μηχανισμών για την αξιολόγηση και την παρακολούθηση της συμμόρφωσης με την εταιρική δέουσα επιμέλεια. Ωστόσο, σημειώνει με ανησυχία ότι δεν προβλέπεται εν προκειμένω διάλογος μεταξύ των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

4.4.3.

| 4.4.4. | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη προτείνει ένα δεσμευτικό νομικό πλαίσιο για τη δέουσα επιμέλεια και την εταιρική ευθύνη, στο οποίο η φωνή των εργαζομένων θα πρέπει να διαδραματίσει σημαίνοντα ρόλο (34). Καλεί την Επιτροπή, στο πλαίσιο της εν εξελίξει διαδικασίας λήψης αποφάσεων, να θεσπίσει διατάξεις σχετικά με την υποχρεωτική και ουσιαστική συμμετοχή τόσο των εργαζομένων όσο και των ενδιαφερόμενων φορέων της κοινωνίας των πολιτών, ανάλογα με τα διακυβεύματά τους, στη διαδικασία δέουσας επιμέλειας στο προτεινόμενο νομικό κείμενο. |
| --- | --- |

4.4.4.

4.5.   Περαιτέρω προβληματισμός σχετικά με τη δημοκρατία στον κόσμο της εργασίας και τις άμεσες μορφές συμμετοχής

| 4.5.1. | Η προσέγγιση της συμμετοχικής διαχείρισης είναι επίσης σημαντική σε τομείς με υπαναπτυγμένες μορφές εκπροσώπησης των εργαζομένων, όπως οι νεοφυείς επιχειρήσεις, οι επιχειρήσεις ελεύθερων επαγγελμάτων και πολλές ΜΜΕ. Η προσέγγιση αυτή διαδραματίζει ήδη σημαντικό ρόλο στις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας, ιδίως σε οικονομικά ενεργές ΟΚΠ και συνεταιρισμούς. Η ΕΟΚΕ θα προωθήσει την ανταλλαγή εμπειριών σχετικά με τις βέλτιστες πρακτικές στον τομέα αυτό, ιδίως όσον αφορά την αλληλεπίδραση μεταξύ της νόμιμης και συνδικαλιστικής συμμετοχής των εργαζομένων αφενός και των μορφών άμεσης συμμετοχής αφετέρου, ως στοιχείο συμμετοχικής διαχείρισης. |
| --- | --- |

4.5.1.

| 4.5.2. | Εκτός από τη δημοκρατία στην εργασία που βασίζεται στο δίκαιο και/ή στον κοινωνικό διάλογο, υπάρχουν και άλλες επιτυχείς μορφές δημοκρατικής συμμετοχής των εργαζομένων που συναντώνται συχνά στην κοινωνική οικονομία και κυρίως στους συνεταιρισμούς. |
| --- | --- |

4.5.2.

| 4.5.3. | Προκειμένου να διαμορφωθεί η περιφερειακή διαρθρωτική αλλαγή με γνώμονα μια πράσινη και κοινωνική συμφωνία, τίθεται το ερώτημα πώς μπορούν να ενσωματωθούν στον χώρο εργασίας μορφές συμμετοχικής δημοκρατίας που υπερβαίνουν τα όρια της εταιρείας, με τη συμμετοχή κοινωνικών οργανώσεων, όπως οι περιβαλλοντικές και κοινωνικές οργανώσεις σε περιφερειακό και τοπικό πλαίσιο. |
| --- | --- |

4.5.3.

| 4.5.4. | Η επιτυχής εφαρμογή ποικίλων μορφών δημοκρατίας στον κόσμο της εργασίας εξαρτάται επίσης από τη συνεργασία όλων των ενδιαφερόμενων μερών με γνώμονα τη γνώση. Οι ΟΚΠ που δραστηριοποιούνται στους τομείς της πληροφόρησης, της εκπαίδευσης και της ενδυνάμωσης, σε περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο, μπορούν, σε συμφωνία με τους κοινωνικούς εταίρους και τις τοπικές αρχές, να υποστηρίξουν τη συνεργασία αυτή μέσω στοχευμένων μέτρων προσαρμοσμένων στις τοπικές συνθήκες. Στο πλαίσιο αυτό, σε ορισμένα κράτη μέλη οι ΟΚΠ, μεταξύ των οποίων οργανώσεις καταναλωτών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μπορούν να διαδραματίσουν συμπληρωματικό ρόλο στην ενδυνάμωση των εργαζομένων και να ωθήσουν τους εργοδότες να ασκούν κοινωνική εταιρική ευθύνη. Οι δραστηριότητες αυτές θα πρέπει επίσης να υποστηρίζονται από ευρωπαϊκά ταμεία. |
| --- | --- |

4.5.4.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  Η Επιτροπή παρουσιάζει σχέδιο δράσης για την τόνωση της κοινωνικής οικονομίας και τη δημιουργία θέσεων εργασίας — 9.12.2021.

1

(2)  Benchmarking Working Europe 2019, κεφάλαιο 4.

2

(3)  Λαμβάνοντας υπόψη τις διάφορες μορφές και διαδικασίες συμμετοχής των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους στα κράτη μέλη, χρησιμοποιείται στην παρούσα γνωμοδότηση, κατά περίπτωση, ο γενικός όρος «φωνή των εργαζομένων».

3

(4)  Με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, έχει δημιουργηθεί στο ευρωπαϊκό παράγωγο δίκαιο ένα κεκτημένο από σχεδόν 40 οδηγίες που έχουν καθιερώσει ένα ευρύ νομικό πλαίσιο για την ενημέρωση, τη διαβούλευση και τη δυνατότητα συμμετοχής των εργαζομένων ETUI Facts & Figures.

4

(5)  Δήλωση περί κοινωνικής δέσμευσης του Πόρτο 2021.

5

(6)  Έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου A9-0331/2021.

6

(7)  Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου P9_TA/2023, 0028

7

(8)  Πρόταση σύστασης του Συμβουλίου για την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, COM(2023) 38 final, σ. 14.

8

(9)  Ψήφισμα όπου αναγνωρίζεται η «συμβολή της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας στην αξιοπρεπή εργασία και στις βιώσιμες οικονομίες χωρίς αποκλεισμούς, στην προώθηση των διεθνών εργασιακών προτύπων, συμπεριλαμβανομένων των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην εργασία, στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου για όλους και στην κοινωνική καινοτομία, συμπεριλαμβανομένου του τομέα της επανειδίκευσης και της αναβάθμισης των δεξιοτήτων».

9

(10)  ΕΕ C 229 της 31.7.2012, σ. 77.

10

(11)  ΕΕ C 10 της 11.1.2021, σ. 14.

11

(12)  ΕΕ C 159 της 10.5.2019, σ. 1, σημείο 1.1.

12

(13)  Ψήφισμα της ΕΟΚΕ για Το ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας, εγκρίθηκε στις 8.12.2021, σημεία 2.13 και 2.14, ΕΕ C 100 της16.03.2023, σ. 1.

13

(14)  ΕΕ C 229 της 31.7.2012, σ. 77, σημείο 1.4, και ΕΕ C 10 της 11.1.2021, σ. 14, σημείο 5.5.

14

(15)  ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 13, σημείο 1.6.

15

(16)  ΕΕ C 341 της 24.8.2021, σ. 23, σημείο 2.6.

16

(17)  Έρευνα για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις 2019

17

(18)  EE C 229 της 31.7.2012, σ. 77, σημείο 4.1, ΕΕ C 341 της 24.8.2021, σ. 23, σημείο 1.11, ΕΕ C 10 της 11.1.2021, σ. 14, σημείο 5.1, ΕΕ C 106 της 31.3.2020, σ. 1.

18

(19)  EE C 341 της 24.8.2021, σ. 23, σημεία 1.14 και 3, ΕΕ C 10 της 11.1.2021, σ. 14, ΕΕ C 161 της 6.6.2021, σ. 35, σημεία 4.2.2 και 4.4.2.

19

(20)  Έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, A9-0331/2021.

20

(21)  Η οδηγία 2009/38/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 6ης Μαΐου 2009, για τη θέσπιση ευρωπαϊκού συμβουλίου εργαζομένων ή διαδικασίας σε επιχειρήσεις και ομίλους επιχειρήσεων κοινοτικής κλίμακας με σκοπό να ενημερώνονται οι εργαζόμενοι και να ζητείται η γνώμη τους (ΕΕ L 122 της 16.5.2009, σ. 28) και η οδηγία 2002/14/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαρτίου 2002, περί θεσπίσεως γενικού πλαισίου ενημερώσεως και διαβουλεύσεως των εργαζομένων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (ΕΕ L 80 της 23.3.2002, σ. 29) θα πρέπει να αποτελούν τον γνώμονα· βλέπε ΕΕ C 161 της 6.6.2013, σ. 35, σημεία 1.6 και 4.4.2.

21

(22)  Απόφαση του ΔΕΕ της 18ης Οκτωβρίου 2022 στην υπόθεση C-677/20 (SAP), απόφαση του ΔΕΕ της 18ης Ιουλίου 2017 στην υπόθεση C-566/15 (TUI).

22

(23)  ΕΕ C 10 της 11.1.2021, σ. 14, σημείο 1.10.

23

(24)  Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου P9_TA/2023, 0028.

24

(25)  The platform economy and the disruption of the employment relationship (Η οικονομία των πλατφορμών και η διαταραχή της εργασιακής σχέσης).

25

(26)  ΕΕ C 290 της 29.7.2022, σ. 95.

26

(27)  ΕΕ C 152 της 6.4.2022, σ. 38.

27

(28)  Έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου: Έκθεση σχετικά με την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες, αιτιολογική σκέψη (νέα) 39α.

28

(29)  Labour in the age of AI: why regulation is needed to protect workers (Η εργασία στην εποχή της ΤΝ: γιατί απαιτείται ρύθμιση για την προστασία των εργαζομένων).

29

(30)  Συμφωνία-πλαίσιο των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων για την ψηφιοποίηση

30

(31)  Μελέτη της ECA-European Cockpit Association (2021) Data Protection Law and the Exercise or collective Labour Rights (Νομοθεσία για την προστασία των δεδομένων και άσκηση συλλογικών εργασιακών δικαιωμάτων).

31

(32)  ΕΕ C 486 της 21.12.2022, σ. 149, σημεία 1.8 και 1.9.

32

(33)  ΕΕ C 486 της 21.12.2022, σ. 149, σημείο 1.11.

33

(34)  ΕΕ C 443 της 22.11.2022, σ. 81, σημείο 1.7 και ΕΕ C 341 της 24.8.2021, σ. 23, σημείο 3.10.

34

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Οι ακόλουθες τροπολογίες, οι οποίες έλαβαν τουλάχιστον το ένα τέταρτο των έγκυρων ψήφων, απορρίφθηκαν κατά τη διάρκεια της συζήτησης (άρθρο 74 παράγραφος 3 του Εσωτερικού Κανονισμού):

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 3

SOC/746

Η δημοκρατία στην εργασία

Σημείο 4.1.3

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Για παράδειγμα, η ΕΟΚΕ συζήτησε την ανάγκη για ένα ενωσιακό πλαίσιο σε σχέση με τη συμμετοχή των εργαζομένων σε επίπεδο διοικητικού συμβουλίου κατά τον καθορισμό της στρατηγικής πορείας των εταιρειών, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τις διαφορές μεταξύ των κρατών μελών και σε επίπεδο επιχειρηματικότητας (1).






  — | Στην έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη δημοκρατία στην εργασία (2) καθορίζεται ο τρόπος με τον οποίο μπορεί να σχεδιαστεί ένα τέτοιο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τα δικαιώματα των εργαζομένων στην ενημέρωση, τη διαβούλευση και την εκπροσώπηση στα διοικητικά συμβούλια. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Για παράδειγμα, η ΕΟΚΕ συζήτησε την ανάγκη για ένα ενωσιακό πλαίσιο σε σχέση με τη συμμετοχή των εργαζομένων σε επίπεδο διοικητικού συμβουλίου κατά τον καθορισμό της στρατηγικής πορείας των εταιρειών, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τις διαφορές μεταξύ των κρατών μελών και σε επίπεδο επιχειρηματικότητας (1).

—

Στην έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη δημοκρατία στην εργασία (2) καθορίζεται ο τρόπος με τον οποίο μπορεί να σχεδιαστεί ένα τέτοιο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τα δικαιώματα των εργαζομένων στην ενημέρωση, τη διαβούλευση και την εκπροσώπηση στα διοικητικά συμβούλια.

| — | Επιπλέον, είναι ζωτικής σημασίας το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ να διασφαλίζει τα ισχύοντα εθνικά δικαιώματα συμμετοχής, ιδίως τη συμμετοχή των εργαζομένων στα όργανα λήψης αποφάσεων των εταιρειών.
  Το ευρωπαϊκό δίκαιο, το οποίο ρυθμίζει τη διασυνοριακή μεταφορά καταστατικής έδρας ή τις συγχωνεύσεις και δημιουργεί μορφές ευρωπαϊκών εταιρειών, δεν πρέπει να οδηγεί σε μη τήρηση ή σε καταστρατήγηση των δικαιωμάτων που αποκτώνται σε εθνικό επίπεδο, όπως η συμμετοχή των εργαζομένων σε επίπεδο διοικητικού συμβουλίου. |
| --- | --- |

—

Επιπλέον, είναι ζωτικής σημασίας το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ να διασφαλίζει τα ισχύοντα εθνικά δικαιώματα συμμετοχής, ιδίως τη συμμετοχή των εργαζομένων στα όργανα λήψης αποφάσεων των εταιρειών.
  Το ευρωπαϊκό δίκαιο, το οποίο ρυθμίζει τη διασυνοριακή μεταφορά καταστατικής έδρας ή τις συγχωνεύσεις και δημιουργεί μορφές ευρωπαϊκών εταιρειών, δεν πρέπει να οδηγεί σε μη τήρηση ή σε καταστρατήγηση των δικαιωμάτων που αποκτώνται σε εθνικό επίπεδο, όπως η συμμετοχή των εργαζομένων σε επίπεδο διοικητικού συμβουλίου.

Για παράδειγμα, η ΕΟΚΕ συζήτησε την ανάγκη για ένα ενωσιακό πλαίσιο σε σχέση με τη συμμετοχή των εργαζομένων σε επίπεδο διοικητικού συμβουλίου κατά τον καθορισμό της στρατηγικής πορείας των εταιρειών, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τις διαφορές μεταξύ των κρατών μελών και σε επίπεδο επιχειρηματικότητας (1).

| — | Στην έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη δημοκρατία στην εργασία (2) καθορίζεται ο τρόπος με τον οποίο μπορεί να σχεδιαστεί ένα τέτοιο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τα δικαιώματα των εργαζομένων στην ενημέρωση, τη διαβούλευση και την εκπροσώπηση στα διοικητικά συμβούλια. |
| --- | --- |

—

Στην έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη δημοκρατία στην εργασία (2) καθορίζεται ο τρόπος με τον οποίο μπορεί να σχεδιαστεί ένα τέτοιο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τα δικαιώματα των εργαζομένων στην ενημέρωση, τη διαβούλευση και την εκπροσώπηση στα διοικητικά συμβούλια.

| — | Επιπλέον, είναι ζωτικής σημασίας το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ να διασφαλίζει τα ισχύοντα εθνικά δικαιώματα συμμετοχής, ιδίως τη συμμετοχή των εργαζομένων στα όργανα λήψης αποφάσεων των εταιρειών. |
| --- | --- |

—

Επιπλέον, είναι ζωτικής σημασίας το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ να διασφαλίζει τα ισχύοντα εθνικά δικαιώματα συμμετοχής, ιδίως τη συμμετοχή των εργαζομένων στα όργανα λήψης αποφάσεων των εταιρειών.

Αιτιολογία

Δεδομένου ότι κάθε μορφή εταιρικής συμμετοχής βασίζεται στην εθνική νομοθεσία ή στις εθνικές πρακτικές, το ευρωπαϊκό εταιρικό δίκαιο δεν θα πρέπει από μόνο του να έχει αντίκτυπο στα συστήματα συμμετοχής. Σε κάθε περίπτωση, δεν απαιτείται νέος κανονισμός σε επίπεδο ΕΕ για την επίλυση ενδεχόμενων προβλημάτων.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 98 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 130 |
| Αποχές: | 20 |

Ψήφοι υπέρ:

98

Ψήφοι κατά:

130

Αποχές:

20

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 4

SOC/746

Η δημοκρατία στην εργασία

Σημείο 4.1.5

Να διαγραφεί το σημείο.

| Γνωμοδότηση τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) επιβεβαιώνει σε πρόσφατες αποφάσεις ότι οι ήδη υπάρχουσες συνιστώσες της συμμετοχής των εργαζομένων σε επίπεδο εταιρείας, όπως στη σύνθεση των διοικητικών συμβουλίων, πρέπει να ληφθούν υπόψη και στο πλαίσιο της μετατροπής των εταιρειών σε ευρωπαϊκή νομική μορφή, όπως μια ευρωπαϊκή εταιρεία

   (1)

  . Το δίκαιο της ΕΕ θα πρέπει να διασφαλίζει ότι το στοιχείο αυτό ρυθμίζεται στο δίκαιο των κρατών μελών της ΕΕ έτσι ώστε να λειτουργεί με εναρμονισμένο τρόπο. Αυτό θα εξασφαλίσει σε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη μια αξιόπιστη και νομικά ασφαλή βάση για την ανάληψη δράσης. | |

Γνωμοδότηση τμήματος

Τροπολογία

Η νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) επιβεβαιώνει σε πρόσφατες αποφάσεις ότι οι ήδη υπάρχουσες συνιστώσες της συμμετοχής των εργαζομένων σε επίπεδο εταιρείας, όπως στη σύνθεση των διοικητικών συμβουλίων, πρέπει να ληφθούν υπόψη και στο πλαίσιο της μετατροπής των εταιρειών σε ευρωπαϊκή νομική μορφή, όπως μια ευρωπαϊκή εταιρεία

   (1)

  . Το δίκαιο της ΕΕ θα πρέπει να διασφαλίζει ότι το στοιχείο αυτό ρυθμίζεται στο δίκαιο των κρατών μελών της ΕΕ έτσι ώστε να λειτουργεί με εναρμονισμένο τρόπο. Αυτό θα εξασφαλίσει σε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη μια αξιόπιστη και νομικά ασφαλή βάση για την ανάληψη δράσης.

Αιτιολογία

Το ζήτημα αυτό δεν εξετάστηκε επαρκώς από την ομάδα μελέτης, δεδομένου ότι πρόκειται για ένα εξαιρετικά περίπλοκο νομικό ζήτημα με επιμέρους ειδικές ανά χώρα πτυχές. Στο πλαίσιο αυτό, δεν εναπόκειται στην ΕΟΚΕ να συναγάγει συμπεράσματα από τις αποφάσεις του ΔΕΕ.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 100 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 136 |
| Αποχές: | 15 |

Ψήφοι υπέρ:

100

Ψήφοι κατά:

136

Αποχές:

15

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 5

SOC/746

Η δημοκρατία στην εργασία

Σημείο 4.1.7

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Τα αιτήματα αυτά αντικατοπτρίζονται επίσης στο πιο πρόσφατο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την οδηγία για τα ευρωπαϊκά συμβούλια εργαζομένων, με το οποίο καλείται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει πρόταση αναθεώρησης της οδηγίας για τα ΕΣΕ, με στόχο την αποσαφήνιση των στόχων, των ορισμών και των διαδικασιών τους και την ενίσχυση του δικαιώματος των εκπροσώπων των εργαζομένων και των συνδικαλιστικών οργανώσεων σε ενημέρωση και διαβούλευση, ιδίως κατά τη διάρκεια των διαδικασιών αναδιάρθρωσης (1). Η ΕΟΚΕ
  θεωρεί χρήσιμες
  τις εκκλήσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για βελτίωση της οδηγίας για τα ΕΣΕ. Καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει εγκαίρως
  νομικά
  μέτρα, εστιάζοντας σε μέτρα για την προώθηση της αποτελεσματικής επιβολής των ευρωπαϊκών δικαιωμάτων στις επιχειρηματικές πρακτικές. | Τα αιτήματα αυτά αντικατοπτρίζονται επίσης στο πιο πρόσφατο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την οδηγία για τα ευρωπαϊκά συμβούλια εργαζομένων, με το οποίο καλείται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει πρόταση αναθεώρησης της οδηγίας για τα ΕΣΕ, με στόχο την αποσαφήνιση των στόχων, των ορισμών και των διαδικασιών τους και την ενίσχυση του δικαιώματος των εκπροσώπων των εργαζομένων και των συνδικαλιστικών οργανώσεων σε ενημέρωση και διαβούλευση, ιδίως κατά τη διάρκεια των διαδικασιών αναδιάρθρωσης (1). Η ΕΟΚΕ
  επισημαίνει
  τις εκκλήσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για βελτίωση της οδηγίας για τα ΕΣΕ. Καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει εγκαίρως μέτρα, εστιάζοντας σε μέτρα για την προώθηση της αποτελεσματικής επιβολής των ευρωπαϊκών δικαιωμάτων στις επιχειρηματικές πρακτικές.
  Η ΕΟΚΕ σημειώνει επίσης ότι στις 11 Απριλίου η Επιτροπή δρομολόγησε το πρώτο στάδιο διαβούλευσης με τους Ευρωπαίους κοινωνικούς εταίρους σχετικά με πιθανή αναθεώρηση της οδηγίας για τα ΕΣΕ, προκειμένου να συγκεντρωθούν οι απόψεις των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων σε σχέση με την ανάγκη και τη γενική κατεύθυνση ενδεχόμενης δράσης της ΕΕ για τη βελτίωση της οδηγίας για τα ΕΣΕ. Η διαβούλευση θα διαρκέσει έξι εβδομάδες

   (2)

  . |

Γνωμοδότηση τμήματος

Τροπολογία

Τα αιτήματα αυτά αντικατοπτρίζονται επίσης στο πιο πρόσφατο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την οδηγία για τα ευρωπαϊκά συμβούλια εργαζομένων, με το οποίο καλείται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει πρόταση αναθεώρησης της οδηγίας για τα ΕΣΕ, με στόχο την αποσαφήνιση των στόχων, των ορισμών και των διαδικασιών τους και την ενίσχυση του δικαιώματος των εκπροσώπων των εργαζομένων και των συνδικαλιστικών οργανώσεων σε ενημέρωση και διαβούλευση, ιδίως κατά τη διάρκεια των διαδικασιών αναδιάρθρωσης (1). Η ΕΟΚΕ
  θεωρεί χρήσιμες
  τις εκκλήσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για βελτίωση της οδηγίας για τα ΕΣΕ. Καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει εγκαίρως
  νομικά
  μέτρα, εστιάζοντας σε μέτρα για την προώθηση της αποτελεσματικής επιβολής των ευρωπαϊκών δικαιωμάτων στις επιχειρηματικές πρακτικές.

Τα αιτήματα αυτά αντικατοπτρίζονται επίσης στο πιο πρόσφατο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την οδηγία για τα ευρωπαϊκά συμβούλια εργαζομένων, με το οποίο καλείται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει πρόταση αναθεώρησης της οδηγίας για τα ΕΣΕ, με στόχο την αποσαφήνιση των στόχων, των ορισμών και των διαδικασιών τους και την ενίσχυση του δικαιώματος των εκπροσώπων των εργαζομένων και των συνδικαλιστικών οργανώσεων σε ενημέρωση και διαβούλευση, ιδίως κατά τη διάρκεια των διαδικασιών αναδιάρθρωσης (1). Η ΕΟΚΕ
  επισημαίνει
  τις εκκλήσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για βελτίωση της οδηγίας για τα ΕΣΕ. Καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει εγκαίρως μέτρα, εστιάζοντας σε μέτρα για την προώθηση της αποτελεσματικής επιβολής των ευρωπαϊκών δικαιωμάτων στις επιχειρηματικές πρακτικές.
  Η ΕΟΚΕ σημειώνει επίσης ότι στις 11 Απριλίου η Επιτροπή δρομολόγησε το πρώτο στάδιο διαβούλευσης με τους Ευρωπαίους κοινωνικούς εταίρους σχετικά με πιθανή αναθεώρηση της οδηγίας για τα ΕΣΕ, προκειμένου να συγκεντρωθούν οι απόψεις των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων σε σχέση με την ανάγκη και τη γενική κατεύθυνση ενδεχόμενης δράσης της ΕΕ για τη βελτίωση της οδηγίας για τα ΕΣΕ. Η διαβούλευση θα διαρκέσει έξι εβδομάδες

   (2)

  .

Αιτιολογία

Υπάρχουν σαφώς αποκλίνουσες απόψεις όσον αφορά τη στήριξη προς και τη χρησιμότητα του ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Ως εκ τούτου και για λόγους συμβιβασμού, το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα μπορούσε να ληφθεί υπόψη. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι στις 11 Απριλίου η Επιτροπή δρομολόγησε το πρώτο στάδιο διαβούλευσης με τους Ευρωπαίους κοινωνικούς εταίρους σχετικά με πιθανή αναθεώρηση της οδηγίας για τα ΕΣΕ, προκειμένου να συγκεντρωθούν οι απόψεις των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων σε σχέση με την ανάγκη και τη γενική κατεύθυνση ενδεχόμενης δράσης της ΕΕ για τη βελτίωση της οδηγίας για τα ΕΣΕ. Η διαβούλευση θα διαρκέσει έξι εβδομάδες.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 86 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 139 |
| Αποχές: | 18 |

Ψήφοι υπέρ:

86

Ψήφοι κατά:

139

Αποχές:

18

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 6

SOC/746

Η δημοκρατία στην εργασία

Σημείο 4.4.4

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η ΕΟΚΕ έχει ήδη προτείνει ένα δεσμευτικό νομικό πλαίσιο για τη δέουσα επιμέλεια και την εταιρική ευθύνη, στο οποίο η φωνή των εργαζομένων θα
  πρέπει να
  διαδραματίσει σημαίνοντα ρόλο (1).
  Καλεί την Επιτροπή, στο πλαίσιο της εν εξελίξει διαδικασίας λήψης αποφάσεων, να θεσπίσει διατάξεις σχετικά με την υποχρεωτική και ουσιαστική συμμετοχή τόσο των εργαζομένων όσο και των ενδιαφερόμενων φορέων της κοινωνίας των πολιτών, ανάλογα με τα διακυβεύματά τους, στη διαδικασία δέουσας επιμέλειας στο προτεινόμενο νομικό κείμενο. | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη προτείνει ένα δεσμευτικό νομικό πλαίσιο για τη δέουσα επιμέλεια και την εταιρική ευθύνη, στο οποίο η φωνή των εργαζομένων θα διαδραματίσει σημαίνοντα ρόλο (1). |

Γνωμοδότηση τμήματος

Τροπολογία

Η ΕΟΚΕ έχει ήδη προτείνει ένα δεσμευτικό νομικό πλαίσιο για τη δέουσα επιμέλεια και την εταιρική ευθύνη, στο οποίο η φωνή των εργαζομένων θα
  πρέπει να
  διαδραματίσει σημαίνοντα ρόλο (1).
  Καλεί την Επιτροπή, στο πλαίσιο της εν εξελίξει διαδικασίας λήψης αποφάσεων, να θεσπίσει διατάξεις σχετικά με την υποχρεωτική και ουσιαστική συμμετοχή τόσο των εργαζομένων όσο και των ενδιαφερόμενων φορέων της κοινωνίας των πολιτών, ανάλογα με τα διακυβεύματά τους, στη διαδικασία δέουσας επιμέλειας στο προτεινόμενο νομικό κείμενο.

Η ΕΟΚΕ έχει ήδη προτείνει ένα δεσμευτικό νομικό πλαίσιο για τη δέουσα επιμέλεια και την εταιρική ευθύνη, στο οποίο η φωνή των εργαζομένων θα διαδραματίσει σημαίνοντα ρόλο (1).

Αιτιολογία

Με την τροπολογία αιτιολογείται ακριβέστερα ο στόχος των γνωμοδοτήσεων της ΕΟΚΕ ως προς την εταιρική δέουσα επιμέλεια όσον αφορά τη βιωσιμότητα.

Δεδομένου ότι η πρόταση της Επιτροπής σχετικά με τη δέουσα επιμέλεια εκκρεμεί στο πλαίσιο της νομοθετικής διαδικασίας, τυχόν αντίδραση εκ μέρους της ΕΟΚΕ δεν είναι σκόπιμη. Όσον αφορά την ουσία της πρότασης, το αίτημα για διατάξεις νομικού κειμένου σχετικά με την υποχρεωτική συμμετοχή δεν μπορεί να υποστηριχθεί διότι θα υπονόμευε τις ευθύνες της διοίκησης και των ιδιοκτητών της εκάστοτε εταιρείας.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 89 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 148 |
| Αποχές: | 11 |

Ψήφοι υπέρ:

89

Ψήφοι κατά:

148

Αποχές:

11

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 1

SOC/746

Η δημοκρατία στην εργασία

Σημείο 1.6

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Εδώ και δεκαετίες, τα ευρωπαϊκά συμβούλια εργαζομένων (ΕΣΕ) συμβάλλουν θετικά στους μακροπρόθεσμους οικονομικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς στόχους των επιχειρήσεων. Για να αυξηθούν οι δυνατότητες και η αποτελεσματικότητά τους,
  τα δικαιώματα συμμετοχής και οι πόροι των ΕΣΕ
  πρέπει να
  ενισχυθούν σημαντικά: π.χ. κάθε καταστρατήγηση ή παραβίαση των δικαιωμάτων συμμετοχής των ΕΣΕ θα πρέπει να τιμωρείται αποτελεσματικά, ενώ θα πρέπει να διευκολύνεται η πρόσβασή τους στη δικαιοσύνη
  . Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ
  επικροτεί
  το πρόσφατο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την αναθεώρηση της οδηγίας για τα ΕΣΕ και καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει
  νομικά
  μέτρα εγκαίρως. | Εδώ και δεκαετίες, τα ευρωπαϊκά συμβούλια εργαζομένων (ΕΣΕ) συμβάλλουν θετικά στους μακροπρόθεσμους οικονομικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς στόχους των επιχειρήσεων. Για να αυξηθούν οι δυνατότητες και η αποτελεσματικότητά τους
  , η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να προωθηθεί περαιτέρω η ορθή επιβολή και καθοδήγηση με βάση πρακτικά εργαλεία, όπως η συγκριτική αξιολόγηση βάσει βέλτιστων πρακτικών.
  Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ
  επισημαίνει
  το πρόσφατο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την αναθεώρηση της οδηγίας για τα ΕΣΕ και καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει
  κατάλληλα
  μέτρα εγκαίρως
  για την προώθηση της ορθής εφαρμογής της οδηγίας.


  Η ΕΟΚΕ σημειώνει επίσης ότι στις 11 Απριλίου η Επιτροπή δρομολόγησε το πρώτο στάδιο διαβούλευσης με τους Ευρωπαίους κοινωνικούς εταίρους σχετικά με πιθανή αναθεώρηση της οδηγίας για τα ΕΣΕ, προκειμένου να συγκεντρωθούν οι απόψεις των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων σε σχέση με την ανάγκη και τη γενική κατεύθυνση ενδεχόμενης δράσης της ΕΕ για τη βελτίωση της οδηγίας για τα ΕΣΕ. Η διαβούλευση θα διαρκέσει έξι εβδομάδες (1)

  . |

Γνωμοδότηση τμήματος

Τροπολογία

Εδώ και δεκαετίες, τα ευρωπαϊκά συμβούλια εργαζομένων (ΕΣΕ) συμβάλλουν θετικά στους μακροπρόθεσμους οικονομικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς στόχους των επιχειρήσεων. Για να αυξηθούν οι δυνατότητες και η αποτελεσματικότητά τους,
  τα δικαιώματα συμμετοχής και οι πόροι των ΕΣΕ
  πρέπει να
  ενισχυθούν σημαντικά: π.χ. κάθε καταστρατήγηση ή παραβίαση των δικαιωμάτων συμμετοχής των ΕΣΕ θα πρέπει να τιμωρείται αποτελεσματικά, ενώ θα πρέπει να διευκολύνεται η πρόσβασή τους στη δικαιοσύνη
  . Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ
  επικροτεί
  το πρόσφατο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την αναθεώρηση της οδηγίας για τα ΕΣΕ και καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει
  νομικά
  μέτρα εγκαίρως.

Εδώ και δεκαετίες, τα ευρωπαϊκά συμβούλια εργαζομένων (ΕΣΕ) συμβάλλουν θετικά στους μακροπρόθεσμους οικονομικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς στόχους των επιχειρήσεων. Για να αυξηθούν οι δυνατότητες και η αποτελεσματικότητά τους
  , η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να προωθηθεί περαιτέρω η ορθή επιβολή και καθοδήγηση με βάση πρακτικά εργαλεία, όπως η συγκριτική αξιολόγηση βάσει βέλτιστων πρακτικών.
  Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ
  επισημαίνει
  το πρόσφατο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την αναθεώρηση της οδηγίας για τα ΕΣΕ και καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει
  κατάλληλα
  μέτρα εγκαίρως
  για την προώθηση της ορθής εφαρμογής της οδηγίας.


  Η ΕΟΚΕ σημειώνει επίσης ότι στις 11 Απριλίου η Επιτροπή δρομολόγησε το πρώτο στάδιο διαβούλευσης με τους Ευρωπαίους κοινωνικούς εταίρους σχετικά με πιθανή αναθεώρηση της οδηγίας για τα ΕΣΕ, προκειμένου να συγκεντρωθούν οι απόψεις των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων σε σχέση με την ανάγκη και τη γενική κατεύθυνση ενδεχόμενης δράσης της ΕΕ για τη βελτίωση της οδηγίας για τα ΕΣΕ. Η διαβούλευση θα διαρκέσει έξι εβδομάδες (1)

  .

Αιτιολογία

Η οδηγία για τα ευρωπαϊκά συμβούλια εργαζομένων, όπως αναδιατυπώθηκε το 2009, είναι κατάλληλη για τον επιδιωκόμενο σκοπό και, ως εκ τούτου, δεν χρειάζεται να ξεκινήσει μια χρονοβόρα και δυσχερής διαδικασία νομικής αναθεώρησής της. Αντιθέτως, στο πνεύμα καλής συνεργασίας, η εφαρμογή της οδηγίας θα μπορούσε να ενισχυθεί από τις κοινές προσπάθειες που θα καταβάλουν οι κοινωνικοί εταίροι, όπως η ανάπτυξη κώδικα πρακτικής. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι στις 11 Απριλίου η Επιτροπή δρομολόγησε το πρώτο στάδιο διαβούλευσης με τους Ευρωπαίους κοινωνικούς εταίρους σχετικά με πιθανή αναθεώρηση της οδηγίας για τα ΕΣΕ, προκειμένου να συγκεντρωθούν οι απόψεις των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων σε σχέση με την ανάγκη και τη γενική κατεύθυνση ενδεχόμενης δράσης της ΕΕ για τη βελτίωση της οδηγίας για τα ΕΣΕ. Η διαβούλευση θα διαρκέσει έξι εβδομάδες.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας: συνδέεται με την τροπολογία 5.

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 2

SOC/746

Η δημοκρατία στην εργασία

Σημείο 1.11

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Ωστόσο, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει δυστυχώς ότι η συμμετοχή των εργαζομένων σε επίπεδο διοικητικού συμβουλίου δεν αναγνωρίζεται ως βασική παράμετρος της βιώσιμης εταιρικής διακυβέρνησης. Η ΕΟΚΕ στηρίζει εν προκειμένω τις προσήκουσες προσπάθειες
  εγκαθίδρυσης εναρμονισμένου πλαισίου για τη συμμετοχή
  των εργαζομένων στα διοικητικά συμβούλια,
  εντός του οποίου θα λαμβάνονται
  υπόψη
  οι
  διαφορές μεταξύ κρατών μελών.
  Είναι επίσης σημαντικό να διασφαλιστεί ότι το ευρωπαϊκό εταιρικό δίκαιο δεν συνεπάγεται αποφυγή ή υπονόμευση της εταιρικής συμμετοχής στα κράτη μέλη. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει δυστυχώς ότι η συμμετοχή των εργαζομένων σε επίπεδο διοικητικού συμβουλίου δεν αναγνωρίζεται ως βασική παράμετρος της βιώσιμης εταιρικής διακυβέρνησης. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει εν προκειμένω τις προσπάθειες
  στήριξης της συμμετοχής
  των εργαζομένων στα διοικητικά συμβούλια,
  λαμβάνοντας
  υπόψη
  τις
  διαφορές μεταξύ των κρατών μελών. |

Γνωμοδότηση τμήματος

Τροπολογία

Ωστόσο, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει δυστυχώς ότι η συμμετοχή των εργαζομένων σε επίπεδο διοικητικού συμβουλίου δεν αναγνωρίζεται ως βασική παράμετρος της βιώσιμης εταιρικής διακυβέρνησης. Η ΕΟΚΕ στηρίζει εν προκειμένω τις προσήκουσες προσπάθειες
  εγκαθίδρυσης εναρμονισμένου πλαισίου για τη συμμετοχή
  των εργαζομένων στα διοικητικά συμβούλια,
  εντός του οποίου θα λαμβάνονται
  υπόψη
  οι
  διαφορές μεταξύ κρατών μελών.
  Είναι επίσης σημαντικό να διασφαλιστεί ότι το ευρωπαϊκό εταιρικό δίκαιο δεν συνεπάγεται αποφυγή ή υπονόμευση της εταιρικής συμμετοχής στα κράτη μέλη.

Ωστόσο, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει δυστυχώς ότι η συμμετοχή των εργαζομένων σε επίπεδο διοικητικού συμβουλίου δεν αναγνωρίζεται ως βασική παράμετρος της βιώσιμης εταιρικής διακυβέρνησης. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει εν προκειμένω τις προσπάθειες
  στήριξης της συμμετοχής
  των εργαζομένων στα διοικητικά συμβούλια,
  λαμβάνοντας
  υπόψη
  τις
  διαφορές μεταξύ των κρατών μελών.

Αιτιολογία

Ενώ σε επίπεδο ΕΕ υπάρχει ένα ολοκληρωμένο νομικό πλαίσιο για την ενημέρωση και τη διαβούλευση με τους εργαζομένους, τα συστήματα συμμετοχής βασίζονται σε εθνικά νομικά πλαίσια και βαθιά ριζωμένες παραδόσεις. Η ρύθμιση σε επίπεδο ΕΕ θα υπονόμευε και θα κατέπνιγε τις εξελίξεις σε εθνικό επίπεδο και θα συνιστούσε παρέμβαση στα εθνικά συστήματα εταιρικού δικαίου. Πρόκειται για έναν τομέα όπου η ρύθμιση δεν είναι ο καλύτερος τρόπος για την επίτευξη προόδου στο πλαίσιο της εταιρικής διακυβέρνησης, αντ’ αυτού δε μπορούν να χρησιμοποιηθούν βέλτιστες πρακτικές και άλλα μέσα για τη διάδοση των πληροφοριών.

Δεδομένου ότι κάθε μορφή εταιρικής συμμετοχής βασίζεται στην εθνική νομοθεσία ή στις εθνικές πρακτικές, το ευρωπαϊκό εταιρικό δίκαιο δεν θα πρέπει από μόνο του να έχει αντίκτυπο στα συστήματα συμμετοχής. Σε κάθε περίπτωση, δεν απαιτείται νέος κανονισμός σε επίπεδο ΕΕ για την επίλυση πιθανών προβλημάτων.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας: συνδέεται με την τροπολογία 3.

---

(1)  ΕΕ C 341 της 24.8.2021, σ. 23, σημεία 1.14 και 3, ΕΕ C 10 της 11.1.2021, σ. 14, ΕΕ C 161 της 6.6.2013, σ. 35, σημεία 4.2.2 και 4.4.2.

(2)  Έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου A9-0331/2021.

(1)  ΕΕ C 341 της 24.8.2021, σ. 23, σημεία 1.14 και 3, ΕΕ C 10 της 11.1.2021, σ. 14, ΕΕ C 161 της 6.6.2013, σ. 35, σημεία 4.2.2 και 4.4.2.

(2)  Έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου A9-0331/2021.

(1)  
  Απόφαση του ΔΕΕ της 18ης Οκτωβρίου 2022 στην υπόθεση C-677/20 (SAP), απόφαση του ΔΕΕ της 18ης Ιουλίου2017 στην υπόθεση C-566/15 (TUI).

(1)  Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου P9_TA(2023)0028.

(1)  Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου P9_TA(2023)0028

(2)  
  [2] Πρώτο στάδιο διαβούλευσης με τους κοινωνικούς εταίρους (europa
  .
  eu)

(1)  ΕΕ C 443 της 22.11.2022, σ. 81, σημείο 1.7 και ΕΕ C 341 της 24.8.2021, σ. 23, σημείο 3.10.

(1)  ΕΕ C 443 της 22.11.2022, σ. 81, σημείο 1.7 και ΕΕ C 341 της 24.8.2021, σ. 23, σημείο 3.10.

(1)  
  Πρώτο στάδιο διαβούλευσης με τους κοινωνικούς εταίρους (europa
  .
  eu)

---

| 29.6.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 228/58 |
| --- | --- | --- | --- |

29.6.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 228/58

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Διαδικασία κοινωνικών ανισορροπιών»

(διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της ισπανικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ)

(2023/C 228/07)

| Εισηγήτρια: | η κ. Justyna Kalina OCHĘDZAN |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Justyna Kalina OCHĘDZAN

| Αίτημα της ισπανικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ | Επιστολή της 27.7.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης
  Διερευνητική γνωμοδότηση |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 3.4.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 578 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 234/7/5 |

Αίτημα της ισπανικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ

Επιστολή της 27.7.2022

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Διερευνητική γνωμοδότηση

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

3.4.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

578

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

234/7/5

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) πιστεύει ότι η ΕΕ και τα κράτη μέλη της θα πρέπει να αναπτυχθούν με οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά βιώσιμο τρόπο, έτσι ώστε να επιτευχθεί ανοδική σύγκλιση σε αυτούς τους τρεις τομείς, με υψηλού επιπέδου σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η πρόοδος σε αυτούς τους τομείς εγείρει ταυτόχρονα ορισμένα ζητήματα. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, εν μέσω πολλαπλών κρίσεων και ενόψει πιθανών μελλοντικών, είναι αναγκαίο να επανεξεταστούν τα ενωσιακά μέσα άσκησης κοινωνικής πολιτικής με σκοπό την επίτευξη ανοδικής κοινωνικής σύγκλισης και τη μείωση των ανισοτήτων. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Οι πολλαπλές κρίσεις και οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τους θέτουν σε κίνδυνο την ανοδική κοινωνική σύγκλιση στην ΕΕ, με τη δημοσιονομική, τη μακροοικονομική και την περιβαλλοντική πολιτική να αναπτύσσονται και να συντονίζονται καλύτερα από την αντίστοιχη κοινωνική. Η ΕΟΚΕ θεωρεί τη διαδικασία κοινωνικών ανισορροπιών ευκαιρία για τη βελτίωση του συντονισμού των προσπαθειών των κρατών μελών να επιτευχθεί ανοδική κοινωνική σύγκλιση. Θα πρέπει επίσης να οδηγήσει στη βελτίωση της υφιστάμενης δομής άσκησης πολιτικής στην ΕΕ. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ συνιστά την εφαρμογή της διαδικασίας κοινωνικών ανισορροπιών και την περαιτέρω ανάπτυξή της βάσει του ολοκληρωμένου συστήματος συντονισμού των πολιτικών της ΕΕ και των κρατών μελών ως μέρος του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Είναι σημαντικό η διαδικασία κοινωνικών ανισορροπιών να συμπληρώνει τις υφιστάμενες διαδικασίες και τα υφιστάμενα μέσα εποπτείας και να προσπορίζει σαφή προστιθέμενη αξία όσον αφορά τη διευκόλυνση της ανοδικής κοινωνικής σύγκλισης. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Ο καλύτερος τρόπος για την εφαρμογή της διαδικασίας κοινωνικών ανισορροπιών είναι ο σταδιακός, που σημαίνει ότι, κατά περίπτωση, θα βασίζεται και θα ενσωματώνεται στις υφιστάμενες διαδικασίες και συστήματα για την εποπτεία των κοινωνικών αποτελεσμάτων βάσει του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και του σχεδίου δράσης του. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ προτείνει να ορίζονται οι κοινωνικές ανισορροπίες ως οι κρίσιμες καταστάσεις που διαπιστώνονται βάσει του κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων και ως σαφείς αποκλίσεις από την πορεία προς την επίτευξη των στόχων του σχεδίου δράσης του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Θα πρέπει να βελτιωθεί η μεθοδολογία μέτρησης των κοινωνικών αποτελεσμάτων, έτσι ώστε να λαμβάνονται πλήρως υπόψη οι αρχές του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και οι πολυετείς τάσεις. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ συνιστά την ενσωμάτωση της διαδικασίας κοινωνικών ανισορροπιών στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, σε όλα τα στάδια του. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο θα πρέπει να χρησιμοποιούν την Κοινή έκθεση για την απασχόληση, τις εκθέσεις ανά χώρα και τις ειδικές εμπεριστατωμένες επισκοπήσεις για τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση κοινωνικών ανισορροπιών. Στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις, σε χωριστό σημείο του προοιμίου και στις των ίδιες τις συστάσεις, θα πρέπει να αναλύονται οι κοινωνικές ανισορροπίες που περιγράφονται στην έκθεση της εκάστοτε χώρας. Με τις συστάσεις θα πρέπει να ενθαρρύνονται τα κράτη μέλη να εφαρμόζουν συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις οι οποίες, σύμφωνα με την ανάλυση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τις αξιολογήσεις των κρατών μελών, των εθνικών κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, είναι πιθανότερο να βελτιώσουν την κατάσταση στα πεδία που χαρακτηρίζονται κρίσιμα. Ως απάντηση, κατόπιν διαβούλευσης με τους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, το άμεσα ενδιαφερόμενο κράτος μέλος θα πρέπει να προτείνει τις πρωτοβουλίες και τις μεταρρυθμίσεις που πρέπει να εφαρμοστούν με σκοπό τη βελτίωση των κρίσιμων καταστάσεων που εντοπίζονται. Ένα τέτοιο σχέδιο θα μπορούσε επίσης να περιέχει αξιολόγηση της συνέπειας μεταξύ των πρωτοβουλιών που περιλαμβάνονται και των μακροοικονομικών και δημοσιονομικών πολιτικών που ακολουθεί το εν λόγω κράτος μέλος, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η σωστή ισορροπία μεταξύ της οικονομικής, της κοινωνικής και της δημοσιονομικής διάστασης. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο να καταστήσουν τους ισχύοντες κανόνες για την κατανομή των κονδυλίων (συμπεριλαμβανομένων των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων, του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και άλλων) πιο ελαστικούς, έτσι ώστε να μπορούν να προσαρμόζονται γρήγορα στα τρέχοντα κοινωνικά ζητήματα και κρίσιμες καταστάσεις που εντοπίζονται —μεταξύ άλλων— κατά την εφαρμογή της διαδικασίας κοινωνικών ανισορροπιών. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η παρούσα γνωμοδότηση αποτελεί απάντηση στο αίτημα της ισπανικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ για την εκπόνηση διερευνητικής γνωμοδότησης από την ΕΟΚΕ με θέμα τη διαδικασία κοινωνικών ανισορροπιών. Καθήκον της ΕΟΚΕ είναι να απαντήσει στα ακόλουθα ερωτήματα: α) Ποιος είναι, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, ο καλύτερος τρόπος για την ανάπτυξη της διαδικασίας κοινωνικών ανισορροπιών ως ειδικού μηχανισμού για τον εντοπισμό και την εποπτεία των διευρυνόμενων κοινωνικών ανισοτήτων στην ΕΕ; β) Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για να ενσωματωθεί η διαδικασία κοινωνικών ανισορροπιών στη σημερινή θεσμική δομή και το σύστημα του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, με παράλληλη μείωση του διοικητικού φόρτου που θα προκαλέσει η πιθανή ενσωμάτωσή της; γ) Πώς μπορεί ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων να συνδεθεί με το σύστημα εποπτείας που προκύπτει από τη δημιουργία της διαδικασίας κοινωνικών ανισορροπιών; δ) Πώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί η ισχύουσα διαδικασία άσκησης οικονομικής πολιτικής για την ενίσχυση της συνοχής και της συμφωνίας μεταξύ μακροοικονομικών και κοινωνικών πτυχών του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου; |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Για να επιτευχθεί δίκαιη πράσινη και ψηφιακή μετάβαση και να μετριαστούν οι αρνητικές επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19, θα πρέπει η ΕΕ και τα κράτη μέλη της να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στα αίτια των κοινωνικών ανισοτήτων και να επιδιώξουν την εξισορρόπηση της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης, η οποία ευνοεί την κοινωνική ένταξη, με βάση τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (1). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Κατά την κοινωνική σύνοδο κορυφής του Πόρτο τον Μάιο του 2021, το Βέλγιο και η Ισπανία πρότειναν την επέκταση του αναθεωρημένου κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων με τη δημιουργία ενός μηχανισμού προειδοποίησης που θα μπορούσε να ενεργοποιεί την επακόλουθη λήψη μέτρων και τη διεξαγωγή συζητήσεων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Επιτροπής και υπουργών, με βάση την προσέγγιση των μακροοικονομικών ανισορροπιών που ακολουθείται στην «Έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης» (2). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η συζήτηση με στόχο την ενίσχυση της κοινωνικής διάστασης του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου μέσω της πρόβλεψης διαδικασίας κοινωνικών ανισορροπιών συνεχίστηκε στο Συμβούλιο «Απασχόληση, Κοινωνική Πολιτική, Υγεία και Καταναλωτές» τον Οκτώβριο και τον Δεκέμβριο του 2021, και η γαλλική Προεδρία τη συμπεριέλαβε στη συζήτηση και την ημερήσια διάταξη για το Α' εξάμηνο του 2022. Τα συμπεράσματα των συζητήσεων παρουσιάσθηκαν στο Συμβούλιο «Απασχόληση, Κοινωνική Πολιτική, Υγεία και Καταναλωτές» του Ιουνίου του 2022. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Ως προς την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, η ΕΕ και τα κράτη μέλη συμφώνησαν για ένα σχετικό σχέδιο δράσης με τρεις πρωταρχικούς στόχους και ορισμένους δευτερεύοντες στόχους. Στο πλαίσιο αυτό, κάθε κράτος μέλος θέτει επίσης τους δικούς του στόχους. Επιπροσθέτως, η εφαρμογή του περιεχομένου του πυλώνα στα κράτη μέλη παρακολουθείται με τη χρήση της μεθοδολογίας του κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων (3) με πρωταρχικούς και δευτερεύοντες δείκτες. Βάσει αυτής της παρακολούθησης, καθορίζονται οι θέσεις των κρατών μελών σε σχέση με τον μέσο όρο στους τομείς που καλύπτονται από τους δείκτες. Κατ’ αυτόν τον τρόπο μπορούν να εντοπίζονται τα σημεία εκείνα του πυλώνα ως προς τα οποία πρέπει να αναληφθεί δράση σε συγκεκριμένες χώρες (κοινωνικά κρίσιμες καταστάσεις). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο (4) είναι η διαδικασία συντονισμού των πολιτικών της ΕΕ και των κρατών μελών ως προς τα μέσα για την επίτευξη των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών στόχων. Στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο λαμβάνονται επίσης υπόψη ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων, το σχέδιο εφαρμογής του και η εποπτεία των κοινωνικών αποτελεσμάτων. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Προς μια ανοδική κοινωνική σύγκλιση

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, δεδομένων των πολλαπλών σημερινών και πιθανών μελλοντικών κρίσεων, καθώς και των οικονομικών και κοινωνικών ανισορροπιών, είναι αναγκαίο να επανεξεταστούν τα ενωσιακά μέσα άσκησης κοινωνικής πολιτικής με σκοπό την επίτευξη ανοδικής κοινωνικής σύγκλισης και τη μείωση των ανισοτήτων (5). Το 2022 περισσότεροι Ευρωπαίοι διαφωνούσαν, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, με την άποψη ότι οι άνθρωποι λαμβάνουν αυτό που αξίζουν στη χώρα τους (37 %), σε σχέση με όσους συμφωνούσαν (35 %) (6). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η ταυτόχρονη επίτευξη οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών στόχων στην προσπάθεια μιας συνολικής ανοδικής σύγκλισης αποτελεί περίπλοκο ζητούμενο. Τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί διαδικασίες άσκησης δημοσιονομικής και μακροοικονομικής πολιτικής και περιβαλλοντικής πολιτικής με σκοπό τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, και έχει διευρυνθεί ο συντονισμός τους. Η κοινωνική διάσταση της διακυβέρνησης της ΕΕ υστερεί όσον αφορά την ανάπτυξη αυτών των τομέων και τον συντονισμό τους. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Σε μια περίοδο κρίσης που σχετίζεται με την ενέργεια, τη μετανάστευση, τον πόλεμο, το κλίμα και την περίοδο μετά την πανδημία COVID-19, η Ευρώπη χρειάζεται ισχυρή οικονομική και κοινωνική ηγεσία, τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε επίπεδο κρατών μελών. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά την εφαρμογή της διαδικασίας κοινωνικών ανισορροπιών ως μηχανισμού εποπτείας και συντονισμού, ο οποίος θα διευκολύνει την επίτευξη των κοινωνικών και οικονομικών στόχων, συμβάλλοντας παράλληλα στην κοινωνική σύγκλιση σε ολόκληρη την ΕΕ. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο να καταστήσουν τους ισχύοντες κανόνες για την κατανομή των κονδυλίων (συμπεριλαμβανομένων των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων, του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και άλλων) πιο ελαστικούς, έτσι ώστε να μπορούν να προσαρμόζονται γρήγορα στα τρέχοντα κοινωνικά ζητήματα και κρίσιμες καταστάσεις που εντοπίζονται —μεταξύ άλλων— κατά την εφαρμογή της διαδικασίας κοινωνικών ανισορροπιών. Η πανδημία COVID-19, ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι κρίσεις λόγω του κόστους διαβίωσης και οι κλιματικές και μεταναστευτικές κρίσεις απαιτούν καλύτερες απαντήσεις από τα κράτη και, κατά περίπτωση, την ΕΕ στις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις των κρίσεων και στα νέα είδη αποκλεισμού. Το αυξανόμενο κόστος διαβίωσης αποτελεί σήμερα την πρωταρχική πηγή ανησυχίας του 93 % των Ευρωπαίων, η δε φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός αποτελούν τη δεύτερη κατά σειρά πηγή ανησυχίας του 82 % εξ αυτών (7). Μια άλλη έρευνα του Ευρωβαρόμετρου δείχνει ότι το 78 % των Ευρωπαίων πιστεύει ότι θα πρέπει να αυξηθούν οι συνολικές δημόσιες δαπάνες στις βασικές κοινωνικές πολιτικές (8). |
| --- | --- |

3.4.

4.   Απαντήσεις στα ερωτήματα της ισπανικής Προεδρίας

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ προτείνει να ορίζονται οι κοινωνικές ανισορροπίες ως οι κρίσιμες καταστάσεις που διαπιστώνονται βάσει του κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων και ως σαφείς αποκλίσεις από την πορεία προς την επίτευξη των στόχων του σχεδίου δράσης του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Θα πρέπει να βελτιωθεί η μεθοδολογία μέτρησης των κοινωνικών αποτελεσμάτων, έτσι ώστε να λαμβάνονται πλήρως υπόψη οι αρχές του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και οι πολυετείς τάσεις. Όσον αφορά τη μέτρηση της προόδου στην επίτευξη των στόχων του σχεδίου δράσης του πυλώνα, θα πρέπει να συνεκτιμώνται μόνο αξιόπιστοι και συγκρίσιμοι δείκτες. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ συνιστά την εφαρμογή της διαδικασίας κοινωνικών ανισορροπιών και την περαιτέρω ανάπτυξή της βάσει του ολοκληρωμένου συστήματος συντονισμού των πολιτικών της ΕΕ και των κρατών μελών ως μέρος του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Είναι σημαντικό η διαδικασία κοινωνικών ανισορροπιών να συμπληρώνει τις υφιστάμενες διαδικασίες και τα υφιστάμενα μέσα εποπτείας και να προσπορίζει σαφή προστιθέμενη αξία όσον αφορά τη διευκόλυνση της ανοδικής κοινωνικής σύγκλισης. Ταυτόχρονα, πρέπει να αποφευχθεί ο περιττός διοικητικός φόρτος για να εξασφαλιστούν η αποδοχή των στόχων και η προσήλωση σε αυτούς στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η διαδικασία κοινωνικών ανισορροπιών αποσκοπεί στη βελτίωση του συντονισμού μεταξύ της ΕΕ και των κρατών μελών για την επίτευξη ανοδικής κοινωνικής σύγκλισης σύμφωνα με τις αρχές του πυλώνα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τούτο έχει ήδη γίνει εν μέρει μέσω του σχεδίου δράσης του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και των στόχων του για το 2030, καθώς και μέσω της εποπτείας των κοινωνικών αποτελεσμάτων. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της καθότι κρίνει ότι η επίτευξη αυτών των στόχων θα παρεμποδιστεί από την έλλειψη κοινωνικών επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων στα κράτη μέλη που έχουν χαρακτηριστεί ως ευρισκόμενα σε κρίσιμη κοινωνική κατάσταση βάσει του κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων. Οι καταστάσεις αυτές θέτουν σε κίνδυνο την επίτευξη των στόχων του σχεδίου δράσης του πυλώνα και την ανοδική κοινωνική σύγκλιση και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να τύχουν ιδιαίτερης προσοχής στο πλαίσιο της διαδικασίας κοινωνικών ανισορροπιών. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι στη διαδικασία κοινωνικών ανισορροπιών θα πρέπει να αποδίδεται τόση σημασία όση και στο σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης ή στη διαδικασία μακροοικονομικών ανισορροπιών. Η διαδικασία κοινωνικών ανισορροπιών μπορεί να βελτιώσει περαιτέρω ό,τι έχει ήδη επιτευχθεί στα ζητήματα κοινωνικής πολιτικής, αξιοποιώντας αποτελεσματικότερα τις υφιστάμενες διαδικασίες και τρόπους μέτρησης της κοινωνικής σύγκλισης και, κατά περίπτωση, αναπτύσσοντας νέες. Η διαδικασία μακροοικονομικών ανισορροπιών και η διαδικασία κοινωνικών ανισορροπιών θα πρέπει να συντονίζονται και να μην επικαλύπτονται. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η ΕΕ και τα κράτη μέλη έχουν διαφορετικές αρμοδιότητες στη διαμόρφωση της κοινωνικής πολιτικής στα της εργασίας, της εκπαίδευσης, της υγείας και της κοινωνικής προστασίας, οι οποίες υπάγονται στον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Τις κύριες αρμοδιότητες και ευθύνες σε αυτόν τον τομέα φέρουν τα κράτη μέλη, δηλαδή οι κυβερνήσεις και οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς και διάφοροι άλλοι συναρμόδιοι, όπως οι συνδικαλιστικές οργανώσεις, οι ενώσεις εργοδοτών και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Ως αποτέλεσμα του επιμερισμού αρμοδιοτήτων μεταξύ της ΕΕ και των κρατών μελών, η ΕΕ αναλαμβάνει πολλές πρωτοβουλίες σε αυτούς τους τομείς που αφορούν τον συντονισμό, τη ρύθμιση και τη χρηματοδότηση, στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής και των κοινωνικών προτεραιοτήτων της. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η εφαρμογή της διαδικασίας κοινωνικών ανισορροπιών είναι δυνατή στην τρέχουσα νομική κατάσταση στην ΕΕ. Ως εκ τούτου, η ΕΕ έχει σημαντικά κοινωνικά καθήκοντα να επιτελέσει, και μπορεί να το πράξει με δηλώσεις (ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων και σχέδιο δράσης), συστάσεις, χρηματοδοτικά μέσα (π.χ. κοινωνική αιρεσιμότητα και κοινωνικές προτεραιότητες της πολιτικής συνοχής) και με μέσα συντονισμού (Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και εποπτεία των κοινωνικών αποτελεσμάτων βάσει του πυλώνα). Στην προσέγγιση αυτή λαμβάνονται υπόψη συγκεκριμένες αρμοδιότητες σε διάφορα επίπεδα, καθώς και ο ρόλος των διαφόρων συναρμοδίων, δηλαδή των ενώσεων εργοδοτών, των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Η διαδικασία κοινωνικών ανισορροπιών μπορεί να διευκολύνει την προσπάθεια των υπευθύνων χάραξης πολιτικής να επιτύχουν ανοδική κοινωνική σύγκλιση και να μειώσουν τις ανισότητες. Σε αυτήν θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι σχετικές κοινωνικές διαστάσεις που ορίζουν από κοινού τα κράτη μέλη και οι διάφοροι συναρμόδιοι. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Εάν συνδυαστεί κατάλληλα με υφιστάμενους μηχανισμούς, όπως το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και ιδίως ο κοινωνικός πίνακας αποτελεσμάτων, η διαδικασία κοινωνικών ανισορροπιών μπορεί να συμβάλει στην αξιοποίηση των υφιστάμενων επιτευγμάτων, δηλαδή του Σχεδίου δράσης του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και της εποπτείας των κοινωνικών αποτελεσμάτων με βάση τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Λαμβάνοντας υπόψη τις ανωτέρω προϋποθέσεις, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η αλλαγή των αρχών βάσει των οποίων η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκπονεί την Κοινή έκθεση για την απασχόληση, τις εκθέσεις ανά χώρα και τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις ως μέρος του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου θα πρέπει να αποτελέσει το πρώτο βήμα για την ανάπτυξη της διαδικασίας κοινωνικών ανισορροπιών. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η Κοινή έκθεση για την απασχόληση και οι εκθέσεις ανά χώρα θα πρέπει να περιλαμβάνουν ειδικό υποκεφάλαιο για τις κοινωνικές ανισορροπίες που θέτουν σε κίνδυνο την ανοδική κοινωνική σύγκλιση, με αναφορά στους τομείς που χαρακτηρίζονται ως κρίσιμοι στην εποπτεία του κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων. Ως εκ τούτου, αυτό θα ισχύει μόνο για τα κράτη μέλη στα οποία έχουν εντοπισθεί τέτοιοι τομείς. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η ΕΟΚΕ συνιστά την ενσωμάτωση της διαδικασίας κοινωνικών ανισορροπιών στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο σε όλα τα στάδια του. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο θα πρέπει να χρησιμοποιούν την Κοινή έκθεση για την απασχόληση, τις εκθέσεις ανά χώρα και τις ειδικές εμπεριστατωμένες επισκοπήσεις για τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση των κοινωνικών ανισορροπιών. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις, σε χωριστό σημείο του προοιμίου και στις ίδιες τις συστάσεις, θα πρέπει να αναλύονται οι κοινωνικές ανισορροπίες που περιγράφονται στην έκθεση της εκάστοτε χώρας. Με τις συστάσεις θα πρέπει να ενθαρρύνονται τα κράτη μέλη να εφαρμόζουν συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις οι οποίες, σύμφωνα με την ανάλυση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τις αξιολογήσεις των κρατών μελών, των εθνικών κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, είναι πιθανότερο να βελτιώσουν την κατάσταση στα πεδία που χαρακτηρίζονται κρίσιμα. Ως απάντηση, κατόπιν διαβούλευσης με τους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, το άμεσα ενδιαφερόμενο κράτος μέλος θα πρέπει να προτείνει τις πρωτοβουλίες και τις μεταρρυθμίσεις που πρέπει να εφαρμοστούν με σκοπό τη βελτίωση των κρίσιμων καταστάσεων που εντοπίζονται. Ένα τέτοιο σχέδιο θα μπορούσε επίσης να περιλαμβάνει αξιολόγηση της συνέπειας μεταξύ των πρωτοβουλιών που περιλαμβάνονται και των μακροοικονομικών και δημοσιονομικών πολιτικών που ακολουθεί το εν λόγω κράτος μέλος, ώστε να εξασφαλίζεται η σωστή ισορροπία μεταξύ της οικονομικής, της κοινωνικής και της δημοσιονομικής διάστασης. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Η ΕΕ θα πρέπει να κάνει χρήση νέων και καλύτερων χρηματοδοτούμενων μέσων για την προβολή των συστάσεων της διαδικασίας κοινωνικών ανισορροπιών και του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου απευθείας στους κατοίκους των κρατών μελών για λόγους διαφάνειας και απήχησης σε σχέση με την εκάστοτε κατάσταση που επικρατεί στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Για να αποφευχθεί η καθοδική σύγκλιση, τα κράτη μέλη που υπόκεινται στη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος θα πρέπει να υποχρεούνται να εγκρίνουν σχέδιο μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων στους τομείς που χαρακτηρίζονται κρίσιμοι. Στην περίπτωση αυτή, τα εν λόγω κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να επαναδιαπραγματεύονται τα σχέδια δαπανών άλλων ταμείων, συμπεριλαμβανομένου —εφόσον κρίνεται σκόπιμο— του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σε συνεννόηση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Το πρώτο βήμα για την ανάπτυξη της διαδικασίας κοινωνικών ανισορροπιών, όπως προτείνεται ανωτέρω, συνεπάγεται τη μικρότερη δυνατή επιβάρυνση όσον αφορά το πρόσθετο αναλυτικό και διοικητικό έργο τόσο για την ΕΕ όσο και για τα κράτη μέλη. Δεν προτείνονται πρόσθετες εκθέσεις για όλα τα κράτη μέλη, ούτε προστίθενται νέες διαδικασίες εποπτείας και υποβολής εκθέσεων σε αυτές που ήδη ακολουθούνται. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Το ισχύον σύστημα εποπτείας του κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων που αναπτύχθηκε για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων έχει ήδη καθιερωθεί και βασίζεται σε μια σύνθετη μεθοδολογία για την ερμηνεία ενός μεγάλου συνόλου δεικτών. Αντιστοιχούν δε στους κύριους τομείς του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Παρακολουθείται επίσης η πρόοδος στην επίτευξη των στόχων του σχεδίου δράσης του πυλώνα. Η διαδικασία κοινωνικών ανισορροπιών πρέπει να ενσωματωθεί στην υφιστάμενη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου με χρήση των υφιστάμενων δεικτών (κοινωνικός πίνακας αποτελεσμάτων). |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Στο επόμενο στάδιο της εφαρμογής της διαδικασίας κοινωνικών ανισορροπιών, το πεδίο εφαρμογής των μετρήσεων και των δεικτών θα πρέπει να αναπτυχθεί σύμφωνα με τον ορισμό των κοινωνικών ανισορροπιών που υιοθετείται στο πλαίσιο της ανοδικής κοινωνικής σύγκλισης. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Οι μελλοντικές αναλύσεις και διαβουλεύσεις σχετικά με τη διαδικασία κοινωνικών ανισορροπιών θα πρέπει να περιλαμβάνουν απαντήσεις σχετικές αφενός με τον βαθμό στον οποίο οι δείκτες παρακολούθησης του κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων αντιστοιχούν σε όλες τις αρχές του πυλώνα και αφετέρου με τον βαθμό και τον τρόπο με τους οποίους οι τομείς που χαρακτηρίζονται κρίσιμοι μπορούν να παρεμποδίσουν την ανοδική κοινωνική σύγκλιση. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | Η συνολική κατάσταση των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένης της οικονομικής διάστασης, επηρεάζει δραστικά την κλίμακα και τη δυναμική των κοινωνικών προβλημάτων που πλήττουν τους κατοίκους τους και, ως εκ τούτου, την ανοδική κοινωνική σύγκλιση. Εάν οι καλές κοινωνικές επιδόσεις προϋποθέτουν καλές οικονομικές επιδόσεις, τότε οι μηχανισμοί συντονισμού που εγγυώνται τις δεύτερες (σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης και διαδικασία μακροοικονομικών ανισορροπιών) θα είναι ζωτικής σημασίας για τις πρώτες. Στο πρώτο στάδιο που προτείνει η ΕΟΚΕ για την ανάπτυξη της διαδικασίας κοινωνικών ανισορροπιών συνεκτιμάται η ανωτέρω προσέγγιση, η οποία διέπει τη λογική της άσκησης δημοσιονομικής και μακροοικονομικής πολιτικής εντός της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.18.

5.   Ζητούμενα και προτεραιότητες για την ανάπτυξη της διαδικασίας κοινωνικών ανισορροπιών

| 5.1. | Η περαιτέρω ανάπτυξη της διαδικασίας κοινωνικών ανισορροπιών εντός του ολοκληρωμένου συστήματος συντονισμού των πολιτικών της ΕΕ και των κρατών μελών βάσει του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου —αλλά και άλλων μέσων της ΕΕ— θα πρέπει να αναλυθεί και να συζητηθεί διεξοδικότερα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Συμβούλιο, τα κράτη μέλη, τους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, με στόχο την εφαρμογή του παράλληλα με τη μεταρρύθμιση της δημοσιονομικής και μακροοικονομικής πολιτικής (9). |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Πρέπει να εξεταστούν λεπτομερέστερα η πολιτική, διοικητική και οικονομική εφικτότητα της εφαρμογής και της ανάπτυξης της διαδικασίας κοινωνικών ανισορροπιών. Εν προκειμένω, θα πρέπει να αποφεύγεται η επανάληψη των διαδικασιών, έτσι ώστε να περιοριστεί στο ελάχιστο η γραφειοκρατία, και να εξασφαλιστεί η πραγματική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στη διαδικασία αυτή. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι πρέπει να ενισχυθεί ο ρόλος του Συμβουλίου «Απασχόληση, Κοινωνική Πολιτική, Υγεία και Καταναλωτές» στη διαδικασία κοινωνικών ανισορροπιών με μέλημα να ενισχυθεί η πολιτική υποστήριξη των αποτελεσμάτων του μέσου. Η συμμετοχή του εν λόγω Συμβουλίου θα μπορούσε να εξασφαλιστεί με την έγκριση των σχετικών με τη διαδικασία κοινωνικών ανισορροπιών συμπερασμάτων του Συμβουλίου στο τέλος της διαδικασίας. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, για την εφαρμογή της διαδικασίας κοινωνικών ανισορροπιών, είναι πολύ σημαντικό να συναχθούν συγκεκριμένα πρακτικά συμπεράσματα από την εποπτεία των κοινωνικών αποτελεσμάτων και την καταγραφή του βαθμού στον οποίο έχουν επιτευχθεί οι κοινωνικοί στόχοι της ΕΕ στα κράτη μέλη.






  α) | Το πρώτο συμπέρασμα αφορά τον συντονισμό μεταξύ της δημοσιονομικής και της μακροοικονομικής ασκούμενης πολιτικής και της διαδικασίας κοινωνικών ανισορροπιών. Τα κράτη μέλη που υπόκεινται σε διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος και/ή διατρέχουν τον κίνδυνο εκδήλωσης μακροοικονομικών ανισορροπιών, και με κρίσιμους τομείς στον κοινωνικό πίνακα αποτελεσμάτων, και τα οποία έχουν παρεκκλίνει από την πορεία επίτευξης των κοινωνικών στόχων, θα πρέπει να λάβουν σαφές μήνυμα ότι η ΕΕ στηρίζει κοινωνικές μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις σε καθορισμένους κρίσιμους κοινωνικούς τομείς. Εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια κάθε κράτους μέλους να προτείνει τις καταλληλότερες λύσεις και προσεγγίσεις για την άρση των προβλημάτων σε κρίσιμους τομείς. |
| --- | --- | --- |

5.4.

α)

Το πρώτο συμπέρασμα αφορά τον συντονισμό μεταξύ της δημοσιονομικής και της μακροοικονομικής ασκούμενης πολιτικής και της διαδικασίας κοινωνικών ανισορροπιών. Τα κράτη μέλη που υπόκεινται σε διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος και/ή διατρέχουν τον κίνδυνο εκδήλωσης μακροοικονομικών ανισορροπιών, και με κρίσιμους τομείς στον κοινωνικό πίνακα αποτελεσμάτων, και τα οποία έχουν παρεκκλίνει από την πορεία επίτευξης των κοινωνικών στόχων, θα πρέπει να λάβουν σαφές μήνυμα ότι η ΕΕ στηρίζει κοινωνικές μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις σε καθορισμένους κρίσιμους κοινωνικούς τομείς. Εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια κάθε κράτους μέλους να προτείνει τις καταλληλότερες λύσεις και προσεγγίσεις για την άρση των προβλημάτων σε κρίσιμους τομείς.

| β) | Το δεύτερο πρακτικό συμπέρασμα αφορά την εφαρμογή του πρώτου συμπεράσματος στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου (10). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να συμπεριλάβει, σε χωριστή υποενότητα των εκθέσεων ανά χώρα, ανάλυση των κοινωνικών ανισορροπιών με βάση την εποπτεία των κοινωνικών αποτελεσμάτων και της προόδου προς την επίτευξη των κοινωνικών στόχων. Θα πρέπει επίσης να τις λαμβάνει υπόψη στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις, τόσο στο προοίμιο όσο και στις ίδιες τις συστάσεις.
  Τέλος, θα πρέπει να διασφαλιστεί η συμμετοχή στη διαδικασία του Συμβουλίου «Απασχόληση, Κοινωνική Πολιτική, Υγεία και Καταναλωτές», των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

β)

Το δεύτερο πρακτικό συμπέρασμα αφορά την εφαρμογή του πρώτου συμπεράσματος στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου (10). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να συμπεριλάβει, σε χωριστή υποενότητα των εκθέσεων ανά χώρα, ανάλυση των κοινωνικών ανισορροπιών με βάση την εποπτεία των κοινωνικών αποτελεσμάτων και της προόδου προς την επίτευξη των κοινωνικών στόχων. Θα πρέπει επίσης να τις λαμβάνει υπόψη στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις, τόσο στο προοίμιο όσο και στις ίδιες τις συστάσεις.

Τέλος, θα πρέπει να διασφαλιστεί η συμμετοχή στη διαδικασία του Συμβουλίου «Απασχόληση, Κοινωνική Πολιτική, Υγεία και Καταναλωτές», των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 13.

1

(2)  Belgian-Spanish Non Paper ahead of the Porto Social Summit [Ανεπίσημο έγγραφο του Βελγίου και της Ισπανίας ενόψει της κοινωνικής συνόδου κορυφής του Πόρτο].

2

(3)  Eurostat: https://ec.europa.eu/eurostat/web/european-pillar-of-social-rights/overview

3

(4)  Γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ) με θέμα «Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και η πολιτική συνοχής – Προς μια νέα ευρωπαϊκή στρατηγική μετά το 2020» (ΕΕ C 353 της 18.10.2019, σ. 39).

4

(5)  ΕΕ C 14 της 15.1.2020, σ. 1.

5

(6)  Ευρωβαρόμετρο, 2023, Fairness, Inequality and Inter-Generational Mobility [Δικαιοσύνη, ανισότητα και κινητικότητα μεταξύ των γενεών].

6

Fairness, Inequality and Inter-Generational Mobility

(7)  Έρευνα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το φθινόπωρο του 2022.

7

(8)  Ευρωβαρόμετρο, 2023, Fairness, Inequality and Inter-Generational Mobility [Δικαιοσύνη, ανισότητα και κινητικότητα μεταξύ των γενεών].

8

Fairness, Inequality and Inter-Generational Mobility

(9)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων» (ΕΕ C 125 της 21.4.2017, σ. 10).

9

(10)  Γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ με θέμα «Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και η πολιτική συνοχής — Προς μια νέα ευρωπαϊκή στρατηγική μετά το 2020» (ΕΕ C 353 της 18.10.2019, σ. 39).

10

---

| 29.6.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 228/64 |
| --- | --- | --- | --- |

29.6.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 228/64

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανάπτυξη ικανοτήτων και δεξιοτήτων στο πλαίσιο της διττής πράσινης και ψηφιακής μετάβασης»

(διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της σουηδικής Προεδρίας)

(2023/C 228/08)

| Εισηγήτρια: | η κ. Maria del Carmen BARRERA CHAMORRO |
| --- | --- |
| Συνεισηγήτρια: | η κ. Justyna Kalina OCHĘDZAN |

Εισηγήτρια:

η κ. Maria del Carmen BARRERA CHAMORRO

Συνεισηγήτρια:

η κ. Justyna Kalina OCHĘDZAN

| Αίτημα της σουηδικής
  Προεδρίας του Συμβουλίου | Επιστολή της 14.11.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης
  Διερευνητική γνωμοδότηση |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 3.4.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 578 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 149/0/0 |

Αίτημα της σουηδικής

Προεδρίας του Συμβουλίου

Επιστολή της 14.11.2022

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Διερευνητική γνωμοδότηση

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

3.4.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

578

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

149/0/0

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) παρατηρεί αύξηση των ανισοτήτων στην αγορά εργασίας, που οφείλεται στον ψηφιακό μετασχηματισμό. Ειδικότερα, παρατηρείται μείωση των θέσεων εργασίας μεσαίου επιπέδου προσόντων και αποδοχών —λόγω της αυτοματοποίησης των θέσεων εργασίας— και παράλληλη αύξηση τόσο των χαμηλά αμειβόμενων και χαμηλής ειδίκευσης θέσεων εργασίας. Η απασχόληση σε υψηλά αμειβόμενες και υψηλής εξειδίκευσης θέσεις εργασίας είναι επίσης αναμενόμενη και θα αυξήσει την ένταση δεξιοτήτων (1). Επιπλέον, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων καθίστανται όλο και πιο εμφανείς σε ένα ευρύ φάσμα κλάδων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πραγματική πρόσβαση στην κατάρτιση είναι καίριας σημασίας για να βοηθηθούν οι επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι να αντιμετωπίσουν αυτή την πρόκληση και είναι επίσης ζωτικής σημασίας για την πρόληψη των ανισοτήτων στην αγορά εργασίας ως αποτέλεσμα του ψηφιακού μετασχηματισμού. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι οι μεταβάσεις δεν θα πρέπει να πραγματοποιούνται μέσω απολύσεων ή δραστικών για την αγορά εργασίας μέτρων και προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να θεσπίσουν συστήματα που θα ευνοούν τις εσωτερικές και όχι τις εξωτερικές μεταβάσεις, στο πλαίσιο των οποίων οι εταιρείες θα εκπαιδεύουν τους εργαζομένους τους στις απαραίτητες δεξιότητες, αποφεύγοντας την απόλυση των εργαζομένων που δεν διαθέτουν αυτές τις δεξιότητες. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η εκπαίδευση αποτελεί ανθρώπινο δικαίωμα καθ’ όλη τη διάρκεια του βίου κάθε ατόμου. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να θεσπίσουν δικαιώματα στη διά βίου μάθηση —λαμβάνοντας υπόψη τα εθνικά συστήματα εργασιακών σχέσεων και τις πρακτικές εκπαίδευσης και κατάρτισης—, που θα παρέχουν σε όλους τους πολίτες ευκαιρίες μάθησης και προσωπικής και επαγγελματικής εξέλιξης, ώστε η εν λόγω εξέλιξη να αναχθεί σε βασική κατευθυντήρια αρχή των πολιτικών εκπαίδευσης και κατάρτισης. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ ζητά η πρόσβαση σε πλήρη ειδίκευση ενόψει των προκλήσεων της διττής ψηφιακής και πράσινης μετάβασης να συνιστά πραγματικό δικαίωμα για όλους, με βάση επικυρωμένη και πιστοποιημένη κατάρτιση σε ψηφιακές και πράσινες δεξιότητες και στην περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Για τον σκοπό αυτό, η κατάρτιση σε δεξιότητες απαιτείται να συνδέεται με εκπαιδευτική άδεια μετ’ αποδοχών, τηρουμένης της εθνικής νομοθεσίας και των εθνικών συμφωνιών. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει μέχρι στιγμής η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε θέματα ψηφιακών και πράσινων δεξιοτήτων είναι ανεπαρκείς και δεν σχεδιάστηκαν με επαρκή συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων. Ως εκ τούτου, ζητά το σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) για την ψηφιακή εκπαίδευση για την περίοδο 2021-2027 να συμπεριλάβει αποτελεσματικές στρατηγικές για τη βελτίωση της κατάρτισης και την προσαρμογή των δεξιοτήτων του απασχολούμενου και του άνεργου προσωπικού σε όλους τους κλάδους, ανεξάρτητα από το μέγεθος των επιχειρήσεων, και με τη συνεργασία των κοινωνικών εταίρων. Σε εθνικό επίπεδο, οι εθνικοί κοινωνικοί εταίροι πρέπει να συνεχίσουν να εφαρμόζουν την ευρωπαϊκή συμφωνία-πλαίσιο για την ψηφιοποίηση (2). Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει τον ρόλο των συλλογικών διαπραγματεύσεων ως εργαλείου διαμόρφωσης και προσαρμογής των προγραμμάτων κατάρτισης. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ ζητά η κατάρτιση σε ψηφιακές και πράσινες δεξιότητες και ικανότητες να πιστοποιείται από τις αρμόδιες αρχές και όχι απλώς να επικυρώνεται. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να θεσπίσει έως το 2030 ετήσιο δείκτη του αριθμού των ενήλικων και απασχολούμενων προσώπων —με ιδιαίτερη αναφορά στους νέους—, τα οποία συμμετέχουν σε επιμόρφωση σε πράσινες δεξιότητες, περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση, οικολογική και περιβαλλοντική ευθύνη, με χρήση απλών και κατάλληλων για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) εργαλείων. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ ζητά να ενθαρρυνθεί και να διευκολυνθεί η προσαρμογή των υφιστάμενων προγραμμάτων μάθησης ώστε να συμπεριληφθούν δεξιότητες που καθίστανται αναγκαίες στο πλαίσιο της διττής ψηφιακής και πράσινης μετάβασης. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι έχει καίρια σημασία να θεσπιστεί στρατηγική εποπτεία σχετικά με την ικανότητα πρόβλεψης των μελλοντικών αναγκών κατάρτισης της αγοράς εργασίας και των κοινωνιών των κρατών μελών, προκειμένου να αποφευχθούν πράσινα και ψηφιακά χάσματα και να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι υπάρχουν μεγάλες ανισότητες ως προς τα βασικά επίπεδα ψηφιακών δεξιοτήτων, οι οποίες πλήττουν όλως ιδιαιτέρως τις μειονεκτούσες ομάδες και έναν μεγάλο αριθμό ενηλίκων, ιδίως δε ηλικιωμένων. Το χάσμα της ψηφιακής εποχής είναι μία πραγματικότητα και, ως εκ τούτου, ο προγραμματισμός των ψηφιακών δεξιοτήτων θα πρέπει να είναι πιο ευαίσθητος στην κατάρτιση των ηλικιωμένων και άλλων μειονεκτουσών ομάδων, ακόμη και με προσαρμογή της κατάρτισης στις ανάγκες τους όταν αυτό κρίνεται αναγκαίο, ώστε να διασφαλιστεί ότι κανείς δεν θα μείνει στο περιθώριο κατά τη διττή ψηφιακή και πράσινη μετάβαση. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στη συμπερίληψη γυναικών στην εν λόγω κατάρτιση, δεδομένου του χάσματος μεταξύ των φύλων όσον αφορά την πρόσβαση στην κατάρτιση για την προσαρμογή στην ψηφιακή και την πράσινη μετάβαση. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι μια δίκαιη μετάβαση απαιτεί να εξασφαλιστεί ότι όλοι θα έχουν πρόσβαση για να βελτιώσουν τις βασικές ψηφιακές τους δεξιότητες που σχετίζονται με τις καθημερινές υποχρεώσεις, καθώς και για να κατανοήσουν την κυβερνοασφάλεια, την ψηφιακή επικοινωνία, την ασφάλεια των δεδομένων, την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, την ιδιωτικότητα στο διαδίκτυο και τους κινδύνους της παραπληροφόρησης. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Βρισκόμαστε σε μια εποχή αλλαγών και μεταβάσεων. Οι διαδοχικές κρίσεις αλληλεπικαλύπτονται, με μείζονες προκλήσεις για τις επιχειρήσεις, το εργατικό δυναμικό και τους πολίτες, όπως οι ταχείες αλλαγές στην αγορά εργασίας που επιφέρει η διττή ψηφιακή και πράσινη μετάβαση. Παράλληλα, αναδύεται ένα φάσμα νέων επαγγελμάτων που συνδέονται με τη διττή ψηφιακή και πράσινη μετάβαση, οι υφιστάμενες θέσεις εργασίας εξελίσσονται, ενώ δημιουργούνται και νέες. Οι εργαζόμενοι πρέπει να αποκτήσουν εργαλεία για τη διαχείριση και την αντιμετώπιση των αλλαγών αυτών, ενώ οι επιχειρήσεις μπορούν να παραμείνουν παραγωγικές και ανταγωνιστικές. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Οι προκλήσεις αυτές εκδηλώνονται σε όλα τα επίπεδα και τα στάδια του εργασιακού βίου. Ως εκ τούτου, υπάρχουν προκλήσεις τόσο για τους νέους όσο και για τους ενηλίκους, τόσο για τα άτομα με χαμηλή ειδίκευση, όσο και για τα άτομα μέσης και υψηλής ειδίκευσης. Παρατηρείται ότι ορισμένες θέσεις εργασίας που παραδοσιακά δεν απαιτούσαν ειδίκευση, απαιτούν επί του παρόντος ψηφιακή κατάρτιση, καθώς ο τρόπος πρόσβασης στην απασχόληση μεταμορφώνεται. Επιπλέον, αυτό πλήττει κυρίως τις γυναίκες, καθώς διαπιστώνεται ότι το ψηφιακό χάσμα μεταξύ των φύλων διευρύνεται περαιτέρω. Από τις παραδοσιακές μεθόδους προφορικής επαφής, η εύρεση εργασίας μετεξελίσσεται σε προσφορές εργασίας που είναι διαθέσιμες μόνο μέσω διαδικτύου ή ειδικευμένων ψηφιακών πλατφορμών. Αυτό σημαίνει ότι η κατάρτιση σε βασικές ψηφιακές δεξιότητες πρέπει να απευθύνεται σε ολόκληρο τον πληθυσμό. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι μία από τις επιπτώσεις της κρίσης της νόσου COVID-19 ήταν η αύξηση των ανισοτήτων στην αγορά εργασίας, ιδίως λόγω της αύξησης της τηλεργασίας (3). Για παράδειγμα, όσοι εργάζονται σε ορισμένα επαγγέλματα, τα οποία κατά κανόνα μπορούν να συνδέονται με εργασία χαμηλής ειδίκευσης και χαμηλών αποδοχών, δεν μπορούν συνήθως να επωφεληθούν από την τηλεργασία. Αντιθέτως, τα άτομα που απασχολούνται σε ορισμένα επαγγέλματα υψηλής ειδίκευσης, ιδίως σε εργασία γραφείου, τα οποία τείνουν να απολαμβάνουν υψηλότερους μισθούς, έχουν συχνά τη δυνατότητα να τηλεργάζονται. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η τηλεργασία πρέπει να περιλαμβάνει τη δυνατότητα ανάπτυξης ψηφιακών και περιβαλλοντικών δεξιοτήτων, ώστε να μην αυξάνονται οι ανισότητες και να εξασφαλίζεται σε όσους δεν μπορούν να τηλεργάζονται επίσης πρόσβαση σε αυτή την κατάρτιση. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί αυξανόμενη ανισορροπία στην αγορά εργασίας, η οποία συνδέεται, ιδίως, με το λεγόμενο «μεγάλο ψηφιακό χάσμα». Το φαινόμενο αυτό έχει επισημανθεί ως μείωση των θέσεων εργασίας μεσαίου επιπέδου προσόντων και αποδοχών —λόγω της αυτοματοποίησης των θέσεων εργασίας— και παράλληλη αύξηση τόσο των χαμηλά αμειβόμενων και χαμηλής ειδίκευσης όσο και των υψηλά αμειβόμενων και υψηλής ειδίκευσης θέσεων εργασίας. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η αύξηση των ανισοτήτων θέτει σε κίνδυνο τη διατήρηση του κράτους πρόνοιας. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει μεγάλη δημογραφική πρόκληση και συρρίκνωση του πληθυσμού σε ενεργό ηλικία. Αυτό συμβάλλει στην επιδείνωση των έντονων ελλείψεων εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε όλους τους κλάδους της οικονομίας και στα διάφορα επίπεδα δεξιοτήτων. Ως εκ τούτου, υπάρχει ανάγκη ατόμων όλων των επιπέδων δεξιοτήτων ώστε να αντιμετωπιστούν οι ελλείψεις. Προς τούτο, απαιτείται να εξασφαλιστεί η επικαιροποίηση των προσόντων και η επανειδίκευση των εργαζομένων και να προωθηθεί —χάρη σε συνοδευτικές πολιτικές— η συμμετοχή στην αγορά εργασίας των οικονομικά μη ενεργών ατόμων και των ανέργων. Από αυτή την άποψη, είναι επίσης αναγκαίο να εξεταστεί η προσέγγιση των μεταναστευτικών πολιτικών. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι πρέπει να αποτραπεί η πραγματοποίηση των μεταβάσεων μέσω απολύσεων ή μέτρων τραυματικών για την αγορά εργασίας. Το σύστημα θα πρέπει να επιβραβεύει τις εσωτερικές και όχι τις εξωτερικές μεταβάσεις, δηλαδή εκείνες στις οποίες οι εταιρείες εκπαιδεύουν τους εργαζομένους τους στις απαραίτητες δεξιότητες και αποφεύγουν την απόλυση εργαζομένων που δεν διαθέτουν αυτές τις δεξιότητες, πράγμα που είναι ιδιαίτερα δύσκολο για τις ΜΜΕ, οι οποίες έχουν ανάγκη από τη δέουσα χρηματοδοτική στήριξη των κρατών μελών για τη μετάβαση. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι, με την επέκταση της τηλεργασίας, η αγορά εργασίας καθίσταται πιο ευέλικτη σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτό σημαίνει ότι είναι αδύνατο για τους Ευρωπαίους εργαζομένους να ανταγωνίζονται με βάση το χαμηλό κόστος, καθώς το χαμηλό κόστος διαβίωσης και το ασθενέστερο έναντι του ευρώ νόμισμα άλλων χωρών καθιστούν τους εργαζομένους μας λιγότερο ανταγωνιστικούς. Ως εκ τούτου, η μόνη δυνατότητα θα είναι ο ανταγωνισμός με βάση τις υψηλότερες και καλύτερες δεξιότητες των Ευρωπαίων εργαζομένων. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Είναι σημαντικό οι εργαζόμενοι με διάφορες μορφές συμβατικών σχέσεων να έχουν πρόσβαση σε κατάρτιση που θα τους βοηθήσει να διατηρήσουν τις δεξιότητες και την απασχολησιμότητά τους απέναντι σε αυτές τις νέες πραγματικότητες της αγοράς εργασίας. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι το διάστημα που μεσολαβεί από την εμφάνιση μιας νέας δεξιότητας έως την υψηλή ζήτησή της στην αγορά εργασίας συντομεύεται όλο και περισσότερο. Αυτό απαιτεί υψηλή ικανότητα προσαρμογής, προορατική στάση, καθώς και την απαραίτητη μείωση της γραφειοκρατίας όσον αφορά την πρόσβαση στην κατάρτιση και την απόκτηση δεξιοτήτων στα δημόσια ιδρύματα. Τονίζει επίσης τη σημασία της έγκαιρης και αποτελεσματικής ανανέωσης των προγραμμάτων σπουδών στην εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση, ώστε να ανταποκρίνονται στις ανάγκες νέων και αναδυόμενων δεξιοτήτων, αλλά και ως αναπόσπαστο στοιχείο μιας ισχυρότερης συνεργασίας μεταξύ των κυβερνήσεων, των κοινωνικών εταίρων, των παρόχων εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης και της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι, στις ευρωπαϊκές αγορές εργασίας, λόγω της μεγάλης ποσότητας μη πολύπλοκων θέσεων εργασίας ρουτίνας, 55 % των ενήλικων εργαζομένων στην ΕΕ δεν αξιοποιούν πλήρως τις δεξιότητές τους στην εργασία, ενώ 28 % έχουν υψηλότερα προσόντα από αυτά που χρειάζονται για να επιτελέσουν το έργο τους. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η «σπατάλη» του δυναμικού του ανθρώπινου κεφαλαίου μεταφράζεται σε σημαντικά μισθολογικά μειονεκτήματα και μειώνει την ευημερία των εργαζομένων. Στις εκθέσεις του CEDEFOP υπογραμμίζεται ότι οι δυσκολίες πρόσληψης ή οι αναντιστοιχίες δεξιοτήτων ενδέχεται, μεταξύ άλλων, να αντικατοπτρίζουν την κακή ποιότητα των θέσεων εργασίας (4). |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Η πρόκληση του ψηφιακού μετασχηματισμού της οικονομίας θα πρέπει να επικεντρωθεί όχι μόνο στον τρόπο αύξησης των βασικών ψηφιακών δεξιοτήτων για όλους τους εργαζομένους, αλλά και στην ψηφιοποίηση των ήδη υφιστάμενων δεξιοτήτων και στη δυνατότητα απόκτησης πιο προηγμένων ψηφιακών δεξιοτήτων. Οι προσπάθειες πρέπει να επικεντρωθούν στον μετασχηματισμό των παραδοσιακών δεξιοτήτων για τη χρήση τους στον ψηφιακό κόσμο. Η έννοια των ψηφιοποιημένων ικανοτήτων έχει γενικό χαρακτήρα και αναφέρεται στην ικανότητα ενσωμάτωσης ψηφιακών πτυχών μαζί με άλλες ικανότητες. Αυτό απαιτεί επαρκείς ικανότητες και γνώσεις σχετικά με τον ψηφιακό κόσμο, καθώς και επαρκή κατάρτιση σε συγκεκριμένες επαγγελματικές δεξιότητες. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Ο πράσινος μετασχηματισμός δεν αποτελεί ήσσονος σημασίας πρόκληση για την αγορά εργασίας και τις απαιτήσεις σε δεξιότητες. Όλοι οι κλάδοι θα αναγκαστούν να αλλάξουν τον τρόπο λειτουργίας τους ως αποτέλεσμα της αναγκαίας απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές και της προσαρμογής των επιχειρηματικών μοντέλων στις ανάγκες βιωσιμότητας που συνδέονται με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (5). Στο εν λόγω έγγραφο υπογραμμίζεται ότι η βιομηχανική στρατηγική πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις επιπτώσεις στο εργατικό δυναμικό, καθώς και στην κατάρτιση, την επανεκπαίδευση και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων. Οι επιπτώσεις αυτές θα πρέπει να αναλύονται από κοινού με τους κοινωνικούς εταίρους και πάντα με στόχο την πρόβλεψη, προκειμένου να αποφεύγονται ανεπιθύμητες συνέπειες στην απασχόληση και την οικονομία. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Η ψηφιακή και η περιβαλλοντική μετάβαση συνιστούν μια «επανάσταση» συγκρίσιμη με τη βιομηχανική επανάσταση των αρχών του 20ού αιώνα. Όλα τα επαγγέλματα και οι οργανώσεις επηρεάζονται ή θα επηρεαστούν από την ψηφιοποίηση και από τα αναγκαία μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν ώστε να γίνει όσο το δυνατόν πιο καθαρή η βιομηχανική, βιοτεχνική, γεωργική και εμπορική παραγωγή και η προσφορά υπηρεσιών. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στις μικρομεσαίες και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις, στις οποίες θα πρέπει να παρασχεθεί στήριξη και συμβουλές, τόσο από ανθρώπινη όσο και από οικονομική άποψη. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η επίτευξη μιας δίκαιης πράσινης μετάβασης σε όλους τους κλάδους της βιομηχανίας που επηρεάζονται θα απαιτήσει κατάρτιση και εκπαίδευση σε πράσινες δεξιότητες. Τρεις είναι οι κύριες προκλήσεις:






  — | προσαρμογή των σημερινών δεξιοτήτων στις ανάγκες των διαφόρων κλάδων κατά τη διαδικασία απαλλαγής τους από τις ανθρακούχες εκπομπές και αντιμετώπισης των προκλήσεων των νέων πηγών ενέργειας· |
| --- | --- | --- |

2.14.

—

προσαρμογή των σημερινών δεξιοτήτων στις ανάγκες των διαφόρων κλάδων κατά τη διαδικασία απαλλαγής τους από τις ανθρακούχες εκπομπές και αντιμετώπισης των προκλήσεων των νέων πηγών ενέργειας·

| — | κατάρτιση σε δεξιότητες για όλες τις βιώσιμες και πράσινες θέσεις εργασίας· |
| --- | --- |

—

κατάρτιση σε δεξιότητες για όλες τις βιώσιμες και πράσινες θέσεις εργασίας·

| — | ευαισθητοποίηση για τη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα στον χώρο εργασίας. |
| --- | --- |

—

ευαισθητοποίηση για τη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα στον χώρο εργασίας.

| 2.15. | Προκειμένου να επιτευχθεί δίκαιη μετάβαση, και σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, θα πρέπει να εξασφαλιστεί σε όλους τους ανθρώπους ισότιμη πρόσβαση σε ποιοτική κατάρτιση και διά βίου μάθηση σε σχέση με τις ψηφιακές και πράσινες τεχνολογίες για τα σημερινά και τα μελλοντικά επαγγέλματα, εντός και εκτός της θέσης εργασίας. Τηρουμένων των εθνικών και των ανά κλάδο πρακτικών που ισχύουν στα κράτη μέλη, θα πρέπει να παρέχεται πραγματική στήριξη στους εργαζομένους για τη βελτίωση του επιπέδου κατάρτισής τους σε αυτές τις δεξιότητες (συνδυασμός επαγγελματικού και οικογενειακού βίου, εκπαιδευτική άδεια κ.λπ.), καθώς και οικονομική στήριξη στις επιχειρήσεις για τον σκοπό αυτό. |
| --- | --- |

2.15.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η διττή ψηφιακή και πράσινη μετάβαση μεταβάλλει τις υφιστάμενες θέσεις εργασίας και δημιουργεί νέες. Η ποιότητα των θέσεων εργασίας και οι δίκαιες εργασιακές και μισθολογικές συνθήκες αποτελούν προϋπόθεση για μια δίκαιη μετάβαση που θα επιτρέπει την ψηφιοποίηση και την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, σε συνδυασμό με τη βιώσιμη ανάπτυξη της οικονομίας, της παραγωγικότητας και της καινοτομίας. Η αξία των δεξιοτήτων ως παράγοντα ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων είναι επίσης ζωτικής σημασίας για τον προσδιορισμό πρωτοβουλιών επανακατάρτισης και για την ουσιαστική πρόσβαση των εργαζομένων στην κατάρτιση. Ο μόνος τρόπος για την επίτευξη αυτών των στόχων είναι η διαρκής επιμόρφωση στις νέες ψηφιακές και ψηφιοποιημένες δεξιότητες, καθώς και στις πράσινες δεξιότητες, καθ’ όλη τη διάρκεια του βίου. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η επαγγελματική εξέλιξη για όλες τις ηλικίες διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διασφάλιση μιας δίκαιης διττής μετάβασης, ψηφιακής και πράσινης. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ ζητά το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την ψηφιακή εκπαίδευση για την περίοδο 2021-2027 και οι προτάσεις συστάσεων του Συμβουλίου σχετικά με τις ψηφιακές δεξιότητες και την ψηφιακή κατάρτιση να συμπεριλάβουν αποτελεσματικές στρατηγικές για τη βελτίωση της κατάρτισης και την προσαρμογή των δεξιοτήτων του απασχολούμενου και του άνεργου προσωπικού σε όλους τους κλάδους, ανεξάρτητα από το μέγεθος των επιχειρήσεων. Η κατάρτιση σε ψηφιακές δεξιότητες θα πρέπει να προσαρμόζεται στις ανάγκες του εκάστοτε επαγγέλματος και κλάδου, ενώ απαιτείται επίσης σεβασμός του συνδυασμού επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η εκμάθηση νέων δεξιοτήτων και η προσαρμογή των δεξιοτήτων στις νέες ψηφιακές και πράσινες προκλήσεις συνιστούν κοινή ευθύνη της κοινωνίας στο σύνολό της. Εν προκειμένω, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι το 90 % της ενδοεταιρικής κατάρτισης χρηματοδοτείται από τις επιχειρήσεις (6). Τα κράτη, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οι επιχειρήσεις, είτε μέσω των κλαδικών τους οργανώσεων είτε σε μεμονωμένο επίπεδο, θα πρέπει να χαράξουν στρατηγικές για την τόνωση της ψηφιοποίησης και την αντιμετώπιση της πράσινης πρόκλησης, οι οποίες θα υποστηρίζουν την αναβάθμιση των δεξιοτήτων. Τα επιτυχημένα παραδείγματα εθνικών μηχανισμών χρηματοδότησης και στρατηγικών κατάρτισης σε συλλογικές συμβάσεις θα πρέπει να αναλύονται διεξοδικά και να διαδίδονται ως ορθές πρακτικές (7). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ευρωπαϊκή συμφωνία-πλαίσιο για την ψηφιοποίηση που υπεγράφη μεταξύ της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Συνδικαλιστικών Οργανώσεων (ΕΣΣΟ), της Συνομοσπονδίας Ευρωπαϊκών Επιχειρήσεων (BusinessEurope), του Ευρωπαϊκού Κέντρου Εργοδοτών και Επιχειρήσεων που παρέχουν δημόσιες υπηρεσίες και υπηρεσίες κοινής ωφέλειας (SGI Europe) και της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βιοτεχνικών και Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων (SMEUnited) (8), στην οποία ορίζεται ότι όταν ένας εργοδότης ζητά από έναν εργαζόμενο να συμμετάσχει σε κατάρτιση σχετική με την εργασία, που συνδέεται άμεσα με τον ψηφιακό μετασχηματισμό της επιχείρησης, τα έξοδα της κατάρτισης καταβάλλονται από τον εργοδότη ή σύμφωνα με τη συλλογική σύμβαση ή την εθνική πρακτική. Η κατάρτιση αυτή μπορεί να είναι εσωτερική ή εξωτερική και πραγματοποιείται σε χρόνο συμφωνημένο και κατάλληλο τόσο για τον εργοδότη όσο και για τον εργαζόμενο, στο μέτρο δε του δυνατού εντός του ωραρίου εργασίας. Εάν η κατάρτιση πραγματοποιείται εκτός ωραρίου εργασίας, θα πρέπει να παρέχεται κατάλληλη αντιστάθμιση. Η ΕΟΚΕ ζητά να ληφθούν υπόψη αυτές οι αρχές κατά την ανάπτυξη του σχεδίου δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση για την περίοδο 2021-2027. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι μια δίκαιη μετάβαση απαιτεί να εξασφαλιστεί ότι όλοι θα έχουν πρόσβαση για να βελτιώσουν τις βασικές ψηφιακές τους δεξιότητες που σχετίζονται με τις καθημερινές υποχρεώσεις, καθώς και για να κατανοήσουν την κυβερνοασφάλεια, την ψηφιακή επικοινωνία, την ασφάλεια των δεδομένων, την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, την ιδιωτικότητα στο διαδίκτυο και τους κινδύνους της παραπληροφόρησης. Επί του προκειμένου, η ΕΟΚΕ ζητά η κατάρτιση σε ψηφιακές δεξιότητες και ικανότητες να αναγνωρίζεται και να πιστοποιείται από τις αρμόδιες αρχές. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται τη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με τη μάθηση για την περιβαλλοντική βιωσιμότητα (9) όσον αφορά τα ψηφιακά μικροδιαπιστευτήρια, αλλά επισημαίνει την ανάγκη τα πιστοποιητικά αυτά να είναι συμπληρωματικά προς τα πλήρη διπλώματα και πιστοποιήσεις. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι η ποιότητα των εν λόγω μικροδιαπιστευτηρίων απαιτείται να είναι εγγυημένη και πιστοποιημένη, και όχι απλώς επικυρωμένη, ώστε να μπορούν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην επικύρωση της τυπικής και της μη τυπικής μάθησης. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι, προκειμένου να διασφαλιστεί μια δίκαιη μετάβαση, η κατάρτιση σε δεξιότητες πρέπει να συνδυάζεται με εκπαιδευτική άδεια μετ’ αποδοχών, τηρουμένης της εθνικής νομοθεσίας και των εθνικών συμφωνιών. Αυτό αναμένεται να καταστήσει δυνατή τη συμμετοχή των εργαζομένων σε προγράμματα και μαθήματα εξέλιξης της επαγγελματικής σταδιοδρομίας σε σχέση με νέες πράσινες και ψηφιακές θέσεις εργασίας, επιτρέποντας παράλληλα την επαγγελματική και οικογενειακή ισορροπία του ατόμου. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Όσον αφορά το ευρωπαϊκό πλαίσιο ικανοτήτων βιωσιμότητας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (10), ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο ικανοτήτων που θα συμβάλει στην ανάπτυξη και την αξιολόγηση των γνώσεων, των δεξιοτήτων και των συμπεριφορών έναντι της κλιματικής αλλαγής και της βιώσιμης ανάπτυξης, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να ορίσει συγκεκριμένες λύσεις ώστε οι αναζητούντες εργασία και οι εργαζόμενοι να έχουν πραγματική πρόσβαση σε ποιοτική επαγγελματική κατάρτιση χωρίς αποκλεισμούς, προκειμένου να μπορέσουν να αποκτήσουν τις δεξιότητες που απαιτούνται για τη διττή πράσινη και ψηφιακή μετάβαση. Επί του προκειμένου, η ΕΟΚΕ ζητά να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα και η ποιότητα της κατάρτισης, ώστε να εξασφαλιστεί ποιοτική και ισότιμη κατάρτιση χωρίς αποκλεισμούς για όλους. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να θεσπίσει έως το 2030 ετήσιο δείκτη του αριθμού των ενήλικων και απασχολούμενων προσώπων —με ιδιαίτερη αναφορά στους νέους—, τα οποία συμμετέχουν σε επιμόρφωση σε πράσινες δεξιότητες, περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση, οικολογική και περιβαλλοντική ευθύνη και δεξιότητες, με χρήση απλών και κατάλληλων για τις ΜΜΕ εργαλείων. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Τα υφιστάμενα προγράμματα κατάρτισης πρέπει να προσαρμοστούν στις νέες προκλήσεις. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητά να ενθαρρυνθεί και να διευκολυνθεί η προσαρμογή των υφιστάμενων προγραμμάτων μάθησης, προκειμένου να ενσωματωθούν οι δεξιότητες που απαιτούνται ως μέρος της ψηφιακής και της πράσινης μετάβασης, καθώς και να εκπαιδευτούν οι εκπαιδευτικοί σε αυτά τα θέματα. Στην επαγγελματική κατάρτιση πρέπει να περιλαμβάνεται κατάρτιση σχετικά με την περιβαλλοντική ευθύνη και ευαισθητοποίηση σχετικά με το κλίμα. Η αξιολόγηση και η πιστοποίηση των μαθημάτων κατάρτισης είναι ζωτικής σημασίας. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να δρομολογήσουν τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίσουν ότι οι αναζητούντες εργασία και οι εργαζόμενοι θα έχουν πρόσβαση σε ποιοτική, αξιολογημένη και πιστοποιημένη κατάρτιση. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Υπάρχει ανάγκη για ενημέρωση και καλή προβολή για όλους τους κλάδους δραστηριότητας. Οι ορθές πρακτικές θα μπορούσαν να προσδιοριστούν με βάση ό,τι υπάρχει ήδη στην Ευρώπη και σε ορισμένες χώρες της ΕΕ όσον αφορά υπηρεσίες πληροφοριών ή παρατηρητήρια θέσεων εργασίας και δεξιοτήτων, προκειμένου να αξιολογηθούν οι μελλοντικές ανάγκες, να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση και να επιτευχθεί η συμμετοχή των εργαζομένων και των επιχειρήσεων, με στόχο να αναπτυχθούν από κοινού σενάρια διερεύνησης προοπτικών όσον αφορά τη δράση και την προσέλκυση νέων ταλέντων. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι έχει καίρια σημασία να θεσπιστεί στρατηγική εποπτεία σχετικά με τις ανάγκες κατάρτισης, ώστε να προληφθούν οι ανάγκες κατάρτισης που πρόκειται να αναζητούν στο μέλλον η αγορά εργασίας και οι κοινωνίες των κρατών μελών, να αποφευχθούν πράσινα και ψηφιακά χάσματα και να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της ΕΕ. Οι κοινωνικοί εταίροι, η κοινωνία των πολιτών και οι δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης θα πρέπει να διαδραματίζουν πρωταρχικό ρόλο στην ανάλυση και τη διάγνωση της ζήτησης. Θα πρέπει να συμμετέχουν στην πρόβλεψη των αναγκών σε δεξιότητες και να γνωρίζουν την αντιστοιχία ανάμεσα στην προσφερόμενη κατάρτιση και τις δεξιότητες που αναζητούν οι επιχειρήσεις, η αγορά εργασίας και οι σύγχρονες τάσεις, επίσης σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.12.

4.   Ψηφιακές και πράσινες δεξιότητες και ικανότητες

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ προτείνει να συμπεριληφθεί η βιώσιμη ανάπτυξη στις πολιτικές και τα προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, όπως ο Ευρωπαϊκός Χώρος Εκπαίδευσης και το σχέδιο δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση, σύμφωνα, μεταξύ άλλων, με την επιδίωξη 4.7 των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης. Αυτό σημαίνει να συμπεριληφθεί η εκπαίδευση και η κατάρτιση στη βιώσιμη ανάπτυξη στο Erasmus+, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ (ΕΚΤ+) και το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» και να δημιουργηθούν συνέργειες μεταξύ των εν λόγω προγραμμάτων. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό και η διεύρυνση της πρόσβασης σε ευκαιρίες διά βίου μάθησης είναι εξίσου σημαντικές με τις επενδύσεις σε ψηφιακές, πράσινες και βιώσιμες τεχνολογίες. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ καλεί τους αρμόδιους λήψης αποφάσεων να βελτιώσουν τη στήριξη των εκπαιδευτικών και των παιδαγωγών κατά την ανάπτυξη ψηφιακών, πράσινων και βιώσιμων τεχνολογιών σε μαθησιακά περιβάλλοντα, επενδύοντας στην αρχική και τη διαρκή επαγγελματική τους εξέλιξη και στις δικές τους ψηφιακές και πράσινες δεξιότητες και ικανότητες. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ ζητά να πραγματοποιηθούν επενδύσεις σε διαχρονική διεπιστημονική και αμερόληπτη έρευνα σχετικά με τις διάφορες πτυχές των ψηφιακών τεχνολογιών στην εκπαίδευση, συνδέοντας τις επιστήμες της εκπαίδευσης, της παιδαγωγικής, της ψυχολογίας, της κοινωνιολογίας, των νευροεπιστημών, της μηχανικής και τις επιστήμες της πληροφορικής, προκειμένου να διερευνηθεί περαιτέρω ο τρόπος με τον οποίο αναπτύσσεται το μυαλό των παιδιών στον ψηφιακό κόσμο. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ ζητά μια καθολική προσέγγιση των ψηφιακών στρατηγικών που θα προωθούν την ανάπτυξη βασικών δεξιοτήτων ως ακρογωνιαίου λίθου της κοινωνικής συνοχής. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το ευρωπαϊκό έτος Δεξιοτήτων και εφιστά την προσοχή στην προσέγγιση της ανάπτυξης ψηφιακών και πράσινων δεξιοτήτων από μια ευρύτερη προοπτική. Ωστόσο, η γεφύρωση του χάσματος βασικών ψηφιακών δεξιοτήτων είναι ζωτικής σημασίας, δεδομένου ότι μόνο 54 % των Ευρωπαίων διαθέτουν τέτοιες δεξιότητες, ενώ οι στόχοι της Ευρώπης για την ψηφιακή δεκαετία ορίζουν ότι 80 % των Ευρωπαίων πρέπει να έχουν τουλάχιστον βασικές ψηφιακές δεξιότητες έως το 2030. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την ανάγκη στήριξης της ανάπτυξης δεξιοτήτων για την κάλυψη των αναγκών που σχετίζονται με την εφαρμογή νέων τεχνολογιών, όπως η ανάλυση μαζικών δεδομένων, η τεχνητή νοημοσύνη και η κυβερνοασφάλεια. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ανάπτυξη της ψηφιακής ιδιότητας του πολίτη αποτελεί προϋπόθεση για τη διασφάλιση της ενεργού συμμετοχής στην κοινωνία όλων των εκπαιδευομένων. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στο χάσμα μεταξύ των φύλων όσον αφορά την πρόσβαση των γυναικών στην κατάρτιση κατά τη διττή μετάβαση. Δεν μπορεί να μείνει πίσω η πλειονότητα του πληθυσμού λόγω της απουσίας προσέγγισης με βάση το φύλο. Για τον σκοπό αυτό, το ευρωπαϊκό πλαίσιο ψηφιακών ικανοτήτων (DigComp 2.0) θα πρέπει να προωθηθεί καλύτερα, ώστε να εξασφαλιστεί η αποδοχή του εκ μέρους διαφόρων φορέων μάθησης και ενδιαφερομένων στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, προκειμένου να προωθηθεί το ευρύτερο δυνατό σύνολο ικανοτήτων που απαιτούνται για να καταστεί κανείς ψηφιακός πολίτης. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι τα κενά όσον αφορά την πρόσβαση σε ψηφιακούς πόρους και την ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων συνδέονται με το κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον. Τα περιφερειακά και κοινωνικοοικονομικά χάσματα θα πρέπει να καλυφθούν με την εξασφάλιση στοχευμένης στήριξης για τις πλέον μειονεκτούσες ομάδες και με την προσοχή στις αγροτικές περιοχές. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ ζητά να προαχθεί η θέσπιση αρχών σχετικών με τη διαλειτουργικότητα και τα ανοικτά πρωτόκολλα στα χρησιμοποιούμενα ψηφιακά εργαλεία, προκειμένου να προωθηθεί ένας πιο δημοκρατικός χώρος διαδικτυακής μάθησης και εναλλακτικά ψηφιακά εργαλεία αντί των καθιερωμένων και παραδοσιακών, που να επιτρέπουν τη συνδημιουργία μάθησης και περιεχομένου. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η ανάπτυξη των ψηφιακών δεξιοτήτων θα πρέπει να παρακολουθείται μέσω του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ώστε να διασφαλίζεται ότι κάθε χρηματοδότηση που χρησιμοποιείται για την κάλυψη των κενών στις ψηφιακές υποδομές θα υποστηρίζεται με κατάλληλες μαθησιακές πολιτικές για την τόνωση των ψηφιακών δεξιοτήτων. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και οι ΜΜΕ, όσον αφορά την προσαρμογή στην ψηφιακή μετάβαση, λόγω των ανεπαρκών πόρων για την ψηφιοποίηση ή της ανεπαρκούς σχετικής κατάρτισης. Θα πρέπει να παρασχεθούν περισσότερες ευκαιρίες χρηματοδότησης, δράσεις μάθησης μεταξύ ομοτίμων και ανταλλαγές ψηφιακών πόρων στον τομέα αυτόν, λαμβανομένου υπόψη ότι οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών λειτουργούν ως διαμεσολαβητές ή πάροχοι εκπαίδευσης και δεξιοτήτων για όλους. Επιπλέον, θα πρέπει να προωθηθεί η πρόσβαση σε ελεύθερο λογισμικό, ώστε να διασφαλιστεί η δωρεάν πρόσβαση, η συνδημιουργία διαδικτυακών χώρων με δημοκρατικό τρόπο και η προώθηση εναλλακτικών ψηφιακών πόρων που θα ανοίγουν τον διαδικτυακό χώρο σε όλους. |
| --- | --- |

4.11.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  https://www.cedefop.europa.eu/el/news/more-employment-higher-skills-demand

1

(2)  https://www.businesseurope.eu/sites/buseur/files/media/reports_and_studies/2020-06-22_agreement_on_digitalisation_-_with_signatures.pdf

2

(3)  https://www.businessinsider.com/service-industry-work-from-home-remote-madrid-london-paris-berlin-2021-2?r=US&IR=T

3

(4)  https://www.cedefop.europa.eu/files/3092_en.pdf

4

(5)  Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 15ης Ιανουαρίου 2020 σχετικά με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία.

5

(6)  Adult Learning Statistical Report, https://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=738&langId=en&pubId=8337&furtherPubs=yes

6

(7)  Για παράδειγμα, χρηματοδότηση της Scuola Edile στον κατασκευαστικό κλάδο στην Ιταλία μέσω της συλλογικής σύμβασης του κλάδου ή μέσω του Fondi Interprofessionali, ειδικές πιστώσεις για τη χρηματοδότηση δραστηριοτήτων κατάρτισης για ΜΜΕ, οι οποίες έχουν συμφωνηθεί μεταξύ κοινωνικών εταίρων στις συλλογικές συμβάσεις.

7

Scuola Edile

Fondi Interprofessionali

(8)  http://erc-online.eu/wp-content/uploads/2020/07/Final-22-06-20-with-signatures_Agreement-on-Digitalisation-2020.pdf

8

(9)  https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-9242-2022-INIT/el/pdf

9

(10)  https://joint-research-centre.ec.europa.eu/greencomp-european-sustainability-competence-framework_en

10

---

| 29.6.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 228/71 |
| --- | --- | --- | --- |

29.6.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 228/71

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα

«Ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας (Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής)»

(2023/C 228/09)

| Εισηγητής: ο κ. | Ιωάννης ΒΑΡΔΑΚΑΣΤΑΝΗΣ |
| --- | --- |

Εισηγητής: ο κ.

Ιωάννης ΒΑΡΔΑΚΑΣΤΑΝΗΣ

| Αίτηση γνωμοδότησης | Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 20.1.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 11 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης
  Διερευνητική γνωμοδότηση |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 3.4.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 578 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 135/02/03 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 20.1.2023

Νομική βάση

Άρθρο 11 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Διερευνητική γνωμοδότηση

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

3.4.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

578

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

135/02/03

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την εμβληματική πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να θεσμοθετήσει Ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας, η οποία θα παρέχει στα άτομα με αναπηρία το δικαίωμα να μετακινούνται ελεύθερα και να διαμένουν σε ολόκληρη την ΕΕ με τη διευκόλυνση της αμοιβαίας αναγνώρισης του καθεστώτος αναπηρίας για τους κατόχους της εν λόγω κάρτας. Η Ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας αποτελεί μακροχρόνιο αίτημα και υψηλή προτεραιότητα του κινήματος των ΑμεΑ, δεδομένων των συνεχιζόμενων περιορισμών στην άσκηση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας λόγω μη αναγνώρισης της αναπηρίας. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η μη αμοιβαία αναγνώριση της αναπηρίας παρεμποδίζει τη διαθεσιμότητα μέτρων για τη στήριξη των ατόμων με αναπηρία, γεγονός που συνεπάγεται άμεση αδυναμία άσκησης του δικαιώματός τους να ταξιδεύουν και/ή να μετοικούν σε άλλες χώρες της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ κατανοεί ότι η βελτίωση της ελεύθερης κυκλοφορίας συνεπεία της αμοιβαίας αναγνώρισης της αναπηρίας θα ενισχύσει τη διαμόρφωση μιας κοινής ευρωπαϊκής ταυτότητας για τα άτομα με αναπηρία και θα έχει ως αποτέλεσμα μεγαλύτερη συνοχή μέσω της ευαισθητοποίησης των παρόχων υπηρεσιών σχετικά με την έλλειψη προσβασιμότητας και μέσω της βελτίωση της πρόσβασης μακροπρόθεσμα. Ταυτόχρονα, οι πάροχοι θα επωφεληθούν από την αύξηση του αριθμού των επισκεπτών. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η Ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας θα ενισχύσει επίσης τη συνεργασία μεταξύ διαφορετικών εθνικών αρχών και κρατικών υπηρεσιών για την ευαισθητοποίηση όσον αφορά ζητήματα αναπηρίας, παρέχοντας σε ορισμένα άτομα με μη ορατές αναπηρίες ένα εργαλείο για τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε προνόμια και υπηρεσίες χωρίς να χρειάζεται να εξηγήσουν την αναπηρία τους. Η κάρτα θα διευκολύνει επίσης την παροχή υπηρεσιών σε άτομα με αναπηρία σε κράτη μέλη που δεν διαθέτουν εθνική κάρτα αναπηρίας παρέχοντας ένα έγγραφο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε εθνικό επίπεδο ως απόδειξη αναπηρίας. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία να συμπληρωθεί η Ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας από μέτρα, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, που θα αποσκοπούν στη βελτίωση της προσβασιμότητας σε δομημένα περιβάλλοντα, στις μεταφορές, σε υπηρεσίες και αγαθά, σύμφωνα με την οδηγία (ΕΕ) 2019/882 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1), την οδηγία (ΕΕ) 2016/2102 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), τους κανονισμούς για την προσβασιμότητα των μεταφορών (3) και τα σχετικά πρότυπα προσβασιμότητας. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή προτείνει νομοθετική πρωτοβουλία για την Ευρωπαϊκή Κάρτα Αναπηρίας και καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προτείνει κανονισμό, δεδομένου ότι αποτελεί το καταλληλότερο μέσο για τη διασφάλιση της ευελιξίας κατά την εφαρμογή και την αποφυγή αποκλίσεων κατά την εφαρμογή σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τη σημασία της συμπερίληψης στην Ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας όλου του εύρους των υπηρεσιών, των προνομίων και των εκπτώσεων που παρέχονται ήδη σε εθνικό επίπεδο και είναι αποδεκτά από όλους τους δημόσιους ή τους ιδιωτικούς παρόχους υπηρεσιών που προσφέρουν ευνοϊκές ή προσαρμοσμένες υπηρεσίες στα άτομα με αναπηρία. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ συνιστά η Ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας να προσφέρει τη δυνατότητα πρόσβασης σε παροχές που συνδέονται με τις δημόσιες κοινωνικές πολιτικές και/ή τα εθνικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης σε προσωρινή βάση, όταν ένα άτομο με αναπηρία έχει μεταβεί σε κράτος μέλος για σπουδές ή εργασία, και τουλάχιστον κατά τη διάρκεια της διαδικασίας επαναξιολόγησης και πιστοποίησης της αναπηρίας. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Ενώ η αναγνώριση της αναπηρίας μέσω της Ευρωπαϊκής κάρτας αναπηρίας δεν συνεπάγεται την εναρμόνιση των μοντέλων αξιολόγησης της αναπηρίας στα κράτη μέλη, υποχρεώνει τα κράτη μέλη να βελτιώσουν τα υφιστάμενα συστήματα, τα οποία βασίζονται επί του παρόντος κυρίως σε μια ιατρική προσέγγιση, προκειμένου να ευθυγραμμίζονται περισσότερο με τα μοντέλα που συμμορφώνονται με τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η κάρτα πρέπει να είναι φυσική με ψηφιακές δυνατότητες, να είναι πλήρως προσβάσιμη και με τυποποιημένο μέγεθος ταυτότητας και να περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την προσωπική βοήθεια και/ή τον συνοδό του κατόχου της κάρτας. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ προτείνει η νομοθεσία για την Ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας να προβλέπει έναν πλήρως προσβάσιμο ιστότοπο σε επίπεδο ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης μιας ευανάγνωστης εκδοχής και παρουσίασης και στη νοηματική γλώσσα, ο οποίος θα είναι διαθέσιμος σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ και θα παρέχει πρακτικές πληροφορίες για κάθε χώρα. Πρέπει επίσης να προβλέπει πανευρωπαϊκές και εθνικές εκστρατείες ευαισθητοποίησης σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ με αποδέκτες το ευρύ κοινό, τους δυνητικούς χρήστες καρτών και τους παρόχους υπηρεσιών. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση για θέσπιση νέας νομοθεσίας για την ευρωπαϊκή κάρτα στάθμευσης σε συνδυασμό με την πρόταση για μια Ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας. Ωστόσο, καλεί την Επιτροπή να λάβει υπόψη ότι, σε όλες τις περιπτώσεις, πρέπει να γίνεται διαχωρισμός μεταξύ των δύο φυσικών καρτών. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι σημαντικό τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να διατηρήσουν στενή συνεργασία με τα άτομα με αναπηρία, καθώς και με τις οργανώσεις εκπροσώπησης των ατόμων με αναπηρία τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο κατά την ανάπτυξη, την πρακτική εφαρμογή και την επακόλουθη αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής κάρτας αναπηρίας. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ κατανοεί ότι η Ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας συνάδει πλήρως με τον γενικό κανονισμό για την προστασία δεδομένων (ΓΚΠΔ) (4)
  και προστατεύει τα προσωπικά δεδομένα του χρήστη. Ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διασφαλίσει υψηλό επίπεδο προστασίας των δεδομένων αυτών, καθώς και να λάβει μέτρα για την ασφάλεια και την καταπολέμηση της παραποίησης, μέσω της νομοθεσίας που έχει προταθεί για τον σχεδιασμό και τη χρήση της Ευρωπαϊκής κάρτας αναπηρίας. |
| --- | --- |

1.14.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι το καθεστώς της ευρωπαϊκής ιθαγένειας, όπως ορίζεται στο άρθρο 20 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συνεπάγεται το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής στο έδαφος των κρατών μελών (5). Για τα άτομα με αναπηρία, το δικαίωμα αυτό κατοχυρώνεται στο άρθρο 18 της σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (UNCRPD), η οποία κυρώθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα 27 κράτη μέλη, στο οποίο ορίζεται ότι τα άτομα αυτά έχουν ελευθερία κυκλοφορίας και ελευθερία επιλογής του τόπου διαμονής και της ιθαγένειάς τους, σε ισότιμη βάση με τα άλλα άτομα. Η κατανόηση της αναπηρίας ως μιας σειράς ανεπαρκειών οι οποίες, σε συνδυασμό με διάφορα εμπόδια, μπορεί να παρεμποδίσουν την πλήρη και αποτελεσματική συμμετοχή στην κοινωνία σε ισότιμη βάση με τους άλλους (6), αποτελεί ευθύνη της κοινωνίας στο σύνολό της, ιδίως μέσω εθνικών και ευρωπαϊκών δημόσιων πολιτικών, για την προστασία και την αποτελεσματική πραγμάτωση αυτού του δικαιώματος. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Στο πλαίσιο αυτό, η παροχή στήριξης, βοήθειας, μέτρων προσβασιμότητας, ειδικών υπηρεσιών, εύλογων προσαρμογών, θετικών δράσεων και άλλων μορφών παροχών σε άτομα με αναπηρία είναι τα εργαλεία μέσω των οποίων επιτυγχάνεται η ισότιμη άσκηση των δικαιωμάτων και αίρονται τα εμπόδια. Ως εκ τούτου, η μη αναγνώριση της αναπηρίας που παρεμποδίζει τη διαθεσιμότητα αυτών των μέτρων στήριξης για τα άτομα με αναπηρία συνεπάγεται άμεση αδυναμία της άσκησης των δικαιωμάτων των 87 εκατομμυρίων ατόμων με αναπηρία που ζουν στην ΕΕ να ταξιδεύουν και/ή να μετοικούν σε άλλες χώρες της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή προτείνει νομοθετική πρωτοβουλία για την Ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας και συνιστά θερμά τη θεσμοθέτηση Ευρωπαϊκής κάρτας αναπηρίας μέσω κανονισμού, ο οποίος θα εφαρμόζεται σε όλα τα κράτη μέλη με ταχύ, αποτελεσματικό και εναρμονισμένο τρόπο. Ο κανονισμός αποτελεί το καταλληλότερο μέσο για τη διασφάλιση της ευελιξίας κατά την εφαρμογή και για την αποφυγή αποκλίσεων κατά την εφαρμογή σε εθνικό επίπεδο. Η νομοθεσία δεν μπορεί να έχει χαρακτήρα σύστασης, καθώς αυτό δεν θα επέτρεπε την καθολική και εναρμονισμένη εφαρμογή της κάρτας. Στην περίπτωση οδηγίας, θα υπήρχε υψηλός κίνδυνος επ’ αόριστον παράτασης του χρόνου που απαιτείται για τη μεταφορά της στο εθνικό δίκαιο, με ενδεχόμενη συνέπεια καταστάσεις όπου η ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας θα έχει τεθεί σε ισχύ σε ορισμένα κράτη μέλη, ενώ άλλες χώρες της ΕΕ δεν θα διαθέτουν κατάλληλη νομοθεσία που να επιτρέπει στους χρήστες να κάνουν χρήση των προνομίων που αυτή συνεπάγεται. Από την άλλη πλευρά, ένας κανονισμός θα είχε άμεση ισχύ σε κάθε κράτος μέλος. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η Ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας, η οποία διευκολύνει την άρση των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία των ατόμων με αναπηρία στην ΕΕ, θα λειτουργεί επομένως ως ένα ευρωπαϊκό διαβατήριο αναπηρίας και θα φέρει τα χαρακτηριστικά αυτού, επιτρέποντας τον εντοπισμό και την επακόλουθη πρόσβαση σε όλες τις υπηρεσίες και παροχές που δικαιούνται τα άτομα αυτά. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το πιλοτικό σχέδιο που δρομολογήθηκε την περίοδο 2016-2019 σε οκτώ κράτη μέλη κατέδειξε τη σκοπιμότητα της κάρτας και τις ευκαιρίες που προσφέρει στους χρήστες, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο διευκολύνει την κινητικότητα, παρέχοντας πρόσβαση υπό ευνοϊκές συνθήκες σε συγκεκριμένες υπηρεσίες που είναι ήδη διαθέσιμες στα άτομα με αναπηρία του κράτους μέλους υποδοχής. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η αξιολόγηση του πιλοτικού σχεδίου (7) που διενεργήθηκε το 2021 περιελάμβανε λεπτομερή περιγραφή της αποτελεσματικότητάς του. Για παράδειγμα, η χρήση της κάρτας ενίσχυσε τη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία στους τομείς του πολιτισμού και της ψυχαγωγίας, η διασυνοριακή κινητικότητα αυξήθηκε και πολλοί χρήστες είχαν καλύτερες δυνατότητες όσον αφορά τον τουρισμό στο εξωτερικό. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Ωστόσο, η αξιολόγηση έδειξε επίσης ότι οι χρήστες ζήτησαν πιο φιλόδοξες προοπτικές και κάλυψη περισσότερων τομέων, συμπεριλαμβανομένου του τομέα των μεταφορών, η οποία ήταν περιορισμένη. Επίσης, οι εκστρατείες ευαισθητοποίησης κρίθηκαν ιδιαίτερα αναγκαίες, ώστε οι δυνητικοί χρήστες να κατανοήσουν καλύτερα τις νέες δυνατότητες που τους παρέχει η κάρτα και οι πάροχοι υπηρεσιών να μπορούν να αναγνωρίζουν την κάρτα και τις εκπτώσεις και τις υπηρεσίες που αυτή συνεπάγεται. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Στην έκθεση αξιολόγησης παρουσιάζονται σαφώς οι ευκαιρίες αλλά και τα αιτήματα των ατόμων με αναπηρία και καταδεικνύονται τα πιθανά κενά που η Ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας ενδέχεται να έχει εάν καλύψει περιορισμένο αριθμό τομέων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επισημαίνει τη σημασία της παροχής πρόσβασης στους κατόχους της Ευρωπαϊκής κάρτας αναπηρίας σε όλα τα είδη υπηρεσιών, προνομίων και εκπτώσεων που παρέχονται ήδη σε εθνικό επίπεδο και είναι αποδεκτές από όλους τους δημόσιους ή τους ιδιωτικούς παρόχους υπηρεσιών που προσφέρουν ευνοϊκές ή προσαρμοσμένες υπηρεσίες στα άτομα με αναπηρία. Πιστεύει ότι η νομοθεσία δεν θα πρέπει να καθορίζει περιορισμένο κατάλογο τομέων, αλλά να εφαρμόζεται σε όλες τις υπηρεσίες της ενιαίας αγοράς της ΕΕ, δεδομένου ότι ένας τέτοιος κατάλογος θα συνεπαγόταν πολλές εξαιρέσεις, διατηρώντας τα περισσότερα από τα υφιστάμενα εμπόδια και περιορίζοντας την αποτελεσματικότητα της νομοθεσίας. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η ΕΟΚΕ κατανοεί ότι, όσον αφορά την κάλυψη των παροχών που συνδέονται με τις δημόσιες κοινωνικές πολιτικές και/ή τα εθνικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης, όπως η άμεση οικονομική στήριξη, η παροχή προσωπικής βοήθειας, η στήριξη των σπουδαστών ή οι παροχές που σχετίζονται με την εργασία για τις επιχειρήσεις που προσλαμβάνουν άτομα με αναπηρία, η Ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας θα πρέπει να προσφέρει τη δυνατότητα πρόσβασης σε αυτού του είδους τις παροχές σε προσωρινή βάση, όταν ένα άτομο με αναπηρία έχει μεταβεί σε κράτος μέλος για σπουδές ή εργασία, και τουλάχιστον κατά τη διάρκεια της διαδικασίας επαναξιολόγησης και πιστοποίησης της αναπηρίας. Αυτό σημαίνει ότι τα άτομα με αναπηρία που μετακινούνται σε άλλο κράτος μέλος για εργασία ή για σπουδές (π.χ. πρόγραμμα Erasmus +) θα έχουν τη δυνατότητα πρόσβασης σε κάθε απαραίτητη για την εργασία ή τις σπουδές στήριξη σε ισότιμη βάση. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας συνάδει πλήρως με τον γενικό κανονισμό για την προστασία δεδομένων (ΓΚΠΔ) και προστατεύει τα προσωπικά δεδομένα του χρήστη, δεδομένου ότι η χρήση του εν λόγω εγγράφου για την πρόσβαση σε υπηρεσίες και προνόμια διασφαλίζει ότι το άτομο δεν υποχρεούται να επιδεικνύει και να ενημερώνει σχετικά με τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, ιδίως δε όσον αφορά την αξιολόγηση αναπηρίας και τα προσωπικά δεδομένα υγείας. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Η πρόταση για την Ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας πρέπει να περιλαμβάνει την εισαγωγή ενός συστήματος επιβολής και παρακολούθησης, προκειμένου να διασφαλιστεί η ομαλή και αποτελεσματική εφαρμογή της, σε συνδυασμό με μια υπηρεσία για τη διαβίβαση και τη διαχείριση των καταγγελιών και των αιτημάτων των χρηστών. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Η ΕΟΚΕ κατανοεί ότι η αναγνώριση της αναπηρίας μέσω της Ευρωπαϊκής κάρτας αναπηρίας δεν συνεπάγεται την εναρμόνιση των μοντέλων αξιολόγησης της αναπηρίας μεταξύ των κρατών μελών. Εντούτοις, υποχρεώνει τα κράτη μέλη να βελτιώσουν τα υφιστάμενα συστήματα, τα οποία βασίζονται επί του παρόντος κυρίως σε μια ιατρική προσέγγιση, με σκοπό τη μετάβαση σε μοντέλα που συμμορφώνονται με τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία. Σύμφωνα με την πρόσφατη έρευνα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με τίτλο Disability assessment, mutual recognition and the EU Disability Card (Αξιολόγηση της αναπηρίας, αμοιβαία αναγνώριση και Ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας), υπάρχει ισχυρή συναίνεση ως προς την ανάγκη βελτίωσης της έγκρισης κοινών αρχών και μεγαλύτερης εναρμόνισης όσον αφορά την αξιολόγηση, τους ορισμούς και την αμοιβαία αναγνώριση της αναπηρίας. Αντιλαμβάνεται επίσης ότι τα υφιστάμενα συστήματα αξιολόγησης επικεντρώθηκαν περισσότερο σε ατομικά χαρακτηριστικά παρά σε περιβαλλοντικά, βασιζόμενα ως επί το πλείστον σε ιατρικές γνώσεις ή εξετάσεις ατόμων που λειτουργούν εκτός πλαισίου παρά σε μια πιο ολιστική προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές συνθήκες διαβίωσης των ανθρώπων (8). |
| --- | --- |

2.12.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, όσον αφορά τον μορφότυπο, η κάρτα πρέπει να είναι φυσική, με ψηφιακές δυνατότητες —για παράδειγμα, η συμπερίληψη ενός κωδικού QR και/ή ενός ηλεκτρονικού μικροκυκλώματος που θα έδινε πρόσβαση σε λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με την αξιολόγηση της αναπηρίας θα αποτελούσε θετική προσθήκη. Η φυσική κάρτα πρέπει να είναι πλήρως προσβάσιμη, με περιγραφή σε γραφή Braille και τυποποιημένο μέγεθος ταυτότητας. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Το σχέδιο για την Ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας πρέπει να προβλέπει έναν ιστότοπο σε επίπεδο ΕΕ που θα παρέχει πρακτικές λεπτομέρειες για κάθε χώρα, όπως το πού μπορεί κάποιος να λάβει την κάρτα και τον τρόπο με τον οποίο αυτή λειτουργεί. Ο ιστότοπος σε επίπεδο ΕΕ θα πρέπει να είναι διαθέσιμος σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ και να είναι προσβάσιμος στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο συμμόρφωσης (AAA) των κατευθυντήριων γραμμών για την προσβασιμότητα στο Διαδίκτυο (9), συμπεριλαμβανομένης μιας ευανάγνωστης εκδοχής και παρουσίασης και στη νοηματική γλώσσα, όπως θα πρέπει να είναι και οι εθνικοί ιστότοποι και η πλήρης διαδικασία για την απόκτηση της κάρτας. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η Ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την προσωπική βοήθεια και/ή τους συνοδούς του κατόχου της κάρτας, προκειμένου να συμπεριληφθούν στο πεδίο εφαρμογής των παροχών και της στήριξης, όποτε είναι δυνατό. Οι πληροφορίες αυτές μπορούν να εκφράζονται με συγκεκριμένο σύμβολο ή αναφορά στη φυσική κάρτα. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η χρήση της Ευρωπαϊκής κάρτας αναπηρίας πρέπει να είναι προαιρετική και ότι πρέπει να κωδικοποιηθεί στη νομοθεσία ότι κάθε άτομο με αναπηρία μπορεί να αποφασίζει το ίδιο εάν επιθυμεί να υποβάλει αίτηση για την κάρτα και ότι η κατοχή αυτής της κάρτας δεν είναι υποχρεωτική για την απόδειξη της αναπηρίας. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δημιουργήσει χρηματοδοτικό μέσο για την εισαγωγή της Ευρωπαϊκής κάρτας αναπηρίας σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του ιστοτόπου σε επίπεδο ΕΕ. Στη συνέχεια, πρέπει να διασφαλιστεί συνεχής χρηματοδότηση για την εκτύπωση και την έκδοση της κάρτας, για το προσωπικό, την επικοινωνία και τη συντήρηση του ιστοτόπου και των σχετικών εργαλείων, όπως πιθανών εφαρμογών για φορητές συσκευές. Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί είτε μέσω της συνεχούς χρήσης του χρηματοδοτικού μέσου της ΕΕ και/ή μέσω εθνικών χρηματοδοτικών ροών. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η επικοινωνία και η ευαισθητοποίηση σχετικά με την Ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας είναι ζωτικής σημασίας για να διασφαλιστεί η ενημέρωση όλων των δυνητικών δικαιούχων και παρόχων υπηρεσιών. Η εισαγωγή της κάρτας θα πρέπει να συνοδεύεται από πανευρωπαϊκές και εθνικές εκστρατείες ευαισθητοποίησης σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ, σε ευανάγνωστη μορφή και με παρουσίαση και στη νοηματική γλώσσα με αποδέκτες το ευρύ κοινό, τους δυνητικούς χρήστες καρτών, προκειμένου αυτοί να υποβάλουν αίτηση για την έκδοσή της, καθώς και τους παρόχους υπηρεσιών, προκειμένου αυτοί να συμμετάσχουν στο εγχείρημα, ούτως ώστε να αξιοποιηθούν πλήρως οι δυνατότητές του και να διασφαλιστεί η προσβασιμότητα σε όλους. Ιδιαίτερες προσπάθειες πρέπει να καταβληθούν για την προσέγγιση εκείνων των ατόμων με αναπηρία που ενδέχεται να αντιμετωπίζουν περισσότερες δυσκολίες όσον αφορά την πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με την ύπαρξη της κάρτας, καθώς και με τα οφέλη και τις διαδικασίες που σχετίζονται με την απόκτησή της, όπως άτομα με ψυχοκοινωνική ή διανοητική αναπηρία και εκείνα με περιορισμένο σύστημα στήριξης, όπως οι πρόσφυγες με αναπηρία. Για την καλύτερη προσέγγιση των Ουκρανών προσφύγων με αναπηρία, η επικοινωνία θα πρέπει να γίνεται επίσης στα ουκρανικά. Οι εκστρατείες αυτές πρέπει να συνοδεύονται από τακτική επικοινωνία με σκοπό την ενημέρωση των κατόχων καρτών και του ευρέος κοινού σχετικά με νέες προσθήκες στο σύστημα καρτών και τα προνόμια που παρέχει η κάρτα εν γένει, προκειμένου να διασφαλιστεί η μεγάλη προβολή αυτού του σχεδίου της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία που έχει για τα θεσμικά όργανα της ΕΕ η διατήρηση στενής συνεργασίας με τα άτομα με αναπηρία, καθώς και με τις οργανώσεις εκπροσώπησης των ατόμων με αναπηρία τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Το σχέδιο θα πρέπει να εκτελεστεί με την πλήρη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία και των αντιπροσωπευτικών τους οργανώσεων. Αυτό θα πρέπει να γίνει τόσο σε επίπεδο πολιτικής όσον αφορά τη δημιουργία της κάρτας όσο και σε εκτελεστικό επίπεδο όσον αφορά την εφαρμογή και τη διανομή της, καθώς και τη διοργάνωση σχετικών επικοινωνιακών δραστηριοτήτων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να διοργανώνει ετησίως ανταλλαγές απόψεων σχετικά με τις προκλήσεις, την πρόοδο που έχει επιτευχθεί και τις ορθές πρακτικές μεταξύ των κρατών μελών, με τη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία και των οργανώσεων ΑμεΑ, με σκοπό τη βελτίωση του πεδίου εφαρμογής και της χρήσης της κάρτας με την πάροδο του χρόνου. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η υλοποίηση της Ευρωπαϊκής κάρτας αναπηρίας θα πρέπει να περιλαμβάνει διαδικασία συλλογής δεδομένων σχετικά με ανωνυμοποιημένες πληροφορίες ανά φύλο και ηλικία σχετικά με τους δικαιούχους. |
| --- | --- |

3.8.

4.   Ευρωπαϊκή κάρτα στάθμευσης

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ κατανοεί τη σημασία της επικαιροποίησης της νομοθεσίας για την εναρμόνιση των χαρακτηριστικών και της λειτουργίας της ευρωπαϊκής κάρτας στάθμευσης. Οι διάφοροι μορφότυποι της κάρτας σε εθνικό, περιφερειακό ή ακόμη και τοπικό επίπεδο εξακολουθούν να συνεπάγονται εμπόδια και δυσλειτουργίες για τους χρήστες. Ωστόσο, η χρήση της είναι υψίστης σημασίας για πολλά άτομα με αναπηρία, κυρίως επειδή αποτελεί τη μόνη λύση που επιτρέπει την πρόσβαση σε αστικές ζώνες περιορισμένης πρόσβασης και δεδομένου ότι οι δημόσιες συγκοινωνίες συχνά δεν αποτελούν εναλλακτική λύση λόγω της έλλειψης προσβασιμότητας. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το μορφότυπο, τα χαρακτηριστικά και η διαδικασία έκδοσης της ευρωπαϊκής κάρτας στάθμευσης θα πρέπει να εναρμονιστούν υποχρεωτικά για τα κράτη μέλη. Οι χρήστες της κάρτας θα πρέπει επίσης να ενημερωθούν καταλλήλως. Χρειάζεται ενίσχυση των ελέγχων όσον αφορά τη δόλια χρήση της κάρτας και την παράνομη χρήση θέσεων στάθμευσης ΑμεΑ και εφαρμογή αυστηρότερων μέτρων ασφάλειας και καταπολέμησης της παραποίησης, παράλληλα με την επιβολή υψηλότερων και αποτελεσματικότερων προστίμων λόγω κατάχρησης και πλαστογράφησης. Η εκστρατεία ευαισθητοποίησης θα πρέπει επίσης να απευθύνεται στο ευρύ κοινό όσον αφορά την αντιμετώπιση της παράνομης χρήσης κρατημένων χώρων στάθμευσης. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η νομοθεσία για την ευρωπαϊκή κάρτα στάθμευσης θα πρέπει να εναρμονίσει περαιτέρω τους κανόνες σχετικά με την επιλεξιμότητα και τη διαδικασία έκδοσης κατά τρόπο δεσμευτικό για τα κράτη μέλη, ενώ οι χρήστες της κάρτας θα πρέπει να ενημερωθούν δεόντως. Μπορεί επίσης να διευκολύνει την ανταλλαγή ορθών πρακτικών μεταξύ των εθνικών αρχών μέσω της σύστασης ομάδας εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το θέμα αυτό, κάτι που θα επιτρέψει την ανάπτυξη ιδεών σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ανάπτυξη της νέας νομοθεσίας για την ευρωπαϊκή κάρτα στάθμευσης, σε συνδυασμό με την πρόταση για μια Ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας, θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τον σαφή διαχωρισμό μεταξύ των δύο φυσικών καρτών σε όλες τις περιπτώσεις. Τα άτομα με αναπηρία που είναι δυνητικοί κάτοχοι της κάρτας αναπηρίας δεν είναι όλα οδηγοί οχημάτων και, για πρακτικούς λόγους, η κάρτα στάθμευσης πρέπει να παραμένει στο σταθμευμένο όχημα, ενώ ο χρήστης θα πρέπει να φέρει πάντα μαζί του την Ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας. |
| --- | --- |

4.4.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  Οδηγία (EE) 2019/882 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Απριλίου 2019, σχετικά με τις απαιτήσεις προσβασιμότητας προϊόντων και υπηρεσιών (EE L 151 της 7.6.2019, σ. 70).

1

(2)  Οδηγία (ΕΕ) 2016/2102 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Οκτωβρίου 2016, για την προσβασιμότητα των ιστότοπων και των εφαρμογών για φορητές συσκευές των οργανισμών του δημόσιου τομέα (ΕΕ L 327 της 2.12 2016, σ. 1).

2

(3)  ΕΕ L 204 της 26.7.2006, σ. 1· ΕΕ L 46 της 17.2.2004, σ. 1· ΕΕ L 334 της 17.12.2010, σ. 1· ΕΕ L 123 της 17.5.2003, σ. 18· ΕΕ L 315 της 3.12.2007, σ. 14· ΕΕ L 356 της 12.12.2014, σ. 110· ΕΕ L 55 της 28.2.2011, σ. 1· ΕΕ L 42 της 13.2.2002, σ. 1.

3

(4)  Κανονισμός (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων) (ΕΕ L 119 της 4.5.2016, σ. 1).

4

(5)  ΕΕ C 115 της 9.5.2008, σ. 47, άρθρο 20 παράγραφος 2 στοιχείο α).

5

(6)  Ηνωμένα Έθνη. (2006). Σύμβαση για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία. Σειρά συνθηκών, 2515, 3.

6

(7)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή. 2021. Μελέτη για την αξιολόγηση της εφαρμογής της πιλοτικής δράσης σχετικά με την Ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας και τις συναφείς παροχές. Τελική έκθεση https://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=738&langId=el&pubId=8407&furtherPubs=yes

7

(8)  European Parliament, Disability assessment, mutual recognition and the EU Disability Card. Progress and opportunities (Αξιολόγηση της αναπηρίας, αμοιβαία αναγνώριση και Ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας. Πρόοδος και ευκαιρίες). Θεματικό τμήμα Δικαιωμάτων των Πολιτών και Συνταγματικών Υποθέσεων, Γενική Διεύθυνση Εσωτερικών Πολιτικών PE 739.397 — Νοέμβριος 2022.

8

Disability assessment, mutual recognition and the EU Disability Card. Progress and opportunities

(9)  Κατευθυντήριες γραμμές για την προσβασιμότητα στο Διαδίκτυο (WCAG) 2.0 http://www.w3.org/TR/WCAG20/.

9

---

| 29.6.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 228/76 |
| --- | --- | --- | --- |

29.6.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 228/76

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρωτοβουλία για τους εικονικούς κόσμους, όπως το μετασύμπαν (metaverse)»

(διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής)

(2023/C 228/10)

| Εισηγητής: | ο κ. Martin BÖHME |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Hervé JEANNIN |

Εισηγητής:

ο κ. Martin BÖHME

Συνεισηγητής:

ο κ. Hervé JEANNIN

| Αίτηση γνωμοδότησης | 20.1.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| | Διερευνητική γνωμοδότηση |
| Αρμόδιο τμήμα | Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (CCMI) |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 19.4.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 578 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 153/1/2 |

Αίτηση γνωμοδότησης

20.1.2023

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Διερευνητική γνωμοδότηση

Αρμόδιο τμήμα

Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (CCMI)

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

19.4.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

578

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

153/1/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι το μετασύμπαν και η ανάπτυξη εικονικών κόσμων είναι πιθανό να έχουν δραστικό αντίκτυπο στον τρόπο με τον οποίο συμβιώνουμε. Το μετασύμπαν είναι ένα υπερσυνδεδεμένο ψηφιακό σύμπαν (εικονικός χώρος) που χρησιμοποιεί το διαδίκτυο, άβαταρ και πράκτορες λογισμικού (software agents) και τα συνδυάζει για τη δημιουργία ενός νέου πραγματικού και εικονικού κόσμου. Αυτό έχει επιπτώσεις στο επιχειρηματικό περιβάλλον, στις συνθήκες εργασίας και στην ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών. Οι αλλαγές αυτές θα δημιουργήσουν ευκαιρίες αλλά και κινδύνους, τους οποίους θα πρέπει η κοινωνία να αντιμετωπίσει. Εξακολουθεί να υπάρχει ανάγκη για πρόοδο στην αποδοχή της χρήσης αυτών των νέων τεχνολογιών, με την ενίσχυση της ασφάλειας όλων των κατηγοριών εργαζομένων. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι η επόμενη γενιά του διαδικτύου θα είναι ανοικτή και διασυνδεδεμένη. Το μετασύμπαν είναι οικοδομημένο πάνω σε ένα σύνολο διασυνδεδεμένων εικονικών κόσμων, οι οποίοι δημιουργούνται με τη χρήση διαφόρων τεχνολογιών, όπως το λογισμικό τρισδιάστατης μοντελοποίησης, το Web 3.0, η επαυξημένη/εικονική/διευρυμένη πραγματικότητα, η τεχνητή νοημοσύνη/μηχανική μάθηση και η κατανεμημένη πληροφορική. Οι επιχειρήσεις μπορούν να οραματιστούν τον τρόπο με τον οποίο οι εν λόγω τεχνολογίες θα βελτιώσουν τα επιχειρηματικά μοντέλα τους, όμως καλούνται επίσης να αντιμετωπίσουν κρίσιμα ζητήματα, όπως το πώς να αξιολογούν τις τάσεις της αγοράς, να αντλούν ικανότητες, να μετρούν τον βαθμό συμμετοχής (engagement) και να προσαρμόζουν τις δραστηριότητές τους ώστε να παραμένουν ανταγωνιστικές. Οι ευκαιρίες και οι προκλήσεις περιγράφονται αναλυτικότερα στα σημεία 3.2 και 3.3, ενώ ορισμένα συγκεκριμένα παραδείγματα από τη βιομηχανία παρατίθενται στο σημείο 3.10. Είναι αναγκαίο να αναλύεται συνεχώς το κατά πόσον η ισχύουσα νομοθεσία επαρκεί για τη ρύθμιση των εικονικών κόσμων. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την πρόσφατη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τονίζει τη σημασία του ορθού καθορισμού του καθεστώτος απασχόλησης των ατόμων που απασχολούνται σε εικονικούς κόσμους και της διασφάλισης της αναγνώρισής τους ως μισθωτών υπαλλήλων ή αυτοαπασχολούμενων, ανάλογα με τις πραγματικές συνθήκες εργασίας τους. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ανάπτυξη του μετασύμπαντος απαιτεί προσεκτική εξέταση από τον νομοθέτη για να διασφαλιστεί ένα προστατευμένο περιβάλλον. Η συνεχής συνεργασία μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών είναι απαραίτητη ώστε να διασφαλιστεί ότι το μετασύμπαν ωφελεί την κοινωνία. Ωστόσο, οι εικονικοί κόσμοι, όπως το μετασύμπαν, ενέχουν και κινδύνους, ιδίως για τα παιδιά και τις ευάλωτες ομάδες. Οι φορείς εκμετάλλευσης ψηφιακών πλατφορμών πρέπει να θέσουν σε εφαρμογή αυστηρούς μηχανισμούς ελέγχου που θα φιλτράρουν και θα διαγράφουν επιβλαβές περιεχόμενο, και να προβλέψουν διασφαλίσεις για την πρόληψη της παρενόχλησης και της κακοποίησης. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Το μετασύμπαν μπορεί επίσης να επηρεάσει τόσο τις συνθήκες εργασίας όσο και την υγεία και την ασφάλεια. Είναι σημαντικό να ληφθεί μέριμνα ώστε να εφαρμόζονται κατάλληλα μέτρα για την επαρκή ενημέρωση σχετικά με αυτά τα ζητήματα (μεταξύ άλλων μέσω του κοινωνικού διαλόγου και των συλλογικών διαπραγματεύσεων), για την κατοχύρωση της ασφάλειας των εργαζομένων και της δυνατότητας επιμόρφωσης με σκοπό τη βελτίωση των προσόντων και των δεξιοτήτων τους. Η ΕΕ πρέπει να εγγυηθεί ότι η ισχύουσα νομοθεσία που εφαρμόζεται στον πραγματικό κόσμο τηρείται και στον εικονικό κόσμο και ότι, όπου απαιτείται, λαμβάνονται κατάλληλα μέτρα για την ικανοποίηση συγκεκριμένων αναγκών όσον αφορά τη ρύθμιση του μετασύμπαντος. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Σήμερα, η χρήση του μετασύμπαντος στις επιχειρήσεις και στη βιομηχανία, σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, επικεντρώνεται στη βελτιστοποίηση των δραστηριοτήτων, στη συλλογή δεδομένων και στη βελτίωση των επιδόσεων. Τα ψηφιακά δίδυμα (digital twins) έχουν αποδειχθεί πολύτιμο εργαλείο για την επίτευξη αυτών των στόχων από τις εταιρείες. Το μετασύμπαν οφείλει να παράσχει λύσεις σε άλυτα προβλήματα ή να διευκολύνει την παραγωγή προϊόντων με χαμηλότερο κόστος και σε λιγότερο χρόνο, να βελτιώσει την ποιότητα, να μειώσει τον κίνδυνο και να αυξήσει την αποτελεσματικότητα. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Το μετασύμπαν θα μπορούσε ενδεχομένως να έχει θετική επίδραση στο περιβάλλον και στην κλιματική αλλαγή, με την παροχή της δυνατότητας τηλεργασίας σε νέο επίπεδο, τον περιορισμό της ανάγκης για φυσικές μετακινήσεις και τη μείωση των ανθρακούχων εκπομπών. Επιπλέον, το μετασύμπαν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την προσομοίωση και τη δοκιμή βιώσιμων πρακτικών, όπως τα συστήματα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και οι έξυπνες πόλεις, πριν από την εφαρμογή τους στον πραγματικό κόσμο. Ωστόσο, πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη η κατανάλωση ενέργειας και το αποτύπωμα άνθρακα της τεχνολογίας που τροφοδοτεί το μετασύμπαν. Η επέκταση των εικονικών κόσμων θα αυξήσει περαιτέρω την παγκόσμια ενεργειακή ζήτηση. Αυτό θα αυξήσει την ανάγκη παραγωγής πράσινης ενέργειας. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να αντιμετωπιστούν ήδη από σήμερα τα ζητήματα της φορολόγησης των δραστηριοτήτων στο μετασύμπαν. Τα φορολογικά ζητήματα στο μετασύμπαν είναι πολυσύνθετα, καθότι τα παραδοσιακά συστήματα φορολόγησης ενδέχεται να μην είναι κατάλληλα· πιθανόν δε να απαιτούνται νέοι τρόποι είσπραξης φόρων με δίκαιο και αποτελεσματικό τρόπο. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η επόμενη γενιά του διαδικτύου θα είναι ανοικτή και διασυνδεδεμένη, ένας ψηφιακός καταλύτης για το εμπόριο και την κοινωνία. Οι τεχνολογίες που συνδέονται με το μετασύμπαν —επαυξημένη πραγματικότητα (AR), εικονική πραγματικότητα (VR), διευρυμένη πραγματικότητα (XR) και ψηφιακά δίδυμα— είναι ικανές να επιταχύνουν τη συμμετοχή, την κοινωνικοποίηση, τη συνεργασία και τις εμπειρίες, προσφέροντας στους χρήστες νέους τρόπους πρόσβασης σε προϊόντα και υπηρεσίες που τους βυθίζουν σε αυτές τις πραγματικότητες. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Οι επιχειρήσεις έχουν τη δυνατότητα να οραματιστούν τον τρόπο με τον οποίο η επόμενη γενιά του διαδικτύου θα βελτιώσει τα προϊόντα και τις υπηρεσίες τους. Εν προκειμένω, μπορούν να εξετάσουν, μεταξύ άλλων, τον αντίκτυπο του μετασύμπαντος στο εμπόριο, το πώς η επαυξημένη πραγματικότητα μπορεί να ενισχύσει την κατάρτιση, το πώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικά η τρισδιάστατη μοντελοποίηση και τα ψηφιακά δίδυμα, καθώς και το πώς μπορεί ο τομέας της ψυχαγωγίας να αξιοποιήσει την εικονική πραγματικότητα. Ωστόσο, η εμφάνιση νέων εικονικών κόσμων, όπως το μετασύμπαν, εγείρει επίσης αρκετά κρίσιμα ερωτήματα για τις επιχειρήσεις, τα οποία χρήζουν επείγουσας προσοχής. Πρώτον, πρέπει να προβλέπουν τις κατάλληλες ευκαιρίες και να αξιολογούν την αγορά, τις ανάγκες των πελατών και τις τάσεις, αν θέλουν να παραμείνουν ανταγωνιστικές. Δεύτερον, χρειάζονται αποτελεσματικές διαδικασίες για τη συγκέντρωση ικανοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των εταιρικών σχέσεων και της εξωτερικής ανάθεσης. Τρίτον, η μέτρηση του αντικτύπου της συμμετοχής και της εμπειρίας είναι ζωτικής σημασίας για τη συνεχή βελτίωση των επιδόσεων και της ικανοποίησης των πελατών. Τέλος, οι επιχειρήσεις πρέπει να προσαρμόσουν τα επιχειρηματικά μοντέλα τους στις νέες τεχνολογίες, στις αγορές και στις προσδοκίες των πελατών ώστε να παραμένουν ανταγωνιστικές. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Είναι αναγκαίο να εξεταστεί ο τρόπος με τον οποίο ο εικονικός και ο πραγματικός κόσμος θα ισορροπήσουν ώστε να διασφαλιστεί η υπεύθυνη οικοδόμηση του μετασύμπαντος. Είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί ότι το μετασύμπαν αποτελεί ένα προστατευμένο περιβάλλον για τους καταναλωτές και ότι ευθυγραμμίζεται στενά με το «ανοικτό» όραμα της επόμενης φάσης εξέλιξης του διαδικτύου. Οι καταναλωτές πρέπει να είναι προετοιμασμένοι για τη χρήση του και να εκπαιδεύονται σχετικά —τα δε παιδιά και οι έφηβοι, κατά προτίμηση, ήδη από το σχολείο. Επιπλέον, είναι σημαντικό να εξεταστεί αν η τεχνολογία μπορεί να προχωρήσει αρκετά γρήγορα ώστε να δημιουργήσει το μετασύμπαν που φανταζόμαστε. Τα ζητήματα αυτά απαιτούν συνεχή διάλογο και συνεργασία μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων και της βιομηχανίας, των φορέων χάραξης πολιτικής, των κοινωνικών εταίρων και των δικτύων της κοινωνίας των πολιτών, με μέλημα η ανάπτυξη του μετασύμπαντος να ωφελεί την κοινωνία στο σύνολό της. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τους δυνητικούς κινδύνους, ιδίως για τα παιδιά και τις ευάλωτες ομάδες, όπως τα άτομα με αναπηρία και οι μειονότητες. Επειδή το μετασύμπαν λαμβάνει χώρα στον εικονικό κόσμο, οι παραβάτες μπορούν ευκολότερα να διατηρήσουν την ανωνυμία τους και να διαδώσουν κακόβουλα και επιβλαβή μηνύματα σε άλλους χρήστες ατιμωρητί. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε κυβερνοεκφοβισμό. Το μετασύμπαν μπορεί να περιέχει δυνητικά επιβλαβές ή ανάρμοστο περιεχόμενο που είναι ακατάλληλο για παιδιά. Είναι σημαντικό οι φορείς εκμετάλλευσης ψηφιακών πλατφορμών να θέσουν σε εφαρμογή αυστηρούς μηχανισμούς ελέγχου για το φιλτράρισμα και τη διαγραφή του εν λόγω περιεχομένου. Θα μπορούσε επίσης να είναι προβληματικό εάν η εντατική χρήση του μετασύμπαντος συνεπάγεται ανενεργό τρόπο ζωής. Είναι πολιτικό καθήκον και ευθύνη της ΕΕ να καθορίζει και να παρακολουθεί τις νομικές συνθήκες ασφάλειας για τους εικονικούς κόσμους. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι εικονικοί κόσμοι μπορούν να επηρεάσουν τις συνθήκες εργασίας, καθώς και την υγεία και την ασφάλεια. Είναι αναγκαίο να αναλύεται συνεχώς το κατά πόσον η ισχύουσα νομοθεσία επαρκεί για τη ρύθμιση των εικονικών κόσμων. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την πρόσφατη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τονίζει τη σημασία του ορθού καθορισμού του καθεστώτος απασχόλησης των ατόμων που απασχολούνται σε εικονικούς κόσμους και της διασφάλισης της αναγνώρισής τους ως μισθωτών υπαλλήλων ή αυτοαπασχολούμενων, ανάλογα με τις πραγματικές συνθήκες εργασίας τους (1). Είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί ότι λαμβάνονται κατάλληλα μέτρα για την εγγύηση της ασφάλειας των εργαζομένων και ότι εφαρμόζονται τα ίδια πρότυπα όπως και στον πραγματικό κόσμο. Ως εκ τούτου, ο κοινωνικός διάλογος και οι συλλογικές διαπραγματεύσεις είναι ουσιαστικής σημασίας για τη διασφάλιση των παραπάνω μέτρων. Είναι επίσης σημαντικό οι εργαζόμενοι να είναι κατάλληλα εκπαιδευμένοι και ενημερωμένοι ώστε να μπορούν να εργάζονται με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα σε εικονικούς κόσμους. Η διά βίου μάθηση είναι απολύτως αναγκαία. Η εποπτεία των προσόντων ενός ατόμου καθ’ όλη τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του είναι απαραίτητη για την κάλυψη των αναγκών επιμόρφωσης (αναβάθμιση δεξιοτήτων και επανειδίκευση). Και σε αυτή την περίπτωση, κατά τη διεξαγωγή του κοινωνικού διαλόγου πρέπει να ακολουθείται μια συλλογική προσέγγιση που θα διευκολύνει την πρόσβαση κάθε εργαζομένου στην εν λόγω εποπτεία προσόντων και στην επιμόρφωση που απαιτείται για τη βελτίωση των προσόντων και των δεξιοτήτων του και θα συμβάλλει στη συγκρότηση της αυτονομίας της ΕΕ στον τομέα των εικονικών κόσμων. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι εικονικοί κόσμοι, όπως το μετασύμπαν, θα έχουν αντίκτυπο στο περιβάλλον και στην κατανάλωση πόρων. Από τη μία πλευρά, μπορούν να καταναλώσουν σημαντική ποσότητα ενέργειας, ιδίως όταν φιλοξενούνται σε διακομιστές υψηλής απόδοσης. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας και, ως εκ τούτου, σε αυξημένο αποτύπωμα άνθρακα. Από την άλλη, όμως, οι εικονικοί κόσμοι μπορούν να προσφέρουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιηθούν ως υποκατάστατο πραγματικών εμπειριών και αλληλεπιδράσεων. Αυτό μπορεί να έχει θετικό αντίκτυπο στην κατανάλωση πόρων, ιδίως εάν οι άνθρωποι μετακινούνται λιγότερο και χρησιμοποιούν λιγότερα υλικά προϊόντα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να θεσπιστούν κανονιστικές απαιτήσεις προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι φορείς εκμετάλλευσης εικονικών κόσμων λαμβάνουν μέτρα για τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και πόρων. Αυτό περιλαμβάνει τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως η ηλιακή ή η αιολική ενέργεια, τη βελτιστοποίηση των διακομιστών και του υλισμικού για τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και την προώθηση της ανακύκλωσης και της επαναχρησιμοποίησης υλισμικού και εξοπλισμού. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι κανόνες και η διαχείριση των εικονικών κόσμων πρέπει να διαπνέονται από τις ευρωπαϊκές αξίες και από μια ανθρωποκεντρική φιλοσοφία. Για τον λόγο αυτό, η Ευρώπη θα πρέπει να ελέγχει σε μεγάλο βαθμό την ανάπτυξη του μετασύμπαντος. Είναι καθήκον των ρυθμιστικών αρχών της ΕΕ να ενεργήσουν, στο μέτρο του δυνατού, για την εξεύρεση ισορροπίας σε διεθνές επίπεδο όσον αφορά τη διαλειτουργικότητα των προτύπων, τα οποία πρέπει να καθορίζονται με πνεύμα συνεργασίας από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην κοινωνική διάσταση, και ιδίως στους νέους, όσον αφορά τα παράπλευρα αποτελέσματα του μετασύμπαντος. Πρέπει επίσης να αποφευχθούν οι γεωγραφικές ανισορροπίες και ανισότητες που οφείλονται σε διαφορές στις ψηφιακές υποδομές σε ολόκληρη την Ευρώπη. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η φορολόγηση των επιχειρήσεων στο μετασύμπαν αποτελεί πολυσύνθετο ζητούμενο, καθότι οι παραδοσιακές έννοιες των γεωγραφικών συνόρων και των φυσικών τοποθεσιών δεν επαρκούν πλέον. Ο καθορισμός του φορολογητέου εισοδήματος, η εκτίμηση των ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων και η οριοθέτηση των επιχειρηματικών τομέων προϋποθέτουν αναπροσαρμογή της φορολογικής βάσης. Απαιτούνται επίσης κατάλληλοι ρυθμιστικοί μηχανισμοί για τη διασφάλιση δίκαιων φορολογικών πρακτικών. |
| --- | --- |

2.8.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

3.1.   Τα δομικά στοιχεία του μετασύμπαντος

| 3.1.1. | Από τεχνική άποψη, το μετασύμπαν βασίζεται σε ένα σύνολο διασυνδεδεμένων εικονικών κόσμων, όπου κάθε κόσμος μπορεί να αντιστοιχεί σε ένα διακριτό περιβάλλον ή σε μια διακριτή εμπειρία. Προκειμένου να καταστεί δυνατή η αλληλεπίδραση και η επικοινωνία μεταξύ των χρηστών στο πλαίσιο του μετασύμπαντος, χρησιμοποιούνται διάφορα πρωτόκολλα και πρότυπα, όπως το πρωτόκολλο Open Metaverse Interoperability Group (OMI), το οποίο επιτρέπει την απρόσκοπτη αλληλεπίδραση μεταξύ διαφόρων εικονικών κόσμων. Άλλες τεχνικές συνιστώσες περιλαμβάνουν τα πρωτόκολλα δικτύωσης, τα συστήματα ταυτοποίησης χρήστη και τους αλγόριθμους τεχνητής νοημοσύνης. Η τεχνολογική στοίβα του μετασύμπαντος αποτελείται από τέσσερα βασικά δομικά στοιχεία: 1) περιεχόμενο και εμπειρίες, 2) πλατφόρμες (όπως μηχανές παιχνιδιών), 3) υποδομές και υλισμικό (συμπεριλαμβανομένων συσκευών και δικτύων) και 4) παράγοντες διευκόλυνσης (όπως μηχανισμοί πληρωμών και ασφάλεια). Δέκα στρώματα συνθέτουν τα παραπάνω, παρέχοντας τα κρίσιμα δομικά στοιχεία στα οποία βασίζονται όλες οι εμπειρίες του μετασύμπαντος. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Τέλος, το μετασύμπαν περιλαμβάνει επίσης οικονομικές και εμπορικές συνιστώσες, όπως εικονικά νομίσματα, αγορές και συστήματα αγοράς και πώλησης εικονικών αγαθών και υπηρεσιών. Τα στοιχεία αυτά έχουν σχεδιαστεί με σκοπό να διευκολύνουν το εμπόριο και την ανταλλαγή αξίας εντός του μετασύμπαντος, και μπορούν να βασίζονται στην τεχνολογία αλυσίδας συστοιχιών (blockchain) και σε άλλες αποκεντρωμένες τεχνολογίες για τη διασφάλιση της διαφάνειας και της ασφάλειας. |
| --- | --- |

3.1.2.

3.2.   Ευκαιρίες

| 3.2.1. | Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, αξίζει να σημειωθεί ότι το μέλλον του μετασύμπαντος αποτελείται από πολλαπλές διαστάσεις, συμπεριλαμβανομένου του μετασύμπαντος των καταναλωτών, των επιχειρήσεων και της βιομηχανίας: i) το μετασύμπαν των καταναλωτών χρησιμεύει ως χώρος αναψυχής, όπου τα άτομα μπορούν να συμμετέχουν σε παιχνίδια εικονικής πραγματικότητας και σε κοινωνικές αλληλεπιδράσεις· ii) το μετασύμπαν των επιχειρήσεων προσφέρει μια πλατφόρμα για τον από κοινού σχεδιασμό με πελάτες· iii) το μετασύμπαν της βιομηχανίας λειτουργεί ως πύλη για την κατασκευή προϊόντων. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Το μετασύμπαν της βιομηχανίας προσφέρει σημαντικές δυνατότητες στις ευρωπαϊκές εταιρείες που επιδιώκουν να βελτιστοποιήσουν τις δραστηριότητές τους, να συλλέξουν δεδομένα και να βελτιώσουν τις επιδόσεις τους. Η χρήση ψηφιακών διδύμων στον βιομηχανικό τομέα έχει αποδειχθεί πολύτιμο εργαλείο για την επίτευξη των εν λόγω σκοπών, για τη συλλογή δεδομένων και για τη βελτίωση των επιδόσεων, για παράδειγμα με τον σχεδιασμό χωρίς πραγματικά πρωτότυπα. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Όσον αφορά τα άτομα, ο απρόσκοπτος χαρακτήρας των μεταβάσεων μεταξύ, αφενός, των πραγματικών εμπειριών και αλληλεπιδράσεων και, αφετέρου, του εικονικού και πολυτροπικού εμπλουτισμού αυτών προσφέρει ένα πεδίο απεριόριστων δυνατοτήτων. Το μετασύμπαν αποτελεί εξαιρετικό μοχλό για τις προσλήψεις, την ένταξη, την κατάρτιση χωρίς κινδύνους και την παροχή συνεργατικών και εμβυθιστικών περιβαλλόντων τηλεργασίας που θα προσελκύσουν τα μελλοντικά ταλέντα τα οποία χρειάζεται να εξελίξει η βιομηχανία. |
| --- | --- |

3.2.3.

3.3.   Προκλήσεις

| 3.3.1. | Σύμφωνα με την αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης από την ΕΟΚΕ, η αποδοχή της χρήσης αυτών των νέων τεχνολογιών πρέπει να προχωρήσει. Η αναγκαία αύξηση του επιπέδου ωριμότητας που απαιτείται από τον συνδυασμό πολυάριθμων τεχνολογιών, η εξέλιξη των υποδομών, η υπολογιστική ικανότητα και τα δίκτυα επικοινωνιών αποτελούν επίσης προϋποθέσεις για την ανάπτυξη σε κλίμακα του νέου αυτού διαδικτύου για τους καταναλωτές και τους πολίτες. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Το μετασύμπαν θέτει επείγοντα ζητούμενα που αφορούν τις επιχειρήσεις, τους υπαλλήλους τους, τους ανεξάρτητους προγραμματιστές και τους δημιουργούς περιεχομένου, τις κυβερνήσεις και τους καταναλωτές. Το μεγαλύτερο μέρος του εργατικού δυναμικού θα πρέπει να επανειδικευτεί για να επωφελείται από το μετασύμπαν αντί να το ανταγωνίζεται, και οι δήμοι και οι χώρες πρέπει να εδραιωθούν ως κόμβοι για την ανάπτυξή του και να συμμετέχουν στον παγκόσμιο ανταγωνισμό ώστε να προσελκύουν και να διατηρούν ταλαντούχα άτομα και επενδύσεις σε μόνιμη βάση. Ο κοινωνικός διάλογος και οι συλλογικές διαπραγματεύσεις πρέπει να προσφέρουν όλες τις απαραίτητες ευκαιρίες στους εργαζομένους που απασχολούνται σε μεταβαλλόμενα εργασιακά περιβάλλοντα. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι, σε κοινωνικό επίπεδο, διάφοροι ενδιαφερόμενοι φορείς θα πρέπει να καθορίσουν έναν χάρτη πορείας προς μια δεοντολογική, ασφαλή και χωρίς αποκλεισμούς εμπειρία μετασύμπαντος. Αναγκαία επίσης μπορεί να είναι η θέσπιση κατευθυντήριων γραμμών σχετικών με ζητήματα όπως η ασφάλεια, η δεοντολογία και η κανονιστική συμμόρφωση, η σωματική υγεία και ασφάλεια, η βιωσιμότητα, η ισότητα και η δικαιοσύνη. Οι απαιτήσεις για την προστασία των δεδομένων και την εφαρμογή του ευρωπαϊκού γενικού κανονισμού για την προστασία των δεδομένων (ΓΚΠΔ) στο μετασύμπαν συνιστούν επίσης ιδιαίτερο ζητούμενο. Πρέπει να εξεταστεί κατά πόσον οι υφιστάμενες απαιτήσεις εξακολουθούν να επαρκούν. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Ιδιαιτέρως σημαντικό είναι επίσης να εξεταστεί η κατανομή εικονικού χώρου στο μετασύμπαν, καθότι αυτό θα καθορίσει ποιος έχει πρόσβαση σε ορισμένους τομείς και περιεχόμενο και ποιος όχι. Μεγάλοι φορείς λειτουργίας πλατφορμών, όπως το Facebook, η Google και η Microsoft θα επηρεάσουν σημαντικά τη διαμόρφωση του μετασύμπαντος, καθότι έχουν ήδη ισχυρή παρουσία στον εικονικό κόσμο και διαθέτουν τους απαραίτητους πόρους για την παροχή υποδομών. Είναι σημαντικό οι εταιρείες αυτές να συμμορφώνονται με διαφανείς και δίκαιους κανόνες όσον αφορά την πρόσβαση στον εικονικό χώρο με σκοπό να δημιουργηθεί ένας ανοικτός και ποικιλόμορφος εικονικός κόσμος. Επιπλέον, πρέπει επίσης να παρασχεθούν στους μικρότερους παράγοντες της αγοράς ευκαιρίες συμμετοχής στη δημιουργία αξίας μέσω του εικονικού χώρου. |
| --- | --- |

3.3.4.

| 3.3.5. | Οι χρήστες αναφέρουν αυξανόμενα επίπεδα προσβλητικών και ανεπιθύμητων συμπεριφορών, συμπεριλαμβανομένων αυτών της παρενόχλησης των χρηστών, της σεξουαλικοποίησης των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των άβαταρ, της εκμετάλλευσης δεδομένων και των μη ρυθμιζόμενων τυχερών παιχνιδιών, των περιπτώσεων εκφοβισμού, της προβολής άκρως αποκαλυπτικού σεξουαλικού περιεχομένου, του ρατσισμού, των απειλών βίας και της αθέμιτης προσέγγισης ανηλίκων σύμφωνα με το Κέντρο για την Αντιμετώπιση του Ψηφιακού Μίσους (CCDH, 2022). Επιπλέον, ο εθισμός στην προσομοίωση της πραγματικότητας και τα ζητήματα προστασίας της ιδιωτικής ζωής και της ψυχικής υγείας επίσης αναφέρονται ως βασικές ανησυχίες των χρηστών παγκοσμίως (Statista 2020). |
| --- | --- |

3.3.5.

| 3.4. | Ταλέντα: η δημιουργία μετασυμπάντων για τις επιχειρήσεις απαιτεί ιδιαίτερες ικανότητες. Μπορεί επίσης να χρειαστεί να δημιουργηθούν νέοι ρόλοι, όπως φορείς ανάπτυξης κατασκευαστικών στοιχείων, πάροχοι υποδομών, φορείς ανάπτυξης υπηρεσιών και εικονικοί οικοδεσπότες. Η Ευρώπη πρέπει να προσπαθήσει να αναδειχθεί εκ νέου σε μια κοινότητα υποδοχής για ερευνητές και μηχανικούς, και να εκπαιδεύσει τους διαδόχους τους. Η αναβάθμιση των δεξιοτήτων και η επανειδίκευση του υφιστάμενου εργατικού δυναμικού, σε συνεργασία με πανεπιστήμια και άλλα εκπαιδευτικά ιδρύματα, πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητα. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Εργαλεία: κατά την ανάπτυξη του μετασύμπαντος, υπάρχει επιτακτική ανάγκη για εργαλεία με δυνατότητες δημιουργίας περιεχομένου για πολυδιάστατους κόσμους και ενσωμάτωσης προγραμματισμού εντός αντικειμένων. Τα εργαλεία αυτά θα είναι απαραίτητα για τη δημιουργία και τη διανομή περιεχομένου και υπηρεσιών στο μετασύμπαν. Επιπλέον, θα πρέπει να είναι προσβάσιμα σε ευρύ φάσμα δημιουργών και χρηστών, από ερασιτέχνες έως επαγγελματίες σχεδιαστές. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Οικοσυστήματα και μοντέλα: ενδέχεται να απαιτηθούν νέες αγορές και πλατφόρμες για την άντληση «ζώντων αντικειμένων», όπως NFT (μη αντικαταστατές μάρκες) ή ολόκληρα μετασύμπαντα. Τα είδη αυτά μπορούν να προσφέρονται ως προϊόντα ή υπηρεσίες, όμως οι τιμές, η ιδιοκτησία και τα επιχειρηματικά μοντέλα δεν έχουν ακόμη καθοριστεί. Χάριν συνοχής, θα πρέπει να θεσπιστούν πρότυπα που θα κατευθύνουν τη διαδικασία. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι ζωτικής σημασίας να εξεταστούν νέοι μηχανισμοί ανταλλαγής και αδειοδότησης που θα επιτρέπουν τη δημιουργία και τη διανομή περιεχομένου και υπηρεσιών, με μέλημα παράλληλα την προστασία της διανοητικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας, καθώς και της ιδιωτικής ζωής και της ασφάλειας των χρηστών. Ο σχεδιασμός του μετασύμπαντος πρέπει να γίνεται με σεβασμό στα εμπορικά σήματα, στα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και σε άλλες άδειες και μορφές διανοητικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Από τεχνολογική και κοινωνική άποψη, μία από τις κύριες προκλήσεις για την ανάπτυξη του μετασύμπαντος σε κλίμακα είναι η τυποποίηση. Πρέπει να θεσπιστούν πολλά πρωτόκολλα, πρότυπα και κανόνες όσον αφορά την κυβερνοασφάλεια, την αποθήκευση και την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, την προστασία των ατόμων και την καταπολέμηση της επίμονης παρακολούθησης μέσω διαδικτύου (cyberstalking), του κυβερνοεγκλήματος και της παραπληροφόρησης. Η ΕΕ πρέπει να διαδραματίσει ισχυρό ρόλο ώστε τα παραπάνω να μην μπορούν να καθοριστούν από άλλες γεωγραφικές περιοχές. Ως εκ τούτου, η ΕΕ πρέπει να συμμετέχει στις διεθνείς κοινοπραξίες που είναι υπεύθυνες για την ανάπτυξή τους. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Ο κλάδος των ηλεκτρονικών παιχνιδιών βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της οργάνωσης διαδικτυακών κοινοτήτων. Μέσω αυτού, πολλοί άνθρωποι, ιδίως παιδιά και νέοι, έρχονται για πρώτη φορά σε επαφή με εικονικούς κόσμους. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι ο εν λόγω κλάδος συγκεκριμένα θα πρέπει να έχει ευθύνη και να συμμετέχει στην ανάπτυξη προτύπων για την προστασία των καταναλωτών. |
| --- | --- |

3.9.

3.10.   Σημερινές περιπτώσεις χρήσης των εικονικών κόσμων στις επιχειρήσεις και στη βιομηχανία

| 3.10.1. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τους υπολογισμούς της αυτοκινητοβιομηχανίας Renault, η οποία ανακοίνωσε τον Νοέμβριο του 2022 ότι χάρη στο βιομηχανικό μετασύμπαν της θα μπορούν να εξοικονομηθούν 780 εκατ. ευρώ σε διάφορα στάδια του κύκλου παραγωγής. Έως το 2025, μπορεί να επιτευχθεί πρόσθετη εξοικονόμηση ύψους 320 εκατ. ευρώ, καθώς και εξοικονόμηση 260 εκατ. ευρώ σε επίπεδο αποθεμάτων, μείωση κατά 60 % του χρόνου παράδοσης των οχημάτων και μείωση κατά 50 % του αποτυπώματος άνθρακα των μονάδων παραγωγής της. |
| --- | --- |

3.10.1.

| 3.10.2. | Στον τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, η Pfizer χρησιμοποιεί την επιμόρφωση μέσω της εικονικής πραγματικότητας για την καλύτερη συμμόρφωση με τα πρωτόκολλα των κλινικών δοκιμών. Οι συμμετέχοντες εκπαιδεύονται μέσω μιας ρεαλιστικής, εμβυθιστικής εμπειρίας σε ένα εικονικό εργαστήριο, όπου μπορούν να αλληλεπιδρούν και να πειραματίζονται με ασφάλεια, σε σχεδόν πραγματικές συνθήκες. Η Pfizer ήδη χρησιμοποιεί παρόμοιες τεχνολογίες για την επιμόρφωση των διαχειριστών πεδίου της σε εγκαταστάσεις παραγωγής. Η συμμόρφωση με τα αυστηρά πρωτόκολλα και τους κανονισμούς του κλάδου, τόσο στην έρευνα όσο και στην παραγωγή, βελτιώνεται σημαντικά από τους εργαζομένους που έχουν ολοκληρώσει αυτά τα εμβυθιστικά εκπαιδευτικά σεμινάρια. Εκτός από το παράδειγμα αυτό, το μετασύμπαν μπορεί να επιφέρει ριζικές αλλαγές στην πρόσβαση στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και στην ποιότητα της φροντίδας, συμβάλλοντας στη διόρθωση των ελλείψεων στον τομέα της φροντίδας, ιδίως στις αγροτικές και τις απομακρυσμένες περιοχές. |
| --- | --- |

3.10.2.

| 3.10.3. | Όσον αφορά τον τομέα της αεροναυτικής και του διαστήματος, η Airbus και η Boeing χρησιμοποιούν ήδη την έννοια των ψηφιακών διδύμων, το θεμέλιο του βιομηχανικού μετασύμπαντος, ως μελλοντική πλατφόρμα για τη δημιουργία τρισδιάστατων αντιγράφων των νέων αεροσκαφών και των συστημάτων παραγωγής τους με σκοπό την υποστήριξη των μηχανολογικών δραστηριοτήτων και των δραστηριοτήτων προσομοίωσης. |
| --- | --- |

3.10.3.

| 3.10.4. | Στον χρηματοπιστωτικό τομέα, αρκετές τράπεζες και ασφαλιστικές εταιρείες ενισχύουν την εμπειρία και την αλληλεπίδραση των πελατών τους με εμβυθιστικές λύσεις του μετασύμπαντος. Η AXA, για παράδειγμα, αγόρασε ένα εικονικό οικόπεδο σε πλατφόρμα Web 3.0 προκειμένου να αλληλεπιδρά με νέες ομάδες πελατών και να δημιουργήσει, μακροπρόθεσμα, ένα εικονικό γραφείο. Η Allianz χρησιμοποιεί την επαυξημένη πραγματικότητα προκειμένου να ενισχύσει την ευαισθητοποίηση των πελατών. |
| --- | --- |

3.10.4.

| 3.10.5. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι ο κλάδος των καταναλωτικών προϊόντων, του λιανικού εμπορίου και της διανομής είναι πιθανότατα ο κλάδος στον οποίο έχουν ληφθεί οι πιο πρόσφατες πρωτοβουλίες που σχετίζονται με το μετασύμπαν και το Web 3.0. Οι περιπτώσεις εφαρμογής ποικίλλουν από τα τρισδιάστατα εικονικά καταστήματα και τις εμβυθιστικές κοινωνικές αγορές έως τα άβαταρ, την προώθηση σήματος (branding) και το μάρκετινγκ, τους νέους τρόπους συμμετοχής των κοινοτήτων και τα νέα προγράμματα αφοσίωσης που βασίζονται στις τεχνολογίες NFT και Web 3.0. |
| --- | --- |

3.10.5.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  https://www.europarl.europa.eu/news/el/press-room/20221212IPR64513/digital-workers-better-working-conditions-and-protection-of-rights

1

---

| 29.6.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 228/81 |
| --- | --- | --- | --- |

29.6.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 228/81

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Η μετάβαση σε ένα μακροπρόθεσμα βιώσιμο σύστημα μεταφορών»

(Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της σουηδικής Προεδρίας)

(2023/C 228/11)

| Εισηγητής: | ο κ. Stefan BACK |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Mateusz SZYMAŃSKI |

Εισηγητής:

ο κ. Stefan BACK

Συνεισηγητής:

ο κ. Mateusz SZYMAŃSKI

| Αίτηση γνωμοδότησης | Η σουηδική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, επιστολή της 14.11.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης
  Διερευνητική γνωμοδότηση |
| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 14.12.2022 |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 12.4.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 578 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 159/0/1 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Η σουηδική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, επιστολή της 14.11.2022

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Διερευνητική γνωμοδότηση

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

14.12.2022

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

12.4.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

578

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

159/0/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η μετάβαση σε ένα μακροπρόθεσμα βιώσιμο σύστημα μεταφορών πρέπει να πραγματοποιηθεί κατά τρόπο ώστε οι πολίτες και οι επιχειρήσεις —συμπεριλαμβανομένης της βιομηχανίας και του τομέα των μεταφορών— να πεισθούν τόσο για τον στόχο της μείωσης των εκπομπών κατά 90 % στον τομέα των μεταφορών έως το 2050 όσο και για τους τρόπους και τα μέσα που χρησιμοποιούνται για την επίτευξη αυτού του στόχου. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Προς τον σκοπό αυτό, η μετάβαση πρέπει να υλοποιηθεί κατά τρόπο ώστε οι πολίτες και οι επιχειρήσεις να τη θεωρούν οικονομικά αποδεκτή, από κοινωνική και πρακτική άποψη και, ως εκ τούτου, να είναι έτοιμοι και πρόθυμοι να τη στηρίξουν ενεργά. Στην αντίθετη περίπτωση, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος όχι μόνο αποτυχίας αλλά, στη χειρότερη των περιπτώσεων, κοινωνικής αναταραχής. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Κατά τη γνώμη μας, για να στεφθεί με επιτυχία η μετάβαση, πρέπει να πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις:






  — | οι επιχειρήσεις πρέπει να αισθάνονται ότι δεν επιβαρύνονται με υπερβολικό κόστος και ότι θα διατηρήσουν την ανταγωνιστικότητά τους, όχι μόνο εντός της ΕΕ· |
| --- | --- | --- |

1.3.

—

οι επιχειρήσεις πρέπει να αισθάνονται ότι δεν επιβαρύνονται με υπερβολικό κόστος και ότι θα διατηρήσουν την ανταγωνιστικότητά τους, όχι μόνο εντός της ΕΕ·

| — | η μετάβαση πρέπει να γίνει αποδεκτή από τους εργαζομένους οι οποίοι πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες εργασίας με κοινωνικά αποδεκτό τρόπο· |
| --- | --- |

—

η μετάβαση πρέπει να γίνει αποδεκτή από τους εργαζομένους οι οποίοι πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες εργασίας με κοινωνικά αποδεκτό τρόπο·

| — | πρέπει να παρέχονται στους πολίτες, τόσο στα αστικά κέντρα όσο και στις αγροτικές περιοχές, δυνατότητες πρόσβασης και κινητικότητας με εύλογο κόστος και υπό καλές γενικές συνθήκες. |
| --- | --- |

—

πρέπει να παρέχονται στους πολίτες, τόσο στα αστικά κέντρα όσο και στις αγροτικές περιοχές, δυνατότητες πρόσβασης και κινητικότητας με εύλογο κόστος και υπό καλές γενικές συνθήκες.

| 1.4. | Μολονότι φαίνεται να υπάρχει γενική συμφωνία σχετικά με τον στόχο του 2050, η συναίνεση είναι μικρότερη για τους τρόπους και τα μέσα που προβλέπονται μέχρι στιγμής για την επίτευξη του στόχου αυτού. Αυτό ισχύει, για παράδειγμα, στην περίπτωση των μεταφορών με βαρέα οχήματα, όπου φαίνεται ότι οι δυνατότητες ηλεκτροδότησης είναι πολύ περιορισμένες και η διαθεσιμότητα εναλλακτικών καυσίμων ανεπαρκής. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στις μεταφορές θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα διάφορα είδη ανανεώσιμης ενέργειας και τις διαφορετικές πηγές τους, προκειμένου να εξασφαλίζεται η ανεξαρτησία από επιλεγμένους προμηθευτές και χώρες. Πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη οι εξαρτήσεις που σχετίζονται με τις πρώτες ύλες και τα κατασκευαστικά στοιχεία που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή ηλεκτρικών αυτοκινήτων. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ανάπτυξη της πολυτροπικότητας είναι απαραίτητη για να αποκομιστούν τα μέγιστα δυνατά οφέλη από κάθε τρόπο μεταφοράς, συμπεριλαμβανομένων των νέων τρόπων μεταφοράς μηδενικών εκπομπών. Η ψηφιοποίηση, η βελτιστοποίηση και ο συντονισμός της χωρητικότητας θα συμβάλουν ώστε οι τρόποι μεταφοράς να λειτουργούν ως ένα συνεκτικό σύστημα. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Οι υποδομές μεταφορών, και ιδίως οι υποδομές για τη διανομή εναλλακτικών καυσίμων, οι επενδύσεις και η αποδοτική χρήση των υποδομών αποτελούν προϋπόθεση για την πραγματοποίηση αλλαγών στον τομέα των μεταφορών, μεταξύ άλλων όσον αφορά την προσβασιμότητα στις μεταφορές, τη χρήση καθαρών καυσίμων, την ενοποίηση των τρόπων μεταφοράς, την υλοποίηση καινοτομιών και την υιοθέτηση νέων τρόπων μεταφοράς. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υπογραμμίζει το πρόβλημα της συνοχής μεταξύ του χρονοδιαγράμματος για την ανάπτυξη εναλλακτικών καυσίμων και υποδομών υδρογόνου και των προθεσμιών που έχουν τεθεί για την υλοποίηση του δικτύου ΔΕΔ-Μ, καθώς και της απουσίας νομοθετικών διατάξεων της ΕΕ για τις αγροτικές περιοχές που δεν καλύπτονται από το ΔΕΔ-Μ. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Προκειμένου να μπορέσουν οι διάφορες χώρες να αναπτύξουν τις μεταφορές τους με βιώσιμο τρόπο, είναι αναγκαίο να ληφθούν υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και οι προτιμήσεις τους. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η βιώσιμη ανάπτυξη των μεταφορών, όπως ορίζεται στα έγγραφα της ΕΕ, ενδέχεται να απειληθεί από εξωτερικούς παράγοντες, όμως οι επιδιωκόμενες αλλαγές πρέπει να ενθαρρυνθούν προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα αποτελέσματα μπορούν να επιτευχθούν κατά τρόπο ικανοποιητικό. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Οι κοινωνικά βιώσιμες μεταφορές πρέπει να είναι προσβάσιμες, χωρίς αποκλεισμούς και οικονομικά προσιτές, ώστε να αποφευχθεί το πρόβλημα της φτώχειας στον τομέα της κινητικότητας. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι δημόσιες μεταφορές διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στη διαδικασία του μετασχηματισμού. Ο συμπεριληπτικός χαρακτήρας τους καθιστά δυνατή την επίτευξη τόσο των περιβαλλοντικών όσο και των κοινωνικών στόχων. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Ο μετασχηματισμός δεν θα στεφθεί με επιτυχία χωρίς τη συμμετοχή των εργαζομένων, η οποία είναι επί του παρόντος ελλιπής. Είναι επομένως σημαντικό ο τομέας των μεταφορών να γίνει γνωστός για ποιοτικές θέσεις εργασίας που θα καταστήσουν ελκυστικότερη την απασχόληση στις μεταφορές. Ο κοινωνικός διάλογος και οι συλλογικές διαπραγματεύσεις έχουν ζωτική σημασία εν προκειμένω. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία των εκτεταμένων διαβουλεύσεων με όλους τους ενδιαφερομένους και της αύξησης της ευαισθητοποίησης σε όλα τα στάδια της μετάβασης. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Ιστορικό

| 2.1. | Η σουηδική Προεδρία ζήτησε την κατάρτιση διερευνητικής γνωμοδότησης σχετικά με τη μετάβαση σε ένα μακροπρόθεσμα βιώσιμο σύστημα μεταφορών. |
| --- | --- |

2.1.

Η γνωμοδότηση θα πρέπει να εξεταστεί σε σχέση με τους φιλόδοξους στόχους της Πράσινης Συμφωνίας —μείωση κατά 90 % των εκπομπών CO2 από τις μεταφορές έως το 2050 και μείωσή τους κατά 55 % έως το 2030— οι οποίοι αρχίζουν να υλοποιούνται μέσω της δέσμης μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 %. Η επίτευξη αυτών των στόχων θα βελτιώσει επίσης την ασφάλεια.

| 2.2. | Όπως συμφωνήθηκε, θα πρέπει να επιτευχθεί μείωση των εκπομπών CO2 κατά 55 % για τα αυτοκίνητα και κατά 50 % για τα ημιφορτηγά έως το 2030 και μείωση κατά 100 % για τα καινούργια αυτοκίνητα και ημιφορτηγά έως το 2035. Η Επιτροπή πρόκειται να υποβάλει πρόταση ώστε να επιτραπεί η κυκλοφορία οχημάτων με καύσιμα μηδενικών ανθρακούχων εκπομπών μετά το 2035 και να αξιολογήσει τις κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις της συμφωνίας το 2026.
  Άλλες βασικές προτάσεις σχετικά με το σκέλος της δέσμης προσαρμογής στον στόχο του 55 % που αφορά τις μεταφορές, όπου έχουν επιτευχθεί συμφωνίες τριμερούς διαλόγου, αφορούν την εμπορία εκπομπών, η οποία περιλαμβάνει τις οδικές, τις αεροπορικές και τις θαλάσσιες μεταφορές, και την αναθεώρηση της οδηγίας για τα ανανεώσιμα καύσιμα και τον κανονισμό για την ανάπτυξη υποδομών εναλλακτικών καυσίμων (AFIR). |
| --- | --- |

2.2.

Άλλες βασικές προτάσεις σχετικά με το σκέλος της δέσμης προσαρμογής στον στόχο του 55 % που αφορά τις μεταφορές, όπου έχουν επιτευχθεί συμφωνίες τριμερούς διαλόγου, αφορούν την εμπορία εκπομπών, η οποία περιλαμβάνει τις οδικές, τις αεροπορικές και τις θαλάσσιες μεταφορές, και την αναθεώρηση της οδηγίας για τα ανανεώσιμα καύσιμα και τον κανονισμό για την ανάπτυξη υποδομών εναλλακτικών καυσίμων (AFIR).

| 2.3. | Τον Δεκέμβριο του 2021, υποβλήθηκε πρόταση για αναθεώρηση του κανονισμού με κατευθυντήριες γραμμές για το διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών (ΔΕΔ-Μ) με στόχο την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη υλοποίηση του δικτύου και την προώθηση της βιωσιμότητας, καθώς και ανακοίνωση σχετικά με την αστική κινητικότητα και μια πρόταση για την επικοινωνία στον τομέα της τεχνολογίας των πληροφοριών. Συμφωνήθηκε κοινή προσέγγιση σχετικά με την πρόταση ΔΕΔ-Μ στο πλαίσιο του Συμβουλίου υπουργών Μεταφορών τον Δεκέμβριο του 2022. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Το πρόγραμμα εργασιών της Επιτροπής για το 2023 περιλαμβάνει δέσμη μέτρων για τον οικολογικό προσανατολισμό των εμπορευματικών μεταφορών, με αναθεωρήσεις της οδηγίας για τα βάρη και τις διαστάσεις των βαρέων επαγγελματικών οχημάτων και της οδηγίας για τις συνδυασμένες μεταφορές. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Τον Μάρτιο του 2023, η Επιτροπή παρουσίασε ανακοίνωση σχετικά με μια ευρωπαϊκή τράπεζα υδρογόνου, με επίκεντρο τη χρηματοδότηση. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Για το 2023 έχει προγραμματιστεί η δημοσίευση ανακοίνωσης σχετικά με έναν κοινό ευρωπαϊκό χώρο δεδομένων για την κινητικότητα. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Οι συμφωνίες που επιτεύχθηκαν στο πλαίσιο των εν εξελίξει τριμερών διαλόγων σχετικά με τη δέσμη προσαρμογής στον στόχο του 55 % μπορεί να επηρεάσουν με αποφασιστικό τρόπο τις δυνατότητες επίτευξης των στόχων της Πράσινης Συμφωνίας που έχουν τεθεί για το 2050. Το ίδιο ισχύει και για τις προαναφερθείσες προτάσεις που έχουν προγραμματιστεί για το 2023, η τύχη των οποίων εναποτίθεται στους συννομοθέτες. Η εξεύρεση αποτελεσματικού τρόπου διαχείρισης της μεταβατικής περιόδου, τόσο όσον αφορά τις τεχνολογικές εξελίξεις και την ανάπτυξη συστημάτων όσο και τις κοινωνικές πτυχές, αποτελεί ιδιαιτέρως σημαντική προϋπόθεση επιτυχίας. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Οι μεταφορές καλύπτουν ευρύ φάσμα θεμάτων, πολλά από τα οποία αφορούν ειδικά κάθε τρόπο μεταφοράς. Βασικά στοιχεία για την εφαρμογή και, κατά περίπτωση, την επιτάχυνση της μετάβασης του τομέα των μεταφορών είναι: η μείωση των εκπομπών, η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η ψηφιοποίηση, η βελτιωμένη αποδοτικότητα και τα εναλλακτικά μέσα μεταφοράς στην αστική κινητικότητα. Τα στοιχεία αυτά, και η διαθεσιμότητα επαρκών υποδομών για τα καύσιμα, είναι κοινά για όλους τους τρόπους μεταφοράς και τις εμπορευματικές και επιβατικές μεταφορές. Είναι σημαντικό να παρέχονται επαρκείς πόροι —ιδιωτικοί ή δημόσιοι— για την έρευνα και την ανάπτυξη οχημάτων μηδενικών και χαμηλών εκπομπών, ανανεώσιμων καυσίμων και ψηφιακών λύσεων για τις μεταφορές. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Είναι σημαντικό το σύνολο της σχετικής νομοθεσίας να συνάδει, στο μέτρο του δυνατού, με τους στόχους της πράσινης μετάβασης και να προωθεί τη μείωση των εκπομπών, αλλά κατά τρόπο που να μην βλάπτει τα κοινωνικά συμφέροντα των εργαζομένων. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Είναι σημαντικό να δοθεί η δέουσα προσοχή στις σημαντικές κοινωνικές συνέπειες του μετασχηματισμού των μεταφορών, τόσο για το εργατικό δυναμικό όσο και για τους χρήστες, και να διασφαλιστεί ότι αποφεύγονται οι αρνητικές επιπτώσεις στους εργαζομένους, διασφαλίζοντας παράλληλα τη διαθεσιμότητα και την οικονομική προσιτότητα των μεταφορών για τους χρήστες, καθώς και αποδοτικές αλυσίδες εφοδιαστικής σε λογικές τιμές. Είναι σημαντικό να βρεθούν οι κατάλληλες λύσεις για τα ζητήματα αυτά ώστε η μετάβαση να γίνει αποδεκτή από το εργατικό δυναμικό, το ευρύ κοινό και τις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Δεδομένου ότι το επίπεδο φιλοδοξίας είναι πολύ υψηλό και ότι η ζήτηση στον τομέα των μεταφορών αναμένεται να αυξηθεί, και έως το 2050 να είναι υπερδιπλάσια της σημερινής, η ορθή και αξιόπιστη διαχείριση της μετάβασης καθίσταται απαραίτητη, λαμβανομένου επίσης υπόψη ότι είναι σημαντικό τα μέτρα εφαρμογής να είναι —και να θεωρούνται— εφικτά και να σταλούν στην αγορά τα σωστά μηνύματα. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η αξιοπιστία επίσης θα είναι απαραίτητη ώστε οι πολίτες να είναι διατεθειμένοι να αλλάξουν τις συνήθειες και τον τρόπο ζωής τους κατά τρόπο που να προωθεί τη μετάβαση, όπως η προθυμία για επενδύσεις σε οχήματα με νέα συστήματα πρόωσης, η προτίμηση για συνεπιβατισμό, η αυξημένη χρήση των μαζικών μεταφορών, η αυξημένη χρήση ενεργών μέσων κινητικότητας, όπως η ποδηλασία ή το περπάτημα, ιδίως στις πόλεις, και η προθυμία των εταιρειών εμπορευματικών μεταφορών να ανταλλάσσουν πληροφορίες με σκοπό τη βελτίωση των δυνατοτήτων αποδοτικής χρήσης των πόρων μέσω της κοινής χρήσης ικανοτήτων. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ευαισθητοποίηση είναι σημαντική, καθώς και η παρακολούθηση των δραστηριοτήτων ευαισθητοποίησης προκειμένου να διασφαλίζεται ο αντίκτυπός τους. Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τα σχετικά ενδιαφερόμενα μέρη διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο επί του προκειμένου. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η αστικοποίηση και η ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου θα επιφέρουν αλλαγές στις ανάγκες και στα μοντέλα μεταφοράς, όπως αντικατοπτρίζεται, για παράδειγμα, στην προαναφερθείσα πρόταση για το ΔΕΔ-Μ και στην ανακοίνωση για την αστική κινητικότητα. Οι αστικές περιοχές παρέχουν το κατάλληλο πλαίσιο για την προώθηση ενεργών και πράσινων τρόπων κινητικότητας καθώς και πράσινων λύσεων για τις εμπορευματικές μεταφορές. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Σε μια ΕΕ των 27 κρατών μελών, όπου στοιχεία όπως η φύση, η δημογραφία, η πυκνότητα του πληθυσμού, οι γενικές συνθήκες διαβίωσης και το επίπεδο του κόστους των επιχειρήσεων ποικίλλουν σημαντικά, είναι ενδεχομένως αναγκαίο, για πρακτικούς λόγους και για λόγους σκοπιμότητας, να αναγνωρίσουμε ότι δεν υπάρχει απαραιτήτως μία κοινή λύση για όλα και ότι μπορεί να χρειαστεί να είμαστε ευέλικτοι και να δεχόμαστε διαφορετικές λύσεις, στον βαθμό που οι λύσεις αυτές δεν διαταράσσουν την πραγματική λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Σχετικά παραδείγματα θα μπορούσαν να είναι το συνολικό μέγεθος των συνδυασμών οχημάτων ή ο βαθμός στον οποίο τα δασοκομικά προϊόντα μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην παραγωγή βιοκαυσίμων και το μερίδιο των βιοκαυσίμων στη συνολική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές που προορίζεται για τις μεταφορές. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η τεχνολογική ουδετερότητα θα πρέπει να αποτελεί πρωταρχική αρχή κατά τον σχεδιασμό και την εφαρμογή λύσεων σε ενωσιακό και σε εθνικό επίπεδο, προκειμένου να καθίσταται δυνατή η συνεκτίμηση των εθνικών ιδιαιτεροτήτων. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Τα τελευταία χρόνια η Ευρώπη εκτίθεται σε καταστάσεις κρίσης που επηρεάζουν τη λειτουργία του συστήματος μεταφορών, όπως η πανδημία COVID-19, η οποία επηρέασε τις επιβατικές μεταφορές και δημιούργησε δυσκολίες στη λειτουργία των συνδέσεων των εμπορευματικών μεταφορών. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν είχαν σημαντικές επιπτώσεις στη διαθεσιμότητα και τις τιμές της ενέργειας, μεταξύ άλλων όσον αφορά τα καύσιμα κίνησης. Δεν αποκλείεται τα προβλήματα και οι τιμές της ενέργειας να επηρεάσουν τις δυνατότητες ανάπτυξης ανανεώσιμων καυσίμων, δημιουργώντας ταυτόχρονα συνθήκες που προωθούν, για παράδειγμα, την ανάπτυξη των μαζικών μεταφορών. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Υπογραμμίζεται, εν προκειμένω, ότι είναι σημαντικό να αποφεύγεται η εξάρτηση από έναν μόνο προμηθευτή μιας ενεργειακής πηγής. |
| --- | --- |

3.11.

Απαιτήσεις για το CO2 — ανανεώσιμα καύσιμα/μέσα πρόωσης — διαθεσιμότητα και επιλογές

| 3.12. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επικεντρώνεται στην ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές και στο πράσινο υδρογόνο ως κύριες ενεργειακές πηγές. Η πρόσφατη συμφωνία σχετικά με την οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ορίζει ένα ελάχιστο συνολικό μερίδιο ύψους 42,5 % της ενέργειας να προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές έως το 2030, με μερίδιο της τάξης του 29 % για τον τομέα των μεταφορών, συμπεριλαμβανομένου ενός δεσμευτικού συνδυασμένου επιμέρους στόχου 5,5 % για τα προηγμένα βιοκαύσιμα και τα ανανεώσιμα καύσιμα μη βιολογικής προέλευσης, με ελάχιστο ποσοστό ύψους 1 % για τα ανανεώσιμα καύσιμα μη βιολογικής προέλευσης (RFNBO). Το θέμα αυτό εγείρει το ζήτημα των τροποποιήσεων στον κανονισμό για τη χρήση της γης, την αλλαγή στη χρήση της γης και τις δασοκομικές δραστηριότητες (LULUCF), η οποία περιορίζει τη χρήση δασικών προϊόντων για την παραγωγή βιοκαυσίμων, καθώς και τη χρήση αποβλήτων βιομάζας στη γεωργία και τη βιομηχανία τροφίμων για την παραγωγή καυσίμων. Αυτό αποτελεί σημαντικό μέρος μιας συνολικής λύσης για τον ενεργειακό εφοδιασμό, όπως και οι δυνατότητες γεωθερμικής ενέργειας και τα νέα αεροπορικά καύσιμα. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Η επικείμενη πρόταση για μείωση των εκπομπών CO2 από τα βαρέα επαγγελματικά οχήματα αναφέρεται στους πιθανούς περιορισμούς της ηλεκτρικής πρόωσης, ιδίως για τις μεταφορές μεγάλων αποστάσεων, και θίγει το ζήτημα της επάρκειας του εφοδιασμού με εναλλακτικά καύσιμα για τα εν λόγω οχήματα και του συνολικού κόστους ιδιοκτησίας τους. Στο πλαίσιο αυτό, η αυτοκινητοβιομηχανία έχει εγείρει το θέμα μιας εναλλακτικής επιλογής για την ανάπτυξη ορυκτών καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων και άλλων εκπομπών ως μέσου μείωσης των εκπομπών χωρίς να απαιτούνται ανανέωση των στόλων οχημάτων και συγκεκριμένες υποδομές. Μια συνδυασμένη στρατηγική που θα στηρίζεται και στους δύο πυλώνες είναι πιθανό να αποτελέσει τον βέλτιστο τρόπο για την επίτευξη του στόχου. Η στρατηγική αυτή θα δώσει τη δυνατότητα για ταχεία ανάπτυξη καυσίμων χαμηλών και μηδενικών εκπομπών, συμπεριλαμβανομένων διαφόρων ειδών υδρογόνου, και για αξιοποίηση των εγγενών δυνατοτήτων μείωσης των εκπομπών στα τμήματα των μεταφορών όπου ο εξηλεκτρισμός δεν αποτελεί επί του παρόντος επιλογή. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Η ΕΟΚΕ συνιστά επίσης μια πιο ολοκληρωμένη μέθοδο για την αξιολόγηση των εκπομπών CO2 των οχημάτων, και συγκεκριμένα, την αντικατάσταση της υφιστάμενης μεθόδου «από τη δεξαμενή στον τροχό» με τη μέθοδο «από τη γεώτρηση στον τροχό», η οποία παρέχει καλύτερη βάση για την αξιολόγηση των εκπομπών CO2. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Βασικό ζήτημα είναι η διαθεσιμότητα υποδομών για τη διανομή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και υδρογόνου, οι οποίες είναι καίριας σημασίας για τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στις μεταφορές, συμπεριλαμβανομένης της υψηλής χωρητικότητας που απαιτείται για τα βαρέα επαγγελματικά οχήματα. Η τριμερής συμφωνία σχετικά με τον κανονισμό για την ανάπτυξη υποδομών εναλλακτικών καυσίμων (AFIR) θέτει, μεταξύ άλλων, στόχους ανάπτυξης για τα αυτοκίνητα, τα ημιφορτηγά και τα βαρέα επαγγελματικά οχήματα στο κεντρικό και το εκτεταμένο ΔΕΔ-Μ, αρχής γενομένης από το 2025, και για το υδρογόνο από το 2030. Η κάλυψη για τα βαρέα επαγγελματικά οχήματα θα ολοκληρωθεί το 2030. Αυτό ενδέχεται να δημιουργήσει πρόβλημα συνεκτικότητας, καθώς το κεντρικό δίκτυο ΔΕΔ-Μ θα ολοκληρωθεί έως το 2040 ενώ το εκτεταμένο δίκτυο έως το 2050. Η διαθεσιμότητα σε αγροτικές περιοχές που δεν καλύπτονται από το ΔΕΔ-Μ μπορεί επίσης να δημιουργήσει πρόβλημα. Σε κάθε περίπτωση, οι συχνές καθυστερήσεις όσον αφορά την υλοποίηση έργων υποδομής αυξάνει την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι οι επενδύσεις αποτελούν προτεραιότητα και ότι εξασφαλίζεται η αποτελεσματική παρακολούθηση. |
| --- | --- |

3.15.

Η αποδοτικότητα ως μέσο μετάβασης

| 3.16. | Η αποδοτικότητα βελτιώνει τη βιωσιμότητα των μεταφορών και μπορεί να επιτευχθεί μέσω της καλύτερης ικανότητας φορτίου, της βελτίωσης των υποδομών που καθιστούν τις μεταφορές ταχύτερες ή της βελτίωσης των τερματικών υποδομών που καθιστούν ταχύτερη τη φόρτωση/εκφόρτωση ή την αλλαγή του τρόπου μεταφοράς. Οι νέες τεχνολογίες και οι νέοι τρόποι χρήσης των μέσων μεταφοράς, όπως η από κοινού χρήση αυτοκινήτων, μπορούν να μειώσουν, ιδίως, τον όγκο της αστικής κυκλοφορίας. Οι δυνατότητες χρήσης εγκαταστάσεων που βελτιώνουν την αποδοτικότητα δεν θα πρέπει να εξαρτώνται, για παράδειγμα, από τις περιβαλλοντικές ιδιότητες ενός οχήματος, δεδομένου ότι αυτό θα περιόριζε το πεδίο εφαρμογής της σχετικής βελτιωμένης βιωσιμότητας. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Αυτό σημαίνει, για παράδειγμα, ότι η βελτιωμένη ικανότητα φορτίου που προκύπτει από την αποδοχή μεγαλύτερων και βαρύτερων οχημάτων και/ή συνδυασμών οχημάτων δεν θα πρέπει να εξαρτάται από τις περιβαλλοντικές ιδιότητες ενός οχήματος, όπως οι μηδενικές εκπομπές, ούτε να συνδέεται με συγκεκριμένη χρήση. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Είναι, ωστόσο, εξίσου σημαντικό να παρέχονται ίσοι όροι ανταγωνισμού για τα οχήματα, τα πλοία ή τα αεροσκάφη χαμηλών και μηδενικών εκπομπών, διασφαλίζοντας, στο μέτρο του δυνατού, ότι οι τεχνικές προδιαγραφές εξασφαλίζουν ότι έχουν την ίδια ικανότητα φορτίου με άλλα οχήματα, πλοία και αεροσκάφη. Η ενίσχυση της χρήσης μη ορυκτών καυσίμων απαιτεί φιλόδοξους στόχους για την παροχή ασφάλειας στους επενδυτές. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Η ψηφιοποίηση αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό μέσο για τη βελτίωση της αποδοτικότητας. Η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ επιχειρήσεων θα μπορούσε να συμβάλει στη βελτίωση της αποδοτικότητας και να καταστήσει δυνατή την ενοποίηση των μέσων μεταφοράς, τον συντονισμό των δραστηριοτήτων και, ως εκ τούτου, τη βελτίωση της βιωσιμότητας. |
| --- | --- |

3.19.

Πολυτροπικότητα και μετάβαση

| 3.20. | Δεδομένου ότι βασικό στοιχείο της Πράσινης Συμφωνίας είναι η βελτίωση της βιωσιμότητας όλων των τρόπων μεταφοράς, ο καθένας εξ αυτών μπορεί να θεωρηθεί μέρος ενός συστήματος. Επομένως, ο στόχος θα πρέπει να είναι η προώθηση της αποτελεσματικής και απρόσκοπτης πολυτροπικότητας, όπου κάθε τρόπος μεταφοράς μπορεί να προσφέρει ό,τι καλύτερο με αποτέλεσμα τη βελτίωση της συνολικής βιωσιμότητας. Η ψηφιοποίηση, η βελτιστοποίηση και ο συντονισμός της χωρητικότητας θα συμβάλουν ώστε οι τρόποι μεταφοράς να λειτουργούν ως ένα συνεκτικό σύστημα. Θα πρέπει να εξασφαλίζεται ίση πρόσβαση στα δίκτυα για όλους τους τρόπους μεταφοράς και να διευκολύνεται η πολυτροπικότητα. Κάθε τρόπος μεταφοράς θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ισότιμα και να επωφελείται από τον εκσυγχρονισμό ώστε να βελτιώνει την αποδοτικότητά του και να συμβάλλει στην απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και σε έναν πιο βιώσιμο και ανθεκτικό τομέα μεταφορών. |
| --- | --- |

3.20.

Συνολική προσέγγιση

| 3.21. | Προκειμένου να βελτιωθεί η βιωσιμότητα, η βασική προσέγγιση θα πρέπει να εστιάζει στη βέλτιστη χρήση λύσεων που είναι διαθέσιμες και αποδίδουν. Ασφαλώς, πρέπει να διατεθούν πόροι για την ανάπτυξη νέων και καινοτόμων λύσεων, με τεχνολογικά ουδέτερο τρόπο. Είναι εξίσου σημαντικό να μην παρεμποδίζεται η χρήση των ήδη διαθέσιμων επιλογών. Η μετάβαση του τομέα των μεταφορών πρέπει να είναι αξιόπιστη και ρεαλιστική — και να επιτυγχάνει μετρήσιμα αποτελέσματα. |
| --- | --- |

3.21.

| 3.22. | Ως εκ τούτου, οι λύσεις που επιδιώκονται θα πρέπει να είναι κοινωνικά αξιόπιστες και αποδεκτές. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να εκπονηθούν συγκεκριμένα και συντονισμένα σχέδια που θα αποτελέσουν αντικείμενο κοινωνικού διαλόγου μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών σχετικά με το πώς μπορεί να επιτευχθεί η προσαρμογή του εργατικού δυναμικού στις νέες ανάγκες για δεξιότητες και να αποφευχθεί η ανεργία λόγω μετάβασης. |
| --- | --- |

3.22.

| 3.23. | Είναι σημαντικό οι λύσεις να είναι οικονομικά αξιόπιστες. Αυτό σημαίνει ότι, για παράδειγμα, το κόστος της χρήσης καυσίμων χαμηλών ή μηδενικών εκπομπών πρέπει να είναι οικονομικά προσιτό για τους καταναλωτές και να καθιστά δυνατή την άσκηση δραστηριοτήτων με αποδεκτό κέρδος για τους εμπορικούς φορείς εκμετάλλευσης. Η άμεση χρηματοδοτική στήριξη είναι μια λύση που θα πρέπει να αποφεύγεται. Μια καλύτερη λύση είναι η παροχή φορολογικών ελαφρύνσεων σε καταναλωτές ή επιχειρήσεις που επενδύουν σε βιώσιμες λύσεις. |
| --- | --- |

3.23.

| 3.24. | Ο ρόλος του συστήματος δημόσιων συμβάσεων επισημαίνεται ως μέσο προώθησης βιώσιμων στόχων όταν πραγματοποιούνται δημόσιες επενδύσεις. Θα πρέπει να προωθηθεί η επιλογή της συμμόρφωσης με το εργατικό δίκαιο ως ειδική απαίτηση. Η συγχρηματοδότηση της ΕΕ στον τομέα των μεταφορών θα πρέπει να ευθυγραμμίζεται με τις εθνικές πολιτικές και τον εθνικό σχεδιασμό, σύμφωνα με το πλαίσιο της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.24.

| 3.25. | Η ασφάλεια είναι καθοριστική για οποιοδήποτε βιώσιμο σύστημα μεταφορών. Έχει αντίκτυπο σε όλους τους χρήστες των μεταφορών και τους παρόχους υπηρεσιών. Ως εκ τούτου, τα πρότυπα πρέπει να βελτιώνονται συνεχώς σε όλους τους τρόπους μεταφοράς. |
| --- | --- |

3.25.

Συμμετοχή και διαβούλευση

| 3.26. | Είναι σημαντικό για την επιτυχή πράσινη μετάβαση να επιτευχθεί συναίνεση μέσω του κοινωνικού διαλόγου και της ευρείας διαβούλευσης με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη και το ευρύ κοινό. Η προσέγγιση αυτή θα συμβάλει στον προσδιορισμό των προβλημάτων, στην εξεύρεση λύσεων που θα είναι αποδεκτές από όλους τους ενδιαφερομένους και στη δημιουργία εμπιστοσύνης και ευρείας υποστήριξης όσον αφορά τα σχεδιαζόμενα μέτρα. Το παραπάνω πρέπει να θεωρηθεί απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχή έκβαση της πολύπλοκης διαδικασίας μετασχηματισμού του τομέα των μεταφορών και για τη βελτίωση της διαφάνειας των νομοθετικών διαδικασιών και της ποιότητας της νομοθεσίας. |
| --- | --- |

3.26.

| 3.27. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να διατηρηθεί η ενεργός συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στις πρωτοβουλίες για την προώθηση των βιώσιμων μεταφορών και προτείνει την περαιτέρω ανάπτυξη της έγκαιρης συνεργασίας με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. |
| --- | --- |

3.27.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

Κοινωνικές πτυχές — προσβασιμότητα των μεταφορών

| 4.1. | Οι κοινωνικά βιώσιμες μεταφορές πρέπει να είναι προσβάσιμες, συμπεριληπτικές, ασφαλείς και οικονομικά προσιτές, ώστε να αποφεύγεται η φτώχεια στον τομέα της κινητικότητας. Πρέπει να ανταποκρίνονται στις ειδικές ανάγκες των διαφόρων ομάδων, για παράδειγμα των γυναικών. Προσβασιμότητα σημαίνει, μεταξύ άλλων, κατάλληλος χωροταξικός σχεδιασμός, για παράδειγμα όσον αφορά τη διασύνδεση μεταξύ αστικών κέντρων και γειτονικών αγροτικών περιοχών, και συνεκτίμηση των ειδικών λύσεων για τους ηλικιωμένους και τα άτομα με μειωμένη κινητικότητα (κυλιόμενοι διάδρομοι, τελεφερίκ κ.λπ.). Η προσφορά οικολογικών μεταφορών για τον αστικό τουρισμό θα πρέπει να βελτιωθεί. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη προώθησης και ανάπτυξης σχεδίων βιώσιμης αστικής κινητικότητας. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις γυναίκες, ούτως ώστε οι μεταφορές να συμβάλουν στην ισότητα των φύλων, μεταξύ άλλων εστιάζοντας στην ασφάλεια των δημόσιων μεταφορών. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Θα πρέπει να υποστηριχθούν οι κοινόχρηστες μεταφορές και οι τρόποι ενεργού κινητικότητας, ιδίως στις πόλεις, συμπεριλαμβανομένων της προώθησης πράσινων μέσων με τη χρήση ευφυών συστημάτων μεταφορών, της κινητικότητας με την έννοια της υπηρεσίας και της βελτίωσης της οδικής ασφάλειας. Είναι σημαντικό να λαμβάνονται υπόψη οι πτυχές της ποιότητας ζωής, όπως η ανάγκη μείωσης της ηχορύπανσης. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι δημόσιες μεταφορές διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στη διαδικασία του μετασχηματισμού. Ο συμπεριληπτικός χαρακτήρας τους καθιστά δυνατή την επίτευξη τόσο των περιβαλλοντικών όσο και των κοινωνικών στόχων. Μπορούν να συμπληρωθούν με λύσεις μικροκινητικότητας. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η τιμολόγηση των δημόσιων μεταφορών πρέπει να είναι οικονομικά προσιτή και δίκαιη, και να μην οδηγεί σε αραίωση των συνδέσεων ή μείωση του προσωπικού, λαμβανομένων δεόντως υπόψη όλων των ενδιαφερόμενων μερών. Ως δημόσια υπηρεσία, οι δημόσιες μεταφορές δεν πρέπει να βασίζονται μόνο στην κερδοφορία ούτε να οδηγούν σε αποκλεισμό στον τομέα των μεταφορών. Αυτό συνεπάγεται μια κοινωνικά δικαιολογημένη ανάγκη να διατηρούνται και οι μη επικερδείς συνδέσεις με σκοπό τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής, για παράδειγμα μέσω υποχρεώσεων παροχής δημόσιας υπηρεσίας. Για τον σκοπό αυτό μπορεί να είναι απαραίτητη η χρήση οχημάτων με κινητήρα εσωτερικής καύσης, προκειμένου να διατηρηθεί ένα κατάλληλο επίπεδο υπηρεσιών. |
| --- | --- |

4.5.

Κοινωνικές πτυχές — το εργατικό δυναμικό

| 4.6. | Ένα μείζον πρόβλημα στον τομέα των μεταφορών είναι η έλλειψη ανθρώπινων πόρων, η οποία μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα στην ανάπτυξη του τομέα, μεταξύ άλλων και σε σχέση με τη σχεδιαζόμενη πράσινη μετάβαση. Στο πλαίσιο αυτό, εφιστάται η προσοχή στη σημασία της διασφάλισης ικανοποιητικών συνθηκών εργασίας και δίκαιων αμοιβών στον τομέα, συμπεριλαμβανομένων των εργαζομένων σε πλατφόρμες. Μολονότι οι εργασιακές σχέσεις παραμένουν εθνική αρμοδιότητα, είναι ωστόσο σημαντικό να επιστήσουμε την προσοχή στις δυνατότητες των συλλογικών διαπραγματεύσεων όσον αφορά την επίτευξη συμφωνίας για ελκυστικές συνθήκες εργασίας στον τομέα των μεταφορών, συμπεριλαμβανομένων των μισθών και της επαγγελματικής ασφάλειας και υγείας σε εθνικό και σε διακρατικό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Οι νέες τεχνολογίες μπορούν να δημιουργήσουν νέες ευκαιρίες σε σχέση με αυτό. Υπογραμμίζεται η σημασία της κατάρτισης και της διά βίου μάθησης, ιδίως ως μέσου που θα διευκολύνει την προσαρμογή του εργατικού δυναμικού στις νέες ανάγκες για δεξιότητες που απαιτούνται στο πλαίσιο της πράσινης μετάβασης, συμπεριλαμβανομένης της ψηφιοποίησης του τομέα. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Μέτρα όπως αυτά που αναφέρονται στα σημεία 4.3 και 4.5 ανωτέρω θα προσδώσουν μια ελκυστική εικόνα στον τομέα και θα προσελκύσουν νέους και γυναίκες στον τομέα των μεταφορών. |
| --- | --- |

4.8.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

III Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

578η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ - Σύνοδος ανανέωσης, 26.4.2023 - 27.4.2023

| 29.6.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 228/87 |
| --- | --- | --- | --- |

29.6.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 228/87

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα «Πρόταση σύστασης του Συμβουλίου για την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου στην Ευρωπαϊκή Ένωση»

[COM(2023) 38 final — 2023/0012 (NLE)]

και

«Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου στην Ευρωπαϊκή Ένωση: αξιοποίηση του πλήρους δυναμικού του για τη διαχείριση των δίκαιων μεταβάσεων»

[COM(2023) 40 final]

(2023/C 228/12)

| Εισηγητής: | ο κ. Pekka RISTELÄ |
| --- | --- |
| Συνεισηγήτρια: | η κ. Mariya MINCHEVA |

Εισηγητής:

ο κ. Pekka RISTELÄ

Συνεισηγήτρια:

η κ. Mariya MINCHEVA

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 8.3.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 3.4.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την λομέλεια | 27.4.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 578 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 179/52/17 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 8.3.2023

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

3.4.2023

Υιοθετήθηκε από την λομέλεια

27.4.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

578

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

179/52/17

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνικς Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα την «Ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου στην Ευρωπαϊκή Ένωση» (στο εξής: η ανακοίνωση) και την πρόταση της Επιτροπής για σύσταση σχετικά με την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου στην Ευρωπαϊκή Ένωση (στο εξής: η σύσταση). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Ο κοινωνικός διάλογος σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο έχουν μεγάλη σημασία για τη διαμόρφωση των οικονομικών και των κοινωνικών πολιτικών και των πολιτικών για την εργασία, οι οποίες προάγουν την ανοδική σύγκλιση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας σε όλα τα κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως με την άποψη ότι ο κοινωνικός διάλογος μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο μέσο για την προώθηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Τα θετικά αποτελέσματα του κοινωνικού διαλόγου δεν θα πρέπει, ωστόσο, να θεωρούνται δεδομένα, καθώς ο κοινωνικός διάλογος δεν μπορεί να θεωρείται απλώς ένα μέσο που μπορεί να εφαρμοστεί. Η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει τα επιτυχημένα εθνικά, περιφερειακά και κλαδικά μοντέλα και να αντιληφθεί τους λόγους της επιτυχίας τους. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την ανακοίνωση ως προς το ότι πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες τόσο σε εθνικό όσο και σε ενωσιακό επίπεδο για την υποστήριξη της κάλυψης των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Ως προς αυτό, η σύσταση, ενώ απαριθμεί αυτούς τους σημαντικούς παράγοντες για τη βελτίωση της κάλυψης, δεν περιλαμβάνει ένα ιδιαίτερα σημαντικό σημείο που αναφέρεται στην ανακοίνωση, και συγκεκριμένα τη σημασία των κλαδικών συλλογικών συμβάσεων. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την επιδίωξη της σύστασης να βελτιωθεί ο τριμερής κοινωνικός διάλογος τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, επισημαίνοντας παράλληλα ότι σε ορισμένα κράτη μέλη η τριμερής διάσταση του κοινωνικού διαλόγου είναι περισσότερο τυπική παρά ουσιαστική. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η θέσπιση ενός κοινού αποτελεσματικού πλαισίου, που θα εφαρμόζεται σε εθνικό επίπεδο για τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, θα μπορούσε να συμβάλει στη διεξαγωγή αποτελεσματικών και ποιοτικών διαβουλεύσεων με τους κοινωνικούς εταίρους σε κάθε χώρα. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν επίσης την υποχρέωση να επισυνάπτουν το αποτέλεσμα των διαβουλεύσεων με τους κοινωνικούς εταίρους στα εθνικά σχέδια μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Εάν δεν υπάρξει ουσιαστική συμμετοχή, η Επιτροπή θα πρέπει να αναλάβει δράση. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για την ασαφή κατάσταση όσον αφορά την εφαρμογή των συμφωνιών των κοινωνικών εταίρων μέσω οδηγιών του Συμβουλίου. Χωρίς σαφήνεια, διαφάνεια και προβλεψιμότητα, η ευρεία διακριτική ευχέρεια της Επιτροπής στο θέμα αυτό ενδέχεται να έχει την ακούσια συνέπεια να αποθαρρυνθούν οι κοινωνικοί εταίροι από το να διαπραγματεύονται τέτοιου είδους συμφωνίες. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει το αίτημά της να συζητήσει η Επιτροπή το θέμα αυτό με τους κοινωνικούς εταίρους. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Όπως αναφέρεται στη σύσταση, ο ειδικός ρόλος των οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων πρέπει να αναγνωρίζεται πλήρως και να γίνεται σεβαστός στις δομές και τις διαδικασίες του κοινωνικού διαλόγου, με την παραδοχή, παράλληλα, ότι ο διάλογος με την κοινωνία των πολιτών, στον οποίο συμμετέχει ένα ευρύτερο σύνολο ενδιαφερόμενων φορέων για ένα ευρύτερο φάσμα θεμάτων, αποτελεί χωριστή διαδικασία. Η διάκριση αυτή θα πρέπει επίσης να γίνεται και στην υποστήριξη της ανάπτυξης ικανοτήτων των κοινωνικών εταίρων και της ευρύτερης κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα «Ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου στην Ευρωπαϊκή Ένωση» (στο εξής: η ανακοίνωση) και την πρόταση της Επιτροπής για σύσταση σχετικά με την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου στην Ευρωπαϊκή Ένωση (στο εξής: η σύσταση). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Όπως επισημαίνεται στη γνωμοδότηση SOC/644 της ΕΟΚΕ (1), ο κοινωνικός διάλογος σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των οικονομικών και των κοινωνικών πολιτικών, καθώς και των πολιτικών για την εργασία, οι οποίες προάγουν την ανοδική σύγκλιση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας σε όλα τα κράτη μέλη, καθώς και στην αντιμετώπιση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Ευρώπη στον κόσμο της εργασίας. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Όπως αναγνωρίζεται στην ανακοίνωση, οι κοινωνικοί εταίροι διαθέτουν απαράμιλλη γνώση και πείρα όσον αφορά την απασχόληση και την κοινωνική κατάσταση «επιτόπου». Χάρη στη συμβολή τους μπορεί να επιτευχθεί η κατάλληλη ισορροπία μεταξύ των συμφερόντων των εργαζομένων και των εργοδοτών και να βελτιωθούν η αποδοχή και η αποτελεσματικότητα της πολιτικής και της νομοθεσίας. Η Επιτροπή ορθώς επισημαίνει επίσης ότι οι κοινωνικοί εταίροι διαδραματίζουν μοναδικό ρόλο σε σύγκριση με άλλα ενδιαφερόμενα μέρη. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Όπως αναφέρεται στη σύσταση, ο ειδικός ρόλος των οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων πρέπει να αναγνωρίζεται πλήρως και να γίνεται σεβαστός στις δομές και τις διαδικασίες του κοινωνικού διαλόγου, με την παραδοχή, παράλληλα, ότι ο διάλογος με την κοινωνία των πολιτών, στον οποίο συμμετέχει ένα ευρύτερο σύνολο ενδιαφερόμενων φορέων για ένα ευρύτερο φάσμα θεμάτων, αποτελεί χωριστή διαδικασία. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη υπογραμμίσει (2) ότι μία από τις βασικές λειτουργίες του κοινωνικού διαλόγου, και κυρίως των συλλογικών διαπραγματεύσεων, είναι η συμβολή στη διαμόρφωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και στη διαχείριση της αλλαγής στον εργασιακό βίο, μέσω της παροχής πληροφοριών, της πρόβλεψης, της συμμετοχής και της διευκόλυνσης για τη δημιουργία αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των κοινωνικών εταίρων σε όλα τα επίπεδα. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως με την άποψη ότι ο κοινωνικός διάλογος μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο μέσο για την προώθηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης. Ωστόσο, τα θετικά αποτελέσματα του κοινωνικού διαλόγου δεν θα πρέπει να θεωρούνται δεδομένα, καθώς ο κοινωνικός διάλογος δεν μπορεί να θεωρείται απλώς ως μέσο που μπορεί να εφαρμοστεί. Η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει τα επιτυχημένα εθνικά, περιφερειακά και κλαδικά μοντέλα και να αντιληφθεί τους λόγους της επιτυχίας τους. Η ανταλλαγή γνώσεων και η αξιολόγηση από ομοτίμους μεταξύ των κρατών μελών θα μπορούσε επίσης να συμβάλει στη βελτίωση της κατάστασης στις χώρες όπου ο κοινωνικός διάλογος είναι αδύναμος. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Για την περαιτέρω υποστήριξη των κοινωνικών εταίρων στη συμμετοχή τους στον κοινωνικό διάλογο, στη βελτίωση της κάλυψης των συλλογικών διαπραγματεύσεων και στην εφαρμογή των συμφωνιών κοινωνικού διαλόγου, είτε σε επίπεδο ΕΕ είτε σε εθνικό επίπεδο, είναι σημαντικό οι κοινωνικοί εταίροι, σε χώρες όπου ο κοινωνικός διάλογος είναι επί του παρόντος ασθενέστερος, να τυγχάνουν πρόσθετης υποστήριξης όσον αφορά την ανάπτυξη των ικανοτήτων τους. Αυτό αφορά ιδίως το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ (ΕΚΤ+), όπου θα ήταν σημαντικό να γίνει διάκριση μεταξύ της στήριξης της ανάπτυξης ικανοτήτων για τους κοινωνικούς εταίρους και την ευρύτερη κοινωνία των πολιτών. Η διάκριση αυτή πρέπει να εισαχθεί στον κανονισμό ΕΚΤ+ και στον κανονισμό περί κοινών διατάξεων για την επόμενη δημοσιονομική περίοδο. Ταυτόχρονα, θα πρέπει να βρεθούν καλύτερες οικονομικές λύσεις για τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Όπως αναγνωρίζεται από την Επιτροπή, ο κοινωνικός διάλογος βρισκόταν στην πρώτη γραμμή του σχεδιασμού και της εφαρμογής των πολιτικών για τον περιορισμό των επιπτώσεων της πανδημίας στον κόσμο της εργασίας. Οι κοινωνικοί εταίροι συμβάλλουν επίσης σημαντικά στην αντιμετώπιση των εκτεταμένων επιπτώσεων της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, διευκολύνοντας την ένταξη των εκτοπισθέντων από την Ουκρανία στην αγορά εργασίας, καθώς και άλλων προσφύγων και μεταναστών. Οι κοινωνικοί εταίροι έχουν επίσης τον κύριο ρόλο της εξεύρεσης βιώσιμων λύσεων για την προσαρμογή των μισθών και των συλλογικών συμβάσεων, έτσι ώστε να αντιμετωπιστεί η κρίση των υψηλών επιπέδων του κόστους διαβίωσης και του πληθωρισμού. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η ΕΟΚΕ έχει αναγνωρίσει (3) ότι ο αποτελεσματικός κοινωνικός διάλογος πρέπει να περιλαμβάνει:






  — | αντιπροσωπευτικούς και νόμιμους κοινωνικούς εταίρους οι οποίοι διαθέτουν τις γνώσεις και τις τεχνικές ικανότητες και έχουν έγκαιρη πρόσβαση σε σχετικές πληροφορίες ούτως ώστε να μπορούν να συμμετάσχουν, |
| --- | --- | --- |

2.9.

—

αντιπροσωπευτικούς και νόμιμους κοινωνικούς εταίρους οι οποίοι διαθέτουν τις γνώσεις και τις τεχνικές ικανότητες και έχουν έγκαιρη πρόσβαση σε σχετικές πληροφορίες ούτως ώστε να μπορούν να συμμετάσχουν,

| — | πολιτική βούληση και δέσμευση για τη συμμετοχή στον κοινωνικό διάλογο, |
| --- | --- |

—

πολιτική βούληση και δέσμευση για τη συμμετοχή στον κοινωνικό διάλογο,

| — | σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων, όπως η αυτονομία των κοινωνικών εταίρων, η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και των συλλογικών διαπραγματεύσεων, τα οποία παραμένουν στον πυρήνα των εργασιακών σχέσεων και τέλος, ένα ευνοϊκό νομικό και θεσμικό πλαίσιο για τη στήριξη των διαδικασιών κοινωνικού διαλόγου με ικανά θεσμικά όργανα. |
| --- | --- |

—

σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων, όπως η αυτονομία των κοινωνικών εταίρων, η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και των συλλογικών διαπραγματεύσεων, τα οποία παραμένουν στον πυρήνα των εργασιακών σχέσεων και τέλος, ένα ευνοϊκό νομικό και θεσμικό πλαίσιο για τη στήριξη των διαδικασιών κοινωνικού διαλόγου με ικανά θεσμικά όργανα.

Η ΕΟΚΕ εκτιμά το γεγονός ότι όλα αυτά τα στοιχεία περιλαμβάνονται στην παρούσα πρωτοβουλία της Επιτροπής.

| 2.10. | Ταυτόχρονα, υπάρχουν ακόμη παραδείγματα σε ολόκληρη την ΕΕ όπου ο κοινωνικός διάλογος είναι αδύναμος και λειτουργεί σε αρνητικό περιβάλλον. Μερικές φορές το νομικό πλαίσιο δεν παρέχει χώρο διαπραγμάτευσης στους κοινωνικούς εταίρους. Αυτό αποδυναμώνει τις θέσεις των κοινωνικών εταίρων, αλλά μειώνει επίσης την ικανότητά τους να συμμετέχουν σε συλλογικές διαπραγματεύσεις και να προσελκύουν νέα μέλη. Τα ανοικτά, διαφανή, προκαθορισμένα αντικειμενικά κριτήρια για τον καθορισμό της αντιπροσωπευτικότητας των οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων, τα οποία καθορίζονται σε συμφωνία με αυτές και προς αποφυγήν του υπερβολικού διοικητικού φόρτου, είναι ζωτικής σημασίας για τα κράτη μέλη που εξακολουθούν να μην έχουν μακρά παράδοση. Ταυτόχρονα, υπάρχει μεγάλη ποικιλία υφιστάμενων εθνικών πρακτικών, συμπεριλαμβανομένης της αμοιβαίας αναγνώρισης μεταξύ των οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων, οι οποίες πρέπει να γίνονται σεβαστές. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την ανακοίνωση ότι πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες τόσο σε εθνικό όσο και σε ενωσιακό επίπεδο για τη στήριξη της κάλυψης των συλλογικών διαπραγματεύσεων (4) και επικροτεί, στο πλαίσιο αυτό, τις αναφορές της σύστασης σε διάφορα μέσα για την επίτευξη αυτού του στόχου: την άρση των θεσμικών ή νομικών εμποδίων στον κοινωνικό διάλογο και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις που καλύπτουν νέες μορφές εργασίας ή άτυπης απασχόλησης· τη διασφάλιση ότι τα διαπραγματευόμενα μέρη έχουν την ελευθερία να αποφασίζουν για τα θέματα που θα αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης· τη διασφάλιση ότι κάθε δυνατότητα παρέκκλισης από τις συλλογικές συμβάσεις συμφωνείται μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και περιορίζεται όσον αφορά τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορεί να εφαρμοστεί· και τη διασφάλιση και την εφαρμογή συστήματος επιβολής των συλλογικών συμβάσεων. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Ενώ η σύσταση απαριθμεί αυτούς τους σημαντικούς παράγοντες για τη βελτίωση της κάλυψης των συλλογικών διαπραγματεύσεων, δεν περιλαμβάνει ένα ιδιαίτερα σημαντικό σημείο που αναφέρεται στην ανακοίνωση, και συγκεκριμένα τη σημασία των κλαδικών συλλογικών συμβάσεων. Όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση, η κάλυψη των συλλογικών διαπραγματεύσεων είναι υψηλή (άνω του 50 %) μόνο σε χώρες στις οποίες υπάρχει τουλάχιστον κάποια μορφή κλαδικών διαπραγματεύσεων. Τα στοιχεία αυτά αναγνωρίζονται επίσης στην πρόσφατη οδηγία για επαρκείς κατώτατους μισθούς [οδηγία (ΕΕ) 2022/2041 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5)], σύμφωνα με την οποία τα κράτη μέλη προωθούν την οικοδόμηση και την ενίσχυση της ικανότητας των κοινωνικών εταίρων να συμμετέχουν σε συλλογικές διαπραγματεύσεις για τον καθορισμό των μισθών, ιδίως σε κλαδικό ή διακλαδικό επίπεδο. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Ταυτόχρονα, είναι σημαντικό να διατηρηθεί ο εθελοντικός χαρακτήρας των συλλογικών διαπραγματεύσεων και να δημιουργηθεί το κατάλληλο περιβάλλον προκειμένου να καταστεί η διαδικασία ελκυστική και αμοιβαία επωφελής. Η διαδικασία πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο συμμετοχική. Θα πρέπει επίσης να υπάρχουν αποτελεσματικά συστήματα επίλυσης διαφορών. Πρέπει να αναπτυχθούν στα κράτη μέλη μηχανισμοί για την παρακολούθηση της κάλυψης των συλλογικών συμβάσεων με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η σύσταση αποσκοπεί στη βελτίωση του τριμερούς κοινωνικού διαλόγου τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, επισημαίνοντας, μεταξύ άλλων, τη σημασία της διάθεσης επαρκούς χρόνου για διαβουλεύσεις καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας χάραξης πολιτικής, διασφαλίζοντας τα κατάλληλα θεσμικά πλαίσια και την πρόσβαση στις σχετικές πληροφορίες που απαιτούνται για τη συμμετοχή στον κοινωνικό διάλογο. |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | Σε ορισμένα κράτη μέλη, η τριμερής διάσταση του κοινωνικού διαλόγου είναι περισσότερο τυπική παρά ουσιαστική. Με την κατάλληλη εφαρμογή και παρακολούθηση, η σύσταση μπορεί να αποτελέσει σημαντικό βήμα προόδου για τη βελτίωση αυτής της κατάστασης. Η προώθηση του τριμερούς διαλόγου σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα ήταν ιδιαίτερα σημαντική όσον αφορά τις πτυχές που σχετίζονται με την απασχόληση και την κοινωνική προστασία, για παράδειγμα μέσω της δέουσας εξέτασης της δημιουργίας τριμερών συμβουλευτικών επιτροπών για τα θέματα αυτά. |
| --- | --- |

2.15.

| 2.16. | Σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, η ΕΟΚΕ συνέστησε, για παράδειγμα, τη δέουσα συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στον σχεδιασμό και την εφαρμογή των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης, καθώς και την καλύτερη συνεργασία μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και της Επιτροπής για τη διασφάλιση της συνεπούς χρήσης των ενωσιακών πόρων (6). Θα πρέπει επίσης να διασφαλιστεί η βελτιωμένη συμμετοχή και άλλων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

2.16.

| 2.17. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή όσον αφορά τη σημασία των ευρωπαϊκών συμφωνιών κοινωνικού διαλόγου ως ενός από τα σημαντικότερα αποτελέσματα του κοινωνικού διαλόγου της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ λαμβάνει επίσης υπόψη το αίτημα της Επιτροπής προς τους Ευρωπαίους κοινωνικούς εταίρους να διαπραγματευτούν και να συνάψουν περισσότερες συμφωνίες κοινωνικών εταίρων, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι οι ίδιοι οι κοινωνικοί εταίροι θα αποφασίσουν εάν θα πρέπει να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις και, εάν ναι, για ποια ζητήματα θα ήταν σκόπιμο. Πρόκειται για μια θεμελιώδη πτυχή της αυτονομίας τους. |
| --- | --- |

2.17.

| 2.18. | Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για την ασαφή κατάσταση όσον αφορά την εφαρμογή των συμφωνιών των κοινωνικών εταίρων μέσω οδηγιών του Συμβουλίου. Χωρίς μια σαφέστερη διαδικασία, η ευρεία διακριτική ευχέρεια της Επιτροπής στο θέμα αυτό, η οποία κατέστη δυνατή χάρη στις πρόσφατες αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου (7), ενδέχεται να έχει την ακούσια συνέπεια να αποθαρρυνθούν οι κοινωνικοί εταίροι από το να διαπραγματεύονται τέτοιου είδους συμφωνίες. |
| --- | --- |

2.18.

| 2.19. | Για τον λόγο αυτόν, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την έκκλησή της προς την Επιτροπή να συζητήσει το θέμα αυτό με τους κοινωνικούς εταίρους, σεβόμενη την αυτονομία τους και ακολουθώντας τη διαδικασία του άρθρου 155 της ΣΛΕΕ. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει επίσης την έκκλησή της προς την Επιτροπή να παράσχει σαφή και διαφανή κριτήρια σχετικά με την εφαρμογή των κλαδικών συμφωνιών των κοινωνικών εταίρων (8). |
| --- | --- |

2.19.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

3.1.   Ειδικές παρατηρήσεις επί της ανακοίνωσης

| 3.1.1. | Στην ανακοίνωση, η Επιτροπή προτείνει υποστήριξη και νομικές συμβουλές, ιδίως σε θέματα που θα μπορούσαν να έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην εφαρμογή μιας συμφωνίας μέσω του ενωσιακού δικαίου. Είναι σημαντικό ότι οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να συμφωνήσουν από κοινού εάν οι εν λόγω συμβουλές και υποστήριξη είναι αναγκαίες στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεών τους. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Η Επιτροπή αναφέρεται επίσης στην πρακτική, η οποία επιβεβαιώνεται από την απόφαση του Δικαστηρίου C-928/19 P, να αξιολογεί, μεταξύ άλλων, τη σκοπιμότητα της εφαρμογής της συμφωνίας των κοινωνικών εταίρων που αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης μέσω του ενωσιακού δικαίου. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι εν προκειμένω μπορεί να διενεργηθεί εκτίμηση επιπτώσεων. Η Επιτροπή δεσμεύεται να ενημερώσει τους αντίστοιχους κοινωνικούς εταίρους εντός 3 μηνών για τις προκαταρκτικές παρατηρήσεις της, συμπεριλαμβανομένου ενδεχομένως του κατά πόσον θα υπάρξει εκτίμηση επιπτώσεων. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Μολονότι η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την αξία της στήριξης και των συμβουλών που παρέχει η Επιτροπή, καθώς και τη δέσμευση για ορισμένες προθεσμίες κατά τη διενέργεια των αξιολογήσεών της, τα μέτρα αυτά δεν επαρκούν για να προσδώσουν στη διαδικασία τη σαφήνεια, τη διαφάνεια και την προβλεψιμότητα που χρειάζονται οι διαπραγματευόμενοι εταίροι. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία ενός κατάλληλου υποστηρικτικού πλαισίου για τον τομεακό κοινωνικό διάλογο και λαμβάνει υπό σημείωση την ανοικτή επιστολή των Ευρωπαίων Τομεακών Κοινωνικών Εταίρων (9). Οι ανησυχίες των κλαδικών οργανώσεων σχετικά με τη χρηματοδότηση και την οργάνωση των κλαδικών επιτροπών κοινωνικού διαλόγου χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Όσον αφορά την προώθηση του ευρωπαϊκού τριμερούς κοινωνικού διαλόγου, η ΕΟΚΕ επικροτεί την ανακοίνωση της Επιτροπής ότι θα αναθέσει τον ρόλο του συντονιστή κοινωνικού διαλόγου σε κάθε υπηρεσία της Επιτροπής. Η ύπαρξη τέτοιων συντονιστών στις γενικές διευθύνσεις της Επιτροπής και στις συναφείς υπηρεσίες δίνει τη δυνατότητα να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση και να βελτιωθεί η ποιότητα του κοινωνικού διαλόγου και, ως εκ τούτου, να βοηθηθεί η Επιτροπή να αξιοποιήσει τα οφέλη που μπορεί να αποφέρει ο γόνιμος τριμερής διάλογος στη χάραξη της ενωσιακής πολιτικής. |
| --- | --- |

3.1.5.

| 3.1.6. | Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου για τον συντονισμό της οικονομικής πολιτικής και της πολιτικής απασχόλησης, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την αναγνώριση από την Επιτροπή του σημαντικού ρόλου που διαδραματίζουν οι κοινωνικοί εταίροι, όταν συμμετέχουν ουσιαστικά και εγκαίρως σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι μεταρρυθμίσεις και οι επενδύσεις σχεδιάζονται και υλοποιούνται αποτελεσματικά. Ωστόσο, ενώ διοργανώνονται τακτικά διαρθρωμένοι διάλογοι με τους κοινωνικούς εταίρους σε επίπεδο ΕΕ κατά τη διάρκεια καίριων στιγμών του κύκλου του Εξαμήνου, σε εθνικό επίπεδο οι κυβερνήσεις πολύ συχνά παραβλέπουν τη συμμετοχή τους, και η αποτελεσματικότητά του εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την καλή θέληση των κυβερνήσεων και όχι από καθιερωμένες πρακτικές ή κανόνες. |
| --- | --- |

3.1.6.

| 3.1.7. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι η προώθηση του κοινωνικού διαλόγου και των συλλογικών διαπραγματεύσεων είναι επίσης σημαντική στο πλαίσιο των εν εξελίξει διαπραγματεύσεων για τη διεύρυνση και επικροτεί τη στήριξη της Επιτροπής σε έργα που αποσκοπούν στη βελτίωση του κοινωνικού διαλόγου στις υποψήφιες ή δυνάμει υποψήφιες χώρες. Το ίδιο ισχύει και για την Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας και τις εταιρικές σχέσεις της ΕΕ για την Παγκόσμια Πύλη, όπου η ΕΕ ορθώς δεσμεύεται να τηρεί υψηλά πρότυπα ανθρωπίνων, κοινωνικών και εργασιακών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

3.1.7.

3.2.   Ειδικές παρατηρήσεις επί της σύστασης

| 3.2.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον σεβασμό της σύστασης όσον αφορά τον ρόλο και την αυτονομία των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των οργανώσεων των εργοδοτών στις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να διευκρινιστεί ότι η έννοια των οργανώσεων των εργαζομένων, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 12, ερμηνεύεται σύμφωνα με τη νομολογία των εποπτικών οργάνων της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) (ιδίως τις Συμβάσεις 98 και 154) και να διαγραφεί ο όρος «γενικά» στην αιτιολογική σκέψη 12. Επιπλέον, η αναφορά στη σύμβαση 98 της ΔΟΕ θα μπορούσε να έχει σημασία, πέραν της σύμβασης 135, στην αιτιολογική σκέψη 13. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το αίτημα προς τα κράτη μέλη να μεριμνήσουν εγκαίρως για τη συστηματική και ουσιαστική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στον σχεδιασμό και την εφαρμογή των πολιτικών, ιδίως εκείνων που αφορούν το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΜΑΑ). Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η θέσπιση ενός κοινού αποτελεσματικού πλαισίου, που θα εφαρμόζεται σε εθνικό επίπεδο για τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων καθώς και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, θα μπορούσε να συμβάλει στη διεξαγωγή αποτελεσματικών και ποιοτικών διαβουλεύσεων. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Όσον αφορά το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν την υποχρέωση να επισυνάπτουν το αποτέλεσμα των διαβουλεύσεων με τους κοινωνικούς εταίρους, καθώς και τη θέση/τη συμβολή τους, στα εθνικά σχέδια για μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις. Αυτό ισχύει επίσης για το ΕΚΤ+ και για άλλα ταμεία συνοχής, κατά περίπτωση και με πλήρη σεβασμό της αρχής της εταιρικής σχέσης. Σε όλες τις περιπτώσεις, είναι ζωτικής σημασίας να συμμετέχουν αποτελεσματικά οι κοινωνικοί εταίροι και αυτό να μην περιορίζεται σε μια καθαρά τυπική διαδικασία. Επιπλέον, εάν δεν υπάρχει ουσιαστική συμμετοχή ή εάν ο κοινωνικός διάλογος υπονομεύεται σε εθνικό επίπεδο, η Επιτροπή πρέπει να αναλαμβάνει δράση (π.χ. να μην εγκρίνονται τα προσχέδια ή οι συμφωνίες εταιρικής σχέσης μέχρι να διορθωθεί αυτή η κατάσταση). |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Στις αιτιολογικές σκέψεις της σύστασης αναγνωρίζεται ότι οι οδηγίες της ΕΕ για τις δημόσιες συμβάσεις (10) απαιτούν από τα κράτη μέλη να σέβονται το δικαίωμα οργάνωσης και συλλογικής διαπραγμάτευσης. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το ζήτημα αυτό, το οποίο συνδέεται στενά με τον στόχο της αύξησης της κάλυψης από συλλογικές διαπραγματεύσεις, πρέπει να συμπεριληφθεί στις συστάσεις προς τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Η σύσταση επισημαίνει ότι η ικανότητα των εθνικών κοινωνικών εταίρων σε ορισμένα κράτη μέλη πρέπει να ενισχυθεί, με σκοπό την εφαρμογή αυτόνομων συμφωνιών κοινωνικών εταίρων της ΕΕ σε εθνικό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα ήταν χρήσιμη η μεγαλύτερη υποστήριξη στο πλαίσιο αυτό (μεταξύ άλλων μέσω του ΕΚΤ+) με σκοπό την προώθηση των αποτελεσμάτων του κοινωνικού διαλόγου της ΕΕ σε εθνικό επίπεδο και τη βελτίωση της διαδικασίας υλοποίησης στην πράξη. |
| --- | --- |

3.2.5.

| 3.2.6. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ιδιαίτερη προσοχή που δίνεται στη διαθέσιμη εθνική και ενωσιακή χρηματοδότηση για τη στήριξη των κοινωνικών εταίρων. Το ΕΚΤ+ αποτελεί πολύτιμο μέσο ενίσχυσης της ικανότητας των κοινωνικών εταίρων (συμπεριλαμβανομένων εκείνων που εκπροσωπούν ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις) να συμμετέχουν σε τριμερείς και διμερείς κοινωνικούς διαλόγους, αλλά και υποστήριξης κοινών δράσεων που αυτοί αναλαμβάνουν για την πρόβλεψη, την αλλαγή και την αντιμετώπιση των επιπτώσεων στην απασχόληση και την κοινωνία εξαιτίας των προβλημάτων που ανακύπτουν λόγω διαφόρων κοινωνικοοικονομικών εξελίξεων, όπως π.χ. η ψηφιακή και η πράσινη μετάβαση. Αυτό πρέπει να περιγραφεί με σαφήνεια ως μέρος της ειδικής προσέγγισης για τη στήριξη της ανάπτυξης ικανοτήτων για τους κοινωνικούς εταίρους στο πλαίσιο του ΕΚΤ +. |
| --- | --- |

3.2.6.

| 3.2.7. | Δεδομένου ότι ο διάλογος με την κοινωνία των πολιτών, με τη συμμετοχή ευρύτερου συνόλου ενδιαφερόμενων μερών, αναγνωρίζεται δικαίως ως χωριστή διαδικασία από την Επιτροπή, η υποστήριξη βάσει του ΕΚΤ+ πρέπει να ακολουθήσει την ίδια προσέγγιση. Οι γραμμές του προϋπολογισμού που προορίζονται για τους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών θα πρέπει να διαχωριστούν ώστε να περιγράφονται καλύτερα οι συγκεκριμένοι ρόλοι και να παρακολουθούνται καλύτερα τα αποτελέσματα. Επιπλέον, απαιτείται ένα σαφές σύνολο κριτηρίων για τους ελέγχους των κρατικών ενισχύσεων (εγκεκριμένο από την Επιτροπή), δεδομένου ότι φαίνεται να αποτελεί πρόβλημα σε ορισμένα κράτη μέλη. Τα κριτήρια αυτά πρέπει να εφαρμόζονται όταν οι εθνικές αρχές αξιολογούν τη συμβατότητα των δραστηριοτήτων έργων των κοινωνικών εταίρων με τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις. Ο σχεδιασμός τους πρέπει να αντικατοπτρίζει τον ειδικό ρόλο των κοινωνικών εταίρων, προκειμένου να διευκολύνεται η καλύτερη συμμετοχή τους και η αποτελεσματική συμβολή τους στον κοινωνικό διάλογο σε διάφορα επίπεδα (διεθνές, ενωσιακό, εθνικό, περιφερειακό, κλαδικό). Παρόμοιοι κανόνες θα πρέπει να διαμορφωθούν για τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

3.2.7.

| 3.2.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό η σύσταση να συνοδεύεται από σαφείς και αποτελεσματικές διατάξεις παρακολούθησης. Συνιστάται στα κράτη μέλη να υποβάλουν, εντός 18 μηνών από τη δημοσίευση της σύστασης, κατάλογο των μέτρων που θα εκπονηθούν κατόπιν διαβούλευσης με τους κοινωνικούς εταίρους για την εφαρμογή της. Η Επιτροπή, από την πλευρά της, προτίθεται να αναπτύξει από κοινού συμφωνημένους δείκτες για την παρακολούθηση της εφαρμογής από κοινού με την Επιτροπή Απασχόλησης και τους σχετικούς κοινωνικούς εταίρους. Οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να διαδραματίσουν εξέχοντα ρόλο στην ανάπτυξη αυτών των δεικτών. |
| --- | --- |

3.2.8.

| 3.2.9. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δήλωση της σύστασης ότι η εν λόγω παρακολούθηση πρέπει να επιτρέπει στους κοινωνικούς εταίρους, μεταξύ άλλων, να εντοπίζουν καταστάσεις στις οποίες έχουν αποκλειστεί ή έχουν συμμετάσχει ανεπαρκώς στις διαβουλεύσεις σε εθνικό επίπεδο όσον αφορά την ενωσιακή και την εθνική πολιτική. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα ήταν επίσης σημαντικό να καθοριστεί μια διαδικασία που θα αποτελεί συνέχεια των εν λόγω ταυτοποιήσεων και θα αποσκοπεί στη βελτίωση της κατάστασης. |
| --- | --- |

3.2.9.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ο κοινωνικός διάλογος υπέρ της οικονομικής βιωσιμότητας και ανθεκτικότητας» (ΕΕ C 10 της 11.1.2021, σ. 14).

1

(2)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Κοινωνικός διάλογος για την καινοτομία στην ψηφιακή οικονομία» (ΕΕ C 159 της 10.5.2019, σ. 1).

2

(3)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ο κοινωνικός διάλογος για την οικονομική βιωσιμότητα και ανθεκτικότητα» (ΕΕ C 10 της 11.1.2021, σ. 14).

3

(4)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ο κοινωνικός διάλογος υπέρ της οικονομικής βιωσιμότητας και ανθεκτικότητας» (ΕΕ C 10 της 11.1.2021, σ. 14).

4

(5)  Οδηγία (ΕΕ) 2022/2041 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Οκτωβρίου 2022, για επαρκείς κατώτατους μισθούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ L 275 της 25.10.2022, σ. 33).

5

(6)  Γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ με θέμα «Κοινωνικός διάλογος για την οικονομική βιωσιμότητα και ανθεκτικότητα» (ΕΕ C 10 της 11.1.2021, σ. 14) και «Κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών» (ΕΕ C 517 της 22.12.2021, σ. 97).

6

(7)  Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 24ης Οκτωβρίου 2019, T–310/18, και απόφαση του Δικαστηρίου (τμήμα μείζονος συνθέσεως) της 2ας Σεπτεμβρίου 2021 C-928/19 P.

7

(8)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ο κοινωνικός διάλογος υπέρ της οικονομικής βιωσιμότητας και ανθεκτικότητας» (ΕΕ C 10 της 11.1.2021, σ. 14).

8

(9)  Ανοικτή επιστολή των Ευρωπαίων κλαδικών κοινωνικών εταίρων — EuroCommerce.

9

(10)  Οδηγίες 2014/24/ΕΕ βλέπε ΕΕ L 94 της 28.3.2014, σ. 65, 2014/25/ΕΕ βλέπε ΕΕ L 94 της 28.3.2014, σ. 243 και 2014/23/ΕΕ βλέπε ΕΕ L 94 της 28.3.2014, σ. 1.

10

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Οι ακόλουθες τροπολογίες, οι οποίες υπερψηφίστηκαν από το ένα τέταρτο τουλάχιστον των έγκυρων ψήφων, απορρίφθηκαν κατά τη διάρκεια των συζητήσεων (άρθρο 74 παράγραφος 3 του Εσωτερικού Κανονισμού):

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 1

SOC/764

Ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου

Σημείο 2.3

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Όπως αναγνωρίζεται στην ανακοίνωση,
  οι κοινωνικοί εταίροι διαθέτουν απαράμιλλη γνώση και πείρα όσον αφορά την απασχόληση και την κοινωνική κατάσταση «επιτόπου»
  .
  Χάρη
  στη συμβολή
  τους
  μπορεί να επιτευχθεί η κατάλληλη ισορροπία μεταξύ των συμφερόντων των εργαζομένων και των εργοδοτών και να βελτιωθούν η αποδοχή και η αποτελεσματικότητα της πολιτικής και της νομοθεσίας. Η Επιτροπή ορθώς επισημαίνει επίσης ότι οι κοινωνικοί εταίροι διαδραματίζουν μοναδικό ρόλο σε σύγκριση με άλλα ενδιαφερόμενα μέρη. | Όπως αναγνωρίζεται στην ανακοίνωση,
  χάρη
  στη συμβολή
  των κοινωνικών εταίρων
  μπορεί να επιτευχθεί η κατάλληλη ισορροπία μεταξύ των συμφερόντων των εργαζομένων και των εργοδοτών και να βελτιωθούν η αποδοχή και η αποτελεσματικότητα της πολιτικής και της νομοθεσίας. Η Επιτροπή ορθώς επισημαίνει επίσης ότι οι κοινωνικοί εταίροι διαδραματίζουν μοναδικό ρόλο σε σύγκριση με άλλα ενδιαφερόμενα μέρη.
  Εντούτοις, η ΕΟΚΕ επισημαίνει την αξία της συνεργασίας και της ανταλλαγής απόψεων μεταξύ των συμμετεχόντων τόσο στον κοινωνικό διάλογο όσο και στον διάλογο με την κοινωνία των πολιτών. Πολλές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών διαθέτουν επίσης μοναδική εμπειρία και ειδικές γνώσεις από τη βάση. Οι γνώσεις αυτές μπορούν να αξιοποιηθούν και πέραν του διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών. Αξίζει να επισημανθούν οι πρακτικές σε ορισμένα κράτη μέλη, όπου οι εκπρόσωποι συγκεκριμένων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών προσκαλούνται από τους κοινωνικούς εταίρους να συμμετέχουν σε συνεδριάσεις, οι οποίες διοργανώνονται στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου, προκειμένου να ακουστούν οι απόψεις τους και να αξιοποιηθούν οι γνώσεις, η εμπειρογνωμοσύνη και οι εμπειρίες τους. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Όπως αναγνωρίζεται στην ανακοίνωση,
  οι κοινωνικοί εταίροι διαθέτουν απαράμιλλη γνώση και πείρα όσον αφορά την απασχόληση και την κοινωνική κατάσταση «επιτόπου»
  .
  Χάρη
  στη συμβολή
  τους
  μπορεί να επιτευχθεί η κατάλληλη ισορροπία μεταξύ των συμφερόντων των εργαζομένων και των εργοδοτών και να βελτιωθούν η αποδοχή και η αποτελεσματικότητα της πολιτικής και της νομοθεσίας. Η Επιτροπή ορθώς επισημαίνει επίσης ότι οι κοινωνικοί εταίροι διαδραματίζουν μοναδικό ρόλο σε σύγκριση με άλλα ενδιαφερόμενα μέρη.

Όπως αναγνωρίζεται στην ανακοίνωση,
  χάρη
  στη συμβολή
  των κοινωνικών εταίρων
  μπορεί να επιτευχθεί η κατάλληλη ισορροπία μεταξύ των συμφερόντων των εργαζομένων και των εργοδοτών και να βελτιωθούν η αποδοχή και η αποτελεσματικότητα της πολιτικής και της νομοθεσίας. Η Επιτροπή ορθώς επισημαίνει επίσης ότι οι κοινωνικοί εταίροι διαδραματίζουν μοναδικό ρόλο σε σύγκριση με άλλα ενδιαφερόμενα μέρη.
  Εντούτοις, η ΕΟΚΕ επισημαίνει την αξία της συνεργασίας και της ανταλλαγής απόψεων μεταξύ των συμμετεχόντων τόσο στον κοινωνικό διάλογο όσο και στον διάλογο με την κοινωνία των πολιτών. Πολλές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών διαθέτουν επίσης μοναδική εμπειρία και ειδικές γνώσεις από τη βάση. Οι γνώσεις αυτές μπορούν να αξιοποιηθούν και πέραν του διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών. Αξίζει να επισημανθούν οι πρακτικές σε ορισμένα κράτη μέλη, όπου οι εκπρόσωποι συγκεκριμένων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών προσκαλούνται από τους κοινωνικούς εταίρους να συμμετέχουν σε συνεδριάσεις, οι οποίες διοργανώνονται στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου, προκειμένου να ακουστούν οι απόψεις τους και να αξιοποιηθούν οι γνώσεις, η εμπειρογνωμοσύνη και οι εμπειρίες τους.

Αιτιολογία

Σε πολλούς τομείς της κοινωνικής κατάστασης «επιτόπου» η γνώση των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών είναι πολύ πιο εκτεταμένη — όπως για παράδειγμα στην καταπολέμηση της φτώχειας, τη στήριξη των ατόμων με αναπηρία ή άλλων ευάλωτων ομάδων πολιτών, την ένταξη των μεταναστών, τα δικαιώματα των εθνοτικών μειονοτήτων και την παροχή βοήθειας σε παιδιά που διατρέχουν κίνδυνο κοινωνικού αποκλεισμού. Η πραγματικότητα αυτή θα πρέπει να αντικατοπτρίζεται στη διερευνητική γνωμοδότηση, προκειμένου να αποφευχθεί η εντύπωση ότι μόνο οι κοινωνικοί εταίροι γνωρίζουν την κοινωνική κατάσταση «επιτόπου». Η ανωτέρω αναφερθείσα εμπειρογνωμοσύνη είναι γνωστή, αναγνωρίζεται και γίνεται κατανοητή από τους κοινωνικούς εταίρους σε ορισμένα κράτη μέλη, οι οποίοι προσκαλούν εκπροσώπους συγκεκριμένων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών να συναντηθούν με τους φορείς στο πλαίσιο τριμερών διαλόγων, προκειμένου να εμβαθύνουν τις γνώσεις τους και να εμπλουτίσουν την εμπειρία τους.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 83 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 153 |
| Αποχές: | 9 |

Ψήφοι υπέρ:

83

Ψήφοι κατά:

153

Αποχές:

9

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 2

SOC/764

Ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου

Σημείο 2.4

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Όπως αναφέρεται στη σύσταση, ο ειδικός ρόλος των οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων πρέπει να αναγνωρίζεται πλήρως και να γίνεται σεβαστός στις δομές και τις διαδικασίες του κοινωνικού διαλόγου, με την παραδοχή, παράλληλα, ότι ο διάλογος με την κοινωνία των πολιτών, στον οποίο συμμετέχει ένα ευρύτερο σύνολο ενδιαφερόμενων φορέων για ένα ευρύτερο φάσμα θεμάτων, αποτελεί χωριστή διαδικασία. | Όπως αναφέρεται στη σύσταση, ο ειδικός ρόλος των οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων πρέπει να αναγνωρίζεται πλήρως και να γίνεται σεβαστός στις δομές και τις διαδικασίες του κοινωνικού διαλόγου, με την παραδοχή, παράλληλα, ότι ο διάλογος με την κοινωνία των πολιτών, στον οποίο συμμετέχει ένα ευρύτερο σύνολο ενδιαφερόμενων φορέων για ένα ευρύτερο φάσμα θεμάτων, αποτελεί χωριστή διαδικασία.
  Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη συνεργασίας και ανταλλαγής απόψεων μεταξύ των συμμετεχόντων στον κοινωνικό διάλογο και στον διάλογο με την κοινωνία των πολιτών, δεδομένου ότι οι κορυφαίοι εκπρόσωποι των συμφερόντων πολλών κοινωνικών ομάδων δεν είναι κοινωνικοί εταίροι, αλλά άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να αποφεύγονται καταστάσεις στις οποίες συνάπτονται συμφωνίες μεταξύ κοινωνικών εταίρων χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι απόψεις και τα επιχειρήματα άλλων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, οι οποίες εκπροσωπούν τους Ευρωπαίους πολίτες και έχουν σημαντικό αντίκτυπο στις ζωές τους. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Όπως αναφέρεται στη σύσταση, ο ειδικός ρόλος των οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων πρέπει να αναγνωρίζεται πλήρως και να γίνεται σεβαστός στις δομές και τις διαδικασίες του κοινωνικού διαλόγου, με την παραδοχή, παράλληλα, ότι ο διάλογος με την κοινωνία των πολιτών, στον οποίο συμμετέχει ένα ευρύτερο σύνολο ενδιαφερόμενων φορέων για ένα ευρύτερο φάσμα θεμάτων, αποτελεί χωριστή διαδικασία.

Όπως αναφέρεται στη σύσταση, ο ειδικός ρόλος των οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων πρέπει να αναγνωρίζεται πλήρως και να γίνεται σεβαστός στις δομές και τις διαδικασίες του κοινωνικού διαλόγου, με την παραδοχή, παράλληλα, ότι ο διάλογος με την κοινωνία των πολιτών, στον οποίο συμμετέχει ένα ευρύτερο σύνολο ενδιαφερόμενων φορέων για ένα ευρύτερο φάσμα θεμάτων, αποτελεί χωριστή διαδικασία.
  Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη συνεργασίας και ανταλλαγής απόψεων μεταξύ των συμμετεχόντων στον κοινωνικό διάλογο και στον διάλογο με την κοινωνία των πολιτών, δεδομένου ότι οι κορυφαίοι εκπρόσωποι των συμφερόντων πολλών κοινωνικών ομάδων δεν είναι κοινωνικοί εταίροι, αλλά άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να αποφεύγονται καταστάσεις στις οποίες συνάπτονται συμφωνίες μεταξύ κοινωνικών εταίρων χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι απόψεις και τα επιχειρήματα άλλων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, οι οποίες εκπροσωπούν τους Ευρωπαίους πολίτες και έχουν σημαντικό αντίκτυπο στις ζωές τους.

Αιτιολογία

Σκοπός της παρούσας τροπολογίας είναι να υπογραμμιστεί ότι τα συμφέροντα άλλων ομάδων που δεν «καλύπτονται» σημαντικά από τους κοινωνικούς εταίρους και εκπροσωπούνται κυρίως από άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τη διεξαγωγή του κοινωνικού διαλόγου.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 79 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 157 |
| Αποχές: | 7 |

Ψήφοι υπέρ:

79

Ψήφοι κατά:

157

Αποχές:

7

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 3

SOC/764

Ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου

Σημείο 3.1.5

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Όσον αφορά την προώθηση του ευρωπαϊκού τριμερούς κοινωνικού διαλόγου, η ΕΟΚΕ επικροτεί την ανακοίνωση της Επιτροπής ότι θα αναθέσει τον ρόλο του συντονιστή κοινωνικού διαλόγου σε κάθε υπηρεσία της Επιτροπής. Η ύπαρξη τέτοιων συντονιστών στις γενικές διευθύνσεις της Επιτροπής και στις συναφείς υπηρεσίες δίνει τη δυνατότητα να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση και να βελτιωθεί η ποιότητα του κοινωνικού διαλόγου και, ως εκ τούτου, να βοηθηθεί η Επιτροπή να αξιοποιήσει τα οφέλη που μπορεί να αποφέρει ο γόνιμος τριμερής διάλογος στη χάραξη της ενωσιακής πολιτικής. | Όσον αφορά την προώθηση του ευρωπαϊκού τριμερούς κοινωνικού διαλόγου, η ΕΟΚΕ επικροτεί την ανακοίνωση της Επιτροπής ότι θα αναθέσει τον ρόλο του συντονιστή κοινωνικού διαλόγου σε κάθε υπηρεσία της Επιτροπής. Η ύπαρξη τέτοιων συντονιστών στις γενικές διευθύνσεις της Επιτροπής και στις συναφείς υπηρεσίες δίνει τη δυνατότητα να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση και να βελτιωθεί η ποιότητα του κοινωνικού διαλόγου και, ως εκ τούτου, να βοηθηθεί η Επιτροπή να αξιοποιήσει τα οφέλη που μπορεί να αποφέρει ο γόνιμος τριμερής διάλογος στη χάραξη της ενωσιακής πολιτικής.
  Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι θα πρέπει να οριστούν παρόμοιοι συντονιστές σε κάθε Γενική Διεύθυνση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την προώθηση του ευρωπαϊκού διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών. Και οι δύο αυτοί διάλογοι θα πρέπει να ενισχυθούν σε ίδιο χρόνο από την Επιτροπή, χωρίς να δίνεται προτεραιότητα στον έναν ή στον άλλον. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Όσον αφορά την προώθηση του ευρωπαϊκού τριμερούς κοινωνικού διαλόγου, η ΕΟΚΕ επικροτεί την ανακοίνωση της Επιτροπής ότι θα αναθέσει τον ρόλο του συντονιστή κοινωνικού διαλόγου σε κάθε υπηρεσία της Επιτροπής. Η ύπαρξη τέτοιων συντονιστών στις γενικές διευθύνσεις της Επιτροπής και στις συναφείς υπηρεσίες δίνει τη δυνατότητα να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση και να βελτιωθεί η ποιότητα του κοινωνικού διαλόγου και, ως εκ τούτου, να βοηθηθεί η Επιτροπή να αξιοποιήσει τα οφέλη που μπορεί να αποφέρει ο γόνιμος τριμερής διάλογος στη χάραξη της ενωσιακής πολιτικής.

Όσον αφορά την προώθηση του ευρωπαϊκού τριμερούς κοινωνικού διαλόγου, η ΕΟΚΕ επικροτεί την ανακοίνωση της Επιτροπής ότι θα αναθέσει τον ρόλο του συντονιστή κοινωνικού διαλόγου σε κάθε υπηρεσία της Επιτροπής. Η ύπαρξη τέτοιων συντονιστών στις γενικές διευθύνσεις της Επιτροπής και στις συναφείς υπηρεσίες δίνει τη δυνατότητα να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση και να βελτιωθεί η ποιότητα του κοινωνικού διαλόγου και, ως εκ τούτου, να βοηθηθεί η Επιτροπή να αξιοποιήσει τα οφέλη που μπορεί να αποφέρει ο γόνιμος τριμερής διάλογος στη χάραξη της ενωσιακής πολιτικής.
  Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι θα πρέπει να οριστούν παρόμοιοι συντονιστές σε κάθε Γενική Διεύθυνση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την προώθηση του ευρωπαϊκού διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών. Και οι δύο αυτοί διάλογοι θα πρέπει να ενισχυθούν σε ίδιο χρόνο από την Επιτροπή, χωρίς να δίνεται προτεραιότητα στον έναν ή στον άλλον.

Αιτιολογία

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τώρα τον ορισμό ειδικού συντονιστή για τον κοινωνικό διάλογο σε κάθε Γενική Διεύθυνση και σε άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής. Πρόκειται για πολύ σημαντικούς ανθρώπινους πόρους αφιερωμένους στην ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου, δεδομένου ότι υπάρχουν 30 γενικές διευθύνσεις και πολλές άλλες υπηρεσίες. Ο ορισμός ειδικού συντονιστή για τον κοινωνικό διάλογο τουλάχιστον σε ορισμένες ΓΔ εγείρει αμφιβολίες, δεδομένου ότι πρόκειται για τομείς δραστηριότητας στους οποίους κυριαρχούν οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών αντί των κοινωνικών εταίρων. Τέτοιοι τομείς είναι το περιβάλλον, το κλίμα, η γεωργία και η αγροτική ανάπτυξη, η εκπαίδευση, η νεολαία, ο αθλητισμός και ο πολιτισμός, η δικαιοσύνη και οι καταναλωτές. Απαιτούνται ταυτόχρονες δράσεις για τη στήριξη του διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών. Δεν υπάρχει λόγος η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ασχοληθεί με ένα μόνο είδος διαλόγου, διαθέτοντας σημαντικό ανθρώπινο δυναμικό, το οποίο συνολικά μπορεί να υπερβαίνει τα 50 άτομα.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 78 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 156 |
| Αποχές: | 7 |

Ψήφοι υπέρ:

78

Ψήφοι κατά:

156

Αποχές:

7

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 4

SOC/764

Ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου

Σημείο 1.7

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Όπως αναφέρεται στη σύσταση, ο ειδικός ρόλος των οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων πρέπει να αναγνωρίζεται πλήρως και να γίνεται σεβαστός στις δομές και τις διαδικασίες του κοινωνικού διαλόγου, με την παραδοχή, παράλληλα, ότι ο διάλογος με την κοινωνία των πολιτών, στον οποίο συμμετέχει ένα ευρύτερο σύνολο ενδιαφερόμενων φορέων για ένα ευρύτερο φάσμα θεμάτων, αποτελεί χωριστή διαδικασία. Η διάκριση αυτή θα πρέπει επίσης να γίνεται και στην υποστήριξη της ανάπτυξης ικανοτήτων των κοινωνικών εταίρων και της ευρύτερης κοινωνίας των πολιτών. | Όπως αναφέρεται στη σύσταση, ο ειδικός ρόλος των οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων πρέπει να αναγνωρίζεται πλήρως και να γίνεται σεβαστός στις δομές και τις διαδικασίες του κοινωνικού διαλόγου, με την παραδοχή, παράλληλα, ότι ο διάλογος με την κοινωνία των πολιτών, στον οποίο συμμετέχει ένα ευρύτερο σύνολο ενδιαφερόμενων φορέων για ένα ευρύτερο φάσμα θεμάτων, αποτελεί χωριστή διαδικασία. Η διάκριση αυτή θα πρέπει επίσης να γίνεται και στην υποστήριξη της ανάπτυξης ικανοτήτων των κοινωνικών εταίρων και της ευρύτερης κοινωνίας των πολιτών.
  Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ επισημαίνει την αξία της συνεργασίας και της ανταλλαγής απόψεων μεταξύ των συμμετεχόντων τόσο στον κοινωνικό διάλογο όσο και στον διάλογο με την κοινωνία των πολιτών. Πολλές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών διαθέτουν επίσης μοναδική εμπειρία και ειδικές γνώσεις από τη βάση. Οι γνώσεις αυτές μπορούν να αξιοποιηθούν και πέραν του διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Όπως αναφέρεται στη σύσταση, ο ειδικός ρόλος των οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων πρέπει να αναγνωρίζεται πλήρως και να γίνεται σεβαστός στις δομές και τις διαδικασίες του κοινωνικού διαλόγου, με την παραδοχή, παράλληλα, ότι ο διάλογος με την κοινωνία των πολιτών, στον οποίο συμμετέχει ένα ευρύτερο σύνολο ενδιαφερόμενων φορέων για ένα ευρύτερο φάσμα θεμάτων, αποτελεί χωριστή διαδικασία. Η διάκριση αυτή θα πρέπει επίσης να γίνεται και στην υποστήριξη της ανάπτυξης ικανοτήτων των κοινωνικών εταίρων και της ευρύτερης κοινωνίας των πολιτών.

Όπως αναφέρεται στη σύσταση, ο ειδικός ρόλος των οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων πρέπει να αναγνωρίζεται πλήρως και να γίνεται σεβαστός στις δομές και τις διαδικασίες του κοινωνικού διαλόγου, με την παραδοχή, παράλληλα, ότι ο διάλογος με την κοινωνία των πολιτών, στον οποίο συμμετέχει ένα ευρύτερο σύνολο ενδιαφερόμενων φορέων για ένα ευρύτερο φάσμα θεμάτων, αποτελεί χωριστή διαδικασία. Η διάκριση αυτή θα πρέπει επίσης να γίνεται και στην υποστήριξη της ανάπτυξης ικανοτήτων των κοινωνικών εταίρων και της ευρύτερης κοινωνίας των πολιτών.
  Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ επισημαίνει την αξία της συνεργασίας και της ανταλλαγής απόψεων μεταξύ των συμμετεχόντων τόσο στον κοινωνικό διάλογο όσο και στον διάλογο με την κοινωνία των πολιτών. Πολλές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών διαθέτουν επίσης μοναδική εμπειρία και ειδικές γνώσεις από τη βάση. Οι γνώσεις αυτές μπορούν να αξιοποιηθούν και πέραν του διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών.

Αιτιολογία

Αντικατοπτρίζει το κύριο μέρος του κειμένου.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 83 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 153 |
| Αποχές: | 9 |

Ψήφοι υπέρ:

83

Ψήφοι κατά:

153

Αποχές:

9

---

| 29.6.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 228/97 |
| --- | --- | --- | --- |

29.6.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 228/97

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη συλλογή και τη διαβίβαση εκ των προτέρων πληροφοριών για τους επιβάτες (API) για την ενίσχυση και τη διευκόλυνση των ελέγχων στα εξωτερικά σύνορα, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/817 και του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1726 και την κατάργηση της οδηγίας 2004/82/ΕΚ του Συμβουλίου»

[COM(2022) 729 final]

και

«Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη συλλογή και τη διαβίβαση εκ των προτέρων πληροφοριών για τους επιβάτες με σκοπό την πρόληψη, ανίχνευση, διερεύνηση και δίωξη τρομοκρατικών και σοβαρών εγκλημάτων, και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/818»

[COM(2022) 731 final]

(2023/C 228/13)

| Εισηγητής: | ο κ. Tymoteusz Adam ZYCH |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Tymoteusz Adam ZYCH

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 8.2.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 77 παράγραφος 2 στοιχεία β) και δ) και άρθρο 79 παράγραφος 2 στοιχείο γ) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 3.4.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 578 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 137/0/0 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 8.2.2023

Νομική βάση

Άρθρο 77 παράγραφος 2 στοιχεία β) και δ) και άρθρο 79 παράγραφος 2 στοιχείο γ) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ)

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

3.4.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

578

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

137/0/0

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναφορικά με τις εκ των προτέρων πληροφορίες για τους επιβάτες (1), λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη για αποτελεσματική συλλογή και διαβίβαση εκ των προτέρων πληροφοριών για τους επιβάτες (API) και δεδομένων που περιέχονται στις καταστάσεις ονομάτων επιβατών (PNR) για σκοπούς διαχείρισης των συνόρων και για την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης, καθώς και για λόγους ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένης της ανάγκης για πρόληψη και καταπολέμηση της τρομοκρατίας και των σοβαρών εγκλημάτων. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι, για όσο διάστημα τα δεδομένα API και PNR εξακολουθούν να καλύπτονται από τις ισχύουσες οδηγίες (οδηγία API (2) και οδηγία PNR (3)), θα υπάρχουν ανεπιθύμητες διαφορές στην εφαρμογή τους σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Προκειμένου να εναρμονιστεί η εφαρμογή των εν λόγω οδηγιών, καθώς και για να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα της συλλογής και της διαβίβασης δεδομένων API και PNR, οι κανονισμοί είναι απαραίτητοι, καθότι θα εξαλείψουν τις διαφορές που προκύπτουν από τις διαφορετικές πρακτικές των κρατών μελών, θα ενισχύσουν την ασφάλεια δικαίου, θα επιταχύνουν τη ροή των επιβατών και θα μειώσουν τις διοικητικές δυσκολίες για τους αερομεταφορείς. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων (στο εξής: Χάρτης) κατά την εφαρμογή των προτεινόμενων κανονισμών. Τα δικαιώματα των ευάλωτων ομάδων, ιδίως των ατόμων με αναπηρία, θα πρέπει να λαμβάνονται προσεκτικά υπόψη. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Ένα σημαντικό επιχείρημα υπέρ της έγκρισης των προτάσεων είναι το γεγονός ότι οι ισχύουσες οδηγίες API και PNR αποτελούν αντικείμενο επικρίσεων λόγω της μη συμμόρφωσής τους με τα τρέχοντα πρότυπα προστασίας των δεδομένων. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι απαιτείται το κόστος που επωμίζεται ο Οργανισμός της ΕΕ για τη λειτουργική διαχείριση συστημάτων ΤΠ μεγάλης κλίμακας στον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης (eu-LISA) αναφορικά με τον σχεδιασμό, την ανάπτυξη, τη φιλοξενία και την τεχνική διαχείριση του δρομολογητή, καθώς και το κόστος που επωμίζονται τα κράτη μέλη αναφορικά με τη σύνδεση και την ενσωμάτωσή τους στον δρομολογητή, να βαρύνουν τον γενικό προϋπολογισμό της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι προτεινόμενοι κανονισμοί εισάγουν σημαντικές νομικές αλλαγές, πέραν των εκτεταμένων τροποποιήσεων του τρέχοντος λειτουργικού συστήματος από τεχνικής πλευράς. Ως εκ τούτου, τα νέα πλαίσια για τα δεδομένα API και PNR απαιτούν συνεχή και ενδελεχή παρακολούθηση, προς διενέργεια όχι μόνο σε επίπεδο κρατών μελών, αλλά και σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αερομεταφορέων και αρμόδιων αρχών, καθώς και από τον eu-LISA, ιδίως στο πλαίσιο των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι υπάρχει επιτακτική ανάγκη να διοργανωθεί ενημερωτική εκστρατεία σχετικά με τη νέα νομοθεσία, καθώς και να παρασχεθεί κατάρτιση στους αερομεταφορείς. Προτείνει επίσης να διενεργούνται συχνότεροι έλεγχοι, καθώς και να εξεταστεί η εισαγωγή επιπρόσθετων διαδικασιών παρακολούθησης της λειτουργίας των νέων πλαισίων για τη συλλογή και τη διαβίβαση δεδομένων API και PNR. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι το πεδίο εφαρμογής των προτάσεων καλύπτει όλους τους επιβάτες που διέρχονται τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ. Ωστόσο, έχοντας υπόψη την αρχή της αναλογικότητας και την ιδιαιτερότητα των αεροπορικών μετακινήσεων, ο περιορισμός των προτάσεων στις αεροπορικές μεταφορές φαίνεται αιτιολογημένος στο στάδιο αυτό. Όταν οι κανονισμοί υποβληθούν σε εκ των υστέρων εκτίμηση επιπτώσεων, προτείνεται η Επιτροπή να αξιολογήσει την ανάγκη διεύρυνσης του πεδίου εφαρμογής σε άλλους τρόπους μεταφοράς, ιδίως στις θαλάσσιες μεταφορές. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ κατανοεί τις ανησυχίες που συνδέονται με την πρακτική εφαρμογή των διατάξεων που ορίζονται στις προτάσεις. Προτείνει να αποσαφηνιστούν περαιτέρω οι κανόνες σχετικά με τις κυρώσεις που επιβάλλονται σε ιδιωτικούς φορείς στον κλάδο των αερομεταφορών. Δεδομένου ότι, στην πράξη, είναι αδύνατον να εξασφαλιστεί η πλήρης ακρίβεια των δεδομένων API, προτείνεται επίσης να ληφθεί υπόψη ένα «όριο ανοχής» σε επίπεδο ΕΕ για σφάλματα κατά τη συλλογή και τη διαβίβαση δεδομένων και να καταστεί σαφές ότι επιβάλλονται κυρώσεις σε μη συνεργάσιμους μεταφορείς ή μόνο σε περιπτώσεις όπου δεν επιτυγχάνεται το ελάχιστο αποδεκτό επίπεδο ποιότητας για τα δεδομένα API (όπως ορίζεται σε επίπεδο ΕΕ). |
| --- | --- |

1.9.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Η παρούσα γνωμοδότηση εστιάζει κυρίως στον προτεινόμενο κανονισμό σχετικά με τη συλλογή και τη διαβίβαση δεδομένων API για τη διαχείριση των συνόρων (4) και εξετάζει συνοπτικά —στο σημείο 7 κατωτέρω— τον δεύτερο προτεινόμενο κανονισμό σχετικά με τη συλλογή και τη διαβίβαση δεδομένων API στο πλαίσιο σοβαρών εγκλημάτων και τρομοκρατικών εγκλημάτων (5), ο οποίος εφαρμόζεται σε δεδομένα PNR λόγω προγραμματισμένων αλλαγών στα δεδομένα API. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Οι προτεινόμενοι κανονισμοί ισχύουν μόνο για τις αεροπορικές μεταφορές, εξαιρουμένων άλλων μέσων μεταφοράς, όπως οι θαλάσσιες ή οι χερσαίες μεταφορές. Οι προτάσεις ισχύουν τόσο για τις ναυλωμένες πτήσεις όσο και για την ιδιωτική αεροπλοΐα. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Οι προτεινόμενοι κανονισμοί θα καταργήσουν την υφιστάμενη οδηγία API. Μόλις εγκριθούν, θα αποτελέσουν μέρος του κεκτημένου του Σένγκεν. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι, λόγω της αύξησης της δημοτικότητας των αεροπορικών μετακινήσεων, τα υφιστάμενα συστήματα εξυπηρέτησης επιβατών δεν είναι επαρκώς αποτελεσματικά και πρέπει να βελτιωθούν, ιδίως προκειμένου να εξασφαλιστεί η ομαλή ροή των επιβατών. Το 2019, ο Διεθνής Οργανισμός Πολιτικής Αεροπορίας ανέφερε ότι 4,5 δισεκατομμύρια επιβάτες ταξίδεψαν αεροπορικώς με τακτικά δρομολόγια, με περισσότερους από πεντακόσια εκατομμύρια επιβάτες να εισέρχονται ή να εξέρχονται από την ΕΕ ετησίως. Ούτε η πανδημία COVID-19 ούτε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έχουν αλλάξει την εν λόγω κατάσταση, γεγονός που καθιστά αναγκαία την αναζήτηση καινοτόμων λύσεων για την επιτάχυνση και τη βελτίωση της διαδικασίας ελέγχου στα σύνορα. Παρά την κατάρρευση της εναέριας κυκλοφορίας που σημειώθηκε την περίοδο 2020-2021 λόγω της πανδημίας, τα αεροπορικά ταξίδια ανακάμπτουν. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Από την άλλη πλευρά, η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι —ανεξάρτητα από την αποτελεσματικότητα των ελέγχων και την ταχύτητα της διαδικασίας εξυπηρέτησης των επιβατών αεροπορικών μεταφορών— χρειάζονται αποτελεσματικά μέσα για την αντιμετώπιση του φαινομένου της παράνομης μετανάστευσης, καθώς και για τη διασφάλιση των συνόρων της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η χρήση συστημάτων αυτόματης συλλογής δεδομένων μπορεί να έχει σημαντικά οφέλη, συμπεριλαμβανομένων της αύξησης της αποτελεσματικότητας, της τεχνολογικής ανάπτυξης, της βελτίωσης της ποιότητας και της επιτάχυνσης απόκτησης δεδομένων. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Όπως συμβαίνει με κάθε καινοτόμο τεχνολογία, η αυτοματοποίηση της συλλογής και της διαβίβασης δεδομένων συνεπάγεται επίσης κινδύνους και σύνθετες προκλήσεις πολιτικής σε τομείς όπως η ασφάλεια, η προστασία και η παρακολούθηση, οι κοινωνικοοικονομικές πτυχές, η δεοντολογία και η προστασία της ιδιωτικής ζωής, η αξιοπιστία κ.λπ. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Τα δεδομένα API είναι ένα σύνολο πληροφοριών ταυτότητας σχετικά με τους επιβάτες, το οποίο περιέχεται στα ταξιδιωτικά τους έγγραφα, σε συνδυασμό με τις πληροφορίες πτήσης που συλλέγονται κατά τον έλεγχο εισιτηρίων και διαβιβάζονται στις συνοριακές αρχές της χώρας προορισμού. Οι εκ των προτέρων πληροφορίες για τους επιβάτες (API) περιλαμβάνουν βιογραφικά δεδομένα των επιβατών, τα οποία λαμβάνονται ιδανικά από τη μηχανικώς αναγνώσιμη ζώνη των ταξιδιωτικών τους εγγράφων, καθώς και ορισμένες πληροφορίες που σχετίζονται με την πτήση τους. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Το σύστημα συλλογής και διαβίβασης εκ των προτέρων πληροφοριών για τους επιβάτες (API) βασίζεται στην παράδοση δεδομένων API στις αρμόδιες αρχές πριν από την άφιξη μιας πτήσης, προκειμένου οι αρχές αυτές να μπορούν να ελέγξουν τους ταξιδιώτες εκ των προτέρων, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, έναντι προφίλ κινδύνου, καταλόγων επιτήρησης και βάσεων δεδομένων. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι η παρούσα οδηγία επιβάλλει στους αερομεταφορείς την υποχρέωση να διαβιβάζουν δεδομένα API, κατόπιν αιτήματος, στις συνοριακές αρχές της χώρας προορισμού πριν από την απογείωση της πτήσης· ωστόσο, δεν επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να ζητούν δεδομένα API από τους αερομεταφορείς. Συνεπώς, οι αρχές των κρατών μελών ενεργούν με ασυνέπεια: ορισμένες ζητούν συστηματικά εκ των προτέρων πληροφορίες για τους επιβάτες, ενώ άλλες όχι. Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, εκτιμάται ότι δεδομένα API συλλέγονται για το 65 % των εισερχόμενων πτήσεων και, ως εκ τούτου, στην πράξη, είναι εύκολο να παρακαμφθούν έλεγχοι και επαληθεύσεις. Επιπλέον, όπως επισημαίνεται στην αξιολόγηση της οδηγίας API από την Επιτροπή (6), ακόμη και όταν τα κράτη μέλη ζητούν δεδομένα API, οι εθνικές τους αρχές δεν τα χρησιμοποιούν πάντα κατά τρόπο συνεπή. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση των αδυναμιών του τρέχοντος συστήματος το οποίο έχει συσταθεί βάσει της οδηγίας. Όπως κατέδειξε η αξιολόγηση, η έλλειψη τυποποίησης και εναρμόνισης οδηγεί σε μείωση των πλεονεκτημάτων της επεξεργασίας δεδομένων API, επιβαρύνει τα ενδιαφερόμενα μέρη και δημιουργεί ένα ορισμένο επίπεδο ανασφάλειας δικαίου. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ διαβλέπει επίσης δυνητική απειλή για τους εργαζομένους στον κλάδο των αερομεταφορών, η οποία απορρέει από τη χρήση συστημάτων αυτόματης συλλογής δεδομένων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία την εξασφάλιση κατάρτισης για τους εν λόγω εργαζομένους, η οποία θα μπορούσε να συμβάλει στην αντιμετώπιση των πιθανών προβλημάτων που προκύπτουν από την εφαρμογή των προτεινόμενων κανονισμών. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι ο προτεινόμενος κανονισμός σχετικά με τη διαχείριση των συνόρων δεν θα πρέπει να έχει αρνητικό αντίκτυπο στο επίπεδο απασχόλησης και στην κατάσταση των εργαζομένων, αλλά να οδηγήσει σε αυξημένη αποτελεσματικότητα και αξιοπιστία των μεθόδων συλλογής και διαβίβασης δεδομένων, οι οποίες εφαρμόζονται ήδη με τη χρήση αυτοματοποιημένων διαδικασιών. |
| --- | --- |

3.10.

4.   Ο νέος κανονισμός API θα πρέπει να ενισχύσει και να διευκολύνει τους συνοριακούς ελέγχους

| 4.1. | Οι εμπειρίες που σχετίζονται με την εφαρμογή και την αξιολόγηση της ισχύουσας οδηγίας έχουν αναδείξει πολυάριθμες αδυναμίες του τρέχοντος συστήματος, συμπεριλαμβανομένων της έλλειψης αποδοτικότητας, της έντασης κόστους και των τυπικών και διοικητικών δυσκολιών για τους μεταφορείς. Επιπλέον, ορισμένες διατάξεις της οδηγίας είναι ασαφείς, προκαλούν αμφιβολίες στην ερμηνεία και αποκλίσεις κατά την εφαρμογή τους στα κράτη μέλη, καθώς και ασυνέπειες με άλλες διατάξεις του δικαίου της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Θα πρέπει να αναφερθούν οι βασικές αδυναμίες της παρούσας οδηγίας:






  — | σήμερα, οι αερομεταφορείς υποχρεούνται να κατανοούν και να προσαρμόζονται στα εθνικά συστήματα διαβίβασης πληροφοριών API των επιμέρους κρατών μελών, |
| --- | --- | --- |

4.2.

—

σήμερα, οι αερομεταφορείς υποχρεούνται να κατανοούν και να προσαρμόζονται στα εθνικά συστήματα διαβίβασης πληροφοριών API των επιμέρους κρατών μελών,

| — | αυτή τη στιγμή, οι μεταφορείς είναι σε ορισμένες περιπτώσεις υποχρεωμένοι να στέλνουν τα ίδια δεδομένα σε διαφορετικές αρχές, |
| --- | --- |

—

αυτή τη στιγμή, οι μεταφορείς είναι σε ορισμένες περιπτώσεις υποχρεωμένοι να στέλνουν τα ίδια δεδομένα σε διαφορετικές αρχές,

| — | επί του παρόντος, ο αριθμός και το είδος των στοιχείων δεδομένων που απαιτούνται από τις αρμόδιες αρχές επίσης ποικίλλουν μεταξύ των κρατών μελών, |
| --- | --- |

—

επί του παρόντος, ο αριθμός και το είδος των στοιχείων δεδομένων που απαιτούνται από τις αρμόδιες αρχές επίσης ποικίλλουν μεταξύ των κρατών μελών,

| — | το άρθρο 3 παράγραφος 2 της οδηγίας API προβλέπει έναν μη εξαντλητικό κατάλογο στοιχείων δεδομένων, και αυτός ο κατάλογος δεν συνάδει με τα διεθνή πρότυπα, |
| --- | --- |

—

το άρθρο 3 παράγραφος 2 της οδηγίας API προβλέπει έναν μη εξαντλητικό κατάλογο στοιχείων δεδομένων, και αυτός ο κατάλογος δεν συνάδει με τα διεθνή πρότυπα,

| — | το άρθρο 6 παράγραφος 1 της οδηγίας επιτρέπει τη διαβίβαση των δεδομένων «ηλεκτρονικώς ή, σε περίπτωση βλάβης, με οποιοδήποτε άλλο κατάλληλο μέσο», γεγονός που δεν επιβάλλει συγκεκριμένο πρωτόκολλο και μορφότυπο ανταλλαγής μηνυμάτων. Αυτό συνεπάγεται πρόσθετη επιβάρυνση για τους μεταφορείς (π.χ. όσον αφορά τη συμμόρφωση με τους ποικίλους μορφότυπους που απαιτούνται από τις αρμόδιες αρχές για τη διαβίβαση δεδομένων), αλλά έχει επίσης αντίκτυπο στον επίκαιρο χαρακτήρα και την ποιότητα των δεδομένων API και, ως εκ τούτου, επηρεάζει τη χρησιμότητά τους, |
| --- | --- |

—

το άρθρο 6 παράγραφος 1 της οδηγίας επιτρέπει τη διαβίβαση των δεδομένων «ηλεκτρονικώς ή, σε περίπτωση βλάβης, με οποιοδήποτε άλλο κατάλληλο μέσο», γεγονός που δεν επιβάλλει συγκεκριμένο πρωτόκολλο και μορφότυπο ανταλλαγής μηνυμάτων. Αυτό συνεπάγεται πρόσθετη επιβάρυνση για τους μεταφορείς (π.χ. όσον αφορά τη συμμόρφωση με τους ποικίλους μορφότυπους που απαιτούνται από τις αρμόδιες αρχές για τη διαβίβαση δεδομένων), αλλά έχει επίσης αντίκτυπο στον επίκαιρο χαρακτήρα και την ποιότητα των δεδομένων API και, ως εκ τούτου, επηρεάζει τη χρησιμότητά τους,

| — | οι επιχειρησιακές διαδικασίες για τη συλλογή, τη διαβίβαση, την επεξεργασία και την ανάλυση των δεδομένων API διαφέρουν μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τις μεθόδους, το χρονοδιάγραμμα, τον μορφότυπο και τη συχνότητα διαβίβασης, |
| --- | --- |

—

οι επιχειρησιακές διαδικασίες για τη συλλογή, τη διαβίβαση, την επεξεργασία και την ανάλυση των δεδομένων API διαφέρουν μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τις μεθόδους, το χρονοδιάγραμμα, τον μορφότυπο και τη συχνότητα διαβίβασης,

| — | η ίδια η οδηγία δεν θεσπίζει λεπτομερείς εγγυήσεις για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (με εξαίρεση το άρθρο 6 παράγραφος 1, το οποίο προβλέπει ότι, για λόγους συνοριακού ελέγχου και μετανάστευσης, οι αρχές πρέπει να διαγράφουν τα δεδομένα API εντός 24 ωρών από τη διαβίβαση), ενώ ανάλογες διατάξεις άλλων νομικών πράξεων, όπως το σύστημα εισόδου/εξόδου (ΣΕΕ) (κεφάλαιο VII, άρθρα 51 έως 59), το ευρωπαϊκό σύστημα πληροφοριών και αδειοδότησης ταξιδίου (ETIAS) (κεφάλαιο XII «Προστασία δεδομένων» άρθρα 59 έως 70) και η οδηγία PNR (άρθρα 12 και 13), περιλαμβάνουν λεπτομερέστερες διατάξεις για την προστασία των δεδομένων. |
| --- | --- |

—

η ίδια η οδηγία δεν θεσπίζει λεπτομερείς εγγυήσεις για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (με εξαίρεση το άρθρο 6 παράγραφος 1, το οποίο προβλέπει ότι, για λόγους συνοριακού ελέγχου και μετανάστευσης, οι αρχές πρέπει να διαγράφουν τα δεδομένα API εντός 24 ωρών από τη διαβίβαση), ενώ ανάλογες διατάξεις άλλων νομικών πράξεων, όπως το σύστημα εισόδου/εξόδου (ΣΕΕ) (κεφάλαιο VII, άρθρα 51 έως 59), το ευρωπαϊκό σύστημα πληροφοριών και αδειοδότησης ταξιδίου (ETIAS) (κεφάλαιο XII «Προστασία δεδομένων» άρθρα 59 έως 70) και η οδηγία PNR (άρθρα 12 και 13), περιλαμβάνουν λεπτομερέστερες διατάξεις για την προστασία των δεδομένων.

| 4.3. | Ένα σημαντικό επιχείρημα υπέρ της έγκρισης του προτεινόμενου κανονισμού είναι επίσης το γεγονός ότι η οδηγία αποτελεί αντικείμενο επικρίσεων λόγω της μη συμμόρφωσής της με τα τρέχοντα πρότυπα προστασίας των δεδομένων. Κατ’ αρχάς, η οδηγία εγείρει τις ακόλουθες αμφιβολίες:






  — | ο κατάλογος δεδομένων API που απαιτούνται από τους αερομεταφορείς δεν είναι εξαντλητικός, γεγονός που αντιβαίνει στην αρχή της ελαχιστοποίησης των δεδομένων· |
| --- | --- | --- |

4.3.

—

ο κατάλογος δεδομένων API που απαιτούνται από τους αερομεταφορείς δεν είναι εξαντλητικός, γεγονός που αντιβαίνει στην αρχή της ελαχιστοποίησης των δεδομένων·

| — | ο σκοπός της συλλογής δεδομένων API (είτε για τους ελέγχους στα σύνορα και/ή για σκοπούς επιβολής του νόμου) είναι ασαφής, |
| --- | --- |

—

ο σκοπός της συλλογής δεδομένων API (είτε για τους ελέγχους στα σύνορα και/ή για σκοπούς επιβολής του νόμου) είναι ασαφής,

| — | από την άποψη των απαιτήσεων συνοριακών ελέγχων, το όριο των 24 ωρών όσον αφορά τη διατήρηση των δεδομένων είναι πολύ σύντομο και πρακτικά ανέφικτο, |
| --- | --- |

—

από την άποψη των απαιτήσεων συνοριακών ελέγχων, το όριο των 24 ωρών όσον αφορά τη διατήρηση των δεδομένων είναι πολύ σύντομο και πρακτικά ανέφικτο,

| — | οι κανόνες για τη διατήρηση δεδομένων και την επακόλουθη χρήση δεν είναι επαρκώς καθορισμένοι και σαφείς. |
| --- | --- |

—

οι κανόνες για τη διατήρηση δεδομένων και την επακόλουθη χρήση δεν είναι επαρκώς καθορισμένοι και σαφείς.

| 4.4. | Προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι διαπιστωθείσες αδυναμίες, ο προτεινόμενος κανονισμός προϋποθέτει τη δημιουργία ενός κεντρικού δρομολογητή API, με σκοπό να ενισχυθούν οι προκαταρκτικοί έλεγχοι στα εκάστοτε εξωτερικά σύνορα με υψηλής ποιότητας και ολοκληρωμένα δεδομένα API και να διευκολυνθεί η ροή των ταξιδιωτών. |
| --- | --- |

4.4.

5.   Το πεδίο εφαρμογής και το επίπεδο του κανονισμού

| 5.1. | Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω πορίσματα, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η εισαγωγή ενός ενιαίου συστήματος σε επίπεδο ΕΕ για όλα τα κράτη μέλη, θα επιτρέψει, μεταξύ άλλων, την ανάπτυξη μιας «προσέγγισης υπηρεσίας μίας στάσης», δηλαδή τη συγκέντρωση της διαδικασίας συλλογής όλων των δεδομένων που προέρχονται από μεταφορείς και την περαιτέρω διαβίβασή τους στις αρμόδιες αρχές. Ένα ενοποιημένο σύστημα θα επέτρεπε τη βελτίωση της ποιότητας των δεδομένων που λαμβάνονται και επίσης την πλήρη αυτοματοποίηση ολόκληρης της διαδικασίας, μειώνοντας το κόστος από την πλευρά των οντοτήτων του δημόσιου τομέα, των μεταφορέων και των ίδιων των ταξιδιωτών. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Ο προτεινόμενος κανονισμός χρησιμεύει στην ενοποίηση και την απλούστευση της διαδικασίας συλλογής και διαβίβασης δεδομένων API, η οποία είναι επωφελής όχι μόνο από τη σκοπιά των αρχών των κρατών μελών, αλλά κυρίως από τη σκοπιά του κλάδου των αεροπορικών μεταφορών, παρά το γεγονός ότι θα επιφορτιστεί με την υποχρέωση να συλλέγει και να διαβιβάζει δεδομένα API για όλες τις πτήσεις με προορισμό την ΕΕ. Παρ’ όλα αυτά, ο προτεινόμενος κανονισμός θα εξασφαλίσει ασφάλεια δικαίου και προβλεψιμότητα και, ως εκ τούτου, αυξημένη συμμόρφωση εκ μέρους των αερομεταφορέων. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, προκειμένου να διασφαλιστεί αυτό στο οποίο αποσκοπεί η οδηγία API, οι στόχοι της οδηγίας εξυπηρετούνται καλύτερα από τον προτεινόμενο κανονισμό. Είναι απίθανο τα οφέλη που έχουν προκύψει από την εφαρμογή των συστημάτων API στις χώρες εφαρμογής να είχαν επιτευχθεί χωρίς την παρέμβαση της ΕΕ. Εν ολίγοις, η ιδέα πίσω από τον προτεινόμενο κανονισμό είναι η πεποίθηση ότι η έλλειψη εναρμόνισης στην εφαρμογή της οδηγίας αποτελεί εμπόδιο για την αποτελεσματικότητα και τη συνεκτικότητά της. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει επίσης την ανάγκη τροποποίησης της οδηγίας λόγω της παρέλευσης του χρόνου από την έναρξη ισχύος της, ιδίως υπό το πρίσμα της ανάπτυξης των τεχνολογιών των πληροφοριών που έχει σημειωθεί από το 2004. Σύμφωνα με τον προτεινόμενο κανονισμό, το νέο σύστημα θα είναι πλήρως συμβατό με τις λύσεις που χρησιμοποιούνται ήδη, δηλαδή το Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν (SIS), το Σύστημα Πληροφοριών για τις Θεωρήσεις (VIS), το σύστημα Eurodac, το σύστημα εισόδου/εξόδου (ΣΕΕ), το ευρωπαϊκό σύστημα πληροφοριών και αδειοδότησης ταξιδίου (ETIAS) και το κεντρικό σύστημα εντοπισμού των κρατών μελών που διαθέτουν πληροφορίες σχετικά με καταδικαστικές αποφάσεις για υπηκόους τρίτων χωρών και ανιθαγενείς (ECRIS-TCN). |
| --- | --- |

5.4.

6.   Η αποδοτικότητα των προτεινόμενων λύσεων

| 6.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την υιοθέτηση λύσεων που θα εξασφαλίσουν αποτελεσματικούς ελέγχους στα εξωτερικά σύνορα και μια συνεκτική προσέγγιση σε ολόκληρο τον χώρο Σένγκεν, μεταξύ άλλων σε σχέση με τη δυνατότητα προκαταρκτικών ελέγχων ταξιδιωτών με τη χρήση δεδομένων API. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Ωστόσο, ανεξάρτητα από τη γενική υποστήριξη του προτεινόμενου κανονισμού, η ΕΟΚΕ ανησυχεί για τους κινδύνους κατάχρησης που σχετίζονται με τη συγκέντρωση της διαδικασίας συλλογής και διαβίβασης δεδομένων API, συμπεριλαμβανομένων ιδίως των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Οι εν λόγω φόβοι δικαιολογούνται επίσης από το γεγονός ότι ο δρομολογητής μέσω του οποίου θα διαβιβάζονται τα δεδομένα βρίσκεται ακόμη στη φάση του σχεδιασμού — το έργο του σχεδιασμού, της κατασκευής, της ανάπτυξης, της διαχείρισης και της τεχνικής συντήρησής του ανατέθηκε στον οργανισμό eu-LISA. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η έγκριση του προτεινόμενου κανονισμού θα έχει αντίκτυπο στον προϋπολογισμό και στις ανάγκες προσωπικού του eu-LISA και των αρμόδιων συνοριακών αρχών των κρατών μελών. Εκτιμάται ότι το πρόσθετο κόστος θα περιλαμβάνει 45 εκατ. ευρώ (33 εκατ. βάσει του τρέχοντος ΠΔΠ) για την εγκατάσταση του δρομολογητή και 9 εκατ. ευρώ ετησίως από το 2029 και μετά για την τεχνική διαχείρισή του, καθώς και περίπου 27 εκατ. ευρώ για τα κράτη μέλη, και το κόστος αυτό θα βαρύνει τον προϋπολογισμό της ΕΕ. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον ακριβή και πλήρη προσδιορισμό των δεδομένων που περιλαμβάνονται στα δεδομένα API (όπως ορίζεται στο άρθρο 4 παράγραφοι 2 και 3 της πρότασης) για την ενίσχυση και τη διευκόλυνση των ελέγχων στα εξωτερικά σύνορα. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι ο προτεινόμενος κανονισμός επιτρέπει στην Επιτροπή να διασαφηνίσει πολυάριθμα λεπτομερή ζητήματα, ιδίως τεχνικής φύσεως, μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων που θα εκδοθούν σε μεταγενέστερη ημερομηνία. Συνεπώς, η τελική αξιολόγηση των προτεινόμενων κανονισμών εξαρτάται από τις λεπτομερείς διατάξεις που θα εκδοθούν μελλοντικά, καθώς και από την ποιότητα των τεχνικών λύσεων που έχουν υιοθετηθεί. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ οφείλει να επισημάνει τις ανησυχίες της αναφορικά με την προστασία των δεδομένων. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η αποτελεσματική προστασία των δεδομένων πρέπει να εξεταστεί ιδίως στο πλαίσιο της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων, ιδίως του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή και του δικαιώματος στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, το οποίο περιλαμβάνει το δικαίωμα στην ενημέρωση σχετικά με την απόκτηση, την αποθήκευση και την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως μια νέα υποχρέωση για τη διενέργεια συχνών ελέγχων προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ προτείνει να εξεταστεί εάν οι αρμόδιες εθνικές αρχές προστασίας δεδομένων θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι η επεξεργασία δεδομένων API που αποτελούν δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα ελέγχεται συχνότερα από μία φορά κάθε τέσσερα έτη. |
| --- | --- |

6.6.

| 6.7. | Προκειμένου να εξασφαλιστεί η βέλτιστη απόδοση του δρομολογητή, είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί η συνεργασία μεταξύ του eu-LISA, των κρατών μελών και των αερομεταφορέων. Συνεπώς, αποτελεί θετικό βήμα η υποχρέωση του eu-LISA να παρέχει κατάρτιση σε όσους ενδιαφέρονται για την τεχνική χρήση του δρομολογητή. |
| --- | --- |

6.7.

| 6.8. | Η ΕΟΚΕ, με γνώμονα την αρχή της αναλογικότητας και την επιδίωξη της μέγιστης προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, υποστηρίζει την εξαίρεση δεδομένων όπως η εθνικότητα, το φύλο και η ημερομηνία γέννησης από την υποχρέωση παροχής στατιστικών στοιχείων. |
| --- | --- |

6.8.

7.   Η σημασία του κανονισμού PNR (ο δεύτερος προτεινόμενος κανονισμός)

| 7.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί τον δεύτερο από τους προτεινόμενους κανονισμούς απαραίτητη και συνεπή τροποποίηση του συστήματος συλλογής και διαβίβασης δεδομένων PNR σε σχέση με τη μεταρρύθμιση των δεδομένων API. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Συνεπώς, η ενοποίηση του συστήματος μέσω της έγκρισης αμφότερων των κανονισμών σε επίπεδο ΕΕ και της δημιουργίας ενός δρομολογητή τον οποίο διαχειρίζεται ο eu-LISA θα αυξήσει επίσης την ασφάλεια μέσω μιας πιο αποτελεσματικής διαδικασίας αναγνώρισης των ταξιδιωτών υψηλού κινδύνου και θα επιβεβαιώσει τις ταξιδιωτικές συνήθειες ύποπτων ατόμων. |
| --- | --- |

7.2.

8.   Το κόστος των κανονισμών

| 8.1. | Η ΕΟΚΕ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η έγκριση των προτεινόμενων κανονισμών θα δημιουργήσει κόστος για τον προϋπολογισμό της ΕΕ, επιβαρύνσεις για τα κράτη μέλη, καθώς και επενδυτικές ανάγκες από την πλευρά του κλάδου των αεροπορικών μεταφορών (υπολογίζονται σε 75 εκατ. ευρώ περίπου, σύμφωνα με την εκτίμηση επιπτώσεων), αλλά συνολικά, τα οφέλη θα υπερβαίνουν το κόστος, επειδή το εν λόγω κόστος θα αντισταθμιστεί από την εξορθολογισμένη και συγκεντρωτική προσέγγιση για τη διαβίβαση των πληροφοριών στις αρμόδιες εθνικές αρχές. |
| --- | --- |

8.1.

| 8.2. | Οι προτεινόμενοι κανονισμοί μειώνουν το λειτουργικό κόστος και επίσης τις κυρώσεις που επιβάλλονται συνήθως λόγω ανεπαρκών ή ελλιπών ταξιδιωτικών δεδομένων. Επιπλέον, η έναρξη ισχύος των κανονισμών θα βελτιώσει την επιτήρηση των συνοριακών σημείων διέλευσης, το έργο των αερολιμενικών υπηρεσιών και των εθνικών συνοριακών αρχών και θα συμβάλει επίσης στη βελτίωση της ασφάλειας και στην καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης. Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα παραπάνω, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι προτεινόμενοι κανονισμοί δικαιολογούνται υπό το πρίσμα της θετικής ανάλυσης κόστους-οφέλους, όπως αναφέρεται στην εκτίμηση επιπτώσεων της Επιτροπής. |
| --- | --- |

8.2.

9.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 9.1. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία του Χάρτη στη διαδικασία εφαρμογής του προτεινόμενου κανονισμού, με ιδιαίτερη έμφαση στις ευάλωτες ομάδες, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία. Η νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) καθώς και το πλαίσιο των επί του παρόντος εκκρεμών υποθέσεων θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη επί του προκειμένου. |
| --- | --- |

9.1.

| 9.2. | Η νομολογία του ΔΕΕ έχει ιδιαίτερη σημασία για τους νέους κανόνες σχετικά με τη συλλογή και τη διαβίβαση δεδομένων PNR εντός του προτεινόμενου θεσμικού πλαισίου, ιδίως η απόφαση στην υπόθεση C-817/19. Η ΕΟΚΕ προτείνει επίσης η ορολογία και των δύο κανονισμών να λαμβάνει πλήρως υπόψη την πάγια νομολογία του ΔΕΕ. |
| --- | --- |

9.2.

| 9.3. | Όπως επισημαίνεται στο σημείο 1.6 ανωτέρω, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το πεδίο εφαρμογής είναι αιτιολογημένο σε αυτό το στάδιο. Ωστόσο, όταν οι κανονισμοί υποβληθούν σε εκ των υστέρων εκτίμηση επιπτώσεων, προτείνεται η Επιτροπή να αξιολογήσει την ανάγκη διεύρυνσης του πεδίου εφαρμογής σε άλλους τρόπους μεταφοράς, ιδίως στις θαλάσσιες μεταφορές. Σε μια τέτοια εκτίμηση, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη παράγοντες όπως η ιδιαιτερότητα κάθε τρόπου μεταφοράς, η διοικητική επιβάρυνση που επιβάλλεται στους μεταφορείς, καθώς και η αποδοτικότητα και η αποτελεσματικότητα της προστασίας των συνόρων της ΕΕ. |
| --- | --- |

9.3.

| 9.4. | Όπως επισημαίνεται στο σημείο 1.7 ανωτέρω, η ΕΟΚΕ προτείνει να αποσαφηνιστούν περαιτέρω οι κυρώσεις που επιβάλλονται σε ιδιωτικούς φορείς του κλάδου των αερομεταφορών, να ληφθεί υπόψη ένα «όριο ανοχής» σε επίπεδο ΕΕ για σφάλματα κατά τη συλλογή και τη διαβίβαση δεδομένων και να επιβάλλονται κυρώσεις μόνον υπό ορισμένες προϋποθέσεις. |
| --- | --- |

9.4.

| 9.5. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η έναρξη ισχύος των προτεινόμενων κανονισμών θα πρέπει να συνοδευτεί από ευρεία εκστρατεία ενημέρωσης, η οποία θα μπορούσε να συμβάλει στη γνωστοποίηση των στόχων τους στο κοινό και στη μείωση της πιθανότητας απρόβλεπτων περιστάσεων κατά την εφαρμογή των νέων διατάξεων. |
| --- | --- |

9.5.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  Υπάρχουν δύο προτάσεις: α) η πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη συλλογή και τη διαβίβαση εκ των προτέρων πληροφοριών για τους επιβάτες (API) για την ενίσχυση και τη διευκόλυνση των ελέγχων στα εξωτερικά σύνορα, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/817 και του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1726 και την κατάργηση της οδηγίας 2004/82/ΕΚ του Συμβουλίου· και β) η πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη συλλογή και τη διαβίβαση εκ των προτέρων πληροφοριών για τους επιβάτες με σκοπό την πρόληψη, ανίχνευση, διερεύνηση και δίωξη τρομοκρατικών και σοβαρών εγκλημάτων, και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/818.

1

(2)  Οδηγία 2004/82/ΕΚ του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, σχετικά με την υποχρέωση των μεταφορέων να κοινοποιούν τα στοιχεία των επιβατών (ΕΕ L 261 της 6.8.2004, σ. 24).

2

(3)  Οδηγία (EE) 2016/681 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, σχετικά με τη χρήση των δεδομένων που περιέχονται στις καταστάσεις ονομάτων επιβατών (PNR) για την πρόληψη, ανίχνευση, διερεύνηση και δίωξη τρομοκρατικών και σοβαρών εγκλημάτων (ΕΕ L 119 της 4.5.2016, σ. 132).

3

(4)  COM(2022) 729 final.

4

(5)  COM(2022) 731 final.

5

(6)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, αξιολόγηση της οδηγίας 2004/82/ΕΚ σχετικά με την υποχρέωση των μεταφορέων να κοινοποιούν τα στοιχεία των επιβατών (οδηγία API), Βρυξέλλες, 8.9.2020, SWD(2020) 174 final.

6

---

| 29.6.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 228/103 |
| --- | --- | --- | --- |

29.6.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 228/103

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την έγκριση τύπου μηχανοκίνητων οχημάτων και κινητήρων και των συστημάτων, κατασκευαστικών στοιχείων και χωριστών τεχνικών μονάδων που προορίζονται για τα οχήματα αυτά όσον αφορά τις εκπομπές τους και τη μακροβιότητα της μπαταρίας τους (Euro 7) και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 715/2007 και (ΕΚ) αριθ. 595/2009»

[COM(2022) 586 final — 2022/0365(COD)]

(2023/C 228/14)

| Εισηγητής: | ο κ. Bruno CHOIX |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Guido NELISSEN |

Εισηγητής:

ο κ. Bruno CHOIX

Συνεισηγητής:

ο κ. Guido NELISSEN

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 15.12.2022
  Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 21.12.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| Αρμόδιο τμήμα | Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 27.3.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 578 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 140/1/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 15.12.2022

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 21.12.2022

Νομική βάση

Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αρμόδιο τμήμα

Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

27.3.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

578

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

140/1/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η αυτοκινητοβιομηχανία έχει εισέλθει επί του παρόντος στον μεγαλύτερο μετασχηματισμό της ιστορίας της, δηλαδή την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και την ψηφιοποίηση των οδικών μεταφορών. Αυτό το νέο πρότυπο θα έχει βαθύ αντίκτυπο στη δομή της βιομηχανίας και στην ποσότητα και την ποιότητα των θέσεων εργασίας. Δεδομένης της κλίμακας της μετάβασης, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) απευθύνει έκκληση για μια σφαιρική βιομηχανική πολιτική που θα ενσωματώνει τις τρεις διαστάσεις της βιώσιμης ανάπτυξης: οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική. Η διάσταση της απασχόλησης πρέπει να αντιμετωπιστεί μέσω αυξημένων προσπαθειών όσον αφορά την επαγγελματική κατάρτιση, την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση του προσωπικού, τα τοπικά/περιφερειακά προγράμματα οικονομικής μετατροπής και επαγγελματικής ανακατάταξης, υποστηριζόμενων από καλά εδραιωμένο κοινωνικό διάλογο και την επιδίωξη διασφάλισης της διατήρησης/δημιουργίας αξιοπρεπών θέσεων εργασίας στον κλάδο. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη θέσπιση προτύπων εκπομπών Euro 7 ως σημαντικό στοιχείο για την επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) όσον αφορά την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα. Παράλληλα, αυτό θα επιτρέψει επίσης στην ΕΕ να διατηρήσει τη βιομηχανική της υπεροχή στις καθαρές τεχνολογίες της αυτοκινητοβιομηχανίας. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τις πολυάριθμες βελτιώσεις που έχουν εισαχθεί στην πρόταση κανονισμού: πρόληψη της παραποίησης, χρήση ψηφιακών τεχνολογιών, μείωση της πολυπλοκότητας, συμπερίληψη των ηλεκτρικών οχημάτων και των εκπομπών εκτός καυσαερίων. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ συνιστά μια «ρεαλιστική» και «αποδοτική» προσέγγιση κατά τον καθορισμό νέων προτύπων εκπομπών, και τούτο για διάφορους λόγους: |
| --- | --- |

1.4.

| 1.4.1. | Τήρηση της αρχής της αναλογικότητας: δεδομένου ότι οι κινητήρες εσωτερικής καύσης είναι πιθανό να καταστούν παρωχημένη τεχνολογία από το 2035 και μετά, οι προϋπολογισμοί που απαιτούνται για την τήρηση των νέων προτύπων δεν θα είναι πλέον διαθέσιμοι για άμεσες επενδύσεις σε καθαρά συστήματα κίνησης. |
| --- | --- |

1.4.1.

| 1.4.2. | Η ατομική κινητικότητα με αυτοκίνητο πρέπει να παραμείνει οικονομικά προσιτή, ώστε να αποφευχθεί η «φτώχεια στον τομέα της κινητικότητας» (καθώς δεν υπάρχουν επαρκείς εναλλακτικές επιλογές μεταφοράς εκτός των αστικών κέντρων). |
| --- | --- |

1.4.2.

| 1.4.3. | Εάν το κόστος των προτύπων εκπομπών Euro 7 είναι υπερβολικά υψηλό, είναι πιθανό να έχει τα αντίθετα από τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα, καθώς οι καταναλωτές θα αναβάλουν την αντικατάσταση του αυτοκινήτου τους και θα συνεχίσουν να οδηγούν τα πιο ρυπογόνα οχήματά τους, πράγμα που θα περιορίσει τα δυνητικά οφέλη για την υγεία από τα πρότυπα εκπομπών Euro 7. |
| --- | --- |

1.4.3.

| 1.5. | Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό όλα τα στοιχεία του νέου κανονισμού να βασίζονται σε επιστημονική ανάλυση κόστους-οφέλους. Επί του προκειμένου, όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη πρέπει οπωσδήποτε να έχουν την ίδια αντίληψη ως προς τον τρόπο υπολογισμού του κόστους των νέων προτύπων. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η παροχή κινήτρων στους καταναλωτές θα μπορούσε να επιταχύνει την ανανέωση του στόλου των αυτοκινήτων και θα είχε σημαντικά οφέλη για την υγεία, δεδομένου ότι η αντικατάσταση των οχημάτων Euro 1/I έως 5/V με οχήματα Euro 6/VI θα οδηγούσε σε μείωση των εκπομπών οξειδίων του αζώτου (NOx) κατά 80 %. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ ζητά ταχεία έγκριση του κανονισμού και ελάχιστη προθεσμία δύο ετών για τα ελαφρά επιβατηγά και επαγγελματικά οχήματα και τριών ετών για τα λεωφορεία και τα βαρέα οχήματα, ώστε να εξασφαλιστεί η τεχνική και οικονομική βιωσιμότητα του προτεινόμενου κανονισμού. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Πλαίσιο της πρότασης

| 2.1. | Ο κλάδος της αυτοκινητοβιομηχανίας αντιπροσωπεύει περίπου 10 % της προστιθέμενης αξίας που παράγει η βιομηχανία στην ΕΕ και απασχολεί 13 εκατομμύρια Ευρωπαίους, ήτοι σχεδόν 7 % του ενεργού πληθυσμού της Ένωσης. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η αυτοκινητοβιομηχανία, ενώ βρισκόταν σε συνεχή οικονομική ανάπτυξη εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα, από το 2018 αντιμετωπίζει ύφεση και κρίση στο οικονομικό της μοντέλο. Η συνεχιζόμενες κρίσεις οδήγησαν σε υποβάθμιση των προοπτικών ανάκαμψης της παραγωγής αυτοκινήτων παγκοσμίως, ιδίως δε στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Παράλληλα, οι φορείς της αλυσίδας παραγωγής του κλάδου καλούνται να δρομολογήσουν τους σημαντικότερους μετασχηματισμούς στην ιστορία του αυτοκινήτου από την εφεύρεσή του: τον εξηλεκτρισμό του συστήματος μετάδοσης ισχύος και την ψηφιοποίηση του οχήματος. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ως εκ τούτου, αντιμέτωπη με αυτή τη διαρθρωτική μετάβαση, η αυτοκινητοβιομηχανία έχει εισέλθει σε μια φάση σημαντικών επενδύσεων, που επιβαρύνει το οικονομικό της μοντέλο, και η οποία χρηματοδοτείται από τον περιορισμό των επενδύσεων στις παραδοσιακές τεχνολογίες (συμπεριλαμβανομένων των θερμικών κινητήρων) και τη μείωση του κόστους παραγωγής. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Επιπλέον, η εισαγωγή της ηλεκτρονικής ισχύος και της ψηφιακής τεχνολογίας ανοίγει τον δρόμο σε νέους ανταγωνιστές και αλλάζει τα δεδομένα στον κλάδο, υπονομεύοντας τη θέση των παραδοσιακών κατασκευαστών εξοπλισμού. Η μετάβαση αυτή αποτελεί σημαντικό παράγοντα εξέλιξης της απασχόλησης. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Σε ποσοτικούς όρους, η απασχόληση στον συγκεκριμένο βιομηχανικό κλάδο μειώνεται, σε συνάρτηση με τη μείωση της παραγωγικής ικανότητας και την απλούστευση των νέων συστημάτων κίνησης. Από ποιοτική άποψη, σημειώνεται σημαντική αλλαγή στην απασχόληση: οι ανάγκες του εξηλεκτρισμού και της ψηφιοποίησης απαιτούν την ενίσχυση της τεχνογνωσίας σε νέα πεδία δεξιοτήτων εντός της αυτοκινητοβιομηχανίας. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Οι ίδιες τάσεις ως προς την απασχόληση παρατηρούνται και στην παροχή υπηρεσιών στον κλάδο των αυτοκινήτων: τα νέα συστήματα κίνησης έχουν λιγότερες ανάγκες συντήρησης και συνεπάγονται εξέλιξη των δεξιοτήτων. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Στο πλαίσιο αυτό δημοσιεύθηκε στις 10 Νοεμβρίου 2022, μετά από επανειλημμένες καθυστερήσεις, η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα νέα πρότυπα εκπομπών Euro 7 για αυτοκίνητα, επαγγελματικά οχήματα, φορτηγά και λεωφορεία. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η πρόταση για νέα πρότυπα εκπομπών Euro 7 αποτελεί μέρος μιας πολύ ευρύτερης δέσμης πολιτικών της ΕΕ που αποβλέπει στην αντιμετώπιση της συνδεόμενης με τις μεταφορές ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Οι ευρωπαϊκές ρυθμίσεις για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα, τον περιοδικό τεχνικό έλεγχο, τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CO2), την ποιότητα των καυσίμων, τις υποδομές εναλλακτικών καυσίμων, τα καθαρά οχήματα και την ευρωβινιέτα αντικατοπτρίζουν στο σύνολό τους την ανάγκη μείωσης της σημαντικής συμβολής των μεταφορών στην ατμοσφαιρική ρύπανση. Αλληλοσυμπληρώνονται με στόχο την επίτευξη της φιλοδοξίας της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας για το κλίμα και τη μηδενική ρύπανση, και τη συμβολή στη μετάβαση προς τη βιώσιμη κινητικότητα. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Τα νέα πρότυπα Euro 7 θα είναι πιθανότατα τα τελευταία για τα αυτοκίνητα με θερμικό κινητήρα, καθώς στο πλαίσιο της δέσμης προσαρμογής στον στόχο του 55 %, του 2021, αποφασίστηκε να επιταχυνθεί η απαλλαγή του κλάδου της αυτοκινητοβιομηχανίας από τις ανθρακούχες εκπομπές, με αποτέλεσμα τη συμφωνία μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (στις 27 Οκτωβρίου 2022) για τη μείωση των εκπομπών CO2 από τα αυτοκίνητα κατά 55 % έως το 2030 και για την απαγόρευση της πώλησης νέων αυτοκινήτων με θερμικό κινητήρα (συμπεριλαμβανομένων των υβριδικών) από το 2035. |
| --- | --- |

2.10.

3.   Περιεχόμενο της πρότασης

Οι κυριότερες αλλαγές που προτείνονται στον κανονισμό:

| — | για τα αυτοκίνητα και τα φορτηγά, τόσο τα πετρελαιοκίνητα όσο και τα βενζινοκίνητα, θα ισχύουν αυστηρότερα όρια εκπομπών (παρότι τα όρια NOx για τα αυτοκίνητα παραμένουν στο ίδιο επίπεδο), |
| --- | --- |

—

για τα αυτοκίνητα και τα φορτηγά, τόσο τα πετρελαιοκίνητα όσο και τα βενζινοκίνητα, θα ισχύουν αυστηρότερα όρια εκπομπών (παρότι τα όρια NOx για τα αυτοκίνητα παραμένουν στο ίδιο επίπεδο),

| — | θα διευρυνθούν οι συνθήκες δοκιμής ως προς τις εκπομπές σε πραγματικές συνθήκες οδήγησης, ενώ θα καταργηθούν οι συντελεστές συμμόρφωσης, |
| --- | --- |

—

θα διευρυνθούν οι συνθήκες δοκιμής ως προς τις εκπομπές σε πραγματικές συνθήκες οδήγησης, ενώ θα καταργηθούν οι συντελεστές συμμόρφωσης,

| — | θα δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στις πιο σύντομες διαδρομές: η απόσταση στην οποία θα υπολογίζεται ο προϋπολογισμός εκπομπών κατά την εκκίνηση με ψυχρό κινητήρα θα μειωθεί από 16 km σε 10 km, |
| --- | --- |

—

θα δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στις πιο σύντομες διαδρομές: η απόσταση στην οποία θα υπολογίζεται ο προϋπολογισμός εκπομπών κατά την εκκίνηση με ψυχρό κινητήρα θα μειωθεί από 16 km σε 10 km,

| — | θα μετρώνται και θα ρυθμίζονται και οι εκπομπές εκτός καυσαερίων: τα σωματίδια πέδησης και τα μικροπλαστικά από τα ελαστικά, |
| --- | --- |

—

θα μετρώνται και θα ρυθμίζονται και οι εκπομπές εκτός καυσαερίων: τα σωματίδια πέδησης και τα μικροπλαστικά από τα ελαστικά,

| — | θα αυξηθούν οι απαιτήσεις ανθεκτικότητας: 200 000 km ή 10 έτη για τα ελαφρά επιβατηγά και επαγγελματικά οχήματα, 875 000 km χωρίς χρονικό περιορισμό για τα φορτηγά και τα λεωφορεία, |
| --- | --- |

—

θα αυξηθούν οι απαιτήσεις ανθεκτικότητας: 200 000 km ή 10 έτη για τα ελαφρά επιβατηγά και επαγγελματικά οχήματα, 875 000 km χωρίς χρονικό περιορισμό για τα φορτηγά και τα λεωφορεία,

| — | θα θεσπιστεί συνεχής έλεγχος των εκπομπών, χάρη σε ενσωματωμένο σύστημα παρακολούθησης: μέτρηση των πραγματικών εκπομπών από αισθητήρες επί του οχήματος καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής ενός οχήματος, |
| --- | --- |

—

θα θεσπιστεί συνεχής έλεγχος των εκπομπών, χάρη σε ενσωματωμένο σύστημα παρακολούθησης: μέτρηση των πραγματικών εκπομπών από αισθητήρες επί του οχήματος καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής ενός οχήματος,

| — | η μακροβιότητα των μπαταριών θα εκτιμάται με έλεγχο της εξέλιξης της χωρητικότητάς τους καθώς αυξάνονται τα διανυθέντα χιλιόμετρα, |
| --- | --- |

—

η μακροβιότητα των μπαταριών θα εκτιμάται με έλεγχο της εξέλιξης της χωρητικότητάς τους καθώς αυξάνονται τα διανυθέντα χιλιόμετρα,

| — | αυστηρότεροι κανόνες θα εξασφαλίζουν ότι τα οχήματα δεν θα παραποιούνται, |
| --- | --- |

—

αυστηρότεροι κανόνες θα εξασφαλίζουν ότι τα οχήματα δεν θα παραποιούνται,

| — | θα θεσπιστούν όρια εκπομπών για ρύπους που δεν υπόκειντο σε ρύθμιση μέχρι στιγμής (αμμωνία για τα επιβατικά αυτοκίνητα, φορμαλδεΰδη για τα φορτηγά). Για πρώτη φορά, θεσπίζονται όρια που θα ρυθμίζουν τις εκπομπές που προκαλούνται από την εξάτμιση κατά τον ανεφοδιασμό με καύσιμα. |
| --- | --- |

—

θα θεσπιστούν όρια εκπομπών για ρύπους που δεν υπόκειντο σε ρύθμιση μέχρι στιγμής (αμμωνία για τα επιβατικά αυτοκίνητα, φορμαλδεΰδη για τα φορτηγά). Για πρώτη φορά, θεσπίζονται όρια που θα ρυθμίζουν τις εκπομπές που προκαλούνται από την εξάτμιση κατά τον ανεφοδιασμό με καύσιμα.

4.   Γενικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Μολονότι το 2019 οι πρόωροι θάνατοι που αποδίδονται στην έκθεση σε ατμοσφαιρικούς ρύπους μειώθηκαν κατά 33 % στην ΕΕ των 27 σε σύγκριση με το 2005, εξακολουθούν να απαιτούνται πιο φιλόδοξα όρια. Στο πλαίσιο αυτό, οι οδικές μεταφορές ευθύνονται για το 37 % των συνολικών εκπομπών NOx, εκτιμάται δε ότι κάθε χρόνο τα λεπτά αιωρούμενα σωματίδια και τα οξείδια του αζώτου από την οδική κυκλοφορία ευθύνονται για περισσότερους από 70 000 πρόωρους θανάτους στην ΕΕ των 27. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η Επιτροπή επέλεξε μια «ρεαλιστική» προσέγγιση για τη θέσπιση των νέων κανόνων. Τα αυτοκίνητα με κινητήρα εσωτερικής καύσης θα παραμείνουν οικονομικά προσιτά, παρότι τα αυστηρότερα πρότυπα για τα πετρελαιοκίνητα οχήματα είναι πιθανό να επιταχύνουν τη μείωση της προσφοράς τέτοιου είδους οχημάτων. Δεν πρέπει να παραβλέπεται, εξάλλου, ότι τα νέα πρότυπα CO2 θα έχουν επίσης αντίκτυπο στην τιμή αγοράς των οχημάτων. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Αν και λιγότερο φιλόδοξο απ’ ό,τι πολλοί ανέμεναν όσον αφορά τον καθορισμό των τιμών εκπομπών, το πρότυπο Euro 7 αποτελεί ευρείας κλίμακας αναθεώρηση και αντιμετωπίζει αποτελεσματικά ορισμένες αδυναμίες του προτύπου Euro 6, όπως ο κίνδυνος παραποίησης, η πολυπλοκότητα των κανόνων, η γήρανση των οχημάτων και οι εκπομπές σε πραγματικές συνθήκες. Υιοθετεί επίσης μια πολύ ευρύτερη προσέγγιση, καθώς συμπεριλαμβάνει τα ηλεκτρικά οχήματα και τις εκτός καυσαερίων εκπομπές. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η κανονιστική πίεση από τα διαδοχικά πρότυπα εκπομπών Euro προήγαγε την καινοτομία στον σχεδιασμό των συστημάτων ελέγχου των εκπομπών και των συστημάτων κίνησης, και συνέβαλε στη βιομηχανική υπεροχή της Ένωσης. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό τα πρότυπα της ΕΕ να εξακολουθήσουν να προηγούνται των προτύπων που αναπτύσσονται στις κρίσιμες αγορές. Η πρωτοπορία στην ολοκλήρωση των ψηφιακών και καθαρών τεχνολογιών αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα για την πρόσβαση στις διεθνείς αγορές. Από την άποψη αυτή, θα πρέπει επίσης να εξεταστεί το ενδεχόμενο πιο φιλόδοξων προτύπων, όπως οι απαιτήσεις ανθεκτικότητας των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής (ΗΠΑ) (240 000 km ή 15 έτη). |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η παροχή κινήτρων στους καταναλωτές θα μπορούσε να επιταχύνει την ανανέωση του στόλου των αυτοκινήτων, γεγονός που θα είχε σαφή αντίκτυπο στην ποιότητα του αέρα και τη μείωση των εκπομπών. Η αντικατάσταση του παλαιού στόλου με τα πλέον πρόσφατα οχήματα, που συμμορφώνονται με το πρότυπο Euro 6, σε συνδυασμό με τον εν εξελίξει εξηλεκτρισμό, θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντική μείωση (κατά 80 %) των εκπομπών NOx από τις οδικές μεταφορές έως το 2035. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ ζητά να διενεργηθεί αξιόπιστη και επιστημονική ανάλυση κόστους-οφέλους για το καθένα από τα προς ρύθμιση νέα στοιχεία, προκειμένου να διευκρινιστεί σε ποιο βαθμό η καθεμιά από τις απαιτήσεις αυτές ξεχωριστά θα μπορούσε να συμβάλει σε αποδοτική μείωση των εκπομπών. Από αυτή την άποψη, είναι σημαντικό όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να κατανοούν με τον ίδιο τρόπο την ανάλυση του πρόσθετου κόστους που συνδέεται με την εφαρμογή του προτύπου Euro 7. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η ατομική κινητικότητα με αυτοκίνητο πρέπει να παραμείνει προσβάσιμη και οικονομικά προσιτή για όλους, ιδίως δε για όσους δεν έχουν πρόσβαση σε ποιοτικές δημόσιες συγκοινωνίες (ή άλλες λύσεις μετακίνησης). Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ καλεί την αυτοκινητοβιομηχανία να διατηρήσει την προσφορά οχημάτων κατώτερης κατηγορίας που να είναι προσιτά σε όλους. Δεδομένου ότι οι τιμές των αυτοκινήτων αυξάνονται πολύ ταχύτερα από την αγοραστική δύναμη και ότι οι υπηρεσίες κοινόχρηστης κινητικότητας δεν αποτελούν ακόμη ικανή εναλλακτική λύση, η ΕΟΚΕ είναι επίσης πεπεισμένη ότι είναι πλέον καιρός να ληφθεί σοβαρά υπόψη το πρόβλημα της «φτώχειας στον τομέα της κινητικότητας». |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Σε γενικές γραμμές, η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι θα πρέπει να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ των τριών διαστάσεων της βιώσιμης ανάπτυξης. Η επένδυση τόσο στη μετάβαση σε ηλεκτρικά οχήματα όσο και στον ανασχεδιασμό του θερμικού κινητήρα θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανταγωνιστικά μειονεκτήματα για την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία έναντι των κατασκευαστών που παράγουν αποκλειστικά ηλεκτρικά οχήματα ή των αλλοδαπών κατασκευαστών αυτοκινήτων που δεν υπόκεινται στις ίδιες υποχρεώσεις. Επιπλέον, πρέπει να αποτραπεί το ενδεχόμενο οι υπερβολικά υψηλές τιμές των αυτοκινήτων που συμμορφώνονται με το πρότυπο Euro 7 να έχουν ως αποτέλεσμα να αναβάλουν οι καταναλωτές την αντικατάσταση των πιο ρυπογόνων αυτοκινήτων τους. Κάτι τέτοιο θα μείωνε σημαντικά τα δυνητικά οφέλη του προτύπου Euro 7, ενώ παράλληλα θα προκαλούσε αναδιαρθρώσεις της βιομηχανίας, λόγω κατάρρευσης των πωλήσεων. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Δεδομένης της κλίμακας του μετασχηματισμού, η ΕΟΚΕ απευθύνει έκκληση για μια συνεπή βιομηχανική πολιτική, ικανή να ανταποκριθεί στην τριπλή πρόκληση που αντιμετωπίζει η αυτοκινητοβιομηχανία:






  — | περιβάλλον: συμβολή στην επίτευξη των στόχων της Πράσινης Συμφωνίας και των νέων προτύπων εκπομπών που θεσπίζει η οδηγία για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα, |
| --- | --- | --- |

4.9.

—

περιβάλλον: συμβολή στην επίτευξη των στόχων της Πράσινης Συμφωνίας και των νέων προτύπων εκπομπών που θεσπίζει η οδηγία για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα,

| — | οικονομία: διατήρηση της βιομηχανικής υπεροχής, διαφύλαξη της αλυσίδας εφοδιασμού της αυτοκινητοβιομηχανίας στην ΕΕ, ανάπτυξη ενός ισχυρού οικοσυστήματος για τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, |
| --- | --- |

—

οικονομία: διατήρηση της βιομηχανικής υπεροχής, διαφύλαξη της αλυσίδας εφοδιασμού της αυτοκινητοβιομηχανίας στην ΕΕ, ανάπτυξη ενός ισχυρού οικοσυστήματος για τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα,

| — | κοινωνική πτυχή: ένα πλαίσιο δίκαιης μετάβασης, εκ των προτέρων ενημέρωση και διαβούλευση καθώς και κοινωνικός διάλογος για την πρόβλεψη και τη διαχείριση της μετάβασης, σχέδια επανειδίκευσης σε περιφερειακό επίπεδο, επαγγελματική επανειδίκευση και διατήρηση ποιοτικών θέσεων εργασίας. |
| --- | --- |

—

κοινωνική πτυχή: ένα πλαίσιο δίκαιης μετάβασης, εκ των προτέρων ενημέρωση και διαβούλευση καθώς και κοινωνικός διάλογος για την πρόβλεψη και τη διαχείριση της μετάβασης, σχέδια επανειδίκευσης σε περιφερειακό επίπεδο, επαγγελματική επανειδίκευση και διατήρηση ποιοτικών θέσεων εργασίας.

5.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 5.1. | Στην πρότασή της, η Επιτροπή προβλέπει δύο διαφορετικές ημερομηνίες εφαρμογής: Ιούλιος του 2025 για τα ελαφρά οχήματα και Ιούλιος του 2027 για τα βαρέα οχήματα. Και στις δύο περιπτώσεις, η ημερομηνία αφορά την ημερομηνία από την οποία τα κράτη μέλη θα πρέπει να αρνούνται την ταξινόμηση οχημάτων που δεν συμμορφώνονται με τους κανόνες Euro 7.
  Η επιλογή των ημερομηνιών αυτών εγείρει ερωτήματα, ιδίως όσον αφορά τα ελαφρά οχήματα. |
| --- | --- |

5.1.

Η επιλογή των ημερομηνιών αυτών εγείρει ερωτήματα, ιδίως όσον αφορά τα ελαφρά οχήματα.

| 5.1.1. | Η πρόταση του Ιουλίου του 2025 δεν φαίνεται ρεαλιστική. Οι κατασκευαστές θα πρέπει να τροποποιήσουν την παραγωγή πολλούς μήνες πριν από την εν λόγω προθεσμία, ώστε να αποφευχθεί η παραγωγή αποθεμάτων οχημάτων Euro 6 που δεν θα μπορούν πλέον να ταξινομηθούν, συνήθως δε απαιτείται περισσότερο από ένα έτος για την έγκριση ολόκληρου του στόλου. Ως εκ τούτου, οι εγκρίσεις θα έπρεπε να αρχίσουν στις αρχές του 2024, δηλαδή αμέσως μετά την έκδοση του κανονισμού Euro 7, και ενδεχομένως πριν από τη δημοσίευση της εκτελεστικής του νομοθεσίας.
  Η πρόταση του Ιουλίου του 2027 για τα βαρέα οχήματα μπορεί να φαίνεται πιο πρόσφορη, αλλά πρέπει να ληφθεί υπόψη ο χρόνος που απαιτείται για την ανάπτυξη καινοτόμων τεχνικών λύσεων, όπως ο ηλεκτροθερμαινόμενος καταλύτης, οι οποίες θα είναι απαραίτητες για την επίτευξη των προτεινόμενων ορίων εκπομπών. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ταχεία έγκριση του κανονισμού και η ελάχιστη προθεσμία (από την υιοθέτηση) δύο ετών για τα ελαφρά επιβατηγά και επαγγελματικά οχήματα και τριών ετών για τα βαρέα οχήματα είναι αναγκαία στοιχεία για τη διασφάλιση της τεχνικής και οικονομικής βιωσιμότητας του προτεινόμενου κανονισμού. |
| --- | --- |

5.1.1.

Η πρόταση του Ιουλίου του 2027 για τα βαρέα οχήματα μπορεί να φαίνεται πιο πρόσφορη, αλλά πρέπει να ληφθεί υπόψη ο χρόνος που απαιτείται για την ανάπτυξη καινοτόμων τεχνικών λύσεων, όπως ο ηλεκτροθερμαινόμενος καταλύτης, οι οποίες θα είναι απαραίτητες για την επίτευξη των προτεινόμενων ορίων εκπομπών. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ταχεία έγκριση του κανονισμού και η ελάχιστη προθεσμία (από την υιοθέτηση) δύο ετών για τα ελαφρά επιβατηγά και επαγγελματικά οχήματα και τριών ετών για τα βαρέα οχήματα είναι αναγκαία στοιχεία για τη διασφάλιση της τεχνικής και οικονομικής βιωσιμότητας του προτεινόμενου κανονισμού.

| 5.2. | Όσον αφορά τα ελαφρά οχήματα, ο προτεινόμενος κανονισμός προβλέπει ότι τα διάφορα όρια εκπομπών που ισχύουν για τα επαγγελματικά οχήματα ανάλογα με τη μάζα τους θα αντικατασταθούν από ένα ενιαίο σύνολο τιμών, που θα καλύπτει όλα τα επαγγελματικά οχήματα, υπό την προϋπόθεση ο λόγος της ισχύος προς τη μάζα να παραμένει κάτω από 35 kW/t. Αυτή η προσπάθεια απλούστευσης είναι αξιέπαινη, αλλά είναι πιθανό να έχει σημαντικό αντίκτυπο στη δραστηριότητα του τμήματος των ελαφρών επαγγελματικών οχημάτων, ιδίως δε των οχημάτων που έχουν υποστεί μετατροπές, και μάλιστα εφόσον οι ημερομηνίες εφαρμογής για τα ελαφρά και τα βαρέα επαγγελματικά οχήματα δεν συμπίπτουν. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της χορήγησης παρεκκλίσεων και ευελιξίας κατά την εφαρμογή, για παράδειγμα στην περίπτωση μετατροπής ελαφρού επαγγελματικού οχήματος κατηγορίας N1 (μάζα κάτω των 3 500 kg) σε μικρό λεωφορείο κατηγορίας M2 (μάζα κάτω των 5 000 kg). |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Στο πλαίσιο της ψηφιακής φιλοδοξίας της Πράσινης Συμφωνίας, η Επιτροπή προτείνει να εισαχθεί στα ελαφρά και τα βαρέα επαγγελματικά οχήματα μια καινοτόμος συσκευή με την ονομασία OBM («ενσωματωμένο σύστημα παρακολούθησης»), σχεδιασμένη για τη συνεχή καταγραφή, επί του οχήματος, του επιπέδου των εκπομπών ρύπων, και τούτο με στόχο:






  — | να εντοπίζει τυχόν υπέρβαση εκπομπών που δεν ανιχνεύεται από το ενσωματωμένο σύστημα διάγνωσης (OBD), |
| --- | --- | --- |

5.3.

—

να εντοπίζει τυχόν υπέρβαση εκπομπών που δεν ανιχνεύεται από το ενσωματωμένο σύστημα διάγνωσης (OBD),

| — | να διαβιβάζει περιοδικά τις τιμές εκπομπών σε εξυπηρετητές για τη διευκόλυνση των δραστηριοτήτων εποπτείας της αγοράς, των ελέγχων συμμόρφωσης εν χρήσει και του τεχνικού ελέγχου.
  Ένα τέτοιο σύστημα μπορεί πράγματι να συμβάλει στην απλούστευση των διαδικασιών εποπτείας, η ανάπτυξή του όμως απαιτεί την ταχεία ανάπτυξη τεχνικών ρυθμίσεων που θα καταστήσουν δυνατό τον προσδιορισμό του απαιτούμενου εξοπλισμού (αισθητήρες, λογισμικό κ.λπ.). Η εξέλιξη αυτή, η οποία θα έχει δυνητικά ισχυρό αντίκτυπο στους χρήστες, θα απαιτήσει από μόνη της περίοδο τριών ετών, μετά τη δημοσίευση του τεχνικού κανονισμού, για να τεθεί σε λειτουργία. |
| --- | --- |

—

να διαβιβάζει περιοδικά τις τιμές εκπομπών σε εξυπηρετητές για τη διευκόλυνση των δραστηριοτήτων εποπτείας της αγοράς, των ελέγχων συμμόρφωσης εν χρήσει και του τεχνικού ελέγχου.

Ένα τέτοιο σύστημα μπορεί πράγματι να συμβάλει στην απλούστευση των διαδικασιών εποπτείας, η ανάπτυξή του όμως απαιτεί την ταχεία ανάπτυξη τεχνικών ρυθμίσεων που θα καταστήσουν δυνατό τον προσδιορισμό του απαιτούμενου εξοπλισμού (αισθητήρες, λογισμικό κ.λπ.). Η εξέλιξη αυτή, η οποία θα έχει δυνητικά ισχυρό αντίκτυπο στους χρήστες, θα απαιτήσει από μόνη της περίοδο τριών ετών, μετά τη δημοσίευση του τεχνικού κανονισμού, για να τεθεί σε λειτουργία.

| 5.4. | Όσον αφορά τα ελαφρά οχήματα, οι οριακές τιμές που προτείνει η Επιτροπή μπορεί να μην φαίνονται φιλόδοξες, δεδομένου ότι αντιστοιχούν, καταρχήν, στην εναρμόνιση με την κατώτατη τιμή που προβλέπεται στις προδιαγραφές Euro 6 για τους πετρελαιοκίνητους και τους βενζινοκίνητους κινητήρες. Ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι:






  — | στα παραρτήματά του, το σχέδιο κανονισμού προβλέπει επαναπροσδιορισμό των όρων που εγγυώνται επί του παρόντος την αντιπροσωπευτικότητα της δοκιμής στο δρόμο σχετικά με τη συνήθη χρήση του οχήματος, γεγονός που θα υποχρεώσει τους κατασκευαστές να αναβαθμίσουν τα συστήματα μετεπεξεργασίας, |
| --- | --- | --- |

5.4.

—

στα παραρτήματά του, το σχέδιο κανονισμού προβλέπει επαναπροσδιορισμό των όρων που εγγυώνται επί του παρόντος την αντιπροσωπευτικότητα της δοκιμής στο δρόμο σχετικά με τη συνήθη χρήση του οχήματος, γεγονός που θα υποχρεώσει τους κατασκευαστές να αναβαθμίσουν τα συστήματα μετεπεξεργασίας,

| — | η εναρμόνιση των ορίων με βάση τις καλύτερες επιδόσεις οδηγεί σε αύξηση των περιορισμών τόσο για τα βενζινοκίνητα οχήματα [το όριο μονοξειδίου του άνθρακα (CO) μειώνεται κατά 50 % για τα βενζινοκίνητα επιβατικά αυτοκίνητα] όσο και για τα πετρελαιοκίνητα (το όριο NOx μειώνεται κατά 40 % για τα βαρέα πετρελαιοκίνητα επαγγελματικά οχήματα), |
| --- | --- |

—

η εναρμόνιση των ορίων με βάση τις καλύτερες επιδόσεις οδηγεί σε αύξηση των περιορισμών τόσο για τα βενζινοκίνητα οχήματα [το όριο μονοξειδίου του άνθρακα (CO) μειώνεται κατά 50 % για τα βενζινοκίνητα επιβατικά αυτοκίνητα] όσο και για τα πετρελαιοκίνητα (το όριο NOx μειώνεται κατά 40 % για τα βαρέα πετρελαιοκίνητα επαγγελματικά οχήματα),

| — | σε αντίθεση με τον κανονισμό Euro 6, στον κανονισμό Euro 7 προβλέπεται να μην υπάρχουν πλέον καθόλου περιθώρια ανοχής, καθώς η βάση του νέου κανονισμού θα είναι η δοκιμή στον δρόμο. |
| --- | --- |

—

σε αντίθεση με τον κανονισμό Euro 6, στον κανονισμό Euro 7 προβλέπεται να μην υπάρχουν πλέον καθόλου περιθώρια ανοχής, καθώς η βάση του νέου κανονισμού θα είναι η δοκιμή στον δρόμο.

| 5.5. | Δεδομένου ότι τα μικροπλαστικά από ελαστικά είναι μία από τις σημαντικότερες πηγές ρύπανσης των ωκεανών και ότι προς το παρόν δεν έχει καθοριστεί κανένα όριο λόγω της απουσίας σχετικής διαδικασίας σε επίπεδο Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), υπάρχει επείγουσα ανάγκη να κινηθεί μια τέτοια διαδικασία το συντομότερο δυνατόν. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Η CCMI διερωτάται κατά πόσον υπάρχει ανάγκη θέσπισης προτύπων εκπομπών αμμωνίας για τα αυτοκίνητα. Δεδομένου ότι ο κλάδος των μεταφορών αντιπροσωπεύει λιγότερο από το 1 % των εκπομπών αμμωνίας στην Ευρώπη, το κόστος του μέτρου αυτού δεν φαίνεται να είναι ανάλογο προς τα οφέλη. Η CCMI διερωτάται επίσης κατά πόσον είναι σκόπιμο να επιβληθεί στα οχήματα ένα σύστημα για τον περιορισμό των εκπεμπόμενων αναθυμιάσεων κατά τον ανεφοδιασμό με καύσιμα, ενώ η Ευρώπη έχει ήδη θεσπίσει συσκευή αναρρόφησης σε επίπεδο αντλίας διανομής καυσίμων. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Όσον αφορά τα βαρέα οχήματα, οι οριακές τιμές που προτείνει η Επιτροπή αποκλίνουν σημαντικά από τις αντίστοιχες τιμές στον κανονισμό Euro 6, με στόχους μείωσης κατά 80 % για τα NOx και τα αιωρούμενα σωματίδια και έως 95 % για το CO. Εξάλλου, λόγω των επιπτώσεών τους στο φαινόμενο του θερμοκηπίου, η Επιτροπή προτείνει να ρυθμιστούν μεμονωμένα τα όρια του μεθανίου (CH4) και του υποξειδίου του αζώτου (N2O), για το τελευταίο μάλιστα σε ιδιαίτερα χαμηλό επίπεδο. Εννοείται ότι οι αλλαγές αυτές θα απαιτήσουν σημαντικές επενδύσεις που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη στις επικείμενες συζητήσεις σχετικά με την πορεία των βαρέων επαγγελματικών οχημάτων όσον αφορά τις εκπομπές CO2 (1). |
| --- | --- |

5.7.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  COM(2023) 88 final.

1

---

| 29.6.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 228/108 |
| --- | --- | --- | --- |

29.6.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 228/108

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2011/36/ΕΕ για την πρόληψη και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και για την προστασία των θυμάτων της»

[COM(2022) 732 final — 2022/0426(COD)] και

«Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Έκθεση σχετικά με την πρόοδο που σημειώνεται στις ενέργειες για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων (τέταρτη έκθεση)»

[COM(2022) 736 final]

(2023/C 228/15)

| Εισηγητής: | ο κ. José Antonio MORENO DÍAZ |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Pietro Vittorio BARBIERI |

Εισηγητής:

ο κ. José Antonio MORENO DÍAZ

Συνεισηγητής:

ο κ. Pietro Vittorio BARBIERI

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 8.2.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 3.4.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 578 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 125/01/01 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 8.2.2023

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

3.4.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

578

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

125/01/01

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η εμπορία ανθρώπων αποτελεί ειδεχθές έγκλημα και σοβαρή παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων των ανθρώπων. Στη στρατηγική ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης του 2020 επισημαίνεται ο ρόλος του οργανωμένου εγκλήματος στην εμπορία ανθρώπων, καθώς και το ανθρώπινο κόστος που συνεπάγεται. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Το 2011 εγκρίθηκε η οδηγία 2011/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1) για την πρόληψη και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και για την προστασία των θυμάτων της. Το 2021, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε τη στρατηγική της ΕΕ για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων 2021-2025 και ανέφερε ήδη ότι η εφαρμογή της οδηγίας θα πρέπει να αξιολογηθεί προκειμένου να βελτιωθεί η υλοποίησή της. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την τέταρτη έκθεση προόδου στην οποία επισημαίνεται η εξέλιξη των φαινομένων, καθώς και την πρόταση για την τροποποίηση της οδηγίας για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων. Η οδηγία αποσκοπεί στην πρόληψη και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και στην προστασία των θυμάτων της. Προς τον σκοπό αυτόν, η οδηγία οργανώνεται με βάση τρεις άξονες δράσης: (i) ποινικοποίηση, διερεύνηση και δίωξη της εμπορίας ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένου του ορισμού των αδικημάτων, των ποινών και των κυρώσεων· (ii) παροχή συνδρομής, στήριξης και προστασίας στα θύματα εμπορίας ανθρώπων· (iii) πρόληψη της εμπορίας ανθρώπων. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί θετικό το γεγονός ότι διευρύνεται ο ορισμός των διαφόρων μορφών εκμετάλλευσης. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι τα εγκλήματα αυτά θα πρέπει να νοούνται ως ένας μη εξαντλητικός κατάλογος, δεδομένου ότι δυστυχώς οι μορφές εκμετάλλευσης προσλαμβάνουν νέες πτυχές κάθε μέρα. Πιστεύει ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να αντιλαμβάνονται το ζήτημα της εμπορίας ανθρώπων κατ’ αυτόν τον τρόπο, με μια σφαιρική επισκόπηση των ζητημάτων που συνδέονται με την εκμετάλλευση. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η διάσταση του φύλου θα πρέπει να ενισχυθεί στο περιεχόμενο και την εφαρμογή της οδηγίας, δεδομένου ότι η συντριπτική πλειονότητα των θυμάτων είναι γυναίκες και κορίτσια. Ομοίως, θα πρέπει να δοθεί προσοχή σε ευάλωτες καταστάσεις που ενδέχεται να ευνοήσουν την παγίδευση και την εκμετάλλευση από εγκληματικά και άλλα δίκτυα. Επιπλέον, απαιτείται μεγαλύτερη προσοχή για άλλες ευάλωτες ομάδες, συμπεριλαμβανομένων των προσφύγων, των αιτούντων άσυλο και των ατόμων που δεν διαθέτουν επίσημα έγγραφα ή έχουν επισφαλές καθεστώς διαμονής. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη ρητή αναφορά στη διαδικτυακή διάσταση των αδικημάτων εμπορίας ανθρώπων. Η χρήση νέων τεχνολογιών έχει ευνοήσει τα αδικήματα εμπορίας ανθρώπων, διευκολύνοντας και επιτρέποντας μεγαλύτερη πρόσβαση στα θύματα και την εκμετάλλευσή τους και δημιουργώντας περισσότερες δυσκολίες στην ιχνηλάτηση των απολαβών από τα εγκλήματα αυτά. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ανάπτυξη ενός καλύτερου συστήματος επιβολής κυρώσεων από την Επιτροπή. Δεδομένου ότι η αξιολόγηση έδειξε ότι τα περισσότερα κράτη μέλη δεν είχαν αναπτύξει πλήρως τα προαιρετικά μέτρα επιβολής κυρώσεων, το νέο υποχρεωτικό σύστημα, το οποίο κάνει διάκριση μεταξύ κοινών και διακεκριμένων αδικημάτων, ενισχύει την καταπολέμηση των αδικημάτων εμπορίας ανθρώπων. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης το γεγονός ότι τα νομικά πρόσωπα μπορούν να τιμωρούνται με κυρώσεις που μπορούν να τα αποκλείουν από τη λήψη κρατικής ενίσχυσης ή στήριξης, από το προσωρινό ή οριστικό κλείσιμο των εγκαταστάσεων ή από την προσωρινή ή οριστική διακοπή της άσκησης εμπορικών δραστηριοτήτων. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η συνειδητή χρήση των υπηρεσιών που παρέχονται με εκμετάλλευση ανθρώπων θα μπορούσε να συνδεθεί με την οδηγία για την εταιρική δέουσα επιμέλεια όσον αφορά τη βιωσιμότητα, ώστε να μπορούν να λογοδοτούν και οι επιχειρήσεις που επωφελούνται από τις διάφορες μορφές εκμετάλλευσης. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η οδηγία θα έπρεπε να δίνει μεγαλύτερη προσοχή στα θύματα εμπορίας ανθρώπων και θα ήθελε να υπενθυμίσει την υποχρέωση των κρατών μελών να τα φροντίζουν, να τα προστατεύουν και να διασφαλίζουν στο μέτρο του δυνατού την κοινωνική τους ένταξη. Πέραν της υπενθύμισης της ανάγκης να μην τιμωρούνται τα θύματα εμπορίας ανθρώπων, η οδηγία θα έπρεπε να ενισχύει τους μηχανισμούς και τα μέσα για την παροχή βοήθειας και στήριξης στα θύματα, ιδίως από ευάλωτες ομάδες. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ ζητά από την Επιτροπή να συμπεριλάβει στην πρόταση οδηγίας την ανάγκη τήρησης της οδηγίας 2004/81/ΕΚ του Συμβουλίου (2), σχετικά με τον τίτλο παραμονής που χορηγείται στους υπηκόους τρίτων χωρών θύματα εμπορίας ανθρώπων ή συνέργειας στη λαθρομετανάστευση, οι οποίοι συνεργάζονται με τις αρμόδιες αρχές. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη σημασία των προσπαθειών για την πρόληψη της εμπορίας ανθρώπων, τονίζοντας την ανάγκη μείωσης της ζήτησης για όλες τις μορφές εκμετάλλευσης. Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, η ζήτηση για φθηνό εργατικό δυναμικό ή πορνεία εξακολουθεί να αυξάνεται, παρόλο που συχνά συνδέεται με την ύπαρξη αδικημάτων εμπορίας ανθρώπων. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την ανάγκη βελτίωσης της συλλογής δεδομένων, αλλά και τελειοποίησης των εργαλείων για τον καλύτερο εντοπισμό αυτών των αδικημάτων. Όπως τονίζεται στην έκθεση, είναι σαφές ότι υπάρχει σημαντικός αριθμός υποθέσεων που δεν καταγγέλλονται, γεγονός που πρέπει επίσης να διορθωθεί και να αντιμετωπιστεί με συντονισμό και συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών, καθώς και με τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η υποβολή της υπό εξέταση πρότασης οδηγίας θα πρέπει να αξιοποιηθεί για την ευαισθητοποίηση και την καλύτερη προβολή της ανάγκης να ενταθεί η καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων. Η παραβίαση δικαιωμάτων που συνιστούν τα διάφορα είδη εκμετάλλευσης απαιτεί μια ολοκληρωμένη και πολυδιάστατη απόκριση, στην οποία καίρια σημασία έχει ο ρόλος των πολιτών στην καταπολέμηση της ατιμωρησίας και της υποβάθμισης της σοβαρότητας αυτών των εγκλημάτων. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι παράγοντες που επηρεάζουν την εμπορία ανθρώπων περιλαμβάνουν: «εκθήλυνση της φτώχειας»· διαφορετική πρόσβαση σε σπουδές και πόρους για άνδρες και γυναίκες· ιατρικές ανισότητες και ανισότητες στον τομέα της υγείας· εξάπλωση της έμφυλης βίας παγκοσμίως· και τη γενικότερη κοινωνική ανισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Η ανάπτυξη περαιτέρω εθνικών μηχανισμών παραπομπής από τα κράτη μέλη, ώστε οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών να συμμετέχουν στον εντοπισμό των θυμάτων και στην παροχή υπηρεσιών υποστήριξης, αποτελεί απαραίτητο βήμα. Θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα ακόμη εργαλείο για κάθε κράτος μέλος: ένας ανεξάρτητος φορέας παρακολούθησης και διασφάλισης, ο οποίος θα περιλαμβάνει έναν εθνικό εισηγητή που θα παρακολουθεί την αποτελεσματικότητα των μέτρων που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων, θα διεξάγει έρευνες και θα συνεργάζεται με δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς που ασχολούνται με το φαινόμενο σε διάφορα επίπεδα. |
| --- | --- |

1.15.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η εμπορία ανθρώπων ορίστηκε διεθνώς από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) το 2000 ως εξής:






  — | Ως «εμπορία ανθρώπων» νοείται «η στρατολόγηση, μεταφορά, μετακίνηση, παροχή καταλύματος ή η υποδοχή προσώπων, με την απειλή ή χρήση βίας ή άλλων μορφών εξαναγκασμού, με απαγωγή, εξαπάτηση, παραπλάνηση, κατάχρηση εξουσίας ή ευάλωτης θέσης ή με παροχή ή αποδοχή χρημάτων ή ωφελημάτων για να επιτευχθεί η συγκατάθεση προσώπου που έχει τον έλεγχο άλλου προσώπου, με σκοπό την εκμετάλλευση» [άρθρο 3 του Πρωτοκόλλου για την Πρόληψη, Καταστολή και Τιμωρία της Διακίνησης Προσώπων, Ιδιαίτερα Γυναικών και Παιδιών, που συμπληρώνει τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών κατά του Διεθνικού Οργανωμένου Εγκλήματος (ΣτΜ: στο πρωτόκολλο χρησιμοποιείται ο όρος «διακίνηση προσώπων»)]. |
| --- | --- | --- |

2.1.

—

Ως «εμπορία ανθρώπων» νοείται «η στρατολόγηση, μεταφορά, μετακίνηση, παροχή καταλύματος ή η υποδοχή προσώπων, με την απειλή ή χρήση βίας ή άλλων μορφών εξαναγκασμού, με απαγωγή, εξαπάτηση, παραπλάνηση, κατάχρηση εξουσίας ή ευάλωτης θέσης ή με παροχή ή αποδοχή χρημάτων ή ωφελημάτων για να επιτευχθεί η συγκατάθεση προσώπου που έχει τον έλεγχο άλλου προσώπου, με σκοπό την εκμετάλλευση» [άρθρο 3 του Πρωτοκόλλου για την Πρόληψη, Καταστολή και Τιμωρία της Διακίνησης Προσώπων, Ιδιαίτερα Γυναικών και Παιδιών, που συμπληρώνει τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών κατά του Διεθνικού Οργανωμένου Εγκλήματος (ΣτΜ: στο πρωτόκολλο χρησιμοποιείται ο όρος «διακίνηση προσώπων»)].

| — | Ως εκμετάλλευση νοούμε «την εκμετάλλευση της πορνείας άλλων ή άλλες μορφές γενετήσιας εκμετάλλευσης, την αναγκαστική εργασία ή παροχή υπηρεσιών, τη δουλεία ή πρακτικές παρόμοιες με τη δουλεία, την υποτέλεια ή την αφαίρεση οργάνων». |
| --- | --- |

—

Ως εκμετάλλευση νοούμε «την εκμετάλλευση της πορνείας άλλων ή άλλες μορφές γενετήσιας εκμετάλλευσης, την αναγκαστική εργασία ή παροχή υπηρεσιών, τη δουλεία ή πρακτικές παρόμοιες με τη δουλεία, την υποτέλεια ή την αφαίρεση οργάνων».

| 2.2. | Η εμπορία ανθρώπων αποτελεί ειδεχθές έγκλημα και σοβαρή παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων των ανθρώπων. Στη στρατηγική ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης του 2020 επισημαίνεται ο ρόλος του οργανωμένου εγκλήματος στην εμπορία ανθρώπων, καθώς και το ανθρώπινο κόστος που συνεπάγεται. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Το 2011 εγκρίθηκε η οδηγία 2011/36/ΕΕ για την πρόληψη και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και για την προστασία των θυμάτων της (Οδηγία για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων). Η έκδοση της εν λόγω οδηγίας αποτέλεσε σημαντικό βήμα για την εναρμόνιση των κανόνων μεταξύ των κρατών μελών. Το 2021, η Επιτροπή ενέκρινε τη στρατηγική της ΕΕ για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων 2021-2025 και ανέφερε ήδη ότι η εφαρμογή της οδηγίας θα πρέπει να αξιολογηθεί προκειμένου να βελτιωθεί η υλοποίησή της. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η αξιολόγηση που πραγματοποίησε η Επιτροπή καλύπτει την περίοδο μεταφοράς της οδηγίας (Απρίλιος 2013–Μάρτιος 2022) και τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν συλλέχθηκαν σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς και ποιοτικές πληροφορίες που προέκυψαν από συζητήσεις με εμπειρογνώμονες και εξειδικευμένους φορείς. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η εσωτερική αξιολόγηση της Επιτροπής ανέδειξε τις δυσκολίες ορθού προσδιορισμού του πραγματικού αριθμού των θυμάτων, καθώς τα 55 314 θύματα που εντοπίστηκαν κατά την περίοδο 2013-2022 θεωρούνται υποεκτίμηση της πραγματικότητας. Η σεξουαλική εκμετάλλευση εξακολουθεί να είναι η πιο διαδεδομένη μορφή εκμετάλλευσης της εμπορίας ανθρώπων —55,7 % των περιπτώσεων που αναφέρθηκαν το 2021—, ενώ η εργασιακή εκμετάλλευση αυξάνεται, ιδίως σε κλάδους όπως η γεωργία, οι κατασκευές και οι υπηρεσίες φροντίδας. Τα ανήλικα θύματα αντιπροσωπεύουν το 21 % του συνόλου, ενώ οι γυναίκες και τα κορίτσια συνιστούν το 75 % των θυμάτων εμπορίας ανθρώπων. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Στην αξιολόγηση και την έκθεση επισημαίνεται επίσης ότι το επίπεδο των διώξεων και των καταδικαστικών αποφάσεων είναι πολύ χαμηλό, γεγονός που ενδέχεται να συμβάλει σε μια νοοτροπία ατιμωρησίας μεταξύ των διακινητών. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν δημιουργήσει νέα πεδία δυνατοτήτων για τα εγκληματικά δίκτυα που δραστηριοποιούνται στην ΕΕ, τα περισσότερα από τα οποία εμπλέκονται στην εμπορία ανθρώπων. Ο πόλεμος στην Ουκρανία μπορεί επίσης να οδηγήσει σε αύξηση της παράνομης διακίνησης και εμπορίας ανθρώπων. Η εμπορία ανθρώπων εξακολουθεί να αποτελεί έγκλημα χαμηλού κινδύνου και με υψηλά κέρδη. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Ενώ η οδηγία χρησίμευσε για τη θέσπιση κοινού νομοθετικού πλαισίου για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων, έχει επίσης καταστήσει σαφείς τις δυσκολίες όσον αφορά την επίτευξη προόδου στην καταπολέμηση ορισμένων μορφών εκμετάλλευσης που δεν καλύπτονται από τον ορισμό της εμπορίας ανθρώπων και των διασυνοριακών εγκλημάτων. Η οδηγία εντοπίζει επίσης τομείς που επιδέχονται βελτίωση στις διαδικασίες διερεύνησης και δίωξης των διακινητών, καθώς και την ανάγκη βελτίωσης της ικανότητας των αρχών επιβολής του νόμου και των δικαστικών αρχών για την ανάπτυξη χρηματοοικονομικών ερευνών σε σχέση με την εμπορία ανθρώπων. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Παρότι η οδηγία επικεντρώνεται επίσης στην προστασία από την εμπορία ανθρώπων, η αξιολόγηση έδειξε ότι υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης, μεταξύ άλλων, σε θέματα όπως η εφαρμογή των αρχών της μη δίωξης και της μη επιβολής κυρώσεων στα θύματα, η προστασία των θυμάτων κατά τις διαδικασίες έρευνας ή τις δικαστικές διαδικασίες και η παροχή συνδρομής κατάλληλης για τα χαρακτηριστικά και τις ανάγκες των θυμάτων, ιδίως για τους ανηλίκους και τις ευάλωτες ομάδες. Η ανεπαρκής συλλογή και επεξεργασία δεδομένων για την εμπορία ανθρώπων αναγνωρίζεται επίσης ως πρόβλημα. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Στην αξιολόγηση αναγνωρίζεται η σημασία της οδηγίας ως σημείου καμπής για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων στην ΕΕ. Παράλληλα, επισημαίνεται επίσης η ανάγκη προόδου ως προς την ανάπτυξη εργαλείων για τη βελτίωση της παρακολούθησης, της πρόληψης, της καταδίωξης και της δικαστικής δίωξης της εμπορίας ανθρώπων και των διακινητών, καθώς και για τη βελτίωση της συνδρομής προς τα θύματα. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Στο πλαίσιο αυτό, η πρόταση που υπέβαλε η Επιτροπή είναι μια πρόταση για τροποποίηση της οδηγίας. Η πρόταση επιδιώκει να παράσχει μια σειρά μέτρων για τη βελτίωση της πρόληψης και της καταπολέμησης της εμπορίας ανθρώπων στην ΕΕ, καθώς και για τη βελτίωση της προστασίας των θυμάτων. |
| --- | --- |

2.10.

3.   Σχετικά με την οδηγία για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων

| 3.1. | Η οδηγία για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων αποσκοπεί στην πρόληψη και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και στην προστασία των θυμάτων της. Προς τον σκοπό αυτόν, η οδηγία οργανώνεται με βάση τρεις άξονες δράσης: (i) ποινικοποίηση, διερεύνηση και δίωξη της εμπορίας ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένου του ορισμού των αδικημάτων, των ποινών και των κυρώσεων· (ii) παροχή συνδρομής, στήριξης και προστασίας στα θύματα εμπορίας ανθρώπων· (iii) πρόληψη της εμπορίας ανθρώπων. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση για τροποποίηση της εν λόγω οδηγίας, δεδομένου ότι συμφωνεί με την ανάγκη για περαιτέρω πρόοδο και βελτίωση όσον αφορά την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και την προστασία των θυμάτων. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι το έγκλημα της εμπορίας ανθρώπων έχει καταστεί αυξανόμενη απειλή, σε μια πολύ δυσχερέστερη συγκυρία απ’ ό,τι το 2011. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη διεύρυνση του ορισμού των διαφόρων μορφών εκμετάλλευσης και επαινεί την έκθεση για την αναφορά σε αυτές τις διαφορετικές μορφές. Παρότι είναι γεγονός ότι η σεξουαλική εκμετάλλευση εξακολουθεί να είναι η συνηθέστερη μορφή εκμετάλλευσης στις περιπτώσεις εμπορίας ανθρώπων, με την εργασιακή εκμετάλλευση να έρχεται δεύτερη, υπάρχουν και άλλες μορφές που περιλαμβάνονται στην οδηγία (εκμετάλλευση για επαιτεία, για εκτέλεση εγκληματικών πράξεων ή για εμπόριο οργάνων), μερικές εκ των οποίων έχουν επίσης αυξηθεί τα τελευταία χρόνια. Παράλληλα, έχουν εμφανιστεί και άλλες μορφές που δεν περιλαμβάνονται στην οδηγία, αλλά θα μπορούσαν επίσης να θεωρούνται μορφές εμπορίας ανθρώπων, όπως π.χ. οι καταναγκαστικοί γάμοι, η παρένθετη μητρότητα ή οι παράνομες υιοθεσίες. Η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε τη συμπερίληψη αναφοράς στους «ιδιαιτέρως καταχρηστικούς όρους εργασίας», όπως αποτυπώνεται στην οδηγία της ΕΕ για τις κυρώσεις κατά των εργοδοτών. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι απαιτείται μεγαλύτερη καθοδήγηση από την Επιτροπή όσον αφορά τους ορισμούς όλων αυτών των διαφόρων πιθανών μορφών, ώστε να διασφαλιστεί πιο ομοιόμορφη εφαρμογή από τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι τα εγκλήματα αυτά θα πρέπει να νοούνται ως ένας μη εξαντλητικός κατάλογος, δεδομένου ότι δυστυχώς οι μορφές εκμετάλλευσης προσλαμβάνουν νέες πτυχές κάθε μέρα. Πιστεύει ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να αντιλαμβάνονται το ζήτημα της εμπορίας ανθρώπων κατ’ αυτόν τον τρόπο, με μια σφαιρική επισκόπηση των ζητημάτων που συνδέονται με την εκμετάλλευση. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η διάσταση του φύλου θα πρέπει να ενισχυθεί στο περιεχόμενο και την εφαρμογή της οδηγίας, δεδομένου ότι η συντριπτική πλειονότητα των θυμάτων είναι γυναίκες και κορίτσια. Ομοίως, θα πρέπει να δοθεί προσοχή σε συγκεκριμένες ευάλωτες ομάδες, συμπεριλαμβανομένων των προσφύγων, των αιτούντων άσυλο και των ατόμων που δεν διαθέτουν επίσημα έγγραφα ή έχουν επισφαλές καθεστώς διαμονής, καθώς και σε ευάλωτες καταστάσεις που ενδέχεται να ευνοήσουν την παγίδευση και την εκμετάλλευση από εγκληματικά δίκτυα. Επισημαίνει ότι οι παράγοντες που επηρεάζουν την εμπορία ανθρώπων περιλαμβάνουν: «εκθήλυνση της φτώχειας»· διαφορετική πρόσβαση σε σπουδές και πόρους για άνδρες και γυναίκες· ιατρικές ανισότητες και ανισότητες στον τομέα της υγείας· εξάπλωση της έμφυλης βίας παγκοσμίως· και τη γενικότερη κοινωνική ανισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη ρητή αναφορά στη διαδικτυακή διάσταση των αδικημάτων εμπορίας ανθρώπων. Η χρήση νέων τεχνολογιών έχει ευνοήσει τα αδικήματα εμπορίας ανθρώπων, διευκολύνοντας και επιτρέποντας μεγαλύτερη πρόσβαση στα θύματα και την εκμετάλλευσή τους και δημιουργώντας περισσότερες δυσκολίες στην ιχνηλάτηση των απολαβών από τα εγκλήματα αυτά. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν διευκολύνει την προσέλκυση και εκμετάλλευση των θυμάτων και έχουν εισαγάγει νέες μορφές κακοποίησης στις καταστάσεις εκμετάλλευσης, όπως είναι η διανομή φωτογραφιών, βίντεο κ.λπ. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ανάπτυξη ενός καλύτερου συστήματος επιβολής κυρώσεων από την Επιτροπή. Δεδομένου ότι η αξιολόγηση έδειξε ότι τα περισσότερα κράτη μέλη δεν έχουν αναπτύξει πλήρως τα προαιρετικά μέτρα επιβολής κυρώσεων, το νέο υποχρεωτικό σύστημα, το οποίο κάνει διάκριση μεταξύ κοινών και διακεκριμένων αδικημάτων, ενισχύει την καταπολέμηση των αδικημάτων εμπορίας ανθρώπων. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης το γεγονός ότι τα νομικά πρόσωπα μπορούν να τιμωρούνται με κυρώσεις που μπορούν να τα αποκλείουν από τη λήψη κρατικής ενίσχυσης ή στήριξης, από το προσωρινό ή οριστικό κλείσιμο των εγκαταστάσεων ή από την προσωρινή ή οριστική διακοπή της άσκησης εμπορικών δραστηριοτήτων. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η συνειδητή χρήση των υπηρεσιών που παρέχονται με εκμετάλλευση ανθρώπων θα μπορούσε να συνδεθεί με την οδηγία για την εταιρική δέουσα επιμέλεια όσον αφορά τη βιωσιμότητα, ώστε να μπορούν να λογοδοτούν και οι επιχειρήσεις που επωφελούνται από τις διάφορες μορφές εκμετάλλευσης. Οι εμπειρίες από περιπτώσεις εργασιακής εκμετάλλευσης μπορούν να χρησιμεύσουν ως σημείο αναφοράς. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι συνιστά πρόοδο η προτεινόμενη τροποποίηση που ποινικοποιεί τη χρήση υπηρεσιών ή δραστηριοτήτων που προέρχονται από εκμετάλλευση εν γνώσει του ότι το πρόσωπο που παρέχει την υπηρεσία ή τη δραστηριότητα είναι θύμα αδικήματος εμπορίας ανθρώπων, δηλαδή τη συνειδητή χρήση των υπηρεσιών που είναι προϊόν εκμετάλλευσης, η οποία μπορεί επίσης να συνοδεύεται από αυστηρότερα μέτρα από τα κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να παρασχεθεί μεγαλύτερη στήριξη στα κράτη μέλη ώστε να μπορέσουν να εφαρμόσουν την τροποποίηση αυτή, και να αξιολογηθεί ο αντίκτυπος αυτού του μέτρου, τόσο στην πρόληψη όσο και στη δίωξη της εμπορίας ανθρώπων, στην έκθεση σχετικά με τη μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο που θα υποβάλει η Επιτροπή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, προκειμένου να εξακριβωθεί ότι δεν είχε αρνητικές επιπτώσεις για θύματα ή ευάλωτες ομάδες και ότι αποτέλεσε πρόοδο κατά της «νοοτροπίας ατιμωρησίας» για τα εγκλήματα αυτά. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να προσαρμόσει η Επιτροπή το κανονιστικό πλαίσιο και το πλαίσιο κυρώσεων στο διαδικτυακό περιβάλλον. Από την άποψη αυτή, είναι ιδιαίτερα θετικό το γεγονός ότι η οδηγία περιλαμβάνει τη δέσμευση και τη δήμευση περιουσιακών στοιχείων, σύμφωνα με τα σχετικά ρυθμιστικά πλαίσια που έχει θεσπίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα περιουσιακά στοιχεία που ανακτώνται από τους δράστες θα πρέπει να καθίστανται διαθέσιμα για την αποζημίωση των θυμάτων και τα θύματα θα πρέπει να έχουν προτεραιότητα στην κατάταξη των πιστωτών. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή τονίζει την ανάγκη βελτίωσης της συνεργασίας για αδικήματα εμπορίας ανθρώπων που διαπράττονται μεταξύ διαφορετικών κρατών μελών. Η διασυνοριακή συνεργασία είναι καίριας σημασίας και μπορεί να βελτιωθεί μέσω της ανταλλαγής πληροφοριών ή της ανάληψης δράσης από κοινού, καθώς και μέσω της κατάρτισης του επαγγελματικού προσωπικού που καλείται να προσφέρει φροντίδα στα διασυνοριακά θύματα, ιδίως των υπηρεσιών επιβολής του νόμου. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Η ανάπτυξη περαιτέρω εθνικών μηχανισμών παραπομπής από τα κράτη μέλη, ώστε οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών να συμμετέχουν στον εντοπισμό των θυμάτων και στην παροχή υπηρεσιών υποστήριξης, αποτελεί απαραίτητο βήμα. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η Επιτροπή θα πρέπει να στηρίξει τα κράτη μέλη στη δημιουργία ή την ενίσχυση αυτών των μέσων, τα οποία μπορούν να συντονιστούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τη βελτίωση της φροντίδας και της προστασίας των θυμάτων εμπορίας ανθρώπων. Θα ήταν αναγκαία η πρόοδος όσον αφορά τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού παραπομπής, ώστε να βελτιωθεί η εναρμόνιση όσον αφορά τη φροντίδα και την παροχή βοήθειας στα θύματα καθώς και την ανάπτυξη συστημάτων υποστήριξης για τα θύματα. Θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα ακόμη εργαλείο για κάθε κράτος μέλος: ένας ανεξάρτητος φορέας παρακολούθησης και διασφάλισης, ο οποίος θα περιλαμβάνει έναν εθνικό εισηγητή που θα παρακολουθεί την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων, θα διεξάγει έρευνες και θα συνεργάζεται με δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς που ασχολούνται με το φαινόμενο σε διάφορα επίπεδα. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η οδηγία θα έπρεπε να δίνει μεγαλύτερη προσοχή στα θύματα εμπορίας ανθρώπων και θα ήθελε να υπενθυμίσει την υποχρέωση των κρατών μελών να τα φροντίζουν, να τα προστατεύουν και να διασφαλίζουν στο μέτρο του δυνατού την κοινωνική τους ένταξη. Πέραν της υπενθύμισης της ανάγκης να μην τιμωρούνται τα θύματα εμπορίας ανθρώπων, η οδηγία θα έπρεπε να ενισχύει τους μηχανισμούς και τα μέσα για την παροχή βοήθειας και στήριξης στα θύματα, ιδίως σε ευάλωτες ομάδες όπως οι ανήλικοι, οι μειονότητες, οι πρόσφυγες ή οι μετανάστες χωρίς επίσημα έγγραφα. Θα έπρεπε επίσης να διερευνά και να ενισχύει περαιτέρω τα μέσα αποκατάστασης των θυμάτων και την πρόληψη, συμπεριλαμβανομένων ασφαλών μηχανισμών υποβολής καταγγελιών και αγωγών, καθώς και ταμείων αποζημίωσης. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Η ένταξη στη χώρα προορισμού επιτυγχάνεται με την παροχή εξατομικευμένων προγραμμάτων βοήθειας, ενημέρωσης, κατάρτισης και χειραφέτησης στα θύματα εμπορίας ανθρώπων, με: υποδοχή σε ειδικές προστατευόμενες δομές· υποχρεωτική έκδοση άδειας διαμονής, ως αναγκαία προϋπόθεση για την έξοδο από την εμπορία ανθρώπων· ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, ενημέρωση και πρόληψη ασθενειών· ψυχολογική υποστήριξη και πολιτισμική διαμεσολάβηση· παροχή κοινωνικής και νομικής πληροφόρησης και συμβουλών· μαθήματα γλώσσας και αλφαβητισμού· αξιολόγηση δεξιοτήτων και ικανοτήτων· επαγγελματικός προσανατολισμός και κατάρτιση· ένταξη στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Η οδηγία δεν αναφέρεται σε νομοθετικές αλλαγές όσον αφορά την προστασία των δικαιωμάτων των θυμάτων, ούτε την παροχή συνδρομής και στήριξης σε θύματα εμπορίας ανθρώπων, πεδία στα οποία υπάρχουν ακόμη μεγάλα περιθώρια βελτίωσης. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η οδηγία 2012/29/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3) για τη θέσπιση ελάχιστων προτύπων σχετικά με τα δικαιώματα, την υποστήριξη και την προστασία θυμάτων της εγκληματικότητας πραγματεύεται, μεταξύ άλλων, τις ειδικές ανάγκες των συγκεκριμένων κατηγοριών θυμάτων της εμπορίας ανθρώπων, της σεξουαλικής κακοποίησης, της σεξουαλικής εκμετάλλευσης και της παιδικής πορνογραφίας. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Η ΕΟΚΕ ζητά από την Επιτροπή να συμπεριλάβει στην πρόταση για τροποποίηση οδηγίας την ανάγκη τήρησης της οδηγίας 2004/81/ΕΚ. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Ως συνεργασία του θύματος θα πρέπει να νοείται η βούληση συμμετοχής σε ένα εξατομικευμένο σχέδιο κοινωνικής ένταξης και εξόδου από την εκμετάλλευση. Η άδεια διαμονής δεν μπορεί να χορηγείται μόνο σε όσους αποφασίζουν να συνεργαστούν με τη δικαιοσύνη, δεδομένου ότι οι εναλλακτικές λύσεις αντί της εμπορίας ανθρώπων, δηλαδή η πρόσβαση σε τοπικές υπηρεσίες που οδηγούν σε κατάρτιση και χειραφέτηση, προϋποθέτουν αναπόφευκτα την έκδοση άδειας διαμονής. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Τα θύματα διστάζουν να καταθέσουν κατά των διακινητών τους. Συχνά ζουν σε κατάσταση μόνιμου εκβιασμού και η μαρτυρία τους τα αναγκάζει να διακινδυνεύσουν τη ζωή τους και τη ζωή των οικογενειών τους. Εν προκειμένω, πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι η συγκατάθεση του θύματος εμπορίας ανθρώπων στην εκμετάλλευση δεν λαμβάνεται υπόψη [άρθρο 3 στοιχείο β) του προαναφερθέντος πρωτοκόλλου στη σύμβαση του ΟΗΕ κατά του Διεθνικού Οργανωμένου Εγκλήματος]. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Η ΕΟΚΕ καλεί επίσης την Επιτροπή να σημειώσει πρόοδο όσον αφορά την εφαρμογή των συστάσεων που περιλαμβάνονται στην έκδοσή της με τίτλο «Τα δικαιώματα της ΕΕ για τα θύματα εμπορίας ανθρώπων» (4), ούτως ώστε τα κράτη μέλη να χορηγούν πάντοτε άδειες διαμονής στα θύματα εμπορίας ανθρώπων στις ακόλουθες περιπτώσεις:






  — | εάν η παρουσία του θύματος είναι αναγκαία για τη διεξαγωγή της έρευνας ή της δικαστικής διαδικασίας, |
| --- | --- | --- |

3.19.

—

εάν η παρουσία του θύματος είναι αναγκαία για τη διεξαγωγή της έρευνας ή της δικαστικής διαδικασίας,

| — | εάν το θύμα έχει επιδείξει σαφή βούληση συνεργασίας, |
| --- | --- |

—

εάν το θύμα έχει επιδείξει σαφή βούληση συνεργασίας,

| — | εάν το θύμα έχει διακόψει κάθε σχέση με το πρόσωπο ή τα πρόσωπα που ευθύνονται για την εμπορία την οποία υπέστη, |
| --- | --- |

—

εάν το θύμα έχει διακόψει κάθε σχέση με το πρόσωπο ή τα πρόσωπα που ευθύνονται για την εμπορία την οποία υπέστη,

| — | εάν το θύμα δεν αποτελεί κίνδυνο για τη δημόσια τάξη ή την ασφάλεια. |
| --- | --- |

—

εάν το θύμα δεν αποτελεί κίνδυνο για τη δημόσια τάξη ή την ασφάλεια.

Η ΕΟΚΕ καλεί επίσης τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν περισσότερο τη δυνατότητα να προσφέρουν άδειες διαμονής σε θύματα για ανθρωπιστικούς ή προσωπικούς λόγους, ακόμη και όταν δεν πληρούνται οι ανωτέρω προϋποθέσεις.

| 3.20. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη σημασία των προσπαθειών για την πρόληψη της εμπορίας ανθρώπων, τονίζοντας την ανάγκη μείωσης της ζήτησης όλων των μορφών εκμετάλλευσης. Η ζήτηση για φθηνό εργατικό δυναμικό ή πορνεία εξακολουθεί να αυξάνεται, παρόλο που συχνά συνδέεται με την ύπαρξη αδικημάτων εμπορίας ανθρώπων. |
| --- | --- |

3.20.

| 3.21. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι πολυάριθμες δραστηριότητες που αποσκοπούν στη βελτίωση της ενημέρωσης και της ευαισθητοποίησης σχετικά με τα ζητήματα αυτά θα πρέπει να ενισχυθούν, μεταξύ άλλων με τη διερεύνηση νέων μέσων επικοινωνίας, κατάρτισης, εκπαιδευτικών προγραμμάτων και εκστρατειών ευαισθητοποίησης, ώστε να ενισχυθεί η καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων σε όλα τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.21.

| 3.22. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την ανάγκη βελτίωσης της συλλογής δεδομένων, μεταξύ άλλων, όμως, μέσω της βελτίωσης των εργαλείων για τον καλύτερο εντοπισμό αυτών των αδικημάτων. Είναι σαφές ότι υπάρχει σημαντικός αριθμός υποθέσεων που δεν καταγγέλλονται, γεγονός που πρέπει επίσης να διορθωθεί και να αντιμετωπιστεί με συντονισμό και συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών, καθώς και με τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα. Η πρόταση για ετήσια στατιστική έκθεση σχετικά με την εμπορία ανθρώπων μπορεί να συμβάλει στην απόκτηση καλύτερων δεδομένων, στη βελτίωση των δράσεων και στην ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης σχετικά με τα αδικήματα αυτά. |
| --- | --- |

3.22.

| 3.23. | Ομοίως, η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η Επιτροπή αναγνωρίζει την ανάγκη υποβολής ετήσιας έκθεσης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο σχετικά με το έργο των κρατών μελών όσον αφορά τις δράσεις καταπολέμησης της εμπορίας ανθρώπων, όπου θα επισημαίνεται η υλοποίηση των δράσεων και ο αντίκτυπός τους. |
| --- | --- |

3.23.

| 3.24. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η υποβολή της υπό εξέταση πρότασης για τροποποίηση της οδηγίας θα πρέπει να αξιοποιηθεί για την ευαισθητοποίηση και την καλύτερη προβολή της ανάγκης να ενταθεί η καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων. Η παραβίαση δικαιωμάτων που συνιστούν τα διάφορα είδη εκμετάλλευσης απαιτεί μια ολοκληρωμένη και πολυδιάστατη απόκριση, στην οποία καίρια σημασία έχει ο ρόλος των πολιτών στην καταπολέμηση της ατιμωρησίας και της υποβάθμισης της σοβαρότητας αυτών των εγκλημάτων. |
| --- | --- |

3.24.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  Οδηγία 2011/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 2011 , για την πρόληψη και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και για την προστασία των θυμάτων της, καθώς και για την αντικατάσταση της απόφασης-πλαίσιο 2002/629/ΔΕΥ του Συμβουλίου (ΕΕ L 101 της 15.4.2011, σ. 1).

1

(2)  Οδηγία 2004/81/ΕΚ του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, σχετικά με τον τίτλο παραμονής που χορηγείται στους υπηκόους τρίτων χωρών θύματα εμπορίας ανθρώπων ή συνέργειας στη λαθρομετανάστευση, οι οποίοι συνεργάζονται με τις αρμόδιες αρχές (ΕΕ L 261 της 6.8.2004, σ. 19).

2

(3)  Οδηγία 2012/29/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2012, για τη θέσπιση ελάχιστων προτύπων σχετικά με τα δικαιώματα, την υποστήριξη και την προστασία θυμάτων της εγκληματικότητας και για την αντικατάσταση της απόφασης-πλαισίου 2001/220/ΔΕΥ του Συμβουλίου (ΕΕ L 315 της 14.11.2012, σ. 57).

3

(4)  Τα δικαιώματα των θυμάτων εμπορίας ανθρώπων στην ΕΕ.

4

---

| 29.6.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 228/114 |
| --- | --- | --- | --- |

29.6.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 228/114

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1020 και της οδηγίας (ΕΕ) 2019/904 και την κατάργηση της οδηγίας 94/62/ΕΚ»

[COM(2022) 677 final — 2022/0396 (COD)]

(2023/C 228/16)

| Εισηγητής: | ο κ. István KOMORÓCZKI |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Παναγιώτης ΓΚΟΦΑΣ |

Εισηγητής:

ο κ. István KOMORÓCZKI

Συνεισηγητής:

ο κ. Παναγιώτης ΓΚΟΦΑΣ

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.3.2023
  Συμβούλιο, 8.3.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 13.4.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 578 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 153/0/1 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.3.2023

Συμβούλιο, 8.3.2023

Νομική βάση

Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

13.4.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

578

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

153/0/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Τα απόβλητα που παράγονται από συσκευασίες εξακολουθούν να αυξάνονται παγκοσμίως και είναι εξαιρετικά επιζήμια για την υγεία, τη ζωή, τις οικονομίες και τον πλανήτη μας, όταν δεν τυγχάνουν ορθής διαχείρισης. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί, ως εκ τούτου, αυτήν την πρωτοβουλία και καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αντιμετωπίσει τα ζητήματα που σχετίζονται με τις συσκευασίες, τα απορρίμματα συσκευασίας και τις πολιτικές για τις συσκευασίες με συντονισμένο τρόπο, καθώς και να εναρμονίσει τους σχετικούς κανόνες σε ολόκληρη την ΕΕ. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Απαιτούνται τεκμηριωμένα μέτρα πολιτικής προκειμένου να εξασφαλιστεί το καλύτερο δυνατό περιβαλλοντικό αποτέλεσμα. Οι προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής δίνουν στην Ευρώπη την ευκαιρία να οικοδομήσει μια βιώσιμη και προσανατολισμένη στο μέλλον βιομηχανική βάση. Η ΕΟΚΕ συνιστά όλες οι επικείμενες πρωτοβουλίες πολιτικής να βασίζονται σε επιστημονικά στοιχεία και σε μια ορθή κατανόηση του πραγματικού τους αντίκτυπου στο περιβάλλον. Στρατηγικά, είναι χρήσιμο να υποστηρίζεται η χρήση της μεθοδολογίας αξιολόγησης του κύκλου ζωής (LCA/Life Cycle Assessment) ως εργαλείου για τον έλεγχο των περιβαλλοντικών επιπτώσεων που έχουν τα προϊόντα σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής τους. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες για μείωση των απορριμμάτων συσκευασίας, δεδομένου ότι έχουν εξαιρετικά αρνητικό αντίκτυπο στο περιβάλλον. Ταυτόχρονα, εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η πρόταση δεν περιλαμβάνει λεπτομερή ανάλυση των αναμενόμενων επιπτώσεων στο περιβάλλον, την ανθρώπινη υγεία και τους οικονομικούς φορείς. Οι συσκευασίες διαδραματίζουν βασικό ρόλο στη διασφάλιση της ασφάλειας, της υγείας και της ποιότητας των τροφίμων. Από την άποψη αυτή, η προστασία του περιβάλλοντος καθώς και η ασφάλεια των καταναλωτών θα πρέπει να εξεταστούν με τον νέο κανονισμό. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η επαναχρησιμοποίηση και η επαναπλήρωση είναι κάθε άλλο παρά οι βέλτιστες λύσεις όσον αφορά την κλιματική αλλαγή και το περιβάλλον. Λόγω των μεγάλων αποστάσεων μεταφοράς σε σύγκριση με την τοπική συλλογή και ανακύκλωση, η αυξημένη εφοδιαστική θα έχει αρνητικό αντίκτυπο. Ο καθαρισμός επαναπληρούμενων φιαλών ή επαναχρησιμοποιούμενων επιτραπέζιων σκευών αυξάνει την κατανάλωση ενέργειας, τις εκπομπές και την κατανάλωση νερού. Η ΕΟΚΕ εκφράζει εκ νέου τη λύπη της για την έλλειψη κατάλληλης εκτίμησης επιπτώσεων εν προκειμένω. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Ο οικονομικός αντίκτυπος θα εξαρτηθεί σαφώς από την ακριβή διατύπωση των προβλεπόμενων κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, οι οποίες πρόκειται να εγκριθούν μόλις πέντε έτη μετά την έκδοση του κανονισμού. Το γεγονός και μόνον ότι οι συγκεκριμένες παράμετροι των κανόνων θα γνωστοποιηθούν μόνον μετά την έγκριση του προτεινόμενου κανονισμού δημιουργεί τεράστιες επιχειρηματικές αβεβαιότητες και σοβαρό κίνδυνο για τον επενδυτικό κύκλο και τον κύκλο καινοτομίας. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ καλεί όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς, όπως τους κοινωνικούς εταίρους, τους οικονομικούς φορείς, τους εργαζομένους, τους καταναλωτές, τις οργανώσεις προστασίας των καταναλωτών, τις περιβαλλοντικές ενώσεις και την πλατφόρμα ενδιαφερόμενων μερών για την κυκλική οικονομία να συμμετέχουν στην εφαρμογή του νέου κανονισμού. Η μεταφορά του επικαιροποιημένου κανονισμού στις εθνικές νομοθεσίες δεν θα πρέπει να επιβάλλει άσκοπες διοικητικές ή λειτουργικές επιβαρύνσεις στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ). Στο πλαίσιο αυτό, είναι σημαντικό να προβλεφθούν κατάλληλες προθεσμίες για την εφαρμογή και την έναρξη ισχύος. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ο ρόλος της ανακύκλωσης που θεσπίστηκε με τη δέσμη μέτρων για την κυκλική οικονομία αντικαθίσταται στον υπό εξέταση κανονισμό με το άρθρο 26, το οποίο εφαρμόζεται άμεσα σε όλους τους οικονομικούς φορείς, ανεξαρτήτως από το αν είναι περιβαλλοντικά αποδοτικοί ή όχι, και συνοδεύεται από αυστηρό περιορισμό της χρήσης συσκευασιών, ανεξάρτητα από το αν θέτει σε κίνδυνο ή όχι την υγεία ή οδηγεί σε υποβάθμιση του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Όσον αφορά τα κριτήρια περί «ανακύκλωσης σε ευρεία κλίμακα», η ΕΟΚΕ προτείνει να αυξηθεί το προτεινόμενο ποσοστό απορριμμάτων συσκευασίας που ανακυκλώνονται σε ευρεία κλίμακα (συσκευασίες που συλλέγονται, διαχωρίζονται και ανακυκλώνονται στα κράτη μέλη) από 75 % σε 90 % του πληθυσμού της ΕΕ και, παράλληλα, να καλύπτονται τουλάχιστον τα δύο τρίτα των κρατών μελών της ΕΕ έως το 2030 για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης την εφαρμογή των βαθμίδων επιδόσεων ανακυκλωσιμότητας και τη σταδιακή κατάργηση των συσκευασιών με βαθμίδα επιδόσεων Ε (χαμηλότερη βαθμίδα) έως το 2030. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να λαμβάνονται υπόψη και να εφαρμόζονται υποχρεωτικοί στόχοι περί ανακυκλωμένου περιεχομένου μόνον για συγκεκριμένα υλικά συσκευασίας, όπου η εφαρμογή τους θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερη χρήση ανακυκλωμένων υλικών (π.χ. πλαστικών). Όσον αφορά τις χαλύβδινες συσκευασίες, η εφαρμογή υποχρεωτικών στόχων περί ανακυκλωμένου περιεχομένου θα ήταν επιζήμια και θα μπορούσε να οδηγήσει σε διαταραχή της αγοράς παλαιοσιδήρου από χάλυβα. Επιπλέον, τα κριτήρια ανακυκλωσιμότητας των συσκευασιών θα πρέπει να περιλαμβάνουν απαιτήσεις σχεδιασμού για την ανακύκλωση, τη χωριστή συλλογή, την αποτελεσματική διαλογή και την ικανότητα του υλικού να ανακυκλώνεται πολλαπλές φορές. Επιπλέον, τυχόν προτεινόμενοι στόχοι μείωσης των απορριμμάτων που καθορίζονται στον κανονισμό θα πρέπει να καθορίζονται ανά υλικό (ειδικοί στόχοι για τα υλικά), λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητές τους και τα ποσοστά ανακύκλωσης. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ αμφισβητεί επίσης την αποτελεσματικότητα ενός σταθερού στόχου 15 %, καθώς αυτό έχει επιπτώσεις που εισάγουν διακρίσεις για τους καταναλωτές από χώρες με σχετικά χαμηλή κατά κεφαλήν δημιουργία απορριμμάτων. Τα στατιστικά στοιχεία καταδεικνύουν ότι η δημιουργία απορριμμάτων συσκευασίας σε χώρες με υψηλότερη κατανάλωση είναι έως και τρεις φορές υψηλότερη από ό,τι σε χώρες με χαμηλή κατανάλωση. Παρ’ όλα αυτά όλες οι χώρες, χωρίς διάκριση, καλούνται να μειώσουν την ποσότητα των συσκευασιών ανά καταναλωτή κατά 15 %. Αντιθέτως, ο στόχος θα πρέπει να υπολογίζεται με βάση τον αριθμό των κατοίκων, την οικονομική δραστηριότητα, τη βιομηχανική παραγωγή και το εισόδημα των κατοίκων. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την εφαρμογή και την επιβολή συστημάτων προστασίας (δημόσια εκπαίδευση, κατάρτιση, συλλογικές διαπραγματεύσεις, συστήματα αποζημίωσης, μετάβαση σε άλλους κλάδους) για τους εργαζομένους οι οποίοι απασχολούνται στους κλάδους που βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο και θα επηρεαστούν σύντομα από την εφαρμογή του αναθεωρημένου κανονισμού για τη μεταφορά σε άλλους κλάδους. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να δρομολογήσουν στρατηγικές για την ανάπτυξη των κλάδων και των καταστημάτων επισκευής, παρέχοντας κίνητρα για επενδύσεις σε μηχανήματα επισκευής, μειώνοντας την τιμή των ανταλλακτικών και δημιουργώντας συνέργειες σε όλους τους τομείς. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η βιομηχανία συσκευασίας είναι ένας ταχέως αναπτυσσόμενος κλάδος που προσφέρει πολλές θέσεις εργασίας. Ως εκ τούτου, είναι επιτακτική ανάγκη να διενεργούνται εκτιμήσεις επιπτώσεων και να παρακολουθούνται επιμελώς οι νέοι κανονισμοί σε τακτική βάση στα κράτη μέλη, τόσο σε κεντρικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς αποτελούν στοιχείο ζωτικής σημασίας για την αξιολόγηση των επιπτώσεων στην οικονομική και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα και στους χώρους εργασίας. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται να θεσπίσει ένα διαφοροποιημένο και προσαρμοσμένο πλαίσιο για την αξιολόγηση, την παρακολούθηση και τη σύγκριση των στρατηγικών συσκευασίας για διάφορα προϊόντα. Προκειμένου να μειωθεί ο όγκος των απορριμμάτων συσκευασίας, θα πρέπει να αξιολογείται τακτικά η πραγματική ανάγκη για συσκευασίες και να επανεξετάζονται βελτιστοποιημένες λύσεις. Όσον αφορά την εύρυθμη λειτουργία των εθνικών συστημάτων ανταποδοτικής ανακύκλωσης, θα είναι σημαντικό να βρεθούν τρόποι για τη συνεχιζόμενη και παράλληλη χρήση των νέων γραμμωτών κωδίκων της ΕΕ και των υφιστάμενων εθνικών κωδίκων. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Οι καταναλωτές θα πρέπει να συμμετέχουν και να ενθαρρύνονται να επαναχρησιμοποιούν, να επιστρέφουν ή να ανακυκλώνουν υλικά συσκευασίας με βέλτιστο τρόπο, μέσω μηχανισμών θετικής και αρνητικής αντιστάθμισης. Οι καταναλωτές θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στο σύστημα ανταποδοτικής ανακύκλωσης, στην επαναχρησιμοποίηση και την επαναπλήρωση. Η ΕΟΚΕ ζητεί, ως εκ τούτου, τη διοργάνωση εκστρατειών ευαισθητοποίησης και εκπαίδευσης που θα επιτρέψουν στους καταναλωτές να κατανοήσουν καλύτερα τον ρόλο τους. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ καλεί το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να συνεργαστούν στενά με τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές και τους οικονομικούς φορείς, προκειμένου να εξευρεθούν οι βέλτιστοι τρόποι για την εφαρμογή του συστήματος επισήμανσης. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Η ποιότητα και η ποσότητα των αποβλήτων καθορίζουν τις δυνατότητες ανακύκλωσης. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να αξιολογούν τις περιβαλλοντικές και τις οικονομικές επιπτώσεις των αναγκαίων δραστηριοτήτων διαχείρισης αποβλήτων κατά τη φάση του σχεδιασμού. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Όσον αφορά τις νομοθετικές αρχές, ο κανονισμός συνδυάζει έναν κανόνα που επηρεάζει άμεσα τους μεμονωμένους οικονομικούς φορείς με μια οδηγία η οποία θέτει στόχους πλαισίου στα κράτη μέλη. Συνεπώς, θα πρέπει να χωριστεί σε δύο νομοθετικές πράξεις. Η πρώτη νομοθετική πράξη θα πρέπει να είναι μια οδηγία για τον καθορισμό των στόχων για τα κράτη μέλη όσον αφορά τη διαχείριση των συσκευασιών και των απορριμμάτων συσκευασίας. Η δεύτερη νομοθετική πράξη θα πρέπει να είναι ένας κανονισμός σχετικά με τις βασικές απαιτήσεις για τις συσκευασίες και τις απαιτήσεις για την ανακυκλωσιμότητα και την επισήμανσή τους. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Όσον αφορά τη μείωση των απορριμμάτων, η ΕΟΚΕ συνιστά η αναθεώρηση της νομοθεσίας για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας να συνοδεύεται από αναθεώρηση της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής των αποβλήτων (οδηγία 1999/31/ΕΚ του Συμβουλίου (1)), προκειμένου να μειωθεί η απόρριψη των απορριμμάτων συσκευασίας στους χώρους υγειονομικής ταφής. |
| --- | --- |

1.18.

2.   Ιστορικό και θεμελίωση

Η ανάγκη συνεχούς αξιολόγησης των επιπτώσεων των συσκευασιών στο περιβάλλον

| 2.1. | Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι περισσότερες συσκευασίες είναι μίας χρήσης και είτε απορρίπτονται είτε ανακυκλώνονται αντί να επαναχρησιμοποιούνται. Οι περιβαλλοντικές αρχές των μεγάλων βιομηχανικών χωρών εκτιμούν ότι περίπου το ήμισυ του συνόλου των αστικών στερεών αποβλήτων περιλαμβάνει τρόφιμα και υλικά που χρησιμοποιούνται στη συσκευασία τροφίμων (2). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Λόγω της σπατάλης πολύτιμων πόρων και της ρύπανσης που προκαλείται από αυτό το σύστημα κατανάλωσης και διάθεσης, η υγεία μας, το περιβάλλον, η βιωσιμότητα και το πλανητικό κλίμα διατρέχουν σοβαρό κίνδυνο. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρακολουθεί τακτικά τα απορρίμματα συσκευασίας, καθώς και τη συλλογή, τη διαχείριση και την επαναχρησιμοποίησή τους, σε συνεργασία με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Οι βιομηχανίες σε μετάβαση, καθώς και οι εργαζόμενοι και οι ιδιοκτήτες μικρών εταιρειών σε ορισμένους τομείς υπό εξέταση, αναμένεται να αντιμετωπίσουν σοβαρές δυσκολίες και απώλεια εισοδήματος ή θέσεων εργασίας λόγω της μείωσης του συνολικού κύκλου εργασιών που προκαλείται από την υποκατάσταση των πλαστικών συσκευασιών. Τα συστήματα κοινωνικής προστασίας και οι πρωτοβουλίες επανακατάρτισης θα μπορούσαν να μειώσουν αυτόν τον αντίκτυπο. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Ομοίως, ορισμένες περιφέρειες που βασίζονται σε συγκεκριμένες τεχνολογίες συσκευασίας και στη βιομηχανική παραγωγή ενδέχεται να υποστούν απώλειες θέσεων εργασίας και μετανάστευση τόσο εργαζομένων υψηλής ειδίκευσης όσο και λιγότερο εξειδικευμένους εργαζομένων βραχυπρόθεσμα. Οι προσαρμοσμένες πολιτικές σε τοπικό επίπεδο είναι απαραίτητες για την αποφυγή της διαρροής εγκεφάλων και της απερήμωσης των αγροτικών και των βιομηχανικών περιοχών. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Είναι ζωτικής σημασίας να παρακολουθείται ο αντίκτυπος της εφαρμογής της νομοθεσίας μέσω ενός μόνιμου μηχανισμού αξιολόγησης προκειμένου να επανεξετάζονται τα αρχεία κάθε χώρας, να ανταλλάσσονται βέλτιστες πρακτικές και να προτείνονται αναθεωρήσεις των παραμέτρων. Πρέπει να ληφθούν υπόψη πιθανές αναβαθμίσεις της τεχνολογικής ικανότητας των βιομηχανιών για επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση συγκεκριμένων υλικών (π.χ. βιοαποδομήσιμα πλαστικά), με ιδιαίτερη έμφαση στη δημόσια υγεία και τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στο περιβάλλον. |
| --- | --- |

2.6.

Εργαλεία που στηρίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη διαχείριση ζητημάτων που αφορούν τις συσκευασίες και τα υλικά συσκευασίας

| 2.7. | Στο σχέδιο κανονισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περιγράφεται λεπτομερώς ο καίριος ρόλος που διαδραματίζουν η ψηφιοποίηση και η βιωσιμότητα στη μείωση των συσκευασιών και των απορριμμάτων συσκευασίας. Είναι σημαντικό να ευθυγραμμιστούν, καθώς είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη των στόχων της Πράσινης Συμφωνίας και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας, της μελλοντικής ευημερίας και της βιωσιμότητας της Ευρώπης. |
| --- | --- |

2.7.

Φυσικοί και ενεργειακοί πόροι που απαιτούνται για τη συσκευασία — ανησυχίες και λύσεις

| 2.8. | Οι σύγχρονες συσκευασίες τροφίμων —μια από τις σημαντικότερες χρήσεις των υλικών συσκευασίας— προσφέρουν ένα μέσο ώστε τα τρόφιμα να καθίστανται αξιόπιστα, υγιεινά, ικανά να διατηρούνται σε θερμοκρασία περιβάλλοντος και ασφαλή. Ωστόσο, οι περισσότερες συσκευασίες τροφίμων εξακολουθούν να είναι μίας χρήσης και δεν μπορούν να ανακυκλωθούν πλήρως εάν δεν διαχωριστούν κατάλληλα από άλλα υλικά και να συλλεχθούν, επειδή είναι είτε κηλιδωμένες με τρόφιμα, είτε υπερβολικά μικρές είτε πολυστρωματικές. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Κάθε είδος συσκευασίας απαιτεί για την παρασκευή του πολλούς πόρους, μεταξύ άλλων ενέργεια, νερό, χημικά προϊόντα, πετρέλαιο, ορυκτά, ξύλο και κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα. Επιπλέον, η παρασκευή συσκευασιών συχνά επιφέρει λύματα και ιλύ που εμπεριέχουν επιβλαβείς χημικές ουσίες και συνοδεύεται από ατμοσφαιρικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, βαρέων μετάλλων και σωματιδίων. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Διάφορα τεχνητά και συνθετικά υλικά, μεταξύ άλλων κεραμικά, γυαλί, μέταλλο, χαρτί, χαρτόνι, κερί, ξύλο και όλο και περισσότερο πλαστικά, χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία σύγχρονων συσκευασιών τροφίμων. Το μεγαλύτερο μέρος αυτών των συσκευασιών είναι από γυαλί, σκληρό πλαστικό, χαρτί και χαρτόνι. Παρά το γεγονός ότι ορισμένα πιο πρόσφατα πλαστικά παράγονται από αραβόσιτο και άλλα φυτικά υλικά, η πλειονότητα αυτών εξακολουθούν να παράγονται από πετρέλαιο και να περιέχουν πρόσθετα όπως πολυμερή. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Είναι ζωτικής σημασίας η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καθορίσει στην πρόταση υποχρεωτικό ελάχιστο περιεχόμενο βιολογικής προέλευσης τουλάχιστον 60 % για τις λιπασματοποιήσιμες συσκευασίες. Τα χαρτόνια είναι συχνά επικαλυμμένα με πλαστική ύλη που δεν είναι ορατή και πολλές διαφορετικές μορφές συσκευασίας φέρουν εκτυπωμένες ετικέτες για τις οποίες έχουν χρησιμοποιηθεί μελάνια εκτυπωτή. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Η αυξημένη χρήση διαφόρων ειδών συσκευασίας, σε συνδυασμό με τα χαμηλά ποσοστά επαναχρησιμοποίησης και ανακύκλωσης, μπορεί να παρεμποδίσει τη δημιουργία μιας κυκλικής οικονομίας χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών στην ΕΕ. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι λιπασματοποιήσιμες συσκευασίες που είναι ασφαλείς για επαφή με τρόφιμα είναι η καταλληλότερη λύση και διαδραματίζουν βασικό ρόλο στη διασφάλιση ότι περισσότερα απορρίμματα είναι βιοαποδομήσιμα. Αυτό θα μείωνε επίσης τον όγκο μη βιοαποδομήσιμων πλαστικών που διαφορετικά μολύνουν το λίπασμα. |
| --- | --- |

2.13.

3.   Πλαστικές συσκευασίες

| 3.1. | Ο ΟΗΕ θεωρεί τη ρύπανση των ωκεανών από πλαστικά «συμφορά για τον πλανήτη», κυρίως λόγω του όγκου των συσκευασιών τροφίμων που είναι κατασκευασμένες από πλαστικό υλικό και καταλήγουν στους ποταμούς (3). Αυτό εγείρει ανησυχίες για όλα τα υδρόβια είδη. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξετάσουν μια νέα προσέγγιση για τα πλαστικά με βάση την κυκλική οικονομία. Μπορούν να προωθήσουν την ανάπτυξη κυκλικών επιλογών συσκευασίας επιλέγοντας άλλα υλικά ή ειδικά πολυμερή υλικά, προκειμένου να διασφαλίσουν ένα πολύ καλύτερο επίπεδο ανακυκλωσιμότητας. Όταν η ανακυκλωσιμότητα των πλαστικών δεν αποτελεί επιλογή, θα πρέπει να χρησιμοποιείται για την παραγωγή βιοκαυσίμων. |
| --- | --- |

3.2.

4.   Μόνιμα υλικά, δεδομένα ανακύκλωσης και ζητήματα σχετικά με τους στόχους επαναπλήρωσης των φιαλών αλκοολούχων ποτών

| 4.1. | Τα διάφορα υλικά συσκευασίας τροφίμων έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά και ιδιότητες, που επηρεάζουν τις δυνατότητες ανακύκλωσής τους. Υλικά όπως το αλουμίνιο, το γυαλί και ο χάλυβας θεωρούνται «μόνιμα υλικά», καθώς παρουσιάζουν ελάχιστη υποβάθμιση κατά τη διάρκεια ζωής τους και μπορούν να ανακυκλωθούν ατέρμονα, χωρίς απώλεια της ποιότητας ή των εγγενών ιδιοτήτων τους. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Το ενδιαφέρον για τα μόνιμα υλικά έχει αυξηθεί σημαντικά, παράλληλα με τη νοοτροπία κυκλικής οικονομίας. Τα εν λόγω υλικά πρέπει να αναγνωριστούν δεόντως στη μελλοντική νομοθεσία, ενώ οι μελλοντικές πολιτικές πρέπει να στηρίξουν με αποδοτικό τρόπο την ανακύκλωσή τους. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Οι συσκευασίες που χρησιμοποιούν υλικά με βάση τις ίνες και άλλα φυσικά υλικά μπορούν να στηρίξουν την ανάπτυξη που θα είναι αποσυνδεδεμένη από τη χρήση πόρων. Τέτοιες συσκευασίες παρασκευάζονται από ανανεώσιμα υλικά, ενώ παράλληλα είναι ανθεκτικές, ελκυστικές, ανακυκλώσιμες και βιοδιασπώμενες. Πρόσφατες μελέτες έχουν καταδείξει ότι οι συσκευασίες από ίνες μπορούν να ανακυκλωθούν πάνω από 25 φορές, αποδεικνύοντας ότι αποτελούν βασικό συστατικό της κυκλικής οικονομίας. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Το ποσοστό ανακύκλωσης για τις γυάλινες συσκευασίες στην ΕΕ το 2020 έφθασε κατά μέσο όρο το 76 % (4), με ορισμένα περιθώρια βελτίωσης στα συστήματα συλλογής και διαχωρισμού σε ορισμένα κράτη μέλη. Το 2017, τα ποσοστά ανέρχονταν σε 75 % στη Σουηδία, 88,4 % στη Γερμανία, 78 % στην Ιταλία και 61 % στη Γαλλία (5). |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η πρόταση θέτει υποχρεωτικούς στόχους για την επαναχρησιμοποίηση και την επαναπλήρωση των φιαλών αλκοολούχων ποτών. Ωστόσο, οι οικονομικοί φορείς είναι πεπεισμένοι ότι οι στόχοι αυτοί ενδέχεται να θέσουν σημαντικές προκλήσεις, τόσο όσον αφορά την προσφορά όσο και τους κινδύνους για τη δημόσια υγεία, δεδομένου ότι οι φιάλες χρησιμοποιούνται συνήθως από καταναλωτές για άλλους πρακτικούς σκοπούς. Αυτή η υποχρεωτική επαναχρησιμοποίηση μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα, εν μέρει λόγω της μόλυνσης από την ανάπτυξη παθογόνων παραγόντων και βακτηρίων, μεταξύ άλλων. |
| --- | --- |

4.5.

5.   Ρύπανση των υδάτων και του εδάφους από συσκευασίες τροφίμων

| 5.1. | Όταν οι συσκευασίες απορρίπτονται σε χώρους υγειονομικής ταφής, ιδίως οι πλαστικές συσκευασίες, πέραν της απαράδεκτης σοβαρής μόλυνσης του εδάφους, χημικές ουσίες από τα υλικά, όπως μελάνια και χρώματα από τις ετικέτες, διαρρέουν επίσης στα υπόγεια ύδατα και στο έδαφος. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Ειδικότερα, τα πλαστικά απόβλητα ταξιδεύουν συχνά στις πιο απομακρυσμένες περιοχές του πλανήτη, θέτοντας σε κίνδυνο την ανθρώπινη ζωή, τα πτηνά και τη θαλάσσια ζωή. Η ρύπανση από πλαστικά στους ωκεανούς έχει επιδεινωθεί σε τέτοιο βαθμό που η επικεφαλής για τη διαχείριση των ωκεανών των Ηνωμένων Εθνών τη χαρακτήρισε μια πλανητική κρίση. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Ωστόσο, η ρύπανση των ωκεανών είναι απλώς μία από τις αρνητικές επιπτώσεις της χρήσης πλαστικών στο οικοσύστημα. Σύμφωνα με μελέτη, το ένα τρίτο του συνόλου του πλαστικού που απορρίπτεται καταλήγει σε υδάτινες οδούς ή στο έδαφος. Άλλες μελέτες αναφέρουν ότι η ρύπανση από μικροπλαστικά στα εδάφη παγκοσμίως είναι κατά τέσσερις με 23 φορές μεγαλύτερη από τη ρύπανση των ωκεανών μας με μικροπλαστικά. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Τα μικροπλαστικά στο έδαφος θα επηρεάσουν αρνητικά τη συμπεριφορά των έμβιων όντων στο έδαφος (όπως οι γαιοσκώληκες) και, κατά συνέπεια, θα διαδοθούν ασθένειες και θα προκληθούν άλλες επιβλαβείς επιπτώσεις. Μικροπλαστικά βρέθηκαν επίσης σε νεογνά. Επιπλέον, τα διασπώμενα πλαστικά απορροφούν επιβλαβείς ουσίες όπως το φυτοφάρμακο DDT όταν βρίσκονται στο έδαφος και σε υδάτινες οδούς. |
| --- | --- |

5.4.

6.   Μόλυνση του αέρα και των ωκεανών από τις συσκευασίες τροφίμων

| 6.1. | Τα απορρίμματα συσκευασίας τροφίμων που δεν μπορούν να λιπασματοποιηθούν ή να ανακυκλωθούν καταλήγουν συχνά σε χώρους υγειονομικής ταφής, εκπέμποντας ατμοσφαιρικές εκπομπές, μεταξύ άλλων αέρια του θερμοκηπίου. Οι χώροι υγειονομικής ταφής απελευθερώνουν μεθάνιο, αμμωνία και υδρόθειο. Αντιθέτως, οι αποτεφρωτήρες απελευθερώνουν υδράργυρο, μόλυβδο, υδροχλώριο, διοξείδια του θείου, οξείδια του αζώτου, αιωρούμενα σωματίδια και διοξίνες, που είναι οι πιο επικίνδυνες ενώσεις. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Τα περισσότερα κυπελλάκια και καπάκια καφέ, οι κάψουλες καφέ, τα δοχεία από φελιζόλ, τα πλαστικά μπουκάλια και καπάκια, τα πλαστικά περιτυλίγματα, οι δακτύλιοι που ενώνουν τις εξάδες αναψυκτικών και οι πλαστικές σακούλες για τα ψώνια είναι σχεδιασμένα για μία χρήση. Ωστόσο, εάν δεν ανακυκλώνονται, φράσσουν τις υδάτινες οδούς μας, ενώ τα ζώα τα εκλαμβάνουν εσφαλμένα ως τροφή ή παγιδεύονται σε αυτά. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Όλα τα πλαστικά στους ωκεανούς είναι ιδιαίτερα επιβλαβή για τα ζώα. Η μη κυβερνητική οργάνωση Ocean Conservancy (6) δηλώνει: Πλαστικές ύλες βρέθηκαν στο 59 % των θαλάσσιων πτηνών, όπως άλμπατρος και πελεκάνους, στο 100 % των ειδών θαλάσσιας χελώνας και σε άνω του 25 % των ιχθύων, από τα οποία ελήφθησαν δείγματα από τις αγορές θαλασσινών. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Από τον εξαιρετικά μεγάλο όγκο πλαστικών στους ωκεανούς που αποτελείται από δισεκατομμύρια κομματάκια που μεταφέρουν τα ρεύματα, μόνον το 5 % είναι ορατό στην επιφάνεια· τα υπόλοιπά μεταφέρονται μέσω υπόγειων ρευμάτων ή έχουν κατακαθίσει στον πυθμένα των ωκεανών. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι ζωτικής σημασίας να ενθαρρυνθεί η οργανική ανακύκλωση των απορριμμάτων τροφίμων και των λιπασματοποιήσιμων συσκευασιών τροφίμων, λαμβάνοντας επίσης υπόψη ότι η χωριστή συλλογή για την οργανική ανακύκλωση των απορριμμάτων τροφίμων θα είναι υποχρεωτική από τις 31 Δεκεμβρίου 2023. Τα υπολείμματα της κτηνοτροφίας, όπως η κοπριά και η υδαρής κοπριά, παρέχουν τη δυνατότητα παραγωγής οργανικών λιπασμάτων, βιοαερίου ή βιομεθανίου. |
| --- | --- |

6.5.

7.   Γενικές παρατηρήσεις

| 7.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη φιλοδοξία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αναθεωρήσει τις απαιτήσεις για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας, προκειμένου να περιοριστούν η ποσότητα, ο όγκος και το βάρος των συσκευασιών στην ενιαία αγορά της ΕΕ, να αποτραπεί η παραγωγή άχρηστων απορριμμάτων συσκευασίας, να υποστηριχθεί η ανακύκλωση υψηλής ποιότητας και να αυξηθεί η ανακυκλωσιμότητα και η επαναχρησιμοποίηση των συσκευασιών. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Κάθε αναθεώρηση της νομοθεσίας για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας θα πρέπει να ευθυγραμμίζεται πλήρως με τους πρωταρχικούς στόχους της Πράσινης Συμφωνίας της ΕΕ (κλιματική ουδετερότητα, βιώσιμη χρήση των φυσικών πόρων και προστασία του περιβάλλοντος) και θα πρέπει να συνάδει με τη σχετική νομοθεσία, όπως το σχέδιο δράσης για την κυκλική οικονομία, την οδηγία-πλαίσιο για τα απόβλητα, την οδηγία για τα πλαστικά μίας χρήσης, την οδηγία για τον οικολογικό σχεδιασμό και τη νομοθεσία της ΕΕ για τα υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη θέσπισης αυστηρών κριτηρίων για την ανακυκλωσιμότητα των συσκευασιών. Μια συσκευασία θα μπορεί να θεωρείται ανακυκλώσιμη όταν θα μπορεί να ανακυκλώνεται πολλαπλές φορές κατά τον κύκλο ζωής του υλικού και όχι απλώς όταν πληρούνται τα κριτήρια σχεδιασμού και τα υλικά συλλέγονται χωριστά και διαχωρίζονται χωρίς επιμόλυνση. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα ποσοστιαία κριτήρια για την ανακύκλωση συσκευασιών σε κλίμακα θα πρέπει να συμπληρωθούν από ποσοτικές απαιτήσεις που θα καλύπτουν επαρκή αριθμό κρατών μελών της ΕΕ. |
| --- | --- |

7.4.

| 7.5. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την εφαρμογή των βαθμίδων επιδόσεων ανακυκλωσιμότητας, οι οποίες βασίζονται στα κριτήρια του «σχεδιασμού για ανακύκλωση» για τις κατηγορίες συσκευασιών. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την εναρμόνιση όλων των υλικών και ευελπιστεί ότι οι συσκευασίες με βαθμίδα επιδόσεων Ε θα καταργηθούν σταδιακά έως το 2030. |
| --- | --- |

7.5.

| 7.6. | Το 2020, το ποσοστό ανακύκλωσης σε επίπεδο ΕΕ ανήλθε κατά μέσο όρο σε 85,5 % για τις χαλύβδινες συσκευασίες, σε 74 % για τις γυάλινες συσκευασίες και 82 % για τις χάρτινες συσκευασίες. Τα υλικά αυτά εντάσσονται σε ομαλά λειτουργούντες κυκλικούς βρόχους. Ωστόσο, η θέσπιση στόχου για ανακυκλωμένο περιεχόμενο για τις χαλύβδινες συσκευασίες, για παράδειγμα, θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει και να κατακερματίσει την αγορά δευτερογενών πρώτων υλών/παλαιοσιδήρου και να έχει αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Οι υποχρεωτικοί στόχοι περί ανακυκλωμένου περιεχομένου θα πρέπει να ισχύουν μόνο για συγκεκριμένες ομάδες συσκευασίας και υλικών, όπου η υιοθέτησή τους θα μπορούσε να οδηγήσει σε βελτιώσεις και σε αυξημένη χρήση ανακυκλωμένων υλικών (π.χ. πλαστικά). |
| --- | --- |

7.6.

| 7.7. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει το γεγονός ότι τα μερίδια αγοράς των διαφόρων υλικών συσκευασίας στον συνολικό όγκο των απορριμμάτων συσκευασίας των κρατών μελών θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την αξιολόγηση των δυνατοτήτων μείωσης των αποβλήτων. Θα πρέπει να καθοριστούν στόχοι μείωσης για κάθε υλικό συσκευασίες (πλαστικό, χαρτί, σιδηρούχα μέταλλα, αλουμίνιο κ.λπ.), λαμβάνοντας υπόψη την εξέλιξη των ποσοστών ανακύκλωσης σε βάθος χρόνου, προκειμένου να διασφαλιστούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού και να αποφευχθεί η άσκοπη αντικατάσταση ορισμένων υλικών συσκευασίας με άλλα υλικά με μειωμένη δυνατότητα ανακύκλωσης. |
| --- | --- |

7.7.

| 7.8. | Θα πρέπει να δοθούν αποτελεσματικά κίνητρα στα κράτη μέλη της ΕΕ για να στηρίξουν νέες επενδύσεις σε υποδομές και τεχνολογίες ανακύκλωσης, καθώς και στην έρευνα και την ανάπτυξη. |
| --- | --- |

7.8.

| 7.9. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η αναθεώρηση της οδηγίας για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας θα πρέπει επίσης να συνοδεύεται από αναθεώρηση της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής αποβλήτων, προκειμένου να μειωθεί η απόρριψη των απορριμμάτων συσκευασίας στους χώρους υγειονομικής ταφής. Η μείωση της ποσότητας των αποβλήτων που καταλήγουν στους χώρους υγειονομικής ταφής θα ήταν σύμφωνη με τη δέσμευση της ΕΕ για ανακύκλωση και μείωση των αποβλήτων. |
| --- | --- |

7.9.

| 7.10. | Ο αναθεωρημένος κανονισμός θα πρέπει να σέβεται και να εφαρμόζει την αρχή της ουδετερότητας, δηλαδή να επιτρέπει την επιλογή ενός υλικού συσκευασίας με βάση την καταλληλότητά του για συγκεκριμένη χρήση, τα τεχνικά και δομικά χαρακτηριστικά του και το συνολικό περιβαλλοντικό του προφίλ. |
| --- | --- |

7.10.

8.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 8.1. | Εκτός από την προτεινόμενη νομοθεσία, μεταξύ άλλων όσον αφορά την επισήμανση, την επικοινωνία, τη συλλογή, τον διαχωρισμό και τη δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο θέσπισης περιορισμών στην παρασκευή υλικών συσκευασίας, που θα συμπληρώνονται από δημοσιονομικά μέσα, προκειμένου να τηρηθούν οι προθεσμίες της Πράσινης Συμφωνίας. |
| --- | --- |

8.1.

| 8.2. | Η ΕΟΚΕ προτείνει η ΕΕ και τα κράτη μέλη να στηρίξουν με όλα τα διαθέσιμα μέσα τη δυνατότητα ανακύκλωσης και επαναχρησιμοποίησης των συσκευασιών, είτε παρέχοντας κίνητρα για τη χρήση ανακυκλώσιμων ή ανανεώσιμων εναλλακτικών υλικών είτε αποθαρρύνοντας τη χρήση υλικών συσκευασίας με μειωμένη δυνατότητα ανακύκλωσης. |
| --- | --- |

8.2.

| 8.3. | Οι οικονομικοί φορείς που δραστηριοποιούνται σε αυτόν τον σημαντικό τομέα με σημαντικές ευθύνες για τους εργαζομένους και τους χώρους εργασίας τους θα πρέπει να στηριχθούν οικονομικά από τα κράτη μέλη κατά τη διαδικασία μετάβασης. |
| --- | --- |

8.3.

| 8.4. | Θα πρέπει να αναπτυχθούν σαφείς εθνικές και διεθνείς πολιτικές για τον εντοπισμό παραγωγών αποβλήτων των οποίων τα απόβλητα μεταφέρονται σε άλλα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

8.4.

| 8.5. | Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενθαρρύνουν τα ενδιαφερόμενα μέρη να αναπτύξουν νέες ιδέες για τις συσκευασίες και την κατάλληλη επισήμανση, ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι της Πράσινης Συμφωνίας και να αποτραπεί κάθε απάτη που σχετίζεται με τα αυθεντικά ευρωπαϊκά προϊόντα. |
| --- | --- |

8.5.

| 8.6. | Ο ρόλος των δήμων στη συλλογή και τη διαχείριση αποβλήτων θα πρέπει να καθοριστεί με σαφήνεια, ώστε να αποφευχθεί η ύπαρξη πολλών διαφορετικών διαδικασιών και υποδομών διαχείρισης αποβλήτων. |
| --- | --- |

8.6.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  Οδηγία 1999/31/ΕΚ του Συμβουλίου, της 26ης Απριλίου 1999, περί υγειονομικής ταφής των αποβλήτων (ΕΕ L 182 της 16.7.1999, σ. 1).

1

(2)  https://foodprint.org/issues/the-environmental-impact-of-food-packaging/

2

(3)  https://www.newscientist.com/article/mg25333710-100-pollution-is-the-forgotten-global-crisis-and-we-need-to-tackle-it-now/

3

(4)  https://www.statista.com/statistics/1258851/glass-recycling-rate-in-europe/

4

(5)  https://feve.org/glass_recycling_stats_2018/

5

(6)  https://oceanconservancy.org/about/

6

---

| 29.6.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 228/121 |
| --- | --- | --- | --- |

29.6.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 228/121

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1272/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία των ουσιών και των μειγμάτων»

[COM(2022) 748 final — 2022/0432 (COD)]

(2023/C 228/17)

| Εισηγητής: ο κ. | John COMER |
| --- | --- |

Εισηγητής: ο κ.

John COMER

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.2.2023
  Συμβούλιο, 10.2.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 13.4.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 578 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 145/0/0 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.2.2023

Συμβούλιο, 10.2.2023

Νομική βάση

Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

13.4.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

578

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

145/0/0

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ):

| 1.1. | υπογραμμίζει ότι η ΕΕ έχει μεν τη δυνατότητα να προτείνει επικαιροποίηση του Παγκοσμίως Εναρμονισμένου Συστήματος των Ηνωμένων Εθνών (GHS) σύμφωνα με τον αναθεωρημένο κανονισμό για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία των ουσιών και των μειγμάτων (κανονισμός CLP), ωστόσο δεν υπάρχει εγγύηση ότι η πρόταση της ΕΕ θα γίνει αποδεκτή από όλα τα μέρη. Μια προσωρινή απόκλιση θα μπορούσε να καταστεί μακροπρόθεσμο ζήτημα. Φαίνεται πρακτικά αδύνατον να εφαρμοστούν οι νέες προτάσεις όσον αφορά τις διαδικτυακές πωλήσεις από χώρες εκτός της ΕΕ, εάν δεν γίνουν δεκτές από το GHS των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

1.1.

υπογραμμίζει ότι η ΕΕ έχει μεν τη δυνατότητα να προτείνει επικαιροποίηση του Παγκοσμίως Εναρμονισμένου Συστήματος των Ηνωμένων Εθνών (GHS) σύμφωνα με τον αναθεωρημένο κανονισμό για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία των ουσιών και των μειγμάτων (κανονισμός CLP), ωστόσο δεν υπάρχει εγγύηση ότι η πρόταση της ΕΕ θα γίνει αποδεκτή από όλα τα μέρη. Μια προσωρινή απόκλιση θα μπορούσε να καταστεί μακροπρόθεσμο ζήτημα. Φαίνεται πρακτικά αδύνατον να εφαρμοστούν οι νέες προτάσεις όσον αφορά τις διαδικτυακές πωλήσεις από χώρες εκτός της ΕΕ, εάν δεν γίνουν δεκτές από το GHS των Ηνωμένων Εθνών.

| 1.2. | πιστεύει ότι είναι ζωτικής σημασίας ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών Προϊόντων (ECHA) να διαθέτει επαρκείς πόρους, εμπειρογνωσία και προσωπικό για την εφαρμογή του αναθεωρημένου κανονισμού. Ειδικότερα, η προσθήκη νέων τάξεων κινδύνου θα απαιτήσει από τον ECHA και τα κράτη μέλη να αυξήσουν τους πόρους τους για την ειδική αντιμετώπιση του αυξημένου φόρτου εργασίας. |
| --- | --- |

1.2.

πιστεύει ότι είναι ζωτικής σημασίας ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών Προϊόντων (ECHA) να διαθέτει επαρκείς πόρους, εμπειρογνωσία και προσωπικό για την εφαρμογή του αναθεωρημένου κανονισμού. Ειδικότερα, η προσθήκη νέων τάξεων κινδύνου θα απαιτήσει από τον ECHA και τα κράτη μέλη να αυξήσουν τους πόρους τους για την ειδική αντιμετώπιση του αυξημένου φόρτου εργασίας.

| 1.3. | εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν υπάρχει επιμέρους διάταξη ώστε να προειδοποιείται ο καταναλωτής σε περίπτωση που τροποποιούνται τα χημικά συστατικά ενός προϊόντος που φέρει εμπορικό σήμα, ενώ η εμπορική ονομασία παραμένει η ίδια. Οι καταναλωτές που χρησιμοποιούν ένα οικείο εμπορικό σήμα δεν θα το ελέγξουν εκτός και αν αναγράφεται ειδική προειδοποίηση στην ετικέτα του προϊόντος. Οι παρασκευαστές απορρυπαντικών οικιακής χρήσης αλλάζουν συχνά τα συστατικά των προϊόντων τους, π.χ. τα ένζυμα και τους διαλύτες. Ο καταναλωτής θα πρέπει να ενημερώνεται για τέτοιες αλλαγές όταν η εμπορική ονομασία παραμένει η ίδια. |
| --- | --- |

1.3.

εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν υπάρχει επιμέρους διάταξη ώστε να προειδοποιείται ο καταναλωτής σε περίπτωση που τροποποιούνται τα χημικά συστατικά ενός προϊόντος που φέρει εμπορικό σήμα, ενώ η εμπορική ονομασία παραμένει η ίδια. Οι καταναλωτές που χρησιμοποιούν ένα οικείο εμπορικό σήμα δεν θα το ελέγξουν εκτός και αν αναγράφεται ειδική προειδοποίηση στην ετικέτα του προϊόντος. Οι παρασκευαστές απορρυπαντικών οικιακής χρήσης αλλάζουν συχνά τα συστατικά των προϊόντων τους, π.χ. τα ένζυμα και τους διαλύτες. Ο καταναλωτής θα πρέπει να ενημερώνεται για τέτοιες αλλαγές όταν η εμπορική ονομασία παραμένει η ίδια.

| 1.4. | προτείνει το πλαίσιο της Επιτροπής για την παρακολούθηση της εφαρμογής του αναθεωρημένου κανονισμού CLP να αξιολογεί προσεκτικά τον αντίκτυπο στις βασικές αξιακές αλυσίδες που αφορούν χημικά προϊόντα, ώστε αυτές να μην επηρεάζονται αρνητικά. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Χημικών Βιομηχανιών (CEFIC) είναι της άποψης ότι οι προτεινόμενες αλλαγές στον κανονισμό CLP και στη γενική προσέγγιση για τη διαχείριση κινδύνων μπορεί να έχουν αντίκτυπο σε έως και 12 000 ουσίες. Ως εκ τούτου, πολλά προϊόντα στα οποία βασίζονται οι καταναλωτές και οι επαγγελματίες ενδέχεται να μην είναι πλέον διαθέσιμα στην αγορά. |
| --- | --- |

1.4.

προτείνει το πλαίσιο της Επιτροπής για την παρακολούθηση της εφαρμογής του αναθεωρημένου κανονισμού CLP να αξιολογεί προσεκτικά τον αντίκτυπο στις βασικές αξιακές αλυσίδες που αφορούν χημικά προϊόντα, ώστε αυτές να μην επηρεάζονται αρνητικά. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Χημικών Βιομηχανιών (CEFIC) είναι της άποψης ότι οι προτεινόμενες αλλαγές στον κανονισμό CLP και στη γενική προσέγγιση για τη διαχείριση κινδύνων μπορεί να έχουν αντίκτυπο σε έως και 12 000 ουσίες. Ως εκ τούτου, πολλά προϊόντα στα οποία βασίζονται οι καταναλωτές και οι επαγγελματίες ενδέχεται να μην είναι πλέον διαθέσιμα στην αγορά.

| 1.5. | ζητεί να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ευημερία όσων εργάζονται στη χημική βιομηχανία. Πρέπει πάντα να δίνεται προτεραιότητα στην υγεία και την ασφάλεια. Οι εργαζόμενοι στη χημική βιομηχανία πρέπει να λαμβάνουν εντατική κατάρτιση ώστε να έχουν πλήρη γνώση των χημικών προϊόντων με τα οποία έρχονται σε επαφή κατά την εργασία τους. Όλος ο εξοπλισμός πρέπει να συντηρείται σωστά. Τα δεδομένα από το σύστημα αναφοράς μειζόνων ατυχημάτων (eMars) αναφέρουν ότι κάθε χρόνο σημειώνονται κατά μέσο όρο περισσότερα από 30 βιομηχανικά ατυχήματα στις 12 000 καταχωρισμένες βιομηχανικές εγκαταστάσεις υψηλού κινδύνου στην ΕΕ. |
| --- | --- |

1.5.

ζητεί να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ευημερία όσων εργάζονται στη χημική βιομηχανία. Πρέπει πάντα να δίνεται προτεραιότητα στην υγεία και την ασφάλεια. Οι εργαζόμενοι στη χημική βιομηχανία πρέπει να λαμβάνουν εντατική κατάρτιση ώστε να έχουν πλήρη γνώση των χημικών προϊόντων με τα οποία έρχονται σε επαφή κατά την εργασία τους. Όλος ο εξοπλισμός πρέπει να συντηρείται σωστά. Τα δεδομένα από το σύστημα αναφοράς μειζόνων ατυχημάτων (eMars) αναφέρουν ότι κάθε χρόνο σημειώνονται κατά μέσο όρο περισσότερα από 30 βιομηχανικά ατυχήματα στις 12 000 καταχωρισμένες βιομηχανικές εγκαταστάσεις υψηλού κινδύνου στην ΕΕ.

| 1.6. | τονίζει ότι η προληπτική προσέγγιση είναι σημαντική για την προστασία της υγείας και του περιβάλλοντος με τη χρήση των υφιστάμενων δεδομένων για τις χημικές ουσίες παρόμοιας δομής, καθότι επιτρέπει τη λήψη προληπτικής απόφασης προτού προκύψουν πλήρη επιστημονικά αποδεικτικά στοιχεία περί δυνητικού κινδύνου. |
| --- | --- |

1.6.

τονίζει ότι η προληπτική προσέγγιση είναι σημαντική για την προστασία της υγείας και του περιβάλλοντος με τη χρήση των υφιστάμενων δεδομένων για τις χημικές ουσίες παρόμοιας δομής, καθότι επιτρέπει τη λήψη προληπτικής απόφασης προτού προκύψουν πλήρη επιστημονικά αποδεικτικά στοιχεία περί δυνητικού κινδύνου.

| 1.7. | σημειώνει ότι η έκθεση του Ευρωπαϊκού Γραφείου Περιβάλλοντος (ΕΓΠ) (Ιούλιος 2022) σχετικά με τη νομοθεσία για τα χημικά προϊόντα εντόπισε τρία κύρια εμπόδια στη ρυθμιστική διαδικασία για τα χημικά προϊόντα:






  — | βιομηχανικοί όμιλοι που υποβάλλουν φακέλους χωρίς πλήρη ή αξιόπιστα δεδομένα, |
| --- | --- | --- |

1.7.

σημειώνει ότι η έκθεση του Ευρωπαϊκού Γραφείου Περιβάλλοντος (ΕΓΠ) (Ιούλιος 2022) σχετικά με τη νομοθεσία για τα χημικά προϊόντα εντόπισε τρία κύρια εμπόδια στη ρυθμιστική διαδικασία για τα χημικά προϊόντα:

—

βιομηχανικοί όμιλοι που υποβάλλουν φακέλους χωρίς πλήρη ή αξιόπιστα δεδομένα,

| — | αδυναμία των επιστημόνων της ΕΕ να ενεργήσουν αποφασιστικά σε προληπτική βάση, |
| --- | --- |

—

αδυναμία των επιστημόνων της ΕΕ να ενεργήσουν αποφασιστικά σε προληπτική βάση,

| — | η Επιτροπή καθυστερεί την επεξεργασία των φακέλων παρά το γεγονός ότι είναι νομικά υποχρεωμένη να αποφαίνεται εντός τριών μηνών. |
| --- | --- |

—

η Επιτροπή καθυστερεί την επεξεργασία των φακέλων παρά το γεγονός ότι είναι νομικά υποχρεωμένη να αποφαίνεται εντός τριών μηνών.

2.   Η πρόταση της Επιτροπής

| 2.1. | Η Επιτροπή προτείνει την αναθεώρηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1272/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1) για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία των ουσιών και των μειγμάτων (κανονισμός CLP). |
| --- | --- |

2.1.

Στόχος του κανονισμού CLP είναι η επίτευξη υψηλού επιπέδου προστασίας της υγείας και του περιβάλλοντος. Επιτρέπει επίσης την ελεύθερη κυκλοφορία χημικών ουσιών, μειγμάτων και αντικειμένων. Ο κανονισμός CLP απαιτεί από τους παρασκευαστές, τους εισαγωγείς και τους μεταγενέστερους χρήστες χημικών ουσιών και μειγμάτων να επισημαίνουν και να συσκευάζουν τα επικίνδυνα χημικά προϊόντα πριν από τη διάθεσή τους στην αγορά. Ο κανονισμός CLP θεσπίζει νομικά δεσμευτικούς κανόνες προσδιορισμού και ταξινόμησης των κινδύνων. Ο υπό εξέταση κανονισμός θεσπίζει κοινούς κανόνες σχετικά με την επισήμανση για τη δέουσα ενημέρωση των καταναλωτών και των εργαζομένων αναφορικά με τη χρήση επικίνδυνων προϊόντων.

| 2.2. | Η Επιτροπή αναφέρει ότι η ΕΕ έχει καταφέρει να δημιουργήσει μια αποτελεσματική ενιαία αγορά για τα χημικά προϊόντα. |
| --- | --- |

2.2.

Κατά την άποψη της Επιτροπής, απαιτείται αναθεώρηση του ισχύοντος κανονισμού CLP λόγω ορισμένων αδυναμιών και νομικών κενών που αυτός παρουσιάζει. Οι προτάσεις περιλαμβάνουν την εισαγωγή νέων τάξεων κινδύνου για τους ενδοκρινικούς διαταράκτες και άλλες επικίνδυνες χημικές ουσίες (βάσει κατ’ εξουσιοδότηση πράξης), ειδικούς κανόνες για χημικά προϊόντα που πωλούνται μέσα σε επαναπληρώσιμους περιέκτες και καλύτερη κοινοποίηση, μεταξύ άλλων στο διαδίκτυο, μέσω σαφέστερης και πιο ευανάγνωστης επισήμανσης, καθώς και τη δυνατότητα της Επιτροπής να καταρτίζει προτάσεις ταξινόμησης και βελτιωμένες και ταχύτερες διαδικασίες.

| 2.3. | Η ΕΕ έχει δεσμευτεί να υλοποιήσει το θεματολόγιο για τη βιώσιμη ανάπτυξη με ορίζοντα το 2030 και να επιτύχει τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ) που προβλέπονται σε αυτό. Η Επιτροπή πιστεύει ότι αυτή η αναθεώρηση του κανονισμού CLP θα συμβάλλει σε αρκετούς από τους ΣΒΑ, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αποσκοπούν στην εξασφάλιση καλής υγείας και ευημερίας, προτύπων βιώσιμης κατανάλωσης και παραγωγής, καθώς και καθαρού νερού και αποχέτευσης. Για την Επιτροπή, αυτή η αναθεώρηση αποτελεί επίσης «σημαντικό αποτέλεσμα» της στρατηγικής για τις χημικές ουσίες με στόχο τη βιωσιμότητα (η οποία συνιστά μέρος της Πράσινης Συμφωνίας). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η Επιτροπή δηλώνει ότι είναι αναγκαίος ένας καλύτερος προσδιορισμός και μια καλύτερη ταξινόμηση των επικίνδυνων χημικών προϊόντων λόγω του κινδύνου που ενέχουν για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον. Πρέπει να αντιμετωπιστούν οι διαδικαστικές ανεπάρκειες και οι ελλείψεις στην κοινοποίηση των κινδύνων που ενέχουν οι επικίνδυνες χημικές ουσίες. Υπάρχει μεγάλος αριθμός εσφαλμένων ή παρωχημένων ταξινομήσεων ουσιών στον κατάλογο ταξινόμησης και επισήμανσης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων (ECHA). Αυτό οφείλεται σε πολλούς λόγους, μεταξύ άλλων στη μη επανεξέταση και στη μη επικαιροποίηση των ταξινομήσεων και των αλλαγών στην εναρμονισμένη ταξινόμηση των συστατικών ουσιών. Η κατάρτιση ανακριβών «δελτίων δεδομένων ασφαλείας» μπορεί επίσης να αποτελέσει πρόβλημα. Οι πληροφορίες που περιέχονται σε ένα δελτίο δεδομένων ασφαλείας ενδέχεται να έχουν πολύ σοβαρές δευτερογενείς επιπτώσεις, ιδίως εάν είναι ανακριβείς. Επιπλέον, οι ουσίες που είχαν χαρακτηριστεί ως μη επικίνδυνες μπορούν, υπό το πρίσμα περαιτέρω ερευνών, να χαρακτηριστούν ως επικίνδυνες. Για παράδειγμα, το βορικό οξύ το οποίο στο παρελθόν κατηγοριοποιήθηκε ως μη επικίνδυνη ουσία, χαρακτηρίστηκε στη συνέχεια ως πολύ επικίνδυνη ουσία (τοξική για αναπαραγωγή). Συνεπώς, χρειάστηκε η κατάρτιση νέων δελτίων δεδομένων ασφαλείας. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων για την αναθεώρηση του κανονισμού CLP, η Επιτροπή προτείνει μια κατ’ εξουσιοδότηση πράξη ώστε να καταστεί δυνατή η ταξινόμηση σε θεσπισμένες τάξεις κινδύνου ουσιών και μειγμάτων που έχουν ιδιότητες ενδοκρινικής διαταραχής (ΕΔ) ή είναι ανθεκτικές, βιοσυσσωρεύσιμες και τοξικές (ΑΒΤ), άκρως ανθεκτικές και άκρως βιοσυσσωρεύσιμες (αΑαΒ), ανθεκτικές, ευκίνητες και τοξικές (ΑΕΤ) ή άκρως ανθεκτικές και άκρως ευκίνητες (αΑαΕ). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Στην αναθεώρηση προτείνεται να επιτραπεί στην Επιτροπή να δρομολογήσει και να χρηματοδοτήσει πιο εναρμονισμένους φακέλους ταξινόμησης. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Προτείνεται να βελτιωθεί η μέθοδος ταξινόμησης των ουσιών από τις εταιρείες, συμπεριλαμβανομένης της υποχρέωσης δημοσιοποίησης των λόγων για τις αποκλίνουσες κοινοποιηθείσες ταξινομήσεις στον κατάλογο του ECHA και ορισμού προθεσμίας αρχικού σταδίου για επικαιροποιήσεις στις κοινοποιήσεις. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η διαφάνεια και η προβλεψιμότητα των προτάσεων που προτίθενται να υποβάλουν οι διάφοροι φορείς στον ECHA θα βελτιωθούν, καθώς θα υποχρεούνται να κοινοποιούν τις προθέσεις τους στον Οργανισμό. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η αναθεώρηση προτείνει τη βελτίωση της κοινοποίησης σχετικά με τα επικίνδυνα χημικά προϊόντα:






  — | Η εν λόγω πρόταση έχει ως στόχο να καταστήσει την επισήμανση σαφέστερη και πιο κατανοητή για τους καταναλωτές, λιγότερο επαχθή για τους προμηθευτές και πιο εύκολη ως προς την επιβολή. Θα υπάρχουν υποχρεωτικοί κανόνες μορφοποίησης ώστε να αυξηθεί η αναγνωσιμότητα των ετικετών, συμπεριλαμβανομένου ενός ελάχιστου μεγέθους γραμματοσειράς. Θα επιτρέπεται η ευρύτερη χρήση ετικετών που ξεδιπλώνονται. |
| --- | --- | --- |

2.9.

—

Η εν λόγω πρόταση έχει ως στόχο να καταστήσει την επισήμανση σαφέστερη και πιο κατανοητή για τους καταναλωτές, λιγότερο επαχθή για τους προμηθευτές και πιο εύκολη ως προς την επιβολή. Θα υπάρχουν υποχρεωτικοί κανόνες μορφοποίησης ώστε να αυξηθεί η αναγνωσιμότητα των ετικετών, συμπεριλαμβανομένου ενός ελάχιστου μεγέθους γραμματοσειράς. Θα επιτρέπεται η ευρύτερη χρήση ετικετών που ξεδιπλώνονται.

| — | Θα θεσπιστούν ειδικές διατάξεις για την πώληση χημικών προϊόντων μέσα σε επαναπληρώσιμους περιέκτες. Το σύστημα αυτό θα περιορίζεται στα χημικά προϊόντα που ενέχουν χαμηλότερο κίνδυνο. |
| --- | --- |

—

Θα θεσπιστούν ειδικές διατάξεις για την πώληση χημικών προϊόντων μέσα σε επαναπληρώσιμους περιέκτες. Το σύστημα αυτό θα περιορίζεται στα χημικά προϊόντα που ενέχουν χαμηλότερο κίνδυνο.

| — | Η προαιρετική ψηφιακή επισήμανση των χημικών προϊόντων θα επιτρέπεται, αλλά οι πληροφορίες σχετικά με την προστασία της υγείας και του περιβάλλοντος πρέπει να εξακολουθήσουν να αναγράφονται στην ετικέτα επί της συσκευασίας. |
| --- | --- |

—

Η προαιρετική ψηφιακή επισήμανση των χημικών προϊόντων θα επιτρέπεται, αλλά οι πληροφορίες σχετικά με την προστασία της υγείας και του περιβάλλοντος πρέπει να εξακολουθήσουν να αναγράφονται στην ετικέτα επί της συσκευασίας.

| — | Θα θεσπιστούν παρεκκλίσεις για τα χημικά προϊόντα που πωλούνται στους καταναλωτές χύδην, όπως τα καύσιμα, και για τα προϊόντα που πωλούνται σε πολύ μικρές συσκευασίες, όπως τα γραφικά είδη. |
| --- | --- |

—

Θα θεσπιστούν παρεκκλίσεις για τα χημικά προϊόντα που πωλούνται στους καταναλωτές χύδην, όπως τα καύσιμα, και για τα προϊόντα που πωλούνται σε πολύ μικρές συσκευασίες, όπως τα γραφικά είδη.

| 2.10. | Η πρόταση αναθεώρησης εστιάζει επίσης στα νομικά κενά και τις αμφισημίες όσον αφορά τις διαδικτυακές πωλήσεις και τις κοινοποιήσεις στα κέντρα δηλητηριάσεων. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Για τις διαδικτυακές πωλήσεις θα απαιτείται από τον προμηθευτή να διασφαλίζει ότι μια ουσία ή ένα μείγμα που διατίθεται στην αγορά της ΕΕ πληροί τις απαιτήσεις του κανονισμού CLP και σε αυτές θα συμπεριλαμβάνονται οι διαδικτυακές πωλήσεις από χώρες εκτός της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Οι διατάξεις για τις κοινοποιήσεις στα κέντρα δηλητηριάσεων θα αποσαφηνιστούν. Όλοι οι σχετικοί φορείς θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι παρέχουν τις αναγκαίες πληροφορίες στα κέντρα δηλητηριάσεων σε ολόκληρη την ΕΕ. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Μια σημαντική αλλαγή προτείνεται επίσης στον τομέα της διαφήμισης. Θα θεσπιστεί η υποχρέωση να διασφαλίζεται ότι η διαφήμιση επικίνδυνων ουσιών και μειγμάτων περιέχει όλες τις πληροφορίες που θεωρούνται σημαντικότερες για την ασφάλεια και την προστασία του περιβάλλοντος. Η διαφήμιση θα πρέπει να περιέχει την τάξη κινδύνου, τις δηλώσεις επικινδυνότητας και το εικονόγραμμα κινδύνου. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Οι κύριες δράσεις που απαριθμούνται στη στρατηγική για τα χημικά προϊόντα, στις οποίες η Επιτροπή σκοπεύει να επικεντρωθεί στην παρούσα πρόταση, περιλαμβάνουν τον νομικά δεσμευτικό προσδιορισμό της επικινδυνότητας των ενδοκρινικών διαταρακτών [σύμφωνα με τον ορισμό του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ)] βάσει των κριτηρίων που έχουν ήδη αναπτυχθεί για τα φυτοφάρμακα και τα βιοκτόνα, τον οποίο η Επιτροπή θα εφαρμόσει στο σύνολο της σχετικής νομοθεσίας. Οι νέες τάξεις κινδύνου και τα νέα κριτήρια αποσκοπούν στην πλήρη κάλυψη της περιβαλλοντικής τοξικότητας, της ανθεκτικότητας, της ευκινησίας και της βιοσυσσώρευσης. |
| --- | --- |

2.14.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προτεινόμενη στοχευμένη αναθεώρηση του κανονισμού CLP, η οποία αποσκοπεί στη διασφάλιση της αποτελεσματικής και αποδοτικής λειτουργίας του κανονισμού CLP. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προτεινόμενη κατ’ εξουσιοδότηση πράξη για τη θέσπιση νέων τάξεων κινδύνου για τους ενδοκρινικούς διαταράκτες, καθώς και για τις ουσίες και τα προϊόντα που δεν διασπώνται στο περιβάλλον και μπορούν να συσσωρεύονται σε ζώντες οργανισμούς ή ενέχουν κίνδυνο εισόδου στο υδρολογικό σύστημα, συμπεριλαμβανομένου του πόσιμου νερού. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Μια σημαντική ανεπάρκεια του ισχύοντος κανονισμού CLP είναι το γεγονός ότι πολλά χημικά προϊόντα που πωλούνται διαδικτυακά στην ΕΕ δεν πληρούν τις νομικές απαιτήσεις του κανονισμού CLP. Αυτό ενέχει κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση με την οποία επιχειρείται να αντιμετωπιστεί το ζήτημα αυτό. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Δεν είναι σαφές πώς θα εφαρμοστεί η προτεινόμενη τροποποίηση των κανόνων σχετικά με τη διαφήμιση. Θα υπόκεινται σε κυρώσεις η οντότητα που δημοσιεύει μια διαφήμιση κατά παράβαση των ισχυόντων κανόνων, καθώς και ο πωλητής του προϊόντος που αναθέτει τη δημοσίευση της διαφήμισης; |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Σε ανεπίσημο έγγραφο που δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2022, ΕΓΠ ισχυρίζεται ότι «οι εταιρείες υποβάλλουν συστηματικά ελλιπή ή εσφαλμένα δεδομένα σχετικά με τις επικίνδυνες επιπτώσεις των χημικών τους προϊόντων, ωστόσο εξακολουθούν να αποκτούν πρόσβαση στην αγορά [μη τηρώντας τον κανόνα “απαγόρευση μη καταχωρισμένων ουσιών” (“no data, no market”)]. Κατά συνέπεια, η κακή ποιότητα των φακέλων καταχώρισης που υποβάλλει η βιομηχανία [...] παρεμποδίζει σημαντικά τη ρύθμιση.» |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Σε κοινή επιστολή που απηύθυναν στην Επιτροπή στις 27 Φεβρουαρίου 2023, το EEB και διάφορες μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ) δήλωσαν ότι «οι μεταρρυθμίσεις των κανονιστικών πλαισίων των κανονισμών REACH και CLP αποτελούν σημαντική ευκαιρία για να αντιμετωπιστούν τα σημερινά αδιαμφισβήτητα κενά στα δεδομένα και η ανάγκη επιτάχυνσης της ρυθμιστικής δράσης για τα επιβλαβή χημικά προϊόντα. Με την παρούσα επιστολή θα θέλαμε να εκφράσουμε τις σοβαρές ανησυχίες μας σχετικά με αυτά τα κενά δεδομένων, τα οποία παρεμποδίζουν τον αποτελεσματικό εντοπισμό και τη διαχείριση των κινδύνων των χημικών ουσιών που προκαλούν τη μεγαλύτερη ανησυχία.». |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Οι αναθεωρήσεις των κανονισμών REACH και CLP είναι συμπληρωματικές. Για παράδειγμα, οι νέες απαιτήσεις πληροφόρησης στο πλαίσιο ενός αναθεωρημένου κανονισμού REACH θα παράσχουν πληροφορίες σχετικά με τις εγγενείς ιδιότητες των ουσιών που επιτρέπουν την ταξινόμησή τους στις νέες τάξεις κινδύνου του αναθεωρημένου κανονισμού CLP. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Προς αποφυγή τυχόν παραβάσεων του δικαίου του ανταγωνισμού, ο ECHA συνέστησε στις εταιρείες να ανταλλάσσουν πληροφορίες με προσοχή, πράγμα που σημαίνει ότι η ανταλλαγή πληροφοριών πρέπει να περιορίζεται σε ό,τι είναι απολύτως αναγκαίο, ώστε να αποφεύγεται η δαπανηρή επανάληψη των δοκιμών. |
| --- | --- |

3.8.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Το Ευρωπαϊκό Γραφείο Περιβάλλοντος (ΕΓΠ) δημοσίευσε έκθεση σχετικά με τη νομοθεσία για τα χημικά προϊόντα στις 11 Ιουλίου 2022, στην οποία εντοπίστηκαν τρία κύρια εμπόδια στη ρυθμιστική διαδικασία για τα χημικά προϊόντα:






  — | βιομηχανικοί όμιλοι που υποβάλλουν φακέλους χωρίς πλήρη ή αξιόπιστα δεδομένα, |
| --- | --- | --- |

4.1.

—

βιομηχανικοί όμιλοι που υποβάλλουν φακέλους χωρίς πλήρη ή αξιόπιστα δεδομένα,

| — | αδυναμία των επιστημόνων της ΕΕ να ενεργήσουν αποφασιστικά σε προληπτική βάση, |
| --- | --- |

—

αδυναμία των επιστημόνων της ΕΕ να ενεργήσουν αποφασιστικά σε προληπτική βάση,

| — | η Επιτροπή καθυστερεί την επεξεργασία των φακέλων παρά το γεγονός ότι είναι νομικά υποχρεωμένη να αποφαίνεται εντός τριών μηνών. |
| --- | --- |

—

η Επιτροπή καθυστερεί την επεξεργασία των φακέλων παρά το γεγονός ότι είναι νομικά υποχρεωμένη να αποφαίνεται εντός τριών μηνών.

| 4.2. | Το ΕΕΒ πρότεινε να προβλεφθούν δεσμευτικές προθεσμίες για τη λήψη αποφάσεων, να επιβληθούν νέες κυρώσεις για τους οργανισμούς που δεν παρέχουν όλα τα απαραίτητα δεδομένα και να χρησιμοποιηθεί μια προληπτική προσέγγιση στη ρύθμιση για τα χημικά προϊόντα. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η αναθεώρηση έχει ορίσει προθεσμίες για την επικαιροποίηση των ετικετών μετά από αλλαγή στην ταξινόμηση και προτείνει να εφαρμόζεται η εξάμηνη προθεσμία επίσης όταν ένας νέος κίνδυνος προστίθεται σε έναν υφιστάμενο κίνδυνο. Όταν υπάρχουν αποκλίσεις μεταξύ πιο πρόσφατων και παρωχημένων ταξινομήσεων, θα πρέπει να απαιτείται από τους κοινοποιούντες να επικαιροποιούν τις κοινοποιήσεις τους εντός έξι μηνών από την εισαγωγή μιας αλλαγής στην ταξινόμηση. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Ο ECHA, στην έκθεση που εξέδωσε τον Ιούνιο του 2022, αναφέρει ότι «... οι κίνδυνοι πρέπει να επιβεβαιώνονται προτού ξεκινήσουν οι δράσεις διαχείρισης κινδύνου και συχνά απαιτούνται καταρχάς περισσότερα δεδομένα» και ότι, ως εκ τούτου, «οι εταιρείες πρέπει να επικαιροποιούν με δική τους πρωτοβουλία τις καταχωρίσεις τους με επικαιροποιημένες πληροφορίες...». |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Οι επικαιροποιημένες πληροφορίες είναι ζωτικής σημασίας για να στεφθεί με επιτυχία αυτή η διαδικασία και, ως εκ τούτου, όλοι οι φορείς πρέπει να συμμετέχουν στην εν λόγω διαδικασία προς όφελος της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος. Οι κυρώσεις πρέπει να επιβάλλονται όταν υπάρχουν σαφή αποδεικτικά στοιχεία αδικαιολόγητης καθυστέρησης ή σε περιπτώσεις υποβολής ανεπαρκών δεδομένων. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Ο ECHA θα χρειαστεί να αυξήσει τον αριθμό του προσωπικού του προκειμένου να εφαρμόσει αποτελεσματικά τον προτεινόμενο νέο κανονισμό. Επιπλέον, πολλά κράτη μέλη διαθέτουν περιορισμένους πόρους, γεγονός που περιορίζει την ικανότητά τους να υποβάλλουν φακέλους. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η επιβολή του κανονισμού CLP εμπίπτει στην αρμοδιότητα των εθνικών αρχών, περιλαμβάνει δε τον έλεγχο του κατά πόσον η ουσία έχει καταχωριστεί ή προκαταχωριστεί, καθώς και την επαλήθευση της ακρίβειας των δελτίων δεδομένων ασφαλείας. Ο ECHA δεν διαθέτει αρμοδιότητες επιβολής, διαθέτει ωστόσο ένα φόρουμ για την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με την επιβολή της νομοθεσίας. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η Επιτροπή αναπτύσσει επί του παρόντος ένα πλαίσιο για την παρακολούθηση της λειτουργίας του αναθεωρημένου κανονισμού. Είναι ζωτικής σημασίας ο αντίκτυπος στις αξιακές αλυσίδες που βασίζονται στα χημικά προϊόντα και ο συνολικός αντίκτυπος στην ενιαία αγορά χημικών προϊόντων να αποτελούν μέρος της διαδικασίας παρακολούθησης. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Οι νέες διατάξεις για τις διαδικτυακές πωλήσεις απαιτούν να υπάρχει προμηθευτής εγκατεστημένος στην ΕΕ, ο οποίος διασφαλίζει ότι η χημική ουσία πληροί τις απαιτήσεις του κανονισμού. Το ίδιο ισχύει και για τις διαδικτυακές πωλήσεις από χώρες εκτός της ΕΕ στην ΕΕ. Στόχος της παρούσας πρότασης είναι να αποφευχθούν καταστάσεις στις οποίες ο καταναλωτής καθίσταται εκ του νόμου και εκ των πραγμάτων εισαγωγέας από χώρες εκτός της ΕΕ. Δεν υπάρχει σαφής πρόταση σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο αυτό θα μπορούσε να εφαρμοστεί επιτυχώς. Πράγματι, θα ήταν σχεδόν αδύνατο να εφαρμοστεί μια τέτοια ρύθμιση έως ότου ο αναθεωρημένος κανονισμός CLP ευθυγραμμιστεί με το Παγκοσμίως Εναρμονισμένο Σύστημα των Ηνωμένων Εθνών (GHS) για την Ταξινόμηση και την Επισήμανση των Χημικών Προϊόντων. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Οι παρασκευαστές που αλλάζουν τα συστατικά ενός επώνυμου προϊόντος, χωρίς όμως να αλλάζουν την εμπορική ονομασία, θα πρέπει να υποχρεούνται να αναγράφουν ειδική προειδοποίηση στην ετικέτα, ώστε ο καταναλωτής να ενημερώνεται για τις αλλαγές στη χημική σύσταση του προϊόντος. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Χημικών Βιομηχανιών (2) πιστεύει ότι οι αλλαγές στον κανονισμό CLP θα έχουν αντίκτυπο σε όλες τις αξιακές αλυσίδες και ότι είναι σημαντικό η Επιτροπή να διενεργήσει προσεκτική ανάλυση για να προσδιορίσει κατά πόσον και με ποιον τρόπο οι στρατηγικές και βασικές αξιακές αλυσίδες μπορεί να επηρεαστούν αρνητικά από τη μεταρρύθμιση του κανονισμού CLP. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Δεδομένου ότι, σύμφωνα με την αρχή της προφύλαξης, πρέπει να λαμβάνονται μέτρα για τη μείωση του κινδύνου από τα χημικά προϊόντα σε περίπτωση αβέβαιων αλλά πιθανολογούμενων κινδύνων πρόκλησης βλάβης, κρίνεται σκόπιμο να λαμβάνονται μέτρα πριν από την ύπαρξη πλήρους επιστημονικής απόδειξης του κινδύνου. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Η ασφάλεια των ατόμων που εργάζονται στη χημική βιομηχανία είναι υψίστης σημασίας. Θα πρέπει να πραγματοποιείται συχνή αξιολόγηση της ασφάλειας στον χώρο εργασίας και να διασφαλίζεται παράλληλα η πλήρης και ορθή εφαρμογή όλων των πρωτοκόλλων υγείας και ασφάλειας. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Ο εσφαλμένος χειρισμός των χημικών προϊόντων και η παράλειψη διενέργειας κατάλληλων εκτιμήσεων κινδύνου αποτελούν σοβαρά ζητήματα που πρέπει να επισημαίνονται στον χώρο εργασίας. Οι εργαζόμενοι στη χημική βιομηχανία πρέπει να λαμβάνουν εντατική κατάρτιση ώστε να έχουν πλήρη γνώση των χημικών προϊόντων με τα οποία έρχονται σε επαφή κατά τη διάρκεια της εργασίας τους. Είναι ζωτικής σημασίας να συντηρείται σωστά όλος ο εξοπλισμός των μονάδων χημικής βιομηχανίας, ώστε να προστατεύονται οι εργαζόμενοι από τραυματισμό ή θάνατο λόγω ελαττωματικού εξοπλισμού. Σύμφωνα με τα δεδομένα του συστήματος αναφοράς μειζόνων ατυχημάτων (eMars), κάθε χρόνο σημειώνονται κατά μέσο όρο περισσότερα από 30 βιομηχανικά ατυχήματα στις 12 000 καταχωρισμένες βιομηχανικές εγκαταστάσεις υψηλού κινδύνου στην ΕΕ. Σε αυτά δεν περιλαμβάνονται δεδομένα σχετικά με ατυχήματα σε επικίνδυνες εγκαταστάσεις που δεν καλύπτονται από την οδηγία Seveso. Εξαιρούνται επίσης οι αγωγοί και οι μεταφορές. |
| --- | --- |

4.14.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1272/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2008 , για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία των ουσιών και των μειγμάτων, την τροποποίηση και την κατάργηση των οδηγιών 67/548/EΟΚ και 1999/45/EΚ και την τροποποίηση του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1907/2006 (ΕΕ L 353 της 31.12.2008, σ. 1).

1

(2)  www.cefic.org

2

---

| 29.6.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 228/126 |
| --- | --- | --- | --- |

29.6.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 228/126

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Προς έναν ισχυρό και βιώσιμο τομέα των φυκών της ΕΕ»

[COM(2022) 592 final]

(2023/C 228/18)

| Εισηγητής: | ο κ. Zsolt KÜKEDI |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Zsolt KÜKEDI

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 8.2.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 27/4/2023 |
| Νομική βάση | Άρθρο 52 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 13.4.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 578 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 147/0/1 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 8.2.2023

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

27/4/2023

Νομική βάση

Άρθρο 52 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

13.4.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

578

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

147/0/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την ανακοίνωση της Επιτροπής για τη δημιουργία ενός ισχυρού και βιώσιμου τομέα των φυκών της ΕΕ. Τα φύκη μπορούν να συμβάλουν με πολλούς τρόπους στον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και στη βιώσιμη παροχή τροφής και ενέργειας στον ταχέως αυξανόμενο παγκόσμιο πληθυσμό. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Οι απόψεις του ευρωπαϊκού πληθυσμού σχετικά με τα φύκη διχάζονται. Ειδικότερα, σε περιοχές που γειτνιάζουν με μολυσμένα ύδατα, η έξαρση των φυκών θεωρείται ανησυχητική. Παράλληλα, τα φύκη θεωρούνται επίσης πιθανή λύση στα προβλήματα πολλών χωρών, εν μέρει χάρη στην ευρωπαϊκή καινοτομία. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, στο πλαίσιο της δημιουργίας ενός τομέα των φυκών, πρέπει να κερδηθεί η εμπιστοσύνη στα προϊόντα και να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στην ασφάλειά τους. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η ανακοίνωση δεν εστιάζει επαρκώς στη δυνατότητα άντλησης πόρων διατροφής από γλυκά ύδατα. Επιπλέον, τα φύκη όχι μόνον μπορούν να αποτελέσουν πόρο διατροφής από γλυκά ύδατα, αλλά μπορούν να χρησιμοποιηθούν στα ευτροφικά γλυκά ύδατα, τα απόβλητα από θερμικά λουτρά και άλλα λύματα, όπου μπορούν να εξυπηρετήσουν περιβαλλοντικούς ή ενεργειακούς σκοπούς. Αυτός ο τεράστιος αλλά υποχρησιμοποιούμενος πόρος θα πρέπει να τεθεί στην υπηρεσία της ανάπτυξης της Ευρώπης, ιδίως των αγροτικών περιοχών της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Τα μακροφύκη που βρίσκονται σε θαλάσσια παράκτια ύδατα μπορούν να αποφέρουν πρόσθετα έσοδα στις αλιευτικές επιχειρήσεις. Η συλλογή τους μειώνει τον ευτροφισμό και μπορεί να δημιουργήσει πολύτιμα προϊόντα και υπηρεσίες οικοσυστήματος, μεταξύ άλλων με τη δημιουργία νέων οικοτόπων για ορισμένα είδη. Ο τομέας παραγωγής μακροφυκών γλυκών υδάτων μόλις αρχίζει να αναπτύσσεται και θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στα προσεχή έγγραφα πολιτικής. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), η συνεχής καλλιέργεια μικροφυκών είναι δυνατή κυρίως σε κλειστό αντιδραστήρα, πράγμα που συνεπάγεται τεράστιες ανάγκες σε κεφάλαια. Ωστόσο, είναι πολύ παραγωγική και αξιόπιστη, η δε ποιότητά της είναι προβλέψιμη. Η καλλιέργεια μικροφυκών είναι επίσης δυνατή σε γλυκά ύδατα και λίμνες στη νότια Ευρώπη. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Για ορισμένα κράτη μέλη που δεν διαθέτουν θαλάσσια ακτογραμμή (π.χ. Ουγγαρία, Τσεχική Δημοκρατία και Σλοβακία) η παραγωγή μικροφυκών συνιστά μάλλον τη μόνη διαθέσιμη επιλογή. Παράλληλα, ορισμένες από τις χώρες αυτές διαθέτουν υψηλό επίπεδο επιστημονικών και τεχνολογικών γνώσεων, που θα πρέπει να αξιοποιηθούν κατά τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού τομέα των φυκών. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Τα μακροφύκη και τα μικροφύκη, τα οποία προσφέρουν ευρύ φάσμα δυνατοτήτων και των οποίων τα χαρακτηριστικά, οι επιδράσεις και οι ανάγκες ρύθμισης παρουσιάζουν διαφορές, δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο. Η ΕΟΚΕ κατανοεί την ισότιμη αναφορά στα μακροφύκη και τα μικροφύκη στην ανακοίνωση της Επιτροπής, αλλά συνιστά να εξεταστεί ο τρόπος με τον οποίο η καλλιέργεια φυκών γλυκών υδάτων θα μπορούσε να αποφέρει οφέλη σε ορισμένα κράτη μέλη (εκείνα που δεν διαθέτουν θαλάσσια ακτογραμμή). Η ΕΟΚΕ συνιστά την υιοθέτηση μιας πιο ισορροπημένης προσέγγισης, ενταγμένης στους συναφείς κλάδους, τον καθορισμό σαφούς διάκρισης μεταξύ των αρμοδιοτήτων της ΕΕ και των αρμοδιοτήτων των κρατών μελών, και ενδεχομένως την προστασία της εσωτερικής αγοράς από φθηνά εισαγόμενα προϊόντα. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Ο εφοδιασμός σε τρόφιμα δεν αποτελεί ακόμη πρόβλημα στην ΕΕ, σε αντίθεση με τη διαθεσιμότητα και την τιμή της ενέργειας (όσον αφορά τόσο την παραγωγή όσο και τις εισαγωγές), των λιπασμάτων και των συστατικών ζωοτροφών, με την αύξηση των οργανικών αποβλήτων και με τη μείωση της αρόσιμης γης. Οι τεχνολογίες που μπορούν να αντιμετωπίσουν σφαιρικά αυτά τα επείγοντα προβλήματα αξίζει πραγματικά να υποστηριχθούν — η δε παραγωγή και εκμετάλλευση των φυκών συγκαταλέγεται σε αυτές. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι στην ανακοίνωση προβλέπεται τεράστιο οικονομικό δυναμικό για τα φύκη, αλλά ότι η καλλιέργειά τους διαθέτει ακόμη μεγαλύτερο θεωρητικό δυναμικό και, ως εκ τούτου, είναι σε θέση να ανταποκριθεί στην αυξανόμενη ζήτηση. Ωστόσο, τα ευρωπαϊκά κονδύλια μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο για βιώσιμες και σταθερές οικονομικές λύσεις και, ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην οικονομική αποδοτικότητα της παραγωγής φυκών, καθώς και στην περιβαλλοντική και κοινωνική διάσταση. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Όπως προτείνει η ΕΟΚΕ, κατά τη δημιουργία της βιομηχανίας φυκών, η γνώση και η ευαισθητοποίηση σχετικά με τη νέα αυτή βιομηχανία πρέπει να προωθηθούν ώστε να εξασφαλιστεί η αποδοχή της από την κοινωνία και την αγορά και, ως εκ τούτου, ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δώσει ιδιαίτερη έμφαση στο προτεινόμενο μέτρο μέσω αντιπροσωπευτικών ερευνών, ειδικών ανά χώρα σχεδίων δράσης, καθώς και μέσω της συμμετοχής ή ακόμη και της δημιουργίας τομεακών οργανώσεων. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη και στη βιομηχανία φυκών να εξετάσουν τις ακόλουθες προτάσεις σχετικά με τη δημιουργία ενός τομέα των φυκών:






  — | ενσωμάτωση της παραγωγής φυκών στις υφιστάμενες αλυσίδες αξίας των γεωργικών τροφίμων, των ζωοτροφών και των βιομηχανικών και ενεργειακών πρώτων υλών, |
| --- | --- | --- |

1.11.

—

ενσωμάτωση της παραγωγής φυκών στις υφιστάμενες αλυσίδες αξίας των γεωργικών τροφίμων, των ζωοτροφών και των βιομηχανικών και ενεργειακών πρώτων υλών,

| — | στην ανακοίνωση θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην καλλιέργεια φυκών γλυκών υδάτων, |
| --- | --- |

—

στην ανακοίνωση θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην καλλιέργεια φυκών γλυκών υδάτων,

| — | δρομολόγηση διαδικασίας τυποποίησης που θα καλύπτει όλα τα φύκη, και η οποία θα μπορούσε επίσης να περιλαμβάνει την ανάπτυξη ολοκληρωμένης στρατηγικής για τα θαλασσινά προϊόντα, |
| --- | --- |

—

δρομολόγηση διαδικασίας τυποποίησης που θα καλύπτει όλα τα φύκη, και η οποία θα μπορούσε επίσης να περιλαμβάνει την ανάπτυξη ολοκληρωμένης στρατηγικής για τα θαλασσινά προϊόντα,

| — | με βάση τις βέλτιστες διοικητικές πρακτικές, κατάργηση του κατακερματισμού της νομοθεσίας και επέκταση των μοντέλων αδειοδότησης στα φύκη, |
| --- | --- |

—

με βάση τις βέλτιστες διοικητικές πρακτικές, κατάργηση του κατακερματισμού της νομοθεσίας και επέκταση των μοντέλων αδειοδότησης στα φύκη,

| — | συμπερίληψη των διαφόρων ειδών φυκών στον κατάλογο τροφίμων της ΕΕ, |
| --- | --- |

—

συμπερίληψη των διαφόρων ειδών φυκών στον κατάλογο τροφίμων της ΕΕ,

| — | γεφύρωση των κενών στις τεχνικές γνώσεις, την τεχνολογία και την καινοτομία, μέσω ενός φιλόδοξου προγράμματος βραχυπρόθεσμης και μεσοπρόθεσμης χρηματοδότησης της έρευνας, |
| --- | --- |

—

γεφύρωση των κενών στις τεχνικές γνώσεις, την τεχνολογία και την καινοτομία, μέσω ενός φιλόδοξου προγράμματος βραχυπρόθεσμης και μεσοπρόθεσμης χρηματοδότησης της έρευνας,

| — | δημιουργία τραπεζών πολλαπλασιαστικού υλικού φυκών, χρηματοδότηση της λειτουργίας τους και διασφάλιση της διαθεσιμότητας των πρώτων υλών σε λογικές τιμές για τους παραγωγούς φυκών και για τα έργα έρευνας και ανάπτυξης, |
| --- | --- |

—

δημιουργία τραπεζών πολλαπλασιαστικού υλικού φυκών, χρηματοδότηση της λειτουργίας τους και διασφάλιση της διαθεσιμότητας των πρώτων υλών σε λογικές τιμές για τους παραγωγούς φυκών και για τα έργα έρευνας και ανάπτυξης,

| — | επανεξέταση των οικονομικών πτυχών της παραγωγής και των ενδεχόμενων εφαρμογών με στόχο τη δημιουργία ενός οικονομικά βιώσιμου τομέα των φυκών· η εσωτερική αγορά πρέπει να προστατεύεται από φθηνά εισαγόμενα προϊόντα. |
| --- | --- |

—

επανεξέταση των οικονομικών πτυχών της παραγωγής και των ενδεχόμενων εφαρμογών με στόχο τη δημιουργία ενός οικονομικά βιώσιμου τομέα των φυκών· η εσωτερική αγορά πρέπει να προστατεύεται από φθηνά εισαγόμενα προϊόντα.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να αρχίσουν να δίνουν προτεραιότητα στο ζήτημα των υδάτων και να αναπτύξουν μια «Γαλάζια συμφωνία για την Ευρώπη» με σκοπό τη διαφύλαξη των υδάτινων πόρων, την καλύτερη αξιοποίησή τους και την πρόσφορη αντιμετώπιση των σχετικών προκλήσεων. Εν προκειμένω, η δημιουργία ενός κλάδου των φυκών της ΕΕ αποτελεί σημαντικό βήμα. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Στις 15 Νοεμβρίου 2022, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την πρότασή της με τίτλο «Προς έναν ισχυρό και βιώσιμο τομέα των φυκών της ΕΕ» (1). Στην ανακοίνωση προτείνεται η ανάπτυξη νέων και βιώσιμων τρόπων σίτισης και εφοδιασμού με βιώσιμες μορφές ενέργειας του ταχέως αυξανόμενου παγκόσμιου πληθυσμού. Στην ανακοίνωση τονίζεται ότι για να κατοχυρωθεί η ασφάλεια του εφοδιασμού με πρώτες ύλες και ενέργεια, πρέπει να αξιοποιηθεί το δυναμικό των φυκών ως ανανεώσιμος πόρος στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι λογική και απόλυτα συνεπής με τη σειρά εγγράφων που έχουν δημοσιευθεί μέχρι στιγμής σχετικά με το θέμα αυτό, τα οποία αναγνωρίζουν το σημαντικό οικονομικό δυναμικό, καθώς και τα κοινωνικά και περιβαλλοντικά οφέλη της καλλιέργειας μικροφυκών και μακροφυκών στην ΕΕ σε μεγάλη κλίμακα. Απαριθμεί 23 δράσεις με στόχο: να βελτιωθεί το πλαίσιο διακυβέρνησης και η νομοθεσία· να καταστεί το επιχειρηματικό περιβάλλον ευνοϊκότερο για την εκμετάλλευση των φυκών· να αυξηθεί η κοινωνική ευαισθητοποίηση και η αποδοχή των φυκών και των προϊόντων φυκών από τους καταναλωτές· να καλυφθούν τα κενά σε επίπεδο γνώσεων, έρευνας και τεχνολογίας. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Οι ευρωπαϊκές πολιτικές, τόσο η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (2) όσο και η στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» (3), έχουν τονίσει τις δυνατότητες που προσφέρουν τα καλλιεργούμενα (θαλάσσια) φύκη και τα λοιπά προϊόντα με βάση τα φύκη ως πηγή πρωτεΐνης για τρόφιμα και ζωοτροφές με χαμηλό αποτύπωμα άνθρακα. Στην ανακοίνωση με τίτλο «Στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές για μια πιο βιώσιμη και ανταγωνιστική υδατοκαλλιέργεια στην ΕΕ για την περίοδο 2021 έως 2030» (4) επισημαίνεται η ανάγκη προώθησης της καλλιέργειας φυκών —τόσο μακροφυκών (θαλάσσιων φυκών) όσο και μικροφυκών— ως μέσου που θα συμβάλει στην επίτευξη πολλών στόχων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Στην ανακοίνωσή της για τους βιώσιμους κύκλους άνθρακα (5), η Επιτροπή αναγνωρίζει τις δυνατότητες που προσφέρουν τα φύκη για την οικονομία του γαλάζιου άνθρακα. Στην ανακοίνωση για τη βιώσιμη γαλάζια οικονομία (6) αναφέρεται επίσης το δυναμικό των φυκών όσον αφορά την εξασφάλιση ενός βιώσιμου συστήματος τροφίμων και της παγκόσμιας επισιτιστικής ασφάλειας. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Τα φύκη δεν συνιστούν απλώς μια φιλική προς το περιβάλλον (και, ως εκ τούτου, «πράσινη») πρώτη ύλη· η συστημική εκμετάλλευσή τους συνάδει με τη θεμελιώδη αρχή της μέγιστης μείωσης των αποβλήτων στην οποία βασίζεται η γαλάζια οικονομία, και συνεπώς είναι εν δυνάμει ένα προϊόν και «γαλάζιο» και «πράσινο». |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η καλλιέργεια φυκών προσδίδει προστιθέμενη αξία σε όλα σχεδόν τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας:






  — | στην προστασία του κλίματος, μέσω της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές· |
| --- | --- | --- |

2.5.

—

στην προστασία του κλίματος, μέσω της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές·

| — | στον ενεργειακό εφοδιασμό, χάρη στην παραγωγή βιοαερίου και βιοκαυσίμων, |
| --- | --- |

—

στον ενεργειακό εφοδιασμό, χάρη στην παραγωγή βιοαερίου και βιοκαυσίμων,

| — | στην επίτευξη κυκλικότητας, μέσω της συμβολής της στη διαχείριση των αποβλήτων και στον στόχο της μηδενικής ρύπανσης, |
| --- | --- |

—

στην επίτευξη κυκλικότητας, μέσω της συμβολής της στη διαχείριση των αποβλήτων και στον στόχο της μηδενικής ρύπανσης,

| — | στην προώθηση ενός υγιεινού και φιλικού προς το περιβάλλον συστήματος τροφίμων, |
| --- | --- |

—

στην προώθηση ενός υγιεινού και φιλικού προς το περιβάλλον συστήματος τροφίμων,

| — | στη διαφύλαξη και αποκατάσταση των οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας, καθώς και στην ανάπτυξη περιβαλλοντικών υπηρεσιών, |
| --- | --- |

—

στη διαφύλαξη και αποκατάσταση των οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας, καθώς και στην ανάπτυξη περιβαλλοντικών υπηρεσιών,

| — | στον στόχο της μηδενικής ρύπανσης. |
| --- | --- |

—

στον στόχο της μηδενικής ρύπανσης.

Η εντατικοποίηση της παραγωγής φυκών διανοίγει τις ακόλουθες συγκεκριμένες δυνατότητες (7):

| — | βιώσιμη παραγωγή τροφίμων (συμπεριλαμβανομένων των παιδικών τροφών) ή συμπληρωμάτων διατροφής (π.χ. βιταμίνες ή καραγενάνη), χωρίς τη χρήση αρόσιμης γης, |
| --- | --- |

—

βιώσιμη παραγωγή τροφίμων (συμπεριλαμβανομένων των παιδικών τροφών) ή συμπληρωμάτων διατροφής (π.χ. βιταμίνες ή καραγενάνη), χωρίς τη χρήση αρόσιμης γης,

| — | παραγωγή βιοαερίου και βιοκαυσίμων προηγμένης τεχνολογίας, |
| --- | --- |

—

παραγωγή βιοαερίου και βιοκαυσίμων προηγμένης τεχνολογίας,

| — | παραγωγή καλλυντικών, προϊόντων υγείας (θεραπευτικά εκχυλίσματα, πιγμέντα, θαλασσοθεραπεία) και βιομηχανικών πρώτων υλών (χαρτοπολτός, ίνες βιολογικής προέλευσης) με υψηλή προστιθέμενη αξία, |
| --- | --- |

—

παραγωγή καλλυντικών, προϊόντων υγείας (θεραπευτικά εκχυλίσματα, πιγμέντα, θαλασσοθεραπεία) και βιομηχανικών πρώτων υλών (χαρτοπολτός, ίνες βιολογικής προέλευσης) με υψηλή προστιθέμενη αξία,

| — | παραγωγή συμπληρωμάτων ζωοτροφών (βελτίωση της απόδοσης και/ή της ποιότητας, μείωση των αναγκών σε άλευρα σόγιας ή ιχθυάλευρα), |
| --- | --- |

—

παραγωγή συμπληρωμάτων ζωοτροφών (βελτίωση της απόδοσης και/ή της ποιότητας, μείωση των αναγκών σε άλευρα σόγιας ή ιχθυάλευρα),

| — | παραγωγή βιοδιεγερτών για καλλιέργειες (βελτιωτικά εδάφους, ψεκασμός φυλλωμάτων), |
| --- | --- |

—

παραγωγή βιοδιεγερτών για καλλιέργειες (βελτιωτικά εδάφους, ψεκασμός φυλλωμάτων),

| — | περιβαλλοντικά οφέλη (επεξεργασία λυμάτων, μέτρηση της καθαρότητας του νερού, δικαιώματα ανθρακούχων εκπομπών). |
| --- | --- |

—

περιβαλλοντικά οφέλη (επεξεργασία λυμάτων, μέτρηση της καθαρότητας του νερού, δικαιώματα ανθρακούχων εκπομπών).

| 2.6. | Στην ανακοίνωσή της, η Επιτροπή «εξετάζει τις δυνατότητες που προσφέρουν τα φύκη στην ΕΕ και καθορίζει μια συνεκτική προσέγγιση, συμπεριλαμβανομένων στοχευμένων δράσεων, με στόχο τη στήριξη της αναβάθμισης της αναγεννητικής καλλιέργειας και παραγωγής φυκών σε όλη την ΕΕ, καθώς και για την ανάπτυξη και την ευρεία καθιέρωση των αγορών διατροφικών και μη διατροφικών εφαρμογών φυκών». |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Όχι μόνο η «αναγεννητική καλλιέργεια και παραγωγή φυκών» μετατρέπει την ηλιακή ενέργεια και τις θρεπτικές ουσίες σε φυτική βιομάζα και υποστηρίζει την αποκατάσταση των οικοσυστημάτων, αλλά επίσης η «καλλιέργεια θαλάσσιων μακροφυκών μπορεί να προσφέρει πολύτιμα αγαθά και υπηρεσίες οικοσυστήματος, συμπεριλαμβανομένης της παροχής νέων ενδιαιτημάτων για ιχθύς και κινούμενα ασπόνδυλα είδη». |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Προς το παρόν, οι θάλασσες και οι ωκεανοί αντιπροσωπεύουν έναν πόρο τεράστιο μεν, αλλά που δεν αξιοποιείται σχεδόν καθόλου: «επί του παρόντος αποτελούν την πηγή έως και του 2 % μόνο της ανθρώπινης τροφής, παρά το γεγονός ότι καλύπτουν πάνω από το 70 % της επιφάνειας της Γης». Παράλληλα, η εκμετάλλευση του υδάτινου περιβάλλοντος θα μπορούσε να αφορά όχι μόνο τις θάλασσες και τους ωκεανούς, αλλά και τα ευτροφικά γλυκά ύδατα (είτε πρόκειται για ποταμούς και λίμνες είτε για τεχνητές δεξαμενές, αρδευτικές διώρυγες κ.λπ.), τα χρησιμοποιημένα θερμικά ύδατα και τα υγρά απόβλητα. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Χάρη στα φύκη, θα μπορούσε να μετριαστεί αποτελεσματικά και βιώσιμα το πρόβλημα της διαθεσιμότητας λιπασμάτων, συστατικών ζωοτροφών και ενέργειας, που προέκυψε από τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας (8). |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Το δυναμικό αύξησης της ζήτησης φυκών είναι τεράστιο (9): η ζήτηση θαλάσσιων φυκών στην Ευρώπη ανερχόταν σχεδόν σε 270 000 τόνους το 2019, αλλά θα μπορούσε να φθάσει τα 8 εκατομμύρια τόνους και τα 9 δισεκατομμύρια ευρώ σε αξία το 2030. Μια τέτοια αύξηση θα μπορούσε να δημιουργήσει περίπου 85 000 θέσεις εργασίας, να αφαιρεί χιλιάδες τόνους φωσφόρου και αζώτου από τις ευρωπαϊκές θάλασσες ετησίως, να μειώνει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CO2) κατά έως και 5,4 εκατομμύρια τόνους ετησίως και να αμβλύνει τις πιέσεις που υφίσταται η στεριά. Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι η καλλιέργεια φυκών διαθέτει ακόμη υψηλότερο θεωρητικό δυναμικό από την τρέχουσα ζήτηση και, ως εκ τούτου, είναι ικανή να ανταποκριθεί στην αυξανόμενη ζήτηση. |
| --- | --- |

2.10.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Γενικά, ο μέσος Ευρωπαίος, όπως και οι επιχειρήσεις, έχουν μάλλον αρνητική άποψη για τα φύκη: οι εικόνες που ανακαλεί η αναφορά στα φύκη αφορούν παραλίες γεμάτες με θαλάσσια φύκη ή λίμνες γλυκού νερού που αλλάζουν χρώμα λόγω της αύξησης του πληθυσμού των φυκών. Ωστόσο, τα φύκη είναι μοναδικοί και χρήσιμοι οργανισμοί λόγω της φυσικής δομής και του τρόπου ζωής τους. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Ο όρος «φύκη» αναφέρεται σε ομάδα αποτελούμενη από περίπου 72 500 είδη (10) υδρόβιων φωτοσυνθετικών οργανισμών. Το 20 % των ειδών είναι μακροφύκη, δηλαδή μεγάλα πολυκυτταρικά φύκη, που συνήθως απαντώνται στις θάλασσες, ενώ τα υπόλοιπα είναι μικροφύκη που μπορούν επίσης να καλλιεργηθούν τεχνητά με αποτελεσματικό τρόπο και προσφέρονται για πολλαπλές χρήσεις, αλλά η παραγωγή τους είναι πιο δαπανηρή. Η προσοχή που δίνεται τόσο στα μακροφύκη όσο και στα μικροφύκη στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας είναι εύλογη, δεδομένου ότι επί του παρόντος παράγονται 36 εκατομμύρια τόνοι μακροφυκών και 0,05 εκατομμύρια τόνοι μικροφυκών σε παγκόσμια κλίμακα. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ανακοίνωση διανοίγει φιλόδοξες αλλά ρεαλιστικές προοπτικές για τον ευρωπαϊκό κλάδο της παραγωγής φυκών. Ο τομέας των φυκών, με τις δυνατότητες και τους περιορισμούς του, αναλύεται σε μεγάλο βαθμό με ακρίβεια, το πρόγραμμα είναι συνεπές και τα μέτρα φαίνονται εν γένει απτά και πρόσφορα για την ανάπτυξη του ευρωπαϊκού τομέα των φυκών στο εγγύς μέλλον. Ωστόσο, ορισμένα στοιχεία χρήζουν περαιτέρω αποσαφήνισης και επεξήγησης. Όσον αφορά την εφαρμογή, θα πρέπει να εξασφαλιστεί η συνέπεια με άλλους κλάδους, όπως ο παραδοσιακός αγροδιατροφικός κλάδος και οι κλάδοι των θαλασσινών προϊόντων (αλιεία και ζωική υδατοκαλλιέργεια). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η παραγωγή φυκών είναι επί του παρόντος πλήρως διαχωρισμένη από άλλους κλάδους γεωργικής παραγωγής. Ωστόσο, είναι σημαντικό η παραγωγή φυκών να μην θεωρείται εντελώς χωριστός τομέας, αλλά να ενσωματώνεται στις υφιστάμενες αλυσίδες αξίας των γεωργικών τροφίμων, των ζωοτροφών και των βιομηχανικών και ενεργειακών πρώτων υλών. Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη ρύθμισης της παραγωγής φυκών και των συναφών δραστηριοτήτων στο πλαίσιο ενός κοινού συστήματος, ιδίως όσον αφορά τις ακόλουθες πτυχές:






  — | σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής και επεξεργασία λυμάτων [πολύπλοκη επεξεργασία λυμάτων, ανάκτηση απορριπτόμενης θερμότητας και διοξειδίου του άνθρακα (CO2)], |
| --- | --- | --- |

3.4.

—

σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής και επεξεργασία λυμάτων [πολύπλοκη επεξεργασία λυμάτων, ανάκτηση απορριπτόμενης θερμότητας και διοξειδίου του άνθρακα (CO2)],

| — | ενοποίηση των εγκαταστάσεων παραγωγής βιοαερίου γεωργικής προέλευσης με την παραγωγή και/ή τη χρήση φυκών (π.χ. αξιοποίηση της υδαρούς κοπριάς, μείωση της ζήτησης γεωργικής γης, χρήση φυκών ως συνυποστρώματος για την παραγωγή βιοαερίου), |
| --- | --- |

—

ενοποίηση των εγκαταστάσεων παραγωγής βιοαερίου γεωργικής προέλευσης με την παραγωγή και/ή τη χρήση φυκών (π.χ. αξιοποίηση της υδαρούς κοπριάς, μείωση της ζήτησης γεωργικής γης, χρήση φυκών ως συνυποστρώματος για την παραγωγή βιοαερίου),

| — | μερική αντικατάσταση των αναγκών σε πρωτεϊνούχες ζωοτροφές για την κτηνοτροφία (σχετικές έρευνες στον τομέα της διατροφής και της διαιτητικής), |
| --- | --- |

—

μερική αντικατάσταση των αναγκών σε πρωτεϊνούχες ζωοτροφές για την κτηνοτροφία (σχετικές έρευνες στον τομέα της διατροφής και της διαιτητικής),

| — | βιώσιμη αποκατάσταση των οικοσυστημάτων ρεόντων υδάτων που πλήττονται από ευτροφισμό. |
| --- | --- |

—

βιώσιμη αποκατάσταση των οικοσυστημάτων ρεόντων υδάτων που πλήττονται από ευτροφισμό.

| 3.5. | Δεδομένου ότι πρόκειται για έναν νέο, ανεπαρκώς ανεπτυγμένο κλάδο, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην τόνωση της ανάπτυξής του και να δρομολογηθεί διαδικασία τυποποίησης. Αυτό θα μπορούσε να συνοδεύεται από την ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για τα θαλασσινά προϊόντα και άλλα προϊόντα με βάση τα θαλασσινά, η οποία θα καλύπτει δραστηριότητες όπως η αλιεία, η εκμετάλλευση άγριων ειδών και η ζωική υδατοκαλλιέργεια, ενώ θα περιλαμβάνει επίσης, πέραν του τομέα των τροφίμων, το ζήτημα των βιοκαυσίμων από φύκη. Η καλλιέργεια θαλάσσιων φυκών μπορεί επίσης να αποτελέσει εναλλακτική δραστηριότητα για τους αλιείς που καλούνται να αντιμετωπίσουν πτώση της παραγωγής άλλων πρώτων υλών και αύξηση του κόστους, και ενδέχεται να χρειαστεί να ανακατευθύνουν τις παραδοσιακές τους δραστηριότητες. Στην υπό εξέταση ανακοίνωση δεν περιλαμβάνεται καθόλου μια τέτοια ολοκληρωμένη προσέγγιση. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Πολλά από τα μέτρα που προβλέπονται στην ανακοίνωση επικεντρώνονται κυρίως στη θαλάσσια φυκοκαλλιέργεια. Η προσέγγιση αυτή είναι κατανοητή, δεδομένων των ποσοστών παραγωγής μακροφυκών και μικροφυκών επί του παρόντος και του γεγονότος ότι η καλλιέργεια μικροφυκών δεν έχει αναπτυχθεί προς το παρόν επαρκώς στην Ευρώπη, αλλά ο στόχος ανάπτυξης θα έπρεπε να καλύπτει όλα τα είδη φυκών. Τα θαλάσσια φύκη μπορούν να καλλιεργούνται στις χώρες με θαλάσσια ακτογραμμή και νησιά, συνήθως υπό φυσικές συνθήκες, ανάλογα με το είδος και τη χρήση τους. Από την άλλη πλευρά, η καλλιέργεια μικροφυκών, η οποία συνήθως πραγματοποιείται στην ξηρά, έχει επίσης μεγάλη σημασία, ιδίως για την παραγωγή πρωτεϊνών και λιπαρών, και δεν πρέπει να λησμονείται. Πρόκειται κυρίως για μικροφύκη και μακροφύκη γλυκών υδάτων και για καλλιέργειες σε λύματα, που αποτελούν πολλά υποσχόμενη πηγή βιομάζας για χρήση ως βιολογική πρώτη ύλη και για τη διαφοροποίηση της οικονομικής διάρθρωσης των απομονωμένων και ερημωμένων περιοχών, συμβάλλοντας στο μακρόπνοο όραμα για τις αγροτικές περιοχές της ΕΕ (11). |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Ένα από τα σημαντικότερα ευρέως γνωστά εμπόδια στην παραγωγή, ιδίως για τα μακροφύκη, τόσο στη θάλασσα όσο και στην ξηρά, είναι ο κατακερματισμός της νομοθεσίας και οι μεγάλες διαφορές της, όχι μόνο μεταξύ των κρατών μελών αλλά και μεταξύ περιφερειών της ίδιας χώρας, ή ακόμη και η πλήρης απουσία ρύθμισης των φυκών, καθώς τα μοντέλα αδειοδότησης έχουν σχεδιαστεί γενικά για τα υδρόβια ζώα (ψάρια, οστρακοειδή κ.λπ.). Τα φύκη πολύ συχνά δεν αναφέρονται στα έντυπα που χρησιμοποιούνται για τη διαδικασία έγκρισης και, ως εκ τούτου, δεν είναι καν δυνατή η υποβολή αίτησης για άδεια καλλιέργειας φυκών. Η ΕΟΚΕ συνιστά να καταρτιστεί πλήρης πανευρωπαϊκός κατάλογος όλων των νομοθετικών ρυθμίσεων και διοικητικών διαδικασιών που εφαρμόζονται στο κάθε στάδιο της καλλιέργειας φυκών και στο καθένα από τα πεδία εφαρμογής τους (τρόφιμα, ζωοτροφές, βιοκαύσιμα, καλλυντικά, φαρμακευτικά προϊόντα κ.λπ.) και να χρησιμοποιηθεί ως παράδειγμα για τα κράτη μέλη κατά την ανάπτυξη βέλτιστων διοικητικών πρακτικών, καθώς και για τη δημιουργία ισότιμων όρων ανταγωνισμού για το εμπόριο εντός και εκτός της Ένωσης. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Για την ανάπτυξη ενός πραγματικά ευρωπαϊκού τομέα των βρώσιμων φυκών, καίρια σημασία έχει η ενθάρρυνση της συμπερίληψης ειδών ή ομάδων φυκών στον κατάλογο τροφίμων της Ένωσης. Πολλά από τα είδη που αναγνωρίζονται σήμερα προέρχονται από τρίτες χώρες (ιδίως της Ασίας), γεγονός που μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο, ιδίως για μικρότερες επιχειρήσεις και επενδυτές που επιθυμούν να καλλιεργήσουν συγγενή ή παρόμοια ευρωπαϊκά είδη. Επιπλέον, θα πρέπει να επανεξεταστούν τα μέρη του καταλόγου τροφίμων που αφορούν τα φύκη και να ενθαρρυνθεί η συμπερίληψη νέων ειδών ή οικογενειών. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Δεδομένης της έντονης απροθυμίας της κοινωνίας όσον αφορά τα φύκη —η οποία είναι αβάσιμη και οφείλεται στην έλλειψη σχετικών γνώσεων— οι γνώσεις και η ευαισθητοποίηση σχετικά με τη νέα αυτή βιομηχανία, καθώς και η ενοποίηση και η συστηματοποίηση της, θα πρέπει να προωθηθούν σε όλα τα διοικητικά επίπεδα, γεγονός που θα έπρεπε να αντικατοπτρίζεται στα προτεινόμενα μέτρα. Θα μπορούσαν να προβλεφθούν τα ακόλουθα βήματα:






  — | διενέργεια ομοιόμορφων ερευνών, αντιπροσωπευτικών σε εθνικό επίπεδο, μεταξύ του ευρέος κοινού και των επιχειρήσεων, με ομοιογενείς ερωτήσεις και μεθοδολογία, |
| --- | --- | --- |

3.9.

—

διενέργεια ομοιόμορφων ερευνών, αντιπροσωπευτικών σε εθνικό επίπεδο, μεταξύ του ευρέος κοινού και των επιχειρήσεων, με ομοιογενείς ερωτήσεις και μεθοδολογία,

| — | με βάση τις έρευνες αυτές, ανάπτυξη σχεδίων δράσης ανά χώρα για την αλλαγή συμπεριφοράς, |
| --- | --- |

—

με βάση τις έρευνες αυτές, ανάπτυξη σχεδίων δράσης ανά χώρα για την αλλαγή συμπεριφοράς,

| — | σύσταση κλαδικών οργανώσεων. |
| --- | --- |

—

σύσταση κλαδικών οργανώσεων.

| 3.10. | Δεδομένου ότι η βιομηχανία φυκών είναι νέος κλάδος στην Ευρώπη, υπάρχουν σημαντικά κενά στις τεχνικές δεξιότητες, καθώς και σε επίπεδο τεχνολογίας και καινοτομίας. Τα κενά σε θέματα γνώσεων έχουν εντοπιστεί σε μεγάλο βαθμό, αλλά πρέπει να αντιμετωπιστούν μέσω ενός φιλόδοξου προγράμματος βραχυπρόθεσμης και μεσοπρόθεσμης χρηματοδότησης της έρευνας. Από την άποψη αυτή, η έρευνα, τόσο η βασική (στρατηγική) όσο και η εφαρμοσμένη, είναι καθοριστικής σημασίας σε όλα τα επίπεδα της φυκοκαλλιέργειας:






  — | στήριξη κατά προτεραιότητα της βασικής έρευνας: κυρίως της έρευνας που σχετίζεται με την τεχνολογία καλλιέργειας (για μικροφύκη), την αποδοτικότητα της συγκομιδής και τις δοκιμές σχετικά με το φάσμα των ειδών στα θαλάσσια ύδατα διαφόρων χωρών (για τα μακροφύκη), καθώς και τις δυνατότητες αξιοποίησης όλων των ειδών φυκών, |
| --- | --- | --- |

3.10.

—

στήριξη κατά προτεραιότητα της βασικής έρευνας: κυρίως της έρευνας που σχετίζεται με την τεχνολογία καλλιέργειας (για μικροφύκη), την αποδοτικότητα της συγκομιδής και τις δοκιμές σχετικά με το φάσμα των ειδών στα θαλάσσια ύδατα διαφόρων χωρών (για τα μακροφύκη), καθώς και τις δυνατότητες αξιοποίησης όλων των ειδών φυκών,

| — | όσον αφορά την εφαρμοσμένη έρευνα υψηλής προστιθέμενης αξίας (φαρμακευτικά προϊόντα, καλλυντικά, διαφυλλικά λιπάσματα, τρόφιμα), βελτίωση του περιβάλλοντος της αγοράς. |
| --- | --- |

—

όσον αφορά την εφαρμοσμένη έρευνα υψηλής προστιθέμενης αξίας (φαρμακευτικά προϊόντα, καλλυντικά, διαφυλλικά λιπάσματα, τρόφιμα), βελτίωση του περιβάλλοντος της αγοράς.

| 3.11. | Δεδομένου ότι στην Ευρώπη δεν μπορεί να επιτευχθεί μια ορισμένη ποιότητα (ποικιλία ειδών) και υψηλή απόδοση φυκών παρά μόνο σε κλειστά ή ημίκλειστα συστήματα, τα οποία απαιτούν ίδιο πολλαπλασιαστικό υλικό, η παραγωγή του οποίου δεν είναι επικερδής σε βιομηχανικά συστήματα, είναι αναγκαίο να συσταθεί επαρκής αριθμός τραπεζών πολλαπλασιαστικού υλικού φυκών, να χρηματοδοτηθεί η λειτουργία τους και να εξασφαλιστεί ότι οι πρώτες ύλες θα είναι διαθέσιμες σε λογικές τιμές για τους παραγωγούς φυκών και για τα έργα έρευνας και ανάπτυξης. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Ο τομέας των φυκών διαθέτει σημαντικές δυνατότητες δημιουργίας θέσεων εργασίας, οι οποίες θα πρέπει να είναι καλά αμειβόμενες και με αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας. Ο τομέας των φυκών θα πρέπει να επωφεληθεί ιδίως από την ανάπτυξη των απαραίτητων για την υλοποίηση της Γαλάζιας Συμφωνίας της ΕΕ ικανοτήτων· οι επενδύσεις στην κατάρτιση είναι μεγάλης σημασίας. Οι φραγμοί εισόδου στον κλάδο των φυκών δεν θα πρέπει να παρεμποδίζουν την είσοδο των ΜΜΕ σε αυτόν τον επιχειρηματικό τομέα. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δημιουργία αλυσίδων παραγωγής προϊόντων φυκών στις οποίες αποφεύγονται οι αθέμιτες πρακτικές. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Η βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος έχει καθοριστική σημασία για την αποτελεσματική ανάπτυξη του τομέα των φυκών. Θα πρέπει να μελετηθούν προσεκτικά οι οικονομικές πτυχές της παραγωγής και των ενδεχόμενων εφαρμογών, καθώς και ο τρόπος βελτίωσής τους. Για παράδειγμα, το μέτρο αριθ. 7 αφορά την προώθηση της αντικατάστασης των ζωοτροφών με βάση τα ψάρια με ζωοτροφές από φύκια (στην υδατοκαλλιέργεια). Στις ιχθυοτροφές, σχεδόν όλα τα συστατικά με βάση τα ψάρια μπορούν εύκολα να αντικατασταθούν από συστατικά με βάση τα φύκη (πρωτεΐνες, λιπαρά οξέα κ.λπ.), αλλά η παραγωγή τους είναι πολύ ακριβότερη από τα προϊόντα με παρόμοια χαρακτηριστικά που παράγονται με βάση τα ψάρια ή τη σόγια. Δεδομένου ότι οι ζωοτροφές αντιπροσωπεύουν ένα από τα κύρια έξοδα παραγωγής για τους ιχθυοκαλλιεργητές, οι οποίοι γενικά έχουν χαμηλά περιθώρια κέρδους, το ενδεχόμενο χρήσης ζωοτροφών με βάση τα φύκη είναι απλώς ανέφικτο από οικονομική άποψη. Θα πρέπει λοιπόν να προβλεφθούν μέτρα για τη μείωση του κόστους παραγωγής των συστατικών με βάση τα φύκη, αποφεύγοντας παράλληλα τυχόν αυστηρότερες απαιτήσεις επιτήρησης και τυποποίησης για τα φύκη απ’ ό,τι για τα λοιπά γεωργικά προϊόντα. Όλοι οι παραγωγοί τροφίμων ή συστατικών για τρόφιμα θα πρέπει να αντιμετωπίζονται επί ίσοις όροις, ώστε να εξασφαλίζονται ισότιμοι όροι ανταγωνισμού στην αγορά. Εάν αποδειχθεί ότι τα συστατικά με βάση τα φύκη είναι πιο βιώσιμα, η χρήση τους θα μπορούσε να υπόκειται σε οικολογική πιστοποίηση (οικολογικό σήμα), η οποία μπορεί να ωθήσει τους καταναλωτές να αποδεχθούν υψηλότερη τιμή για ένα πιο οικολογικό προϊόν. |
| --- | --- |

3.13.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  Προς έναν ισχυρό και βιώσιμο τομέα των φυκών της ΕΕ, COM(2022) 592 final, 15 Νοεμβρίου 2022.

1

(2)  Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, COM(2019) 640 final, 11 Δεκεμβρίου 2019.

2

(3)  Από το αγρόκτημα στο πιάτο — Μια στρατηγική για ένα δίκαιο, υγιές και φιλικό προς το περιβάλλον σύστημα τροφίμων, COM(2020) 381 final, 20 Μαΐου 2020.

3

(4)  Στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές για μια πιο βιώσιμη και ανταγωνιστική υδατοκαλλιέργεια στην ΕΕ για την περίοδο 2021 έως 2030, COM(2021) 236 final, 12 Μαΐου 2021.

4

(5)  Βιώσιμοι κύκλοι άνθρακα, COM(2021) 800 final, 15 Δεκεμβρίου 2021.

5

(6)  Μετασχηματισμός της γαλάζιας οικονομίας της ΕΕ για ένα βιώσιμο μέλλον, COM(2021) 240 final, 17 Μαΐου 2021.

6

(7)  Πηγή και άλλες δυνατότητες: Babich et al, «Algae: Study of Edible and Biologically Active Fractions, Their Properties and Applications», Plants 2022, 11(6), 780· https://doi.org/10.3390/plants11060780, καθώς και Poonam Sharma, Nivedita Sharma (2017), «Industrial and Biotechnological Applications of Algae: A Review», Journal of Advances in Plant Biology — 1(1):01-25. DOI 10.14302/issn.2638-4469.japb-17-1534, https://openaccesspub.org/article/530/japb-17-1534.pdf.

7

(8)  Συμπεράσματα της συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 23 και 24 Ιουνίου 2022.

8

(9)  Εκτιμήσεις που προέρχονται από μελέτη που εκπόνησε η οργάνωση Seaweed for Europe, με τίτλο Hidden Champion of the Ocean: Seaweed as a Growth Engine for a Sustainable European Future (Ο κρυμμένος πρωταθλητής του ωκεανού: τα θαλάσσια μακροφύκη ως κινητήρια δύναμη ανάπτυξης για ένα βιώσιμο ευρωπαϊκό μέλλον).

9

(10)  Στη μελέτη του με τίτλο «How many species of algae are there?» (Πόσα είδη φυκών υπάρχουν;), ο Michael D. Guiry εκτιμά ότι τα είδη των φυκών ανέρχονται σε 1 εκατομμύριο, αλλά ο αριθμός των 72 500 προέρχεται από τη διαδικτυακή ταξινομική βάση δεδομένων AlgaeBase. Βλέπε Guiry (2012), https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27011267/, DOI: 10.1111/j.1529-8817.2012.01222.x.

10

(11)  COM(2021) 345 Ένα μακρόπνοο όραμα για τις αγροτικές περιοχές της ΕΕ — Προς ισχυρότερες, συνδεδεμένες, ανθεκτικές και ευημερούσες αγροτικές περιοχές με ορίζοντα το 2040 και ΕΕ C 290 της 29.7.2022, σ. 137.

11

---

| 29.6.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 228/132 |
| --- | --- | --- | --- |

29.6.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 228/132

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Πλαίσιο πολιτικής της ΕΕ για τις πλαστικές ύλες βιολογικής προέλευσης και τις βιοαποδομήσιμες και λιπασματοποιήσιμες πλαστικές ύλες»

[COM(2022) 682 final]

(2023/C 228/19)

| Εισηγητής: ο κ. | András EDELÉNYI |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: ο κ. | Alessandro MOSTACCIO |

Εισηγητής: ο κ.

András EDELÉNYI

Συνεισηγητής: ο κ.

Alessandro MOSTACCIO

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 8.2.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 13.4.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 578 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 134/0/4 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 8.2.2023

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

13.4.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

578

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

134/0/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ):

| 1.1. | Επικροτεί την καίρια ανακοίνωση με θέμα το «Πλαίσιο πολιτικής της ΕΕ για τις πλαστικές ύλες βιολογικής προέλευσης και τις βιοαποδομήσιμες και λιπασματοποιήσιμες πλαστικές ύλες», καθότι πρόκειται για έναν τομέα που δίνει λύσεις για την επίτευξη των στόχων της βιωσιμότητας και της κυκλικότητας. Με τη δέουσα ρύθμιση, τα βιοπλαστικά μπορούν να αποτελέσουν μέσο οικολογικής ανάπτυξης (μείωση της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων και της ρύπανσης από πλαστικά και αύξηση της διαλογής αποβλήτων). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Επισημαίνει πως, ευτυχώς, η Ευρώπη είναι πρωτοπόρος στον τομέα της ανάπτυξης βιοπλαστικών και βιοαποδομήσιμων πλαστικών και, από το 2007 έως το 2020, έχει χρηματοδοτήσει περισσότερα από 130 ερευνητικά έργα ύψους 1 δισεκατ. ευρώ (1). Η ΕΕ είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός βιοπλαστικών στον κόσμο και θα πρέπει να ενισχύσει τη θέση της σε παγκόσμιο επίπεδο εστιάζοντας την παραγωγή της σε προϊόντα με την υψηλότερη προστιθέμενη αξία, δηλαδή προϊόντα που είναι βιολογικής προέλευσης, βιοαποδομήσιμα και λιπασματοποιήσιμα (η παραγωγή στην Ασία περιορίζεται κυρίως σε λιπασματοποιήσιμα αλλά μη ανανεώσιμα προϊόντα). |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Πιστεύει ότι θα μπορέσουμε να ενισχύσουμε τον παγκόσμιο ανταγωνισμό επιτυγχάνοντας μέγιστα περιβαλλοντικά οφέλη, εάν χάρη στο νέο κανονιστικό πλαίσιο θα είναι δυνατή η επιλογή των βιομηχανικών εφαρμογών με την υψηλότερη περιβαλλοντική προστιθέμενη αξία και εάν όλα τα νέα προϊόντα που διατίθενται στην αγορά «επικοινωνούν» με σαφήνεια και ειλικρίνεια, δίνοντας τη δυνατότητα στους καταναλωτές να είναι προορατικοί στη μετάβαση προς την κυκλική οικονομία. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συναγάγει συμπεράσματα βάσει συγκριτικής ανάλυσης των οφελών των βιολογικής προέλευσης, βιοαποδομήσιμων και λιπασματοποιήσιμων πλαστικών έναντι των προερχόμενων από ορυκτά καύσιμα πλαστικών, καθώς ορισμένες υπερβολικά επιφυλακτικές μη συγκριτικές συστάσεις ενδέχεται να μην παρέχουν επαρκή καθοδήγηση στην έρευνα, την καινοτομία και την έναρξη επενδυτικών δραστηριοτήτων. Αυτό μπορεί να παρεμποδίσει την πρόοδο και να μειώσει το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Συνιστά τη συστηματική επανεξέταση όλων των μέτρων που επηρεάζουν άμεσα και έμμεσα το σχετικό νομοθετικό και κανονιστικό περιβάλλον, σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα επιστημονικά πορίσματα. Αυτό θα μπορούσε να μετριάσει τη σύγχυση και να προστατεύσει τους χρήστες. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Ζητεί το αλυσιδωτό σύστημα ιεραρχικής προτεραιότητας να εφαρμόζεται στην αξιολόγηση υλικών, προϊόντων και διαδικασιών, συμπεριλαμβανομένων των πτυχών κυκλικότητας και βιωσιμότητας. Αυτό έχει σημασία για τις πρώτες ύλες, τη βιομάζα και τις αλυσίδες τροφίμων, καθώς και για την αλυσιδωτή ανακύκλωση. Η εφαρμογή της οδηγίας RED III θα καθορίσει περαιτέρω τη σειρά με την οποία δίνεται προτεραιότητα στην επαναχρησιμοποίηση/ανακύκλωση του υλικού (ανανεώσιμο υλικό) έναντι της επαναχρησιμοποίησης για ενεργειακούς σκοπούς (ανανεώσιμη ενέργεια). |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Είναι πεπεισμένη πως η ανάλυση κύκλου ζωής αποτελεί εξαιρετικό βοήθημα στην αξιολόγηση ορισμένων πτυχών βιωσιμότητας των προϊόντων και, ως εκ τούτου, συμβάλλει στην καθοδήγηση προγραμματισμένων ή εν εξελίξει δραστηριοτήτων έρευνας, καινοτομίας και επενδύσεων. Ωστόσο, απαιτούνται σημαντικές περαιτέρω προσπάθειες για να μειωθούν οι εγγενείς ελλείψεις των μεθόδων που χρησιμοποιούνται επί του παρόντος, με σκοπό να μειωθούν οι αβεβαιότητες που συνδέονται με την παραμέληση της πριμοδότησης βιογενούς άνθρακα (2) και των επιπτώσεων στο φυσικό κεφάλαιο. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Φρονεί πως στις περισσότερες τρέχουσες μεθόδους κοστολόγησης και τιμολόγησης δεν ενσωματώνεται ούτε αναγνωρίζεται ο αντίκτυπος των πρόσθετων εξαρτημάτων που ανακυκλώνονται στον κύκλο παραγωγής όσον αφορά τις δαπάνες και τα κέρδη που προκύπτουν. Ένα ρεαλιστικό σύστημα διευρυμένης ευθύνης παραγωγού που βασίζεται στην ανάλυση κύκλου ζωής και είναι προσαρμοσμένο στις ειδικές ανάγκες μπορεί να ανακατευθύνει και να διορθώσει την επιζήμια ανταγωνιστικότητα των τιμών των βιοπολυμερών προϊόντων. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Υποστηρίζει πως ένα επιλεγμένο σύνολο τομέων παρέμβασης που θα πρέπει να εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της «Ευρώπης με προστιθέμενη αξία» (3) μπορεί να συμβάλει στον εντοπισμό και την εξάλειψη των σημείων συμφόρησης που εμποδίζουν την ταχεία πρόοδο που απαιτείται. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τα δεδομένα, την εποπτεία, τη συζήτηση, καθώς και για την υποστήριξη της έρευνας και της καινοτομίας. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συνεχίσει την κυκλική επανεξέταση των σημαντικών εξελίξεων στο οικοσύστημα των βιοπολυμερών. Οι ενσωματωμένες μέθοδοι και τα αντίστοιχα μέσα δημόσιας διαβούλευσης είναι ένας καλός τρόπος για τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων μερών, με μέλημα κυρίως τη συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών μέσω των διαφόρων αντιπροσωπευτικών ενώσεων. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Παροτρύνει τα κράτη μέλη να θεσπίσουν υποχρεωτικά ποσοστά περιεκτικότητας σε πλαστικά βιολογικής προέλευσης τόσο για τα πλαστικά βιολογικής προέλευσης όσο και για τα λιπασματοποιήσιμα πλαστικά. Προτείνεται όλο το υλικό απεικόνισης (προώθηση, επισήμανση κ.λπ.) να βασίζεται σε οριστικά πρότυπα και κανόνες. Για την πιστοποιημένη περιεκτικότητα σε βιογενή άνθρακα, αυτοί συνίστανται στη μέθοδο ραδιοάνθρακα C-14. Η μέθοδος ισοζυγίου μάζας μπορεί να είναι μεν αποδεκτή για την έκφραση της περιεκτικότητας σε βιομάζα ενός πιο σύνθετου, πολλαπλού ή ενδιάμεσου επιπέδου ανακύκλωσης, αλλά οι καταναλωτές πρέπει να ενημερώνονται σχετικά. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Λαμβάνει υπόψη της τον κανονισμό για την απαγόρευση των πλαστικών μίας χρήσης, αλλά προτείνει τη διασάφηση του ορισμού του πεδίου εφαρμογής και της διατύπωσής του, καθότι φρονεί πως ο κανονισμός δεν θα πρέπει να αποκλείει ορισμένα πλαστικά προϊόντα και εφαρμογές που είναι εγγενώς μίας χρήσης και μη επιστρέψιμα, δηλαδή που δεν μπορούν χρησιμοποιηθούν εκ νέου και να ανακυκλωθούν με μηχανικές μεθόδους. Στις περιπτώσεις αυτές, πρέπει να προτιμάται η χρήση βιολογικής προέλευσης και/ή βιοαποδομήσιμων και λιπασματοποιήσιμων πλαστικών. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Τονίζει πως η μηχανική ανακύκλωση (βραχέος κύκλου) είναι μεν συχνά επωφελής λόγω της σχετικής απλότητάς της, αλλά παρουσιάζει αδυναμίες όπως η υποβαθμιστική ανακύκλωση λόγω προσμείξεων, τα όρια πάχους, οι αποδόσεις και οι ενεργειακές ανάγκες. Με μια σύνθετη σύγκριση βιωσιμότητας είναι δυνατόν να διαπιστωθεί ότι είναι προτιμότερο να χρησιμοποιούνται πολυμερή βιολογικής προέλευσης ή διαφορετικές οδοί ανακύκλωσης (δηλαδή βιολογική και/ή χημική). Η καταλληλότερη επιλογή στην περίπτωση αυτή μπορεί να είναι η χρήση πλαστικών που είναι τόσο βιολογικής προέλευσης όσο και λιπασματοποιήσιμα. Δεν έχουν ακόμη αναπτυχθεί τεχνικές διαχωρισμού για λεπτά φύλλα. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Φρονεί πως τα βιοαποδομήσιμα πλαστικά που έχουν πιστοποιηθεί σύμφωνα με τα πρότυπα της ΕΕ προσφέρουν ευκαιρίες για τον μετριασμό της ρύπανσης από πλαστικά, με τη μείωση της συσσώρευσης μικροπλαστικών και νανοπλαστικών αποβλήτων και, ως εκ τούτου, της βλάβης που προκαλούν τα μη βιοαποδομήσιμα πλαστικά. Προς το παρόν, λίγες μόνο εφαρμογές —αν και πολύ σημαντικές— είναι διαθέσιμες για ελεγχόμενη βιοαποικοδόμηση σε συγκεκριμένα ανοικτά, φυσικά περιβάλλοντα. Απαιτείται πιο σύντονη προσπάθεια για την ανάπτυξη συστημικών μεθόδων που συνδυάζουν τις ιδιότητες των υλικών με τις συνθήκες, έτσι ώστε να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες βιοαποικοδόμησης στο έδαφος και σε άλλα συγκεκριμένα ανοικτά περιβάλλοντα. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Είναι πεπεισμένη πως η βιομηχανική λιπασματοποίηση και η χρήση λιπασματοποιήσιμων πλαστικών αποτελεί εξαιρετικό τρόπο για την ενίσχυση της συλλογής και της χρήσης των αποβλήτων τροφίμων. Εκτός από την επιστροφή του άνθρακα στο έδαφος, οι τεχνικές αυτές επιτρέπουν την από κοινού διάθεση και ανακύκλωση των απορριμμάτων τροφίμων και των συσκευασιών τους (ή άλλων λιπασματοποιήσιμων εφαρμογών). Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενθαρρυνθούν και να βοηθηθούν ώστε να εφαρμόσουν την υποχρεωτική χωριστή συλλογή οργανικών αποβλήτων από το 2024. Τα λιπασματοποιήσιμα πλαστικά, όπως οι σακούλες και άλλες εφαρμογές τους που σχετίζονται με τα τρόφιμα, καθώς και οι υποδομές, η οργάνωση και οι εκστρατείες ευαισθητοποίησης θα πρέπει να είναι έτοιμα γι’ αυτό το βήμα. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Ζητεί το εύρος των εφαρμογών των λιπασματοποιήσιμων πλαστικών να μην περιορίζεται σε εκείνα που απαριθμούνται στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας. Η πείρα και οι ορθές πρακτικές δείχνουν ότι τα λιπασματοποιήσιμα πλαστικά μπορούν να έχουν ευεργετικά αποτελέσματα σε διάφορα πεδία, κυρίως όσον αφορά την επαφή με τα τρόφιμα, τους κλειστούς κύκλους και τα λεπτά φύλλα. |
| --- | --- |

1.16.

2.   Ιστορικό της γνωμοδότησης, γλωσσάριο και τρέχουσα κατάσταση στον τομέα

2.1.   Ορισμοί των ανανεώσιμων πλαστικών:

| — | Ο όρος «βιοπλαστικά» είναι γενικός συλλογικός όρος που δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται ούτε κατά την εμπορία πλαστικών ούτε για εφαρμογές, διότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί καταχρηστικά και/ή να παραπλανήσει ή να δημιουργήσει αρνητικές ενώσεις. Στο παρόν έγγραφο σημαίνει «πλαστικές ύλες βιολογικής προέλευσης, βιοαποδομήσιμες και λιπασματοποιήσιμες πλαστικές ύλες». |
| --- | --- |

—

Ο όρος «βιοπλαστικά» είναι γενικός συλλογικός όρος που δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται ούτε κατά την εμπορία πλαστικών ούτε για εφαρμογές, διότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί καταχρηστικά και/ή να παραπλανήσει ή να δημιουργήσει αρνητικές ενώσεις. Στο παρόν έγγραφο σημαίνει «πλαστικές ύλες βιολογικής προέλευσης, βιοαποδομήσιμες και λιπασματοποιήσιμες πλαστικές ύλες».

| — | Πλαστικές ύλες βιολογικής (φυτικής) προέλευσης (στα αγγλικά: BBP): πλαστικές ύλες κατασκευασμένες από ανανεώσιμες, μη ορυκτές πρώτες ύλες (4). Οι πλαστικές ύλες βιολογικής προέλευσης μπορούν να είναι βιοαποδομήσιμες ή όχι. Τα υποκατάστατα πλαστικών υλών βιολογικής προέλευσης είναι χημικώς πανομοιότυπα με τις ανάλογες ουσίες τους που βασίζονται σε ορυκτά καύσιμα. Τα «βιο-προσδιοριζόμενα» πλαστικά μπορούν να οριστούν ως πλαστικά με κατανεμημένο περιεχόμενο βιολογικής προέλευσης. |
| --- | --- |

—

Πλαστικές ύλες βιολογικής (φυτικής) προέλευσης (στα αγγλικά: BBP): πλαστικές ύλες κατασκευασμένες από ανανεώσιμες, μη ορυκτές πρώτες ύλες (4). Οι πλαστικές ύλες βιολογικής προέλευσης μπορούν να είναι βιοαποδομήσιμες ή όχι. Τα υποκατάστατα πλαστικών υλών βιολογικής προέλευσης είναι χημικώς πανομοιότυπα με τις ανάλογες ουσίες τους που βασίζονται σε ορυκτά καύσιμα. Τα «βιο-προσδιοριζόμενα» πλαστικά μπορούν να οριστούν ως πλαστικά με κατανεμημένο περιεχόμενο βιολογικής προέλευσης.

| — | Βιοαποδομήσιμες πλαστικές ύλες (στα αγγλικά: BDP): πλαστικές ύλες οι οποίες, στο τέλος της λειτουργικής ζωής τους, αποσυντίθενται από μικροοργανισμούς, με αποτέλεσμα την παραγωγή νερού, βιομάζας, ανόργανων αλάτων και διοξειδίου του άνθρακα (CO2) (ή μεθανίου σε περίπτωση αναερόβιας χώνευσης). Μπορούν να αποτελούνται τόσο από πρώτες ύλες βιολογικής προέλευσης όσο και από ορυκτές πρώτες ύλες. |
| --- | --- |

—

Βιοαποδομήσιμες πλαστικές ύλες (στα αγγλικά: BDP): πλαστικές ύλες οι οποίες, στο τέλος της λειτουργικής ζωής τους, αποσυντίθενται από μικροοργανισμούς, με αποτέλεσμα την παραγωγή νερού, βιομάζας, ανόργανων αλάτων και διοξειδίου του άνθρακα (CO2) (ή μεθανίου σε περίπτωση αναερόβιας χώνευσης). Μπορούν να αποτελούνται τόσο από πρώτες ύλες βιολογικής προέλευσης όσο και από ορυκτές πρώτες ύλες.

| — | Λιπασματοποιήσιμες πλαστικές ύλες (στα αγγλικά: CP): υποσύνολο βιοαποδομήσιμων πλαστικών υλών (με κοινό ακρωνύμιο στα αγγλικά: BDCP) στο οποίο η διαδικασία βιοαποδόμησης πραγματοποιείται υπό ελεγχόμενες συνθήκες με τη χρήση μικροοργανισμών για την παραγωγή σταθεροποιημένων οργανικών καταλοίπων, νερού, και διοξειδίου του άνθρακα παρουσία οξυγόνου ή μεθανίου σε περίπτωση απουσίας οξυγόνου και κατά την οποία αμφότερα τα τελικά αέρια μπορούν να συλλεχθούν. Η τυποποιημένη, αυστηρά ελεγχόμενη λιπασματοποίηση πραγματοποιείται σε μονάδες λιπασματοποίησης (μονάδες οργανικής ανακύκλωσης) σύμφωνα με το πρότυπο EN 13432 (5) με την εγγυημένη χρήση μη βλαβερών προσθέτων. Η οικιακή λιπασματοποίηση δεν υπόκειται σε τέτοιους αυστηρούς όρους και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να οδηγήσει σε ένα προκαθορισμένο τελικό προϊόν. |
| --- | --- |

—

Λιπασματοποιήσιμες πλαστικές ύλες (στα αγγλικά: CP): υποσύνολο βιοαποδομήσιμων πλαστικών υλών (με κοινό ακρωνύμιο στα αγγλικά: BDCP) στο οποίο η διαδικασία βιοαποδόμησης πραγματοποιείται υπό ελεγχόμενες συνθήκες με τη χρήση μικροοργανισμών για την παραγωγή σταθεροποιημένων οργανικών καταλοίπων, νερού, και διοξειδίου του άνθρακα παρουσία οξυγόνου ή μεθανίου σε περίπτωση απουσίας οξυγόνου και κατά την οποία αμφότερα τα τελικά αέρια μπορούν να συλλεχθούν. Η τυποποιημένη, αυστηρά ελεγχόμενη λιπασματοποίηση πραγματοποιείται σε μονάδες λιπασματοποίησης (μονάδες οργανικής ανακύκλωσης) σύμφωνα με το πρότυπο EN 13432 (5) με την εγγυημένη χρήση μη βλαβερών προσθέτων. Η οικιακή λιπασματοποίηση δεν υπόκειται σε τέτοιους αυστηρούς όρους και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να οδηγήσει σε ένα προκαθορισμένο τελικό προϊόν.

| — | Ο πλέον επωφελής συνδυασμός είναι, φυσικά, εάν ένα πλαστικό είναι τόσο βιολογικής προέλευσης όσο και βιοαποδομήσιμο, συμπεριλαμβανομένων του λιπασματοποιήσιμων, όπως συμβαίνει με το ευρέως χρησιμοποιούμενο πολυγαλακτικό οξύ (στα αγγλικά: PLA). |
| --- | --- |

—

Ο πλέον επωφελής συνδυασμός είναι, φυσικά, εάν ένα πλαστικό είναι τόσο βιολογικής προέλευσης όσο και βιοαποδομήσιμο, συμπεριλαμβανομένων του λιπασματοποιήσιμων, όπως συμβαίνει με το ευρέως χρησιμοποιούμενο πολυγαλακτικό οξύ (στα αγγλικά: PLA).

2.2.   Ο τομέας των πλαστικών

Η παγκόσμια παραγωγή πλαστικών και βιοπλαστικών

Στοιχεία 2021-2022 της παγκόσμιας παραγωγής πλαστικών και βιοπλαστικών
   (6)

| Έτος | Ορυκτά πλαστικά
  [Mt] | Βιοπλαστικά
  [Mt] | BP
  [%] | BBP
  [Mt· (%)] | BDCP
  [Mt· (%)] |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2021 | 367 | 1,80 | 0,49 | 0,74 · (41,2 ) | 1,05 · (58,7 ) |
| 2022 (*1) | 390 | 2,22 | 0,57 | 1,07 · (48,2 ) | 1,14 · (51,3 ) |
| Πηγή: European Bioplastics, Facts and Figures (Στοιχεία για τα βιοπλαστικά του οργανισμού European Bioplastics). |

Έτος

Ορυκτά πλαστικά

[Mt]

Βιοπλαστικά

[Mt]

BP

[%]

BBP

[Mt· (%)]

BDCP

[Mt· (%)]

2021

367

1,80

0,49

0,74 · (41,2 )

1,05 · (58,7 )

2022 (*1)

390

2,22

0,57

1,07 · (48,2 )

1,14 · (51,3 )

Πηγή: European Bioplastics, Facts and Figures (Στοιχεία για τα βιοπλαστικά του οργανισμού European Bioplastics).

Τα βιοπλαστικά αντιστοιχούν σήμερα περίπου στο 1 % της συνολικής παγκόσμιας παραγωγής πλαστικών.

Ωστόσο, έως το 2027, τα βιοπλαστικά αναμένεται να αυξηθούν από 1,8 σε 6,2 εκατομμύρια τόνους.

2.2.1.   Τα βιοπλαστικά στον κόσμο

Η Ασία (ιδίως η Κίνα) είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός βιοπλαστικών (41,4 % το 2022), ακολουθούμενη από την ΕΕ (26,5 %) και τις ΗΠΑ (18,9 %).

Έως το 2027, το μερίδιο της Ασίας αναμένεται να αυξηθεί στο 63 %, ενώ χωρίς υποστηρικτικά μέτρα το μερίδιο της ΕΕ αναμένεται να μειωθεί σημαντικά.

2.2.2.   Η ζήτηση σε βιοπλαστικά στην ΕΕ

Στην ΕΕ, η ζήτηση για βιοπλαστικά αυξήθηκε από 210 000 τόνους το 2019 σε περίπου 320 000 τόνους το 2021 (7). Ο ετήσιος ρυθμός αύξησης υπερέβη το 23 %. Σε σύγκριση με την παγκόσμια παραγωγή βιοπλαστικών, η ευρωπαϊκή ζήτηση αποτελεί περίπου το 18 %. Η Ευρώπη πρωτοστατεί στα του ισοζυγίου εξωτερικού εμπορίου και της τεχνικής καινοτομία.

Η καλύτερη ενημέρωση των καταναλωτών ως προς τη διάκριση από τα πλαστικά ορυκτής προέλευσης και τη βέλτιστη χρήση των βιοπλαστικών είναι καίριας σημασίας.

2.3.   Τα περιβαλλοντικά ζητήματα των πλαστικών

2.3.1.   Επιπτώσεις στο κλίμα

Η αξιακή αλυσίδα των πλαστικών συμβάλλει σε περιορισμένο βαθμό στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου σε σύγκριση με άλλες αξιακές αλυσίδες, όπως η ενέργεια, οι χημικές ουσίες και ορισμένα άλλα υλικά. Οι συνολικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που προκλήθηκαν από την αξιακή αλυσίδα των πλαστικών στην ΕΕ το 2018 εκτιμώνται σε 208 εκατομμύρια τόνους ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα (CO2-eq). Η πλειονότητα (63 %) προέρχεται από την παραγωγή πλαστικών πολυμερών. Η μετατροπή αυτών των πολυμερών σε προϊόντα αντιπροσωπεύει το 22 % και η επεξεργασία των πλαστικών αποβλήτων στο τέλος του κύκλου ζωής τους προσθέτει ένα ακόμη 15 %, κυρίως λόγω της αποτέφρωσης (8).

2.3.2.   Επιπτώσεις στο φυσικό κεφάλαιο

Εκτός από τις επιπτώσεις των πλαστικών στο κλίμα, το ποσοστό ανακύκλωσης των πλαστικών παραμένει πολύ χαμηλό. Αυτό επηρεάζει επίσης το περιβάλλον και το παγκόσμιο φυσικό κεφάλαιο (το αποτύπωμα), καθώς εξαντλούνται τα πεπερασμένα αποθέματα φυσικών πόρων και βλάπτονται τα οικοσυστήματα του πλανήτη, όπως το έδαφος, η γη, ο αέρας, το νερό, οι ζώντες οργανισμοί και, εντέλει, η ανθρώπινη υγεία και ευεξία. Ένα ιδιαίτερο ζήτημα είναι η συσσώρευση μικροπλαστικών σωματιδίων σε γλυκό και θαλασσινό νερό.

2.3.3.   Προσπάθειες μετριασμού του προβλήματος

Η αξιακή αλυσίδα των βιοπλαστικών μπορεί να συμβάλει στη μείωση των εκπομπών CO2 λόγω βιογενούς ή δεσμευμένου CO2, εάν η χρήση τους αυξηθεί σημαντικά και εάν τα απόβλητα πλαστικών βιολογικής προέλευσης ανακυκλώνονται αντί να αποτεφρώνονται. Η κατασκευή πλαστικών από βιομάζα και/ή η διασφάλιση ότι τα πλαστικά προϊόντα μπορούν να βιοαποδομηθούν σε ορισμένα περιβάλλοντα έχει διάφορα οφέλη σε σύγκριση με τα συμβατικά πλαστικά, τα οποία ωστόσο πρέπει να αναγνωριστούν και να ληφθούν υπόψη. Βάσει υπολογισμών στην περίπτωση (έκθεση του EIONET — ETC/WMGE 2021/3) αντικατάστασης όλων των πλαστικών ορυκτής προέλευσης με πλαστικά βιολογικής προέλευσης στην ΕΕ, το αποτέλεσμα θα είναι συνολικές ετήσιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου ύψους 146 εκατομμυρίων τόνων ισοδυνάμου CO2 όσον αφορά τα πλαστικά βιολογικής προέλευσης, ήτοι 30 % χαμηλότερες από τους 208 εκατομμύρια τόνους εκπομπών ισοδυνάμου CO2 που εκπέμπει η αξιακή αλυσίδα ορυκτών καυσίμων (9).

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Τα κοινά χαρακτηριστικά των βιοπλαστικών είναι ότι προσφέρουν σημαντικές δυνατότητες βελτίωσης και διατήρησης ενός βιώσιμου, ισορροπημένου κύκλου ανθρακούχων εκπομπών. Επίσης, συμβάλλουν στην επιδίωξη μηδενικού αντικτύπου στο κλίμα και στο φυσικό κεφάλαιο. Οι δύο κύριες ομάδες πλαστικών, ωστόσο, θα πρέπει να εξεταστούν χωριστά. Οι πλαστικές ύλες βιολογικής προέλευσης (στα αγγλικά: BBP), που προέρχονται από φυτά, αποτελούν συντελεστές της μετάβασης από μια οικονομία πλαστικών από ορυκτά καύσιμα σε μια οικονομία πλαστικών από βιομάζα. Στο μεταξύ, τα βιοαποδομήσιμα και λιπασματοποιήσιμα πλαστικά (στα αγγλικά: BDCP) προσφέρουν μοναδικά οφέλη για τη διαχείριση των προϊόντων στο τέλος του κύκλου ζωής τους και για την επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας (π.χ. μείωση της σπατάλης τροφίμων, βιώσιμη παραγωγή και κατανάλωση). |
| --- | --- |

3.1.

Είναι λογικό να χρησιμοποιούνται πλαστικά που είναι τόσο βιολογικής προέλευσης όσο και λιπασματοποιήσιμα με σκοπό να μειωθεί το καθαρό ισοζύγιο αερίων του θερμοκηπίου στην ποσότητα CO2 που δεσμεύεται από το περιβάλλον.

| 3.2. | Η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής παρέχει μια εις βάθος και εκτενή ανάλυση του τομέα των βιολογικών, βιοαποδομήσιμων και λιπασματοποιήσιμων πλαστικών, επανεξετάζοντας τα διαθέσιμα δεδομένα. Τα συμπεράσματα και οι συστάσεις είναι υπερβολικά επιφυλακτικά ως προς ορισμένα σημεία και ενέχουν τον κίνδυνο αποθάρρυνσης της καινοτομίας και των επενδύσεων σε ορισμένους βασικούς τομείς. Η ανάλυση θα πρέπει να είναι συγκριτική, συγκρίνοντας τα πλαστικά βιολογικής προέλευσης, τα βιοαποδομήσιμα και λιπασματοποιήσιμα πλαστικά με τα σημερινά που προέρχονται ορυκτά καύσιμα, αν και σε κάθε περίπτωση η υποκατάσταση των τελευταίων με λόγο ένα προς ένα με βιοπλαστικά δεν αποτελεί ρεαλιστική επιδίωξη. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η γενική αντίληψη και αποδοχή από την κοινωνία των βιώσιμων υλικών και προϊόντων και η χρήση τους είναι αρκετά υψηλές, συνήθως μεταξύ 80-90 % στις δημοσκοπήσεις. Το 25 % των καταναλωτών που απάντησαν θα ήταν έτοιμοι να καταβάλουν πρόσθετη επιβάρυνση 20 % σε σχέση με την τιμή των ισοδύναμων προϊόντων από πλαστικά προερχόμενα από ορυκτά καύσιμα και 4 % θα πλήρωναν 50 % περισσότερο για βιώσιμα βιοπολυμερή προϊόντα. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Ο σχεδιασμός και η εφαρμογή ενός ρεαλιστικού στρατηγικού πλαισίου προϋποθέτει τα εξής:






  — | σαφείς, αδιαμφισβήτητους ορισμούς και ταξινομήσεις των τύπων βιοπολυμερών, των χαρακτηριστικών τους και των βέλτιστων πεδίων εφαρμογής, |
| --- | --- | --- |

3.4.

—

σαφείς, αδιαμφισβήτητους ορισμούς και ταξινομήσεις των τύπων βιοπολυμερών, των χαρακτηριστικών τους και των βέλτιστων πεδίων εφαρμογής,

| — | μέριμνα ώστε οι άνθρωποι να γνωρίζουν ότι ο όρος «βιολογικής προέλευσης» αναφέρεται μόνο στην προέλευση της βάσης των πρώτων υλών, ενώ οι όροι «βιοαποδομήσιμο» και «ανακυκλώσιμο» αναφέρονται σε συστημική ιδιότητα που εξαρτάται από το υλικό και το περιβάλλον/τις συνθήκες του λειτουργικού τέλους του κύκλου ζωής, |
| --- | --- |

—

μέριμνα ώστε οι άνθρωποι να γνωρίζουν ότι ο όρος «βιολογικής προέλευσης» αναφέρεται μόνο στην προέλευση της βάσης των πρώτων υλών, ενώ οι όροι «βιοαποδομήσιμο» και «ανακυκλώσιμο» αναφέρονται σε συστημική ιδιότητα που εξαρτάται από το υλικό και το περιβάλλον/τις συνθήκες του λειτουργικού τέλους του κύκλου ζωής,

| — | συστηματική επανεξέταση και ευθυγράμμιση του νομοθετικού περιβάλλοντος που διέπει τον σχεδιασμό, την κατασκευή, τη χρήση και την ανακυκλοφορία, δηλαδή την πλήρη ζωή των πλαστικών προϊόντων, |
| --- | --- |

—

συστηματική επανεξέταση και ευθυγράμμιση του νομοθετικού περιβάλλοντος που διέπει τον σχεδιασμό, την κατασκευή, τη χρήση και την ανακυκλοφορία, δηλαδή την πλήρη ζωή των πλαστικών προϊόντων,

| — | αναπροσαρμογή της συναφούς δέσμης προτύπων και επισήμανσης, λαμβάνοντας υπόψη τα πρόσφατα πορίσματα της έρευνας, τις τεχνικές εξελίξεις και τις καινοτομίες, |
| --- | --- |

—

αναπροσαρμογή της συναφούς δέσμης προτύπων και επισήμανσης, λαμβάνοντας υπόψη τα πρόσφατα πορίσματα της έρευνας, τις τεχνικές εξελίξεις και τις καινοτομίες,

| — | παροχή στους καταναλωτές επιστημονικά αποδεδειγμένων γνώσεων και δημιουργία αποτελεσματικής υποδομής που θα τους επιτρέπει να συμμετέχουν στη διαδικασία επίτευξης από κοινού συμφωνημένων στόχων βιωσιμότητας και να συνεχίσουν να μελετούν τις επιπτώσεις των βιοπλαστικών στην υγεία και το περιβάλλον. |
| --- | --- |

—

παροχή στους καταναλωτές επιστημονικά αποδεδειγμένων γνώσεων και δημιουργία αποτελεσματικής υποδομής που θα τους επιτρέπει να συμμετέχουν στη διαδικασία επίτευξης από κοινού συμφωνημένων στόχων βιωσιμότητας και να συνεχίσουν να μελετούν τις επιπτώσεις των βιοπλαστικών στην υγεία και το περιβάλλον.

| 3.5. | Ένα αλυσιδωτό σύστημα ιεραρχικής προτεραιότητας πρέπει να διέπει ολόκληρο το πλαίσιο, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης των πλαστικών υλών στην πηγή και πριν από αυτήν. Αυτό πρέπει να καλύπτει την αξιακή αλυσίδα και να τηρεί τις αρχές της διατήρησης, της επαναχρησιμοποίησης, της ανακύκλωσης και της ανάκτησης, με σκοπό να διατηρούνται τα συστατικά στοιχεία στον κύκλο. Πρέπει, όσο το δυνατόν, να ελέγχεται ολόκληρο το ανθρακικό απόθεμα, η ροή και ο κύκλος του. Σε αυτό περιλαμβάνονται οι ανθρακούχες συγκεντρώσεις στις πρώτες ύλες (γαιάνθρακας, πετρέλαιο, φυσικό αέριο)· ο άνθρακας που έχει παραχθεί, υποστεί επεξεργασία, δεσμευθεί (ως CO2), συλλεχθεί (ως απόβλητα) και ανακυκλωθεί· και ο διασκορπισμένος άνθρακας που βρίσκεται σε χρησιμοποιημένα προϊόντα, στο έδαφος και στον αέρα. Οι επιλογές ανακύκλωσης περιλαμβάνουν βελτιστοποιημένες ως προς τη βιωσιμότητα οδούς βραχέος κύκλου (μηχανικές), ενδιάμεσου κύκλου (φυσικές/χημικές και/ή χημικές) και πλήρους κύκλου (βιοχημικές), ανάλογα με τον τρόπο επαναφοράς των διαφόρων ουσιών στον κύκλο. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Με τις ανωτέρω απαιτήσεις εγείρεται ένα νέο και ευρύ σύνολο ζητημάτων για τη μηχανική οικολογικού σχεδιασμού. Εκτός από τα παραδοσιακά κριτήρια της λειτουργικότητας, της σκοπιμότητας και της αισθητικής, οι μηχανικοί οικολογικού σχεδιασμού πρέπει πλέον να λαμβάνουν υπόψη τους την προμήθεια πρώτων υλών, την ανθεκτικότητα, την πρόγνωση του τέλους του κύκλου ζωής, την κυκλικότητα και τη βελτιστοποιημένη βιωσιμότητα. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η βιώσιμη προμήθεια πρώτων υλών χρήζει ιδιαίτερης προσοχής: το μερίδιο 1 % που καταλαμβάνουν τα πλαστικά βιολογικής προέλευσης στην αγορά πλαστικών καταλαμβάνει το 0,02 % της αρόσιμης γης. Μια θεωρητική, αλλά όχι ρεαλιστική, αντικατάσταση κατά 100 % των προερχόμενων από ορυκτά καύσιμα πλαστικών από πλαστικά βιολογικής προέλευσης θα απαιτούσε 4-5 % της αρόσιμης γης. Οι καλλιέργειες (ζάχαρη, άμυλο, έλαια) αποτελούν επί του παρόντος δύο τρίτα των πηγών πρώτων υλών και τα μη βρώσιμα (ξύλο, ρετσινόλαδο) αποτελούν το υπόλοιπο τρίτο. Παρά τη χαμηλή χρήση γης, ο στόχος θα είναι να προχωρήσουμε πιο χαμηλά στις αλυσίδες τροφίμων και βιομάζας, δηλαδή η μετατόπιση της προμήθειας από καλλιέργειες/τρόφιμα σε υποπροϊόντα (π.χ. άχυρο, υπολείμματα κατεργασίας ξύλου) και ανακυκλώσιμα απόβλητα (οργανική λιγνοκυτταρίνη, υδατάνθρακες και απόβλητα υδατανθράκων) πριν από την ανάκτηση ενέργειας. Το ίδιο ισχύει και για νέες πρωτοβουλίες πρώτων υλών, όπως τα απόβλητα φυκών. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Οι μεταποιητικές τεχνολογίες είναι ως επί το πλείστον καθιερωμένες και οι τεχνολογίες για τα πλαστικά ορυκτής προέλευσης μπορούν να εφαρμοστούν στον μετασχηματισμό. Ωστόσο, για την κυκλική αλυσίδα, πρέπει να προστεθούν περαιτέρω βήματα και στα δύο άκρα της γραμμικής διαδικασίας, δηλαδή: παραγωγή πρώτων υλών και βιοδιύλιση, καθώς και συλλογή και επεξεργασία απορριμμάτων, ακολουθούμενη από ανακύκλωση ή ανάκτηση. Αυτά προκαλούν περισσότερο διασκορπισμένες ροές υλικών. Όπου χρειάζεται και είναι εφικτό, θα πρέπει να χρησιμοποιούνται κεντρικές διαδικασίες για τη δέσμευση CO2
  . |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η έρευνα και η μηχανική των υλικών θα πρέπει να επικεντρωθούν στη διεύρυνση του φάσματος των εφαρμογών νέων βιοπολυμερών ή μειγμάτων με νέους συνδυασμούς φυσικών, χημικών, λειτουργικών και αποικοδομήσιμων ιδιοτήτων, όσον αφορά τόσο τις ιδιότητες των υλικών όσο και τις συνθήκες. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Οι δε εργασιακές πτυχές δεν έχουν ακόμη αναλυθεί σε βάθος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις θα έχουν προκύψει 175 000 έως 215 000 νέες θέσεις εργασίας έως το 2030 (βλέπε υποσημείωση 16). Οι νέες τεχνολογίες χρειάζονται νέες δεξιότητες, ιδίως όσον αφορά την επεξεργασία πρώτων υλών, την ανακύκλωση και τη μηχανική οικολογικού σχεδιασμού. Οι απαιτήσεις αυτές θα πρέπει να ικανοποιηθούν με αναπτυξιακά και επενδυτικά σχέδια, καθώς και με προγράμματα επιμόρφωσης, εκπαίδευσης, επανειδίκευσης και αναβάθμισης των δεξιοτήτων. Η ικανοποίηση από την εργασία και το κύρος της αυξάνονται, αλλά πρέπει να δοθεί η ίδια προσοχή στον σχεδιασμό αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Τα περισσότερα από τα σημερινά καθιερωμένα μοντέλα λογιστικής και τιμολόγησης χρησιμοποιούν την παραδοσιακή ή γραμμική προσέγγιση «από τη γέννηση έως την πύλη». Στη σύγκριση αυτή, τα βιοπολυμερή βρίσκονται σε μειονεκτική θέση λόγω του υψηλού κόστους των υλικών, της πιο κατακερματισμένης πρόσβασης σε πρώτες ύλες, των μικρότερων σειραϊκών παραγωγών και της καμπύλης μάθησης. Σε ένα πρότυπο «από λίκνο σε λίκνο» που εσωτερικεύει το κόστος της βιώσιμης ανακυκλοφορίας, αυτό θα μπορούσε να αλλάξει πλήρως. Οι ορθά εφαρμοζόμενες σπονδυλωτές μέθοδοι διευρυμένης ευθύνης παραγωγού θα μπορούσαν να αντισταθμίσουν το κενό. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Για την αξιολόγηση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των μεταχειρισμένων αγαθών και υλικών χρησιμοποιούνται μέθοδοι και υπολογισμοί ανάλυσης κύκλου ζωής. Έχουν καταβληθεί σημαντικές προσπάθειες για τον καθορισμό και την ποσοτικοποίηση αυτού του αντικτύπου, εκφρασμένου ως καθαρές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου σε ισοδύναμο CO2. Θα χρειαστεί περαιτέρω πείρα, έρευνα και μοντελοποίηση για την ανάπτυξη των υφιστάμενων μεθόδων περιβαλλοντικού αποτυπώματος προϊόντος (στα αγγλικά: PEF), καθώς υπολείπονται όσον αφορά τον καθορισμό της πριμοδότησης βιογενούς άνθρακα και τον ποσοτικό υπολογισμό της επίδρασης στην αλλαγή της χρήσης γης και της δύσκολα προβλέψιμης επίδρασής της στο φυσικό κεφάλαιο. Μια ρεαλιστική και αποδεκτή ανάλυσης κύκλου ζωής αποτελεί προϋπόθεση για ένα αξιόπιστο και σπονδυλωτό σύστημα διευρυμένης ευθύνης παραγωγού. Η ανίχνευση και οι προβλέψεις βάσει της ανάλυσης κύκλου ζωής θα μειώσουν τους κινδύνους αποτελώντας τη βάση της λήψης έγκαιρων αποφάσεων έρευνας και καινοτομίας και επενδυτικών αποφάσεων. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Οι πρακτικές και η νομοθεσία των κρατών μελών ποικίλλουν σε σημαντικό βαθμό και, ως εκ τούτου, η «Ευρώπη με προστιθέμενη αξία» (10) θα πρέπει να επικεντρωθεί στην υποστήριξη πεδίων όπως η συλλογή δεδομένων και η διαφάνεια, ο εντοπισμός και η διάδοση ορθών πρακτικών, η παρακολούθηση της επιστημονικής, οικονομικής, χρηματοπιστωτικής και κοινωνικής προόδου, με εντοπισμό των σημείων συμφόρησης, και στην υποβοήθηση της εξάλειψης ή της επίλυσής τους, έτσι ώστε η ΕΕ να παραμείνει αρκετά ανταγωνιστική στον εν λόγω τομέα. |
| --- | --- |

3.13.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

4.1.   Εισαγωγή

| 4.1.1. | Σε ορισμένες περιπτώσεις, η μηχανική ανακύκλωση δεν είναι εφικτή στην πράξη, επειδή η συσκευασία έχει μολυνθεί από τρόφιμα ή επειδή δεν είναι δυνατή και/ή βολική η μηχανική ανακύκλωση μικρών και/ή λεπτών συσκευασιών. Στις περιπτώσεις αυτές, τα λιπασματοποιήσιμα πλαστικά αποτελούν καλή λύση, καθώς επιτρέπουν την ταυτόχρονη διάθεση και την από κοινού ανακύκλωση των απορριμμάτων τροφίμων και των συσκευασιών τους. |
| --- | --- |

4.1.1.

4.2.   Πλαστικά βιολογικής προέλευσης

| 4.2.1. | Το πλαίσιο πολιτικής θα πρέπει να ορίζει ελάχιστη περιεκτικότητα ανακυκλωμένων και βιολογικής προέλευσης συστατικών στα πλαστικά βιολογικής προέλευσης, αρχής γενομένης από την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας (30.11.2022). Αυτή η περιεκτικότητα των πλαστικών βιολογικής προέλευσης θα μπορούσε να αντικαταστήσει ή να συμπληρώσει την ελάχιστη ανακυκλωμένη περιεκτικότητα. Η ασφάλεια τροφίμων απαιτεί τη χρήση παρθένου ή χημικά ανακυκλωμένου υλικού σε εφαρμογές που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα (μαχαιροπίρουνα, κύπελλα, δίσκοι, μεμβράνες περιτύλιξης)· η μηχανική ανακύκλωση και επανεπεξεργασία πλαστικών υλών προοριζόμενων για άμεση επαφή με τα τρόφιμα επιτρέπεται μόνο στις φιάλες και στους δίσκους PET. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Υπάρχουν ήδη συστήματα πιστοποίησης για την περιεκτικότητα σε υλικό βιολογικής προέλευσης, όπως η πιστοποίηση «OK biobased» της TUV Austria (11) και η πιστοποίηση της DIN CERTCO για τα προϊόντα βιολογικής προέλευσης (12). Υπάρχουν επίσης ειδικά ενωσιακά και διεθνή πρότυπα (13), συμπεριλαμβανομένων μεθόδων βάσει ισοζυγίου μάζας που πιστοποιούνται από τρίτα μέρη. Επιπλέον, ορισμένα κράτη μέλη έχουν ορίσει υποχρεωτικά επίπεδα περιεκτικότητας σε υλικά τόσο ανακυκλωμένα όσο και βιολογικής προέλευσης. Για την πιστοποίηση, η περιεκτικότητα σε βιογενή άνθρακα θα πρέπει να καθορίζεται με τη χρήση της ραδιοχημικής μεθοδολογίας C-14. Ωστόσο, για πολλαπλά ανακυκλωμένα, μη ομοιογενή προϊόντα και πλαστικά που περιέχουν πλαστικά βιολογικής προέλευσης, η μέθοδος περιεκτικότητας σε μάζα θα μπορούσε επίσης να είναι αποδεκτή. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Οι μέθοδοι αλυσίδας επιτήρησης επιτρέπουν τη χρήση πρώτων υλών βιολογικής προέλευσης σε ενδιάμεσα προϊόντα ή προϊόντα στα οποία η πολυπλοκότητα των αξιακών αλυσίδων ή το επίπεδο κλίμακας δεν επιτρέπουν ακόμη τον διαχωρισμό (14). |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | Το πλαίσιο πολιτικής αναφέρεται στη μέθοδο της ανάλυσης κύκλου ζωής των πλαστικών υλών (15) του Κοινού Κέντρου Ερευνών, η οποία βασίζεται στη μέθοδο περιβαλλοντικού αποτυπώματος προϊόντος της ΕΕ ως την πλέον εναρμονισμένη μέθοδο που είναι προς το παρόν διαθέσιμη. Ωστόσο, η εν λόγω μέθοδος υπολείπεται ως προς τον ορθό εντοπισμό του βιογενούς άνθρακα (ενώ επιπλέον έρχεται σε αντίθεση με ορισμένα κοινώς αποδεκτά πρότυπα (16) στα οποία λαμβάνονται υπόψη η αρχική συγκράτηση του βιογενούς άνθρακα σε προϊόντα βιολογικής προέλευσης και πλαστικά) και την αλλαγή της χρήσης γης. |
| --- | --- |

4.2.4.

4.3.   Βιοαποδομήσιμα και λιπασματοποιήσιμα πλαστικά

Οι ιδιότητες της βιοαποδομησιμότητας και της λιπασματοποίησης δεν είναι αρνητικές πτυχές που οδηγούν σε αύξηση της δημιουργίας απορριμμάτων. Δεν υπάρχουν στοιχεία, μελέτες ή τεκμήρια που να αποδεικνύουν την υπόθεση ότι η βιοαποδομησιμότητα μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη δημιουργία απορριμμάτων. Το ζήτημα αυτό μπορεί να αντιμετωπιστεί με ένα σύστημα επισήμανσης, όπως αυτό που έχει ήδη θεσπίσει η Ιταλία. Κανένα υλικό δεν πρέπει να απορρίπτεται· όλα τα υλικά πρέπει να συλλέγονται, να ταξινομούνται και να ανακυκλώνονται.

4.3.1.   Βιοαποδομήσιμα πλαστικά

Η βιοαποδομησιμότητα των πλαστικών υλών στο ανοικτό περιβάλλον δεν αποτελεί μέσο διαχείρισης αποβλήτων. Αντιθέτως, και σύμφωνα με την οδηγία 94/62/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (17) και το πρότυπο EN 13432, τα λιπασματοποιήσιμα πλαστικά πρέπει να ανακυκλώνονται οργανικά με απορρίμματα τροφίμων ή κοπριά και υδαρή κοπριά σε μονάδες λιπασματοποίησης για την παραγωγή βιολογικού κομπόστ που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως βιολογικό λίπασμα για τη λίπανση και την αναβάθμιση του εδάφους. Στόχος είναι η χρήση αυτών των υλικών όταν υπάρχουν αποδεδειγμένα οφέλη βιωσιμότητας, όπως συμβαίνει με τις εφαρμογές που σχετίζονται με τα τρόφιμα. Η εν λόγω χρήση λιπασματοποιήσιμων πλαστικών μπορεί να συμβάλει τόσο στην αύξηση των επιπέδων συλλογής οργανικών αποβλήτων όσο και στη μείωση της μόλυνσης των οργανικών αποβλήτων από τα συμβατικά πλαστικά υλικά.

| 4.3.1.1. | Θα πρέπει να διεξαχθεί περαιτέρω εντατική έρευνα στα συστημικά βελτιστοποιημένα υλικά και στις συνθήκες ελεγχόμενης βιοαποικοδόμησης σε συγκεκριμένα ανοικτά φυσικά περιβάλλοντα. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν τα υδατο-αποικοδομήσιμα επιχρίσματα ή οι αποικοδομήσιμες στο έδαφος πολυμερείς επιστρώσεις λιπασμάτων βραδείας ή ελεγχόμενης αποδέσμευσης. Ωστόσο, απαιτείται πιο σύντονη προσπάθεια για την ανάπτυξη της αποικοδόμησης, καθότι μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην πρόληψη και στον μετριασμό της ρύπανσης από μικροπλαστικά και νανοπλαστικά μέσω της συσσώρευσης. |
| --- | --- |

4.3.1.1.

| 4.3.1.2. | Όπως αναγνωρίζεται στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα βιοαποδομήσιμα πλαστικά έχουν αρκετή σημασία στη γεωργία. Στον τομέα αυτόν, τα βιοαποδομήσιμα πλαστικά αποτελούν επωφελή εναλλακτική λύση, καθώς βιοαποδομούνται στο έδαφος χωρίς να παράγουν μικροπλαστικά. Επίσης, αποτρέπουν τη διάβρωση του εδάφους που ειδάλλως θα προξενούσε η χρήση πολύ λεπτής (< 25 μm) συμβατικής πλαστικής μεμβράνης εδαφοκάλυψης. |
| --- | --- |

4.3.1.2.

4.3.2.   Βιομηχανικά λιπασματοποιήσιμα πλαστικά

| 4.3.2.1. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία των λιπασματοποιήσιμων πλαστικών στις περισσότερες ειδικές μορφές συσκευασίας και μη συσκευασίας που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα σύμφωνα, μεταξύ άλλων, με τις ελάχιστες μορφές που αναφέρει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (αυτοκόλλητες ετικέτες φρούτων και λαχανικών, φακελάκια τσαγιού, χάρτινα δισκία καφέ, καθώς και πολύ λεπτές πλαστικές σακούλες για τα ψώνια). Ως εκ τούτου, άλλες σημαντικές λιπασματοποιήσιμες μορφές συσκευασίας και μη συσκευασίας, όπως μαχαιροπίρουνα, κύπελλα, δίσκοι, μεμβράνες περιτύλιξης (μεταξύ άλλων σε εκδηλώσεις, χρήσεις και τομείς κλειστού κύκλου) θα πρέπει να προωθούνται και να μην απαγορεύονται σύμφωνα με το άρθρο 22, σε συνδυασμό με το παράρτημα V της πρότασης για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασιών. Αυτό δεν συνάδει με το γεγονός ότι, από τις 31 Δεκεμβρίου 2023, τα βιολογικά απόβλητα πρέπει να συλλέγονται χωριστά ή να ανακυκλώνονται στην πηγή σε όλες τις χώρες της ΕΕ (18)· τα λιπασματοποιήσιμα πλαστικά διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην επίτευξη υψηλότερου ποσοστού δέσμευσης βιοαποβλήτων και μειωμένης μόλυνσης των προϊόντων λιπασματοποίησης από μη βιοαποδομήσιμα πλαστικά.
  Δεδομένου ότι ορισμένα λιπασματοποιήσιμα πλαστικά και πλαστικά βιολογικής προέλευσης κυκλοφορούν ήδη στην αγορά, η καταλληλότερη επιλογή φαίνεται να είναι η υποχρέωση ελάχιστης περιεκτικότητας των λιπασματοποιήσιμων πλαστικών σε υλικό βιολογικής προέλευσης, σύμφωνα με ορισμένες εθνικές νομοθεσίες (όπως αυτές της Ιταλίας και της Γαλλίας). |
| --- | --- |

4.3.2.1.

Δεδομένου ότι ορισμένα λιπασματοποιήσιμα πλαστικά και πλαστικά βιολογικής προέλευσης κυκλοφορούν ήδη στην αγορά, η καταλληλότερη επιλογή φαίνεται να είναι η υποχρέωση ελάχιστης περιεκτικότητας των λιπασματοποιήσιμων πλαστικών σε υλικό βιολογικής προέλευσης, σύμφωνα με ορισμένες εθνικές νομοθεσίες (όπως αυτές της Ιταλίας και της Γαλλίας).

| 4.3.2.2. | Η αναθεώρηση της οδηγίας για τα λιπάσματα κατέδειξε σαφή ανισορροπία στη χρήση λιπασμάτων ανά την ΕΕ: η μέση υπερβολική χρήση συνθετικών θρεπτικών ουσιών αζώτου, φωσφόρου και καλίου μπορεί να οδηγήσει σε ευτροφισμό των υδάτων, ενώ η έλλειψη οργανικών λιπασμάτων, όπως η κοπριά, το κομπόστ από απόβλητα, η ιλύς κ.λπ., ενδέχεται να προκαλέσει μείωση της περιεκτικότητας του εδάφους σε άνθρακα. |
| --- | --- |

4.3.2.2.

| 4.3.2.3. | Η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θεωρεί ότι το ζήτημα της διασταυρούμενης μόλυνσης αποτελεί επιχείρημα υπέρ του περιορισμού της χρήσης λιπασματοποιήσιμων πλαστικών. Ωστόσο, η διασταυρούμενη μόλυνση δεν αφορά μόνο τα λιπασματοποιήσιμα πλαστικά, αλλά και άλλα υλικά (όπως η παρουσία μετάλλων στις ροές πλαστικών και η παρουσία μη λιπασματοποιήσιμων πλαστικών στα βιολογικά απόβλητα). Η διασταυρούμενη μόλυνση παρατηρείται επίσης στις ροές πλαστικών, διότι τα διάφορα πολυμερή θα πρέπει να διαχωρίζονται προτού υποβληθούν στις περισσότερες διαδικασίες ανακύκλωσης, ώστε να αποφεύγεται η υποβαθμιστική ανακύκλωση. Στην πράξη, η διασταυρούμενη μόλυνση ροών πλαστικών από τα βιοπλαστικά δεν έχει αποδειχθεί: τα στοιχεία των ιταλικών αρχών καταδεικνύουν ότι η παρουσία λιπασματοποιήσιμων πλαστικών σε ροές πλαστικών είναι κάτω από 1 %. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ορισμένα προϊόντα μπορούν να κατασκευαστούν μόνο από λιπασματοποιήσιμα πλαστικά (πλαστικές σακούλες μίας χρήσης, μαχαιροπίρουνα, πιάτα) και στην ύπαρξη σαφούς συστήματος επισήμανσης τόσο για τα λιπασματοποιήσιμα όσο και για τα συμβατικά πλαστικά, με αποτέλεσμα οι καταναλωτές να μπορούν να διακρίνουν τις διαφορές και να τα απορρίπτουν στο κατάλληλο σύστημα ανακύκλωσης (βιολογικά απόβλητα για τα λιπασματοποιήσιμα πλαστικά έναντι των μη λιπασματοποιήσιμων πλαστικών). Ως εκ τούτου, δεν υπάρχει διασταυρούμενη μόλυνση ούτε δημιουργείται σύγχυση στους καταναλωτές σε χώρες που έχουν θεσπίσει κατάλληλα συστήματα διαχείρισης αποβλήτων για τα λιπασματοποιήσιμα πλαστικά (19). Οι χώρες αυτές και τα νομοθετικά πλαίσιά τους, τα συστήματα διαχείρισης αποβλήτων και τα συστήματα επισήμανσης που εφαρμόζουν θα μπορούσαν να αποτελέσουν ορθή πρακτική για τα βιοπλαστικά.
  Το πρότυπο EN 13432 μπορεί να επικαιροποιηθεί, αλλά στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν αναγνωρίζεται ότι οι μονάδες λιπασματοποίησης που εφαρμόζουν τις βέλτιστες διαθέσιμες πρακτικές και τεχνολογίες για τις διεργασίες, ιδίως τους σωστούς χρόνους λιπασματοποίησης, είναι σε θέση να επεξεργάζονται πλήρως και να βιοαποδομούν τα λιπασματοποιήσιμα πλαστικά και τα απόβλητα τροφίμων, όπως φαίνεται από τις συνεντεύξεις που διεξήγαγε η Biorepack σε μονάδες λιπασματοποίησης (20). Ούτε τα βιοπλαστικά ούτε το πρότυπο EN 13432 ευθύνονται εάν ορισμένες μονάδες λιπασματοποίησης, ιδίως σε κράτη μέλη της ΕΕ με λιγότερο αποτελεσματικά συστήματα διαχείρισης αποβλήτων τροφίμων, δεν τηρούν τις σωστές διαδικασίες και χρονοδιαγράμματα λιπασματοποίησης. Οι εν λόγω μονάδες λιπασματοποίησης πρέπει απλώς να αναβαθμιστούν. |
| --- | --- |

4.3.2.3.

Το πρότυπο EN 13432 μπορεί να επικαιροποιηθεί, αλλά στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν αναγνωρίζεται ότι οι μονάδες λιπασματοποίησης που εφαρμόζουν τις βέλτιστες διαθέσιμες πρακτικές και τεχνολογίες για τις διεργασίες, ιδίως τους σωστούς χρόνους λιπασματοποίησης, είναι σε θέση να επεξεργάζονται πλήρως και να βιοαποδομούν τα λιπασματοποιήσιμα πλαστικά και τα απόβλητα τροφίμων, όπως φαίνεται από τις συνεντεύξεις που διεξήγαγε η Biorepack σε μονάδες λιπασματοποίησης (20). Ούτε τα βιοπλαστικά ούτε το πρότυπο EN 13432 ευθύνονται εάν ορισμένες μονάδες λιπασματοποίησης, ιδίως σε κράτη μέλη της ΕΕ με λιγότερο αποτελεσματικά συστήματα διαχείρισης αποβλήτων τροφίμων, δεν τηρούν τις σωστές διαδικασίες και χρονοδιαγράμματα λιπασματοποίησης. Οι εν λόγω μονάδες λιπασματοποίησης πρέπει απλώς να αναβαθμιστούν.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  Κοινή επιχείρηση «Μια Ευρώπη που βασίζεται στην κυκλική βιοοικονομία».

1

(2)  Η απορρόφηση του βιογενούς άνθρακα (παγίδευση) από το περιβάλλον θα πρέπει να αφαιρείται από τις εκπομπές άνθρακα στους υπολογισμούς του περιβαλλοντικού αποτυπώματος, δηλαδή να «πιστώνεται» στον κλιματικό αντίκτυπο.

2

(3)  Οι τομείς στους οποίους η ΕΕ, από κοινού, μπορεί να δημιουργήσει προστιθέμενη αξία έναντι των χωριστών, χωρίς συντονισμό και κοινούς πόρους ενεργειών των επιμέρους κρατών μελών.

3

(4)  Η οικογένεια πλαστικών βιολογικής προέλευσης μπορεί επίσης να περιλαμβάνει «βιο-προσδιοριζόμενα» πλαστικά, τα οποία μπορούν να χαρακτηριστούν ως πλαστικά με κατανεμημένο περιεχόμενο βιολογικής προέλευσης (το περιεχόμενο βιολογικής προέλευσης μπορεί να προσδιοριστεί βάσει της κατανομής των πρώτων υλών).

4

(5)  ΕΕ L 190 της 12.7.2001, σ. 21.

5

(*1)  Προσωρινό υπόλοιπο.

*1

(6)  Πηγή: World plastics production 2020, Plastics Europe, 2021. European Bioplastics, Facts and Figures (Στοιχεία για τα βιοπλαστικά του οργανισμού European Bioplastics) (https://www.european-bioplastics.org/market/).

6

(7)  Bioplastics in Europe — Market update [Τα βιοπλαστικά στην Ευρώπη — Τάσεις της αγοράς], Εταιρεία συμβούλων Plastic Consult, 23/9/2022.

7

Bioplastics in Europe — Market update

(8)  Έκθεση του EIONET — ETC/WMGE 2021/3.

8

(9)  Έκθεση του EIONET — ETC/WMGE 2021/3.

9

(10)  Πρόκειται για το αντίστροφο της έννοιας του «κόστος της μη Ευρώπης» και αφορά τα οφέλη της δράσης σε συνέργεια και όχι μεμονωμένα.

10

(11)  https://www.tuv-at.be/green-marks

11

(12)  https://www.dincertco.de

12

(13)  CEN/TS 16640; ASTM D6866.

13

(14)  Σε πολύπλοκες και μακροχρόνιες βιομηχανικές διεργασίες που χρησιμοποιούν πολλαπλές πρώτες ύλες, ο φυσικός διαχωρισμός (μεταξύ πλαστικών ορυκτής και βιολογικής προέλευσης ή μεταξύ «φρέσκων» και ανακυκλωμένων πλαστικών) θα απαιτούσε μη βιώσιμες επενδύσεις. Οι μέθοδοι αλυσίδας επιτήρησης παρέχουν τη δυνατότητα αξιόπιστης και διαφανούς λογιστικής καταγραφής και σαφούς και αδιαμφισβήτητης επισήμανσης και υποβολής ισχυρισμών σχετικά με το περιεχόμενο ενός προϊόντος κατά μήκος της αξιακής αλυσίδας.

14

(15)  https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC125046

15

(16)  ISO 22526-1, 2 και 3, EN 16760, ISO, EN 15804, ISO 14067.

16

(17)  Οδηγία 94/62/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 20ής Δεκεμβρίου 1994 για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας (ΕΕ L 365 της 31.12.1994, σ. 10).

17

(18)  Άρθρο 22 της οδηγίας 2008/98/ΕΚ.

18

(19)  Βλέπε συστήματα διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού «Biorepack» για τα λιπασματοποιήσιμα πλαστικά στην Ιταλία, https://eng.biorepack.org/.

19

(20)  https://eng.biorepack.org/communication/news/composting-plants-talk.kl

20

---

| 29.6.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 228/141 |
| --- | --- | --- | --- |

29.6.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 228/141

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση ειδικών κανόνων σχετικά με τα φάρμακα που προορίζονται για ανθρώπινη χρήση και πρόκειται να διατεθούν στην αγορά της Βόρειας Ιρλανδίας»

[COM(2023) 122 final — 2023/0064 (COD)]

(2023/C 228/20)

| Γενικός εισηγητής: | ο κ. Jack O’CONNOR |
| --- | --- |

Γενικός εισηγητής:

ο κ. Jack O’CONNOR

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο, 9.3.2023
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13/3/2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Εξωτερικές σχέσεις |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 578 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 154/0/0 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο, 9.3.2023

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13/3/2023

Νομική βάση

Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Εξωτερικές σχέσεις

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

578

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

154/0/0

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) συμφωνεί ότι ο κανονισμός είναι η κατάλληλη νομική πράξη για την εφαρμογή των από κοινού συμφωνημένων λύσεων και επικροτεί την έγκαιρη υποβολή της πρότασης κανονισμού από την Επιτροπή. |
| --- | --- |

1.1

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι:






  — | οι διατάξεις του προτεινόμενου κανονισμού περιορίζονται όπως αρμόζει στον σχετικό τομέα πολιτικής, χωρίς να απαιτείται αξιολόγηση της συνέπειας με άλλες πολιτικές της Ένωσης, |
| --- | --- | --- |

1.2

—

οι διατάξεις του προτεινόμενου κανονισμού περιορίζονται όπως αρμόζει στον σχετικό τομέα πολιτικής, χωρίς να απαιτείται αξιολόγηση της συνέπειας με άλλες πολιτικές της Ένωσης,

| — | η πρόταση χρησιμοποιεί ως νομική βάση τις διατάξεις του άρθρου 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, |
| --- | --- |

—

η πρόταση χρησιμοποιεί ως νομική βάση τις διατάξεις του άρθρου 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

| — | τα προβλεπόμενα μέτρα είναι αναλογικά προς τους επιδιωκόμενους στόχους, |
| --- | --- |

—

τα προβλεπόμενα μέτρα είναι αναλογικά προς τους επιδιωκόμενους στόχους,

| — | η πρόταση περιλαμβάνει επίσης επαρκείς μηχανισμούς διασφάλισης προκειμένου να εξασφαλιστεί η προστασία της ενιαίας αγοράς της ΕΕ, |
| --- | --- |

—

η πρόταση περιλαμβάνει επίσης επαρκείς μηχανισμούς διασφάλισης προκειμένου να εξασφαλιστεί η προστασία της ενιαίας αγοράς της ΕΕ,

| — | ο προτεινόμενος κανονισμός εξαιρείται από την εκτίμηση επιπτώσεων, δεδομένου του επείγοντος και ευαίσθητου χαρακτήρα της κατάστασης. |
| --- | --- |

—

ο προτεινόμενος κανονισμός εξαιρείται από την εκτίμηση επιπτώσεων, δεδομένου του επείγοντος και ευαίσθητου χαρακτήρα της κατάστασης.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την έκδοση και την έγκαιρη εφαρμογή του προτεινόμενου κανονισμού, ο οποίος θα διασφαλίσει την αδιάλειπτη προμήθεια φαρμάκων που προορίζονται για ανθρώπινη χρήση στη Βόρεια Ιρλανδία και θα ενισχύσει τις προοπτικές εφαρμογής του πρωτοκόλλου για τις Ιρλανδία/Βόρεια Ιρλανδία, ενώ θα συμβάλει επίσης στην προστασία της συμφωνίας του Μπέλφαστ ή συμφωνίας της Μεγάλης Παρασκευής. |
| --- | --- |

1.3

| 1.4 | Τα άρθρα 9 και 10 του προτεινόμενου κανονισμού επιτρέπουν την αναστολή της εφαρμογής των ειδικών κανόνων από την Επιτροπή σε περίπτωση μη συμμόρφωσης του Ηνωμένου Βασιλείου. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι μια τέτοια διάταξη είναι ουσιώδης. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της διαβούλευσης με το Ηνωμένο Βασίλειο που προβλέπεται στο άρθρο 9 παράγραφος 3, καθώς και με τους εμπειρογνώμονες που ορίζει κάθε κράτος μέλος, όπως προβλέπεται στο άρθρο 10 παράγραφος 4, πριν από οποιαδήποτε τέτοια αναστολή. |
| --- | --- |

1.4

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την εν εξελίξει διαβούλευση με τα βασικά ενδιαφερόμενα μέρη για τη διασφάλιση της έγκαιρης εφαρμογής, καθώς και της παρακολούθησης τυχόν μελλοντικών κινδύνων για την υλοποίηση των στόχων του προτεινόμενου κανονισμού. Στο πλαίσιο αυτό, τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα θα πρέπει επίσης να ενημερώνονται περιοδικά σχετικά με την πρόοδο της εφαρμογής πριν από τον Ιανουάριο του 2025. |
| --- | --- |

1.5

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1 | Ο προτεινόμενος κανονισμός αποτελεί απόρροια των λύσεων που συμφωνήθηκαν μεταξύ της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου στο πλαίσιο του Ουίνδσορ. |
| --- | --- |

2.1

| 2.2 | Ο προτεινόμενος κανονισμός ανακύπτει στο πλαίσιο ενός ολοκληρωμένου συνόλου κοινών λύσεων που συμφωνήθηκαν μεταξύ της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου για την αντιμετώπιση των ανησυχιών που παρατίθενται στην αιτιολογική έκθεση του προτεινόμενου κανονισμού. Αφορά τη θέσπιση ειδικών κανόνων σχετικά με τα φάρμακα που προορίζονται για ανθρώπινη χρήση και πρόκειται να διατεθούν στην αγορά της Βόρειας Ιρλανδίας σύμφωνα με το άρθρο 6 της οδηγίας 2001/83/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1). Το ζητούμενο είναι να προβλεφθούν ειδικοί κανόνες όσον αφορά τις διατάξεις του παραρτήματος 2 του πρωτοκόλλου για τις Ιρλανδία/Βόρεια Ιρλανδία (στο εξής: το «πρωτόκολλο»), οι οποίες ρυθμίζουν τη δραστηριότητα στον τομέα των φαρμάκων. |
| --- | --- |

2.2

| 2.3 | Οι δυσκολίες που επιδιώκει να αντιμετωπίσει ο προτεινόμενος κανονισμός ανέκυψαν στην πράξη κατά την έναρξη ισχύος του πρωτοκόλλου την 1η Ιανουαρίου 2021. Οι δυσκολίες αυτές παρέμειναν ακόμη και μετά τη λήξη της μεταβατικής περιόδου που ορίζεται στη συμφωνία αποχώρησης μεταξύ ΕΕ και Ηνωμένου Βασιλείου, ιδίως όσον αφορά τη διαθεσιμότητα στη Βόρεια Ιρλανδία φαρμάκων παρασκευαζόμενων στη Μεγάλη Βρετανία, λόγω του περίπλοκου νέου ρυθμιστικού περιβάλλοντος. Προκειμένου να διασφαλιστεί η αδιάλειπτη προμήθεια φαρμάκων από τη Μεγάλη Βρετανία στη Βόρεια Ιρλανδία, η ΕΕ εξέδωσε την οδηγία (ΕΕ) 2022/642 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2) στις 12 Απριλίου 2022, με την οποία προβλέπονται παρεκκλίσεις από ορισμένες υποχρεώσεις που αφορούν ορισμένα φάρμακα για ανθρώπινη χρήση τα οποία διατίθενται στο Ηνωμένο Βασίλειο σε σχέση με τη Βόρεια Ιρλανδία. |
| --- | --- |

2.3

| 2.4 | Ουσιαστικά, οι παρεκκλίσεις αυτές επέτρεψαν στους παρασκευαστές του Ηνωμένου Βασιλείου να διατηρήσουν τις λειτουργίες δοκιμής παρτίδων και τις κανονιστικές λειτουργίες σε μέρη του Ηνωμένου Βασιλείου πλην της Βόρειας Ιρλανδίας. Διευκόλυναν επίσης την προμήθεια νέων φαρμάκων, επιτρέποντας στις αρμόδιες αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου να εγκρίνουν, για περιορισμένο χρονικό διάστημα, τη χορήγηση των εν λόγω φαρμάκων σε ασθενείς στη Βόρεια Ιρλανδία, παρόλο που δεν είχαν ακόμη εγκριθεί στην ΕΕ. |
| --- | --- |

2.4

| 2.5 | Η κατοπινή πείρα έφερε στο φως ορισμένα πρακτικά προβλήματα σχετικά με τις λύσεις αυτές. Η απαίτηση παροχής χωριστών συσκευασιών και ενημερωτικών φυλλαδίων για τη Μεγάλη Βρετανία και τη Βόρεια Ιρλανδία θα επέφερε σημαντική οικονομική επιβάρυνση για τους παρασκευαστές υπό το πρίσμα του μικρού μεγέθους της αγοράς της Βόρειας Ιρλανδίας. Εκφράστηκαν επίσης ανησυχίες ότι η συνύπαρξη δυνητικά αποκλινουσών αδειών κυκλοφορίας για τη Μεγάλη Βρετανία και τη Βόρεια Ιρλανδία όσον αφορά το ίδιο φάρμακο θα δημιουργούσε ανασφάλεια δικαίου ως προς τους εφαρμοστέους κανόνες για τα φάρμακα. Άλλα ζητήματα αφορούσαν την πολυπλοκότητα των κανονισμών που διέπουν την εξαγωγή και την επανεισαγωγή φαρμάκων, τα οποία η Επιτροπή εξέτασε στον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2022/315 της Επιτροπής (3), προβλέποντας τριετή παρέκκλιση για τους χονδρεμπόρους. |
| --- | --- |

2.5

| 2.6 | Οι επακόλουθες κοινές λύσεις που συμφωνήθηκαν μεταξύ της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου αποσκοπούν στην παροχή βιώσιμης λύσης σε αυτά τα ζητήματα. Προβλέπουν ότι:






  — | τα νέα και καινοτόμα φάρμακα που διατίθενται νόμιμα στην αγορά της Βόρειας Ιρλανδίας πρέπει να καλύπτονται μόνο από έγκυρη άδεια κυκλοφορίας που εκδίδεται από το Ηνωμένο Βασίλειο, |
| --- | --- | --- |

2.6

—

τα νέα και καινοτόμα φάρμακα που διατίθενται νόμιμα στην αγορά της Βόρειας Ιρλανδίας πρέπει να καλύπτονται μόνο από έγκυρη άδεια κυκλοφορίας που εκδίδεται από το Ηνωμένο Βασίλειο,

| — | τα χαρακτηριστικά ασφαλείας της ΕΕ δεν θα εμφανίζονται σε συσκευασίες φαρμάκων στη Βόρεια Ιρλανδία, |
| --- | --- |

—

τα χαρακτηριστικά ασφαλείας της ΕΕ δεν θα εμφανίζονται σε συσκευασίες φαρμάκων στη Βόρεια Ιρλανδία,

| — | τα φάρμακα που διατίθενται στην αγορά της Βόρειας Ιρλανδίας δεν θα διατίθενται σε κανένα κράτος μέλος της ΕΕ, |
| --- | --- |

—

τα φάρμακα που διατίθενται στην αγορά της Βόρειας Ιρλανδίας δεν θα διατίθενται σε κανένα κράτος μέλος της ΕΕ,

| — | οι συσκευασίες του Ηνωμένου Βασιλείου θα φέρουν ετικέτα με την ένδειξη «UK Only», |
| --- | --- |

—

οι συσκευασίες του Ηνωμένου Βασιλείου θα φέρουν ετικέτα με την ένδειξη «UK Only»,

| — | οι αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου θα παρακολουθούν συνεχώς τη δραστηριότητα στην αγορά για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης, |
| --- | --- |

—

οι αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου θα παρακολουθούν συνεχώς τη δραστηριότητα στην αγορά για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης,

| — | η Επιτροπή μπορεί να αναστέλλει μονομερώς την εφαρμογή των νέων κανόνων σε περίπτωση που το Ηνωμένο Βασίλειο δεν συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις του. |
| --- | --- |

—

η Επιτροπή μπορεί να αναστέλλει μονομερώς την εφαρμογή των νέων κανόνων σε περίπτωση που το Ηνωμένο Βασίλειο δεν συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις του.

| 2.7 | Η πρόταση έχει ως στόχο να προσδώσει κανονιστική ισχύ σε αυτό το σύνολο κοινών λύσεων. |
| --- | --- |

2.7

| 2.8 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι ο κανονισμός είναι η κατάλληλη νομική πράξη για την εφαρμογή των από κοινού συμφωνημένων λύσεων και επικροτεί την έγκαιρη υποβολή της πρότασης κανονισμού από την Επιτροπή. |
| --- | --- |

2.8

| 2.9 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι:






  — | οι διατάξεις του προτεινόμενου κανονισμού περιορίζονται όπως αρμόζει στον σχετικό τομέα πολιτικής, χωρίς να απαιτείται αξιολόγηση της συνέπειας με άλλες πολιτικές της Ένωσης, |
| --- | --- | --- |

2.9

—

οι διατάξεις του προτεινόμενου κανονισμού περιορίζονται όπως αρμόζει στον σχετικό τομέα πολιτικής, χωρίς να απαιτείται αξιολόγηση της συνέπειας με άλλες πολιτικές της Ένωσης,

| — | η πρόταση χρησιμοποιεί ως νομική βάση τις διατάξεις του άρθρου 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, |
| --- | --- |

—

η πρόταση χρησιμοποιεί ως νομική βάση τις διατάξεις του άρθρου 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

| — | τα προβλεπόμενα μέτρα είναι αναλογικά προς τους επιδιωκόμενους στόχους, |
| --- | --- |

—

τα προβλεπόμενα μέτρα είναι αναλογικά προς τους επιδιωκόμενους στόχους,

| — | η πρόταση περιλαμβάνει επίσης επαρκείς μηχανισμούς διασφάλισης προκειμένου να εξασφαλιστεί η προστασία της ενιαίας αγοράς της ΕΕ, |
| --- | --- |

—

η πρόταση περιλαμβάνει επίσης επαρκείς μηχανισμούς διασφάλισης προκειμένου να εξασφαλιστεί η προστασία της ενιαίας αγοράς της ΕΕ,

| — | ο προτεινόμενος κανονισμός εξαιρείται από την εκτίμηση επιπτώσεων, δεδομένου του επείγοντος και ευαίσθητου χαρακτήρα της κατάστασης. |
| --- | --- |

—

ο προτεινόμενος κανονισμός εξαιρείται από την εκτίμηση επιπτώσεων, δεδομένου του επείγοντος και ευαίσθητου χαρακτήρα της κατάστασης.

| 2.10 | Δεδομένου ότι των συζητήσεων με το Ηνωμένο Βασίλειο προηγήθηκαν εκτενείς διαβουλεύσεις με βιομηχανικές ενώσεις και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη πριν από την έγκριση του πρώτου συνόλου λύσεων τον Απρίλιο του 2022, καθώς και δεδομένου ότι αυτό το πρόσθετο σύνολο κοινών λύσεων ανταποκρίνεται σε ορισμένα μόνο από τα επιπρόσθετα ζητήματα που ανέκυψαν εν τω μεταξύ, η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι δεν απαιτείται ανοικτή δημόσια διαβούλευση πριν από την έκδοση. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τη συνεχιζόμενη διαβούλευση με τα βασικά ενδιαφερόμενα μέρη για τη διασφάλιση της έγκαιρης εφαρμογής, καθώς και της παρακολούθησης τυχόν μελλοντικών κινδύνων για την υλοποίηση των στόχων του προτεινόμενου κανονισμού. Στο πλαίσιο αυτό, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει επίσης να ενημερώνονται περιοδικά σχετικά με την πρόοδο της εφαρμογής πριν από τον Ιανουάριο του 2025. |
| --- | --- |

2.10

| 2.11 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την έκδοση και την έγκαιρη εφαρμογή του προτεινόμενου κανονισμού, ο οποίος θα διασφαλίσει την αδιάλειπτη προμήθεια φαρμάκων που προορίζονται για ανθρώπινη χρήση στη Βόρεια Ιρλανδία και θα ενισχύσει τις προοπτικές εφαρμογής του πρωτοκόλλου για τις Ιρλανδία/Βόρεια Ιρλανδία, ενώ θα συμβάλει επίσης στην προστασία της συμφωνίας του Μπέλφαστ ή συμφωνίας της Μεγάλης Παρασκευής. |
| --- | --- |

2.11

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  Οδηγία 2001/83/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 6ης Νοεμβρίου 2001, περί κοινοτικού κώδικος για τα φάρμακα που προορίζονται για ανθρώπινη χρήση (ΕΕ L 311 της 28.11.2001, σ. 67).

1

(2)  Οδηγία (ΕΕ) 2022/642 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 12ης Απριλίου 2022 για την τροποποίηση των οδηγιών 2001/20/ΕΚ και 2001/83/ΕΚ όσον αφορά παρεκκλίσεις από ορισμένες υποχρεώσεις που αφορούν ορισμένα φάρμακα για ανθρώπινη χρήση τα οποία διατίθενται στο Ηνωμένο Βασίλειο σε σχέση με τη Βόρεια Ιρλανδία και στην Κύπρο, την Ιρλανδία και τη Μάλτα (ΕΕ L 118 της 20.4.2022, σ. 4).

2

(3)  Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 2022/315 της Επιτροπής της 17ης Δεκεμβρίου 2021 για την τροποποίηση του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2016/161 όσον αφορά την παρέκκλιση από την υποχρέωση των χονδρεμπόρων να απενεργοποιούν τον μοναδικό κωδικό αναγνώρισης των φαρμάκων που εξάγονται στο Ηνωμένο Βασίλειο (ΕΕ L 55 της 28.2.2022, σ. 33).

3

---

| 29.6.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 228/144 |
| --- | --- | --- | --- |

29.6.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 228/144

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση ειδικών κανόνων σχετικά με την είσοδο στη Βόρεια Ιρλανδία από άλλα μέρη του Ηνωμένου Βασιλείου ορισμένων φορτίων εμπορευμάτων λιανικής, φυτών προς φύτευση, μηχανημάτων και ορισμένων οχημάτων που έχουν χρησιμοποιηθεί για γεωργικούς ή δασικούς σκοπούς, σπόρων γεωμήλων προς φύτευση, καθώς και σχετικά με τις μη εμπορικού χαρακτήρα μετακινήσεις ζώων συντροφιάς προς τη Βόρεια Ιρλανδία»

[COM(2023) 124 final — 2023/0062 (COD)]

(2023/C 228/21)

| Γενικός εισηγητής: | ο κ. Klaas Johan OSINGA |
| --- | --- |

Γενικός εισηγητής:

ο κ. Klaas Johan OSINGA

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο, 10.3.2023
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.3.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 43 παράγραφος 2, 114, 168 παράγραφος 4 στοιχείο β) και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Εξωτερικές σχέσεις |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 578 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 147/0/0 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο, 10.3.2023

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.3.2023

Νομική βάση

Άρθρα 43 παράγραφος 2, 114, 168 παράγραφος 4 στοιχείο β) και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Εξωτερικές σχέσεις

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

578

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

147/0/0

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί το πλαίσιο του Ουίνδσορ (1) ως απόδειξη ότι, όταν το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) συνέρχονται καλόπιστα προκειμένου να επιδιώξουν αμοιβαία συμφωνημένες λύσεις, η διμερής σχέση μπορεί να αποφέρει απτά αποτελέσματα για την κοινωνία των πολιτών και στα δύο μέρη. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει τον προτεινόμενο κανονισμό (2) της Επιτροπής για τη ρύθμιση της εισόδου και της διάθεσης στην αγορά της Βόρειας Ιρλανδίας ορισμένων γεωργικών εμπορευμάτων —συμπεριλαμβανομένων των φυτών προς φύτευση, των μηχανημάτων και των οχημάτων που έχουν χρησιμοποιηθεί για γεωργικούς ή δασικούς σκοπούς, και των σπόρων γεωμήλων προς φύτευση— καθώς και για τη ρύθμιση των μη εμπορικού χαρακτήρα μετακινήσεων σκύλων, γατών και νυφιτσών συντροφιάς προς τη Βόρεια Ιρλανδία από άλλα μέρη του Ηνωμένου Βασιλείου (Μεγάλη Βρετανία). |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τόσο τον επείγοντα όσο και τον τεχνικό χαρακτήρα του προτεινόμενου κανονισμού και των θεμάτων που επιδιώκει να ρυθμίσει. Αναγνωρίζει επίσης τη σημαντική προσπάθεια που καταβλήθηκε προκειμένου να συνδυαστούν η διευκόλυνση των διαδικασιών, οι διασφαλίσεις για την ακεραιότητα της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ και η προστασία της δημόσιας υγείας και της υγείας των ζώων και των φυτών. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι η προθεσμία που προβλέπεται για τη σήμανση των προσυσκευασμένων εμπορευμάτων λιανικής που εισέρχονται στη Βόρεια Ιρλανδία από τη Μεγάλη Βρετανία ενδέχεται να θέσει προκλήσεις για ορισμένες επιχειρήσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο, ιδίως εκείνες με αυστηρότερους οικονομικούς και τεχνικούς περιορισμούς —όπως οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει παρόμοιες ανησυχίες όσον αφορά την ανάπτυξη ενός ενιαίου συνόλου δεδομένων ώστε οι επιχειρήσεις στη Μεγάλη Βρετανία να πληρούν τις υγειονομικές και φυτοϋγειονομικές και τις τελωνειακές απαιτήσεις κατά τον εφοδιασμό πελατών στη Βόρεια Ιρλανδία. Επισημαίνει ότι οποιαδήποτε καθυστέρηση μετά την προτεινόμενη προθεσμία θα μπορούσε να προκαλέσει πιο χρονοβόρους ελέγχους ταυτότητας από αυτούς που προβλέπονται στον ίδιο τον κανονισμό. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ παροτρύνει την Επιτροπή να αποσαφηνίσει περαιτέρω και να παράσχει λύσεις για τους τομείς με εμφανέστερη απόκλιση μεταξύ των υγειονομικών και φυτοϋγειονομικών προτύπων (ΥΦΠ) στο Ηνωμένο Βασίλειο και την ΕΕ, με ιδιαίτερη αναφορά στη χρήση των φυτοπροστατευτικών προϊόντων στη Βόρεια Ιρλανδία. Επισημαίνει ότι η συνεχιζόμενη αβεβαιότητα θα επιφέρει διακρίσεις εις βάρος των γεωργών στη Βόρεια Ιρλανδία. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Εξακολουθούν να υπάρχουν πολλά ζητήματα όσον αφορά τις μετακινήσεις ζώντων ζώων και τις διακινήσεις φυτικού υλικού από και προς τη Βόρεια Ιρλανδία τόσο από τη Μεγάλη Βρετανία όσο και από την ΕΕ. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να επιλύσει τα ζητήματα αυτά το ταχύτερο δυνατό, καθώς οι επιχειρήσεις χρειάζονται σαφήνεια. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Οι επιπτώσεις του σχεδίου μοντέλου για τον επιδιωκόμενο τρόπο λειτουργίας των βρετανικών συνόρων (Border Target Operating Model) που έχει δημοσιεύσει το Ηνωμένο Βασίλειο ώστε να εισαχθεί από τον Οκτώβριο του 2023 και καθορίζει ένα νέο μοντέλο για τις εισαγωγές στη Μεγάλη Βρετανία, συμπεριλαμβανομένων των ελέγχων ΥΦΠ, ενδέχεται να αυξήσουν την αβεβαιότητα, η οποία πρέπει να αποφευχθεί με κάθε κόστος. Υπάρχει ήδη αβεβαιότητα όσον αφορά την εφαρμογή του νομοσχεδίου για τη «διατηρούμενη νομοθεσία της ΕΕ». |
| --- | --- |

1.8.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Ο προτεινόμενος κανονισμός θεσπίζει ειδικούς κανόνες σχετικά με την είσοδο στη Βόρεια Ιρλανδία από τη Μεγάλη Βρετανία ορισμένων φορτίων εμπορευμάτων λιανικής για διάθεση στην αγορά της Βόρειας Ιρλανδίας, καθώς και ορισμένων φορτίων φυτών προς φύτευση, μηχανημάτων και οχημάτων που έχουν χρησιμοποιηθεί για γεωργικούς ή δασικούς σκοπούς, και σπόρων γεωμήλων προς φύτευση για διάθεση στην αγορά και χρήση στη Βόρεια Ιρλανδία. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ο κανονισμός θεσπίζει επίσης ειδικούς κανόνες σχετικά με τις μη εμπορικού χαρακτήρα μετακινήσεις προς τη Βόρεια Ιρλανδία από άλλα μέρη του Ηνωμένου Βασιλείου σκύλων, γατών και νυφιτσών συντροφιάς. Θεσπίζει επίσης κανόνες σχετικά με την αναστολή της εφαρμογής των ειδικών κανόνων που περιλαμβάνονται στον εν λόγω κανονισμό. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Σύμφωνα με τη συμφωνία αποχώρησης ΕΕ-Ηνωμένου Βασιλείου, ορισμένες νομοθετικές πράξεις της ΕΕ σχετικά με τα υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά μέτρα εφαρμόζονται στο Ηνωμένο Βασίλειο και εντός αυτού σε σχέση με τη Βόρεια Ιρλανδία μετά τη λήξη της μεταβατικής περιόδου που ορίζεται στη συμφωνία αποχώρησης. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Συνεπώς, η είσοδος στη Βόρεια Ιρλανδία από τη Μεγάλη Βρετανία ορισμένων φορτίων προϊόντων ζωικής ή φυτικής προέλευσης, συμπεριλαμβανομένων των ζωοτροφών, των φυτών προς φύτευση, των μηχανημάτων και των οχημάτων που έχουν χρησιμοποιηθεί για γεωργικούς ή δασικούς σκοπούς, και των σπόρων γεωμήλων προς φύτευση, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής των εν λόγω πράξεων και υπόκειται σε επίσημους ελέγχους, απαιτήσεις πιστοποίησης και απαγορεύσεις. Αυτό ισχύει επίσης για τις μη εμπορικού χαρακτήρα μετακινήσεις ορισμένων ζώων συντροφιάς. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Το Ηνωμένο Βασίλειο και ορισμένα ενδιαφερόμενα μέρη που εδρεύουν στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν εκφράσει σοβαρές ανησυχίες σχετικά με τον δυσανάλογα υψηλό διοικητικό φόρτο που επιβάλλει η συμφωνία αποχώρησης στην είσοδο στη Βόρεια Ιρλανδία από τη Μεγάλη Βρετανία ορισμένων εμπορευμάτων που υπόκεινται σε υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά μέτρα, όταν τα εμπορεύματα προορίζονται για τελικούς καταναλωτές στη Βόρεια Ιρλανδία. Αυτό θα υπονόμευε τη θέση της Βόρειας Ιρλανδίας εντός της εσωτερικής αγοράς του Ηνωμένου Βασιλείου. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Σε αυτήν τη βάση, η Επιτροπή και το Ηνωμένο Βασίλειο συμφώνησαν για ένα ολοκληρωμένο σύνολο κοινών λύσεων με σκοπό την αντιμετώπιση των καθημερινών ζητημάτων όλων των κοινοτήτων στη Βόρεια Ιρλανδία, οι οποίες προστατεύουν την ακεραιότητα των εσωτερικών αγορών τόσο της ΕΕ όσο και του Ηνωμένου Βασιλείου. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι ακόλουθες:






  — | απλούστευση των απαιτήσεων και των διαδικασιών για την είσοδο στη Βόρεια Ιρλανδία από τη Μεγάλη Βρετανία ορισμένων εμπορευμάτων λιανικής που υπόκεινται σε πράξεις ΥΦΠ της ΕΕ και προορίζονται για τελικούς καταναλωτές στη Βόρεια Ιρλανδία· |
| --- | --- | --- |

2.6.

—

απλούστευση των απαιτήσεων και των διαδικασιών για την είσοδο στη Βόρεια Ιρλανδία από τη Μεγάλη Βρετανία ορισμένων εμπορευμάτων λιανικής που υπόκεινται σε πράξεις ΥΦΠ της ΕΕ και προορίζονται για τελικούς καταναλωτές στη Βόρεια Ιρλανδία·

| — | μια νέα λύση για την είσοδο στη Βόρεια Ιρλανδία από τη Μεγάλη Βρετανία προϊόντων αξίας, συμπεριλαμβανομένων των σπόρων γεωμήλων προς φύτευση, των φυτών προς φύτευση και των μηχανημάτων και οχημάτων που έχουν χρησιμοποιηθεί για γεωργικούς ή δασικούς σκοπούς· |
| --- | --- |

—

μια νέα λύση για την είσοδο στη Βόρεια Ιρλανδία από τη Μεγάλη Βρετανία προϊόντων αξίας, συμπεριλαμβανομένων των σπόρων γεωμήλων προς φύτευση, των φυτών προς φύτευση και των μηχανημάτων και οχημάτων που έχουν χρησιμοποιηθεί για γεωργικούς ή δασικούς σκοπούς·

| — | εφαρμογή των προτύπων του Ηνωμένου Βασιλείου για την προστασία της δημόσιας υγείας και των καταναλωτών στα εμπορεύματα λιανικής που διακινούνται προς τη Βόρεια Ιρλανδία από τη Μεγάλη Βρετανία και καταναλώνονται στη Βόρεια Ιρλανδία· |
| --- | --- |

—

εφαρμογή των προτύπων του Ηνωμένου Βασιλείου για την προστασία της δημόσιας υγείας και των καταναλωτών στα εμπορεύματα λιανικής που διακινούνται προς τη Βόρεια Ιρλανδία από τη Μεγάλη Βρετανία και καταναλώνονται στη Βόρεια Ιρλανδία·

| — | απλουστευμένα ταξιδιωτικά έγγραφα για τις μη εμπορικού χαρακτήρα μετακινήσεις ζώων συντροφιάς που συνοδεύουν πρόσωπα που ταξιδεύουν στη Βόρεια Ιρλανδία από τη Μεγάλη Βρετανία. |
| --- | --- |

—

απλουστευμένα ταξιδιωτικά έγγραφα για τις μη εμπορικού χαρακτήρα μετακινήσεις ζώων συντροφιάς που συνοδεύουν πρόσωπα που ταξιδεύουν στη Βόρεια Ιρλανδία από τη Μεγάλη Βρετανία.

| 2.7. | Οι λύσεις αυτές θα προβλέπουν σε κάθε περίπτωση την κατάλληλη προστασία της δημόσιας υγείας και της υγείας των ζώων και των φυτών, καθώς και διασφαλίσεις για την ακεραιότητα της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Όσον αφορά τη σήμανση των εμπορευμάτων λιανικής, το άρθρο 4 παράγραφος 1 στοιχείο α) του προτεινόμενου κανονισμού προβλέπει ότι τα προσυσκευασμένα εμπορεύματα λιανικής που εισέρχονται στη Βόρεια Ιρλανδία από τη Μεγάλη Βρετανία για κατανάλωση στη Βόρεια Ιρλανδία πρέπει να φέρουν τη σήμανση «Not for EU» (Όχι για την ΕΕ), όπως περιγράφεται λεπτομερώς στο άρθρο 6. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Το άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο α) καθιστά την εν λόγω σήμανση εφαρμοστέα από την 1η Οκτωβρίου 2023. Αυτό το χρονοδιάγραμμα ενδέχεται να είναι δύσκολο να επιτευχθεί για ορισμένες επιχειρήσεις στη Μεγάλη Βρετανία που προμηθεύουν πελάτες στη Βόρεια Ιρλανδία. Ειδικότερα, οι ΜΜΕ ενδέχεται να μη διαθέτουν τους αναγκαίους πόρους, είτε τεχνικούς είτε οικονομικούς, προκειμένου να ανταποκριθούν στην προθεσμία ή να δικαιολογήσουν τις επενδύσεις που απαιτούνται βάσει του όγκου εργασιών τους. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Αυτή η αυστηρή προθεσμία ενδέχεται να θέσει προκλήσεις επίσης όσον αφορά τη διαχείριση δεδομένων. Τα σύνολα δεδομένων που θα χρειαστούν οι επιχειρήσεις στο υπόλοιπο Ηνωμένο Βασίλειο προκειμένου να εκπληρώσουν τις υγειονομικές και φυτοϋγειονομικές και τις τελωνειακές απαιτήσεις κατά την προμήθεια πελατών στη Βόρεια Ιρλανδία είναι παρόμοια. Η ύπαρξη ενός ενιαίου συνόλου δεδομένων θα ήταν επωφελής, όχι μόνο για τις επιχειρήσεις, αλλά και για την παρακολούθηση της συμμόρφωσης με τις υγειονομικές και φυτοϋγειονομικές και τις τελωνειακές απαιτήσεις. Ένα τέτοιο σύνολο δεδομένων ενδέχεται να είναι δύσκολο να επιτευχθεί έως την 1η Οκτωβρίου 2023. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Εάν η εφαρμογή του άρθρου 6 παράγραφος 1 στοιχείο α) για την 1η Οκτωβρίου 2023 δεν είναι δυνατή, τότε το ποσοστό στο οποίο οι έλεγχοι ταυτότητας διενεργούνται σε φορτία που εισέρχονται στη Βόρεια Ιρλανδία από τη Μεγάλη Βρετανία θα μπορούσε, προσωρινά, να είναι υψηλότερο από αυτό που αναφέρεται στο άρθρο 4 παράγραφος 3. Επίσης, είναι ασαφές πώς τα συσκευασμένα εμπορεύματα λιανικής με προέλευση από την ΕΕ θα μπορούσαν στην πράξη να φέρουν ετικέτα με την ένδειξη «Not for EU» (Όχι για την ΕΕ) που να εφαρμόζεται στα κέντρα διανομής των σουπερμάρκετ λιανικής πώλησης που προμηθεύουν τόσο τη Βόρεια Ιρλανδία όσο και την Ιρλανδία. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Ένα ακόμη πιθανό ζήτημα αφορά τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα στη Βόρεια Ιρλανδία, ζήτημα που υπογραμμίζει τις επιπτώσεις της απόκλισης μεταξύ της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου. Στη Βόρεια Ιρλανδία, τα περισσότερα φυτοπροστατευτικά προϊόντα χρησιμοποιούνται για λειμώνες και προέρχονται επί του παρόντος από την ΕΕ και τη Μεγάλη Βρετανία. Τα ανώτατα όρια καταλοίπων είναι ειδικά για κάθε φυτοπροστατευτικό προϊόν και, σε ορισμένες περιπτώσεις, διαφέρουν στο Ηνωμένο Βασίλειο και την ΕΕ. Αυτό θέτει τους γεωργούς στη Βόρεια Ιρλανδία σε δύσκολη θέση· θα ήταν χρήσιμη η επανεξέταση του συστήματος. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Ένας ακόμη παράγοντας που πρέπει να εξεταστεί είναι οι επιπτώσεις του σχεδίου μοντέλου για τον επιδιωκόμενο τρόπο λειτουργίας των βρετανικών συνόρων (Border Target Operating Model) που δημοσιεύθηκε από το Ηνωμένο Βασίλειο στις 5 Απριλίου 2023 και καθορίζει ένα νέο μοντέλο για τις εισαγωγές στη Μεγάλη Βρετανία, συμπεριλαμβανομένων των ελέγχων ΥΦΠ. Το μοντέλο αυτό θα εισαχθεί από τα τέλη Οκτωβρίου 2023. Αυτό αυξάνει την αβεβαιότητα για τις επιχειρήσεις που προκαλεί το νομοσχέδιο για τη «διατηρούμενη νομοθεσία της ΕΕ», το οποίο ενδέχεται να οδηγήσει στην αυτόματη κατάργηση χιλιάδων νομοθετημάτων της ΕΕ έως τα τέλη του 2023. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Αν και η ΕΕ τροποποίησε τον «κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό» της, ο οποίος επιτρέπει τις μετακινήσεις βοοειδών και προβάτων εκτός της ρυθμιστικής ζώνης της ΕΕ —και, κατ’ επέκταση, της Βόρειας Ιρλανδίας— και την επιστροφή τους εντός 15 ημερών, στην πράξη αυτό εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση για τους εκτροφείς βοοειδών στη Βόρεια Ιρλανδία. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Οι ζωοπανηγύρεις στη Μεγάλη Βρετανία πρέπει να είναι κέντρα εξαγωγής εγκεκριμένα από τον Οργανισμό Υγείας Ζώων και Φυτών (Animal and Plant Health Agency, APHA), με όλα τα ζώα για τα οποία χρησιμοποιούνται αυτά τα κέντρα να έχουν το ίδιο υγειονομικό καθεστώς. Με βάση το καθεστώς «επίσημα απαλλαγμένου από τη φυματίωση» που εφαρμόζεται στη Σκωτία, οι Σκωτσέζοι εκτροφείς εξαιρούνται από την υποχρέωση πραγματοποίησης ελέγχων για φυματίωση πριν από την πώληση ή την επίδειξη στη Μεγάλη Βρετανία, αλλά οι Άγγλοι/Ουαλοί εκτροφείς έχουν την υποχρέωση πραγματοποίησης ελέγχων για φυματίωση πριν από την πώληση/επίδειξη στη Μεγάλη Βρετανία. Καθώς, στο πλαίσιο της Μεγάλης Βρετανίας, υπάρχει μικρή ή καθόλου απαίτηση για εγκεκριμένα από τον APHA κέντρα εξαγωγής, επί του παρόντος μόνο το Κάρλαϊλ είναι εγκεκριμένο από τον APHA και, συνεπώς, είναι η μόνη ζωοπανήγυρη όπου τα βοοειδή της Βόρειας Ιρλανδίας μπορούν να πωληθούν, και έτσι να αξιοποιηθεί ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός της ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι, εάν τα ζώα της Βόρειας Ιρλανδίας προσφερθούν για πώληση σε μια ζωοπανήγυρη που δεν είναι εγκεκριμένη από τον APHA και δεν πωληθούν, τότε πρέπει να παραμείνουν στη Μεγάλη Βρετανία για έξι μήνες πριν επιστρέψουν στη Βόρεια Ιρλανδία, με αποτέλεσμα η διαδικασία να καθίσταται οικονομικά μη βιώσιμη. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Όσον αφορά την εκ νέου σήμανση των ζώων που μετακινούνται προς τη Βόρεια Ιρλανδία από το υπόλοιπο Ηνωμένο Βασίλειο, δεν είναι σαφές προς το παρόν πώς θα πρέπει να λειτουργεί αυτό. Επί του παρόντος, τα βοοειδή που εισέρχονται στη Βόρεια Ιρλανδία από τη Μεγάλη Βρετανία πρέπει να φέρουν, εκτός από τις δύο ετικέτες του Ηνωμένου Βασιλείου, πρόσθετη ετικέτα εξαγωγής της Μεγάλης Βρετανίας. Εντός 20 ημερών από την είσοδο στη Βόρεια Ιρλανδία, πρέπει να τοποθετηθούν επιπλέον δύο ετικέτες της Βόρειας Ιρλανδίας. Εάν δεν αφαιρεθούν οι ετικέτες, η διαδικασία αυτή δεν είναι καθόλου πρακτική και θα μπορούσε επίσης να έχει επιπτώσεις στην καλή διαβίωση των ζώων. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Σχετικά με το θέμα του φυτικού πολλαπλασιαστικού υλικού, όπως οι σπόροι γεωμήλων προς φύτευση, το πλαίσιο επιτρέπει τη διακίνησή τους προς τη Βόρεια Ιρλανδία από το υπόλοιπο Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και από την ΕΕ. Αυτό καθιστά δυνατή τη συνέχιση του εμπορίου μεταξύ της Σκωτίας, ιδίως, και της Βόρειας Ιρλανδίας, που αναπτύχθηκε επί σειρά ετών πριν από το Brexit. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Τα προτεινόμενα έγγραφα και οι έλεγχοι που θα συνδέονται με αυτήν τη διακίνηση σπόρων γεωμήλων προς φύτευση είναι απίθανο να δημιουργήσουν προβλήματα για τις επιχειρήσεις. Οι καλλιέργειες από αυτούς τους σπόρους γεωμήλων προς φύτευση στη Βόρεια Ιρλανδία μπορούν να πωληθούν σε παραγωγούς εντός της ενιαίας αγοράς και της Μεγάλης Βρετανίας. Τα γεώμηλα που προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση μπορούν να διακινηθούν προς τη Βόρεια Ιρλανδία από την ενιαία αγορά για μεταποίηση και, στη συνέχεια, για πώληση στο υπόλοιπο Ηνωμένο Βασίλειο. |
| --- | --- |

3.11.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/el/fs_23_1272

1

(2)  COM(2023) 124 final.

2

---

| 29.6.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 228/148 |
| --- | --- | --- | --- |

29.6.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 228/148

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις ευρωπαϊκές στατιστικές σχετικά με τον πληθυσμό και τη στέγαση, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 862/2007 και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 763/2008 και (ΕΕ) αριθ. 1260/2013»

[COM(2023) 31 final — 2023/0008 (COD)]

(2023/C 228/22)

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 15.2.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 338 παράγραφος 1 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 578 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 142/0/1 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 15.2.2023

Νομική βάση

Άρθρο 338 παράγραφος 1 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

578

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

142/0/1

Επειδή θεωρεί ότι η πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις ευρωπαϊκές στατιστικές σχετικά με τον πληθυσμό και τη στέγαση, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 862/2007 και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 763/2008 και (ΕΕ) αριθ. 1260/2013 είναι απολύτως ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων εκ μέρους της, η ΕΟΚΕ, κατά την 578η σύνοδο ολομέλειας, της 26ης και 27ης Απριλίου 2023 (συνεδρίαση της 27ης Απριλίου 2023), αποφάσισε, με 142 ψήφους υπέρ και 1 αποχή, να εκδώσει θετική γνωμοδότηση για το προτεινόμενο κείμενο.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

| 29.6.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 228/149 |
| --- | --- | --- | --- |

29.6.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 228/149

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2006/112/ΕΚ όσον αφορά τους κανόνες ΦΠΑ για την ψηφιακή εποχή»

[COM(2022) 701 final — 2022/0407 (CNS)]

και «Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 904/2010 όσον αφορά τις απαιτούμενες ρυθμίσεις διοικητικής συνεργασίας στον τομέα του ΦΠΑ για την ψηφιακή εποχή»

[COM(2022) 703 final — 2022/0409 (CNS)]

(2023/C 228/23)

| Εισηγητής: | ο κ. Philip VON BROCKDORFF |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Krister ANDERSSON |

Εισηγητής:

ο κ. Philip VON BROCKDORFF

Συνεισηγητής:

ο κ. Krister ANDERSSON

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 10.2.2023 και 13.2.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 113 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 18.4.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 578 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 145/0/0 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 10.2.2023 και 13.2.2023

Νομική βάση

Άρθρο 113 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

18.4.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

578

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

145/0/0

1.   Σύνοψη και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την πρωτοβουλία της Επιτροπής που αποσκοπεί στην επικαιροποίηση των τριακονταετών κανόνων σχετικά με τον φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ), προκειμένου να βελτιωθεί η λειτουργία της ενιαίας αγοράς με μικρότερο κατακερματισμό και να καταστεί κατάλληλη για την ψηφιακή εποχή. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι κύριος στόχος της πρότασης θα πρέπει να είναι ένα σύστημα ΦΠΑ καλύτερα προσαρμοσμένο στις τρέχουσες εξελίξεις της ψηφιακής οικονομίας που θα συμβάλλει στη βελτίωση της λειτουργίας της ενιαίας αγοράς. Επιπλέον, η πρόταση θα πρέπει να καταστήσει την είσπραξη του φόρου αποτελεσματική και έγκαιρη, μειώνοντας τις περιπτώσεις απάτης στον τομέα του ΦΠΑ και, κατ’ επέκταση, το έλλειμμα ΦΠΑ. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Προκειμένου να ωφεληθούν πλήρως από την ενιαία αγορά, οι επιχειρήσεις απαιτούν ομοιόμορφη εφαρμογή των κανόνων ΦΠΑ σε ολόκληρη την ΕΕ. Αυτό μπορεί να διασφαλιστεί μόνο με την ανάληψη δράσης σε ενωσιακό επίπεδο ΕΕ, για την πρόληψη της γραφειοκρατίας, των αποκλίσεων και των κενών στους ισχύοντες κανόνες ΦΠΑ. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να συνεχίσει τις προσπάθειές της για την εφαρμογή τους και τονίζει τη σημασία της ύπαρξης επεξηγηματικών σημειώσεων ή συναφούς καθοδήγησης για τη διασφάλιση της ομοιομορφίας. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι οι προτεινόμενοι κανόνες για τις ψηφιακές πλατφόρμες και ο ρόλος τους στη διευκόλυνση της είσπραξης του ΦΠΑ συνάδουν με προηγούμενες πρωτοβουλίες της Επιτροπής για την ψηφιακή οικονομία. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά το γεγονός ότι ο εγχώριος μηχανισμός αντιστροφής της επιβάρυνσης θα εφαρμόζεται τόσο στις παραδόσεις αγαθών όσο και στις παροχές υπηρεσιών. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι το ισχύον σύστημα αντιμετωπίζει διαφορετικά τα αγαθά και τις υπηρεσίες στο ενδοκοινοτικό εμπόριο. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η συνολική πρόταση της Επιτροπής δεν δράττεται της ευκαιρίας να ευθυγραμμίσει τη μεταχείριση των αγαθών και των υπηρεσιών από πλευράς ΦΠΑ, πράγμα που θα μείωνε τη διοικητική επιβάρυνση για τις επιχειρήσεις, ιδίως για τις ΜΜΕ. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το προτεινόμενο χρονοδιάγραμμα για τη δήλωση των ενδοκοινοτικών παραδόσεων αγαθών και παροχών υπηρεσιών εντός δύο ημερών φαίνεται αδικαιολόγητα σύντομο. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι η προθεσμία δύο ημερών για τα ηλεκτρονικά τιμολόγια και την υποβολή στοιχείων θα αποτελέσει εμπόδιο στο ενδοκοινοτικό εμπόριο, ιδίως καθώς πολλές ΜΜΕ αντιμετωπίζουν ήδη προβλήματα με την πολύ μεγαλύτερη προθεσμία που προβλέπεται στο ισχύον ρυθμιστικό πλαίσιο. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η Επιτροπή εισηγείται να εξαλειφθεί η δυνατότητα έκδοσης συγκεντρωτικών τιμολογίων να καταργηθεί βάσει της πρότασης. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα συγκεντρωτικά τιμολόγια δεν θα πρέπει να καταργηθούν, δεδομένου ότι κάτι τέτοιο θα δημιουργούσε προβλήματα σε πολλούς τομείς. Η χρήση συγκεντρωτικών τιμολογίων θα πρέπει να επιτρέπεται πάντοτε για τις εγχώριες συναλλαγές. Όσον αφορά τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι μια άλλη δυνατότητα θα μπορούσε να είναι ο περιορισμός της χρήσης συγκεντρωτικών τιμολογίων, π.χ. με περιορισμό επτά ημερών. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να συνεχίσει τις προσπάθειές της για τη συμπερίληψη των εκπτώσεων του ΦΠΑ στη μονοαπευθυντική θυρίδα (OSS) το συντομότερο δυνατόν, καθώς και για τις έγκαιρες επιστροφές του ΦΠΑ. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι το σημαντικό κόστος εφαρμογής των μέτρων της συνολικής δέσμης μέτρων για τον ΦΠΑ θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση των τιμών για τους καταναλωτές. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι η ενδοενωσιακή διάσταση της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ απαιτεί παρέμβαση της ΕΕ, σύμφωνα με την ορθή εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι τα δεδομένα που συλλέγονται και ανταλλάσσονται μεταξύ των φορολογικών αρχών θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, καθώς και ευαίσθητα επιχειρηματικά δεδομένα. Τα εν λόγω δεδομένα πρέπει να προστατεύονται και να αντιμετωπίζονται με τη μέγιστη δυνατή προσοχή για τη διαφύλαξη της ακεραιότητας των καταναλωτών και των επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Εισαγωγή και πλαίσιο

| 2.1. | Στις 8 Δεκεμβρίου 2022, η Επιτροπή δημοσίευσε δέσμη μέτρων (1) για τον εκσυγχρονισμό του ενωσιακού φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ), με διττό σκοπό: αφενός, την αναπροσαρμογή του συστήματος ΦΠΑ στην ψηφιακή εποχή και, αφετέρου, την ενίσχυση της ανθεκτικότητάς του έναντι της απάτης, προκειμένου να μειωθεί το τρέχον έλλειμμα ΦΠΑ (που εκτιμάται σε περίπου 93 δισεκατ. ευρώ) (2). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ειδικότερα, η δέσμη αποτελείται από τρία νομοθετικά μέτρα: i) πρόταση οδηγίας για την τροποποίηση της οδηγίας 2006/112/ΕΚ του Συμβουλίου όσον αφορά τους κανόνες ΦΠΑ για την ψηφιακή εποχή (3)· ii) πρόταση κανονισμού για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 904/2010 του Συμβουλίου (4) όσον αφορά τις ρυθμίσεις διοικητικής συνεργασίας στον τομέα του ΦΠΑ· iii) πρόταση εκτελεστικού κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 282/2011 όσον αφορά τις απαιτήσεις παροχής πληροφοριών για ορισμένα καθεστώτα ΦΠΑ (5). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η δέσμη νομοθετικών μέτρων επιδιώκει τρεις κύριους στόχους: i) εκσυγχρονισμός των υποχρεώσεων υποβολής στοιχείων ΦΠΑ με τη θέσπιση απαιτήσεων ψηφιακής υποβολής στοιχείων· ii) αντιμετώπιση των προκλήσεων για τον ΦΠΑ που θέτει η λεγόμενη «οικονομία πλατφορμών», με την αποσαφήνιση των ισχυόντων κανόνων για τη διασφάλιση της ίσης μεταχείρισης των οικονομικών φορέων και με την ενίσχυση του ρόλου των πλατφορμών στην είσπραξη του ΦΠΑ· iii) αποφυγή της ανάγκης πολλαπλών εγγραφών στα μητρώα ΦΠΑ σε ολόκληρη την ΕΕ μέσω της θέσπισης της ενιαίας εγγραφής στα μητρώα ΦΠΑ. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Θα θεσπιστεί ένα υποχρεωτικό σύστημα υποβολής στοιχείων για κάθε συναλλαγή χωριστά όσον αφορά τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές, με σκοπό την ταχεία παροχή πληροφοριών στα κράτη μέλη. Τα κράτη μέλη θα έχουν την ευελιξία να αποφασίζουν αν θα θεσπίσουν ένα τέτοιο σύστημα υποβολής στοιχείων για τις εγχώριες συναλλαγές. Η ηλεκτρονική τιμολόγηση θα διαδραματίσει καίριο ρόλο στο νέο σύστημα υποβολής στοιχείων και θα καταστεί το εξ ορισμού σύστημα έκδοσης τιμολογίων και η βάση της ψηφιακής υποβολής στοιχείων. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Όλοι οι υποκείμενοι στον φόρο θα έχουν τη δυνατότητα να υποβάλλουν στοιχεία από ηλεκτρονικά τιμολόγια που συμμορφώνονται με το ευρωπαϊκό πρότυπο. Τα κράτη μέλη θα είναι σε θέση να προβλέπουν τη διαβίβαση στοιχείων από ηλεκτρονικά τιμολόγια που εκδίδονται σε διαφορετική μορφή, υπό την προϋπόθεση ότι επιτρέπουν επίσης τη χρήση του ευρωπαϊκού προτύπου. Οι μορφές δεδομένων που εγκρίνονται από τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν τη διαλειτουργικότητα με το ευρωπαϊκό πρότυπο για τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Προβλέπεται η θέσπιση καθεστώτος «θεωρούμενου προμηθευτή αγαθών ή παρόχου υπηρεσιών» (βάσει του οποίου οι πλατφόρμες θα καταβάλλουν τον ΦΠΑ επί της υποκείμενης στον φόρο παράδοσης αγαθών ή παροχής υπηρεσιών όταν δεν χρεώνεται ΦΠΑ από τον προμηθευτή αγαθών ή τον πάροχο υπηρεσιών) στους τομείς της βραχυχρόνιας μίσθωσης ακινήτων και της μεταφοράς επιβατών της οικονομίας πλατφορμών. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η εφαρμογή της OSS και της μονοαπευθυντικής θυρίδας εισαγωγών (IOSS) έχει αποδειχθεί επιτυχής, μέσω της μείωσης της πολυπλοκότητας. Ωστόσο, ορισμένες παραδόσεις αγαθών και παροχές υπηρεσιών δεν καλύπτονται από το καθεστώς απλούστευσης της OSS. Θα επιδιωχθεί η επέκταση του πεδίου εφαρμογής της σημερινής OSS ώστε να διασφαλιστεί η περαιτέρω μείωση της ανάγκης πολλαπλών εγγραφών στα μητρώα ΦΠΑ σε ολόκληρη την ΕΕ. Επιπλέον, η IOSS θα καταστεί υποχρεωτική για τις πλατφόρμες, προκειμένου να απλουστευθεί περαιτέρω η διαδικασία εισαγωγής αγαθών ηλεκτρονικού εμπορίου και να θωρακιστεί περισσότερο έναντι της απάτης. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Σύμφωνα με την εκτίμηση επιπτώσεων (6), οι τρεις προτάσεις επιτυγχάνουν τη βέλτιστη ισορροπία μεταξύ όλων των διαθέσιμων ρυθμιστικών επιλογών από πλευράς αποτελεσματικότητας, αναλογικότητας και επικουρικότητας. Σύμφωνα με την εκτίμηση επιπτώσεων, μεταξύ των ετών 2023 και 2032, τα εφαρμοζόμενα μέτρα αναμένεται να αποφέρουν καθαρά οφέλη ύψους μεταξύ 172 δισεκατ. ευρώ και 214 δισεκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων εξοικονομήσεων ύψους 51 δισεκατ. ευρώ (41,4 δισεκατ. ευρώ από την υποβολή στοιχείων ΦΠΑ· 0,5 δισεκατ. ευρώ από τον εξορθολογισμό και τις διασαφηνίσεις στον τομέα της οικονομίας πλατφορμών· και 8,7 δισεκατ. ευρώ από την κατάργηση των υποχρεώσεων εγγραφής σε μητρώο ΦΠΑ). |
| --- | --- |

2.8.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία της Επιτροπής που αποσκοπεί στην επικαιροποίηση των τριακονταετών κανόνων ΦΠΑ, προκειμένου να βελτιωθεί η λειτουργία της ενιαίας αγοράς με μικρότερο κατακερματισμό και να καταστεί κατάλληλη για την ψηφιακή εποχή. Πρόκειται για ένα πολυαναμενόμενο βήμα στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για τον ΦΠΑ που εφαρμόζει η Επιτροπή τα τελευταία χρόνια. Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι η πρόταση αυτή αποτελεί σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση της στήριξης της ενιαίας αγοράς μέσω ενίσχυσης της συνεργασίας και της ομοιομορφίας μεταξύ των φορολογικών αρχών. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι κύριος στόχος της πρότασης θα πρέπει να είναι ένα σύστημα ΦΠΑ καλύτερα προσαρμοσμένο στις τρέχουσες εξελίξεις της ψηφιακής οικονομίας, που θα συμβάλλει στη βελτίωση της λειτουργίας της ενιαίας αγοράς. Επιπλέον, η πρόταση θα πρέπει να καταστήσει την είσπραξη του φόρου αποτελεσματική και έγκαιρη, μειώνοντας τις περιπτώσεις απάτης στον τομέα του ΦΠΑ και διασφαλίζοντας ισότιμους όρους ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι η ενδοενωσιακή διάσταση της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ απαιτεί παρέμβαση της ΕΕ, σύμφωνα με την ορθή εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας. Το τρέχον έλλειμμα ΦΠΑ καταδεικνύει ότι τα εθνικά μέσα δεν επαρκούν για την καταπολέμηση της διασυνοριακής απάτης. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Οι εναρμονισμένοι κανόνες για την υποβολή στοιχείων ΦΠΑ θα συμβάλουν στη βελτίωση της λειτουργίας και στην περαιτέρω εδραίωση της ενιαίας αγοράς. Ο κατακερματισμός και τα διαφορετικά καθεστώτα υποβολής στοιχείων στα διάφορα κράτη μέλη επιφέρουν διοικητικές επιβαρύνσεις για τις επιχειρήσεις και μπορούν να αποτελέσουν εμπόδιο για τις διασυνοριακές πωλήσεις στην ενιαία αγορά. Η ΕΟΚΕ γνωρίζει ότι τα κράτη μέλη έχουν δραστηριοποιηθεί για τη δημιουργία των δικών τους καθεστώτων υποβολής στοιχείων και ότι η ύπαρξη διαφορετικών ειδών καθεστώτων καθιστά λιγότερο αποτελεσματική τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Προκειμένου να μειωθεί αυτός ο κατακερματισμός, μια κοινή προσέγγιση είναι ευπρόσδεκτη. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό η νέα υποχρέωση υποβολής στοιχείων να οδηγήσει στην κατάργηση των ανακεφαλαιωτικών πινάκων. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Προκειμένου να ωφεληθούν πλήρως από την ενιαία αγορά, οι επιχειρήσεις απαιτούν και χρειάζονται ομοιόμορφη εφαρμογή των κανόνων ΦΠΑ σε ολόκληρη την ΕΕ, αντί να υποχρεούνται να συμμορφώνονται με διαφορετική εφαρμογή των κοινών κανόνων σε εθνικό επίπεδο. Αυτό μπορεί να διασφαλιστεί μόνο με την ανάληψη δράσης σε ενωσιακό επίπεδο, για την πρόληψη της γραφειοκρατίας, των αποκλίσεων και των κενών στους ισχύοντες κανόνες ΦΠΑ. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να συνεχίσει τις προσπάθειές της για την ομοιόμορφη εφαρμογή τους και τονίζει τη σημασία της ύπαρξης επεξηγηματικών σημειώσεων ή συναφούς καθοδήγησης για τη διασφάλιση της ομοιομορφίας. |
| --- | --- |

3.5.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι οι επιχειρήσεις, και ιδίως οι ΜΜΕ, θα επωμισθούν σημαντικό κόστος από την πρόσθετη διοικητική επιβάρυνση που συνεπάγεται η θέσπιση απαιτήσεων ψηφιακής υποβολής στοιχείων. Παρόλο που το κόστος αυτό είναι αναγκαίο για τον αποτελεσματικό εκσυγχρονισμό του ισχύοντος συστήματος, το κόστος συμμόρφωσης για τις επιχειρήσεις θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν χαμηλότερο και να παρακολουθείται συνεχώς κατά τη διαδικασία εφαρμογής, προκειμένου να αξιολογείται η επιβάρυνση που συνεπάγεται η συμμόρφωση. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης ότι το εκτιμώμενο κόστος εφαρμογής θα είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τις επιχειρήσεις σε ολόκληρη την ΕΕ (7). Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί ότι το πρόσθετο κόστος, ιδίως για τις επιχειρήσεις, θα μπορούσε να οδηγήσει σε υψηλότερες τιμές για τους καταναλωτές, όπως προκύπτει από μελέτη που αποδεικνύει ότι η (υπερβολική) ρύθμιση και οι τιμές συσχετίζονται σε πολυάριθμες επιχειρήσεις (8). |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, μολονότι οι υποχρεώσεις υποβολής στοιχείων για ενδοκοινοτικές συναλλαγές αφορούν μόνο τις συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων, τα δεδομένα που θα συλλέγονται και θα ανταλλάσσονται μεταξύ των φορολογικών αρχών ενδέχεται να περιλαμβάνουν δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, καθώς και ότι τα εν λόγω δεδομένα θα αποθηκεύονται τουλάχιστον για περίοδο πέντε ετών. Τα δεδομένα που θα συλλέγονται ενδέχεται να περιλαμβάνουν επίσης ευαίσθητα επιχειρηματικά δεδομένα, τα οποία χρήζουν επίσης προστασίας. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την αρχή της ελαχιστοποίησης των δεδομένων και την ανάγκη απόλυτης προστασίας των εν λόγω δεδομένων, η οποία θα πρέπει να διασφαλίζεται και να παρακολουθείται διαχρονικά. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι οι προτεινόμενοι κανόνες για τις ψηφιακές πλατφόρμες και ο ρόλος τους στη διευκόλυνση της είσπραξης του ΦΠΑ συνάδουν με προηγούμενες πρωτοβουλίες της Επιτροπής για την ψηφιακή οικονομία, συμπεριλαμβανομένης της πρότασης οδηγίας για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των ατόμων που εργάζονται μέσω ψηφιακών πλατφορμών εργασίας. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η υποχρεωτική εφαρμογή της IOSS θα ωφελήσει τους καταναλωτές, καθιστώντας ευκολότερη για αυτούς την αγορά αγαθών από πλατφόρμε, με ταυτόχρονη βελτίωση της είσπραξη του ΦΠΑ επί των αγορών αυτών. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι το ισχύον σύστημα αντιμετωπίζει διαφορετικά τα αγαθά και τις υπηρεσίες στο ενδοκοινοτικό εμπόριο, δεδομένου ότι μόνον οι υπηρεσίες υπόκεινται στον μηχανισμό αντιστροφής της επιβάρυνσης. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η συνολική πρόταση της Επιτροπής δεν δράττεται της ευκαιρίας να ευθυγραμμίσει τη μεταχείριση των αγαθών και των υπηρεσιών από πλευράς ΦΠΑ, Η επικαιροποίηση των κανόνων κατ’ αυτόν τον τρόπο θα ευθυγράμμιζε τους κανόνες με τη σημερινή οικονομική πραγματικότητα, όπου οι πελάτες συνήθως αγοράζουν πακέτα λύσεων αντί απλώς αγαθά ή υπηρεσίες. Μια τέτοια αλλαγή θα μείωνε τη διοικητική επιβάρυνση για τις επιχειρήσεις, ιδίως για τις ΜΜΕ, οι οποίες επί του παρόντος πρέπει να κάνουν διάκριση μεταξύ των χωριστών συνιστωσών των σύνθετων παραδόσεων αγαθών ή παροχών υπηρεσιών απλώς και μόνο λόγω των κανόνων ΦΠΑ. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον γενικό στόχο της Επιτροπής να καλούνται οι πλατφόρμες να διαδραματίσουν μεγαλύτερο ρόλο στο ρυθμιστικό πλαίσιο για τον ΦΠΑ. Οι προτάσεις μπορούν να θεωρηθούν αποτελεσματική προσέγγιση για την αντιμετώπιση της στρέβλωσης του ανταγωνισμού. Συνεπώς, οι ανησυχίες που εγείρουν οι προτάσεις σχετικά με φόρο ψηφιακών υπηρεσιών έχουν αντιμετωπιστεί δεόντως και επαρκώς. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη διεύρυνση της χρήσης της OSS, η οποία θα έχει ως αποτέλεσμα λιγότερες εγγραφές στα μητρώα ΦΠΑ εξωτερικού για τις εταιρείες, καθιστώντας έτσι τη συμμόρφωση λιγότερο επαχθή και λιγότερο δαπανηρή, ιδίως για τις ΜΜΕ. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η προτεινόμενη υποβολή στοιχείων σε πραγματικό χρόνο βασίζεται στην ηλεκτρονική τιμολόγηση. Αν και η ΕΟΚΕ επικροτεί τη χρήση της ψηφιοποίησης στον τομέα της φορολογίας, επιθυμεί ωστόσο να επισημάνει ότι το επίπεδο ηλεκτρονικής τιμολόγησης διαφέρει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών. Συνεπώς, ενδέχεται να είναι σκόπιμο να συνεκτιμήσει η Επιτροπή την ανάγκη τεχνικής υποστήριξης που ενδέχεται να παραστεί σε διάφορα κράτη μέλη, αλλά και να εξετάσει αν η υποστήριξη αυτή θα μπορούσε να παρασχεθεί στις επιχειρήσεις από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Επιτροπή θα πρέπει να είναι σαφέστερη όσον αφορά το ευρωπαϊκό πρότυπο ηλεκτρονικής τιμολόγησης και το γεγονός ότι θα εξελιχθεί με την πάροδο του χρόνου. Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να δημοσιεύσει το ευρωπαϊκό πρότυπο το συντομότερο δυνατό, ώστε οι εταιρείες να αρχίσουν να προετοιμάζονται για τις αλλαγές. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η πρόταση επεκτείνει τις απαιτήσεις παροχής πληροφοριών για τα τιμολόγια, δεδομένου ότι πρέπει να δηλώνεται τόσο ο διεθνής αριθμός τραπεζικού λογαριασμού (αριθμός IBAN) ή ισοδύναμο στοιχείο όσο και η ημερομηνία πληρωμής. Η επέκταση των απαιτήσεων τιμολόγησης ενδέχεται να επιφέρει αβεβαιότητα και υψηλότερες διοικητικές δαπάνες για τις επιχειρήσεις. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι είναι σύνηθες για τις επιχειρήσεις να αναγράφουν διάφορους αριθμούς IBAN σε ένα τιμολόγιο και ότι, συνεπώς, υπάρχει ανάγκη για μεγαλύτερη αποσαφήνιση των στοιχείων που πρέπει να υποβάλλονται. Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να εξετάσει αν οι εν λόγω πληροφορίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τις φορολογικές αρχές προκειμένου να διασφαλιστεί η είσπραξη του ΦΠΑ. Εάν οι πληροφορίες δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την είσπραξη και τον έλεγχο του ΦΠΑ, τότε αποτελούν απλώς για πρόσθετη επιβάρυνση για τις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το προτεινόμενο χρονοδιάγραμμα για τη δήλωση των ενδοκοινοτικών παραδόσεων αγαθών και παροχών υπηρεσιών εντός δύο ημερών φαίνεται αδικαιολόγητα σύντομο. Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης ορισμένες ανησυχίες για το γεγονός ότι η προθεσμία δύο ημερών θα μπορούσε να αποτελέσει φραγμό για την είσοδο στην ενιαία αγορά, ιδίως καθώς πολλές ΜΜΕ αντιμετωπίζουν ήδη προβλήματα με την πολύ μεγαλύτερη προθεσμία που προβλέπεται στο ισχύον ρυθμιστικό πλαίσιο. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η προθεσμία δύο ημερών ενδέχεται να είναι υπερβολικά επαχθής για τον αγοραστή. Ως εκ τούτου, η εν λόγω προθεσμία θα πρέπει να αυξηθεί σημαντικά, με παράλληλη συνεκτίμηση του μεγέθους των επηρεαζόμενων επιχειρήσεων και, πιθανώς, με εξέταση του ενδεχόμενου θέσπισης ειδικών εξαιρέσεων για τις μικρότερες επιχειρήσεις. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι αυστηρότερες προθεσμίες συχνά οδηγούν σε περισσότερα σφάλματα και αναδρομικές διορθώσεις, επί των οποίων οι επιβαλλόμενες κυρώσεις διαφέρουν και πάλι μεταξύ των κρατών μελών. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να συμβουλεύσει τα κράτη μέλη σχετικά με τον περιορισμό των κυρώσεων και των επιτοκίων, ιδίως κατά τα πρώτα έτη της έγκρισης. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Η Επιτροπή εισηγείται στην πρότασή της να εξαλειφθεί η δυνατότητα έκδοσης συγκεντρωτικών τιμολογίων Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αυτό ενδέχεται να αποδειχθεί πολύ δύσκολο για τη λειτουργία ορισμένων τομέων και ενθαρρύνει την Επιτροπή και το Συμβούλιο να εξετάσουν πιο προσεκτικά τα οφέλη που προκύπτουν από την εξάλειψη αυτής της δυνατότητας και να τα συγκρίνουν με το κόστος και τα προβλήματα που συνεπάγεται η εξάλειψή της για διάφορους τομείς. Η χρήση συγκεντρωτικών τιμολογίων θα πρέπει να επιτρέπεται πάντοτε για τις εγχώριες συναλλαγές. Όσον αφορά τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι μια άλλη δυνατότητα θα μπορούσε να είναι ο περιορισμός της χρήσης συγκεντρωτικών τιμολογίων, π.χ. με περιορισμό επτά ημερών. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Οι εκπτώσεις του ΦΠΑ εισροών αποτελούν βασικό στοιχείο ενός συστήματος ΦΠΑ που λειτουργεί εύρυθμα, και διαφοροποιούν τον ΦΠΑ από τον φόρο αγαθών και υπηρεσιών ή άλλους έμμεσους φόρους. Παρόλο που η ΕΟΚΕ αντιλαμβάνεται ότι η πραγματικές συνθήκες που επικρατούν στα κράτη μέλη δεν άφησαν στην Επιτροπή περιθώρια για να προτείνει τη συμπερίληψη των εκπτώσεων του ΦΠΑ εισροών στην OSS, ενθαρρύνει ωστόσο την Επιτροπή να συνεχίσει το έργο της επί του θέματος. Ακόμη και αν οι εκπτώσεις του ΦΠΑ δεν μπορούν να ενσωματωθούν άμεσα στην OSS, η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να εξετάσει τη δυνατότητα ταχύτερων επιστροφών του ΦΠΑ για τις συμμορφούμενες εταιρείες μέσω του συστήματος OSS. Η επιτάχυνση των επιστροφών του ΦΠΑ θα μπορούσε να βελτιώσει τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να συνεχίσει τις προσπάθειές της για τη συμπερίληψη των εκπτώσεων του ΦΠΑ στην OSS στο μέλλον, ως μακροπρόθεσμο στόχο. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι το υψηλό κόστος εφαρμογής των μέτρων της συνολικής δέσμης μέτρων για τον ΦΠΑ θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση των τιμών για τους καταναλωτές. Συνεπώς, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να μειωθούν στον μέγιστο δυνατό βαθμό η πολυπλοκότητα και οι διοικητικές δαπάνες για τις επιχειρήσεις, με τη διασφάλιση ομοιόμορφου συστήματος υποβολής στοιχείων, καθώς και ομοιόμορφης εφαρμογής των κανόνων σε όλα τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Η ΕΟΚΕ ανησυχεί επίσης σχετικά με τα χρονοδιαγράμματα που προτείνει η Επιτροπή. Ενώ οι μείζονες αλλαγές προτείνεται να αρχίσουν να ισχύουν το 2028, ορισμένοι τομείς της πρότασης συνιστάται να τεθούν σε ισχύ ήδη το 2024. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει στην Επιτροπή ότι απαιτείται επαρκής χρόνος για τη διασφάλιση της ορθής εφαρμογής. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να παρατείνει το χρονοδιάγραμμα τροποποιώντας το κατά τρόπο ώστε να παρασχεθεί τουλάχιστον ένα έτος για την εφαρμογή μετά την επίτευξη συμφωνίας επί της πρότασης από το Συμβούλιο. |
| --- | --- |

4.15.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  Legislative Package on VAT in digital age (Δέσμη νομοθετικών μέτρων για τον ΦΠΑ στην ψηφιακή εποχή), 8.12.2022.

1

(2)  Σημειωτέον, ωστόσο, ότι το έλλειμμα ΦΠΑ διαφέρει σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο.

2

(3)  COM(2022) 701 final.

3

(4)  ΕΕ L 268 της 12.10.2010, σ. 1.

4

(5)  COM(2022) 704 final.

5

(6)  SWD(2022) 393 final.

6

(7)  Το κόστος εφαρμογής για τις επιχειρήσεις εκτιμάται σε 11,3 δισεκατ. ευρώ, ενώ το κόστος εφαρμογής για τις φορολογικές αρχές εκτιμάται σε 2,2 δισεκατ. ευρώ.

7

(8)  Οι κανονισμοί θα μπορούσαν να επιφέρουν αύξηση των τιμών καταναλωτή.

8

---

| 29.6.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 228/154 |
| --- | --- | --- | --- |

29.6.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 228/154

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας (ΕΕ) 2015/413 για τη διευκόλυνση της διασυνοριακής ανταλλαγής πληροφοριών για τροχαίες παραβάσεις σχετικές με την οδική ασφάλεια»

[COM(2023) 126 final]

(2023/C 228/24)

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 16.3.2023
  Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 23.3.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 91 παράγραφος 1 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 578 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 133/0/0 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 16.3.2023

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 23.3.2023

Νομική βάση

Άρθρο 91 παράγραφος 1 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

578

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

133/0/0

Επειδή θεωρεί ότι η πρόταση είναι απολύτως ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων εκ μέρους της, η ΕΟΚΕ αποφάσισε να εκδώσει θετική γνωμοδότηση για το προτεινόμενο κείμενο.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

| 29.6.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 228/155 |
| --- | --- | --- | --- |

29.6.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 228/155

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής — Αξιολόγηση των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα των υγειονομικών και κοινωνικών υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος (“ΥΓΟΣ”), και του κανονισμού για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας για τις ΥΓΟΣ»

[SWD(2022) 388 final]

(2023/C 228/25)

| Εισηγητής: | ο κ. Giuseppe GUERINI |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Paulo BARROS VALE |

Εισηγητής:

ο κ. Giuseppe GUERINI

Συνεισηγητής:

ο κ. Paulo BARROS VALE

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 8.3.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 4.4.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 578 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 138/0/1 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 8.3.2023

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

4.4.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

578

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

138/0/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) παρατηρεί ότι είναι αναγκαίο να ενισχυθούν οι υγειονομικές και κοινωνικές υπηρεσίες σε ολόκληρη την ΕΕ, λαμβανομένης υπόψη της σταδιακής γήρανσης του πληθυσμού και της αύξησης των ατόμων με αναπηρία και των μειονεκτούντων ατόμων που χρειάζονται κατάλληλη βοήθεια. Η κατάσταση αυτή απαιτεί ενίσχυση της μακροχρόνιας φροντίδας και στήριξης που θα υποστηρίζεται από τις σχετικές δημόσιες επενδύσεις, τις επιχειρήσεις και την κοινωνία των πολιτών, προκειμένου να επιτευχθεί κοινωνική καινοτομία και να προωθηθεί η κατάλληλη ανταπόκριση από τις δημόσιες αρχές στις τρέχουσες προκλήσεις. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι προσπάθειες για την εξασφάλιση επαρκών κοινωνικών και υγειονομικών υπηρεσιών θα πρέπει να υποστηριχθούν με κατάλληλους οικονομικούς πόρους, οι οποίοι θα διατεθούν μέσω επαρκών δημόσιων επενδύσεων, καθώς και μέσω ειδικών κρατικών ενισχύσεων στους εν λόγω τομείς. Οι ισχύοντες κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις που εγκρίθηκαν το 2012 θα πρέπει, ως εκ τούτου, να προσαρμοστούν για τη διασφάλιση του θεμιτού ανταγωνισμού και την επίτευξη των στόχων γενικού συμφέροντος. Τούτο λεχθέντος, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η δέσμη μέτρων για τις κρατικές ενισχύσεις ΥΓΟΣ που εγκρίθηκε το 2012 συνέβαλε ουσιαστικά στη βελτίωση του προηγούμενου νομικού πλαισίου που χρονολογείται από το 2005 όσον αφορά την απλούστευση και την προβλεψιμότητα. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ, όπως έχει επισημάνει σε προηγούμενη γνωμοδότησή της (1), επαναλαμβάνει ότι το ισχύον ανώτατο όριο ενισχύσεων ήσσονος σημασίας για τον τομέα των υγειονομικών και κοινωνικών υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος (ΥΓΟΣ) που προβλέπεται από τον κανονισμό (EE) αριθ. 360/2012 της Επιτροπής (2), το οποίο ανέρχεται σε 500 000 EUR για τρία οικονομικά έτη, θα πρέπει οπωσδήποτε να αυξηθεί, ιδίως όσον αφορά τις κοινωνικές και υγειονομικές υπηρεσίες, λαμβανομένων υπόψη των προηγούμενων και μελλοντικών επιπτώσεων του πληθωρισμού, καθώς και του ιδιαίτερου ρόλου που διαδραματίζουν οι υπηρεσίες αυτές υπέρ των ασθενέστερων τμημάτων του πληθυσμού και της κοινωνικής συνοχής. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά σημαντική αύξηση του ανώτατου ορίου ενισχύσεων ήσσονος σημασίας για τις υγειονομικές και τις κοινωνικές υπηρεσίες υψηλότερη από αυτήν που προέβλεπε η πρόσφατη πρόταση τροποποίησης του οριζόντιου ανώτατου ορίου ενισχύσεων ήσσονος σημασίας που καθορίζεται από τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1407/2013 της Επιτροπής (3), λαμβανομένου δεόντως υπόψη του αυξανόμενου στρατηγικού ρόλου των κοινωνικών υπηρεσιών και των υπηρεσιών υγείας σε ολόκληρη την ΕΕ. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ συνιστά επίσης, εκτός από την τροποποίηση των ανώτατων ορίων ενισχύσεων ήσσονος σημασίας, να δοθούν ορισμένες αποσαφηνίσεις όσον αφορά: i) τον εκτενέστερο ορισμό της «κοινωνικής στέγασης»· ii) τον σαφέστερο ορισμό της έννοιας του «εύλογου περιθωρίου κέρδους», εξετάζοντας την εισαγωγή διάκρισης για τις επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας των οποίων τα οικονομικά περιθώρια συνδέονται με κάποιον κοινωνικό σκοπό· γ) την έννοια της «αστοχίας της αγοράς». |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Όσον αφορά την έννοια του «εύλογου περιθωρίου κέρδους», η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι θα ήταν χρήσιμο η Επιτροπή να προσδιορίσει κριτήρια και δείκτες για τον συσχετισμό του επιτρεπόμενου περιθωρίου κέρδους των οικονομικών φορέων με την ικανότητά τους να επιτυγχάνουν στόχους γενικού συμφέροντος και κατά συνέπεια να δημιουργούν θετικό κοινωνικό αντίκτυπο. |
| --- | --- |

1.6.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής Evaluation of the State subsidy rules for health and social services of general economic interest and of the SGEI de minimis Regulation (Αξιολόγηση των κανόνων για τις κρατικές επιδοτήσεις στον τομέα των υγειονομικών και κοινωνικών υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος, και του κανονισμού για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας για τις ΥΓΟΣ), η Επιτροπή συνοψίζει τα αποτελέσματα της αξιολόγησης της δέσμης μέτρων Almunia που ισχύει από το 2012. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Οι κύριοι στόχοι της δέσμης του 2012 όσον αφορά τις υγειονομικές και κοινωνικές υπηρεσίες ήταν: i) απλούστευση των κριτηρίων συμβατότητας· και ii) μείωση της διοικητικής επιβάρυνσης για τα κράτη μέλη που προτίθενται να αποζημιώνουν τις επιχειρήσεις που αναλαμβάνουν να παρέχουν ΥΓΟΣ στο ευάλωτο τμήμα του πληθυσμού με δίκαιους και οικονομικά προσιτούς όρους. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ως εκ τούτου, σκοπός της αξιολόγησης της Επιτροπής είναι να διαπιστωθεί σε ποιο βαθμό οι κανόνες που ισχύουν για τις υγειονομικές και κοινωνικές υπηρεσίες έχουν επιτύχει τους στόχους τους, και κατά πόσον οι κανόνες αυτοί εξακολουθούν να είναι κατάλληλοι στο τρέχον κοινωνικό και οικονομικό πλαίσιο. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ειδικότερα, η αξιολόγηση της Επιτροπής αξιολογεί την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα, τη συνοχή και την ενωσιακή προστιθέμενη αξία των κανόνων για τις ΥΓΟΣ που εφαρμόζονται στις υγειονομικές και κοινωνικές υπηρεσίες την τελευταία δεκαετία, εστιάζοντας στην κατανόηση των συγκεκριμένων ζητημάτων που αντιμετωπίζουν μέχρι στιγμής τα κράτη μέλη κατά την εφαρμογή των κανόνων για τις ΥΓΟΣ. Σκοπός της αξιολόγησης είναι επίσης να διαπιστωθεί πώς έχει εφαρμοστεί ο κανονισμός για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας για ΥΓΟΣ. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Από την ανάλυση της Επιτροπής προκύπτει ότι η δέσμη μέτρων του 2012 για τις ΥΓΟΣ είναι αρκετά αποτελεσματική από πλευράς αποσαφήνισης και απλούστευσης, δεδομένου ότι απλούστευσε τη δέσμη μέτρων του 2005 για τις ΥΓΟΣ εισάγοντας, για παράδειγμα, έναν κανονισμό για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας που αφορά ειδικά τις ΥΓΟΣ. Επίσης, αποσαφήνισε και βελτίωσε ορισμένες βασικές έννοιες που σχετίζονται με την εφαρμογή των κανόνων για τις ΥΓΟΣ. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Ωστόσο, η αξιολόγηση δείχνει ότι υπάρχει ακόμα περιθώριο βελτίωσης, ειδικότερα μέσω της αποσαφήνισης ορισμένων βασικών εννοιών που σχετίζονται με το πεδίο εφαρμογής τόσο του άρθρου 107 της ΣΛΕΕ όσο και του νομικού πλαισίου που αφορά ειδικά τις ΥΓΟΣ, όπως: i) οικονομική/μη οικονομική δραστηριότητα· ii) επιπτώσεις στις συναλλαγές· iii) εύλογο κέρδος· iv) αστοχία της αγοράς· v) κοινωνική στέγαση. Η αξιολόγηση υπογραμμίζει επίσης τη δυνατότητα αύξησης του ανώτατου ορίου των ενισχύσεων ήσσονος σημασίας για τις ΥΓΟΣ που ισχύει επί του παρόντος και την ευρεία συναίνεση των ενδιαφερόμενων μερών ως προς το θέμα αυτό. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Όσον αφορά την αποτελεσματικότητα, από την αξιολόγηση προκύπτει ότι ο κανονισμός για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας για τις ΥΓΟΣ και η τροποποίηση της απόφασης για τις ΥΓΟΣ που εφαρμόστηκε το 2012 μπόρεσαν να μειώσουν τη διοικητική επιβάρυνση των δημόσιων αρχών, παρόλο που η εν λόγω επιβάρυνση μπορεί να μειωθεί περαιτέρω. Άλλα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν δείχνουν ότι θα πρέπει να μειωθούν οι δαπάνες που συνδέονται με την εφαρμογή των απαιτήσεων που καθορίζονται από τους κανόνες για τις ΥΓΟΣ. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Όσον αφορά τη συνοχή, από την αξιολόγηση προκύπτει ότι οι κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις που κατοχυρώνονται στη δέσμη μέτρων του 2012 για τις ΥΓΟΣ έχουν εσωτερική συνοχή και μπορούν να εξασφαλίσουν καλύτερο καταμερισμό των καθηκόντων μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής, προσδίδοντας ενωσιακή προστιθέμενη αξία, η οποία αναγνωρίζεται σε μεγάλο βαθμό τόσο από δημόσιους όσο και από ιδιωτικούς ενδιαφερόμενους φορείς. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Κατά γενική συναίνεση, η δέσμη μέτρων του 2012 για τις ΥΓΟΣ κατάφερε να διασφαλίσει ένα σταθερό νομικό περιβάλλον για τα κράτη μέλη και να ανταποκριθεί στις ανάγκες εντός της ΕΕ. Ωστόσο, οι επιπτώσεις και οι αβεβαιότητες που προκλήθηκαν τόσο από την κρίση COVID-19 όσο και από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία δεν έχει καταστεί ακόμα δυνατό να αξιολογηθούν πλήρως, και ενδέχεται να επιδιωχθούν στο μέλλον ορισμένες περαιτέρω βελτιώσεις. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Τα συστήματα πρόνοιας και προστασίας της υγείας σε ολόκληρη την ΕΕ θα πρέπει καταρχάς να διασφαλίζονται και να υποστηρίζονται μέσω επαρκών δημόσιων επενδύσεων. Παράλληλα, ο ρόλος των ιδιωτικών οικονομικών φορέων και των φορέων της κοινωνικής οικονομίας ενισχύεται. Όλοι οι φορείς, τόσο οι δημόσιοι όσο και οι ιδιωτικοί, που συμμετέχουν στην παροχή κοινωνικών υπηρεσιών και υπηρεσιών υγείας, θα πρέπει να τηρούν κατάλληλα πρότυπα και κριτήρια για να αποφεύγεται η σύγκρουση μεταξύ του ανταγωνισμού και των στόχων γενικού συμφέροντος. |
| --- | --- |

2.10.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την εκτενή διαβούλευση και την επακόλουθη αξιολόγηση που πραγματοποίησε η Επιτροπή κατά την εκτίμηση του αντικτύπου και των σημερινών επιπτώσεων των κανόνων του 2012 για τις κρατικές ενισχύσεις προκειμένου να αντισταθμίζονται οι παρεχόμενες ΥΓΟΣ, ιδίως όσον αφορά τις υγειονομικές και τις κοινωνικές υπηρεσίες. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσοχή που αφιέρωσε η Επιτροπή στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της με θέμα «Κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις που εφαρμόζονται για τις υπηρεσίες υγείας και τις κοινωνικές υπηρεσίες — Οι ΥΓΟΣ σε ένα σενάριο μετά την πανδημία. Σκέψεις και προτάσεις σχετικά με την αξιολόγηση της Επιτροπής για την τροποποίηση της δέσμης νομοθετικών μέτρων του 2012» (4), καθώς και στο έργο της Επιτροπής των Περιφερειών για το ίδιο θέμα. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη δημόσια διαβούλευση που διεξήγαγε η Επιτροπή μεταξύ 31 Ιουλίου 2019 και 4 Δεκεμβρίου 2019, και για τη μελέτη εμπειρογνωμόνων που πραγματοποιήθηκε μεταξύ Ιουνίου 2020 και Μαΐου 2021. Οι διαβουλεύσεις αυτές συνέβαλαν στο να καταστεί η διαδικασία αξιολόγησης περισσότερο διαφανής και δημοκρατική, παρά τον ιδιαίτερα τεχνικό χαρακτήρα του υπό εξέταση θέματος. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να τονίσει εκ νέου ότι η δέσμη μέτρων του 2012 για τη θέσπιση κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις που εφαρμόζονται στον τομέα των ΥΓΟΣ ήταν σαφώς χρήσιμη για την επικαιροποίηση και την απλούστευση των προηγούμενων κανόνων, οι οποίοι χρονολογούνταν από το 2005. Ως εκ τούτου, η ρυθμιστική προσέγγιση που υιοθέτησε η εν λόγω δέσμη μέτρων θα πρέπει να διατηρηθεί στο μέλλον, με επικαιροποίηση ορισμένων θεμάτων και επιδίωξη περαιτέρω απλούστευσης, σαφήνειας και ασφάλειας δικαίου. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η διεύρυνση του ορίου απαλλαγής από την υποχρέωση κοινοποίησης για ορισμένες κοινωνικές υπηρεσίες που εισήγαγε η απόφαση 2012/21/ΕΕ της Επιτροπής (5) —και αξιολόγησε η Επιτροπή στο έγγραφο εργασίας της— διευκόλυνε την παροχή υγειονομικών και κοινωνικών ΥΓΟΣ σε εθνικό επίπεδο. Πράγματι, μείωσε τη διοικητική επιβάρυνση των δημόσιων αρχών, εξασφαλίζοντας μεγαλύτερη νομική προβλεψιμότητα και ευελιξία για τις επιχειρήσεις. Μια τέτοια επέκταση αποδεικνύει στην πράξη ότι η Επιτροπή θεωρεί τις υγειονομικές και κοινωνικές υπηρεσίες ως υποομάδα με αυτόνομα χαρακτηριστικά στο ευρύτερο πλαίσιο των ΥΓΟΣ. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο ορισμός της «κοινωνικής στέγασης» θα μπορούσε να διευρυνθεί ελαφρώς. Ο ισχύων ορισμός έχει ως εξής: «επιχειρήσεις επιφορτισμένες με την παροχή κοινωνικών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένης της παροχής κοινωνικής κατοικίας στους πολίτες που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση ή σε ευπαθείς κοινωνικές ομάδες, που λόγω των απαιτήσεων φερεγγυότητας δεν είναι σε θέση να βρουν κατοικία υπό τους όρους της αγοράς, θα πρέπει επίσης να απαλλάσσονται από την υποχρέωση κοινοποίησης που προβλέπεται στην παρούσα απόφαση». Ως εκ τούτου, θα ήταν σημαντικό να συμπεριληφθούν στον ορισμό άλλες σοβαρές, δεόντως επαληθεύσιμες καταστάσεις ατόμων που δεν είναι απολύτως «σε μειονεκτική θέση» ή είναι «ευπαθή», και δεν είναι κυριολεκτικώς «αφερέγγυα» ούτε αδυνατούν να καλύψουν τις «απαιτήσεις φερεγγυότητας», όπως τα ευάλωτα άτομα, συμπεριλαμβανομένων των γυναικών που υφίστανται ενδοοικογενειακή βία, και οι ηλικιωμένοι. Επιπλέον, η πρόσβαση στη στέγαση αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την κοινωνική ένταξη, και η κατάσταση των νέων στην Ευρώπη θα δικαιολογούσε πολιτικές δημόσιων επενδύσεων για κατοικίες που προορίζονται για αυτούς. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει το αίτημά της για περαιτέρω αποσαφήνιση της έννοιας του «εύλογου περιθωρίου κέρδους» που μπορούν να λαμβάνουν οι πάροχοι ΥΓΟΣ επιπλέον της αντιστάθμισης των δαπανών που πραγματοποιούν κατά την παροχή της υπηρεσίας. Επ’ αυτού, η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την παρατήρηση της Επιτροπής των Περιφερειών, σύμφωνα με την οποία «οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές δεν είναι επαρκώς εξοπλισμένες ώστε να καθορίσουν τα σημεία αναφοράς του εύλογου κέρδους». Εκτός από περαιτέρω αποσαφήνιση της έννοιας του «εύλογου περιθωρίου κέρδους», η Επιτροπή θα μπορούσε να παράσχει πρόσθετη καθοδήγηση σχετικά με το θέμα αυτό, προς υποστήριξη των δημόσιων αρχών. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι σημαντικό οι τοπικές αρχές να είναι σε θέση να γνωρίζουν και να διαχειρίζονται τους σχετικούς κανόνες με σαφήνεια και ευκολία. Κατά τον καθορισμό του τι μπορεί να θεωρηθεί εύλογο περιθώριο κέρδους θα πρέπει να αξιολογείται η απτή συμβολή στην επίτευξη των σκοπών γενικού συμφέροντος των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στην παροχή κοινωνικών υπηρεσιών και υπηρεσιών υγείας. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Όπως επισημαίνεται στην αξιολόγηση της Επιτροπής, η κατάσταση επιδεινώνεται ακόμη περισσότερο από το γεγονός ότι ορισμένα κράτη μέλη ανέφεραν ότι «δεν επιτρέπουν στους παρόχους ΥΓΟΣ να αποκομίζουν εύλογο κέρδος ως μέρος της αντιστάθμισης λόγω της πολυπλοκότητας της έννοιας». |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι στον ορισμό του «εύλογου περιθωρίου κέρδους» θα πρέπει να γίνει διάκριση υπέρ των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας, οι οποίες υποχρεούνται να επανεπενδύουν τα παραγόμενα οικονομικά περιθώρια στις καταστατικές τους δραστηριότητες, δημιουργώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο ένα ενάρετο οικονομικό αποτέλεσμα, που θα πρέπει να ενθαρρυνθεί και να υποστηριχθεί. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη να ληφθεί υπόψη η πλέον πρόσφατη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου σχετικά με την έννοια της «οικονομικής δραστηριότητας» για τη μελλοντική προσαρμογή των κανόνων της δέσμης του 2012 για τις ΥΓΟΣ, υπογραμμίζοντας ότι συγκεκριμένες δραστηριότητες που σχετίζονται με τις υγειονομικές και τις κοινωνικές υπηρεσίες ενδέχεται να μην έχουν οικονομικό χαρακτήρα. Σε περίπτωση που μια οντότητα ασκεί ταυτόχρονα οικονομικές και μη οικονομικές δραστηριότητες, η τήρηση χωριστών και σαφών λογιστικών βιβλίων αποτελεί πολύ χρήσιμο εργαλείο για τη διασφάλιση της διαφάνειας και την αποφυγή των διεπιδοτήσεων. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να επαναλάβει ότι, εντός των επιμέρους κρατών μελών, οι υπηρεσίες υγείας και σχεδόν όλες οι υπηρεσίες κοινωνικής πρόνοιας είναι οργανωμένες σε επίπεδο περιφέρειας, επαρχίας ή ακόμη και δήμου. Αυτό σημαίνει ότι η κινητικότητα των χρηστών μεταξύ περιφερειών ή επαρχιών σε μια δεδομένη χώρα είναι πολύ περιορισμένη, γεγονός που αποκλείει κατά μείζονα λόγο την ύπαρξη ουσιαστικής επίπτωσης στις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Στην αξιολόγησή τους, οι υπηρεσίες της Επιτροπής σημειώνουν ότι είναι εκ των προτέρων δύσκολο να αποκλειστεί η επίπτωση στις συναλλαγές για όλες τις υγειονομικές και κοινωνικές υπηρεσίες, και ότι το σχετικά μικρό ποσό της ενίσχυσης ή το σχετικά μικρό μέγεθος της δικαιούχου επιχείρησης δεν σημαίνει εκ των προτέρων ότι οι συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών δεν μπορούν να επηρεαστούν. Αν και η θέση της Επιτροπής είναι κατανοητή και σύμφωνη με τη νομολογία του ΔΕΕ, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ο ανταγωνισμός και οι διακρατικές επενδύσεις θα μπορούσαν να εξασφαλιστούν εάν επιτρεπόταν η σταθερή χρηματοδότηση των υγειονομικών και κοινωνικών υπηρεσιών σε τοπικό επίπεδο και εάν, ταυτόχρονα, διατηρούνταν η δυνατότητα παροχής δημόσιων κινήτρων χωρίς διακρίσεις στις οντότητες που επιθυμούν να εισέλθουν σε μια δεδομένη αγορά από άλλο κράτος μέλος. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Πολλά ενδιαφερόμενα μέρη θεώρησαν ότι η αποσαφήνιση της έννοιας της «αστοχίας της αγοράς», που κατοχυρώθηκε στη δέσμη μέτρων του 2012, διευκόλυνε, τουλάχιστον εν μέρει, τη συμμόρφωση με τους κανόνες για τις ΥΓΟΣ που εφαρμόζονται για τις υγειονομικές και τις κοινωνικές υπηρεσίες. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ θα ήθελε να σημειώσει ότι μια αστοχία της αγοράς μπορεί να επισημανθεί όχι μόνο στην περίπτωση που μια δεδομένη υπηρεσία δεν παρέχεται από την αγορά, αλλά και όταν η αγορά δεν μπορεί να προσφέρει επαρκή ποιότητα ή δίκαιη και οικονομικά προσιτή πρόσβαση για όλους στην υπηρεσία, με αρνητικές συνέπειες για την κοινωνική συνοχή και την ισότητα των ευκαιριών. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την άποψη της πλειονότητας των ενδιαφερόμενων μερών με τα οποία διαβουλεύθηκε η Επιτροπή, σύμφωνα με την οποία το ισχύον ανώτατο όριο των 500 000 EUR που προβλέπεται από τον κανονισμό (EE) αριθ. 360/2012 δεν είναι επαρκές για τις τρέχουσες ανάγκες χρηματοδότησης που απαιτούνται για τη λειτουργία μιας ΥΓΟΣ, δεδομένου ότι το ανώτατο όριο των ενισχύσεων ήσσονος σημασίας φαίνεται να επιτυγχάνεται εύκολα σε πολλές περιπτώσεις, καθώς το μέσο ποσό της κρατικής στήριξης αυξάνεται σημαντικά κατά μέσο όρο από το 2012. Το όριο αυτό θα πρέπει να αυξηθεί ακόμη περισσότερο για τους οικονομικούς παράγοντες οι οποίοι, σύμφωνα με το καταστατικό τους και βάσει του νόμου, υποχρεούνται να επανεπενδύουν τα έσοδα που αποκτώνται σύμφωνα με τον κοινωνικό στόχο που επιδιώκουν, όπως συμβαίνει και με τις κοινωνικές επιχειρήσεις (6). |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Όσον αφορά το υπό εξέταση θέμα, η ΕΟΚΕ τονίζει τον αντίκτυπο της πανδημίας COVID-19 στις κοινωνικές και υγειονομικές υπηρεσίες, καθώς και τον αντίκτυπο του πληθωρισμού, ο οποίος έχει αυξηθεί κατά πολύ τα τελευταία τρία χρόνια. Επομένως, μια αύξηση του ανώτατου ορίου των ενισχύσεων ήσσονος σημασίας, ενδεχομένως ακόμα μεγαλύτερη από αυτήν που προτάθηκε πρόσφατα, και η προσαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1407/2013 θα δικαιολογούνταν, δεδομένου του στρατηγικού ρόλου που διαδραματίζουν οι υγειονομικές και κοινωνικές υπηρεσίες σε ολόκληρη την Ένωση, οπότε θα πρέπει να εξεταστούν σοβαρά, παρά το γεγονός ότι το σύνηθες ανώτατο όριο βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1407/2013 ίσχυε για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι η αύξηση του ορίου των ενισχύσεων ήσσονος σημασίας, που έχει οριστεί επί του παρόντος στις 500 000 EUR για διάστημα τριών οικονομικών ετών, θα παρείχε ασφάλεια δικαίου στους φορείς εκμετάλλευσης, καθώς και στις τοπικές διοικήσεις και αρχές που επιθυμούν να στηρίξουν τις κοινωνικές και ιατρικές υποδομές. Όσον αφορά την πρόσβαση στην περίθαλψη, η κατάσταση σε πολλά κράτη μέλη είναι ανησυχητική, και η Επιτροπή πρέπει να στηρίξει τις προσπάθειες των κρατών μελών που επιθυμούν να επενδύσουν σε αυτούς τους τομείς. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Όπως αναφέρεται στη γνωμοδότηση με θέμα «Σχέδιο δράσης για την κοινωνική οικονομία» (7), η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της κοινωνικής οικονομίας για τις υγειονομικές και κοινωνικές υπηρεσίες, η δραστηριότητα των οποίων θα πρέπει να υποστηριχθεί μέσω της αποσαφήνισης των όρων πρόσβασης για τον τομέα των ΥΓΟΣ, καθώς και του ύψους των κρατικών ενισχύσεων που διατίθενται σε οντότητες της κοινωνικής οικονομίας. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι συνέπειες της πανδημίας COVID-19 και του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας στη δέσμη μέτρων του 2012 για τις ΥΓΟΣ δεν αναλύονται πλήρως στο έγγραφο εργασίας της Επιτροπής, αλλά λαμβάνονται υπόψη όπου είναι σκόπιμο. Στο πλαίσιο αυτό, αξίζει να σημειωθεί ότι τόσο η πανδημία COVID-19 όσο και η εισβολή στην Ουκρανία κατέστησαν τον ρόλο των υγειονομικών και κοινωνικών υπηρεσιών ακόμα περισσότερο σημαντικό και κρίσιμο από ό, τι στο παρελθόν (8) και επηρέασαν αρνητικά τη δραστηριότητα και τη λειτουργία των φορέων που ασχολούνται με την παροχή αυτών των υπηρεσιών. Ως εκ τούτου, ένα νομικό πλαίσιο ικανό να εξασφαλίσει σταθερή, αποτελεσματική και απλουστευμένη δημόσια χρηματοδότηση των κοινωνικών και υγειονομικών υπηρεσιών είναι ακόμα περισσότερο αναγκαίο. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Τέλος, η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή άρχισε πρόσφατα να επεξεργάζεται ένα περισσότερο ευέλικτο και αποτελεσματικό νομικό πλαίσιο για τη χρηματοδότηση της πράσινης μετάβασης, προκειμένου να προσαρμόσει επαρκώς τις πολιτικές της ΕΕ στον νόμο για τη μείωση του πληθωρισμού που ενέκριναν οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Η διεθνής ανταγωνιστικότητα της ΕΕ είναι σίγουρα ένας καλός λόγος να προσαρμοστεί το ισχύον νομικό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις. Ομοίως, η προσαρμογή και η κατάλληλη απλούστευση των ισχυόντων κανόνων για τις υγειονομικές και κοινωνικές υπηρεσίες θα ήταν εξίσου δικαιολογημένες και σίγουρα θα ευνοούσαν την παροχή καλύτερων υπηρεσιών στους πολίτες, δεδομένων εξάλλου των αυξανόμενων αναγκών βοήθειας που επισημαίνονται στα έγγραφα που αφορούν την ευρωπαϊκή στρατηγική για τη φροντίδα για τους παρόχους φροντίδας και τους αποδέκτες της φροντίδας (9). |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | Τέλος, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι είναι αναγκαία η προσεκτική εποπτεία της χρήσης των κρατικών ενισχύσεων στον τομέα της υγείας και των κοινωνικών υπηρεσιών, με στόχο την αποφυγή παρατυπιών ή καταχρήσεων από τους οικονομικούς φορείς που δραστηριοποιούνται σε τέτοιους κρίσιμους τομείς. |
| --- | --- |

3.20.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  EE C 429 της 11.12.2020, σ. 131.

1

(2)  Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 360/2012 της Επιτροπής, της 25ης Απριλίου 2012, σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 107 και 108 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας οι οποίες χορηγούνται σε επιχειρήσεις που παρέχουν υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος (ΕΕ L 114 της 26.4.2012, σ. 8).

2

(3)  Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1407/2013 της Επιτροπής, της 18ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 107 και 108 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας (ΕΕ L 352 της 24.12.2013, σ. 1).

3

(4)  ΕΕ C 323 της 26.8.2022, σ. 8.

4

(5)  Απόφαση 2012/21/EE της Επιτροπής, της 20ής Δεκεμβρίου 2011, για την εφαρμογή του άρθρου 106 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή αντιστάθμισης για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας που χορηγούνται σε ορισμένες επιχειρήσεις επιφορτισμένες με τη διαχείριση υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος (ΕΕ L 7 της 11.1.2012, σ. 3).

5

(6)  EE C 429 της 11.12.2020, σ. 131.

6

(7)  ΕΕ C 323 της 26.8.2022, σ. 38.

7

(8)  Όπως καταδεικνύει η αύξηση των δαπανών των κρατών μελών για τις κοινωνικές και υγειονομικές υπηρεσίες τα τελευταία χρόνια, που επισημάνθηκε στην αξιολόγηση της Επιτροπής.

8

(9)  https://ec.europa.eu/social/main.jsp?langId=el&catId=89&furtherNews=yes&newsId=10382navItem-relatedDocuments

9

---