# Il-Ġurnal Uffiċjali C 148/2023

| | ISSN 1977-0987 |
| --- | --- |
| Il-Ġurnal Uffiċjali
  tal-Unjoni Ewropea | C 148 |
| | |
| Edizzjoni bil-Malti | Informazzjoni u Avviżi | Volum 6628 ta' April 2023 |

ISSN 1977-0987

Il-Ġurnal Uffiċjali

tal-Unjoni Ewropea

C 148

Edizzjoni bil-Malti

Informazzjoni u Avviżi

Volum 6628 ta' April 2023

---

| Werrej | Paġna |
| --- | --- |
| | II   Komunikazzjonijiet |
| | KOMUNIKAZZJONIJIET MINN ISTITUZZJONIJIET, KORPI, UFFIĊĊJI U AĠENZIJI TAL-UNJONI EWROPEA |
| | Il-Kummissjoni Ewropea |
| 2023/C 148/01 | Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej (IĊE) Insalvaw lin-naħal u lill-bdiewa! Lejn agrikoltura favur in-naħal għal ambjent b’saħħtu | 1 |

Werrej

Paġna

II   Komunikazzjonijiet

KOMUNIKAZZJONIJIET MINN ISTITUZZJONIJIET, KORPI, UFFIĊĊJI U AĠENZIJI TAL-UNJONI EWROPEA

Il-Kummissjoni Ewropea

2023/C 148/01

Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej (IĊE) Insalvaw lin-naħal u lill-bdiewa! Lejn agrikoltura favur in-naħal għal ambjent b’saħħtu

1

---

| | IV   Informazzjoni |
| --- | --- |
| | INFORMAZZJONI MINN ISTITUZZJONIJIET, KORPI, UFFIĊĊJI U AĠENZIJI TAL-UNJONI EWROPEA |
| | Il-Kummissjoni Ewropea |
| 2023/C 148/02 | Rata tal-kambju tal-euro — Is-27 ta' April 2023 | 13 |
| | Il-Qorti tal-Awdituri |
| 2023/C 148/03 | Rapport speċjali 10/2023 — L-Azzjoni preparatorja fuq ir-riċerka dwar id-difiża – Xi tagħlimiet ittieħdu, iżda l-valur bħala testbed għal żieda fl-infiq tal-UE fuq id-difiża tnaqqas minħabba restrizzjonijiet ta’ żmien u minħabba riżultati limitati | 14 |
| 2023/C 148/04 | Rapport Speċjali 11/2023 — Appoġġ mill-UE għad-diġitalizzazzjoni tal-iskejjel – Investimenti sinifikanti, iżda l-Istati Membri jonqsilhom fokus strateġiku fl-użu tal-finanzjament mogħti mill-UE | 15 |
| | INFORMAZZJONI MILL-ISTATI MEMBRI |
| 2023/C 148/05 | Komunikazzjoni tal-Kummissjoni skont l-Artikolu 17(5) tar-Regolament (KE) Nru 1008/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli komuni għall-operat ta’ servizzi tal-ajru fil-Komunità — Stedina għall-preżentazzjoni tal-offerti fir-rigward tal-operat ta’ servizzi tal-ajru skedati f’konformità mal-obbligi ta’ servizz pubbliku (
  1
  ) | 16 |
| 2023/C 148/06 | Komunikazzjoni tal-Kummissjoni skont l-Artikolu 17(5) tar-Regolament (KE) Nru 1008/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli komuni għall-operat ta’ servizzi tal-ajru fil-Komunità — Stedina għall-preżentazzjoni tal-offerti rigward l-operat ta’ servizzi tal-ajru skedati f’konformità mal-obbligi tas-servizz pubbliku (
  1
  ) | 17 |
| 2023/C 148/07 | Komunikazzjoni tal-Kummissjoni skont l-Artikolu 16(4) tar-Regolament (KE) Nru 1008/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli komuni għall-operat ta’ servizzi tal-ajru fil-Komunità — Obbligi ta’ servizz pubbliku fir-rigward tas-servizzi tal-ajru skedati (
  1
  ) | 18 |

IV   Informazzjoni

INFORMAZZJONI MINN ISTITUZZJONIJIET, KORPI, UFFIĊĊJI U AĠENZIJI TAL-UNJONI EWROPEA

Il-Kummissjoni Ewropea

2023/C 148/02

Rata tal-kambju tal-euro — Is-27 ta' April 2023

13

Il-Qorti tal-Awdituri

2023/C 148/03

Rapport speċjali 10/2023 — L-Azzjoni preparatorja fuq ir-riċerka dwar id-difiża – Xi tagħlimiet ittieħdu, iżda l-valur bħala testbed għal żieda fl-infiq tal-UE fuq id-difiża tnaqqas minħabba restrizzjonijiet ta’ żmien u minħabba riżultati limitati

14

2023/C 148/04

Rapport Speċjali 11/2023 — Appoġġ mill-UE għad-diġitalizzazzjoni tal-iskejjel – Investimenti sinifikanti, iżda l-Istati Membri jonqsilhom fokus strateġiku fl-użu tal-finanzjament mogħti mill-UE

15

INFORMAZZJONI MILL-ISTATI MEMBRI

2023/C 148/05

Komunikazzjoni tal-Kummissjoni skont l-Artikolu 17(5) tar-Regolament (KE) Nru 1008/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli komuni għall-operat ta’ servizzi tal-ajru fil-Komunità — Stedina għall-preżentazzjoni tal-offerti fir-rigward tal-operat ta’ servizzi tal-ajru skedati f’konformità mal-obbligi ta’ servizz pubbliku (
  1
  )

1

16

2023/C 148/06

Komunikazzjoni tal-Kummissjoni skont l-Artikolu 17(5) tar-Regolament (KE) Nru 1008/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli komuni għall-operat ta’ servizzi tal-ajru fil-Komunità — Stedina għall-preżentazzjoni tal-offerti rigward l-operat ta’ servizzi tal-ajru skedati f’konformità mal-obbligi tas-servizz pubbliku (
  1
  )

1

17

2023/C 148/07

Komunikazzjoni tal-Kummissjoni skont l-Artikolu 16(4) tar-Regolament (KE) Nru 1008/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli komuni għall-operat ta’ servizzi tal-ajru fil-Komunità — Obbligi ta’ servizz pubbliku fir-rigward tas-servizzi tal-ajru skedati (
  1
  )

1

18

---

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Test b'rilevanza għaż-ŻEE. |

---

(1)   Test b'rilevanza għaż-ŻEE.

1

| MT | |
| --- | --- |

MT

---

II Komunikazzjonijiet

KOMUNIKAZZJONIJIET MINN ISTITUZZJONIJIET, KORPI, UFFIĊĊJI U AĠENZIJI TAL-UNJONI EWROPEA

Il-Kummissjoni Ewropea

| 28.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 148/1 |
| --- | --- | --- | --- |

28.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 148/1

---

KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI

dwar l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej (IĊE) “Insalvaw lin-naħal u lill-bdiewa! Lejn agrikoltura favur in-naħal għal ambjent b’saħħtu”

(2023/C 148/01)

1.   INTRODUZZJONI: L-INIZJATTIVA TAĊ-ĊITTADINI

Iċ-ċittadini tal-UE jistgħu jitolbu lill-Kummissjoni Ewropea tippreżenta proposta għal leġiżlazzjoni dwar kwistjoni li jqisu li tirrikjedi azzjoni legali biex jiġu rrispettati t-trattati tal-UE. Biex jagħmlu dan, huma jridu jissottomettu inizjattiva taċ-ċittadini Ewropej skont l-Artikolu 11(4) tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, li jirrikjedi li jinġabru l-firem ta’ miljun ċittadin jew aktar minn għadd sinifikanti ta’ Stati Membri tal-UE. Regoli dettaljati dwar l-inizjattiva taċ-ċittadini Ewropej huma stabbiliti fir-Regolament (UE) 2019/788 (1) (ir-“Regolament dwar l-IĊE”).

L-inizjattiva bl-isem “Insalvaw lin-naħal u lill-bdiewa! Lejn agrikoltura favur in-naħal għal ambjent b’saħħtu” (2) hija s-seba’ inizjattiva taċ-ċittadini Ewropej (IĊE) biex jintlaħaq il-livell limitu meħtieġ mit-Trattat u mir-Regolament dwar l-IĊE (3). Biex tipproteġi n-naħal u s-saħħa tan-nies, l-inizjattiva tistieden lill-Kummissjoni tipproponi leġiżlazzjoni biex sal-2035 jiġu eliminati gradwalment il-pestiċidi sintetiċi, biex titreġġa’ lura l-bijodiversità, u biex il-bdiewa jiġu appoġġati fit-tranżizzjoni, kif ġej:

| — | l-eliminazzjoni gradwali tal-pestiċidi sintetiċi fl-agrikoltura tal-UE bi 80 % sal-2030, bl-ewwel dawk l-aktar perikolużi, biex ninħelsu mis-sintetiċi sal-2035; |
| --- | --- |

—

l-eliminazzjoni gradwali tal-pestiċidi sintetiċi fl-agrikoltura tal-UE bi 80 % sal-2030, bl-ewwel dawk l-aktar perikolużi, biex ninħelsu mis-sintetiċi sal-2035;

| — | it-treġġigħ lura tal-ekosistemi naturali fiż-żoni agrikoli biex il-biedja ssir mezz għall-irkupru tal-bijodiversità; |
| --- | --- |

—

it-treġġigħ lura tal-ekosistemi naturali fiż-żoni agrikoli biex il-biedja ssir mezz għall-irkupru tal-bijodiversità;

| — | ir-riforma tal-agrikoltura billi tingħata prijorità lill-biedja fuq skala żgħira, diversa u sostenibbli, b’appoġġ għal żieda malajr fil-prattika agroekoloġika u organika, u li tippermetti taħriġ u riċerka indipendenti mill-bdiewa fuq il-biedja tal-pestiċidi u mingħajr OĠM. |
| --- | --- |

—

ir-riforma tal-agrikoltura billi tingħata prijorità lill-biedja fuq skala żgħira, diversa u sostenibbli, b’appoġġ għal żieda malajr fil-prattika agroekoloġika u organika, u li tippermetti taħriġ u riċerka indipendenti mill-bdiewa fuq il-biedja tal-pestiċidi u mingħajr OĠM.

Fuq talba tal-organizzaturi ta’ din l-IĊE fil-31 ta’ Lulju 2019, il-Kummissjoni rreġistrat l-inizjattiva (4) fit-30 ta’ Settembru 2019. Peress li l-inizjattiva kienet tinvolvi l-ġbir ta’ dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ matul il-pandemija tal-COVID-19, din kienet eliġibbli għal estensjoni ta’ sena tal-iskadenza ta’ 12-il xahar (għall-ġbir tal-firem mit-30 ta’ Settembru 2019 sat-30 ta’ Settembru 2021) (5). Fis-7 ta’ Ottubru 2022, wara li ġew ivverifikati d-dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ miġbura mill-awtoritajiet tal-Istati Membri, l-organizzaturi ssottomettew l-inizjattiva lill-Kummissjoni. Il-Kummissjoni eżaminat l-inizjattiva abbażi tar-Regolament dwar l-IĊE, li japplika mill-1 ta’ Jannar 2020.

L-organizzaturi spjegaw l-objettivi tal-inizjattiva fid-dettall f’laqgħa mal-Kummissjoni fil-25 ta’ Novembru 2022. Huma ppreżentawha waqt seduta pubblika organizzata mill-Parlament Ewropew fl-24 ta’ Jannar 2023. Fl-14 ta’ Diċembru 2022, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta opinjoni dwar l-IĊE (6). Il-Parlament Ewropew organizza dibattitu plenarju dwar l-inizjattiva fis-16 ta’ Marzu 2023.

Din il-Komunikazzjoni tistabbilixxi l-konklużjonijiet legali u politiċi tal-Kummissjoni dwar l-inizjattiva u kwalunkwe azzjoni li biħsiebha tieħu b’reazzjoni skont l-Artikolu 15(2) tar-Regolament dwar l-IĊE.

2.   KUNTEST

2.1.   L-azjendi agrikoli u s-sistemi tal-biedja fl-UE

Hemm madwar 9 miljun azjenda agrikola fl-UE. Madwar 39,5 % tal-azjendi agrikoli huma speċjalizzati fl-għelejjel tar-raba’ (bħaċ-ċereali, iż-żrieragħ taż-żejt u l-għelejjel li fihom il-proteini) u 21,5 % huma speċjalizzati f’għelejjel permanenti, li minnhom 4,7 % huma vinji. Madwar 21,7 % tal-azjendi agrikoli huma speċjalizzati fil-produzzjoni tal-bhejjem u sehem żgħir tal-azjendi agrikoli huwa speċjalizzat fi prodotti ortikulturali (2,3 %). Madwar 14,2 % tal-azjendi agrikoli huma azjendi agrikoli mħallta (li jipproduċu taħlita ta’ għelejjel u/jew ta’ bhejjem differenti) (7). 30 % taż-żona agrikola hija art bil-ħaxix permanenti.

Il-maġġoranza relattiva tal-azjendi agrikoli (42,6 %) għandhom inqas minn 2 ettari ta’ żona agrikola, u 21,2 % għandhom bejn żewġ ettari u ħames ettari7. Is-sitwazzjoni tal-impjiegi fl-azjendi agrikoli tista’ tvarja ħafna. Pereżempju, azjendi agrikoli żgħar ħafna ta’ spiss ma jipprovdux paga suffiċjenti li tiggarantixxi l-għajxien għad-detenturi tal-azjendi agrikoli.

Is-sehem tal-art li tintuża għal biedja organika żdied bejn l-2012 u l-2020 b’medja ta’ 5,7 % fis-sena. Fl-2020, il-biedja organika kienet tkopri 14,7-il miljun ettaru, jew 9,1 % tal-art agrikola tal-UE (8). Madwar 42 % tal-art li tintuża għall-biedja organika hija art bil-ħaxix permanenti, segwita minn foraġġ aħdar (17 %), ċereali (16 %), għelejjel permanenti (11 %), għelejjel industrijali (4 %) u bus u ħemes imnixxfa (3 %) (9).

2.2.   Użu tal-pestiċidi fl-agrikoltura tal-UE

Il-biedja konvenzjonali spiss tuża pestiċidi kimiċi (10) bħala l-metodu ewlieni biex jiġi pprevenut it-telf tal-ħsad ikkawżat mill-pesti. Filwaqt li l-użu tagħhom huwa mmirat lejn pesti speċifiċi, dawn is-sustanzi kimiċi għandhom ukoll impatti dannużi fuq l-organiżmi mhux fil-mira, inkluż fl-ekosistemi akkwatiċi. L-użu tal-pestiċidi huwa kawża ewlenija tat-tnaqqis fil-bijodiversità. Sistemi oħra tal-biedja jindirizzaw il-pesti b’mod differenti; pereżempju, is-sistemi agroekoloġiċi jużaw aktar metodi bbażati fuq il-bijodiversità u soluzzjonijiet mhux kimiċi oħra biex jikkontrollaw il-pesti (11). Fil-biedja organika, l-użu ta’ pestiċidi sintetiċi ma huwiex permess.

Kull sena, madwar 350 000 tunnellata ta’ kull tip ta’ pestiċidi jinbiegħu fl-UE. Dan il-volum baqa’ kostanti matul il-perjodu 2012-2019. Il-bejgħ ta’ pestiċidi mhux kimiċi u ta’ pestiċidi ta’ riskju baxx żdied, għalkemm xorta jammonta għal proporzjon baxx tal-bejgħ totali ta’ pestiċidi (12).

2.3.   Il-bijodiversità fl-ekosistemi agrikoli tal-UE

L-evalwazzjoni tal-istrateġija tal-UE għall-bijodiversità sal-2020 (13) enfasizzat li l-istat tal-bijodiversità fl-agroekosistemi tal-UE kompla jiddeterjora mill-2010, u dan kompla jaggrava t-telf tal-bijodiversità li seħħ f’deċennji preċedenti. Dan huwa partikolarment gravi għall-friefet tal-artijiet bil-ħaxix, għall-għasafar f’żoni agrikoli u għall-ħabitats u għall-ispeċijiet protetti skont id-Direttivi dwar in-Natura li huma assoċjati mal-agroekosistemi.

Bejn l-1991 u l-2018, il-popolazzjonijiet tal-friefet tal-artijiet bil-ħaxix naqsu b’25 % (14). Skont il-valutazzjoni tal-Lista l-Ħamra Ewropea, il-popolazzjoni ta’ madwar waħda minn kull tliet speċijiet ta’ naħal, friefet u hoverflies qed tonqos, b’waħda minn kull għaxar speċi ta’ naħal u friefet, u waħda minn kull tliet speċi ta’ hoverfly f’riskju ta’ estinzjoni (15). Il-valutazzjoni tindika li prattiki agrikoli intensivi jaqdu rwol ewlieni f’dan it-tnaqqis. Iż-żoni ta’ biedja intensiva huma assoċjati ma’ użu akbar tal-pestiċidi u telf ta’ ħabitats, bħat-telf ta’ karatteristiċi tal-pajsaġġ b’diversità għolja, ħabitats oħra mhux ikkultivati, jew art bil-ħaxix seminaturali.

Għall-kuntrarju tal-ispeċijiet ta’ pollinaturi selvaġġi, il-popolazzjonijiet tan-naħal tal-għasel bħala speċijiet ta’ pollinaturi ġestiti ma humiex qed jonqsu fil-livell tal-UE. Bejn l-2018 u l-2021, l-għadd ta’ kolonji tan-naħal tal-għasel żdied bi 15,7 % (16).

Filwaqt li bejn l-1990 u l-2021, il-popolazzjonijiet tal-għasafar komuni kollha fl-UE naqsu bi 12 % u l-popolazzjonijiet tal-għasafar komuni tal-foresti naqsu b’5 %, il-popolazzjonijiet tal-għasafar f’żoni agrikoli naqsu b’36 % matul l-istess perjodu (17).

Ir-rapport tal-2020 dwar l-Istat tan-Natura (18) wera li aktar minn 45 % tal-ħabitats protetti (19) li jiddependu fuq jew li huma affettwati mill-agrikoltura huma fi stat ħażin ta’ konservazzjoni. Ir-raġuni hija doppja: minn naħa waħda, ġew intensifikati ċerti prattiki agrikoli li jinvolvu livelli għolja ta’ użu tal-pestiċidi u ħdim tar-raba’ intensiv, ragħa jew ħsad intensiv, u fertilizzazzjoni żejda ta’ xi artijiet bil-ħaxix. Min-naħa l-oħra, l-abbandun jew il-konverżjoni tal-art agrikola għal użi oħra tal-art wasslu għall-għajbien ta’ ħabitats seminaturali, bħal artijiet bil-ħaxix seminaturali, li huma importanti għall-konservazzjoni tan-natura. Ir-rapport wera wkoll li l-artijiet bil-ħaxix protetti b’rilevanza partikolari għall-pollinaturi għandhom proporzjon ogħla ta’ speċijiet fi stat ta’ konservazzjoni ħażin u xejriet ta’ stat ta’ konservazzjoni agħar minn artijiet bil-ħaxix protetti oħra.

Kif imsemmi fil-komunikazzjoni “Patt ġdid għall-pollinaturi” (20) u kif muri b’evidenza, fatturi oħra għajr l-agrikoltura intensiva u l-użu tal-pestiċidi qed jikkawżaw ukoll telf tal-bijodiversità u tal-pollinaturi. Dawn il-fatturi jinkludu t-tibdil fl-użu tal-art u l-urbanizzazzjoni, it-tibdil fil-klima u l-ispeċijiet aljeni invażivi.

2.4.   Kuntest tal-politika tal-UE

Għaddew aktar minn 3 snin u nofs minn meta f’Lulju 2019 l-organizzaturi ppreżentaw din l-inizjattiva taċ-ċittadini Ewropej, peress li l-perjodu għall-ġbir tal-firem ġie estiż minħabba l-pandemija tal-COVID-19. Matul dan il-perjodu, il-qafas ta’ politika tal-UE evolva b’mod sinifikanti ħafna. F’Diċembru 2019, il-Kummissjoni adottat il-Patt Ekoloġiku Ewropew (21), strateġija ġdida għat-tkabbir biex tagħti spinta lill-ekonomija, ittejjeb is-saħħa u l-kwalità tal-ħajja tan-nies, u l-kura tan-natura. Is-sistemi tal-ikel sostenibbli huma fil-qalba tal-Patt Ekoloġiku Ewropew. Barra minn hekk, il-politika agrikola komuni tal-UE (PAK) (22) li ġiet irriformata, li l-Kummissjoni pproponiet f’Ġunju 2018, ġiet adottata mill-koleġiżlaturi f’Diċembru 2021, u l-pjanijiet strateġiċi tal-Istati Membri daħlu fis-seħħ fl-1 ta’ Jannar 2023. Dawn se jkunu kruċjali biex jappoġġaw l-implimentazzjoni tal-objettivi tal-Patt Ekoloġiku speċifiċi għas-settur agrikolu.

L-Istrateġija tal-UE mill-Għalqa sal-Platt (23) u l-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030 (24), adottati f’Mejju 2020 u l-pjan ta’ azzjoni ta’ tniġġis żero (25) tal-UE adottat f’Mejju 2021 huma inizjattivi ewlenin fl-ambitu tal-Patt Ekoloġiku Ewropew. Fl-ambitu tal-Istrateġija mill-Għalqa sal-Platt u tal-Istrateġija għall-Bijodiversità, f’Ġunju 2022, il-Kummissjoni adottat żewġ proposti pijunieri, waħda għal regolament dwar ir-restawr tan-natura (26) u waħda għal regolament dwar l-użu sostenibbli tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti (SUR) (27). Dawn l-inizjattivi kollha huma direttament rilevanti għall-inizjattiva taċ-ċittadini. L-istess jgħodd għall-Qafas Globali tal-Bijodiversità (28) li ntlaħaq qbil fuqu fil-15-il Konferenza tal-Partijiet għall-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika f’Diċembru 2022.

Fl-isfond tal-gwerra ta’ aggressjoni tar-Russja kontra l-Ukrajna u l-kwistjoni tal-affordabbiltà tal-ikel marbuta mal-inflazzjoni u l-prezzijiet għolja tal-ikel, il-Kummissjoni ppubblikat għadd ta’ dokumenti ta’ politika (29) dwar is-sigurtà tal-ikel u d-disponibbiltà tal-fertilizzanti u l-effiċjenza tal-użu tagħhom. Dawn jenfasizzaw li t-tranżizzjoni lejn produzzjoni sostenibbli tal-ikel hija l-aħjar approċċ biex tinkiseb reżiljenza fis-settur agrikolu kemm fl-UE kif ukoll globalment. Bħala segwitu għas-Summit tan-NU dwar is-Sistemi tal-Ikel tal-2021, il-Kummissjoni involviet ruħha bħala sieħeb ewlieni fi tmien koalizzjonijiet tas-sistemi tal-ikel, partikolarment fil-koalizzjoni dwar l-agroekoloġija li għandha l-għan li żżid il-prattiki u l-ktajjen tal-valur agroekoloġiċi. Dawn il-koalizzjonijiet juru l-involviment konkret tal-UE biex tavvanza t-trasformazzjoni tas-sistemi tal-ikel sostenibbli fuq fora multilaterali. Din l-inizjattiva taċ-ċittadini tikkontribwixxi għad-dibattitu pubbliku, li huwa mmexxi wkoll fuq livell internazzjonali, dwar kif din it-trasformazzjoni tista’ tinkiseb b’mod effettiv.

3.   RISPONS GĦALL-INIZJATTIVA TAĊ-ĊITTADINI EWROPEJ

3.1.   Talba taċ-ċittadini: L-eliminazzjoni gradwali ta’ 80 % tal-pestiċidi sintetiċi fl-agrikoltura tal-UE sal-2030, u l-ewwel li jitneħħew huma dawk l-aktar perikolużi, biex sal-2035 inkunu ħielsa mill-pestiċidi sintetiċi

Id-Direttiva dwar l-Użu Sostenibbli tal-Pestiċidi (SUD) (30), adottata fl-2009, għandha l-għan li tnaqqas ir-riskji u l-impatti tal-użu tal-pestiċidi fuq is-saħħa tal-bniedem u l-ambjent. Wieħed mill-elementi ewlenin tagħha huwa l-ġestjoni integrata tal-pesti (IPM), li tippromwovi l-kultivazzjoni ta’ għelejjel b’saħħithom u l-kontroll naturali tal-pesti, u tuża l-kontroll kimiku bħala l-aħħar alternattiva.

Bi tweġiba għall-IĊE preċedenti bl-isem “Projbizzjoni tal-glifosat biex b’hekk in-nies u l-ambjent ikunu protetti mill-pestiċidi tossiċi” (31) sottomessa fl-2017, il-Kummissjoni ffukat fuq it-trawwim tal-implimentazzjoni tal-SUD u fuq l-istabbiliment ta’ indikaturi armonizzati tar-riskju biex ikun jista’ jsir il-monitoraġġ tax-xejriet fil-livell tal-UE. Il-Kummissjoni impenjat ruħha li tuża d-data li tirriżulta bħala bażi għad-determinazzjoni tal-għażliet ta’ politika futuri u li tevalwa mill-ġdid is-sitwazzjoni fi stadju aktar tard, inizjalment f’rapport ta’ implimentazzjoni. Barra minn hekk, ir-Regolament dwar it-trasparenza u s-sostenibbiltà tal-valutazzjoni tar-riskju tal-UE fil-katina alimentari ġie adottat fl-2019 (32).

L-indikaturi juru li bejn il-perjodu 2015-2017 u l-2020, l-użu u r-riskju tal-pestiċidi kimiċi naqsu b’14 % u l-użu ta’ pestiċidi aktar perikolużi naqas b’26 % (33). Iż-żieda fl-użu ta’ pestiċidi b’riskju aktar baxx, li jintużaw fi kwantitajiet akbar għal kull ettaru, tispjega għaliex il-bejgħ ġenerali baqa’ kostanti. Madankollu, l-evalwazzjoni tal-SUD żvelat li għad hemm dgħufijiet fl-implimentazzjoni u fl-infurzar tad-direttiva u li l-objettivi tagħha ma ntlaħqux biżżejjed (34).

Il-Patt Ekoloġiku Ewropew ħabbar l-ambizzjoni li l-użu u r-riskju ta’ pestiċidi kimiċi jitnaqqsu b’mod sinifikanti. Fl-Istrateġija mill-Għalqa sal-Platt, il-Kummissjoni impenjat ruħha li tieħu azzjoni biex tnaqqas b’50 % l-użu ġenerali tal-pestiċidi kimiċi u r-riskji marbuta magħhom sal-2030 u li tnaqqas b’50 % l-użu ta’ pestiċidi aktar perikolużi sal-2030.

Il-proposta dwar l-SUR, adottata mill-Kummissjoni f’Ġunju 2022, ipproponiet miri legalment vinkolanti fil-livell tal-UE biex jitnaqqsu b’50 % l-użu u r-riskju tal-pestiċidi kimiċi u l-użu ta’ pestiċidi aktar perikolużi sal-2030, u pproponiet miżuri biex tittejjeb l-IPM. Il-proposta tobbliga lill-Istati Membri jadottaw miri nazzjonali legalment vinkolanti li jikkorrispondu għall-miri fil-livell tal-UE. Dan jillimita wkoll l-użu tal-pestiċidi f’żoni sensittivi, inkluż f’żoni li jsostnu speċijiet ta’ pollinaturi li huma f’riskju ta’ estinzjoni.

Il-proposta dwar l-SUR tirrikonoxxi l-inizjattiva “Insalvaw lin-naħal u lill-bdiewa” u l-ħtieġa li jitnaqqas l-użu ta’ pestiċidi kimiċi. Bħalissa qiegħda tiġi diskussa fil-Parlament Ewropew u fil-Kunsill.

Il-miri inklużi fil-proposta dwar l-SUR jappoġġaw l-impenn tal-UE fl-ambitu tal-Qafas Globali tal-Bijodiversità adottat f’Diċembru 2022 biex sal-2030, ir-riskju ġenerali tal-pestiċidi jitnaqqas b’mill-inqas nofs (35).

Bħala parti mill-valutazzjoni tal-impatt li tirfed il-proposta dwar l-SUR, il-Kummissjoni esplorat jekk ikunx xieraq li jiġu stabbiliti miri ta’ ambizzjoni ogħla minn 50 %. L-istabbiliment ta’ kwalunkwe mira fil-livell tal-UE fil-qasam tal-ambjent jinvolvi l-kompromess bejn tliet fatturi interkonnessi: il-protezzjoni ambjentali u tas-saħħa tal-bniedem, il-fattibbiltà politika, u l-vijabbiltà ekonomika. Il-valutazzjoni tal-impatt uriet li mira ta’ tnaqqis ta’ 70–80 % ikollha l-akbar impatti pożittivi fuq is-saħħa tal-bniedem u fuq l-ambjent. Madankollu, peress li dan ikun jirrikjedi bidliet rapidi u drastiċi fil-prattiki tal-biedja qabel ma jkunu disponibbli alternattivi, x’aktarx li dan ikollu effett akbar fuq ir-rendiment tal-għelejjel, u sussegwentement l-akbar kost ekonomiku mhux biss għall-bdiewa iżda għall-ekonomija u għall-konsumaturi kollha. Il-Kummissjoni qieset livell ta’ ambizzjoni ta’ 50 % l-aktar għażla xierqa u bbilanċjata għall-protezzjoni tal-ambjent u tas-saħħa tal-bniedem u għall-evitar ta’ konsegwenzi severi fuq l-affordabbiltà tal-ikel (36).

Skont il-proposta dwar l-SUR, il-Kummissjoni għandha twettaq evalwazzjoni 4 snin wara d-data tal-applikazzjoni tar-Regolament, li se tivvaluta l-progress li jkun sar fit-tnaqqis tar-riskju u l-użu tal-pestiċidi. Fatturi importanti li għandhom jitqiesu meta jiġi vvalutat il-progress fl-ilħuq tal-objettivi tar-Regolament se jkunu l-iżviluppi fl-adozzjoni tal-IPM, fil-biedja organika u fl-agrikoltura ta’ preċiżjoni.

Il-proposta dwar l-SUR tistabbilixxi obbligi għall-bdiewa biex isegwu siġra tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-IPM, ħalli l-ewwel dejjem jeżaminaw alternattivi għall-pestiċidi kimiċi. Għall-għelejjel li jkopru 90 % taż-żona agrikola fl-Istati Membri, il-bdiewa jkunu obbligati jsegwu regoli nazzjonali dettaljati speċifiċi għall-għelejjel li japplikaw il-prinċipji tal-IPM għall-kundizzjonijiet lokali tagħhom. Il-Kummissjoni biħsiebha tappoġġa u timmonitorja b’mod attiv l-iżvilupp ta’ tali regoli mill-Istati Membri. Għal dan il-għan, il-Kummissjoni biħsiebha tniedi proġett fl-ambitu tal-Programm LIFE, li jappoġġa lill-Istati Membri fl-iżvilupp ta’ dawn ir-regoli. Dan jibni fuq il-proġett pilota “IPM Toolbox for farmers (37)”, li analizza l-ixprunaturi u l-ostakli għall-adozzjoni tal-prattiki tal-IPM u dawk ikkumpilati.

Biex jitnaqqas l-użu ta’ pestiċidi kimiċi, huwa essenzjali li jkun hemm alternattivi disponibbli. Il-Kummissjoni diġà ħadet passi sinifikanti biex ittejjeb din is-sitwazzjoni. Hija adottat erba’ regolamenti ta’ implimentazzjoni (38) skont ir-Regolament dwar il-Prodotti għall-Protezzjoni tal-Pjanti (39) li jirrevedu r-rekwiżiti tad-data, il-kriterji tal-approvazzjoni u l-metodoloġiji ta’ valutazzjoni għall-awtorizzazzjoni ta’ pestiċidi bijoloġiċi li fihom il-mikroorganiżmi biex jitħaffef l-aċċess tagħhom għas-suq. Bħala parti mill-inizjattiva “Taħriġ Aħjar għal Ikel Aktar Sikur” (40), hemm opportunitajiet ta’ taħriġ disponibbli biex jinbena għarfien espert fit-twettiq ta’ valutazzjonijiet tar-riskju ta’ mikroorganiżmi użati bħala pestiċidi, dwar l-implimentazzjoni u l-kontroll tal-IPM fil-livell tal-azjendi agrikoli, u dwar l-ittestjar tat-tagħmir għall-applikazzjoni tal-pestiċidi. Il-Kummissjoni nediet ukoll sejħa għal proposti fl-ambitu tal-Programm tas-Suq Uniku għal għotjiet finanzjarji lill-Istati Membri (EUR 10 miljun f’5 snin) biex iżżid il-kapaċitajiet tagħhom biex jevalwaw il-fajls ta’ applikazzjoni, b’mod partikolari għall-mikroorganiżmi. Diversi proġetti ta’ riċerka li għaddejjin fl-ambitu tal-programmi Orizzont Ewropa u Orizzont 2020 jiffokaw fuq it-tiftix ta’ alternattivi għall-pestiċidi kimiċi u fuq il-kombinazzjoni tal-użu ta’ għodod u teknoloġiji għall-IPM.

L-iżvilupp ta’ varjetajiet ġodda ta’ pjanti reżistenti għall-pesti jgħin ukoll biex titnaqqas id-dipendenza fuq il-pestiċidi. It-tipi kollha ta’ approċċi ta’ tnissil, inklużi tekniki ġenomiċi ġodda għandhom ambitu biex jaċċelleraw dan il-proċess u l-Kummissjoni se tressaq proposta legali dwar l-użu tagħhom matul l-2023. Minn dan l-aspett ukoll, Orizzont 2020 u Orizzont Ewropa jappoġġaw diversi proġetti dwar it-tnissil ta’ varjetajiet ta’ pjanti reżistenti għall-pesti u reżiljenti għat-tibdil fil-klima.

Il-proposta dwar l-SUR tipprevedi li l-bdiewa jistgħu jiġu kkumpensati fl-ambitu tal-PAK, matul perjodu ta’ tranżizzjoni ta’ 5 snin, għal kwalunkwe kost relatat mal-konformità ma’ rekwiżiti ġodda. Dan jiżdied mal-bosta interventi diġà pprogrammati fl-ambitu tal-PAK il-ġdida, pereżempju, fl-ambitu tal-ekoskemi jew l-inizjattivi ta’ żvilupp rurali, biex jiġi appoġġat l-użu sostenibbli tal-pestiċidi (ara t-taqsima 3.3.2). Dan se jippermetti lill-PAK taqdi rwol kruċjali biex tgħin lill-bdiewa fit-tranżizzjoni tagħhom lejn użu aktar sostenibbli tal-pestiċidi.

Qabel ma tkun tista’ tintuża pestiċida, jeħtieġ li din tiġi awtorizzata mill-Istati Membri abbażi tar-Regolament dwar il-Prodotti għall-Protezzjoni tal-Pjanti. L-UE għandha waħda mis-sistemi regolatorji l-aktar stretti tad-dinja (41), filwaqt li tiżgura standards għolja ta’ sikurezza għas-saħħa tal-bniedem u tal-annimali u għall-ambjent, inklużi n-naħal. Il-Kummissjoni llimitat jew ipprojbixxiet l-użu ta’ pestiċidi li huma perikolużi għan-naħal (eż. in-neonikotinojdi (42) u s-sulfoksaflor) (43) u ħadet passi biex tissikka l-valutazzjoni tar-riskju tal-pestiċidi fir-rigward tan-naħal (44). B’mod partikolari, fl-2019, il-Kummissjoni talbet lill-Awtorità Ewropea dwar is-Sigurtà fl-Ikel (EFSA) taġġorna d-dokument ta’ gwida dwar in-naħal biex tqis bis-sħiħ l-għarfien xjentifiku l-ġdid. Bħalissa, l-EFSA qiegħda tiffinalizza dan ir-rieżami. Ladarba l-EFSA tkun adottat id-dokument ta’ gwida rivedut dwar in-naħal, il-Kummissjoni se temenda r-regolamenti ta’ implimentazzjoni relatati u tfittex l-approvazzjoni tad-dokument ta’ gwida dwar in-naħal mill-Istati Membri. Il-Kummissjoni bdiet ukoll pjan ta’ ħidma biex tiżviluppa l-protokolli kollha meħtieġa u pendenti biex jiġu ttestjati l-pestiċidi fuq il-pollinaturi, b’enfasi fuq l-ispeċijiet selvaġġi.

It-tnaqqis tal-pollinaturi huwa fenomenu globali. Għalhekk, dan l-aħħar, il-Kummissjoni adottat Regolament (45) biex tnaqqas il-livelli massimi ta’ residwu għal żewġ neonikotinojdi li ma għadhomx approvati fl-UE (il-klotijanidina u t-tijametossam) fuq il-prodotti tal-ikel kollha sal-aktar livell baxx li jista’ jitkejjel bl-aħħar teknoloġiji, irrispettivament minn jekk il-prodott huwiex prodott fl-UE jew importat minn pajjiżi mhux tal-UE. Il-Kummissjoni ħejjiet ukoll abbozz ta’ regolament biex tistabbilixxi programm ta’ ħidma għar-rieżami u l-approvazzjoni possibbli fil-livell tal-UE ta’ aġenti protettivi u ta’ sinerġizzanti użati fil-pestiċidi. Dan l-aħħar adottat Regolament ta’ Implimentazzjoni li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-identifikazzjoni ta’ koformulanti inaċċettabbli fil-pestiċidi (46). Iż-żewġ regolamenti jkopru l-impatti fuq in-naħal u pollinaturi oħra.

F’Ottubru 2022, il-Kummissjoni adottat, bħala parti mill-pakkett ta’ tniġġis żero, proposta leġiżlattiva (47) biex jiġu riveduti l-listi ta’ sustanzi niġġiesa tal-ilma tal-wiċċ u tal-ilma ta’ taħt l-art inkluż il-pestiċidi, li bħalissa hija diskussa fil-Parlament Ewropew u fil-Kunsill. L-Istati Membri jkunu meħtieġa jnaqqsu l-emissjonijiet ta’ dawn is-sustanzi niġġiesa kollha biex jissodisfaw l-istandards ta’ kwalità l-ġodda.

Hija meħtieġa
  data aħjardwar l-użu u l-preżenza tal-pestiċidi fl-ambjent biex tappoġġa l-azzjoni ta’ politika li għaddejja u biex tfassal il-leġiżlazzjoni lil hinn mill-2030. Id-data dwar l-użu tal-pestiċidi se ssir disponibbli skont ir-Regolament dwar l-istatistika dwar l-input u l-output agrikolu (48) adottat f’Diċembru 2022. Dan l-aħħar, il-Kummissjoni adottat Regolament ta’ Implimentazzjoni (49) skont ir-Regolament dwar il-Prodotti għall-Protezzjoni tal-Pjanti biex tistabbilixxi regoli komuni dwar ir-rekords li l-utenti professjonali tal-pestiċidi jridu iżommu.

Fl-aħħar nett, fl-2023, il-Kummissjoni qiegħda tippjana li tipproponi miri legalment vinkolanti biex tnaqqas il-ħela tal-ikel (50). L-ikel mormi huwa ħela ta’ inputs agrikoli, inkluż il-pestiċidi. Fl-2023, il-Kummissjoni qed tippjana li tipproponi qafas leġiżlattiv għal sistemi tal-ikel sostenibbli (51) biex tistabbilixxi definizzjonijiet komuni, prinċipji ġenerali, u objettivi biex tintegra s-sostenibbiltà fil-politiki relatati mal-ikel.

3.2.   Talba taċ-ċittadini: Ir-restawr tal-ekosistemi naturali fiż-żoni agrikoli biex il-biedja ssir mezz għall-irkupru tal-bijodiversità

It-tieni għan tal-inizjattiva taċ-ċittadini Ewropej — li jiġu rrestawrati l-ekosistemi naturali fiż-żoni agrikoli biex il-biedja ssir mezz għall-irkupru tal-bijodiversità — huwa konformi mal-objettiv tal-UE stabbilit fl-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030 biex titreġġa’ lura n-natura fl-art agrikola, bħala parti minn pjan usa’ tal-UE għar-restawr tan-natura. L-istrateġija tenfasizza r-rwol vitali tas-settur agrikolu fil-preservazzjoni tal-bijodiversità, u tirrikonoxxi lill-bdiewa bħala gwardjani tal-art tagħna li għandhom jiġu appoġġati u inċentivati biex jagħmlu t-tranżizzjoni lejn ġestjoni sostenibbli tal-art.

Biex jiġi pprovdut aktar spazju għan-natura, l-istrateġija għall-bijodiversità tistabbilixxi li mill-inqas 10 % taż-żona agrikola għandha tkun ikkaratterizzata minn karatteristiċi tal-pajsaġġ b’diversità kbira. Dawn il-karatteristiċi jipprovdu riżorsi essenzjali għal diversi speċijiet, bħall-foraġġ, u s-siti tal-bejtiet u tat-tnissil. Barra minn hekk, l-istrateġija tipprevedi li l-użu ta’ prattiki agroekoloġiċi għandu jiżdied b’mod sinifikanti, u l-Istrateġija mill-Għalqa sal-Platt tistabbilixxi l-objettiv li mill-inqas 25 % tal-art agrikola għandha tintuża għal biedja organika. Dan se joħloq spazju għall-bijodiversità f’partijiet produttivi ta’ pajsaġġi agrikoli u se jappoġġa t-tranżizzjoni għal sistema tal-produzzjoni tal-ikel sostenibbli. Biex tintlaħaq il-mira tal-UE u biex is-settur tal-biedja organika jiġi megħjun biex jilħaq il-potenzjal sħiħ tiegħu, il-Kummissjoni stabbiliet pjan ta’ azzjoni għall-produzzjoni organika fl-UE li jkopri l-perjodu 2021-2027 (52).

Sabiex jiġi megħjun l-irkupru tal-bijodiversità fl-ekosistemi agrikoli, huwa kritiku wkoll li titnaqqas il-pressjoni minn sustanzi kimiċi niġġiesa u minn sustanzi oħra. B’mod partikolari, dan jikkonċerna l-pestiċidi, kif ippreżentat fit-taqsima preċedenti, iżda wkoll it-telf ta’ nutrijenti mill-fertilizzanti. L-istrateġija għall-bijodiversità tistabbilixxi l-objettiv li sal-2030, it-telf ta’ nutrijenti mill-agrikoltura jitnaqqas b’mill-inqas 50 %, filwaqt li jiġi żgurat li ma jkun hemm l-ebda deterjorament fil-fertilità tal-ħamrija. Dan se jinkiseb permezz ta’ azzjoni fuq firxa ta’ miżuri, inkluż il-pjan ta’ azzjoni dwar il-ġestjoni integrata tan-nutrijenti (53).

Biex jiġu restawrati ekosistemi li tkun saritilhom ħsara madwar l-Ewropa u bl-għan li jkun hemm irkupru sostnut fit-tul ta’ natura bijodiversa u reżiljenti, f’Ġunju 2022, il-Kummissjoni adottat l-ewwel proposta madwar l-UE għal regolament dwar ir-restawr tan-natura (54). Dan jinvolvi objettiv ġenerali ta’ restawr flimkien ma’ miri vinkolanti għal ekosistemi speċifiċi. L-azzjoni dwar ir-restawr fl-art agrikola tinkludi r-restawr tal-funzjonijiet u s-servizzi tal-ekosistema, li d-dakkir tal-annimali huwa wieħed mill-aktar essenzjali minnhom. L-obbligi proposti dwar l-ekosistemi agrikoli jinkludu l-iffaċilitar tal-irkupru tal-friefet tal-artijiet bil-ħaxix u tal-popolazzjonijiet tal-għasafar f’żoni agrikoli, it-tixrib mill-ġdid tat-torbiera, u ż-żieda tas-sehem tal-art agrikola b’karatteristiċi ta’ pajsaġġ b’diversità għolja.

Il-liġi proposta dwar ir-restawr tan-natura tinkludi mira legalment vinkolanti speċifika għall-Istati Membri biex ireġġgħu lura t-tnaqqis tal-popolazzjonijiet tal-pollinaturi sal-2030 u jiksbu żieda minn hemm ’il quddiem, u tinkludi metodu għall-monitoraġġ regolari tal-pollinaturi. Skont il-proposta tal-Kummissjoni, l-Istati Membri huma mistennija jissottomettu pjanijiet nazzjonali ta’ restawr lill-Kummissjoni li juru kif se jilħqu l-miri. Dawn ikunu meħtieġa wkoll jimmonitorjaw u jirrapportaw dwar il-progress.

Hija meħtieġa wkoll azzjoni għar-restawr tan-natura taħt l-art. F’Novembru 2021, il-Kummissjoni adottat l-istrateġija tal-UE dwar il-ħamrija għall-2030 (55). L-istrateġija tisħaq fuq l-importanza tal-bijodiversità tal-ħamrija għas-saħħa tal-ekosistema u tistabbilixxi azzjonijiet speċifiċi biex il-bijodiversità tal-ħamrija tinftiehem u tiġi protetta aħjar, inkluż permezz tal-Missjoni Orizzont Ewropa, Patt dwar il-Ħamrija għall-Ewropa (56). Il-waqfien u r-restawr tat-telf tal-bijodiversità tal-ħamrija huma aspett essenzjali tal-viżjoni tal-istrateġija biex tinkiseb ħamrija b’saħħitha sal-2050. Biex din il-viżjoni ssir realtà, fl-2023, il-Kummissjoni qed tippjana li tadotta proposta għal liġi dwar is-saħħa tal-ħamrija.

Il-politika agrikola komuni (PAK) il-ġdida għall-2023-2027 żiedet b’mod sinifikanti l-ambizzjoni ambjentali tagħha meta mqabbla mal-politika tal-passat. B’mod partikolari, din fiha sett ta’ kundizzjonijiet ambjentali li l-bdiewa kollha li jirċievu appoġġ mill-PAK iridu jissodisfaw (57), li jkopru madwar 90 % taż-żona agrikola fl-UE. Dawn il-kundizzjonijiet jinkludu l-“istandards għal kundizzjoni agrikola u ambjentali tajba tal-art” (KAAT), li bosta minnhom għandhom l-għan li jipproteġu u jirrestawraw il-bijodiversità. Pereżempju, il-bdiewa jridu jallokaw 4 % tal-art agrikola tagħhom għal karatteristiċi u żoni mhux produttivi, bħal sisien tal-ħaxix, għadajjar, ġmiem madwar l-għelieqi, strixxi tal-fjuri u raba’ mistrieħ — u dan japplika għall-bdiewa kollha li jirċievu kwalunkwe pagament tal-PAK skont iż-żona jew l-annimali. KAAT oħra tirrikjedi li l-bdiewa joħolqu biċċiet art ta’ lqugħ ħielsa mill-pestiċidi u ħielsa mill-fertilizzanti tul il-korsiji tal-ilma.

Minbarra dawn il-kundizzjonijiet, il-PAK tal-2023–2027 se tappoġġa lill-bdiewa li volontarjament iwettqu prattiki aktar sostenibbli. Din talloka kważi EUR 100 biljun — terz tal-baġit tal-PAK — biex tappoġġa din it-tranżizzjoni ambjentali u klimatika sal-2027. Sabiex jinkiseb dan, l-Istati Membri qed jipproponu ekoskemi ġodda li jikkonċentraw mill-inqas 25 % tal-baġit għall-pagamenti diretti, kif ukoll sett ta’ strumenti għall-iżvilupp rurali, li jallokaw mill-inqas 35 % tal-baġit għall-prattiki ambjentali (ara t-taqsima 3.3).

Fl-aħħar nett, fl-24 ta’ Jannar 2023, il-Kummissjoni Ewropea adottat il-komunikazzjoni “Patt ġdid għall-pollinaturi” (58) li tirrevedi l-Inizjattiva tal-UE dwar il-Pollinaturi tal-2018. Din twieġeb għal sejħiet dejjem akbar għal azzjoni, inkluż mill-Qorti Ewropea tal-Awdituri (59) u l-IĊE “Insalvaw lin-naħal u lill-bdiewa”, biex tittejjeb il-konservazzjoni tal-pollinaturi u jiġu indirizzati l-kawżi tat-tnaqqis tagħhom u l-konsegwenzi ta’ dan fuq is-sigurtà tal-ikel, is-saħħa tal-bniedem, il-kwalità tal-ħajja u l-ekosistemi. Din tibni fuq proċess komprensiv ta’ konsultazzjoni u ssegwi r-rieżami tal-Inizjattiva dwar il-Pollinaturi (60) li saret f’Mejju 2021. Ir-rieżami wera li, filwaqt l-inizjattiva tibqa’ għodda politika valida, għad iridu jingħelbu sfidi sinifikanti biex jitwaqqaf u jitreġġa’ lura t-tnaqqis tal-pollinaturi.

Il-patt il-ġdid għall-pollinaturi jistabbilixxi qafas ambizzjuż. Dan jinkludi 42 azzjoni biex jiġu indirizzati l-kawżi tat-tnaqqis tal-pollinaturi, jittejjeb l-għarfien u jiġu mmobilizzati l-atturi kollha fis-soċjetà. B’mod partikolari, għandu l-għan li:

| i) | joħloq sistema robusta għall-monitoraġġ tal-ispeċijiet ta’ pollinaturi u r-riskji li jiffaċċjaw; |
| --- | --- |

i)

joħloq sistema robusta għall-monitoraġġ tal-ispeċijiet ta’ pollinaturi u r-riskji li jiffaċċjaw;

| ii) | jimmappja ż-żoni ewlenin tad-dakkir u joħloq network ta’ kurituri ekoloġiċi — “Buzz Lines” — biex dawn iż-żoni jiġu konnessi b’mod xieraq; |
| --- | --- |

ii)

jimmappja ż-żoni ewlenin tad-dakkir u joħloq network ta’ kurituri ekoloġiċi — “Buzz Lines” — biex dawn iż-żoni jiġu konnessi b’mod xieraq;

| iii) | jippromwovi prattiki agrikoli li jirrispettaw il-pollinaturi skont il-PAK; |
| --- | --- |

iii)

jippromwovi prattiki agrikoli li jirrispettaw il-pollinaturi skont il-PAK;

| iv) | jimmitiga l-impatti tal-użu tal-pestiċidi fuq il-pollinaturi; |
| --- | --- |

iv)

jimmitiga l-impatti tal-użu tal-pestiċidi fuq il-pollinaturi;

| v) | jimmobilizza n-negozji u ċ-ċittadini, b’mod partikolari billi jappoġġa l-involviment taż-żgħażagħ u l-governanza parteċipattiva; u |
| --- | --- |

v)

jimmobilizza n-negozji u ċ-ċittadini, b’mod partikolari billi jappoġġa l-involviment taż-żgħażagħ u l-governanza parteċipattiva; u

| vi) | jippromwovi azzjoni biex tgħin lill-pollinaturi fil-livell nazzjonali, reġjonali u lokali. |
| --- | --- |

vi)

jippromwovi azzjoni biex tgħin lill-pollinaturi fil-livell nazzjonali, reġjonali u lokali.

Il-patt il-ġdid għall-pollinaturi jikkomplementa l-proposta tal-Kummissjoni għal liġi dwar ir-restawr tan-natura u jimplimenta l-impenn biex jitreġġa’ lura t-tnaqqis tal-pollinaturi selvaġġi sal-2030 stabbilit mill-istrateġija għall-bijodiversità.

3.3.   Talba taċ-ċittadini: Ir-riforma tal-agrikoltura billi tingħata prijorità lill-biedja fuq skala żgħira, diversa u sostenibbli, b’appoġġ għal żieda malajr fil-prattika agroekoloġika u organika, u li tippermetti taħriġ u riċerka indipendenti mill-bdiewa fuq il-biedja tal-pestiċidi u mingħajr OĠM.

Matul is-snin, il-PAK integrat dejjem aktar it-tħassib ambjentali permezz tal-użu ta’ strumenti ewlenin bħall-kundizzjonalità u l-miżuri agroambjentali. Kif imsemmi hawn fuq, il-politika l-ġdida għall-2023-2027 tieħu passi kbar biex tappoġġa t-tranżizzjoni lejn biedja sostenibbli u hija mistennija tagħmel kontribut sinifikanti għall-ambizzjonijiet tal-Istrateġiji mill-Għalqa sal-Platt u l-Istrateġija għall-Bijodiversità, u b’hekk tikkontribwixxi wkoll biex jiġu ssodisfati t-talbiet tal-inizjattiva taċ-ċittadini Ewropej. Abbażi ta’ valutazzjoni tal-kundizzjonijiet u l-ħtiġijiet lokali, l-Istati Membri ħejjew pjanijiet strateġiċi nazzjonali tal-PAK għall-perjodu 2023-2027 (minn hawn ’il quddiem il-“pjanijiet” (61)), li jispjegaw kif se jwasslu l-appoġġ biex jintlaħqu l-objettivi ekonomiċi, ambjentali u soċjali stabbiliti fl-ambitu tal-PAK.

3.3.1.   Appoġġ għal biedja fuq skala żgħira u diversa

Il-PAK tieħu aktar passi biex tikseb distribuzzjoni aktar ġusta tal-appoġġ għall-introjtu u timmira l-appoġġ lill-azjendi agrikoli li l-aktar jeħtiġuh, b’mod partikolari l-azjendi agrikoli żgħar u ta’ daqs medju. Din talloka kważi EUR 29 biljun fis-sena biex tindirizza d-diskrepanza persistenti bejn l-introjtu agrikolu u l-paga medja fl-ekonomija kollha, kif ukoll id-disparitajiet fl-introjtu bejn setturi agrikoli u tipi ta’ azjendi agrikoli differenti. Bdiewa iżgħar jistgħu jirċievu aktar appoġġ għall-introjtu permezz ta’ pagamenti komplementari li jqassmu mill-ġdid l-appoġġ għall-introjtu minn azjendi agrikoli akbar.

Il-PAK se tkompli tappoġġa s-settur tal-apikultura, b’kontribuzzjoni annwali tal-UE li tammonta għal EUR 60 miljun fil-pjanijiet kurrenti. Jista’ jingħata appoġġ għall-assistenza teknika, għat-taħriġ u għas-servizzi ta’ konsulenza, għar-riċerka, għall-analiżi fil-laboratorju dwar il-prodotti tal-apikultura u għat-telf tan-naħal, għall-promozzjoni u għall-kummerċjalizzazzjoni. Il-PAK tappoġġa wkoll investimenti biex tittejjeb il-produzzjoni, jiġu miġġielda l-pesti u l-mard u tiġi pprevenuta l-ħsara kkawżata minn kundizzjonijiet klimatiċi negattivi.

Fir-rigward tal-biedja diversa, il-PAK tappoġġa l-introjtu tal-bdiewa u tikkontribwixxi għall-bilanċ ġeografiku fl-UE billi żżomm l-agrikoltura f’żoni marġinali. Din tgħin biex tillimita l-ispeċjalizzazzjoni żejda u biex tevita l-konċentrazzjoni tal-produzzjoni fl-aktar żoni produttivi. Dan jgħin biex jinżamm livell ogħla ta’ diversità tas-sistemi tal-produzzjoni u tal-biedja fiż-żoni rurali.

3.3.2.   Appoġġ għal prattiki sostenibbli, agroekoloġiċi u organiċi

Il-pjanijiet tal-Istati Membri jinkludu l-miżuri li ġejjin li għandhom l-għan li jappoġġaw lill-bdiewa fit-tranżizzjoni lejn biedja reżiljenti u sostenibbli.

| — | B’mod ġenerali, il-valur fil-mira tal-UE (62) għas-sehem tal-art agrikola li għandha tiġi offruta appoġġ għat-tnaqqis fl-użu u r-riskju tal-pestiċidi huwa ta’ aktar minn 26 %. Il-bdiewa jistgħu japplikaw għal ekoskemi dwar il-ġestjoni integrata tal-pesti jew tipi oħra ta’ ġestjoni tal-pestiċidi. Dan jinkludi, pereżempju, il-projbizzjoni tal-kontroll kimiku tal-pesti (inkluż fi 15-il pjan) jew il-projbizzjoni jew il-limitazzjoni tal-użu tal-pestiċidi fi kwantità jew fiż-żmien (inkluż fi 17-il pjan). Sittax il-pjan jinkludu l-appoġġ taħt l-iżvilupp rurali, li jillimita l-użu tal-pestiċidi jew jipprojbixxih f’ċerti żoni ġeografiċi bħal żoni ta’ Natura 2000 jew żoni ta’ protezzjoni tal-ilma tax-xorb. Impenji oħra għall-iżvilupp rurali jikkonċernaw l-użu ta’ teknoloġiji ta’ preċiżjoni u prattiki tal-IPM, bħall-użu ta’ varjetajiet tradizzjonali jew tolleranti tal-għelejjel li jeħtieġu inqas pestiċidi, jew newbiet estensivi tal-għelejjel, li jnaqqsu l-probabbiltà ta’ infestazzjonijiet minn pesti. |
| --- | --- |

—

B’mod ġenerali, il-valur fil-mira tal-UE (62) għas-sehem tal-art agrikola li għandha tiġi offruta appoġġ għat-tnaqqis fl-użu u r-riskju tal-pestiċidi huwa ta’ aktar minn 26 %. Il-bdiewa jistgħu japplikaw għal ekoskemi dwar il-ġestjoni integrata tal-pesti jew tipi oħra ta’ ġestjoni tal-pestiċidi. Dan jinkludi, pereżempju, il-projbizzjoni tal-kontroll kimiku tal-pesti (inkluż fi 15-il pjan) jew il-projbizzjoni jew il-limitazzjoni tal-użu tal-pestiċidi fi kwantità jew fiż-żmien (inkluż fi 17-il pjan). Sittax il-pjan jinkludu l-appoġġ taħt l-iżvilupp rurali, li jillimita l-użu tal-pestiċidi jew jipprojbixxih f’ċerti żoni ġeografiċi bħal żoni ta’ Natura 2000 jew żoni ta’ protezzjoni tal-ilma tax-xorb. Impenji oħra għall-iżvilupp rurali jikkonċernaw l-użu ta’ teknoloġiji ta’ preċiżjoni u prattiki tal-IPM, bħall-użu ta’ varjetajiet tradizzjonali jew tolleranti tal-għelejjel li jeħtieġu inqas pestiċidi, jew newbiet estensivi tal-għelejjel, li jnaqqsu l-probabbiltà ta’ infestazzjonijiet minn pesti.

| — | Il-valur fil-mira tal-UE għall-appoġġ għall-konservazzjoni jew għar-restawr tal-bijodiversità huwa stmat li jilħaq 31 % taż-żona agrikola tal-UE (kważi 49,5 miljun ettaru). B’mod partikolari, se jiġi allokat appoġġ għal madwar 2,86 miljun ettaru għaż-żamma jew għall-preżervazzjoni tal-karatteristiċi tal-pajsaġġ, permezz ta’ ekoskemi jew tal-iżvilupp rurali. Tali karatteristiċi tal-pajsaġġ jinkludu ħabitats li jappoġġaw iċ-ċiklu tal-ħajja tal-pollinaturi. Għall-ekoskemi, dan jikkonċerna pereżempju t-tħawwil ta’ siġar u ta’ sisien tal-ħaxix (inkluż f’16-il pjan), iż-żamma tal-art mistrieħa (inkluż fi 17-il pjan) u l-ħolqien ta’ biċċiet art ta’ lqugħ mgħottija bil-ħaxix, bil-fjuri, u b’għelejjel li jipproduċu l-għasel (inkluż f’16-il pjan). Xi pjanijiet jinkludu l-appoġġ għall-iżvilupp rurali għall-karatteristiċi tal-pajsaġġ, inklużi l-istrixxi tal-fjuri fl-għelieqi jew fil-ġmiem madwar l-għelieqi. L-Istati Membri joffru wkoll appoġġ għall-investimenti biex jinħolqu karatteristiċi tal-pajsaġġ. Barra minn hekk, xi pjanijiet jappoġġaw iż-żamma ta’ sistemi ta’ produzzjoni agrikola tradizzjonali u ta’ pajsaġġi, bħal vinji ta’ varjetajiet tradizzjonali, ġonna bis-siġar tal-frott, jew artijiet bil-ħaxix naturali rikki fl-ispeċijiet li huma ġestiti b’użu limitat ħafna (jew bi projbizzjoni) ta’ pestiċidi kimiċi. Barra minn hekk, 13-il pjan jinkludu pagamenti għas-siti Natura 2000. |
| --- | --- |

—

Il-valur fil-mira tal-UE għall-appoġġ għall-konservazzjoni jew għar-restawr tal-bijodiversità huwa stmat li jilħaq 31 % taż-żona agrikola tal-UE (kważi 49,5 miljun ettaru). B’mod partikolari, se jiġi allokat appoġġ għal madwar 2,86 miljun ettaru għaż-żamma jew għall-preżervazzjoni tal-karatteristiċi tal-pajsaġġ, permezz ta’ ekoskemi jew tal-iżvilupp rurali. Tali karatteristiċi tal-pajsaġġ jinkludu ħabitats li jappoġġaw iċ-ċiklu tal-ħajja tal-pollinaturi. Għall-ekoskemi, dan jikkonċerna pereżempju t-tħawwil ta’ siġar u ta’ sisien tal-ħaxix (inkluż f’16-il pjan), iż-żamma tal-art mistrieħa (inkluż fi 17-il pjan) u l-ħolqien ta’ biċċiet art ta’ lqugħ mgħottija bil-ħaxix, bil-fjuri, u b’għelejjel li jipproduċu l-għasel (inkluż f’16-il pjan). Xi pjanijiet jinkludu l-appoġġ għall-iżvilupp rurali għall-karatteristiċi tal-pajsaġġ, inklużi l-istrixxi tal-fjuri fl-għelieqi jew fil-ġmiem madwar l-għelieqi. L-Istati Membri joffru wkoll appoġġ għall-investimenti biex jinħolqu karatteristiċi tal-pajsaġġ. Barra minn hekk, xi pjanijiet jappoġġaw iż-żamma ta’ sistemi ta’ produzzjoni agrikola tradizzjonali u ta’ pajsaġġi, bħal vinji ta’ varjetajiet tradizzjonali, ġonna bis-siġar tal-frott, jew artijiet bil-ħaxix naturali rikki fl-ispeċijiet li huma ġestiti b’użu limitat ħafna (jew bi projbizzjoni) ta’ pestiċidi kimiċi. Barra minn hekk, 13-il pjan jinkludu pagamenti għas-siti Natura 2000.

| — | Huwa disponibbli wkoll appoġġ għal sistemi tal-azjendi agrikoli sħaħ bħall-agroforestrija u l-agroekoloġija. Il-valur fil-mira tal-UE għall-appoġġ ta’ art afforestata ġdida, inklużi l-karatteristiċi tal-pajsaġġ agroforestali u tal-injam, huwa qrib is623 000 ettaru. |
| --- | --- |

—

Huwa disponibbli wkoll appoġġ għal sistemi tal-azjendi agrikoli sħaħ bħall-agroforestrija u l-agroekoloġija. Il-valur fil-mira tal-UE għall-appoġġ ta’ art afforestata ġdida, inklużi l-karatteristiċi tal-pajsaġġ agroforestali u tal-injam, huwa qrib is623 000 ettaru.

| — | Fil-biedja organika, l-użu tal-pestiċidi huwa strettament limitat għal lista ta’ prodotti li jeskludu l-pestiċidi sintetiċi (63). Il-PAK tippromwovi u tappoġġa ħafna l-biedja organika bħala mezz biex tgħin ħalli tintlaħaq il-mira tal-Istrateġija mill-Għalqa sal-Platt biex sal-2030 tinkiseb kopertura fil-livell tal-UE ta’ mill-inqas 25 % taż-żona agrikola tal-UE. L-Istati Membri kollha jappoġġaw kemm il-konverżjoni kif ukoll iż-żamma tal-biedja organika skont l-ekoskemi u/jew l-iżvilupp rurali. Fil-pjanijiet tagħhom, sitt Stati Membri inkludew miri nazzjonali għall-biedja organika sal-2027 u 14-il Stat Membru sal-2030. Dsatax-il Stat Membru għandhom l-għan li jżidu l-kopertura tagħhom b’mill-inqas 25 % meta mqabbla mal-2020 f’termini proporzjonali, u disgħa minn dawn l-Istati Membri għandhom l-għan li tal-inqas jirduppjaw is-sehem tagħhom. |
| --- | --- |

—

Fil-biedja organika, l-użu tal-pestiċidi huwa strettament limitat għal lista ta’ prodotti li jeskludu l-pestiċidi sintetiċi (63). Il-PAK tippromwovi u tappoġġa ħafna l-biedja organika bħala mezz biex tgħin ħalli tintlaħaq il-mira tal-Istrateġija mill-Għalqa sal-Platt biex sal-2030 tinkiseb kopertura fil-livell tal-UE ta’ mill-inqas 25 % taż-żona agrikola tal-UE. L-Istati Membri kollha jappoġġaw kemm il-konverżjoni kif ukoll iż-żamma tal-biedja organika skont l-ekoskemi u/jew l-iżvilupp rurali. Fil-pjanijiet tagħhom, sitt Stati Membri inkludew miri nazzjonali għall-biedja organika sal-2027 u 14-il Stat Membru sal-2030. Dsatax-il Stat Membru għandhom l-għan li jżidu l-kopertura tagħhom b’mill-inqas 25 % meta mqabbla mal-2020 f’termini proporzjonali, u disgħa minn dawn l-Istati Membri għandhom l-għan li tal-inqas jirduppjaw is-sehem tagħhom.

Fl-aħħar nett, dan l-aħħar, l-UE adottat esklużjoni ġdida mir-regoli tal-kompetizzjoni tal-UE (64) li tippermetti ftehimiet bejn produtturi ta’ prodotti agrikoli li jaġixxu waħedhom jew b’kooperazzjoni ma’ operaturi oħra mill-katina tal-provvista agroalimentari li għandhom l-għan li japplikaw standards ta’ sostenibbiltà ogħla minn dawk obbligati skont id-dritt tal-UE jew dak nazzjonali. Ftehimiet bħal dawn jistgħu jkunu fil-qasam tat-tnaqqis fl-użu tal-pestiċidi, il-protezzjoni u r-restawr tal-bijodiversità u l-ekosistemi kif ukoll objettivi ambjentali oħra, is-saħħa tal-annimali u l-benessri tal-annimali. Skont din id-dispożizzjoni, ir-restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni huma permessi sakemm ikunu indispensabbli għall-ilħuq tal-istandard ta’ sostenibbiltà previst. Dan jinvolvi li l-produtturi ta’ prodotti agrikoli jistgħu jibbenefikaw minn eż. rimunerazzjoni ogħla, ċertezza ta’ kwantità partikolari ta’ provvista jew promozzjoni tal-prodotti tagħhom minn atturi oħrajn fil-katina bi skambju għal titjib relatat mas-sostenibbiltà li jagħmlu.

3.3.3.   Il-possibbiltà ta’ taħriġ u riċerka indipendenti mill-bdiewa fuq il-biedja tal-pestiċidi u mingħajr OĠM

Il-parir lill-bdiewa f’din it-tranżizzjoni ekoloġika huwa kruċjali, peress li ħafna drabi jappoġġahom biex jimplimentaw tekniki ġodda, possibbilment bl-użu ta’ materjal ġdid, jew jimmaniġġaw ir-riżorsi u l-inputs b’mod effiċjenti. Il-maġġoranza tal-Istati Membri ppjanaw li jużaw il-finanzjament tal-PAK biex jappoġġaw is-servizzi ta’ konsulenza. L-Istati Membri jridu jiżguraw ukoll li l-parir mogħti jkun imparzjali u li l-konsulenti jkunu kwalifikati u mħarrġa kif xieraq u ma jkollhom l-ebda kunflitt ta’ interess. Is-Sistema tal-Għarfien u tal-Innovazzjoni Agrikoli (65) għandha l-għan li tiżgura li l-konsulenti jkunu konnessi mar-riċerka u informati dwar l-aħħar tekniki u prattiki innovattivi.

Il-Kummissjoni se tkompli tipprovdi appoġġ u tippromwovi, permezz tal-organizzazzjoni ta’ workshops u seminars, l-iskambju tal-aħjar prattiki fost l-Istati Membri u partijiet ikkonċernati oħra, permezz tan-Network tal-PAK (66). Dawn l-azzjonijiet se jinvolvu konsulenti li min-naħa tagħhom jistgħu jiggwidaw aħjar lill-bdiewa fil-prattika.

Fir-rigward tar-riċerka, fl-2024 il-programm Orizzont Ewropa tal-UE se jniedi sħubija (67) mal-Istati Membri biex tittejjeb il-bażi tal-għarfien u jiġu pprovduti soluzzjonijiet u għodod li se jsostnu t-tranżizzjoni agroekoloġika fl-Ewropa. Is-sħubija se tesplora kif l-agroekoloġija tista’ ssir l-istrument ewlieni biex jitnaqqas u jiġi eliminat gradwalment l-użu tal-pestiċidi fl-agrikoltura, u biex jiġi mmassimizzat il-kontribut tal-biedja għall-protezzjoni tal-bijodiversità u għar-restawr tan-natura. Barra minn hekk, Orizzont Ewropa qed jiffinanzja aktar minn 30 proġett ta’ riċerka, b’baġit ta’ mill-inqas EUR 200 miljun, dwar l-użu mnaqqas tal-pestiċidi fl-agrikoltura u prattiki agrikoli sostenibbli u li jirrispettaw il-pollinaturi bħall-agroekoloġija, il-biedja organika u r-restawr tas-servizzi tad-dakkir.

4.   KONKLUŻJONI

L-inizjattiva taċ-ċittadini Ewropej “Insalvaw lin-naħal u lill-bdiewa” tirrifletti t-tħassib pubbliku dwar is-sostenibbiltà ambjentali u soċjoekonomika tal-agrikoltura Ewropea. Il-Kummissjoni tilqa’ din l-inizjattiva u tirrikonoxxi l-importanza tagħha, b’mod partikolari peress li t-tibdil fil-klima u t-telf tal-bijodiversità jikkostitwixxu sfidi dejjem akbar għall-agrikoltura tal-Ewropa. Hija ttenni l-appelli li saru fil-Konferenza dwar il-Futur tal-Ewropa (68) li permezz tagħha ċ-ċittadini saħqu fuq il-ħtieġa ta’ produzzjoni tal-ikel sikura, sostenibbli, ġusta, responsabbli għall-klima, u affordabbli, li tirrispetta l-prinċipji tas-sostenibbiltà, l-ambjent, tissalvagwardja l-bijodiversità u l-ekosistemi, filwaqt li tiżgura s-sigurtà tal-ikel.

Mill-2019 ’il hawn, minn meta l-inizjattiva ġiet sottomessa u bdiet tiġbor l-appoġġ tagħha, il-Kummissjoni ħadet azzjonijiet ambizzjużi fl-ambitu tal-Patt Ekoloġiku Ewropew biex tiżgura s-sostenibbiltà tas-sistemi tal-ikel, inkluża l-Istrateġija mill-Għalqa sal-Platt tal-UE, l-istrateġija għall-bijodiversità u l-pjan ta’ azzjoni ta’ tniġġis żero għall-ilma, l-arja u l-ħamrija, flimkien mal-PAK. Meta jitqiesu flimkien, dawn il-miżuri jiffurmaw tweġiba komprensiva għat-talbiet li saru f’din l-inizjattiva.

Il-proposta għal regolament dwar l-użu sostenibbli ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti tistabbilixxi triq ambizzjuża biex jitnaqqas ir-riskju u l-użu ta’ pestiċidi kimiċi fl-agrikoltura tal-UE. Din issaħħaħ b’mod proporzjonat u bbilanċjat l-azzjoni li għaddejja biex jitnaqqas l-użu u r-riskju tal-pestiċidi kimiċi fl-ekosistemi terrestri u akkwatiċi u s-sistema tal-UE għall-awtorizzazzjoni tal-pestiċidi. Skont il-proposta tal-Kummissjoni, ir-regolament jiġi evalwat wara 4 snin.

Flimkien, il-proposta għal liġi dwar ir-restawr tan-natura u l-Patt il-ġdid għall-pollinaturi għandhom il-potenzjal li jkunu bidla fundamentali għall-konservazzjoni tal-pollinaturi fil-livell tal-UE. Dawn jgħollu l-livell ta’ ambizzjoni stabbilit skont l-istrateġija tal-UE għall-bijodiversità biex jitreġġa’ lura t-tnaqqis tal-popolazzjonijiet tal-pollinaturi sal-2030 u biex in-natura terġa’ tinġieb lura fl-art agrikola.

Il-pjanijiet tal-Istati Membri fl-ambitu tal-PAK se jappoġġaw lill-bdiewa, inkluż il-bdiewa b’azjenda agrikola żgħira, fit-tranżizzjoni lejn iż-żieda tas-sostenibbiltà u r-reżiljenza tas-sistemi tal-biedja matul l-2023–2027.

Minħabba dawn ir-raġunijiet, aktar milli jiġu proposti atti leġiżlattivi ġodda, il-prijorità hija li jiġi żgurat li l-proposti li bħalissa qed jiġu nnegozjati mill-koleġiżlaturi jiġu adottati malajr u mbagħad jiġu implimentati, flimkien mal-PAK. Il-Kummissjoni se tagħmel kull sforz biex tilħaq dak il-għan, u tħeġġeġ lill-atturi kkonċernati kollha biex jikkontribwixxu għalih. Aktar minn miljun dikjarazzjoni b’appoġġ għal din l-inizjattiva taċ-ċittadini huma sinjal ċar u inkoraġġiment li l-livell għoli ta’ ambizzjoni tal-proposti tal-Kummissjoni għandu jinżamm. Is-suċċess tal-Patt Ekoloġiku Ewropew fit-tmexxija ta’ din it-tranżizzjoni jiddependi mis-soċjetà kollha — inkluż iċ-ċittadini, il-bdiewa, in-negozji, ix-xjenzati, l-awtoritajiet pubbliċi, u l-istituzzjonijiet Ewropej.

---

(1)  Consolidated text: Regolament (UE) 2019/788 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ April 2019 dwar l-inizjattiva taċ-ċittadini EwropejTest b’relevanza għaż-ŻEE (ĠU L 130 17.5.2019, p. 55).

(2)  https://europa.eu/citizens-initiative/initiatives/details/2019/000016_mt

(3)  Minħabba li din l-IĊE ġiet sottomessa lill-Kummissjoni, segwew żewġ inizjattivi validi oħra li ġabu n-numru totali ta’ IĊE ta’ suċċess għal disgħa.

(4)  Deċiżjoni tal-Kummissjoni (UE) 2019/1566 tal-4 ta' Settembru 2019 dwar l-inizjattiva taċ-ċittadini proposta bl-isem “Insalvaw lin-naħal u lill-bdiewa! Lejn agrikoltura favur in-naħal għal ambjent b'saħħtu” (ĠU L 241 19.9.2019, p. 10).

(5)  L-inizjattiva bbenefikat minn estensjonijiet għall-perjodu ta’ ġbir skont ir-Regolament (UE) 2020/1042 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-15 ta' Lulju 2020 li jistabbilixxi miżuri temporanji dwar il-limiti ta’ żmien għall-istadji tal-ġbir, tal-verifika u tal-eżami previsti fir-Regolament (UE) 2019/788 dwar l-inizjattiva taċ-ċittadini Ewropej fid-dawl tat-tifqigħa tal-COVID-19 (ĠU L 231 17.7.2020, p. 7), Id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzojni tal-Kummissjoni (UE) 2020/2200 tas-17 ta’ Diċembru 2020 dwar l-estensjoni tal-perjodi għall-ġbir tad-dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ għal ċerti inizjattivi taċ-ċittadini Ewropej skont ir-Regolament (UE) 2020/1042 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU L 434 23.12.2020, p. 56) u Deċiżjoni ta’ Implimentazzojni tal-Kummissjoni (UE) 2021/360 tad-19 ta’ Frar 2021 dwar l-estensjoni tal-perjodi għall-ġbir tad-dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ għal ċerti inizjattivi taċ-ċittadini Ewropej skont ir-Regolament (UE) 2020/1042 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU L 69 26.2.2021, p. 9).

(6)  NAT/868-EESC-2022.

(7)  Il-Eurostat: Farm indicators by legal status of the holding, utilised agricultural area, type and economic size of the farm and NUTS2 region (2023).

(8)  Statistika annwali dwar l-għelejjel organiċi (ibbażata fuq data miġbura permezz tal-korpi ta’ ċertifikazzjoni organiċi tal-Istati Membri).

(9)  Il-Eurostat: Organic crop area by agricultural production methods and crops (2023).

(10)  Il-pestiċidi kimiċi jew iseħħu b’mod naturali jew ikunu magħmula mill-bniedem (pestiċidi sintetiċi). It-terminu “pestiċidi” f’din il-komunikazzjoni jirreferi għal prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti kif iddefiniti fir-Regolament (KE) Nru 1107/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal- 21 ta’ Ottubru 2009 dwar it-tqegħid fis-suq ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti u li jħassar id-Direttivi tal-Kunsill 79/117/KEE u 91/414/KEE (ĠU L 309 24.11.2009, p. 1), li jinkludu pestiċidi kimiċi (magħmula mill-bniedem jew iseħħu b’mod naturali bħal estratti tal-pjanti) u pestiċidi mhux kimiċi bħal mikroorganiżmi.

(11)  Pereżempju, predaturi naturali ta’ pesti, newba tal-għelejjel jew tnaqqija mekkanika. Ara eżempji oħra elenkati fil-prinċipji ta’ ġestjoni integrata tal-pesti fl-Anness III tad-Direttiva 2009/128/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal- 21 ta’ Ottubru 2009 li tistabbilixxi qafas għal azzjoni Komunitarja biex jinkiseb użu sostenibbli tal-pestiċidi (ĠU L 309 24.11.2009, p. 71).

(12)  Il-Eurostat: Pesticide sales by categorisation of active substances (2023).

(13)  SWD(2022) 284 final.

(14)  L-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent: European grassland butterfly indicator (2019).

(15)  https://ec.europa.eu/environment/nature/conservation/species/redlist

(16)  https://agriculture.ec.europa.eu/system/files/2022-10/market-presentation-honey_autumn2022_en.pdf

(17)  Il-Eurostat: Common bird indices (2022).

(18)  L-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent: State of nature in the EU.Results from reporting under the nature directives 2013-2018 (2020).

(19)  Il-ħabitats elenkati fl-Anness I tad-Id-Direttiva Tal-Kunsill 92/43/KEE tal-21 ta’ Mejju 1992 dwar il-konservazzjoni ta’ l-habitat naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa (ĠU L 206, 22.7.1992, p. 7).

https://ec.europa.eu/environment/nature/legislation/habitatsdirective/index_en.htm

(20)  COM(2023) 35 final.

(21)  COM(2019) 640 final.

(22)  https://agriculture.ec.europa.eu/common-agricultural-policy/cap-overview/cap-glance_en

(23)  COM(2020) 381 final.

(24)  COM(2020) 380 final.

(25)  COM(2021) 400 final.

(26)  COM(2022) 304 final.

(27)  COM(2022) 305 final.

(28)  https://www.cbd.int/article/cop15-final-text-kunming-montreal-gbf-221222

(29)  COM(2022) 133 final; COM(2022) 590 final; SWD(2023) 4 final.

(30)  Direttiva 2009/128/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal- 21 ta’ Ottubru 2009 li tistabbilixxi qafas għal azzjoni Komunitarja biex jinkiseb użu sostenibbli tal-pestiċidi (ĠU L 309 24.11.2009, p. 71).

(31)  https://europa.eu/citizens-initiative/initiatives/details/2017/000002_mt

(32)  Regolament (UE) 2019/1381 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta' Ġunju 2019 dwar it-trasparenza u s-sostenibbiltà tal-valutazzjoni tar-riskju tal-UE fil-katina alimentari u li jemenda r-Regolament (KE) Nru 178/2002, (KE) Nru 1829/2003, (KE) Nru 1831/2003, (KE) Nru 2065/2003, (KE) Nru 1935/2004, (KE) Nru 1331/2008, (KE) Nru 1107/2009, (UE) 2015/2283 u d-Direttiva 2001/18/KE (ĠU L 231, 6.9.2019, p. 1).

(33)  https://food.ec.europa.eu/plants/pesticides/sustainable-use-pesticides/farm-fork-targets-progress/eu-trends_en

(34)  Ara l-evalwazzjoni tal-SUD disponibbli fl-Anness 8 tal-SWD(2022) 170, il-Parti 2/2; Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva 2009/128/KE dwar l-użu sostenibbli tal-pestiċidi (2019); Rapport Speċjali tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri 05/2020: L-użu sostenibbli ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti: progress limitat fil-kejl u fit-tnaqqis tar-riskji:.

(35)  https://www.cbd.int/article/cop15-final-text-kunming-montreal-gbf-221222; ara l-Mira 7.

(36)  SWD(2022) 170 final.

(37)  https://agrilpm.eu

(38)  https://food.ec.europa.eu/plants/pesticides/micro-organisms_en

(39)  Regolament (KE) Nru 1107/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal- 21 ta’ Ottubru 2009 dwar it-tqegħid fis-suq ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti u li jħassar id-Direttivi tal-Kunsill 79/117/KEE u 91/414/KEE (ĠU L 309 24.11.2009, p. 1).

(40)  https://better-training-for-safer-food.ec.europa.eu/training/?redirect=0

(41)  https://food.ec.europa.eu/plants/pesticides_en

(42)  https://food.ec.europa.eu/plants/pesticides/approval-active-substances/renewal-approval/neonicotinoids_en

(43)  Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2022/686 tat-28 ta’ April 2022 li jemenda r-Regolamenti ta’ Implimentazzjoni (UE) 2015/1295 u (UE) Nru 540/2011 fir-rigward tal-kundizzjonijiet tal-approvazzjoni tas-sustanza attiva sulfoksaflor (ĠU L 126 29.4.2022, p. 18).

(44)  https://food.ec.europa.eu/plants/pesticides/protection-bees_en

(45)  Regolament tal-Kummissjoni (UE) 2023/334 tat-2 ta’ Frar 2023 li jemenda l-Annessi II u V tar-Regolament (KE) Nru 396/2005 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill fir-rigward tal-livelli massimi ta’ residwi għall-klotijanidin u t-tijametossam f’ċerti prodotti jew fuqhom (ĠU L 47 15.2.2023, p. 29).

(46)  Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2023/574 tat-13 ta’ Marzu 2023 li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-identifikazzjoni ta’ koformulanti inaċċettabbli fi prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti f’konformità mar-Regolament (KE) Nru 1107/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU L 75 14.3.2023, p. 7).

(47)  COM(2022) 540 final (li tbiddel id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, id-Direttiva dwar l-Istandards ta’ Kwalità Ambjentali u d-Direttiva dwar l-Ilma ta’ taħt l-Art).

(48)  Regolament (UE) 2022/2379 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ Novembru 2022 dwar l-istatistika dwar l-input u l-output agrikoli, li jemenda r-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 617/2008 u li jħassar ir-Regolamenti (KE) Nru 1165/2008, (KE) Nru 543/2009 u (KE) Nru 1185/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u d-Direttiva tal-Kunsill 96/16/KE (ĠU L 315 7.12.2022, p. 1).

(49)  Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2023/564 tal-10 ta’ Marzu 2023 fir-rigward tal-kontenut u l-format tar-rekords tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti miżmuma minn utenti professjonali skont ir-Regolament (KE) Nru 1107/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU L 74 13.3.2023, p. 4).

(50)  https://food.ec.europa.eu/safety/food-waste/eu-actions-against-food-waste/food-waste-reduction-targets_en

(51)  https://food.ec.europa.eu/horizontal-topics/farm-fork-strategy/legislative-framework_en

(52)  COM(2021) 141 final/2.

(53)  https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/12899-Nutrients-action-plan-for-better-management_mt

(54)  COM(2022) 304 final.

(55)  COM(2021) 699 final.

(56)  https://research-and-innovation.ec.europa.eu/funding/funding-opportunities/funding-programmes-and-open-calls/horizon-europe/eu-missions-horizon-europe/soil-health-and-food_en

(57)  Kwalunkwe appoġġ riċevut abbażi taż-żona tal-art jew tal-għadd ta’ annimali.

(58)  COM(2023) 35 final.

(59)  Ir-Rapport Speċjali 15/2020 tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri: Protezzjoni tal-pollinaturi selvaġġi fl-UE: l-inizjattivi tal Kummissjoni ma tawx ir-riżultati mixtieqa.

(60)  COM(2021) 261 final.

(61)  Hemm 28 pjan strateġiku tal-PAK: wieħed għal kull wieħed mis-27 Stat Membru tal-UE u tnejn għall-Belġju.

(62)  Is-somma tal-miri inklużi mill-Istati Membri kollha fil-pjanijiet strateġiċi tagħhom tal-PAK li għandhom jintlaħqusa tmiem il-perjodu tal-pjan strateġiku tal-PAK.

(63)  Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2021/1165 tal-15 ta’ Lulju 2021 li jawtorizza ċerti prodotti u sustanzi għall-użu fil-produzzjoni organika u li jistabbilixxi l-listi tagħhom (ĠU L 253 16.7.2021, p. 13).

(64)  L-Artikolu 210a tar-Regolament (UE) Nru 1308/2013 li jistabbilixxi organizzazzjoni komuni tas-swieq fi prodotti agrikoli, introdotta mir-Regolament (UE) 2021/2117 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-2 ta’ Diċembru 2021 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1308/2013 li jistabbilixxi organizzazzjoni komuni tas-swieq fi prodotti agrikoli, (UE) Nru 1151/2012 dwar skemi tal-kwalità għal prodotti agrikoli u oġġetti tal-ikel, (UE) Nru 251/2014 dwar id-definizzjoni, id-deskrizzjoni, il-preżentazzjoni, it-tikkettar u l-protezzjoni tal-indikazzjonijiet ġeografiċi tal-prodotti tal-inbid aromatizzat u (UE) Nru 228/2013 li jistabbilixxi miżuri speċifiċi għall-agrikoltura fir-reġjuni ultraperiferiċi tal-Unjoni (ĠU L 435 6.12.2021, p. 262).

(65)  L-Artikolu 15 tar-Regolament (UE) 2021/2115 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-2 ta’ Diċembru 2021 li jistabbilixxi regoli dwar l-appoġġ għall-pjanijiet strateġiċi li għandhom jitfasslu mill-Istati Membri skont il-Politika Agrikola Komuni (Pjanijiet Strateġiċi tal-PAK) u ffinanzjati mill-Fond Agrikolu Ewropew ta’ Garanzija (FAEG) u mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u li jħassar ir-Regolamenti (UE) Nru 1305/2013 u (UE) Nru 1307/2013 (ĠU L 435 6.12.2021, p. 1).

(66)  https://eu-cap-network.ec.europa.eu

(67)  https://research-and-innovation.ec.europa.eu/research-area/agriculture-forestry-and-rural-areas/ecological-approaches-and-organic-farming/partnership-agroecology_en

(68)  https://futureu.europa.eu/mt

---

IV Informazzjoni

INFORMAZZJONI MINN ISTITUZZJONIJIET, KORPI, UFFIĊĊJI U AĠENZIJI TAL-UNJONI EWROPEA

Il-Kummissjoni Ewropea

| 28.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 148/13 |
| --- | --- | --- | --- |

28.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 148/13

---

Rata tal-kambju tal-euro (1)

Is-27 ta' April 2023

(2023/C 148/02)

1 euro =

| | Munita | Rata tal-kambju |
| --- | --- | --- |
| USD | Dollaru Amerikan | 1,1042 |
| JPY | Yen Ġappuniż | 147,16 |
| DKK | Krona Daniża | 7,4538 |
| GBP | Lira Sterlina | 0,88428 |
| SEK | Krona Żvediża | 11,3805 |
| CHF | Frank Żvizzeru | 0,9862 |
| ISK | Krona Iżlandiża | 149,70 |
| NOK | Krona Norveġiża | 11,7140 |
| BGN | Lev Bulgaru | 1,9558 |
| CZK | Krona Ċeka | 23,512 |
| HUF | Forint Ungeriż | 373,58 |
| PLN | Zloty Pollakk | 4,5900 |
| RON | Leu Rumen | 4,9390 |
| TRY | Lira Turka | 21,4528 |
| AUD | Dollaru Awstraljan | 1,6672 |
| CAD | Dollaru Kanadiż | 1,5041 |
| HKD | Dollaru ta’ Hong Kong | 8,6679 |
| NZD | Dollaru tan-New Zealand | 1,7940 |
| SGD | Dollaru tas-Singapor | 1,4749 |
| KRW | Won tal-Korea t’Isfel | 1 480,87 |
| ZAR | Rand ta’ l-Afrika t’Isfel | 20,1452 |
| CNY | Yuan ren-min-bi Ċiniż | 7,6454 |
| IDR | Rupiah Indoneżjan | 16 252,57 |
| MYR | Ringgit Malażjan | 4,9280 |
| PHP | Peso Filippin | 61,526 |
| RUB | Rouble Russu | |
| THB | Baht Tajlandiż | 37,664 |
| BRL | Real Brażiljan | 5,5532 |
| MXN | Peso Messikan | 20,0182 |
| INR | Rupi Indjan | 90,3185 |

Munita

Rata tal-kambju

USD

Dollaru Amerikan

1,1042

JPY

Yen Ġappuniż

147,16

DKK

Krona Daniża

7,4538

GBP

Lira Sterlina

0,88428

SEK

Krona Żvediża

11,3805

CHF

Frank Żvizzeru

0,9862

ISK

Krona Iżlandiża

149,70

NOK

Krona Norveġiża

11,7140

BGN

Lev Bulgaru

1,9558

CZK

Krona Ċeka

23,512

HUF

Forint Ungeriż

373,58

PLN

Zloty Pollakk

4,5900

RON

Leu Rumen

4,9390

TRY

Lira Turka

21,4528

AUD

Dollaru Awstraljan

1,6672

CAD

Dollaru Kanadiż

1,5041

HKD

Dollaru ta’ Hong Kong

8,6679

NZD

Dollaru tan-New Zealand

1,7940

SGD

Dollaru tas-Singapor

1,4749

KRW

Won tal-Korea t’Isfel

1 480,87

ZAR

Rand ta’ l-Afrika t’Isfel

20,1452

CNY

Yuan ren-min-bi Ċiniż

7,6454

IDR

Rupiah Indoneżjan

16 252,57

MYR

Ringgit Malażjan

4,9280

PHP

Peso Filippin

61,526

RUB

Rouble Russu

THB

Baht Tajlandiż

37,664

BRL

Real Brażiljan

5,5532

MXN

Peso Messikan

20,0182

INR

Rupi Indjan

90,3185

---

(1)  Sors: rata tal-kambju ta' referenza ppubblikata mill-Bank Ċentrali Ewropew.

---

Il-Qorti tal-Awdituri

| 28.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 148/14 |
| --- | --- | --- | --- |

28.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 148/14

---

Rapport speċjali 10/2023

“L-Azzjoni preparatorja fuq ir-riċerka dwar id-difiża – Xi tagħlimiet ittieħdu, iżda l-valur bħala testbed għal żieda fl-infiq tal-UE fuq id-difiża tnaqqas minħabba restrizzjonijiet ta’ żmien u minħabba riżultati limitati”

(2023/C 148/03)

Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri ppubblikat ir-rapport speċjali 10/2023 tagħha: “L-Azzjoni preparatorja fuq ir-riċerka dwar id-difiża – Xi tagħlimiet ittieħdu, iżda l-valur bħala testbed għal żieda fl-infiq tal-UE fuq id-difiża tnaqqas minħabba restrizzjonijiet ta’ żmien u minħabba riżultati limitati”.

Ir-rapport jista’ jiġi kkonsultat direttament jew imniżżel minn fuq is-sit web tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri: https://www.eca.europa.eu/en/publications/sr-2023-10

---

| 28.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 148/15 |
| --- | --- | --- | --- |

28.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 148/15

---

Rapport Speċjali 11/2023

“Appoġġ mill-UE għad-diġitalizzazzjoni tal-iskejjel – Investimenti sinifikanti, iżda l-Istati Membri jonqsilhom fokus strateġiku fl-użu tal-finanzjament mogħti mill-UE”

(2023/C 148/04)

Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri ppubblikat ir-rapport speċjali 11/2023 tagħha: “Appoġġ mill-UE għad-diġitalizzazzjoni tal-iskejjel – Investimenti sinifikanti, iżda l-Istati Membri jonqsilhom fokus strateġiku fl-użu tal-finanzjament mogħti mill-UE”

Ir-rapport jista’ jiġi kkonsultat direttament jew imniżżel minn fuq is-sit web tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri: https://www.eca.europa.eu/mt/Pages/DocItem.aspx?did=63783

---

INFORMAZZJONI MILL-ISTATI MEMBRI

| 28.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 148/16 |
| --- | --- | --- | --- |

28.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 148/16

---

Komunikazzjoni tal-Kummissjoni skont l-Artikolu 17(5) tar-Regolament (KE) Nru 1008/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli komuni għall-operat ta’ servizzi tal-ajru fil-Komunità

Stedina għall-preżentazzjoni tal-offerti fir-rigward tal-operat ta’ servizzi tal-ajru skedati f’konformità mal-obbligi ta’ servizz pubbliku

(Test b'rilevanza għaż-ŻEE)

(2023/C 148/05)

| Stat Membru | Spanja |
| --- | --- |
| Rotta kkonċernata | Menorca-Madrid |
| Perjodu ta’ validità tal-kuntratt | Mill-1 ta’ Novembru 2023 sat-30 ta’ April 2024 u
  Mill-1 ta’ Novembru 2024 sat-30 ta’ April 2025 |
| Skadenza għall-preżentazzjoni tal-offerti | Mhux qabel xahrejn wara d-data tal-pubblikazzjoni ta’ dan l-avviż |
| L-indirizz minn fejn jistgħu jinkisbu t-test u kwalunkwe informazzjoni jew dokumentazzjoni oħra marbuta mal-obbligi tas-servizz pubbliku. | Ministerio de Transportes, Movilidad y Agenda Urbana





  Dirección General de Aviación Civil |
| Subdirección General de Transporte Aéreo |
| Paseo de la Castellana 67 |
| 28071 Madrid |
| SPANJA |

Stat Membru

Spanja

Rotta kkonċernata

Menorca-Madrid

Perjodu ta’ validità tal-kuntratt

Mill-1 ta’ Novembru 2023 sat-30 ta’ April 2024 u

Mill-1 ta’ Novembru 2024 sat-30 ta’ April 2025

Skadenza għall-preżentazzjoni tal-offerti

Mhux qabel xahrejn wara d-data tal-pubblikazzjoni ta’ dan l-avviż

L-indirizz minn fejn jistgħu jinkisbu t-test u kwalunkwe informazzjoni jew dokumentazzjoni oħra marbuta mal-obbligi tas-servizz pubbliku.

Ministerio de Transportes, Movilidad y Agenda Urbana

Dirección General de Aviación Civil

Subdirección General de Transporte Aéreo

Paseo de la Castellana 67

28071 Madrid

SPANJA

Tel. +34 915977837

Faks +34 915978643

Email: osp.dgac@mitma.es

---

| 28.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 148/17 |
| --- | --- | --- | --- |

28.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 148/17

---

Komunikazzjoni tal-Kummissjoni skont l-Artikolu 17(5) tar-Regolament (KE) Nru 1008/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli komuni għall-operat ta’ servizzi tal-ajru fil-Komunità

Stedina għall-preżentazzjoni tal-offerti rigward l-operat ta’ servizzi tal-ajru skedati f’konformità mal-obbligi tas-servizz pubbliku

(Test b'rilevanza għaż-ŻEE)

(2023/C 148/06)

| Stat Membru | Il-Greċja |
| --- | --- |
| Rotot ikkonċernati | Ateni – Kozani – Kastoria
  Corfu – Aktio – Kefalonia – Zakynthos
  Limnos – Mytilini – Chios – Samos – Rhodos
  Thessaloniki – Corfu
  Tessaloniki – Kalamata
  Rhodos – Karpathos – Kasos – Siteia
  Rhodos – Kastelorizo
  Rhodos – Kos - Kalymnos –Leros - Astypalaia |
| Il-perjodu ta’ validità tal-kuntratt | Mill-1.11.2023 sal-31.10.2027 |
| Skadenza għall-preżentazzjoni tal-offerti | 61 jum wara d-data tal-pubblikazzjoni tal-avviż tal-obbligi tas-servizz pubbliku |
| L-indirizz minn fejn jistgħu jinkisbu mingħajr ħlas it-test tas-sejħa għall-offerti u kwalunkwe informazzjoni rilevanti u/jew dokumentazzjoni marbuta mal-offerta pubblika u mal-obbligu ta’ servizz pubbliku | L-Awtorità ta’ l-Avjazzjoni Ċivili Ellenika
  Direttorat Ġenerali għas-Sorveljanza Ekonomika u għall-Appoġġ Amministrattiv
  L-Ajruport Internazzjonali ta’ Ateni, Bini 45,
  P.O. 190 19, P.O. 190 19, Spata, IL-GREĊJA
  Tel. +30 210 3541313, 3541333
  Indirizzi tal-posta elettronika: info@hcaa.gov.gr , gd.ecfin@hcaa.gov.gr , m.savvidou@hcaa.gov.gr , a5.c@hcaa.gov.gr
  Sit web: https://hcaa.gov.gr/
  Kull korrispondenza, talbiet għal informazzjoni, dokumentazzjoni u offerti relatati ma’ din il-kompetizzjoni tal-offerti għandhom jiġu ppreżentati lis-Sit web tal-Portal tal-akkwist elettroniku fuq www.promitheus.gov.gr |

Stat Membru

Il-Greċja

Rotot ikkonċernati

Ateni – Kozani – Kastoria

Corfu – Aktio – Kefalonia – Zakynthos

Limnos – Mytilini – Chios – Samos – Rhodos

Thessaloniki – Corfu

Tessaloniki – Kalamata

Rhodos – Karpathos – Kasos – Siteia

Rhodos – Kastelorizo

Rhodos – Kos - Kalymnos –Leros - Astypalaia

Il-perjodu ta’ validità tal-kuntratt

Mill-1.11.2023 sal-31.10.2027

Skadenza għall-preżentazzjoni tal-offerti

61 jum wara d-data tal-pubblikazzjoni tal-avviż tal-obbligi tas-servizz pubbliku

L-indirizz minn fejn jistgħu jinkisbu mingħajr ħlas it-test tas-sejħa għall-offerti u kwalunkwe informazzjoni rilevanti u/jew dokumentazzjoni marbuta mal-offerta pubblika u mal-obbligu ta’ servizz pubbliku

L-Awtorità ta’ l-Avjazzjoni Ċivili Ellenika

Direttorat Ġenerali għas-Sorveljanza Ekonomika u għall-Appoġġ Amministrattiv

L-Ajruport Internazzjonali ta’ Ateni, Bini 45,

P.O. 190 19, P.O. 190 19, Spata, IL-GREĊJA

Tel. +30 210 3541313, 3541333

Indirizzi tal-posta elettronika: info@hcaa.gov.gr , gd.ecfin@hcaa.gov.gr , m.savvidou@hcaa.gov.gr , a5.c@hcaa.gov.gr

Sit web: https://hcaa.gov.gr/

Kull korrispondenza, talbiet għal informazzjoni, dokumentazzjoni u offerti relatati ma’ din il-kompetizzjoni tal-offerti għandhom jiġu ppreżentati lis-Sit web tal-Portal tal-akkwist elettroniku fuq www.promitheus.gov.gr

---

| 28.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 148/18 |
| --- | --- | --- | --- |

28.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 148/18

---

Komunikazzjoni tal-Kummissjoni skont l-Artikolu 16(4) tar-Regolament (KE) Nru 1008/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli komuni għall-operat ta’ servizzi tal-ajru fil-Komunità

Obbligi ta’ servizz pubbliku fir-rigward tas-servizzi tal-ajru skedati

(Test b'rilevanza għaż-ŻEE)

(2023/C 148/07)

| Stat Membru | IL-GREĊJA |
| --- | --- |
| Rotot Ikkonċernati | | Ateni – Kozani – Kastoria |

Stat Membru

IL-GREĊJA

Rotot Ikkonċernati

Ateni – Kozani – Kastoria

| | Corfu – Aktio – Kefalonia – Zakynthos |
| --- | --- |

Corfu – Aktio – Kefalonia – Zakynthos

| | Limnos – Mytilini – Chios – Samos – Rhodos |
| --- | --- |

Limnos – Mytilini – Chios – Samos – Rhodos

| | Thessaloniki – Corfu |
| --- | --- |

Thessaloniki – Corfu

| | Tessaloniki – Kalamata |
| --- | --- |

Tessaloniki – Kalamata

| | Rhodos – Karpathos – Kasos – Siteia |
| --- | --- |

Rhodos – Karpathos – Kasos – Siteia

| | Rhodos – Kastelorizo |
| --- | --- |

Rhodos – Kastelorizo

| | Rhodos – Kos - Kalymnos –Leros - Astypalaia |
| --- | --- |

Rhodos – Kos - Kalymnos –Leros - Astypalaia

Data tad-dħul fis-seħħ tal-obbligi tas-servizz pubbliku

1 ta’ Novembru 2023

L-indirizz minn fejn jistgħu jinkisbu mingħajr ħlas it-test u kwalunkwe informazzjoni u/jew dokumentazzjoni rilevanti marbuta mal-obbligu tas-servizz pubbliku

L-Awtorità ta’ l-Avjazzjoni Ċivili Ellenika

Direttorat Ġenerali għas-Sorveljanza Ekonomika u

għall-Appoġġ Amministrattiv

| L-Ajruport Internazzjonali ta’ Ateni, Bini 45, |
| --- |
| P.O. 190 19, P.O. 190 19, Spata, IL-GREĊJA |

L-Ajruport Internazzjonali ta’ Ateni, Bini 45,

P.O. 190 19, P.O. 190 19, Spata, IL-GREĊJA

Tel. +30 210 3541313, 3541327, 3541349, 3541333

Indirizzi tal-posta elettronika: info@hcaa.gov.gr, gd.ecfin@hcaa.gov.gr , a4.a@hcaa.gov.gr , pso@hcaa.gov.gr

Sit web: https://hcaa.gov.gr/

---