# Iris Oifigiúil C 157/3 Be

| | ISSN 1977-107X |
| --- | --- |
| Iris Oifigiúil
  an Aontais Eorpaigh | C 157 |
| | |
| An t-eagrán Gaeilge | Faisnéis agus Fógraí | 663 Bealtaine 2023 |

ISSN 1977-107X

Iris Oifigiúil

an Aontais Eorpaigh

C 157

An t-eagrán Gaeilge

Faisnéis agus Fógraí

663 Bealtaine 2023

---

| Clár | Leathanach |
| --- | --- |
| | I   Rúin, moltaí agus tuairimí |
| | RÚIN |
| | Coiste na Réigiún |
| | An 153ú seisiún iomlánach de CnaR, 2023. 02. 08. – 2023. 02. 09. |
| 2023/C 157/01 | Rún ó Choiste Eorpach na Réigiún maidir le freagairt na gcathracha agus na réigiún ar an ngéarchéim fuinnimh: i dtreo fíor-Aontas Fuinnimh Eorpach | 1 |
| | TUAIRIMÍ |
| | Coiste na Réigiún |
| | An 153ú seisiún iomlánach de CnaR, 2023. 02. 08. – 2023. 02. 09. |
| 2023/C 157/02 | Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — an dul chun cinn i gcur chun feidhme na SDGanna | 6 |
| 2023/C 157/03 | Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — Tuarascáil athbhreithnithe ar chur chun feidhme na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta | 12 |
| 2023/C 157/04 | Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — Tús áite a thabhairt do dhaoine, fás inbhuanaithe cuimsitheach a áirithiú, leas a bhaint as acmhainneacht na réigiún is forimeallaí san Aontas | 18 |
| 2023/C 157/05 | Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — timpeallacht chumasúcháin a chruthú don gheilleagar sóisialta: an dearcadh áitiúil agus réigiúnach | 23 |
| 2023/C 157/06 | Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — An Straitéis Eorpach um Chúram | 28 |
| 2023/C 157/07 | Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — ioncam íosta leordhóthanach le haghaidh cuimsiú sóisialta: an dearcadh áitiúil agus réigiúnach | 33 |
| 2023/C 157/08 | Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — Dlí an Aontais maidir le hathchóiriú an dúlra | 38 |

Clár

Leathanach

I   Rúin, moltaí agus tuairimí

RÚIN

Coiste na Réigiún

An 153ú seisiún iomlánach de CnaR, 2023. 02. 08. – 2023. 02. 09.

2023/C 157/01

Rún ó Choiste Eorpach na Réigiún maidir le freagairt na gcathracha agus na réigiún ar an ngéarchéim fuinnimh: i dtreo fíor-Aontas Fuinnimh Eorpach

1

TUAIRIMÍ

Coiste na Réigiún

An 153ú seisiún iomlánach de CnaR, 2023. 02. 08. – 2023. 02. 09.

2023/C 157/02

Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — an dul chun cinn i gcur chun feidhme na SDGanna

6

2023/C 157/03

Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — Tuarascáil athbhreithnithe ar chur chun feidhme na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta

12

2023/C 157/04

Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — Tús áite a thabhairt do dhaoine, fás inbhuanaithe cuimsitheach a áirithiú, leas a bhaint as acmhainneacht na réigiún is forimeallaí san Aontas

18

2023/C 157/05

Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — timpeallacht chumasúcháin a chruthú don gheilleagar sóisialta: an dearcadh áitiúil agus réigiúnach

23

2023/C 157/06

Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — An Straitéis Eorpach um Chúram

28

2023/C 157/07

Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — ioncam íosta leordhóthanach le haghaidh cuimsiú sóisialta: an dearcadh áitiúil agus réigiúnach

33

2023/C 157/08

Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — Dlí an Aontais maidir le hathchóiriú an dúlra

38

---

| | III   Gníomhartha ullmhúcháin |
| --- | --- |
| | Coiste na Réigiún |
| | An 153ú seisiún iomlánach de CnaR, 2023. 02. 08. – 2023. 02. 09. |
| 2023/C 157/09 | Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — Straitéisí réigiúnacha chun dul in oiriúint don talmhaíocht ísealcharbóin | 58 |
| 2023/C 157/10 | Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — Spás Eorpach Sonraí Sláinte | 64 |
| 2023/C 157/11 | Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — Ionstraim Éigeandála an Mhargaidh Aonair | 82 |

III   Gníomhartha ullmhúcháin

Coiste na Réigiún

An 153ú seisiún iomlánach de CnaR, 2023. 02. 08. – 2023. 02. 09.

2023/C 157/09

Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — Straitéisí réigiúnacha chun dul in oiriúint don talmhaíocht ísealcharbóin

58

2023/C 157/10

Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — Spás Eorpach Sonraí Sláinte

64

2023/C 157/11

Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — Ionstraim Éigeandála an Mhargaidh Aonair

82

---

| GA | |
| --- | --- |

GA

---

I Rúin, moltaí agus tuairimí

RÚIN

Coiste na Réigiún

An 153ú seisiún iomlánach de CnaR, 2023. 02. 08. – 2023. 02. 09.

| 3.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 157/1 |
| --- | --- | --- | --- |

3.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 157/1

---

Rún ó Choiste Eorpach na Réigiún maidir le freagairt na gcathracha agus na réigiún ar an ngéarchéim fuinnimh: i dtreo fíor-Aontas Fuinnimh Eorpach

(2023/C 157/01)

TÁ COISTE EORPACH NA RÉIGIÚN (CnaR),

| — | ag féachaint don Phlean REPowerEU ón gCoimisiún Eorpach an 18 Bealtaine 2022 (1); |
| --- | --- |

—

ag féachaint don Phlean REPowerEU ón gCoimisiún Eorpach an 18 Bealtaine 2022 (1);

| — | ag féachaint do Rialachán (AE) 2022/1032 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Meitheamh 2022 lena leasaítear Rialacháin (AE) 2017/1938 agus (CE) Uimh. 715/2009 i dtaca le stóráil gáis (2); |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Rialachán (AE) 2022/1032 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Meitheamh 2022 lena leasaítear Rialacháin (AE) 2017/1938 agus (CE) Uimh. 715/2009 i dtaca le stóráil gáis (2);

| — | ag féachaint do Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe maidir le laghdú ar éileamh ar ghás (3); |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe maidir le laghdú ar éileamh ar ghás (3);

| — | ag féachaint don togra le haghaidh Rialachán ón gComhairle maidir le hidirghabháil éigeandála chun aghaidh a thabhairt ar phraghsanna arda fuinnimh (4); |
| --- | --- |

—

ag féachaint don togra le haghaidh Rialachán ón gComhairle maidir le hidirghabháil éigeandála chun aghaidh a thabhairt ar phraghsanna arda fuinnimh (4);

| — | ag féachaint don togra le haghaidh Rialachán ón gComhairle lena bhfeabhsaítear an dlúthpháirtíocht trí chomhordú níos fearr a dhéanamh ar cheannacháin gháis, trí mhalartuithe gáis thar theorainneacha agus trí thagarmharcanna praghais iontaofa (5); |
| --- | --- |

—

ag féachaint don togra le haghaidh Rialachán ón gComhairle lena bhfeabhsaítear an dlúthpháirtíocht trí chomhordú níos fearr a dhéanamh ar cheannacháin gháis, trí mhalartuithe gáis thar theorainneacha agus trí thagarmharcanna praghais iontaofa (5);

| — | ag féachaint do na conclúidí a ghlac an Chomhairle Eorpach an 15 Nollaig 2022 (6); |
| --- | --- |

—

ag féachaint do na conclúidí a ghlac an Chomhairle Eorpach an 15 Nollaig 2022 (6);

| — | ag féachaint don Rialachán (AE) 2022/2578 ón gComhairle an 22 Nollaig 2022 lena mbunaítear sásra ceartúcháin margaidh chun saoránaigh agus an geilleagar a chosaint ar phraghsanna as cuimse ard (7); |
| --- | --- |

—

ag féachaint don Rialachán (AE) 2022/2578 ón gComhairle an 22 Nollaig 2022 lena mbunaítear sásra ceartúcháin margaidh chun saoránaigh agus an geilleagar a chosaint ar phraghsanna as cuimse ard (7);

| — | ag féachaint do Rialachán (AE) 2022/2577 ón gComhairle an 22 Nollaig 2022 lena leagtar síos creat chun dlús a chur le himscaradh fuinnimh in-athnuaite (8); |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Rialachán (AE) 2022/2577 ón gComhairle an 22 Nollaig 2022 lena leagtar síos creat chun dlús a chur le himscaradh fuinnimh in-athnuaite (8);

| — | ag féachaint don Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 5 Deireadh Fómhair 2022 maidir le freagairt an Aontais ar an méadú ar phraghsanna fuinnimh san Eoraip (9). |
| --- | --- |

—

ag féachaint don Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 5 Deireadh Fómhair 2022 maidir le freagairt an Aontais ar an méadú ar phraghsanna fuinnimh san Eoraip (9).

Ról chathracha agus réigiúin an Aontais Eorpaigh mar cheannródaithe sa ghéarchéim fuinnimh

| 1. | ag leagan béim ar fhreagrachtaí dlíthiúla agus ról na 1,2 milliún ceannaire áitiúil agus réigiúnach a thagann as na 90 000 baile agus sráidbhaile, na 900 cathair agus na 280 réigiún san Aontas maidir le dul i ngleic leis an ngéarchéim fuinnimh trí fhóirithint eacnamaíoch agus shóisialta a chur ar fáil do theaghlaigh leochaileacha agus d’fhiontair bheaga agus mheánmhéide (FBManna). Ainneoin na praghsanna fuinnimh a bheith ag ardú go tapa agus ráta ard boilscithe a bheith ann, tá seirbhísí riachtanacha á gcur ar fáil fós ag na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha agus tá bearta déanta acu freisin chun coigilteas fuinnimh, leanúnachas gnó in earnáil an fhuinnimh agus pleananna teagmhasacha a áirithiú d’fhonn athléimneacht fuinnimh a neartú; |
| --- | --- |

1.

| 2. | ag aithint na n-iarrachtaí a rinne an Coimisiún Eorpach agus Parlaimint na hEorpa, iarrachtaí nach bhfacthas a leithéid riamh cheana, chun bearta práinneacha a chur i ngníomh; á thabhairt dá aire, áfach, nach bhfuil an tacaíocht atá ag teastáil ó na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha láithreach bonn á tabhairt dóibh leis na tionscnaimh atá ann faoi láthair; |
| --- | --- |

2.

| 3. | ag iarraidh ar Uachtaránacht na Sualainne ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh cur leis na hiarrachtaí iontacha a rinne Uachtaránacht na Seice agus dlús a chur le glacadh na dtograí reachtacha sin sa phacáiste “Oiriúnach do 55” nár glacadh go fóill agus a áirithiú go mbeidh reachtaíocht an Aontais oiriúnach dá feidhm chun gur féidir dul i ngleic leis an ngéarchéim fuinnimh, agus na tuairimí ábhartha ó CnaR á gcur san áireamh leis sin (10); |
| --- | --- |

3.

| 4. | ag leagan béim air go bhfuil spriocanna níos uaillmhianaí glactha ag roinnt mhaith cathracha agus réigiún ná mar atá glactha ag rialtais náisiúnta ina gcuid pleananna náisiúnta fuinnimh agus aeráide (PNFAnna); ag iarraidh ar na Ballstáit uile páirt ghníomhach a thabhairt do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha maidir le hathbhreithniú agus nuashonrú na PNFAnna in 2023 i gcomhréir le hAirteagal 11 den Rialachán maidir le Rialachas (11); |
| --- | --- |

4.

| 5. | á iarraidh go ndéanfaí na tionscnaimh éagsúla fuinnimh agus aeráide AE (12) a chomhchuibhiú agus a shimpliú ar dhóigh níos fearr agus go gcuirfí an tacaíocht airgeadais agus theicniúil is gá ar fáil do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha; |
| --- | --- |

5.

Dlús a chur leis an aistriú chuig fuinneamh glan sna cathracha agus sna réigiúin d’fhonn fíor-Aontas Fuinnimh Eorpach a bhunú

| 6. | á chur in iúl gur cúis an-mhór bhuartha dó gur nár éirigh le COP 27 UNFCCC an laghdú ar astaíochtaí gás ceaptha teasa ar fud an domhain a mhéadú agus dlús a chur leis agus gur theip air achainí a dhéanamh go gcuirfí deireadh le húsáid breoslaí iontaise de réir a chéile; á chur i bhfáth, in ainneoin gur den tábhacht dlús a chur leis an aistriú chuig fuinneamh glan agus gan bheith spleách ar bhreoslaí iontaise, gur cuidiú fós iad na foinsí fuinnimh ísealcharbóin le fuinneamh cobhsaí inacmhainne a chur ar fáil mar chuid de mheascán fuinnimh gach Ballstáit; |
| --- | --- |

6.

| 7. | á iarraidh go mbunófaí fíor-Aontas Fuinnimh Eorpach ina mbeadh margadh atá idirnasctha go maith agus atá go hiomlán comhtháite ar fud an Aontais, agus córas rialachais dea-fheidhmiúil ina chroílár de. Má táthar chun comhtháthú iomlán a ráthú, beidh ar na Ballstáit é a ghlacadh orthu féin soláthar fuinnimh leordhóthanach láidir a áirithiú ionas nach mbeadh Ballstáit eile thíos le ganntanas sa táirgeadh agus le praghsanna arda; |
| --- | --- |

7.

| 8. | ag athdhearbhú a ríthábhachtaí atá bunphrionsabal na héifeachtúlachta fuinnimh agus gur geal leis an iarracht atá ar bun chun bearta coigilte fuinnimh a chur chun cinn ar an uile leibhéal ar fud an Aontais; á thabhairt dá aire, bíodh is nach bhfuil beart ar bith tugtha isteach ag Ballstáit áirithe go fóill chun tomhaltas gáis agus leictreachais i dteaghlaigh, i ngnólachtaí nó i gcomhlachtaí poiblí a laghdú (13), go bhfuil a lán cathracha ar fud an Aontais páirteach anois san fheachtas “Cities Energy Saving Sprint”, feachtas lena dtugtar isteach bearta coigilte fuinnimh maidir le téamh, soilsiú, soghluaisteacht, múscailt feasachta, agus eile; |
| --- | --- |

8.

| 9. | den bharúil nár cheart na bearta sin a bheith teoranta don ghéarchéim reatha amháin; ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach togra a thabhairt isteach maidir le neamhthuilleamaíocht fuinnimh d’fhonn coigilteas fuinnimh a chuíchóiriú i ngach réimse beartais; á éileamh go gcuirfí chun cinn athruithe suntasacha iompraíochta agus go gcúiteofaí go leormhaith iad; |
| --- | --- |

9.

| 10. | ag iarraidh an athuair ar an gCoimisiún Eorpach agus ar na Ballstáit tacú le hionaid ilfhreastail a bhunú ar an leibhéal réigiúnach agus ar an leibhéal áitiúil chun borradh a chur faoi infheistíochtaí i dtógáil atá tíosach ar fhuinneamh, in aisfheistiú foirgneamh agus i dtionscadail um choigilteas fuinnimh agus aird á tabhairt san am céanna ar phrionsabail Bauhaus Eorpaigh Nua; ag iarraidh ar na Ballstáit cistí REPowerEU a leithdháileadh chun na críche sin, agus iad a úsáid i gcomhar leis an mBanc Eorpach Infheistíochta; |
| --- | --- |

10.

| 11. | á chur in iúl gur údar sásaimh dó an comhaontú maidir le nósanna imeachta céadaithe níos tapa le haghaidh tionscadail fuinnimh in-athnuaite; ag iarraidh ar na Ballstáit dul i gcomhar leis na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha agus leis na pobail áitiúla chun cosaint an chomhshaoil a áirithiú agus chun glacadh sóisialta a chothú; á thabhairt dá aire gur den phráinn nósanna imeachta meara riaracháin a cheapadh agus deireadh a chur le constaicí maorlathacha ar shuiteáil foinsí in-athnuaite fuinnimh i dtithe faoin tuath; ag leagan béim ar an bhfíoras go bhfuil acmhainneacht mhór sna ceantair thuaithe ó thaobh táirgeadh fuinnimh in-athnuaite de, lena n-áirítear úsáid inbhuanaithe bithmhaise foraoise mar fhuinneamh in-athnuaite, agus go mba chun leas na gceantair sin é dá mbeadh nascacht mhéadaithe acu leis an eangach agus deiseanna nua fostaíochta ar fáil, go háirithe do dhaoine óga agus do mhná; |
| --- | --- |

11.

| 12. | á chur in iúl gur díol sásaimh dó an comhaontú maidir le cosc a chur ar innill dócháin inmheánaigh a úsáideann breoslaí iontaise i ngluaisteáin nua paisinéirí agus veaineanna nua ó 2035 ar aghaidh. á chur chun suntais go bhfuil gá le breoslaí malartacha, inacmhainne agus inrochtana agus, dá réir sin, le stáisiúin athbhreoslaithe agus athluchtaithe ar fud réigiúin uile an Aontais; á chur i bhfáth go bhfuil sé á iarraidh ag Comhaontas Réigiúin an Tionscail Gluaisteán in CnaR go mbeadh sásra um aistriú cóir ann chun tacú le struchtúr socheacnamaíoch na réigiún ina bhfuil tábhacht mhór leis an tionscal gluaisteán agus an tionscal soláthair gluaisteán; |
| --- | --- |

12.

| 13. | ag tathant ar an gCoimisiún Eorpach agus ar na Ballstáit forbairt bonneagair tarchuir leictreachais idirnáisiúnta agus idir-réigiúnaigh a éascú sa chaoi is gur féidir an leictreachas a ghintear ó acmhainní in-athnuaite éagsúla a chomhroinnt, ar acmhainní iad atá le fáil den chuid is mó i réigiúin éagsúla ag brath ar na dálaí aeráide agus na saintréithe atá acu. Dá mhéid is féidir leictreachas atá ar fáil i gceantair iargúlta a tharchur ó cheantar amháin go ceantar eile, is ea is lú na tréimhsí neamh-infhaighteachta a bhíonn ann agus is ea is fusa córais leictreachais a bhainistiú, rud a réitíonn an bealach do ghiniúint leictreachais atá go hiomlán in-athnuaite; |
| --- | --- |

13.

| 14. | á thabhairt chun cuimhne a phráinní atá sé soghluaisteacht uirbeach agus tuaithe a fhorbairt agus a dhícharbónú; á iarraidh go ndéanfaí bearta móra d’fhonn bonneagar sábháilte agus ath-leithdháileadh spáis phoiblí i limistéir uirbeacha a chur chun cinn; á chur chun suntais go bhfuil creat solúbtha de dhíth ar na réigiúin agus na cathracha, go háirithe a mhéid a bhaineann le hathbhreithniú na dtreoirlínte maidir le hoibleagáidí seirbhíse poiblí; |
| --- | --- |

14.

| 15. | ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach, sa chomhthéacs sin, treoirthionscadal comhpháirteach soláthair phoiblí a sheoladh chun busanna hidrigine a chur ar fáil i roinnt cathracha san Aontas agus sna ceantair máguaird, agus an tionscadal sin a leathnú chuig cathracha agus réigiúin eile ar fud an Aontais ag an gcéad chéim eile; |
| --- | --- |

15.

| 16. | ag leagan béim air gur minic an-chostas ag baint le réitigh fuinnimh ghlain i gcónaí agus gur minic a ghlacann nósanna imeachta infheistíochta le haghaidh tionscadail fuinnimh ghlain go leor ama agus a bhíonn roinnt mhaith maorlathais i gceist leo; á iarraidh go ndéanfaí tograí ní b’uaillmhianaí chun go mbeidh réitigh fuinnimh in-athnuaite ar an rogha is fusa agus is saoire dá bhfuil ar fáil ar an margadh agus, dá réir sin, ar an rogha is inrochtana do theaghlaigh ar ioncam íseal; |
| --- | --- |

16.

| 17. | ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach agus ar na Ballstáit sciar de chistí REPowerEU a úsáid chun saoráidí tacaíochta a cheapadh bunaithe ar an tSaoráid um Chathracha na hEorpa (EUCF) (14), agus é mar aidhm aige sin cistí díreacha a chur ar fáil do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha chun pleananna infheistíochta atá oiriúnach don mhargadh a fhorbairt, go háirithe d’údaráis bheaga agus mheánmhéide agus dóibh siúd a bhfuil bacainní struchtúracha sa tslí ar a n-aistriú fuinnimh, agus chun tacú le tógáil agus athchóiriú tithíochta atá éifeachtúil ó thaobh fuinnimh de, agus go sonrach i gceantair thuaithe. á éileamh freisin go dtabharfaí deontais fhlaithiúla do na teaghlaigh leochaileacha sin nach féidir leo costais tosaigh a íoc; |
| --- | --- |

17.

| 18. | á mholadh gan tuilleadh tograí a thabhairt isteach chun acmhainní a aistriú ó CSIE chuig an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta ar mhaithe leis an bPlean REPowerEU a mhaoiniú; ag cur i gcoinne aon iarracht acmhainní a bhaint de na réigiúin óir thiocfadh sé sin salach ar phrionsabail an Aontais, go háirithe prionsabal na coimhdeachta gníomhaí agus na comhaontuithe atá i bhfeidhm maidir le bainistíocht chomhroinnte; |
| --- | --- |

18.

| 19. | á iarraidh go mbeadh lámh ag na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha i ndréachtú chaibidlí nua REPowerEU de phleananna na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta chun féachaint chuige go maoineofar leis na caibidlí sin tionscadail straitéiseacha arna bhforbairt ag na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha agus in éineacht leo, mar aon le bonneagar trasteorann nua; |
| --- | --- |

19.

| 20. | ag aithint go raibh tionchar díreach dearfach ag na bearta dlúthpháirtíochta fuinnimh ar phraghsanna fuinnimh cheana; á chur in iúl go bhfuil sé i bhfabhar Ardán an Aontais Eorpaigh um Cheannach Fuinnimh a neartú; |
| --- | --- |

20.

| 21. | ag tnúth leis an athbhreithniú ar an Treoir maidir le dearadh an mhargaidh leictreachais; ag súil leis go mbeidh bearta inti chun an nasc idir praghsanna gáis agus leictreachais a laghdú go leibhéal atá i gcomhréir leis an méid gáis a úsáidtear chun leictreachas a ghiniúint; |
| --- | --- |

21.

| 22. | ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach aitheantas a thabhairt don cheart atá ag pobail fuinnimh, ag táirgeoirí is tomhaltóirí agus ag údaráis áitiúla baint a bheith acu le soláthar áitiúil leictreachais in-athnuaite ach gan iad a bheith ina soláthraí miondíola lánrialáilte, agus a áirithiú go mbeidh cearta rochtana comhionanna ag na gníomhaithe neamhghairmiúla margaidh sin ar an eangach; |
| --- | --- |

22.

| 23. | á chur i bhfáth nach foláir gur gníomhaíochtaí sealadach a bheadh in aon ghníomhaíochtaí gearrthéarmacha a dhéanfaí, amhail cur le hallmhairí gáis nádúrtha leachtaithe (GNL) agus nár cheart staideanna gaibhnithe breise a chruthú dá mbarr. á chur i bhfios go láidir gur cheart infheistíochtaí bonneagair a bheith “réidh chun gás glas a áireamh iontu”, i dtreo gur féidir ullmhú don aeráidneodracht le hidrigin in-athnuaite agus breoslaí in-athnuaite eile; |
| --- | --- |

23.

| 24. | á iarraidh an athuair ar an gCoimisiún Eorpach agus ar na comhreachtóirí infheistíochtaí sa taighde agus sa nuálaíocht a mhéadú, lena n-áirítear i réitigh aeráidneodracha, san athbhreithniú ar an gcreat airgeadais ilbhliantúil atá ar na bacáin, amhail na misin Eorpacha “Cathracha Aeráidneodracha Cliste” agus “An tOiriúnú don Athrú Aeráide”, agus na Comhpháirtíochtaí le haghaidh Nuálaíocht Réigiúnach, agus línte nua cistiúcháin a fhorbairt chun cuibhreannais phríobháideacha phoiblí d’fhoirgnimh agus réitigh aeráidneodracha ar leibhéal an cheantair a éascú, agus an méid sin a bheith i gcomhréir le prionsabail Bauhaus Eorpach Nua; |
| --- | --- |

24.

| 25. | ag cur béim air gur deis atá sa ghéarchéim fuinnimh atá ann faoi láthair chun cur go mór leis an leictriú agus le táirgeadh na hidrigine in-athnuaite, maille le tacaíocht bhreise a thabhairt d’fhorbairt teicneolaíochtaí nuálacha amhail gabháil, úsáid agus stóráil carbóin (CCUS) mar réitigh ghlana chun an geilleagar a dhícharbónú; ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach tacú le hinfheistíochtaí na n-údarás áitiúil agus réigiúnach i mbonneagair hidrigine in-athnuaite trí bhíthin an bhainc hidrigine atá le teacht trí leas a bhaint as na dea-chleachtais atá in úsáid cheana ar an leibhéal réigiúnach agus an leibhéal áitiúil agus trína chur chun cinn go macasamhlófaí iad ar fud an Aontais; |
| --- | --- |

25.

| 26. | á chur i bhfios go bhfuil infheistíochtaí i bhforbairt scileanna agus in uas-sciliú fhoireann na n-údarás áitiúil agus réigiúnach riachtanach má táthar chun dlús a chur leis an aistriú glas agus an t-aistriú digiteach; ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach agus ar na Ballstáit tionscnamh faoi leith a sheoladh a mbeidh an raon feidhme sin aige faoi chuimsiú Bhliain Eorpach na Scileanna 2023; |
| --- | --- |

26.

Dul i ngleic leis an mbochtaineacht fuinnimh agus soghluaisteachta gan réigiún, cathair ná saoránach ar bith a fhágáil ar lár

| 27. | á chur in iúl gur saoth leis tionchar sóisialta na ngéarchéimeanna fuinnimh agus bia ar shaoránaigh agus ar FBManna; ag iarraidh ar na Ballstáit go léir cuspóir soiléir a leagan síos maidir leis an mbochtaineacht fuinnimh a laghdú ina gcuid PNFA; ag iarraidh ar na Ballstáit bearta comhtháite a fhorbairt ar fud na mbeartas fuinnimh agus sóisialta chun dul i ngleic leis an mbochtaineacht fuinnimh agus deireadh a chur léi, ag tógáil freisin ar an taithí a fuarthas leis an bhFaireachlann Eorpach um an mbochtaineacht fuinnimh agus an Mol Comhairleach maidir leis an bhFuinneamhbhochtaineacht; |
| --- | --- |

27.

| 28. | ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach agus ar na comhreachtóirí a áirithiú go mbeidh pacáiste láidir sóisialta agus bearta athdháilte cothroma ag gabháil le hionstraimí beartais nua agus ionstraimí atá ann cheana chun an bealach a réiteach d’aistriú cóir fuinnimh, go háirithe do theaghlaigh leochaileacha agus do dhaoine óga. Sa bhreis ar chur chun feidhme beartas aistrithe fuinnimh, amhail athchóirithe atá tíosach ar fhuinneamh nó cur in úsáid fuinnimh in-athnuaite, cuirfear tacaíocht shóisialta, theicniúil agus airgeadais ar fáil a bheidh spriocdhírithe go leormhaith chun cuimsitheacht na mbeart sin a éascú; |
| --- | --- |

28.

| 29. | á chur chun suntais go bhfuil tionchar níos mó ar bhonn comhréireach ag an ngéarchéim fuinnimh ar mhná; á iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach féachaint chuige nach ndéantar aon idirdhealú ó thaobh inscne de leis na sásraí tacaíochta atá aige lena áirithiú nach mbeidh tuilleadh neamhionannas inscne ann mar thoradh orthu; |
| --- | --- |

29.

| 30. | á chur in iúl gur geal leis, i dtaca leis sin de, gur bunaíodh rannchuidithe dlúthpháirtíochta sealadacha chun barrachas ioncaim san earnáil fuinnimh a athdháileadh ar chustaiméirí deiridh; ag iarraidh ar na Ballstáit cistí spriocdhírithe a chur ar fáil do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha chun dul i ngleic leis an mbochtaineacht fuinnimh agus an bhochtaineacht soghluaisteachta ar an leibhéal áitiúil; |
| --- | --- |

30.

| 31. | á chur chun suntais gur mó an tionchar a bhíonn ag an ngéarchéim fuinnimh ar theaghlaigh ar ioncam íseal i gceantair thuaithe a mbíonn orthu carranna a úsáid chun teacht ar sheirbhísí bunriachtanacha; ag leagan béim air go bhfuiltear ag súil leis go dtiocfaidh laghdú ar neamhionannais spásúla agus an bhochtaineacht soghluaisteachta de thoradh forbairtí san iompar poiblí; |
| --- | --- |

31.

| 32. | ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach réitigh phráinneacha a chur ar fáil do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha i gcás nach leor an tacaíocht ó rialtais náisiúnta; á áitiú nach gcuirfí infheistíochtaí spriocdhírithe a bhaineann leis an ngéarchéim fuinnimh san áireamh i ríomhanna easnaimh faoi rialacha fioscacha; |
| --- | --- |

32.

| 33. | ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach na naisc idir an margadh fuinnimh agus an margadh talmhaíochta a lagú d’fhonn déine fuinnimh sa táirgeadh talmhaíochta a mhaolú; ag tathant ar an gCoimisiún chomh maith athchóiriú cuimsitheach struchtúrach a dhéanamh ar an gcóras bia sa dóigh is go gcuirfear deireadh le hamhantraíocht ar mhargaí idirnáisiúnta, go méadófar an rialáil agus go dtabharfar tuilleadh cosanta d’ioncam feirmeoirí; |
| --- | --- |

33.

| 34. | á iarraidh go gcuirfeadh an Coimisiún Eorpach múiríniú chun cinn mar an úsáid is fearr bithmhaise chun leasachán orgánach a tháirgeadh agus, ar an gcaoi sin, spleáchas ar leasacháin shintéiseacha ó ghás nádúrtha agus ón ola a laghdú, ar choinníoll nach mbeidh tionchar diúltach ag an teicneolaíocht arna roghnú chuige sin ar cháilíocht an aeir; ag tathant ar an gCoimisiún freisin samhlacha táirgthe atá níos tíosaí ar fhuinneamh a chur chun cinn, cuir i gcás talmhaíocht chaomhantais inbhuanaithe, agus béim a leagan san am céanna ar an dá ról atá ag táirgeoirí bithmhaise ina gcáil mar úsáideoirí ionchasacha bithmhaise ar féidir leo freastal ar a riachtanais fuinnimh féin; |
| --- | --- |

34.

| 35. | á chur chun suntais go bhféadfadh éileamh méadaithe ar bhithbhreoslaí cur leis an ngéarchéim bia; ag moladh don Choimisiún Eorpach agus do na Ballstáit tús áite a thabhairt d’úsáid táirgí talmhaíochta chun críoch bia; |
| --- | --- |

35.

| 36. | den tuairim gur cheart ionstraimí agus cleachtais airgeadais an Aontais atá ann cheana a fhorbairt tuilleadh agus a oiriúnú do chásanna éagsúla le go bhféadfar sineirgí a aimsiú idir na cláir éagsúla (15); ag tarraingt aird, i ndáil leis sin, ar na dúshláin faoi leith atá le sárú ag na réigiúin tuaithe agus na réigiúin a bhfuil míbhuntáistí geografacha acu; |
| --- | --- |

36.

| 37. | á chur in iúl gur údar sásaimh dó an togra ón gCoimisiún a rinneadh faoi chuimsiú phlean tionsclaíochta an Chomhaontaithe Ghlais chun creat sealadach i gcás géarchéime agus aistrithe a dhéanamh den chreat sealadach géarchéime um státchabhair. Ar an dóigh sin, chuirfí borradh faoi infheistíochtaí chun fuinneamh in-athnuaite a chur i bhfeidhm ar bhonn níos tapa. Is éard a bheadh i gceist leis sin infheistíochtaí a dhreasú arbh é an toradh orthu laghdú suntasach ar astaíochtaí trí fhoráil a dhéanamh maidir le huasteorainneacha cabhrach níos airde agus ríomhanna simplithe cabhrach, maille le tacaíocht do dhícharbónú an tionscail agus do tháirgeadh an trealaimh is gá chun an aeráidneodracht a bhaint amach faoi 2050; i bhfách, den chuid is mó, leis an gcur chuige chun solúbthacht níos mó a thabhairt do na Ballstáit agus d’údaráis fhonáisiúnta chun tacú le bearta i bpríomhearnálacha an aistrithe chuig geilleagar dícharbónaithe, amhail hidrigin in-athnuaite, feidhmíocht fuinnimh foirgneamh, gabháil agus stóráil carbóin agus feithiclí astaíochtaí nialasacha; |
| --- | --- |

37.

| 38. | ag leagan béim air, áfach, nach foláir saobhadh a eascraíonn as rialacha scaoilte maidir leis an státchabhair a sheachaint a mhéid is féidir agus nach mór don Choimisiún a dhícheall a dhéanamh chun freastal ar éilimh éagsúla na mBallstát. Mura ndéantar sin, d’fhéadfadh tuilleadh ilroinnte teacht chun cinn sa mhargadh aonair i ngeall ar chumas éagsúil airgeadais na mBallstát chun tacú le gnólachtaí, rud a chuirfeadh difríochtaí críochacha in olcas; |
| --- | --- |

38.

| 39. | á thabhairt le fios go bhfuil sé faoi réir chun leanúint de thacaíocht a thabhairt do scaipeadh agus macasamhlú dea-chleachtas agus do chur chun feidhme na mbeart fuinnimh tríd an tionscnamh de chuid CnaR “An Comhaontú Glas ar an Leibhéal Áitiúil” agus, go háirithe, tríd an Lámhleabhar um an gComhaontú Glas ar an Leibhéal Áitiúil a fhorbairt ar bhonn leanúnach; |
| --- | --- |

39.

| 40. | tiomanta an comhar i ndáil le slándáil fuinnimh agus inacmhainneacht lena chomharsana ar an leibhéal áitiúil agus an leibhéal réigiúnach a threisiú; |
| --- | --- |

40.

| 41. | ag athdhearbhú a achainí ar an gCoimisiún CnaR a thabhairt isteach sa Ghrúpa Comhordúcháin um an mBochtaineacht Fuinnimh agus Tomhaltóirí Leochaileacha mar chomhpháirtí institiúideach; á chur in iúl go bhfuil sé ullamh chun rannchuidiú leis an gcomhar idirinstitiúideach sin trína mheitheal um an gComhaontú Glas ar an Leibhéal Áitiúil; |
| --- | --- |

41.

| 42. | ag treorú dá Uachtarán an rún seo a chur ar aghaidh chuig an gCoimisiún Eorpach, chuig Parlaimint na hEorpa, chuig Uachtaránacht na Sualainne agus Uachtaránacht na Spáinne ar Chomhairle an Aontais agus chuig Uachtarán na Comhairle Eorpaí. |
| --- | --- |

42.

An Bhruiséil, an 9 Feabhra 2023.

Uachtarán Choiste Eorpach na Réigiún

Vasco ALVES CORDEIRO

---

(1)  COM(2022) 230 final.

1

(2)  IO L 173, 30.6.2022, lch. 17.

2

(3)  IO L 206, 8.8.2022, lch. 1.

3

(4)  COM (2022) 473 final.

4

(5)  COM (2022) 549 final.

5

(6)  https://www.consilium.europa.eu/media/60872/2022-12-15-euco-conclusions-en.pdf

6

(7)  IO L 335, 29.12.2022, lch. 36.

7

(8)  IO L 335, 29.12.2022, lch. 45.

8

(9)  https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-9-2022-0347_EN.html

9

(10)  Féach na tuairimí ó CnaR arb é is ábhar dóibh na hathbhreithnithe ar an Treoir maidir le hÉifeachtúlacht Fuinnimh, ar an Treoir maidir le Fuinneamh In-athnuaite, ar an Treoir maidir le Feidhmíocht Fuinnimh Foirgneamh agus ar chreat an Aontais chun margaí gáis a dhícharbónú.

10

(11)  Luaitear in Airteagal 11 den Rialachán maidir le Rialachas go ndéanfaidh gach Ballstát idirphlé il-leibhéil maidir leis an aeráid agus an fuinneamh ina mbeidh na húdaráis áitiúla agus geallsealbhóirí ábhartha eile in ann a bheith rannpháirteach agus plé a dhéanamh ar ghnóthú chuspóir aeráidneodrachta an Aontais a leagtar amach in Airteagal 2 den Rialachán.

11

(12)  Mar shampla: Cúnant na Méaraí don Aeráid agus don Fhuinneamh, na misin Eorpacha “Cathracha Aeráidneodracha Cliste” agus “An tOiriúnú don Athrú Aeráide”, an Comhshocrú Aeráide Eorpach, Fuinneamh Glan d’Oileáin an Aontais, i measc nithe eile.

12

(13)  Saving-Energy-for-Europe-Ex.Summary.pdf (eeb.org).

13

(14)  EUCF – Home (eucityfacility.eu).

14

(15)  Féach an tuairim ó CnaR Aistriú cóir agus inbhuanaithe i gcomhthéacs na réigiún atá dian ar ghual agus ar fhuinneamh (IO C 498, 30.12.2022, lch. 36).

15

Aistriú cóir agus inbhuanaithe i gcomhthéacs na réigiún atá dian ar ghual agus ar fhuinneamh

---

TUAIRIMÍ

Coiste na Réigiún

An 153ú seisiún iomlánach de CnaR, 2023. 02. 08. – 2023. 02. 09.

| 3.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 157/6 |
| --- | --- | --- | --- |

3.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 157/6

---

Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — an dul chun cinn i gcur chun feidhme na SDGanna

(2023/C 157/02)

TÁ COISTE EORPACH NA RÉIGIÚN (CnaR),

1.

á chur i bhfáth go bhfuil tiomantas sna réigiún agus sna cathracha do na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe (SDGanna), rud is coincheap uilíoch chun an domhan a dhéanamh níos cothroime, níos córa, níos cuimsithí, níos inbhuanaithe agus níos athléimní, agus tá sé á chur i bhfáth chomh maith a thábhachtaí atá na réigiúin agus na cathracha do théarnamh inbhuanaithe na hEorpa agus don fhás inbhuanaithe go fadtéarmach;

2.

á thabhairt chun suntais gur gníomhach an ról atá aige ar leibhéal na hEorpa sna SDGanna. Is céim thábhachtach eile a bhí ann anuraidh nuair a glacadh an Tuairim CnaR ar Na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe a aimsiú faoi 2030 i gcomhréir leis na Conclúidí Comhairle a glacadh i mí Mheithimh 2021, agus ní mór tuilleadh gníomhaíochtaí a chur sna sála air;

3.

á chur i bhfáth go bhfuil Clár Oibre 2030 buailte le leathshlí sa chéim cur chun feidhme, agus á chur i bhfios go gcreideann sé gur mór an fónamh atá le baint as na SDGanna, chun comhleanúnachas na mbeartas agus an chuimsitheacht a chur chun cinn ar gach leibhéal rialachais go sonrach;

4.

á chur in iúl gurb oth leis na spriocanna forbartha inbhuanaithe (SDGanna) a bheith á gcur ar gcúl de shliocht ar an bpaindéim, ar an gcogadh san Úcráin, ar an méadú ar an mboilsciú, ar an ngéarchéim fuinnimh san Eoraip, agus ar treochtaí nach iad le tamall anuas, á chur i bhfáth gur cúis imní dó lagú a bheith ag teacht ar an ngníomhaíocht ar son na haeráide agus gur cúis imní dó fós riosca na bochtaineachta a bheith ag méadú, rud atá ag tarlú i measc na ngrúpaí leochaileacha go háirithe, sin agus i measc shliocht na n-imirceach agus na dteifeach; ag athdhearbhú, áfach, go dtacaíonn sé le fócas ar na SDGanna ar leibhéal an Aontais, ar an leibhéal náisiúnta, ar an leibhéal réigiúnach agus ar an leibhéal áitiúil, i gcomhréir leis na leibhéil inniúlachta éagsúla atá ann i ngach cás faoi seach;

5.

den tuairim gur cheart breathnú ar gach iarracht agus ar gach tionscnamh atá ann chun géarchéimeanna a leigheas mar dheis chun cuidiú leis na SDGanna a chur chun feidhme agus chun spreagadh eile a thabhairt don phróiseas sin;

6.

á dhearbhú gurb iad na SDGanna an t-aon treoirphlean iomlánaíoch don todhchaí, plean a d’fhéadfadh cothromaíocht a chur in iolrú na gcreat ar gach leibhéal – Comhaontú Pháras, Pleananna Náisiúnta Téarnaimh agus Athléimneachta (NRRPanna) faoin tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (RRF), an Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch, Comhaontú Glas an Aontais, an Clár Oibre Uirbeach nua, etc.; á chur i bhfáth, thairis sin amach, gur rud iomlánaíoch uilíoch atá sna SDGanna, rud a chuimsíonn an eolaíocht, an geilleagar, an pholaitíocht, an tsochaí shibhialta agus na saoránaigh uile ar gach leibhéal rialachais;

7.

ag iarraidh go mbeadh an tAontas níos rannpháirtí san obair, agus ag iarraidh go mbeadh straitéis fhoriomlán ann chun na SDGanna a chur chun feidhme; ag tarraingt aird ar ról agus ar acmhainní na n-údarás áitiúil agus réigiúnach (LRAnna) agus ar an easnamh tagairtí do na SDGanna agus don ghné chríochach sna pleananna náisiúnta, easnamh atá le lua faraor;

8.

á thabhairt chun suntais go bhfuil méadú ag teacht ar líon na gcathracha agus na réigiún san Eoraip a bhfuil SDGanna á n-úsáid acu chun tacú lena straitéis fhoriomlán fáis/téarnaimh, agus nach mór an ghné chríochach sin a chur san áireamh i rannchuidiú an Aontais le Cruinniú Mullaigh na Náisiún Aontaithe maidir le Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe i mí Mheán Fómhair 2023; á rá go gcreideann sé gur cheart straitéisí nua chun na SDGanna a chur chun feidhme a bheith bunaithe ar chur chuige ón mbun aníos, ós féidir leis na leibhéil áitiúla agus réigiúnacha seasamh níos cuimsithí a ghlacadh, go háirithe i leith rannpháirtíocht na ngeallsealbhóirí éagsúla ar láthair na háite;

9.

á chur i bhfios go bhfuil feabhas le cur ar chomhordú Chruinniú Mullaigh SDG le próisis ábhartha eile, an Clár Oibre Coiteann agus an Cruinniú Mullaigh um Oideachas Trasfhoirmeach, mar shampla, sin agus Cruinniú Mullaigh na Todhchaí, an t-athbhreithniú meántéarma ar Chreat Sendai, agus an tIdirphlé Ardleibhéil maidir le Maoiniú don Fhorbairt atá beartaithe freisin do mhí Mheán Fómhair 2023;

10.

den tuairim gurb inmholta go ndréachtódh na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha athbhreithnithe áitiúla deonacha (VLRanna)/athbhreithnithe fonáisiúnta deonacha (VSRanna) a chuireann leis na hAthbhreithnithe Náisiúnta Deonacha: tá gá le cur chuige il-leibhéil iarbhír sa chomhordú rialachais, le fothú acmhainneachta agus le comhroinnt na ndea-chleachtas, amhail atá cheana féin i gcás thionscadal URBACT – Spriocanna Domhanda le haghaidh na gCathracha, sin agus san áit a bhfuil an Creat Tagartha do Chathracha Inbhuanaithe á chur i bhfeidhm;

11.

á chur i bhfios go bhfuil deis ann páirt a ghlacadh in idirphlé idirinstitiúideach fuinniúil de chuid an Aontais i bhfad roimh an gCruinniú Mullaigh, chun tacú le leas athnuaite sna SDGanna laistigh den Aontas, chun iad a chomhtháthú ar bhealach níos éifeachtaí sa tSeimeastair Eorpaigh agus sa tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, agus chun oibriú ar cheisteanna cuimsitheachta, leis an rialachas il-leibhéil, sin agus le spriocanna agus comhleanúnachas na mbeartas; ag iarraidh, dá bhrí sin, ar institiúidí eile de chuid an Aontais dul i dteagmháil le CnaR i ndáil leis sin agus, sa chomhthéacs sin, á chur in iúl gur díol sásaimh dó gur cruthaíodh Comhghuaillíocht SDG, grúpa traspharlaiminteach, neamhfhoirmiúil laistigh de Pharlaimint na hEorpa;

12.

á chur in iúl gur maith léi tiomantas a bheith sa Coimisiún Eorpach do na SDGanna mar threoirlíne agus compás comhroinnte dá ghníomhaíochtaí uile lena n-áirítear trína Chlár Oibre 2023 agus trí dhréachtú an chéad Athbhreithniú Deonach de chuid an Aontais atá le tuairisciú do na Náisiúin Aontaithe i mbliana;

13.

ag tréaslú a chuid oibre leis an gCoimisiún Eorpach chun na SDGanna a chomhtháthú sa Seimeastar Eorpach agus chun iad a phríomhshruthú in uirlisí um Rialáil Níos Fearr;

14.

ag tabhairt dá haire, áfach, gur próisis leanúnacha iad sin agus ag iarraidh go ndéanfar tuilleadh díchill, chomh maith le níos mó sofheictheachta do na SDGanna in uirlisí uile an Aontais, lena n-áirítear i gcur chun feidhme RRF;

15.

á chur in iúl gur mór is cúis bhuartha di easpa comhtháthaithe na SDGanna sna pleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta. Ní dhéanann formhór na mBallstát ach na SDGanna a lua go fánach. Is beag Ballstát ar fad a nascann comhpháirteanna NRRP go sainráite leis na SDGanna, amhail a léiríodh i staidéar ón gCoiste (1). Ina theannta sin, tá leibhéal foriomlán comhtháthaithe na SDGanna sna pleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta sách íseal, agus is sna SDGanna eacnamaíocha (2) is airde don scór (faoi bhun 50 % fós);

16.

á chur i bhfios gur cheart na SDGanna a phríomhshruthú i ndoiciméid an tSeimeastair Eorpaigh, agus tá sé ag iarraidh go mbeadh ceannaireacht ar an leibhéal is airde sa Choimisiún Eorpach agus sa Chomhairle chun Seimeastar Eorpach athnuaite a chuíchóiriú agus a shimpliú, ról na n-údarás áitiúil agus réigiúnach sa Seimeastar a aithint, agus fócas a chur ar an “inbhuanaitheacht iomaíoch”;

17.

ag moladh go dtabharfaí níos mó sofheictheachta do na SDGanna laistigh den Suirbhé Bliantúil Fáis Inbhuanaithe agus go luafaí go sainráite na spriocanna forbartha inbhuanaithe laistigh d’aithrisí na Moltaí Tírshonracha, agus é á chur in iúl go soiléir gurb é is aidhm do na moltaí SDGanna a chur chun feidhme;

18.

ag iarraidh an athuair go nglacfaí Cód Iompair Eorpach go pras chun na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha a rannpháirtiú i rialachas an tSeimeastair Eorpaigh, agus á chur i bhfáth gur cheart don Choimisiún Eorpach dea-shampla a thabhairt trí idirphlé struchtúrtha a chruthú le geallsealbhóirí maidir leis an Seimeastar Eorpach, go háirithe i bhfianaise na bearna atá fágtha mar gheall ar neamh-athnuachan ardán ardleibhéil il-gheallsealbhóirí an Aontais maidir leis na SDGanna;

An rannchuidiú áitiúil agus réigiúnach

An rannchuidiú áitiúil agus réigiúnach

| 19. | á athdhearbhú nach n-éireoidh le cur chun feidhme an Chomhaontaithe Ghlais ach amháin má dhéantar é faoi chuimsiú na spriocanna forbartha inbhuanaithe, lena n-éilítear naisc idir logánú na spriocanna forbartha inbhuanaithe agus na Comhaontuithe Glasa Áitiúla; i bhfianaise an méid sin, cuireann sí i dtreis an rannchuidiú tábhachtach a rinne Meitheal an Choiste um an gComhaontú Glas ar an Leibhéal Áitiúil, go háirithe i gcomhair roinnt na ndea-chleachtas; |
| --- | --- |

19.

á athdhearbhú nach n-éireoidh le cur chun feidhme an Chomhaontaithe Ghlais ach amháin má dhéantar é faoi chuimsiú na spriocanna forbartha inbhuanaithe, lena n-éilítear naisc idir logánú na spriocanna forbartha inbhuanaithe agus na Comhaontuithe Glasa Áitiúla; i bhfianaise an méid sin, cuireann sí i dtreis an rannchuidiú tábhachtach a rinne Meitheal an Choiste um an gComhaontú Glas ar an Leibhéal Áitiúil, go háirithe i gcomhair roinnt na ndea-chleachtas;

| 20. | tugann sé dá haire go léirítear leis na sonraí atá ar fáil, ó ghlac na Náisiúin Aontaithe na spriocanna forbartha inbhuanaithe in 2015, go bhfuil na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha rannpháirteach i gcur chun feidhme na spriocanna sin, cuid díobh níos rannpháirtí ná a chéile. Leis an suirbhé is déanaí idir CnaR agus ECFE maidir le SDGanna mar chreat do théarnamh ó ChOVID-19 sna Cathracha agus sna Réigiúin (3), deimhnítear an rannpháirtíocht sin tráth atá athmheastóireacht á déanamh ag roinnt tíortha ar a gcuid rannpháirtíochta féin, rud a fhágann gur i gcoinne na spriocanna forbartha inbhuanaithe atá an téarnamh á áireamh. Os a choinne sin, measann na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha gur creat idéalach iad na SDGanna le haghaidh an téarnaimh ón bpaindéim go fadtéarmach; |
| --- | --- |

20.

tugann sé dá haire go léirítear leis na sonraí atá ar fáil, ó ghlac na Náisiúin Aontaithe na spriocanna forbartha inbhuanaithe in 2015, go bhfuil na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha rannpháirteach i gcur chun feidhme na spriocanna sin, cuid díobh níos rannpháirtí ná a chéile. Leis an suirbhé is déanaí idir CnaR agus ECFE maidir le SDGanna mar chreat do théarnamh ó ChOVID-19 sna Cathracha agus sna Réigiúin

3

| 21. | á chur i bhfáth go bhfuil an rialachas il-leibhéil ar cheann de chroíluachanna na SDGanna, agus ag tabhairt ról lárnach na réigiún agus na gcathracha chun suntais, agus is éard a mheas ECFE nach féidir 65 % de na spriocanna faoi na SDGanna a aimsiú gan comhordú nó rannpháirtíocht na n-údarás áitiúil agus réigiúnach; |
| --- | --- |

21.

á chur i bhfáth go bhfuil an rialachas il-leibhéil ar cheann de chroíluachanna na SDGanna, agus ag tabhairt ról lárnach na réigiún agus na gcathracha chun suntais, agus is éard a mheas ECFE nach féidir 65 % de na spriocanna faoi na SDGanna a aimsiú gan comhordú nó rannpháirtíocht na n-údarás áitiúil agus réigiúnach;

| 22. | is mór aici an rannchuidiú tábhachtach a rinne na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha chun na SDGanna a chur chun feidhme, agus iarrann sí ar institiúidí eile de chuid an Aontais é sin a aithint d’fhonn an comhordú laistigh den Aontas a neartú, lena n-áirítear ar leibhéal díláraithe i measc na réigiún agus na gcathracha. De réir tuarascáil ó ECFE atá bunaithe ar shuirbhé a rinneadh i gcomhpháirt le Coiste na Réigiún, bhí 40 % de na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha a thug freagraí dúinn ag úsáid na SDGanna roimh an bpaindéim, agus tá siad á n-úsáid faoi seo chun céim an téarnaimh a mhúnlú. Tá 44 % eile díobh ann nár thosaigh ag úsáid na SDGanna sa téarnamh fós ach tá sé beartaithe acu é sin a dhéanamh lá is faide anonn. 68 % de na réigiúin agus de na cathracha a thug freagraí dúinn, baineann siad úsáid as na SDGanna chun pleananna, beartais agus straitéisí nua a mhúnlú nó chun na cinn atá ann cheana a chur in oiriúint do Chlár Oibre 2030 (4); |
| --- | --- |

22.

is mór aici an rannchuidiú tábhachtach a rinne na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha chun na SDGanna a chur chun feidhme, agus iarrann sí ar institiúidí eile de chuid an Aontais é sin a aithint d’fhonn an comhordú laistigh den Aontas a neartú, lena n-áirítear ar leibhéal díláraithe i measc na réigiún agus na gcathracha. De réir tuarascáil ó ECFE atá bunaithe ar shuirbhé a rinneadh i gcomhpháirt le Coiste na Réigiún, bhí 40 % de na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha a thug freagraí dúinn ag úsáid na SDGanna roimh an bpaindéim, agus tá siad á n-úsáid faoi seo chun céim an téarnaimh a mhúnlú. Tá 44 % eile díobh ann nár thosaigh ag úsáid na SDGanna sa téarnamh fós ach tá sé beartaithe acu é sin a dhéanamh lá is faide anonn. 68 % de na réigiúin agus de na cathracha a thug freagraí dúinn, baineann siad úsáid as na SDGanna chun pleananna, beartais agus straitéisí nua a mhúnlú nó chun na cinn atá ann cheana a chur in oiriúint do Chlár Oibre 2030 (4

| 23. | ag moladh obair chomhlachais na n-údarás áitiúil agus réigiúnach ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal Eorpach chun tacú le réigiúin agus cathracha i loganú na SDGanna, CEMR agus Platforma maille lena chuid foilseachán, a chuid lámhleabhar agus a chuid leabhar treorach, mar aon le tuarascálacha éagsúla, cúrsaí oiliúna, uirlisí agus ceardlanna faoi logánú SDGanna, Eurocities gona mheitheal SDGanna, agus an comhlachas cleachtais atá aige i dtaca le SDGanna; |
| --- | --- |

23.

ag moladh obair chomhlachais na n-údarás áitiúil agus réigiúnach ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal Eorpach chun tacú le réigiúin agus cathracha i loganú na SDGanna, CEMR agus Platforma maille lena chuid foilseachán, a chuid lámhleabhar agus a chuid leabhar treorach, mar aon le tuarascálacha éagsúla, cúrsaí oiliúna, uirlisí agus ceardlanna faoi logánú SDGanna, Eurocities gona mheitheal SDGanna, agus an comhlachas cleachtais atá aige i dtaca le SDGanna;

| 24. | á chur in iúl gur díol sásaimh di obair Airmheán Comhpháirteach Taighde AE (JRC) chun tacú le cathracha tuairisciú ar SDGanna trí athbhreithniú áitiúil deonach dá gcuid féin, mar aon leis an tionscadal nua REGIONS2030, tionscadal a bhfuil Parlaimint na hEorpa ag tacú leis (5); |
| --- | --- |

24.

á chur in iúl gur díol sásaimh di obair Airmheán Comhpháirteach Taighde AE (JRC) chun tacú le cathracha tuairisciú ar SDGanna trí athbhreithniú áitiúil deonach dá gcuid féin, mar aon leis an tionscadal nua REGIONS2030, tionscadal a bhfuil Parlaimint na hEorpa ag tacú leis (5

| 25. | ag tacú go bríomhar leis an rannchuidiú tábhachtach a bhíonn á dhéanamh i dtólamh ag ECFE, trína threoirthionscadal agus a sraith straitéisí le haghaidh cur chuige críochach maidir le SDGanna, cruinnithe comhchéime idirphlé beartais, suirbhéanna agus tuarascálacha le tacaíocht ó Choiste na Réigiún, chun cabhrú le réigiúin agus cathracha na SDGanna a chur chun feidhme; |
| --- | --- |

25.

ag tacú go bríomhar leis an rannchuidiú tábhachtach a bhíonn á dhéanamh i dtólamh ag ECFE, trína threoirthionscadal agus a sraith straitéisí le haghaidh cur chuige críochach maidir le SDGanna, cruinnithe comhchéime idirphlé beartais, suirbhéanna agus tuarascálacha le tacaíocht ó Choiste na Réigiún, chun cabhrú le réigiúin agus cathracha na SDGanna a chur chun feidhme;

| 26. | á chur in iúl gur dóigh leis go bhfuil iarrachtaí institiúidí na Náisiún Aontaithe – orthu sin UNECE, Habitat agus UN DESA – chun logánú na SDGanna a chur chun cinn agus tacú leis ar fud an domhain an-tábhachtach agus gur cheart iad a ailíniú níos fearr le beartais agus tionscnaimh an Aontais; |
| --- | --- |

26.

á chur in iúl gur dóigh leis go bhfuil iarrachtaí institiúidí na Náisiún Aontaithe – orthu sin UNECE, Habitat agus UN DESA – chun logánú na SDGanna a chur chun cinn agus tacú leis ar fud an domhain an-tábhachtach agus gur cheart iad a ailíniú níos fearr le beartais agus tionscnaimh an Aontais;

| 27. | ag argóint go bhfuil toradh ar na hiarrachtaí sin agus gur cheart iad a léiriú i gcur chun feidhme SDGanna ag an Aontas ar bhealach níos comhsheasmhaí agus níos struchtúrtha, agus b’fhéidir le straitéis fhoriomlán agus le hardán do gheallsealbhóirí chun gníomhaíochtaí ó na geallsealbhóirí uile a chomhdhearadh agus a spreagadh; |
| --- | --- |

27.

ag argóint go bhfuil toradh ar na hiarrachtaí sin agus gur cheart iad a léiriú i gcur chun feidhme SDGanna ag an Aontas ar bhealach níos comhsheasmhaí agus níos struchtúrtha, agus b’fhéidir le straitéis fhoriomlán agus le hardán do gheallsealbhóirí chun gníomhaíochtaí ó na geallsealbhóirí uile a chomhdhearadh agus a spreagadh;

| 28. | á chur féin ar fáil chun ardán AE a bhunú le haghaidh an idirphlé agus le comhordú a dhéanamh ar an malartú chun cur ar a gcumas do na cathracha agus do na réigiún foghlaim óna chéile agus tairbhe a bhaint as gníomhaíochtaí breise forbartha acmhainní agus piarfhoghlama san Aontas agus lasmuigh de, idir eagraíochtaí, tionscnaimh agus líonraí seachtracha chomh maith; |
| --- | --- |

28.

á chur féin ar fáil chun ardán AE a bhunú le haghaidh an idirphlé agus le comhordú a dhéanamh ar an malartú chun cur ar a gcumas do na cathracha agus do na réigiún foghlaim óna chéile agus tairbhe a bhaint as gníomhaíochtaí breise forbartha acmhainní agus piarfhoghlama san Aontas agus lasmuigh de, idir eagraíochtaí, tionscnaimh agus líonraí seachtracha chomh maith;

Faireachán, tuairisciú agus ailíniú beartais ní b’fhearr

Faireachán, tuairisciú agus ailíniú beartais ní b’fhearr

| 29. | á chur in iúl gur maith léi comhtháthú thuarascáil bhliantúil Eurostat a bheith ann feasta, tuarascáil maidir le faireachán ar SDGanna i bPacáiste Earraigh an tSeimeastair Eorpaigh agus in athbhreithniú deonach an Aontais; |
| --- | --- |

29.

á chur in iúl gur maith léi comhtháthú thuarascáil bhliantúil Eurostat a bheith ann feasta, tuarascáil maidir le faireachán ar SDGanna i bPacáiste Earraigh an tSeimeastair Eorpaigh agus in athbhreithniú deonach an Aontais;

| 30. | á chur in iúl gur cúis bhuartha di nach ar spriocanna intomhaiste faoi cheangal ama atá an tuarascáil faireacháin bunaithe, agus dá bhrí sin, nach féidir léi faireachán iarbhír a dhéanamh ar chur chun feidhme na SDGanna san Aontas. D’fhágfadh straitéis agus plean gníomhaíochta go bhféadfaí spriocanna a leagan síos agus an dul chun cinn a thomhas. Ar rogha eile, athbhreithniú deonach AE ach a dhéanamh go rialta, sin rud a d’fhéadfadh cuidiú le measúnú ar an dul chun cinn i dtreo spriocanna ábhartha i gcás inarb iomchuí agus i gcomhréir leis na leibhéil éagsúla inniúlachtaí dlíthiúla, sin agus bearnaí a shainaithint; |
| --- | --- |

30.

á chur in iúl gur cúis bhuartha di nach ar spriocanna intomhaiste faoi cheangal ama atá an tuarascáil faireacháin bunaithe, agus dá bhrí sin, nach féidir léi faireachán iarbhír a dhéanamh ar chur chun feidhme na SDGanna san Aontas. D’fhágfadh straitéis agus plean gníomhaíochta go bhféadfaí spriocanna a leagan síos agus an dul chun cinn a thomhas. Ar rogha eile, athbhreithniú deonach AE ach a dhéanamh go rialta, sin rud a d’fhéadfadh cuidiú le measúnú ar an dul chun cinn i dtreo spriocanna ábhartha i gcás inarb iomchuí agus i gcomhréir leis na leibhéil éagsúla inniúlachtaí dlíthiúla, sin agus bearnaí a shainaithint;

| 31. | á chur i bhfáth gur gá d’údaráis riaracháin phoiblí lárnacha agus áitiúla/réigiúnacha uirlisí anailíse tionchair eacnamaíoch/sóisialta a ghlacadh chucu agus iad a úsáid go rialta, rud is mithid d’fhonn an chumarsáid leis na geallsealbhóirí agus leis na saoránaigh a éascú; |
| --- | --- |

31.

á chur i bhfáth gur gá d’údaráis riaracháin phoiblí lárnacha agus áitiúla/réigiúnacha uirlisí anailíse tionchair eacnamaíoch/sóisialta a ghlacadh chucu agus iad a úsáid go rialta, rud is mithid d’fhonn an chumarsáid leis na geallsealbhóirí agus leis na saoránaigh a éascú;

| 32. | á chur in iúl gur cúis bhuartha di freisin go bhfuil torthaí na tuarascála seo á n-úsáid chun measúnú a dhéanamh ar chur chun feidhme na SDGanna i ngach Ballstát sna Tuarascálacha Tíre. I bhfianaise na dteorainneacha thuasluaite, is ar mheán an Aontais atá na scóir bunaithe, agus is minic iomrall iontu. Dá bhrí sin, ní féidir méid an dul chun cinn i dtreo na spriocanna forbartha inbhuanaithe a thomhas nuair a chuirtear na torthaí i gcomparáid le meán an Aontais; |
| --- | --- |

32.

á chur in iúl gur cúis bhuartha di freisin go bhfuil torthaí na tuarascála seo á n-úsáid chun measúnú a dhéanamh ar chur chun feidhme na SDGanna i ngach Ballstát sna Tuarascálacha Tíre. I bhfianaise na dteorainneacha thuasluaite, is ar mheán an Aontais atá na scóir bunaithe, agus is minic iomrall iontu. Dá bhrí sin, ní féidir méid an dul chun cinn i dtreo na spriocanna forbartha inbhuanaithe a thomhas nuair a chuirtear na torthaí i gcomparáid le meán an Aontais;

| 33. | á chur in iúl gur cúis bhuartha di freisin gur ar an leibhéal náisiúnta atá na táscairí ar fad a úsáidtear chun measúnú a dhéanamh ar SDGanna. I gcás tíortha meánmhéide agus tíortha móra, ní maith an léargas atá sna measúnuithe sin ar an saol ar láthair na háite, ós rud é go bhfuil difríochtaí móra ann laistigh de na tíortha éagsúla. Cé go bhfuil tiomantas Eurostat do shonraí ardcháilíochta le moladh, agus cé go bhfuil sé ag brath den chuid is mó ar na sonraí a chuireann institiúidí staidrimh náisiúnta ar fáil, ba ríthábhachtach sonraí ar leibhéal NUTS-2 a bheith ann chomh maith le dea-chleachtais léiritheacha ar an leibhéal réigiúnach agus áitiúil i dtuarascáil faireacháin bhliantúil Eurostat ar SDGanna, agus le haird a tharraingt ar na nithe ab fhéidir a fheabhsú; |
| --- | --- |

33.

á chur in iúl gur cúis bhuartha di freisin gur ar an leibhéal náisiúnta atá na táscairí ar fad a úsáidtear chun measúnú a dhéanamh ar SDGanna. I gcás tíortha meánmhéide agus tíortha móra, ní maith an léargas atá sna measúnuithe sin ar an saol ar láthair na háite, ós rud é go bhfuil difríochtaí móra ann laistigh de na tíortha éagsúla. Cé go bhfuil tiomantas Eurostat do shonraí ardcháilíochta le moladh, agus cé go bhfuil sé ag brath den chuid is mó ar na sonraí a chuireann institiúidí staidrimh náisiúnta ar fáil, ba ríthábhachtach sonraí ar leibhéal NUTS-2 a bheith ann chomh maith le dea-chleachtais léiritheacha ar an leibhéal réigiúnach agus áitiúil i dtuarascáil faireacháin bhliantúil Eurostat ar SDGanna, agus le haird a tharraingt ar na nithe ab fhéidir a fheabhsú;

| 34. | á chur i bhfáth nach féidir beartais atá bunaithe ar fhianaise a bheith ann d’uireasa sonraí réigiúnacha agus sonraí áitiúla. Úsáideann níos lú ná leath na n-údarás áitiúil agus réigiúnach táscairí agus córais tomhais chun an dul chun cinn i dtreo na spriocanna forbartha inbhuanaithe a rianú. Teastaíonn tacaíocht ó leibhéil níos airde rialtais ó na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha chun faireachán a dhéanamh ar na SDGanna. An creat táscairí logánta ECFE atá ann, d’fhéadfadh na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha sin a úsáid sna cathracha agus sna réigiúin. Is túsphointe a bheadh ann leis an obair atá le déanamh i gcomhlíonadh na SDGanna a mheas, túsphointe i gcomhair úsáid na gcreat táscairí áitiúla (6); |
| --- | --- |

34.

á chur i bhfáth nach féidir beartais atá bunaithe ar fhianaise a bheith ann d’uireasa sonraí réigiúnacha agus sonraí áitiúla. Úsáideann níos lú ná leath na n-údarás áitiúil agus réigiúnach táscairí agus córais tomhais chun an dul chun cinn i dtreo na spriocanna forbartha inbhuanaithe a rianú. Teastaíonn tacaíocht ó leibhéil níos airde rialtais ó na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha chun faireachán a dhéanamh ar na SDGanna. An creat táscairí logánta ECFE atá ann, d’fhéadfadh na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha sin a úsáid sna cathracha agus sna réigiúin. Is túsphointe a bheadh ann leis an obair atá le déanamh i gcomhlíonadh na SDGanna a mheas, túsphointe i gcomhair úsáid na gcreat táscairí áitiúla (6

| 35. | á chur i bhfáth gur bailitheoirí tábhachtacha sonraí iad CnaR, údaráis áitiúla agus réigiúnacha agus na comhlachais atá acu, agus gur féidir leo rannchuidiú praiticiúil a dhéanamh chun tuarascáil faireacháin AE maidir le SDGanna a shaibhriú; |
| --- | --- |

35.

á chur i bhfáth gur bailitheoirí tábhachtacha sonraí iad CnaR, údaráis áitiúla agus réigiúnacha agus na comhlachais atá acu, agus gur féidir leo rannchuidiú praiticiúil a dhéanamh chun tuarascáil faireacháin AE maidir le SDGanna a shaibhriú;

| 36. | á chur in iúl gur maith léi an obair atá JRC a dhéanamh chun táscairí oiriúnacha a shainaithint chun faireachán a dhéanamh ar SDGanna ar an leibhéal réigiúnach, agus tá sé ag iarraidh go ndéanfaí an obair sin a chomhtháthú go tapa i dtuarascáil faireacháin AE maidir le SDGanna; |
| --- | --- |

36.

á chur in iúl gur maith léi an obair atá JRC a dhéanamh chun táscairí oiriúnacha a shainaithint chun faireachán a dhéanamh ar SDGanna ar an leibhéal réigiúnach, agus tá sé ag iarraidh go ndéanfaí an obair sin a chomhtháthú go tapa i dtuarascáil faireacháin AE maidir le SDGanna;

| 37. | ag spreagadh an Aontais agus na mBallstát uile chun tacú leis an treocht sin, go háirithe na Ballstáit a chuirfidh VNR i láthair i mbliana; |
| --- | --- |

37.

ag spreagadh an Aontais agus na mBallstát uile chun tacú leis an treocht sin, go háirithe na Ballstáit a chuirfidh VNR i láthair i mbliana;

| 38. | ag tathant ar an gCoimisiún Eorpach agus ar Mheitheal na Comhairle maidir le Clár Oibre 2030 a áirithiú go léireofar an dícheall sin san athbhreithniú deonach AE agus san athbhreithniú deonach náisiúnta ábhartha, ag cuidiú le beartais a ailíniú níos fearr ar gach leibhéal agus a léiriú go hiomlán d’iarrachtaí an Aontais Eorpaigh (ar an iomlán) maidir le SDGanna. Tá poitéinseal an-mhaith ann le haghaidh feabhais, ós rud é gurb éard atá curtha i dtuairisc ag leath na gcathracha agus na réigiún nach raibh baint acu le dréachtú athbhreithniú deonach náisiúnta san Aontas; |
| --- | --- |

38.

ag tathant ar an gCoimisiún Eorpach agus ar Mheitheal na Comhairle maidir le Clár Oibre 2030 a áirithiú go léireofar an dícheall sin san athbhreithniú deonach AE agus san athbhreithniú deonach náisiúnta ábhartha, ag cuidiú le beartais a ailíniú níos fearr ar gach leibhéal agus a léiriú go hiomlán d’iarrachtaí an Aontais Eorpaigh (ar an iomlán) maidir le SDGanna. Tá poitéinseal an-mhaith ann le haghaidh feabhais, ós rud é gurb éard atá curtha i dtuairisc ag leath na gcathracha agus na réigiún nach raibh baint acu le dréachtú athbhreithniú deonach náisiúnta san Aontas;

| 39. | á chur in iúl gur maith léi athbhreithniú deonach AE a bheith á dhéanamh ar iarrachtaí an Choimisiúin Eorpaigh sa chomhoibriú leis na réigiúin agus na cathracha, chomh maith leis an tsochaí shibhialta, agus ag iarraidh go ndéanfaí rannchuidiú Choiste na Réigiún a ionchorprú sa doiciméad athbhreithnithe deonaigh, agus spás leordhóthanach don rialachas il-leibhéil a bheith ann; |
| --- | --- |

39.

á chur in iúl gur maith léi athbhreithniú deonach AE a bheith á dhéanamh ar iarrachtaí an Choimisiúin Eorpaigh sa chomhoibriú leis na réigiúin agus na cathracha, chomh maith leis an tsochaí shibhialta, agus ag iarraidh go ndéanfaí rannchuidiú Choiste na Réigiún a ionchorprú sa doiciméad athbhreithnithe deonaigh, agus spás leordhóthanach don rialachas il-leibhéil a bheith ann;

| 40. | ag iarraidh go ndéanfaí athbhreithniú deonach AE a chur i láthair na Náisiún Aontaithe go hoifigiúil, le hionadaithe ó na hinstitiúidí AE uile chun cur chuige an rialachais il-leibhéil i leith na SDGanna a léiriú; |
| --- | --- |

40.

ag iarraidh go ndéanfaí athbhreithniú deonach AE a chur i láthair na Náisiún Aontaithe go hoifigiúil, le hionadaithe ó na hinstitiúidí AE uile chun cur chuige an rialachais il-leibhéil i leith na SDGanna a léiriú;

| 41. | ag tathant ar cheannaireacht na Comhairle a áirithiú nach ndéanfaidh an tAontas dhá leith dá dhícheall i leith na SDGanna; |
| --- | --- |

41.

ag tathant ar cheannaireacht na Comhairle a áirithiú nach ndéanfaidh an tAontas dhá leith dá dhícheall i leith na SDGanna;

| 42. | ag áitiú ar Uachtaránacht na Spáinne díospóireacht ardleibhéil a eagrú san am atá romhainn maidir leis an mborradh atá le cur faoi leibhéal an Aontais chun na SDGanna a chur chun feidhme in am. ba cheart gur ar leibhéal na n-airí i láthair na Comhairle um Ghnóthaí Ginearálta a dhéanfaí an díospóireacht sin, agus ba cheart go mbeadh scéal cinnte ann don Choimisiún Eorpach maidir le tábhacht na spriocanna forbartha inbhuanaithe; |
| --- | --- |

42.

ag áitiú ar Uachtaránacht na Spáinne díospóireacht ardleibhéil a eagrú san am atá romhainn maidir leis an mborradh atá le cur faoi leibhéal an Aontais chun na SDGanna a chur chun feidhme in am. ba cheart gur ar leibhéal na n-airí i láthair na Comhairle um Ghnóthaí Ginearálta a dhéanfaí an díospóireacht sin, agus ba cheart go mbeadh scéal cinnte ann don Choimisiún Eorpach maidir le tábhacht na spriocanna forbartha inbhuanaithe;

Dúshláin agus bealaí chun cinn

Dúshláin agus bealaí chun cinn

| 43. | á thabhairt chun suntais go bhfuil gá le naisc níos fearr idir SDGanna agus pleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta, ós rud é gurb é an cistiú an príomhchonstaic ar 47 % de na cathracha agus na réigiúin i gcur chun feidhme na SDGanna (7) agus ós rud é go bhfuil EUR 225 bhilliún fós ar fáil do na Ballstáit ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta; |
| --- | --- |

43.

á thabhairt chun suntais go bhfuil gá le naisc níos fearr idir SDGanna agus pleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta, ós rud é gurb é an cistiú an príomhchonstaic ar 47 % de na cathracha agus na réigiúin i gcur chun feidhme na SDGanna (7

| 44. | ag moladh freisin do gach leibhéal rialtais na SDGanna a phríomhshruthú ina mbuiséad féin agus ina n-uirlis airgeadais chun aghaidh a thabhairt ar an mbearna atá sa chistiúcháin; |
| --- | --- |

44.

ag moladh freisin do gach leibhéal rialtais na SDGanna a phríomhshruthú ina mbuiséad féin agus ina n-uirlis airgeadais chun aghaidh a thabhairt ar an mbearna atá sa chistiúcháin;

| 45. | á chur i bhfáth go bhfuil tábhacht mhór le tacaíocht an Aontais chun gníomhaíochtaí oiliúna agus forbartha acmhainní a fhorbairt, ós rud é gur dúshlán atá sa soláthar scileanna agus sa soláthar foirne do 44 % de na cathracha agus de na réigiúin (8); |
| --- | --- |

45.

á chur i bhfáth go bhfuil tábhacht mhór le tacaíocht an Aontais chun gníomhaíochtaí oiliúna agus forbartha acmhainní a fhorbairt, ós rud é gur dúshlán atá sa soláthar scileanna agus sa soláthar foirne do 44 % de na cathracha agus de na réigiúin (8

| 46. | ag iarraidh ar fhiontair bheaga agus mheánmhéide (FBManna) straitéisí inbhuanaitheachta a fhorbairt agus a chur chun feidhme ina gcuid gnólachtaí, ós rud é nach bhfuil pleananna sonracha ach ag 24 % díobh faoi láthair chun lorg an charbóin a laghdú (9); á chur i bhfáth gur gá tacú le FBManna sa phróiseas sin, agus gur gá dlús a chur le bearta comhfhreagracha ar an leibhéal Eorpach, náisiúnta, réigiúnach agus áitiúil; |
| --- | --- |

46.

ag iarraidh ar fhiontair bheaga agus mheánmhéide (FBManna) straitéisí inbhuanaitheachta a fhorbairt agus a chur chun feidhme ina gcuid gnólachtaí, ós rud é nach bhfuil pleananna sonracha ach ag 24 % díobh faoi láthair chun lorg an charbóin a laghdú (9

| 47. | ag iarraidh go mbeadh comhordú níos fearr agus níos struchtúrtha ann idir na leibhéil rialtais agus an tAontas féin ag taispeáint an bhealaigh le dea-shampla, lena n-áirítear trí rialachas níos cuimsithí ar an Seimeastar Eorpach agus trí idirphlé struchtúrtha le geallsealbhóirí maidir leis na SDGanna; |
| --- | --- |

47.

ag iarraidh go mbeadh comhordú níos fearr agus níos struchtúrtha ann idir na leibhéil rialtais agus an tAontas féin ag taispeáint an bhealaigh le dea-shampla, lena n-áirítear trí rialachas níos cuimsithí ar an Seimeastar Eorpach agus trí idirphlé struchtúrtha le geallsealbhóirí maidir leis na SDGanna;

| 48. | ag iarraidh go mbeadh níos mó ceannaireachta ag institiúidí an Aontais ar an eolas a scaiptear faoi na SDGanna. Ní bhíonn na geallsealbhóirí uile ar an eolas faoin gcreat, agus trí thosaíocht a thabhairt do na SDGanna ar leibhéal an Aontais agus ar an leibhéal náisiúnta, d’fhéadfaí cuidiú leis an tiomantas polaitiúil a neartú ar gach leibhéal agus feasacht a ardú tuilleadh maidir leis na SDGanna ar láthair na háite; |
| --- | --- |

48.

ag iarraidh go mbeadh níos mó ceannaireachta ag institiúidí an Aontais ar an eolas a scaiptear faoi na SDGanna. Ní bhíonn na geallsealbhóirí uile ar an eolas faoin gcreat, agus trí thosaíocht a thabhairt do na SDGanna ar leibhéal an Aontais agus ar an leibhéal náisiúnta, d’fhéadfaí cuidiú leis an tiomantas polaitiúil a neartú ar gach leibhéal agus feasacht a ardú tuilleadh maidir leis na SDGanna ar láthair na háite;

| 49. | ag moladh dícharbónú na bhfoirgneamh a dhreasú, rud a bheadh bunaithe ar mholtaí ECFE, trí úsáid a bhaint as na SDGanna chun tús áite a thabhairt do chur chun feidhme Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta, sin agus d’fheabhsú na seirbhísí sóisialta agus pobail do ghrúpaí atá faoi mhíbhuntáiste go sóisialta; Cur le réimse an bhonneagair rothaíochta inbhuanaithe atá ann, sin agus le réimse an bhonneagair atá ann le haghaidh na gcoisithe agus le haghaidh na bhfeithiclí leictreacha, agus feabhas a chur ar rannpháirtíocht na ngeallsealbhóirí i logánú na SDGanna ar mhaithe leis an téarnamh; |
| --- | --- |

49.

ag moladh dícharbónú na bhfoirgneamh a dhreasú, rud a bheadh bunaithe ar mholtaí ECFE, trí úsáid a bhaint as na SDGanna chun tús áite a thabhairt do chur chun feidhme Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta, sin agus d’fheabhsú na seirbhísí sóisialta agus pobail do ghrúpaí atá faoi mhíbhuntáiste go sóisialta; Cur le réimse an bhonneagair rothaíochta inbhuanaithe atá ann, sin agus le réimse an bhonneagair atá ann le haghaidh na gcoisithe agus le haghaidh na bhfeithiclí leictreacha, agus feabhas a chur ar rannpháirtíocht na ngeallsealbhóirí i logánú na SDGanna ar mhaithe leis an téarnamh;

| 50. | den tuairim, chun an tacsanomaíocht ghlas a chomhlánú agus chun cuidiú le cur chun feidhme an Chomhaontaithe Ghlais, gur cheart don Choimisiún togra a mholadh láithreach chun tacsanomaíocht shóisialta a chur ar bun. D’uireasa tacsanomaíocht shóisialta, tá na hinfheisteoirí agus na gnóthais gan treoir shoiléir i leith na n-infheistíochtaí a chuireann breisluach ar fáil ó thaobh na sochaí de. Fágann sin go mbíonn sé deacair gníomhaíochtaí a bhfuil uaillmhian shóisialta iontu a mhaoiniú sa chúram sláinte, sa tithíocht shóisialta, sna seirbhísí sóisialta agus i réimsí nach iad. |
| --- | --- |

50.

den tuairim, chun an tacsanomaíocht ghlas a chomhlánú agus chun cuidiú le cur chun feidhme an Chomhaontaithe Ghlais, gur cheart don Choimisiún togra a mholadh láithreach chun tacsanomaíocht shóisialta a chur ar bun. D’uireasa tacsanomaíocht shóisialta, tá na hinfheisteoirí agus na gnóthais gan treoir shoiléir i leith na n-infheistíochtaí a chuireann breisluach ar fáil ó thaobh na sochaí de. Fágann sin go mbíonn sé deacair gníomhaíochtaí a bhfuil uaillmhian shóisialta iontu a mhaoiniú sa chúram sláinte, sa tithíocht shóisialta, sna seirbhísí sóisialta agus i réimsí nach iad.

| 51. | ag moladh gur cheart d’institiúidí an Aontais agus do na Ballstáit tacú le seoladh tionscnamh oiliúna agus oideachais agus é a mhaoiniú chun fothú na hacmhainneachta a chur chun cinn in eintitis phoiblí agus in eagraíochtaí príobháideacha i ndearadh agus i gcur chun feidhme thuarascálacha SDGanna agus pleananna straitéiseacha; |
| --- | --- |

51.

ag moladh gur cheart d’institiúidí an Aontais agus do na Ballstáit tacú le seoladh tionscnamh oiliúna agus oideachais agus é a mhaoiniú chun fothú na hacmhainneachta a chur chun cinn in eintitis phoiblí agus in eagraíochtaí príobháideacha i ndearadh agus i gcur chun feidhme thuarascálacha SDGanna agus pleananna straitéiseacha;

| 52. | á chur i bhfáth gur buncheart de chuid an duine atá san oideachas, bíodh an t-airgead aige le díol as nó ná bíodh, agus ag moladh do na leibhéil rialtais atá freagrach as an oideachas thairis sin amach go bhféadfaí coincheapa forbartha níos inbhuanaithe a thabhairt isteach i gcuraclaim oideachais, ón naíolann aníos go dtí leibhéal na hollscoile; |
| --- | --- |

52.

á chur i bhfáth gur buncheart de chuid an duine atá san oideachas, bíodh an t-airgead aige le díol as nó ná bíodh, agus ag moladh do na leibhéil rialtais atá freagrach as an oideachas thairis sin amach go bhféadfaí coincheapa forbartha níos inbhuanaithe a thabhairt isteach i gcuraclaim oideachais, ón naíolann aníos go dtí leibhéal na hollscoile;

| 53. | ag moladh go seolfaí feachtas cumarsáide idirinstitiúideach AE, feachtas a nascfadh comhlíonadh na SDGanna go soiléir le feabhsuithe ar cháilíocht saoil na saoránach i ngach críoch; |
| --- | --- |

53.

ag moladh go seolfaí feachtas cumarsáide idirinstitiúideach AE, feachtas a nascfadh comhlíonadh na SDGanna go soiléir le feabhsuithe ar cháilíocht saoil na saoránach i ngach críoch;

| 54. | ag moladh go gcruthófaí ardán idir-ilchríochach chun dea-chleachtais a mhalartú i bhforbairt VLRanna nó VSRanna, idir cathracha Eorpacha agus cathracha in áiteanna eile, agus chun bun daingean a chur faoi chomhpháirtíocht na hEorpa san obair seo; beidh Coiste na Réigiún ann le comhordú a dhéanamh ar ardán den chineál sin; |
| --- | --- |

54.

ag moladh go gcruthófaí ardán idir-ilchríochach chun dea-chleachtais a mhalartú i bhforbairt VLRanna nó VSRanna, idir cathracha Eorpacha agus cathracha in áiteanna eile, agus chun bun daingean a chur faoi chomhpháirtíocht na hEorpa san obair seo; beidh Coiste na Réigiún ann le comhordú a dhéanamh ar ardán den chineál sin;

| 55. | ag iarraidh go ndéanfaí faisnéis a scaipeadh ar bhealach i bhfad níos éifeachtaí maidir le deiseanna maoiniúcháin a d’fhéadfadh a bheith ag institiúidí mar an Banc Eorpach Infheistíochta chun tacú le cur chun feidhme pleananna straitéiseacha SDG ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach; |
| --- | --- |

55.

ag iarraidh go ndéanfaí faisnéis a scaipeadh ar bhealach i bhfad níos éifeachtaí maidir le deiseanna maoiniúcháin a d’fhéadfadh a bheith ag institiúidí mar an Banc Eorpach Infheistíochta chun tacú le cur chun feidhme pleananna straitéiseacha SDG ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach;

| 56. | ag seoladh plé coiteann más ea ar an tábhacht atá leis an bhforbairt inbhuanaithe san Eoraip a choinneáil i gcroílár na ngníomhaíochtaí polaitiúla uile fiú tar éis 2030, agus béim ar an deis chun geilleagar fónta a bhunú iarbhír, geilleagar a bheidh dírithe ar na daoine agus ar an bpláinéad, geilleagar a bheidh ag obair i dtreo Aontas inbhuanaithe go fadtéarmach; |
| --- | --- |

56.

ag seoladh plé coiteann más ea ar an tábhacht atá leis an bhforbairt inbhuanaithe san Eoraip a choinneáil i gcroílár na ngníomhaíochtaí polaitiúla uile fiú tar éis 2030, agus béim ar an deis chun geilleagar fónta a bhunú iarbhír, geilleagar a bheidh dírithe ar na daoine agus ar an bpláinéad, geilleagar a bheidh ag obair i dtreo Aontas inbhuanaithe go fadtéarmach;

| 57. | ar an ásc deiridh, ag iarraidh ar institiúidí, ar chomhlachtaí agus ar ghníomhaireachtaí AE, mar aon le lucht riaracháin go náisiúnta, go réigiúnach agus go háitiúil, a machnamh a dhéanamh conas ab fhéidir leo féin a bheith níos inbhuanaithe; is le forbairt an fhuinnimh in-athnuaite a bhaineann sin thar aon ní eile, le hathchóiriú fuinnimh foirgneamh agus le ceaintíní níos inbhuanaithe, chomh maith le córais iompair agus le cóiríocht atá gan díobháil don aeráid a chur chun cinn agus imeachtaí agus cruinnithe hibrideacha a fhorbairt sna foirgnimh oifige, ach freisin leis an gcomhrac i gcoinne na bochtaineachta agus i gcoinne an ocrais; beart ar fónamh chun comhionannas na n-inscní a bhaint amach agus an neamhionannas a chomhrac, an nuálaíocht a chur chun cinn agus bonneagar a fheabhsú, an tomhaltas, an táirgeadh agus úsáid na talún a chothromú agus beart a dhéanamh ar son na síochána, ar son an chirt agus ar son daingne na n-institiúidí san Eoraip féin agus ar fud an domhain mhóir. |
| --- | --- |

57.

ar an ásc deiridh, ag iarraidh ar institiúidí, ar chomhlachtaí agus ar ghníomhaireachtaí AE, mar aon le lucht riaracháin go náisiúnta, go réigiúnach agus go háitiúil, a machnamh a dhéanamh conas ab fhéidir leo féin a bheith níos inbhuanaithe; is le forbairt an fhuinnimh in-athnuaite a bhaineann sin thar aon ní eile, le hathchóiriú fuinnimh foirgneamh agus le ceaintíní níos inbhuanaithe, chomh maith le córais iompair agus le cóiríocht atá gan díobháil don aeráid a chur chun cinn agus imeachtaí agus cruinnithe hibrideacha a fhorbairt sna foirgnimh oifige, ach freisin leis an gcomhrac i gcoinne na bochtaineachta agus i gcoinne an ocrais; beart ar fónamh chun comhionannas na n-inscní a bhaint amach agus an neamhionannas a chomhrac, an nuálaíocht a chur chun cinn agus bonneagar a fheabhsú, an tomhaltas, an táirgeadh agus úsáid na talún a chothromú agus beart a dhéanamh ar son na síochána, ar son an chirt agus ar son daingne na n-institiúidí san Eoraip féin agus ar fud an domhain mhóir.

An Bhruiséil, an 8 Feabhra 2023.

Uachtarán Choiste Eorpach na Réigiún

Vasco ALVES CORDEIRO

---

(1)  Cor (2022) Synergies between the Sustainable Development Goals and the National Recovery and Resilience Plans – Best practices from local and regional authorities, lch 16.

1

Synergies between the Sustainable Development Goals and the National Recovery and Resilience Plans – Best practices from local and regional authorities

(2)  Cor (2022) Synergies between the Sustainable Development Goals and the National Recovery and Resilience Plans – Best practices from local and regional authorities, lch 17.

2

Synergies between the Sustainable Development Goals and the National Recovery and Resilience Plans – Best practices from local and regional authorities

(3)  Is sa tuarascáil ECFE atá na torthaí is déanaí ón suirbhé le fáil: https://doi.org/10.1787/6d25b59b-en

3

(4)  Is sa tuarascáil ECFE atá na torthaí is déanaí ón suirbhé le fáil: https://doi.org/10.1787/6d25b59b-en

4

(5)  Tá méadú ar VLRanna agus ar VSRanna de bharr logánú na SDGanna ar leibhéil éagsúla rialtais: i réigiún Nord Rhein–Westfallen, tá tuarascáil inbhuanaitheachta áitiúil curtha i dtoll a chéile ag 11 chathair agus tá VLR dá gcuid féin curtha i láthair na Náisiún Aontaithe ag Bonn agus Düsseldorf. Tá VLR dréachtaithe ag na cathracha is mó san Fhionlainn (Espoo, Heilsincí, Tampere, Turku agus Vantaa). Ar fud an domhain, tá 126 VLR ann, agus is san Eoraip atá trian díobh sin lonnaithe.

5

(6)  ECFE (2022) “The Sustainable Development Goals as a framework for COVID-19 recovery in cities and regions”, OECD Regional Development Papers Foilsitheoireacht ECFE, Páras.

6

OECD Regional Development Papers

(7)  ECFE (2022) “The Sustainable Development Goals as a framework for COVID-19 recovery in cities and regions”, OECD Regional Development Papers Foilsitheoireacht ECFE, Páras.

7

OECD Regional Development Papers

(8)  ECFE (2022) “The Sustainable Development Goals as a framework for COVID-19 recovery in cities and regions”, OECD Regional Development Papers Foilsitheoireacht ECFE, Páras.

8

OECD Regional Development Papers

(9)  An Coimisiún Eorpach, 2022: Eorabharaiméadar: FBManna AE atá ag obair i dtreo na hinbhuanaitheachta:

9

https://single-market-economy.ec.europa.eu/news/eurobarometer-eu-smes-working-towards-sustainability-2022-03-28_en

---

| 3.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 157/12 |
| --- | --- | --- | --- |

3.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 157/12

---

Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — Tuarascáil athbhreithnithe ar chur chun feidhme na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta

(2023/C 157/03)

| Rapóirtéir: | Rob JONKMAN (NL/PPE) Leasmhéara bhardas Opsterland |
| --- | --- |
| Doiciméad tagartha: | Teachtaireacht ón gCoimisiún Eorpach: Tuarascáil athbhreithnithe ar chur chun feidhme na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta
  COM(2022) 383 final |

Rapóirtéir:

Rob JONKMAN (NL/PPE) Leasmhéara bhardas Opsterland

Doiciméad tagartha:

Teachtaireacht ón gCoimisiún Eorpach: Tuarascáil athbhreithnithe ar chur chun feidhme na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta

COM(2022) 383 final

MOLTAÍ BEARTAIS

TÁ COISTE EORPACH NA RÉIGIÚN (CnaR),

Barúlacha ginearálta

| 1. | á chur in iúl gur díol sásaimh dó an tuarascáil athbhreithnithe atá áisiúil sa chaoi agus go dtugtar an t-eolas is déanaí léi agus go ndéantar measúnú foriomlán inti ar staid na himeartha maidir le cur chun feidhme na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta (RRF) agus comhlíonadh oibleagáidí an Rialacháin (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (1). Tugann CnaR dá aire, áfach, go bhfuil faisnéis chriticiúil, níos mionsonraithe, ar iarraidh sa tuarascáil, faisnéis a theastódh chun léiriú níos fearr a fháil ar an gcur chun feidhme mar atá i ndáiríre ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Tá CnaR den tuairim gur cuireadh deis amú sa tuarascáil athbhreithnithe sa chaoi nach bhfuil aon anailísí cáilíochtúla san áireamh inti, in ainneoin na gceanglas ina leith sin in Airteagal 16 den Rialachán. Mar thoradh air sin, ní léir conas a dhéanfaidh an Coimisiún Eorpach faireachán ar an dul chun cinn atá á dhéanamh ar leibhéal cáilíochtúil infheistíochtaí RRF, ar na hathchóirithe náisiúnta, agus ar cén ról a bheidh ag na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha sa phróiseas sin. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Thairis sin, tá sé á chur in iúl ag CnaR gur cúis aiféala dó nach ndearnadh anailís sa tuarascáil athbhreithnithe ar roinnt pointí atá ríthábhachtach i ndáil le cur chun feidhme fónta RRF, pointí amhail:






  — | rialachas na bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta agus na bpróiseas gaolmhara; |
| --- | --- | --- |

3.

—

rialachas na bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta agus na bpróiseas gaolmhara;

| — | fíorbhreisíocht na dtionscadal a dtacaítear leo; |
| --- | --- |

—

fíorbhreisíocht na dtionscadal a dtacaítear leo;

| — | na sineirgí agus na rioscaí go mbeidh forluí ann le foinsí eile cistiúcháin ón Aontas; |
| --- | --- |

—

na sineirgí agus na rioscaí go mbeidh forluí ann le foinsí eile cistiúcháin ón Aontas;

| — | rannchuidiú éifeachtach RRF leis an gcomhtháthú, in ainneoin gurb é sin a bhunús dlí; |
| --- | --- |

—

rannchuidiú éifeachtach RRF leis an gcomhtháthú, in ainneoin gurb é sin a bhunús dlí;

| — | rannpháirtíocht na n-údarás áitiúil agus réigiúnach. |
| --- | --- |

—

rannpháirtíocht na n-údarás áitiúil agus réigiúnach.

| 4. | Tá CnaR ar aon fhocal leis an gCoimisiún Eorpach go bhfuil rath RRF ag brath ar dhlúth-rannpháirtíocht na gcomhpháirtithe sóisialta, na sochaí sibhialta, na n-údarás áitiúil agus réigiúnach, agus na n-eagraíochtaí neamhrialtasach (ENRanna). Ní leor tagairt a dhéanamh dóibh mar ghrúpa, rud a dhéantar go minic faoin scáth-théarma “geallsealbhóirí”. Ba cheart cur chun feidhme daonlathach costéifeachtach a dhéanamh i gcomhthrá le cur i bhfeidhm iomlán phrionsabail na coimhdeachta agus na comhréireachta, prionsabail atá fréamhaithe sa Chonradh ar an Aontas (2). |
| --- | --- |

4.

| 5. | Tá CnaR ar aon fhocal lenar sonraíodh sa tuarascáil athbhreithnithe gur féidir le RRF cabhrú leis na Ballstáit dul i ngleic le neamhionannais idir mná agus fir trí bhearta lena ndírítear go sonrach ar chomhionannas inscne agus trí thacú le príomhshruthú comhionannais ar fud na sé cholún beartais (3). |
| --- | --- |

5.

| 6. | Tá CnaR ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach measúnú a dhéanamh ar rannpháirtíocht na n-údarás áitiúil agus réigiúnach i gcéim an chur chun feidhme agus a áirithiú go mbaileofar sonraí maidir leis sin go héifeachtúil mar chuid den chóras tuairiscithe feidhmíochta – arb é sin an Scórchlár Téarnaimh agus Athléimneachta — agus trí úsáid a bhaint as an taighde agus as an staidéar a rinne CnaR, Ionad Beartais na hEorpa (EPC), fondúireachtaí polaitiúla, agus Comhdháil Réigiúin Mhuirí Fhorimeallacha na hEorpa (CPMR) go dtí seo. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Tá CnaR á chur in iúl go bhfuil feidhm iomlán ag an gcóras ginearálta coinníollachta maidir le RRF agus tá ugach á thabhairt aige don Choimisiún faireachán airdeallach a dhéanamh i ngach Ballstát ar na tréimhsí ar lena linn a dhéantar difear do bhainistíocht fhónta airgeadais agus leasanna airgeadais an Aontais ar bhealach sách díreach, trí bhíthin sáruithe ar phrionsabail an smachta reachta, agus dul i mbun gnímh nuair is gá. |
| --- | --- |

7.

Ról na n-údarás áitiúil agus réigiúnach i gcur chun feidhme agus i bhforghníomhú RRF

| 8. | Tá CnaR ag leagan béim air go raibh príomhról ón tús ag na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha sa chomhrac i gcoinne phaindéim COVID-19 agus i gcoinne na n-iarmhairtí socheacnamaíocha a bhain léi. Ar thaobh amháin, bhí siad i mbun a ngníomhaíochtaí beartais féin i roinnt mhaith réimsí agus, ar an taobh eile, bhí cinntí na rialtas náisiúnta á gcur chun feidhme acu chomh maith. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Tá CnaR á chur i bhfáth gurb iad na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha a chuireann formhór na seirbhísí poiblí ar fáil dá gcónaitheoirí agus dá ngnólachtaí agus go n-infheistíonn siad i réimsí beartais a chumhdaítear sna pleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta, go háirithe i réimse an téarnaimh eacnamaíoch agus shóisialta, agus san aistriú glas agus digiteach freisin. Más amhlaidh go bhfágtar na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha ar lár, agus iad ar an leibhéal polaitiúil is gaire don phobal, is baolach nach mbainfear amach na garspriocanna ná na spriocanna a leagtar amach sna pleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta. Rud atá á chur in iúl ag CnaR ná gur ann don fhadhb chéanna sa Seimeastar Eorpach i ngeall ar an easpa aitheantais do ról na n-údarás áitiúil agus réigiúnach. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Tá sé á athdhearbhú ag CnaR gurb iad na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha is mó atá ar an eolas faoi na riachtanais agus na dúshláin shonracha atá ag na saoránaigh agus na gnólachtaí. Ós rud é go gceaptar an chuid is mó de na pleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta agus na cuspóirí ar an leibhéal lárnach gan dul i gcomhairle leis an leibhéal áitiúil agus réigiúnach, is minic nach mbíonn siad ag teacht le riachtanais áitiúla, le riachtanais réigiúnacha, le riachtanais áitbhunaithe, agus lena n-acmhainní uathúla. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Áitíonn CnaR nach bhfuil na bealaí inar dréachtaíodh na pleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta ná na bealaí ina raibh na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha rannpháirteach iontu ag teacht le húinéireacht na bpleananna téarnaimh a chur chun cinn ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach. I rith an tSeimeastair Eorpaigh, tugadh chun léire nárbh fhéidir moltaí tírshonracha a chur chun feidhme go leormhaith ná cur leis na moltaí sin i ngeall ar an easpa úinéireachta a bhí ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach agus an easpa cumais a bhí ann, i measc cúiseanna eile. Tá sé á chur in iúl ag CnaR nach mór scrúdú a dhéanamh, ó thaobh na coimhdeachta de, ar na “athchóirithe struchtúracha” atá á n-iarraidh ag an gCoimisiún Eorpach ionas nach gcuimseofaí iontu ach na fíor-shaincheisteanna a thagann faoi shainchúram an Aontais. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Tá sé á shonrú ag CnaR go bhfuil cumhachtaí reachtacha atá ríthábhachtach le haghaidh chur chun feidhme rathúil RRF ag na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha agus an-chuid tionscnamh agus clár a bhaineann le pleananna athléimneachta agus téarnaimh á gcur i ngníomh acu. Ar an gcúis sin, tá sé ríthábhachtach go mbeadh na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha rannpháirteach go díreach i gcur chun feidhme na bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir le méid an neamhspleáchais eacnamaíoch, fhioscaigh agus airgeadais dá bhforáiltear ina gcreat dlíthiúil náisiúnta agus le prionsabal na coimhdeachta. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Tá sé á mheabhrú ag CnaR gur ó na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha a thagann aon trian den chaiteachas poiblí ar fad agus gurb iadsan a infheistíonn aon leath den infheistíocht phoiblí san Aontas, agus caitear an chuid is mó den chaiteachas agus de na hinfheistíochtaí sin i réimsí beartais atá ríthábhachtach do RRF. Tá rannpháirtíocht ghníomhach na n-údarás sin de dhíth ó thús deireadh an phróisis má táthar chun cur chun feidhme rathúil a áirithiú. Ina theannta sin, tá béim á leagan ag CnaR, ar a shon sin, ar inniúlachtaí amhail athchóiriú foirgneamh, soghluaisteacht uirbeach inbhuanaithe, córais chúraim athléimneacha, táirgeadh fuinnimh inbhuanaithe, an t-oideachas agus athchóiriú níos éifeachtúla ar an gcóras riaracháin phoiblí. |
| --- | --- |

13.

An ghné chríochach a ndearnadh faillí inti san fhaireachán ar chur chun feidhme na Saoráide

| 14. | Trí bhíthin na gcomhairliúchán a rinne CnaR agus Comhairle Bhardais agus Réigiúin na hEorpa (CEMR) in 2021 (4) agus in 2022 (5) agus an staidéir tagarmhairc ó 2022 (6), scaiptear solas ar rannpháirtíocht an-teoranta na rialtas áitiúil agus réigiúnach i ndearadh, in ullmhú, agus i gcur chun feidhme na bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta. Cé go raibh roinnt dea-shamplaí ann, b’eisceachtaí iad sin den chuid is mó, seachas an gnáthrud, agus mheas formhór na bhfreagróirí nár urramaíodh prionsabail an rialachais il-leibhéil agus prionsabail an rialachais il-leibhéil agus na coimhdeachta. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Tá sé á chur i bhfáth ag CnaR nach raibh ach údarás áitiúil nó réigiúnach amháin as gach deich gcinn rannpháirteach go hiomlán (1 %) nó i bpáirt (9 %) i ndréachtú na bPleananna Náisiúnta Téarnaimh agus Athléimneachta, mar a léiríodh i dtorthaí shuirbhé CnaR ar pholaiteoirí áitiúla agus réigiúnacha san Aontas (7). Toradh uafásach ab ea toradh an tsuirbhé sin agus ba é an dála céanna é i gcás anailísí agus comhairliúcháin eile a rinne CnaR, EPC, fondúireachtaí polaitiúla, CPMR agus eile. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Is cúis aiféala do CnaR go bhfuil faillí déanta ag an gcuid is mó de na Ballstáit maidir leis an togra in aithris 34 Rialachán RRF – ina leagtar béim ar a thábhachtaí atá sé ról a thabhairt do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha – cé gurb iad na húdaráis cheannanna chéanna sin a dhéanann 53 % den infheistíocht phoiblí san Aontas agus go bhfuil príomhchúraimí acu maidir le beartais a bhaineann le sé cholún na bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Tá sé á athdhearbhú ag CnaR, mar a luaitear sa tuarascáil athbhreithnithe, go n-aithnítear i Rialachán RRF (aithris 34) go bhféadfar “na húdaráis réigiúnacha agus áitiúla a mheas mar chomhpháirtithe tábhachtacha i gcur chun feidhme na n-athchóirithe agus na n-infheistíochtaí” agus, ina fhianaise sin, gur cheart “go rachfaí i gcomhairle leo agus go mbeidís rannpháirteach ar bhonn iomchuí, i gcomhréir leis an gcreat dlíthiúil náisiúnta”. Athdhearbhaíonn CnaR freisin go leagtar ceanglas síos in Airteagal 18 achoimre ar an bpróiseas comhairliúcháin leis na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha (agus eile) a chur san áireamh sna pleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta mar aon leis an gcaoi a léirítear a n-ionchur iontu. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Tá sé á chur i bhfáth ag CnaR gur próiseas ón mbarr anuas i bhformhór na mBallstát é pleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta a ullmhú, próiseas a mbaineann baol leis go ndéanfar infheistíocht phoiblí thábhachtach a lárú agus a bhfuil tionchar aige ar an gcaoi a n-éireoidh leis an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta sa deireadh. Tá an méid sin ag teacht salach ar an tábhacht a bhaineann leis an rialachas il-leibhéil, le prionsabal na coimhdeachta agus le próiseas an díláraithe a tharla i roinnt mhaith Ballstát le blianta beaga anuas, go háirithe maidir leis na cláir faoi Chistí Struchtúracha agus Infheistíochta na hEorpa (CSIE). |
| --- | --- |

18.

| 19. | Tá sé á thabhairt le fios ag CnaR gurb é an toradh a bhíonn ar an gcur chuige láraithe go ndéantar neamhaird sa tuarascáil athbhreithnithe ar dhifríochtaí críochacha, ó thaobh na ndúshlán agus ó thaobh na ndeiseanna de. Dá dheasca sin, d’fhéadfadh sé go mbeadh éifeachtacht agus tionchar níos lú ag na pleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta ná mar atá ag teastáil. Fágann sé sin go bhfuil na réigiúin a bhí tite ar gcúl cheana féin maidir lena bhforbairt sular thit an phaindéim amach i mbaol titim níos mó ar gcúl, bíodh sin i dtaca leis an bhfostaíocht, na leibhéil oideachais, tacaíocht ghnó, an digiteáil, an tsoghluaisteacht nó i réimsí tábhachtacha beartais eile. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Tá sé á chur i bhfáth ag CnaR freisin gur cheart cur le cumas riaracháin roinnt mhaith údarás áitiúil agus réigiúnach, i bhfianaise, go háirithe, líon mór na gclár Eorpach agus na ndeiseanna i dtaobh fóirdheontas airgeadais. Ina fhianaise sin, iarrann CnaR ar an gCoimisiún Eorpach tacú go gníomhach leis na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha, a raibh fadhbanna acu roimhe seo cistí ón Aontas a ionsú cheana, chun an cumas ionsúcháin atá acu a fheabhsú ionas gur féidir feabhas a chur freisin ar chur chun feidhme gach clár cistiúcháin de chuid an Aontais amach anseo. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Tá CnaR ag tabhairt rabhaidh go bhfuil idirdhealú nach rabhthas ag súil leis tar éis teacht chun cinn lena roinntear na húdaráis rannpháirteacha áitiúla agus réigiúnacha ina dhá gcatagóir dhifriúla, mar atá: (1) grúpa beag údarás áitiúil agus réigiúnach ar thug an rialtas láir ról dóibh ón tús agus a bhfuil ról acu fós i gcéim an chur chun feidhme. Ar an gcaoi sin, is grúpa é sin a thugann aghaidh ar shainiúlachtaí agus ar riachtanais chríochacha; agus (2) grúpa údarás áitiúil agus réigiúnach, atá níos mó ná an chéad ghrúpa, nach raibh rannpháirteach i gceart ag an tús i ndearadh RFF ná níos déanaí ag céim a chur chun feidhme. I ngeall air sin, tá na fadhbanna a tháinig chun cinn mar gheall ar iad a bheith fágtha ar lár tar éis dul in olcas (8). Ní féidir é sin a bheith ina chuspóir in RFF, óir baineann sé an bonn de ghné chríochach an Aontais. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Tá sé á chur i bhfáth ag CnaR gur cleachtadh ón mbarr anuas thar a bheith láraithe é an Seimeastar Eorpach agus go bhfuil rannpháirtíocht na n-údarás áitiúil agus réigiúnach in easnamh ann den chuid is mó. Ba cheart athchóiriú agus forbairt a dhéanamh air sula n-úsáidfear é chun tosaíocht a thabhairt do chistí, d’infheistíochtaí nó do chláir (réigiúnacha) a bheidh ann amach anseo, ós rud é go ndéantar faillí leis i bprionsabal an dea-rialachais agus i bprionsabal na comhpháirtíochta il-leibhéil agus nach n-aithnítear ról na n-údarás áitiúil agus réigiúnach ann. |
| --- | --- |

22.

Sineirgí le cistí agus cláir eile de chuid an Aontais

| 23. | Tá CnaR ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach a shoiléiriú, chun críche faireacháin fhónta, an chaoi a gcomhlíontar ar an leibhéal náisiúnta na ceanglais a luaitear in Airteagal 28 de Rialachán RRF chun an tsineirgíocht agus an chomhlántacht idir cistí agus ionstraimí airgeadais a áirithiú. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Is díol sásaimh do CnaR gur chuir Ballstáit líon suntasach beart san áireamh chun tacú leis an gcomhtháthú sóisialta agus críochach (9), de réir na tuarascála athbhreithnithe. Á chur san áireamh nach mbíonn ról ceart ag na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha in ullmhú RRF i bhformhór na mBallstát, cé gurb iad is mó a chuireann an beartas comhtháthaithe chun feidhme agus atá freagrach as, tá eagla ar CnaR nach gcomhlíonfar na cuspóirí maidir leis an gcomhtháthú críochach (faoi cholún 4). |
| --- | --- |

24.

| 25. | Tá sé á chur in iúl ag CnaR gur den ríthábhacht é an snas glas a sheachaint. Tá sé á chur i bhfáth aige freisin gur bunchloch mhuinín shaoránaigh an Aontais i gcur chun feidhme RRF é an prionsabal “gan dochar suntasach a dhéanamh”. Ba cheart do na Ballstáit cloí leis na ceanglais mhionsonraithe i Rialachán RRF a bhaineann le cur i bhfeidhm an phrionsabail “gan dochar suntasach a dhéanamh” agus le catagóiriú infheistíochtaí glasa ionas nach ndéanfaí sárú ar an gceanglas caiteachais 37 % i dtaobh infheistíochtaí glasa. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Is cúis aiféala do CnaR nach léirítear go soiléir sa tuarascáil athbhreithnithe an chaoi a bhfuil RRF ag teacht go héifeachtach le pleananna agus cláir oibríochtúla réigiúnacha agus áitiúla um chomhtháthú. Is cúis aiféala dó chomh maith cineál láraithe RRF agus nach bhfuil aon ghné réigiúnach ná comhairliúcháin le comhlachtaí réigiúnacha agus áitiúla ann a mhéid a bhaineann lena chur chun feidhme agus lena rialachas. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Tá sé á shonrú ag CnaR gurb é an baol go mbeidh forluí ann an tsaincheist is mó a mhéid a bhaineann le sineirgí idir RRF agus cistiú eile de chuid an Aontais, i bhfianaise a bhfeidhmithe, a n-uainithe, agus a rialachais. Ina fhianaise sin, ó thaobh treoshuíomh straitéiseach agus cur chun feidhme de, tá idirghníomhú agus comhar leanúnach ag teastáil idir an beartas comhtháthaithe, cistí eile ón Aontas agus RFF. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Is oth le CnaR gur féidir cistí an bheartais comhtháthaithe a aistriú mar thoradh ar REPowerEU a áireamh sa tSaoráid, in ainneoin gur gá na cistí sin a úsáid ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach ar mhaithe leis an téarnamh eacnamaíoch agus an t-aistriú glas, agus chun éagsúlachtaí laistigh den Aontas a laghdú. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Tá CnaR ag tathant ar an gCoimisiún Eorpach breis faisnéise agus treorach a chur ar fáil do na Ballstáit maidir le conas ról a thabhairt do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha. I ndáil leis sin, molann CnaR don Choimisiún Eorpach ugach a thabhairt do na Ballstáit cumarsáid dhíreach a dhéanamh leis na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha maidir le cur chun feidhme RRF agus le faireachán a dhéanamh air. Tá na réigiúin agus na cathracha ar an leibhéal riaracháin is gaire do na saoránaigh, tá an chuid is mó de na hinniúlachtaí acu chun spriocanna críochacha a bhaint amach, agus is príomhghníomhaithe iad i mbeartas comhtháthaithe na hEorpa. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Tá sé á chur in iúl ag CnaR gur gá, i gcomhréir le hAirteagal 22 de Rialachán RRF, córas láidir faireacháin a chur chun feidhme nach mbainfeadh aon ualach breise riaracháin leis ar an leibhéal áitiúil ná réigiúnach, ós rud é go bhfuil rialacha níos soiléire de dhíth ar na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha chun na cistí a chur chun feidhme. Thairis sin, táthar ag éileamh go mbeadh treoirlínte agus uirlisí comhchoiteanna ann óir caithfidh na Ballstáit a áirithiú go mbailíonn siad sonraí agus go bhfuil rochtain ag an gCoimisiún Eorpach ar bhunachar sonraí oifigiúil na dtairbhithe le go seachnófar cistiú dúbailte. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Tá ugach á thabhairt ag CnaR don Choimisiún a áirithiú go ndéanfar prionsabail bhunúsacha, amhail prionsabail an rialachais il-leibhéil agus na coimhdeachta, a urramú agus a chur chun feidhme go comhsheasmhach. Ar a shon sin, ba cheart idirghníomhaíocht agus comhordú a bheith idir an beartas comhtháthaithe agus na hionstraimí nua eile, RRF san áireamh, seachas é a bheith ann leis féin. |
| --- | --- |

31.

Cad atá ag teastáil?

| 32. | Tá sé á chur in iúl ag CnaR nach í an teorainn atá leis an ról ríthábhachtach atá ag na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha na pleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme, ach go mbaineann an ról sin freisin le pleanáil bhreise a dhéanamh i dtaobh a gcur i bhfeidhm agus meastóireacht bhreise a dhéanamh ar an gcur i bhfeidhm sin. Ina leith sin, teastaíonn uirlisí i dtaobh measúnú tionchair eacnamaíoch/sóisialta lena gclúdófar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Tá sé á iarraidh ag CnaR, dá bhrí sin, go bhfaighfear faoin 20 Feabhra 2024, mar a bhforáiltear dó in Airteagal 32 de Rialachán RRF, tuarascálacha bliantúla an Choimisiúin, mar a shainmhínítear in Airteagal 31 den Rialachán, i dteannta le tuarascáil neamhspleác h mheastóireachta ar chur chun feidhme na Saoráide. Iarrann sé freisin go mbeadh CnaR rannpháirteach in ullmhú na dtuarascálacha agus na meastóireachta sin agus go dtiomnófar cuid díobh do rannpháirtíocht na n-údarás áitiúil agus réigiúnach, rud a chuirfeadh le hinneachar aithris 34 agus Airteagal 18 den Rialachán, le go bhfaighfear forléargas níos fearr ar phróisis an chur chun feidhme i mBallstáit an Aontais. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Tá béim á cur ag CnaR air gur cheart cumas riaracháin na mBallstát agus na n-údarás áitiúil agus réigiúnach mar atá faoi láthair a úsáid go héifeachtúil agus é a neartú ar mhaithe lena áirithiú go gcuirfear na pleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun feidhme go cuí, go ndéanfar faireachán cuí air sin agus go nglacfar le cistí RRF ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach go leordhóthanach, i gcomhréir le cuspóirí na hIonstraime um Thacaíocht Theicniúil. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Tá CnaR á chur in iúl gur ábhar imní dó an treocht mhéadaitheach san aistriú paraidíme ó Chistí Struchtúracha, a bhainistítear go réigiúnach, i dtreo leithdháiltí agus sásraí comhordúcháin atá níos mó agus láraithe, eadhon an Seimeastar Eorpach, a dhéantar a phleanáil agus a chur chun feidhme ar an leibhéal náisiúnta. Níl in RFF ach sampla amháin de sin. Samplaí eile is ea an Cistiú um Aistriú Cóir agus an Cúlchiste Coigeartaithe Brexit. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Dá bhrí sin, tá CnaR á athdhearbhú gur gá machnamh a dhéanamh ar conas prionsabail na coimhdeachta agus an rialachais il-leibhéil a fhréamhú tuilleadh i gconarthaí an Aontais agus ar conas faireachán a dhéanamh ar bhonn níos éifeachtúil ar a gcur i bhfeidhm sa chleachtas. Chomh maith leis sin, tá sé á chur i bhfáth aige a thábhachtaí atá sé an tsaincheist sin a ardú i bhfianaise an choinbhinsiúin bhunreachtúil atá ar na bacáin chun athchóiriú a dhéanamh ar chonarthaí an Aontais. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Is mór ag CnaR an ról gníomhach atá ag Parlaimint na hEorpa agus an obair atá déanta aici go dtí seo maidir le grinnscrúdú agus maoirseacht a dhéanamh ar chur chun feidhme RRF. Is mór aige freisin gur iarradh air roinnt uaireanta a bheith rannpháirteach i Meitheal Chomhpháirteach ECON-BUDG um Ghrinnscrúdú a dhéanamh ar an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Tá CnaR á chur in iúl gur cúis aiféala dó nár cuireadh san áireamh an rún ó Pharlaimint na hEorpa maidir le cur chun feidhme agus, go háirithe, an tagairt ón rún sin do rannpháirtíocht na n-údarás áitiúil agus réigiúnach. Iarrann CnaR ar an bParlaimint machnamh a dhéanamh, i gcomhréir le hAirteagal 26(2) de Rialachán RRF, ar rún a dhréachtú maidir le héifeachtaí agus tionchar na leithdháiltí láraithe ó na cistí AE a bheadh bunaithe ar an taithí a fuarthas trí bhíthin RRF a chur chun feidhme ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Tá CnaR ag tathant ar na Ballstáit agus ar an gCoimisiún Eorpach na bearta is gá a dhéanamh chun athrú ó chur chun feidhme láraithe RRF, mar atá ann faoi láthair, go cur chuige atá bunaithe ar chur chun feidhme il-leibhéil trína bhunú, ar bhonn struchtúrach agus in éineacht leis na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha, ar ardáin il-leibhéil agus ar sheisiúin agus imeachtaí faisnéise, mar shampla, i gcomhréir le hAirteagal 34 de Rialachán RRF agus le meithleacha il-leibhéil. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Tá CnaR ag tathant ar an gCoimisiún Eorpach treoir níos déine a chur faoi bhráid na mBallstát agus ugach a thabhairt dóibh tuairisciú mionsonraithe a dhéanamh ina gCláir Náisiúnta um Athchóiriú (CNAnna) ar na comhairliúcháin leis na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha agus le geallsealbhóirí, i gcomhréir le hAirteagal 18(4)(q) de Rialachán RRF. |
| --- | --- |

40.

| 41. | Tá CnaR á chur i bhfáth go bhféadfaí an Scórchlár lena dtomhaistear an dul chun cinn maidir le cur chun feidhme na bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta, mar a shainmhínítear in Airteagal 30 den Rialachán, a fhorbairt tuilleadh ar mhaithe lena áirithiú go léireofar an ghné chríochach mar is ceart. Ní mór dúinn próiseas comhtháite faireacháin a áirithiú, le rannpháirtíocht na n-údarás áitiúil agus réigiúnach agus le cur chuige oibiachtúil maidir le cur chun feidhme. Níor cheart ualach iomarcach riaracháin a fhágáil ar na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha mar thoradh air sin. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Tá CnaR á shonrú gur cheart na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí a chumhdaítear leis na pleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta a bheith i gcomhréir leis na moltaí tírshonracha faoi chreat an tSeimeastair Eorpaigh. Is gá athchóiriú a dhéanamh ar an Seimeastar Eorpach chun an ghné chríochach a leabú ann. Ba cheart an ghné áitiúil agus réigiúnach a chur san áireamh ní hamháin i bhfianaise na gceachtanna reatha a foghlaimíodh trí na pleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme, ach freisin i bhfianaise chláir an Aontais a bheidh ann amach anseo, bídís sin an pacáiste “Oiriúnach do 55”, an t-aistriú digiteach, na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe a bhaint amach faoi 2030, nó an aeráidneodracht a bhaint amach faoi 2050. |
| --- | --- |

42.

| 43. | Tá CnaR á athdhearbhú, dá bhrí sin, an iarraidh uaidh a eisíodh i dtuairimí roimhe seo (10) go mbeadh cód iompair ann le haghaidh rannpháirtíocht na n-údarás áitiúil agus réigiúnach sa Seimeastar Eorpach. Ba cheart Seimeastar Eorpach níos trédhearcaí, níos cuimsithí, agus níos daonlathaí a thógáil trí ról a thabhairt do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha ann. Ar an gcaoi sin, is mó an fhreagracht a bheadh ann ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach, rud a d’fheabhsódh, mar thoradh air sin, cur chun feidhme na n-athchóirithe inmhianaithe agus RRF sna Ballstáit. |
| --- | --- |

43.

An Bhruiséil, an 8 Feabhra 2023.

Uachtarán Choiste Eorpach na Réigiún

Vasco ALVES CORDEIRO

---

(1)  Airteagal 16 de Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta. (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

1

(2)  Airteagal 5(3) den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE) agus Prótacal (Uimh. 2) maidir le prionsabail na coimhdeachta agus na comhréireachta a chur i bhfeidhm.

2

(3)  COM(2022) 383 final, meastar go bhfuil 129 mbeart sna 25 phlean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta dírithe ar chomhionannas inscne.

3

(4)  CnaR agus CEMR, The involvement of municipalities, cities and regions in the preparation of the national Recovery and Resilience Plans: Results of the COR-CEMR targeted consultation, Eanáir 2021.

4

The involvement of municipalities, cities and regions in the preparation of the national Recovery and Resilience Plans: Results of the COR-CEMR targeted consultation

(5)  CnaR agus CEMR, Implementation of the Recovery and Resilience Facility: The Perspective of Local and Regional Authorities – Results of the COR-CEMR targeted consultation, Aibreán 2022.

5

Implementation of the Recovery and Resilience Facility: The Perspective of Local and Regional Authorities – Results of the COR-CEMR targeted consultation

(6)  Regions for EU Recovery, Benchmark study on the implementation of the Recovery and Resilience Facility at the regional level – Main results, Meitheamh 2022.

6

Benchmark study on the implementation of the Recovery and Resilience Facility at the regional level – Main results

(7)  Suirbhé bunaithe ar 2 698 n-agallamh le polaiteoirí áitiúla agus réigiúnacha san Aontas a cuireadh i gcrích idir an 25 Iúil agus an 11 Meán Fómhair 2022. Féach: Coiste Eorpach na Réigiún: Baraiméadar Réigiúnach agus Áitiúil. (Deireadh Fómhair, 2022 (ar fáil ar líne: https://cor.europa.eu/ga/our-work/Pages/EURegionalBarometer-Survey-2022.aspx

7

2 698 n-agallamh

(8)  Suirbhé bunaithe ar 2 698 n-agallamh le polaiteoirí áitiúla agus réigiúnacha san Aontas a cuireadh i gcrích idir an 25 Iúil agus an 11 Meán Fómhair 2022. Féach: Coiste Eorpach na Réigiún: Baraiméadar Réigiúnach agus Áitiúil. (Deireadh Fómhair, 2022 (ar fáil ar líne: https://cor.europa.eu/ga/our-work/Pages/EURegionalBarometer-Survey-2022.aspx, lch. 4.

8

2 698 n-agallamh

(9)  Rialachán RRF, Airteagal 3(d), an 4ú colún.

9

(10)  Tuairim ó CnaR: Plean téarnaimh don Eoraip mar fhreagairt ar phaindéim COVID-19: An tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta agus an Ionstraim um Thacaíocht Theicniúil, (IO C 440, 18.12.2020, lch. 160).

10

Plean téarnaimh don Eoraip mar fhreagairt ar phaindéim COVID-19: An tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta agus an Ionstraim um Thacaíocht Theicniúil

Tuairim ó CnaR: An Seimeastar Eorpach agus an beartas comhtháthaithe: Athchóirithe struchtúracha a ailíniú le hinfheistíochtaí fadtéarmacha, (IO C 275, 14.8.2019, lch. 1).

An Seimeastar Eorpach agus an beartas comhtháthaithe: Athchóirithe struchtúracha a ailíniú le hinfheistíochtaí fadtéarmacha

Tuairim ó CnaR: Feabhas a chur ar rialachas an tSeimeastair Eorpaigh: Cód Iompair maidir le rannpháirtíocht na n-údarás áitiúil agus réigiúnach, (IO C 306, 15.9.2017, lch. 24).

Feabhas a chur ar rialachas an tSeimeastair Eorpaigh: Cód Iompair maidir le rannpháirtíocht na n-údarás áitiúil agus réigiúnach

---

| 3.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 157/18 |
| --- | --- | --- | --- |

3.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 157/18

---

Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — Tús áite a thabhairt do dhaoine, fás inbhuanaithe cuimsitheach a áirithiú, leas a bhaint as acmhainneacht na réigiún is forimeallaí san Aontas

(2023/C 157/04)

| Rapóirtéir: | Pedro DE FARIA E CASTRO (PT/PPE), Fo-Rúnaí Réigiúnach faoi Uachtaránacht Rialtas Réigiúnach na nAsór |
| --- | --- |
| Doiciméad tagartha: | Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún – Tús áite a thabhairt do dhaoine, fás inbhuanaithe cuimsitheach a áirithiú, leas a bhaint as acmhainneacht na réigiún is forimeallaí san Aontas
  COM(2022) 198 final |

Rapóirtéir:

Pedro DE FARIA E CASTRO (PT/PPE), Fo-Rúnaí Réigiúnach faoi Uachtaránacht Rialtas Réigiúnach na nAsór

Doiciméad tagartha:

Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún – Tús áite a thabhairt do dhaoine, fás inbhuanaithe cuimsitheach a áirithiú, leas a bhaint as acmhainneacht na réigiún is forimeallaí san Aontas

COM(2022) 198 final

MOLTAÍ BEARTAIS

TÁ COISTE EORPACH NA RÉIGIÚN (CnaR),

| 1. | ag cur béim ar na srianta buana struchtúracha atá ar na réigiúin is forimeallaí, mar a shainaithnítear in Airteagal 349 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE), agus atá níos measa fós de dheasca phaindéim COVID-19. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Aithníonn CnaR gur maith an rud í straitéis an Aontais le haghaidh na réigiún is forimeallaí sa chaoi is gur neartaíodh bearta inti chun cineál sonrach na réigiún sin a chosaint laistigh de chreat an Aontais. Mar sin féin, agus cúrsaí mar atá siad faoi láthair tar éis phaindéim COVID-19, maille leis an ngá práinneach atá le haghaidh a thabhairt ar na dúshláin eacnamaíocha, shóisialta, chultúrtha agus chomhshaoil atá ann cheana nó a bheidh ann amach anseo, is ríléir gur gá athchóiriú críochnúil a dhéanamh ar an straitéis ó 2017 dar teideal A stronger and renewed strategic partnership with the EU’s outermost regions [Comhpháirtíocht straitéiseach neartaithe athnuaite leis na réigiúin is forimeallaí san Aontas]. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Is díol sásaimh do CnaR gur ghlac an Coimisiún Eorpach leis an moladh ó CnaR straitéis an Aontais le haghaidh na réigiúin is forimeallaí a oiriúnú i bhfianaise iarmhairtí tromchúiseacha na paindéime, faoi mar a moladh sa tuairim ó CnaR Tuarascáil ón gCoimisiún Eorpach i ndáil le cur chun feidhme na comhpháirtíochta straitéisí athnuaite leis na réigiúin is forimeallaí san Aontas (níl leagan Gaeilge ann), leis an rapóirtéir Ángel Víctor Torres Pérez (1), agus mar a moladh sa tuarascáil ó Pharlaimint na hEorpa I dtreo comhpháirtíocht níos láidre leis na réigiúin is forimeallaí san Aontas (2). |
| --- | --- |

3.

| 4. | Tá sé á thabhairt dá aire ag CnaR go bhfuil tionscnaimh éagsúla ar bun ag na réigiúin is forimeallaí chun athbheocht a chur sa straitéis ón gCoimisiún Eorpach agus tá sé ag cur béim ar an dearbhú polaitiúil a thug uachtaráin na réigiún is forimeallaí agus a glacadh ag cruinniú meántéarma Chomhdháil Uachtaráin na Réigiún is Forimeallaí an 3 Bealtaine 2021 sna hAsóir. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Tá béim á cur ag CnaR air gur neartaíodh an chomhpháirtíocht idir an Coimisiún, na Ballstáit agus Comhdháil Uachtaráin na Réigiún agus an straitéis sin á dréachtú acu. Mar thoradh air sin, is ann anois d’idirphlé tairbheach leanúnach trí ardáin shonracha agus trí mheithleacha sonracha. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Is díol sásaimh do CnaR an Teachtaireacht ón gCoimisiún Eorpach Tús áite a thabhairt do dhaoine, fás inbhuanaithe cuimsitheach a áirithiú, leas a bhaint as acmhainneacht na réigiún is forimeallaí san Aontas, ar Teachtaireacht í atá bunaithe ar na tuairimí a chuir na huachtaráin ó Chomhdháil Uachtaráin na Réigiún in iúl sa dearbhú deiridh ón 18 Samhain 2021 (Ponta Delgada, na hAsóir) agus freisin sa rannchuidiú ón 19 Eanáir 2022, arna ghlacadh go comhpháirteach ag an bhFrainc, an Spáinn agus an Phortaingéil. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Is geal le CnaR gealltanas an Choimisiúin an t-idirphlé a neartú agus tacaíocht shaincheaptha a chur ar fáil do na réigiúin sin ionas gur féidir leo lántairbhe a bhaint as beartais an Aontais agus leas a bhaint as an acmhainneacht atá acu freisin. Ar an gcaoi sin, cabhrófar le neartú a dhéanamh ar láithreacht an Aontais i réimsí a mbíonn tionchar acu ar na réigiúin sin. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Aithníonn CnaR a thábhachtaí atá an Teachtaireacht nua sin agus tá béim á cur aige ar an ngá atá le gníomhaíocht chomhordaithe ó thaobh na n-údarás fornáisiúnta, náisiúnta, réigiúnach, agus áitiúil de mar aon le cur chur chun feidhme pras na mbeart atá beartaithe. I bhfianaise an iliomad géarchéimeanna atá ann, tá sé á chur i bhfáth ag CnaR go bhfuil géarghá le freagairtí éifeachtacha láithreacha chun téarnamh eacnamaíoch, sóisialta agus inbhuanaithe na réigiún sin a áirithiú. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Is cúis aiféala do CnaR nach dtugtar aghaidh mar is ceart sa Teachtaireacht nua ón gCoimisiún ar roinnt beartas atá riachtanach i dtaobh fhorbairt na réigiún is forimeallaí. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Tá béim á cur ag CnaR air gur measa fós leochaileachtaí na réigiún sin, mar a aithnítear in Airteagal 349 CFAE, mar gheall ar shraith tubaistí nádúrtha atá ag tarlú ar bhonn níos minice i ngeall ar an téamh domhanda agus atá ina gcúis mhór imní a mhéid a bhaineann leis na réigiúin is forimeallaí toisc na tubaistí sin a bheith ag tarlú ar scála níos mó agus iad a bheith níos tromchúisí iontu. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Tá sé á thabhairt dá aire ag CnaR go bhfuil tuilleadh brú ar na réigiúin sin atá leochaileach cheana féin mar gheall ar an gcogadh san Úcráin agus gur deacra téarnamh ón ngéarchéim shláinte dá bharr. Tá difear nach beag déanta do chumhacht cheannaigh na dteaghlach agus tá na hearnálacha éagsúla gnó ag fulaingt mar gheall ar na costais shuntasacha nua in éineacht leis na costais bhreise struchtúracha a eascraíonn as na srianta struchtúracha atá ar na réigiúin sin. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Is díol sásaimh do CnaR conclúidí an 21 Meitheamh 2022 ó Chomhairle an Aontais Eorpaigh maidir leis an Teachtaireacht sin a thug an Coimisiún an 3 Bealtaine agus tá béim á cur aige ar a thábhachtaí atá na conclúidí sin i ndáil le cur chun feidhme na straitéise nua sin do na réigiúin is forimeallaí. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Tá CnaR ag tathant ar na Ballstáit lena mbaineann tacú leis na réigiúin is forimeallaí dá dtír féin acmhainneacht riaracháin a fhorbairt agus borradh a chur faoin bhforbairt scileanna chun lántairbhe a bhaint as cláir an Aontais. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Is díol sásaimh do CnaR go n-aithnítear sa Teachtaireacht ón gCoimisiún nach bhfuil na réigiúin is forimeallaí cosúil, i bhfírinne ná i ndlí, le réigiúin Eorpacha eile a bhfuil saintréithe geografacha sonracha acu, amhail oileáin, limistéir shléibhteacha nó réigiúin a bhfuil dlús íseal daonra iontu. |
| --- | --- |

14.

Riachtanais na ndaoine a fhreastal

| 15. | Is geal le CnaR go bhfuil an Coimisiún ag díriú ar riachtanais na ndaoine atá ina gcónaí sna réigiúin is forimeallaí, ar an téarnamh eacnamaíoch agus ar fhás inbhuanaithe agus cuimsitheach chun freastal ar na riachtanais sin. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Tá aird á tarraingt ag CnaR ar an ngá práinneach atá le haghaidh a thabhairt ar na héagothromaíochtaí sóisialta agus eacnamaíocha atá sna réigiúin is forimeallaí i gcomparáid le mór-roinn na hEorpa agus tá sé ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach tacú leis na réigiúin sin iad féin a chomhtháthú sa chuid eile den Aontas Eorpach. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Is díol sásaimh do CnaR gur leag an Coimisiún Eorpach béim ar a thábhachtaí atá sé tacú le riachtanais shonracha na réigiún is forimeallaí agus Colún Eorpach na gCeart Sóisialta á chur chun feidhme acu agus na spriocanna do 2030 ó Chruinniú Mullaigh Sóisialta Porto maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta á mbaint amach acu. |
| --- | --- |

17.

Aghaidh a thabhairt ar dhúshlán na himirce

| 18. | Tá CnaR ag iarraidh go dtacódh na hinstitiúidí Eorpacha go láidir diongbháilte le haghaidh a thabhairt ar ghéarchéimeanna imirce, go háirithe i réigiúin teorann seachtraí an Aontais a mbíonn sé de fhreagracht orthu, agus orthu amháin, mionaoisigh neamhthionlactha a thagann isteach chun an réigiúin a thabhairt isteach agus rochtain a thabhairt dóibh ar sheirbhísí bunúsacha, maille le tacú lena bhfás aníos. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Tá sé á athdhearbhú ag CnaR a thábhachtaí atá cistiú leordhóthanach faoin gCiste um Thearmann, Imirce agus Lánpháirtíocht (AMIF) agus faoin gCiste Slándála Inmheánaí (ISF). Tá sé tábhachtach freisin na cistí a eagrú ar an leibhéal réigiúnach ionas go n-éascófaí rochtain ar chistí, go háirithe in aimsir ghéarchéime, amhail iad siúd a tharlaíonn go minic i roinnt de na réigiúin is forimeallaí, cuir i gcás sna hOileáin Chanáracha, i nGuáin na Fraince agus in Mayotte. Chuige sin, is díol sásaimh do CnaR an gealltanas a thug an Coimisiún ar an ábhar sin ina straitéis nua. |
| --- | --- |

19.

| 20. | I bhfianaise ionradh na Rúise ar an Úcráin agus ciall cheannaithe ón tarlú sin, tá CnaR ag tnúth le tuilleadh dul chun cinn a dhéanamh ar an gComhshocrú maidir le hImirce agus Tearmann. Mar shampla, táthar ag smaoineamh ar Threoir 2001/55/CE ón gComhairle (3) a chur i bhfeidhm i ndáil le himircigh ó chriosanna coinbhleachta a bhfuil tionchar mór acu ar an Aontas. Is díol sásaimh dó chomh maith na bearta nua a tugadh isteach le Rialachán CARE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4), d’fhonn fíor-dhlúthpháirtíocht agus comhroinnt chothrom ualach na himirce i measc na mBallstát uile a áirithiú. |
| --- | --- |

20.

An t-aistriú glas

| 21. | Is mór ag CnaR go n-aithníonn an Coimisiún go dteastaíonn bearta ar leith ó na réigiúin is forimeallaí chun iad féin a oiriúnú don athrú aeráide, ós rud é gurb iad a bhíonn thíos le tionchar an athraithe aeráide go háirithe, lena n-áirítear teagmhais adhaimsire. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Tá sé á chur i bhfáth ag CnaR gur thug an Coimisiún gealltanas go gcuirfidh sé na réigiúin is forimeallaí san áireamh i gcónaí mar is ceart agus Ciste Dlúthpháirtíochta an Aontais Eorpaigh á chur chun feidhme aige, go dtacóidh sé le rioscaí a chosc agus le bearta athléimneachta a mhéid a bhaineann le tubaistí nádúrtha, agus go gcuirfidh sé malartú eolais chun cinn idir na réigiúin is forimeallaí agus a gcomharsana. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Tá CnaR ag iarraidh go gcuirfear tionchar an phacáiste reachtaigh “Oiriúnach do 55” san áireamh, pacáiste a mbeidh tionchar mór aige ar iomaíochas agus ar naisc na réigiún is forimeallaí, agus Airteagal 349 CFAE á chur i bhfeidhm go córasach agus go cuimsitheach, de réir mar a dhréachtaítear anailísí measúnaithe tionchair. Ar bhonn na n-anailísí sin, ní mór réitigh a ghlacadh atá curtha in oiriúint do na réigiúin is forimeallaí, agus reachtaíocht a ghlacadh i gcás inar gá, d’fhonn cóir chothrom a áirithiú do phobail a bhfuil costais bhreise orthu cheana toisc iad a bheith in áit iargúlta, d’fhonn rochtain a áirithiú ar an gCiste Aeráide Sóisialta agus ar an gCiste don Nuachóiriú do theaghlaigh agus do ghnólachtaí atá sna réigiúin an-leochaileach sin, agus d’fhonn rochtain ar chistiú faoin gCiste don Nuálaíocht a áirithiú do thionscadail ar mhionscála chomh maith. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Ar a shon sin, tá rabhadh á thabhairt ag CnaR go bhfuil na réigiúin sin níos leochailí go deo toisc iad a bheith iargúlta agus scoite ó mhór-roinn na hEorpa. Ina fhianaise sin, tá rabhadh á thabhairt ag CnaR go ndéanfar difear do na réigiúin sin má táthar chun na spriocanna nua maidir le hastaíochtaí agus cánachas breosla faoin bpacáiste “Oiriúnach do 55” a bhaint amach. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Tá sé á chur in iúl ag CnaR gur córais fuinnimh scoite iad na réigiúin is forimeallaí nach féidir a nascadh leis an mór-roinn. Dá bhrí sin, tá sé ag iarraidh ar na hinstitiúidí Eorpacha neamhspleáchas fuinnimh na réigiún sin a chur chun cinn trí bheartais tacaíochta agus cur chun cinn lena bhféadfaí aistriú ó bheith spleách ar bhreoslaí iontaise go córais inbhuanaithe ar bhealach iomchuí inacmhainne. |
| --- | --- |

25.

An bhearna inrochtaineachta a laghdú

| 26. | Tá sé á chur i bhfáth ag CnaR go bhfuil na réigiúin is forimeallaí ag brath go huile agus go hiomlán ar aeriompar agus muiriompar atá iontaofa agus inacmhainne i dtaobh shoghluaisteacht áitritheoirí na réigiún agus i dtaobh soláthar earraí bunriachtanacha. Is amhlaidh an cás sin toisc nach bhfuil roghanna eile iompair de thalamh sna réigiúin sin, rud a fhágann go bhfuil ualach mór airgeadais ar na cónaitheoirí agus atá dochrach, go bunúsach, do na geilleagair áitiúla agus do leas an phobail. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Tá CnaR den bharúil nach féidir comhionannas, cuimsiú ná forbairt na réigiúin is forimeallaí a chur chun cinn murar ann do straitéis chun nach mbeidh siad chomh hiargúlta agus scoite céanna. Theastódh beartais bhreise i straitéis den sórt sin chun baic inrochtaineachta a chúiteamh agus chun an bhearna dhigiteach a dhúnadh, agus sin uile d’fhonn na réigiúin is forimeallaí a fhorbairt chun níos mó béime a leagan ar a ngeilleagair agus ar na fadhbanna buana struchtúracha a bhaineann leis an iargúltacht. Tá béim á cur ag CnaR ar a thábhachtaí atá sé na réigiúin is forimeallaí a chur san áireamh san Ionstraim Éigeandála le haghaidh an Mhargaidh Aonair d’fhonn slabhraí soláthair a dhaingniú in aimsir ghéarchéime. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Mar atá molta sa Tuarascáil ó Pharlaimint na hEorpa I dtreo comhpháirtíocht níos láidre leis na réigiúin is forimeallaí san Aontas, tá CnaR ag iarraidh ar an gCoimisiún measúnú a dhéanamh ar an ngá atá le tacaíocht a chur ar fáil d’earnáil an iompair mar ionstraim bhreise chun na míbhuntáistí agus na caillteanais a eascraíonn as an iompar paisinéirí agus as an iompar lastas a chúiteamh. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Tá CnaR ag iarraidh go mbeadh tacaíocht ann le go mbeadh na réigiúin is forimeallaí níos nasctha. Ar a shon sin, tá aird á tarraingt ag CnaR ar thacaíocht do cháblaí faoi uisce, ar príomhdhúshlán é sin i ndáil le slándáil na sreafaí sonraí, agus i ndáil le cáilíocht seirbhíse agus inacmhainneacht chomh maith. Mar shampla, ní fada go mbeidh dífheidhmeacht cháblaí cumarsáide leictreonaí na bhfomhuireán in La Réunion agus i Réigiún Féinrialaitheach na nAsór. Ba cheart machnamh a dhéanamh ar theicneolaíocht satailíte a úsáid i limistéar áirithe, amhail Guáin na Fraince, toisc nach féidir snáithín a shuiteáil i ngach limistéar a bhfuil cónaí ann. |
| --- | --- |

29.

Talmhaíocht agus forbairt tuaithe

| 30. | Tá CnaR ag cur i bhfáth a thábhachtaí atá earnáil na feirmeoireachta don gheilleagar, don chomhshaol, do phleanáil spásúlachta agus d’fhostaíocht sna réigiúin is forimeallaí. Is feasach don Aontas é sin agus, más amhlaidh, tá cur chuige tugtha isteach aige chun caitheamh leis an earnáil sin ar shlí ar leith tríd an gClár de roghanna a bhaineann go sonrach le hiargúltacht agus le hoileánacht (POSEI) agus tá forálacha déanta aige do mhaoluithe sonracha sa chomhbheartas talmhaíochta (CBT), forálacha a bhfuil sé ag iarraidh go ndéanfar iad a urramú. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Is cúis áthais do CnaR a thabhairt dá aire go gceadaítear uasrátaí déine cabhrach níos airde faoi na hionstraimí státchabhrach d’infheistíochtaí sna réigiúin is forimeallaí agus don chabhair oibriúcháin chun tacú leis an talmhaíocht, leis an bhforaoiseacht agus le ceantair thuaithe. Is díol sásaimh dó chomh maith go bhfuil an Coimisiún á mholadh go leanfaidh sé air de bheith ag cur coinníollacha speisialta ar fáil do na réigiúin sin san athbhreithniú leanúnach ar na hionstraimí sin. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Tá béim á cur ag CnaR air, áfach, go bhfuil forálacha sonracha ríthábhachtach do na réigiúin is forimeallaí a mhéid a bhaineann le cabhair de minimis i bhfianaise na gcostas breise atá i gceist i ngach aon ghnóthas atá ag feidhmiú in earnáil táirgthe phríomhúil táirgí talmhaíochta sna réigiúin is forimeallaí. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Ó thaobh an Chiste Eorpaigh Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe (CETFT) de, tá CnaR den bharúil nach bhfuil sé ag teacht leis na cuspóirí inmhianaithe maidir le héascaíocht, éifeachtacht agus éifeachtúlacht gur roghnaíodh bainistiú lárnaithe a dhéanamh ar phleananna straitéiseacha. Chuige sin, tá súil aige go bhféadfaí tionchar diúltach na rogha sin a íoslaghdú trí sholúbthacht leordhóthanach a bheith sna nósanna imeachta agus iad a bhainistiú ar bhealach atá díláraithe a dhóthain, i ndáil le cur chun feidhme pleananna straitéiseacha sna réigiúin is forimeallaí. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Tá CnaR ag iarraidh go rachfaí i mbun dlúthchomhar idirinstitiúideach ar mhaithe lena áirithiú go bhféadfaí buiséid POSEI a mhéadú, ar ionstraim riachtanach í sin chun tacú le hinbhuanaitheacht an táirgthe áitiúil agus chun CBT a oiriúnú do shaintréithe sonracha na réigiún is forimeallaí, chun aghaidh a thabhairt ar an tearcbhuiséadú a dhéantaí i gcónaí do POSEI, rud atá tugtha chun léire, agus chun freagairt d’fhíor-riachtanais na réigiún is forimeallaí. Ar an gcaoi sin, d’fhéadfaí POSEI a fhorbairt de réir mar a fhorbraíonn earnálacha talmhaíochta na réigiún sin agus a chuid cuspóirí a bhaint amach i gcónaí. |
| --- | --- |

34.

An geilleagar gorm agus an t-iascach

| 35. | Tá sé á chur in iúl ag CnaR gur láidre an ghné mhuirí den Aontas Eorpach a bhuí leis na réigiúin is forimeallaí. An limistéar muirí is mó ar domhan is ea atá i limistéar muirí an Aontais, agus é ina limistéar eacnamaíoch eisiach ar mhéid 25 mhilliún km2 ina bhfuil deiseanna móra eacnamaíocha ar fáil. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Is díol sásaimh do CnaR go dtuigtear tábhacht na réigiún is forimeallaí maidir le hearnáil thraidisiúnta an iascaigh agus le straitéisí an gheilleagair ghoirm do na blianta atá le teacht. Is díol sásaimh dó freisin gealltanas an Choimisiúin athbhreithniú a dhéanamh ar na ceanglais a bhaineann leis an nós imeachta tuairiscithe agus ar na forálacha lena gceadaítear státchabhair le haghaidh athnuachan an chabhlaigh iascaireachta sna réigiúin sin, á gcur na saintréithe sonracha a bhaineann leo san áireamh agus ag tacú leo siúd atá ag obair i dtionscal na hiascaireachta, agus iascach inbhuanaithe á n-áirithiú aige san am céanna. |
| --- | --- |

36.

Státchabhair

| 37. | Is mór ag CnaR an gealltanas a thug an Coimisiún sa Teachtaireacht uaidh sainiúlachtaí na réigiún sin a chur san áireamh i gcónaí san athbhreithniú ar na rialacháin státchabhrach agus ar na treoirlínte státchabhrach ar fud na n-earnálacha, bunaithe ar na forálacha atá ann cheana i leith na réigiún sin i reachtaíocht státchabhrach an Aontais. Tá CnaR ag iarraidh go mbeadh scéimeanna státchabhrach níos solúbtha. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Tá béim á cur ag CnaR air gur cheart aird ar leith a thabhairt ar na rialacha státchabhrach lena neartaítear naisc na réigiún is forimeallaí agus lena gcuirtear na naisc sin chun cinn, go sonrach nuair a dhéanfar athbhreithniú ar na Treoirlínte maidir le Státchabhair d’aerfoirt agus d’aerlínte agus ar na Treoirlínte ón gComhphobal maidir le Státchabhair d’iompar muirí, agus freisin san athbhreithniú atáthar á dhéanamh faoi láthair ar na rialacháin státchabhrach do chosaint an chomhshaoil. San athbhreithniú deiridh sin, ba cheart catagóir cabhrach infheistíochta a chur leis chun a chur ar chumas gnólachtaí sna réigiúin is forimeallaí na caighdeáin chomhshaoil arna leagan síos ag an Aontas a chomhlíonadh. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Tá CnaR ag iarraidh go gcruthófaí fóram do na réigiúin is forimeallaí agus d’Ard-Stiúrthóireacht na hIomaíochta (COMP) sa Choimisiún chun gur féidir leo machnamh a dhéanamh ar choincheap na státchabhrach a bhfuil tionchar ar an leibhéal áitiúil amháin aici, agus é á chur san áireamh gur micrifhiontair agus fiontair bheaga a bhfuil acmhainn theoranta airgeadais acu os cionn 90 % de na cuideachtaí atá sna réigiúin sin agus nach féidir le cabhair a thabharfar do na réigiúin sin difear a dhéanamh don iomaíocht sa mhargadh inmheánach, toisc í a bheith dírithe ar ghníomhaíochtaí ar an leibhéal áitiúil amháin. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Anuas air sin, tá béim á cur ag CnaR ar a thábhachtaí atá sé leanúnachas gach córais cánach sna réigiúin is forimeallaí a áirithiú, ós rud é go bhféadfadh sé go ndéanfaí na geilleagair agus na poist sna réigiúin sin a dhíchobhsú go mór dá mbeadh oiread is briseadh amháin sa leanúnachas sin. |
| --- | --- |

40.

Turasóireacht

| 41. | Tá aird á tarraingt ag CnaR ar an bpríomhról atá ag earnáil na turasóireachta i bhforbairt na réigiún is forimeallaí, agus í ina gníomhaíocht eacnamaíoch trasearnála a bhfuil tionchar ollmhór aici ar an bhfás eacnamaíoch, ar an bhfostaíocht agus ar an bhforbairt réigiúnach. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Tá sé á chur in iúl ag CnaR go raibh tionchar suntasach ag géarchéim shláinte COVID-19 ar an earnáil sin, a bhfacthas sleabhcadh eacnamaíoch i ngníomhaíochtaí na hearnála nár tharla riamh roimhe dá barr. |
| --- | --- |

42.

| 43. | Tá béim á cur ag CnaR ar a leochailí atá an earnáil, agus í gan chosaint, nach mór, ar sheachtrachtaí geopholaitiúla, sláinte agus aeráide agus ag brath ar naisc aeir agus naisc farraige. |
| --- | --- |

43.

| 44. | Tá sé á chur i bhfáth ag CnaR gur gá infheistíochtaí a chur chun cinn atá nuálach, inbhuanaithe agus athléimneach d’fhonn tacú le forbairt inbhuanaithe na hearnála straitéisí sin. |
| --- | --- |

44.

| 45. | Tá CnaR ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach beartas turasóireachta Eorpach a fhorbairt tuilleadh chun go gcuimseofaí ann cruthú Gníomhaireachta Turasóireachta Eorpaí, chun tacú leis an dá aistriú i gcinn scríbe turasóireachta Eorpacha agus chun dlús a chur le téarnamh na hearnála sin, rud atá ríthábhachtach do na réigiúin sin. Tá aird á tabhairt ag CnaR ar an rabhadh ó Pharlaimint na hEorpa gur gá saintréithe speisialta agus srianta breise na réigiún sin a chur san áireamh agus an beartas sin á dhréachtú agus i rith an mheasúnaithe air, d’fhonn cistiú leordhóthanach a áirithiú ar mhaithe le hinrochtaineacht agus aistriú aeráide agus digiteach na réigiún sin. |
| --- | --- |

45.

An ghné sheachtrach

| 46. | I bhfianaise chineál trípháirteach na réigiún is forimeallaí (i.e. iad a bheith Eorpach, náisiúnta agus réigiúnach), tá CnaR den bharúil gur cheart do na réigiúin sin leas níos mó a bhaint as na tairbhí a bhaineann leis an margadh inmheánach ar an gcéad dul síos, agus, ar an dara dul síos, gur cheart dóibh iad féin a chomhtháthú níos mó sa timpeallacht mórthimpeall orthu trí neartú a dhéanamh ar an gcaidreamh atá acu lena dtríú tíortha comharsanachta agus lena gcomhpháirtithe comharsanachta, agus ábhair imní na réigiún is forimeallaí i gcaibidlíocht trádála agus i gcomhaontuithe trádála á gcur san áireamh an t-am ar fad. |
| --- | --- |

46.

| 47. | Tá sé á chur i bhfáth ag CnaR go bhfuil saintréithe, dúshláin agus deiseanna ar leith sna limistéir éagsúla gheografacha ina bhfuil na réigiúin is forimeallaí agus, dá bhrí sin, gur den ríthábhacht é straitéis a thógáil le chéile i ndáil le gach ceann de na limistéir sin, bunaithe ar dhiagnóis roimhe sin, d’fhonn na príomhdhúshláin choiteanna a shainaithint agus leas a bhaint as acmhainneacht iomlán comhair níos doimhne. |
| --- | --- |

47.

| 48. | Tá béim á cur ag CnaR air nach mór an réamh-mheasúnú sin a bhunú ar chur chuige a mbeadh dhá chuid ann, is é sin go gcuirfí san áireamh na dúshláin atá le sárú ag an Aontas sna limistéir sin mar aon le héifeachtaí na ndúshlán sin ar chríocha na hEorpa sna limistéir sin, chomh maith leis na freagairtí a d’fhéadfadh an tAontas a dhéanamh. |
| --- | --- |

48.

| 49. | Is díol sásaimh do CnaR an gealltanas a thug an Coimisiún Eorpach sa Teachtaireacht uaidh, mar atá deiseanna comhair réigiúnaigh, na dúshláin atá roimh na réigiúin is forimeallaí, agus na príomhréimsí comhair a shainaithint, deiseanna a fhorbairt, agus an comhar agus malartuithe idir na réigiúin is forimeallaí a chur chun cinn. Ina theannta sin, tá CnaR ag tathant ar na Ballstáit lena mbaineann an comhar a chur chun cinn sna réimsí sin idir na réigiúin is forimeallaí agus na tíortha agus na críocha thar lear, agus le tríú tíortha chomh maith. Tá ugach á thabhairt aige freisin do Bhallstáit eile an comhar agus malartuithe idir na réigiúin is forimeallaí iontu a chur chun cinn. |
| --- | --- |

49.

| 50. | Tá CnaR ag iarraidh ar an gCoimisiún ról agus cásanna ar leith na réigiún is forimeallaí a chur san áireamh agus athbhreithniú á dhéanamh aige ar na straitéisí geografacha agus ról a thabhairt do na réigiúin sin sna sásraí comhairliúcháin. |
| --- | --- |

50.

Conclúidí

| 51. | Tá CnaR ag iarraidh go nglacfar réitigh phragmatacha shaincheaptha mar ábhar práinne, agus Airteagal 349 CFAE á chur i bhfeidhm go córasach agus go cuimsitheach, ionas nach mbainfí an bonn den chuspóir maidir le téarnamh eacnamaíoch, sóisialta agus inbhuanaithe. |
| --- | --- |

51.

| 52. | Tá aird á tarraingt ag CnaR ar an ngá atá le dlús a chur go héifeachtach le cur chun cinn an iomaíochais agus an réamh-mheasúnaithe a dhéanfar ar thionchar bheartais an Aontais ar na réigiúin is forimeallaí, le cineálacha cur chuige áitbhunaithe, d’fhonn cosaint a áirithiú d’ioncaim shaoránaigh na réigiún sin. |
| --- | --- |

52.

| 53. | Tá CnaR ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach treochlár oibríochtúil agus amchlár a chur le chéile i dteannta leis na réigiúin is forimeallaí agus na Ballstáit lena mbaineann siad. |
| --- | --- |

53.

An Bhruiséil, an 8 Feabhra 2023.

Uachtarán Choiste Eorpach na Réigiún

Vasco ALVES CORDEIRO

---

(1)  IO C 37, 2.2.2021, lch. 57.

1

(2)  Tuarascáil – I dtreo comhpháirtíocht níos láidre leis na réigiúin is forimeallaí san Aontas.

2

I dtreo comhpháirtíocht níos láidre leis na réigiúin is forimeallaí san Aontas

(3)  Treoir 2001/55/CE ón gComhairle an 20 Iúil 2001 maidir le caighdeáin íosta chun cosaint shealadach a thabhairt i gcás insreabhadh ollmhór daoine easáitithe agus maidir le bearta lena gcuirtear cothromaíocht iarrachtaí chun cinn idir Ballstáit agus na daoine sin á nglacadh isteach acu agus na hiarmhairtí lena mbaineann á mbraistint (IO L 212, 7.8.2001, lch. 12).

3

(4)  Rialachán (AE) 2022/562 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 6 Aibreán 2022 lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013 agus (AE) Uimh. 223/2014 a mhéid a bhaineann le Gníomhaíocht Chomhtháthaithe le haghaidh Dídeanaithe san Eoraip (CARE) (IO L 109, 8.4.2022, lch. 1).

4

---

| 3.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 157/23 |
| --- | --- | --- | --- |

3.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 157/23

---

Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — timpeallacht chumasúcháin a chruthú don gheilleagar sóisialta: an dearcadh áitiúil agus réigiúnach

(2023/C 157/05)

| Rapóirtéir: | Ricardo RIO (PT/PPE), Méara Braga |
| --- | --- |

Rapóirtéir:

Ricardo RIO (PT/PPE), Méara Braga

MOLTAÍ BEARTAIS

TÁ COISTE EORPACH NA RÉIGIÚN (CnaR),

| 1. | ag moladh na Teachtaireachta ón gCoimisiún Eorpach Action plan for the social economy [Plean Gníomhaíochta an Aontais maidir leis an nGeilleagar Sóisialta] (2021). Measann sé gur céim an-tábhachtach é an plean chun aghaidh a thabhairt ar dhúshláin ríthábhachtacha na hearnála. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Aithníonn CnaR cineál trasearnála an gheilleagair shóisialta. Aithníonn sé freisin go gcumhdaíonn an geilleagar sin cineálacha éagsúla eintiteas agus go mbaineann bríonna éagsúla leis ó thír go tír. Tá dúshláin thábhachtacha le sárú ag na húdaráis phoiblí, go háirithe ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach, rud a fhágann go bhfuil sé deacair cur chuige éifeachtach a fhorbairt. Dá bhrí sin, tá CnaR ag cur béim ar a luachmhaire a bheadh sé páirt a thabhairt dó sa phlé agus sa chomhar i dtaobh an gheilleagair shóisialta, in éineacht leis an gCoimisiún Eorpach agus le geallsealbhóirí ábhartha eile. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Is díol sásaimh do CnaR Plean Gníomhaíochta an Aontais maidir leis an nGeilleagar Sóisialta agus an fógra a tugadh i gclár oibre 2023 an Choimisiúin go bhfoilseoidh sé togra ina dhiaidh sin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le creatchoinníollacha a fhorbairt don gheilleagar sóisialta. Is éard atá sa tuairim seo rannchuidiú na n-údarás áitiúil agus réigiúnach leis na tionscnaimh sin agus léirítear inti ról ríthábhachtach na n-údarás sin maidir le tacaíocht a thabhairt d’eagraíochtaí an gheilleagair shóisialta sna críocha. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Tá sé á chur i bhfáth ag CnaR gur práinní fós aistriú cóir a dhéanamh chuig geilleagar atá níos athléimní agus níos inbhuanaithe i bhfianaise na géarchéime leanúnaí aeráide, iarmhairtí phaindéim COVID-19, fhogha na Rúise faoin Úcráin, agus an ráta boilscithe is airde dá raibh ann riamh. Sa chomhthéacs sin, tá níos mó spéise á cur sa gheilleagar sóisialta ós rud é gur gá beartais agus sásraí nua a chothú ar mhaithe le forbairt inbhuanaithe agus leanúnach. Sin le rá go dteastaíonn an nuálaíocht ní hamháin i dtaobh beartais tacaíochta, ach i dtaobh beartais éagsúla shóisialta agus rialála chomh maith. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Tá sé á chur in iúl ag CnaR go bhfuil sé in am dlús a chur le hinfheictheacht an gheilleagair shóisialta agus sonraí nua a fháil ina thaobh, lena n-áirítear ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach, agus na sonraí sin, dea-chleachtais agus na tionscnaimh atá ann cheana a chur chun cinn i measc grúpaí nua freisin, daoine óga san áireamh. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Tá sé á mholadh ag CnaR go bhforbrófaí Faireachlann fhoirmiúil um an nGeilleagar Sóisialta san Eoraip a d’fhéadfadh geallsealbhóirí éagsúla a mhealladh, a d’fhéadfadh faireachán a dhéanamh ar theacht chun cinn earnáil an gheilleagair shóisialta, agus a d’fhéadfadh tionscnaimh a mholadh chun feabhas a chur ar eagraíochtaí an gheilleagair sin atá rannpháirteach i gcomhthógáil an bheartais phoiblí ar an leibhéal náisiúnta, réigiúnach agus áitiúil. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Tá sé á chur i bhfáth ag CnaR a thábhachtaí atá éiceachórais bhríomhara geilleagair shóisialta a d’fhéadfadh cur le creataí agus beartais dhlíthiúla tacaíochta maidir le maoiniú, cánachas agus soláthar poiblí, chomh maith lena thábhachtaí atá sé struchtúr institiúideach a chruthú ina bhfuil cur chuige coimhdeachta idir na leibhéil éagsúla rialtais ar an leibhéal Eorpach, náisiúnta, réigiúnach agus áitiúil. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Tá a dhúshlán á thabhairt ag CnaR d’institiúidí an Aontais, do na Ballstáit agus do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha plean comhpháirteach um chur chun cinn an gheilleagair shóisialta a fhorbairt trína gcuirfí an fhís atá ann ó thaobh na coimhdeachta de chun feidhme. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Tá CnaR ag cur béim ar an infheistíocht tosaíochta i bhfothú acmhainneachta institiúidí agus in oiliúint acmhainní daonna araon d’fhonn inoiriúnaitheacht agus athléimneacht na hearnála a neartú. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Tá CnaR i bhfách le feabhas a chur ar fheachtais oideachais agus chumarsáide maidir le fiontraíocht sa gheilleagar sóisialta, lena n-áirítear maidir le maoiniú agus tacaíocht AE atá ar fáil don earnáil. Ba cheart é sin a dhéanamh i gcomhar le gach leibhéal den rialtas agus leis na geallsealbhóirí gaolmhara. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Tá sé á iarraidh ag CnaR go mbeadh “coincheap oibríochta” ann i dtaobh an gheilleagair shóisialta lena n-urramófaí éagsúlacht na gcóras atá ann cheana agus a chumhdódh gach gnólacht a chomhlíonann critéir áirithe eagraíochtúla agus oibríochtúla ionas nach n-eisiafaí iad ón tacaíocht atá ríthábhachtach chun an earnáil sin a fhorbairt. Ar an gcaoi sin, bheadh tuilleadh comhleanúnachais agus cóineasaithe sna beartais ar an leibhéal Eorpach, náisiúnta agus réigiúnach. D’éascófaí leis sin freisin an t-aitheantas frithpháirteach (cumas oibriú trasteorann) agus infheictheacht shamhail an gheilleagair shóisialta. |
| --- | --- |

11.

An geilleagar sóisialta san Eoraip agus sna Ballstáit

| 12. | Tá CnaR á chur i bhfáth gur gá dul i ngleic le héagsúlacht na sainmhínithe agus na gcreataí dlíthiúla, agus leis na modhanna éagsúla bailithe sonraí chomh maith, rudaí a fhágann go mbíonn sé deacair tábhacht agus rannchuidiú na hearnála a chur i gcomparáid le chéile ó thír go tír agus ó réigiún go réigiún. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Tá CnaR ag iarraidh an athuair ar an gCoimisiún “creat dlíthiúil Eorpach oiriúnach a fhorbairt don gheilleagar sóisialta, lena bhforáiltear do shainmhíniú coiteann, agus d’eagrú agus cuimsiú gnólachtaí a chomhlíonann critéir áirithe eagraíochtúla agus oibríochtúla,” (1) le nach n-eisiafaí iad ón tacaíocht atá ríthábhachtach chun an earnáil sin a fhorbairt. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Tá CnaR ag tathant ar na húdaráis náisiúnta, réigiúnacha agus áitiúla leas níos fearr a bhaint as acmhainneacht na rialacha atá ann faoi láthair maidir leis na forálacha sonracha i dtaobh seirbhísí lena ngabhann leas eacnamaíoch ginearálta chun go mbainfí úsáid iomlán as an deis atá ann aitheantas a thabhairt d’eintitis an gheilleagair shóisialta a dhéanann gníomhaíocht eacnamaíoch mar sheirbhís lena ngabhann leas eacnamaíoch ginearálta i gcás inarb ábhartha. Lena chois sin, tá sé á iarraidh aige go mbainfear leas iomlán as acmhainneacht eintitis an gheilleagair shóisialta chun na seirbhísí poiblí a fhorbairt agus a fheabhsú trí ról a thabhairt dóibh i mbainistiú na seirbhísí sin. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Tá CnaR á tabhairt dá aire an éifeacht dhearfach atá ag an Tionscnamh AE Gnó Shóisialta agus ag na gníomhaíochtaí leantacha faoina chuimsiú ar thimpeallachtaí oibriúcháin rialála agus institiúideacha an gheilleagair shóisialta agus na bhfiontar sóisialta. Is cúis aiféala dó áfach go gcaithfear tuilleadh forbartha a dhéanamh ar phointí iontrála aonair agus soiléire i gcórais riaracháin phoiblí. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Tá sé á iarraidh ag CnaR ar gach leibhéal rialtais straitéisí fadtéarmacha a chruthú a mbeidh dea-mhaoiniú ann dóibh ar mhaithe leis an ngeilleagar sóisialta a chur chun cinn, straitéisí a d’fhorbrófaí trí dhul i mbun teagmháil leis an earnáil agus a bheadh i gcomhréir le Plean Gníomhaíochta an Aontais maidir leis an nGeilleagar Sóisialta agus leis an sainmhíniú atá ann ar an ngeilleagar sóisialta. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Tá CnaR á chur i bhfáth gur gá córais tacaíochta níos neamhfhoirmiúla agus níos simplí a chruthú don gheilleagar sóisialta óir is minic a bhí córais den sórt sin an-fhoirmiúil agus ina gcúis le hualach riaracháin a bheith anuas ar eagraíochtaí an gheilleagair shóisialta, agus sin más ann do na córais sin ar chor ar bith. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Measann CnaR go mbeadh sé ina dhea-chleachtas do na Ballstáit coincheap an gheilleagair shóisialta a thabhairt isteach go hoifigiúil sa teanga phoiblí trí shainmhíniú a ghlacadh lena léireofaí na príomhluachanna agus na príomhphrionsabail atá mar chuid den sainmhíniú a rinne an tAontas air. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Tá sé á áitiú ag CnaR go gceapfar “ambasadóirí náisiúnta agus réigiúnacha” i dtaca leis an ngeilleagar sóisialta d’fhonn borradh a chur faoin earnáil. Is gá tástálacha, trialacha píolótacha agus fothú acmhainneachta a éascú laistigh den gheilleagar sóisialta. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Tá CnaR ag cur béim ar ról na fiontraíochta sóisialta agus ar an ngá le hí a chur chun cinn mar rogha luachmhar eile ar an ngnó brabúis agus ar an ngnó seachbhrabúis araon. Tá sé á chur chun léire aige freisin ról agus fóntacht na fiontraíochta sin maidir le neartú a dhéanamh ar an gcomhtháthú sóisialta i limistéir faoi mhíbhuntáiste agus bheagfhorbartha, i bhfianaise an tionchair shuntasaigh atá ag na struchtúir sin maidir leis an dídhaonrú agus tréigean na tuaithe a chomhrac, agus freisin maidir le misin leasa ghinearálta a chomhlíonadh, go háirithe nuair atá tacaíocht phoiblí i gceist. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Tá achainí á hiarraidh ag CnaR go gcuirfí straitéisí chun feidhme lena neartófaí cumas eagraíochtaí an gheilleagair shóisialta i dtaobh an aistrithe dhigitigh agus an aistrithe ghlais trí thacaíocht a chur ar fáil i bhfoirm acmhainní agus scileanna ionas go bhféadfadh na heagraíochtaí athrú ó bhonn a dhéanamh agus a bhfeidhmíocht a fheabhsú. |
| --- | --- |

21.

An creat ceart a chruthú don gheilleagar sóisialta

| 22. | Tá béim á cur ag CnaR ar a phráinní atá sé beartais agus creataí dlíthiúla atá nua-aimseartha agus éifeachtach a bhunú i ndáil leis an ngeilleagar sóisialta, cinn lena n-éascófaí rochtain ar mhaoiniú agus ar mhargaí, má táthar chun an cóineasú aníos sin a bhaint amach sna réigiúin agus sna Ballstáit. Chomh maith leis sin, tá béim á cur ag CnaR ar a phráinní atá an gá le slógadh a dhéanamh ar mhaoiniú poiblí agus príobháideach a bheidh curtha in oiriúint do riachtanais an gheilleagair shóisialta. Ar a shon sin, tá sé á chur i bhfáth aige go bhfuil creataí cumasúcháin ag teastáil ionas go bhféadfaí comhar trasteorann agus idirnáisiúnú a fhorbairt san earnáil. Ar a shon sin, is díol sásaimh do CnaR an fógra ón gCoimisiún go dtíolacfar in 2023 tionscnamh reachtach maidir le reacht do chomhlachais trasteorann Eorpacha agus d’eagraíochtaí neamhbhrabúsacha. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Tá CnaR á chur i bhfáth go bhfuil bacainní breise ann lena gcuirtear cosc ar ghníomhaithe an gheilleagair shóisialta oibriú go trasnáisiúnta sa mhargadh aonair. Is bacainní iad sin a eascraíonn as éagsúlacht na gcreataí dlíthiúla cuimsitheacha, nó as a laghad éagsúlachta eatarthu in amanna, lena gcumhdaítear gach comhlachas dlíthiúil laistigh den gheilleagar sóisialta, eadhon comharchumainn, cuideachtaí faoi úinéireacht fostaithe, cumainn, comhlachais agus fondúireachtaí frithpháirteacha, agus fiontair shóisialta. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Tá CnaR den bharúil go bhfuil an geilleagar sóisialta idirdhisciplíneach agus gur gá é a chur san áireamh i mbreis agus réimse amháin. Sampla maith den chur chuige ilréimsí sin is ea beartais a bhaineann leis an margadh inmheánach agus leis an mbeartas fiontraíochta. Sna beartais sin, cabhraítear le fiontair mheánmhéide agus le gnólachtaí nuathionscanta fás a chur fúthu féin agus iad féin a leathnú. Sa chaoi sin, cruthaítear fostaíocht faoi na beartais sin agus cuirtear leis an gcomhar, an comhoibriú, agus iomaíochas gheilleagar an Aontais. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Tá CnaR ag iarraidh go mbeadh comhtháthú laistigh de reacht aonchineálach, a bheag nó a mhór, ar an leibhéal Eorpach de na reachtanna nó na lipéid éagsúla atá sna Ballstáit chun na cuideachtaí brabúis a bhfuil tionchar dearfach sóisialta agus comhshaoil acu a shainiú. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Aithníonn CnaR gur gá feabhas a chur ar na sonraí a bhaineann leis an ngeilleagar sóisialta. Chuige sin, tá sé ag moladh don Aontas táscairí iomchuí a thabhairt isteach chun meastóireacht a dhéanamh ar infheistíochtaí sa gheilleagar sóisialta. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Tá sé á chur i bhfáth ag CnaR go bhféadfadh na húdaráis phoiblí agus na tairbhithe leas níos fearr a bhaint as na deiseanna atá ar fáil dóibh mar thoradh ar a sholúbtha atá an státchabhair a chuirtear ar fáil chun tacú leis an ngeilleagar sóisialta. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Tá sé á iarraidh ag CnaR go gcuirfí comhghuaillíochtaí agus próisis oibre comhpháirtí chun cinn idir an tríú hearnáil, an earnáil phoiblí agus an earnáil phríobháideach d’fhonn aghaidh a thabhairt ar dhúshláin shóisialta, eacnamaíocha, oideachais, chomhshaoil agus éiceolaíocha trí scileanna, acmhainní agus fios gnó a chur ar fáil ar mhaithe le sprioc choiteann a shaothrú. |
| --- | --- |

28.

Dea-chleachtais i dtaca le ról na rialtas áitiúil agus réigiúnach

| 29. | Tá CnaR á chur in iúl go mbíonn fréamhacha láidre áitiúla ag gníomhaithe sa gheilleagar sóisialta agus, mar thoradh air sin, go bhfuil seans maith ann go bhféadfaidís muintir na críche a thabhairt ar aon fhocal le chéile ar bhonn comhtháite, rud a laghdódh éagothromaíochtaí ar thaobh amháin agus a chuirfeadh borradh nua faoin ngeilleagar ar an taobh eile. Tá sé á iarraidh ag CnaR go gceadódh na húdaráis náisiúnta d’eintitis áitiúla agus réigiúnacha na modhanna is oiriúnaí don chomhthéacs áitiúil a chur chun feidhme d’fhonn tacú le forbairt an gheilleagair shóisialta ina gcríoch féin. Ina fhianaise sin, tá béim á cur ag CnaR air gur cheart rochtain ar scéimeanna maoiniúcháin inrochtana, trédhearcacha, inchomparáide agus cobhsaí i dtaobh an gheilleagair shóisialta a dheonú do na cathracha agus do na réigiúin. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Tá CnaR den bharúil gur cheart feidhm chomhordúcháin a bheith ag na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha chun ardáin chruinnithe réigiúnacha nó struchtúir sheachtracha chomhair a chruthú don gheilleagar sóisialta. Thar aon ní eile, chun tacú le geilleagar sóisialta a bhunú agus a dhaingniú sa cheantar, ba cheart do na húdaráis sin cruthú líonra phoiblí phríobháidigh a chur chun cinn trí eintitis phoiblí agus phríobháideacha a chomhordú, go háirithe na hinstitiúidí oideachais atá bunaithe sa cheantar agus atá tiomnaithe don fhorbairt eacnamaíoch agus don chomhtháthú sóisialta. Mar chuid de sin, ba cheart forbairt beartais bardais, forbairt beartais réigiúnaigh agus an taithí a fhaightear le linn chur chun feidhme na mbeartas sin sa limistéar lena mbaineann a chomhordú. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Tá rannpháirtíocht níos fearr eagraíochtaí an gheilleagair shóisialta á hiarraidh ag CnaR i ndáil leis an bpróiseas cinnteoireachta eacnamaíche ar an leibhéal áitiúil. Ba cheart do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha próisis agus caighdeáin soláthair phoiblí atá freagrach ar bhonn sóisialta a fhorbairt agus aird leordhóthanach á tabhairt acu ar na gníomhaithe eacnamaíocha a dhíríonn ar an gcuimsiú sóisialta agus ar ábhair imní a bhaineann leis an gcomhshaol. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Tá CnaR á mholadh go ndéanfaí institiúidiú ar shásraí réigiúnacha idirphlé agus tacaíochta idir an leibhéal réigiúnach agus áitiúil den rialtas agus líonraí an gheilleagair shóisialta ar mhaithe le deiseanna airgeadais a threorú, le deiseanna fothaithe acmhainneachta a bhunú agus le tacaíocht níos fearr a thabhairt do na heintitis atá ar an láthair. Chuige sin, measann CnaR gur cheart do gach Ballstát aireachtaí/ranna/gníomhaireachtaí a bheith acu a gcuirfí de fhreagracht orthu an geilleagar sóisialta a fhorbairt agus ag a mbeadh sainordú soiléir chun topaicí gaolmhara a shaothrú. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Tá sé á iarraidh ag CnaR go gcuirfí deiseanna oiliúna agus deiseanna fothaithe acmhainneachta ar fáil d’eintitis eacnamaíocha agus shóisialta ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach i dtaca lena samhail ghnó a aistriú agus a mhéadú chun cur le hathléimneacht, neamhspleáchas agus tarraingteacht gairmeacha beatha sa gheilleagar sóisialta. Dá bhrí sin, tá sé á iarraidh aige go gcuirfí oiliúint speisialaithe ar an bhfiontraíocht shóisialta san áireamh sna céimeanna éagsúla den oideachas foirmiúil agus den ghairmoiliúint ar gach leibhéal oideachais, lena n-áirítear in ollscoileanna. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Tá sé á chur i bhfáth ag CnaR a thábhachtaí atá comhordú leanúnach feabhsaithe idir an leibhéal áitiúil agus an leibhéal réigiúnach den rialtas, laistigh den aon Bhallstát amháin agus ó Bhallstát go Ballstát chomh maith, a mhéid a bhaineann leis an ngeilleagar sóisialta agus leis na fiontair shóisialta. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Tá cur chuige meantóireachta á mholadh ag CnaR trína nascfaí na críocha a bhfuil taithí acu cheana ar éiceachórais áitiúla agus réigiúnacha a fhorbairt agus ar chreataí dlíthiúla gaolmhara agus na críocha siúd nach bhfuil aon taithí acu, nó nach mór, ina leith sin. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Tá sé á agairt ag CnaR go bhforbrófaí eolas ar bhonn leanúnach agus go mbeadh comhordú idir na bardais agus na réigiúin, agus laistigh de na Ballstáit freisin, a mhéid a bhaineann leis an ngeilleagar sóisialta agus leis na fiontair shóisialta. D’fhéadfaí an comhar sin a chur chun cinn sna straitéisí náisiúnta agus freisin trí chur chun cinn a dhéanamh ar ghníomhaíochtaí gaolmhara i líonraí atá ann cheana i measc na n-údarás áitiúil agus réigiúnach ar an leibhéal náisiúnta. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Tá CnaR teann air go bhfuil ról tábhachtach ag an bhfiontraíocht shóisialta a mhéid a bhaineann le haistriú geilleagrach a dhéanamh go samhail atá níos inbhuanaithe go heacnamaíoch agus ó thaobh na sochaí agus an chomhshaoil de. Chuige sin, ní mór do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha bealaí a aimsiú lena tharraingtí atá sé an geilleagar sóisialta a aithint, mar shampla trí fheachtais fhorleathana chumarsáide, trí rochtain ghníomhaithe an gheilleagair shóisialta ar chonarthaí poiblí a éascú, agus trí thacaíocht airgeadais spriocdhírithe. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Tá sé á iarraidh ag CnaR go mbunófaí an teideal oifigiúil Príomhchathair Eorpach an Gheilleagair Shóisialta. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Tacaíonn CnaR leis gur gá a áirithiú go gcuirfeadh an tAontas an dearcadh áitiúil agus an dearcadh réigiúnach san áireamh ina bhearta. Tacaíonn sé leis freisin go scaipfeadh an rialtas ina chuid moltaí treoirthionscnaimh de chuid geallsealbhóirí sa gheilleagar sóisialta ar éirigh go maith leo agus a gcuid dea-chleachtas, agus freisin go ndéanfaí na treoirthionscnaimh agus na dea-chleachtais sin a athchruthú trí líonraí an gheilleagair shóisialta agus tríd an gcumarsáid phoiblí. D’fhéadfaí é sin a dhéanamh le hardán nua a thiomnófaí go sonrach don gheilleagar sóisialta, ina nglacfadh Coiste Eorpach na Réigiún páirt ghníomhach agus ina n-oibreodh na geallsealbhóirí ábhartha go léir le chéile. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Tá sé á mholadh ag CnaR go bhfeabhsófaí rochtain na rialtas áitiúil agus réigiúnach ar fhaisnéis maidir le cistí agus cláir Eorpacha, amhail Cistí Struchtúracha agus Infheistíochta na hEorpa, go neartófaí na naisc idir leibhéal an Aontais agus an leibhéal áitiúil/réigiúnach, agus go músclófaí feasacht maidir le ról earnáil an gheilleagair shóisialta sna pobail áitiúla agus réigiúnacha. |
| --- | --- |

40.

Cistiú, cánachas agus rochtain níos fearr do mhargaí

| 41. | Is díol sásaimh do CnaR an togra ón gCoimisiún maidir le Tairseach an Aontais don Gheilleagar Sóisialta a bhunú, ina dtiomsófar fardal de na beartais phoiblí agus de chistiú don earnáil, chomh maith leis an togra uaidh chun tuilleadh cistiú poiblí a chur ar fáil. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Aithníonn CnaR gurb í an easpa rochtana ar mhaoiniú ceann de na príomhchonstaicí a fhágann nach féidir leis an bhfiontraíocht shóisialta teacht i mbláth. I bhfianaise an méid sin, tá sé tábhachtach sineirgí a chothú idir ionstraimí cistiúcháin agus leanúint de mhaoiniú príobháideach, caipiteal foighneach agus tacaíocht chomhairleach a shlógadh a bheadh curtha in oiriúint do riachtanais na bhfiontar sóisialta agus eagraíochtaí an gheilleagair shóisialta. |
| --- | --- |

42.

| 43. | Tá sé á iarraidh ag CnaR go ndéanfaí acmhainneacht an gheilleagair shóisialta a thriail sa ghairmoiliúint, san ollscolaíocht, i ngach leibhéal oideachais, agus i mbeartais ghníomhacha fostaíochta, mar aon le forbairt scileanna agus inniúlachtaí. Dá bhrí sin, ba cheart don Choimisiún tacú le rochtain oibrithe an gheilleagair shóisialta ar oiliúint agus ar an bhfoghlaim ar feadh an tsaoil i réimsí amhail an digiteáil, an cheannaireacht rannpháirteach, an athléimneacht agus an t-aistriú glas, d’fhonn lámh chúnta a thabhairt dóibh dul isteach nó fanacht i margadh saothair fhiontair an gheilleagair shóisialta. |
| --- | --- |

43.

| 44. | Tá CnaR den bharúil gur cheart don Choimisiún togra a dhéanamh go práinneach chun tacsanomaíocht shóisialta a bhunú, tacsanomaíocht a bheadh sa bhreis ar an tacsanomaíocht ghlas, rud a chuirfeadh le cur chun feidhme an Chomhaontaithe Ghlais. Dá mbeadh tacsanomaíocht shóisialta ann, bheadh treoir shoiléir acu siúd atá ag smaoineamh ar infheistíocht a dhéanamh agus ag fiontair maidir le céard is “infheistíocht shóisialta” ann. Agus tacsanomaíocht shóisialta ar iarraidh faoi láthair, tá bac á chur ar infheistíochtaí príobháideacha a d’fhéadfaí a dhéanamh sa gheilleagar sóisialta. |
| --- | --- |

44.

| 45. | Tá sé á mholadh ag CnaR laghdú a dhéanamh ar na bacainní lena gcuirtear cosc ar ghníomhaithe an gheilleagair shóisialta cistí náisiúnta agus cistí an Aontais a rochtain, agus go mbeadh oiriúnú níos fearr ann ó thaobh na staide mar atá sí i ndáiríre ar an leibhéal áitiúil. Mar shampla, ba cheart cláir tacaíochta airgeadais an Aontais agus náisiúnta a chur in oiriúint do riachtanais agus do chomhthéacsanna sonracha na gcríoch agus ba cheart córas slán intuartha a bheith ann ina leith sin chomh maith lena ndéanfaí seirbhísí sóisialta a mhaoiniú ón leibhéal lárnach go dtí leibhéal na n-údarás áitiúil. Sampla maith de sin ba ea na cistí um an nuálaíocht shóisialta a cuireadh chun cinn sa bhuiséad deireanach Eorpach, rud a chuir le teacht chun cinn tionscadal nua sóisialta fud fad na mBallstát. |
| --- | --- |

45.

| 46. | Is mór ag CnaR an dul chun cinn atá déanta ó thaobh an bheartais comhtháthaithe de a bhuí sin leis an ionstraim théarnaimh Next Generation EU faoinar cuireadh deiseanna nua ar fáil a mhéid a bhaineann leis an ngeilleagar sóisialta. Mar sin féin, teastaíonn rochtain dhíreach ar na cistí sin ó na cathracha agus na réigiúin i gcónaí. |
| --- | --- |

46.

| 47. | Tá sé á chur i bhfáth ag CnaR gur gá creat fioscach don gheilleagar sóisialta a fhorbairt ar leibhéal an Aontais agus ar leibhéal na mBallstát ina dtabharfar aghaidh ar an iomaíocht éagórach atá ann toisc gníomhaithe an gheilleagair shóisialta a bheith ag brath go príomha ar a gcistí féin. |
| --- | --- |

47.

| 48. | Tá ugach á thabhairt ag CnaR do na Ballstáit acmhainní a shlógadh ó chistí an Aontais, ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta chomh maith, agus “ciste ráthaíochta” a bhunú d’eintitis bheaga agus mheánmhéide an gheilleagair shóisialta tríd an gclár InvestEU. |
| --- | --- |

48.

| 49. | Tá beartas cánach á mholadh ag CnaR ina n-aithneofaí feidhmeanna leasa ghinearálta, mar shampla: fíor-réitigh chánach a chur chun feidhme chun tacú le hearnáil an gheilleagair shóisialta (lamháltais, díolúintí, ag leibhéal na cánach ioncaim agus ag leibhéal CBL araon) agus feabhas a chur ar na sochair airgeadais a bhaineann le bheith i d’eintiteas nó i d’fhiontair shóisialta laistigh den gheilleagar shóisialta (go díreach d’eintitis an gheilleagair shóisialta agus freisin do dhaoine/cuideachtaí a úsáideann seirbhísí nó a cheannaíonn earraí de chuid na n-eintiteas sin). Dá bhrí sin, tá sé á iarraidh ag CnaR ar an gCoimisiún aird ar leith a thabhairt ar fhorálacha cánach i dtaca le heintitis an gheilleagair shóisialta sa tionscnamh reachtach BEFIT (Business in Europe: Framework for Income Taxation). |
| --- | --- |

49.

| 50. | Measann CnaR go bhfuil sé práinneach bearta fioscacha a chur chun feidhme atá sochrach d’earnáil an gheilleagair shóisialta agus sochair fhioscacha níos fearr a ráthú (slándáil shóisialta, cáin ioncaim phearsanta) agus daoine atá i mbaol na leochaileachta á n-earcú, le tacaíocht speisialta do shamhlacha gnó lena dtugtar post do na daoine leochaileacha sin den chuid is mó (e.g. ionaid speisialta fostaíochta agus fiontair um lánpháirtiú). |
| --- | --- |

50.

| 51. | Tacaíonn CnaR leis na coinníollacha coinneála agus caighdeánacha chun rochtain ar an margadh saothair a ráthú do dhaoine fásta a bhfuil cineál míchumais chognaígh orthu. Ní leor an reachtaíocht reatha atá i bhfeidhm (cuóta coinneála 2 %) agus ní chomhlíontar í san iomaí cás. I dtaca leis sin, ba cheart feachtais múscailte feasachta spriocdhírithe a sheoladh. |
| --- | --- |

51.

| 52. | Measann CnaR go bhfuil gá ar leith le rialáil níos fearr agus shimplí a chruthú chun rochtain ar chreidmheas a thabhairt d’fhiontair shóisialta. |
| --- | --- |

52.

| 53. | Tá sé á iarraidh ag CnaR go mbeadh beartais ann lena ndéanfaí soláthar poiblí atá freagrach ar bhonn sóisialta agus cuimsiú ceanglas sóisialta i dtairiscintí a chur chun cinn mar bhealach le cabhrú le forbairt earnáil an gheilleagair shóisialta. |
| --- | --- |

53.

| 54. | Tá sé á iarraidh CnaR go n-éascófaí rochtain ar sholáthar poiblí sa gheilleagar sóisialta trí leas a bhaint as na deiseanna a cuireadh ar fáil cheana de bhun na Treorach Eorpaí maidir le soláthar poiblí. Iarrann sé freisin go gcuirfí fothú acmhainneachta chun cinn i measc státseirbhíseach agus i measc an gheilleagair shóisialta araon. |
| --- | --- |

54.

| 55. | Tá sé á iarraidh ag CnaR freisin go mbeadh rialacha níos soiléire ann maidir le státchabhair d’eintitis an gheilleagair shóisialta agus go ndéanfaí na heintitis sin a idirdhealú ó chineálacha eile cuideachtaí. Ar an gcaoi chéanna, ba cheart caitheamh leis an ngeilleagar sóisialta ar shlí dhifriúil a mhéid a bhaineann le comhoiriúnacht státchabhrach leis an margadh aonair, de réir Airteagal 107(1) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh. Tá sé tábhachtach córas sonrach státchabhrach a bheith ann do ghníomhaithe an gheilleagair shóisialta agus d’fhiontair atá gníomhach san earnáil shóisialta chun cuidiú leo i gcás ina bhfuil teip ar an margadh. Tá ciste coigiltis sa Fhrainc, mar shampla, a thiontaítear ina infheistíocht sa gheilleagar sóisialta (10 %). Ina cheann sin, bronntar lipéad sa tír freisin ar na cuideachtaí atá thar a bheith nuálach agus éiceolaíoch, cinn a chomhlíonann feidhm shóisialta agus a thugann sochair chánach d’infheisteoirí, ós rud é nach ndéanann na cuideachtaí sin ach beagán brabúis. |
| --- | --- |

55.

| 56. | Tá CnaR i bhfách leis nach mór rochtain a cheadú faoi chuimsiú an chreata dhlíthiúil Eorpaigh d’fhiontair aitheanta shóisialta ar mhargaí poiblí na hEorpa gan iad a chur i gcomórtas leis na fiontair choinbhinsiúnacha, sa chaoi is go gcomhlíonann siad riachtanais shóisialta nó go ndéanann siad misin seirbhíse poiblí fad agus atá rialáil á déanamh orthu ag an rialtas. D’fhéadfadh sé sin a bheith ina bhuntáiste do na húdaráis phoiblí a chuireann creat dlíthiúil i bhfeidhm don gheilleagar sóisialta a bhfuil córas formheasa agus maoinithe san áireamh ann. |
| --- | --- |

56.

An Bhruiséil, an 8 Feabhra 2023.

Uachtarán Choiste Eorpach na Réigiún

Vasco ALVES CORDEIRO

---

(1)  IO C 440, 29.10.2021, lch. 62.

1

---

| 3.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 157/28 |
| --- | --- | --- | --- |

3.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 157/28

---

Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — An Straitéis Eorpach um Chúram

(2023/C 157/06)

| Rapóirtéir: | Heinrich DORNER (AT/PSE), Comhalta de Státrialtas Burgenland |
| --- | --- |
| Doiciméad tagartha: | Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún maidir leis an straitéis Eorpach um chúram
  COM(2022) 440 final |

Rapóirtéir:

Heinrich DORNER (AT/PSE), Comhalta de Státrialtas Burgenland

Doiciméad tagartha:

Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún maidir leis an straitéis Eorpach um chúram

COM(2022) 440 final

MOLTAÍ BEARTAIS

TÁ COISTE EORPACH NA RÉIGIÚN (CnaR)

Tosaíochtaí beartais

| 1. | ag aithint an ghá atá le seirbhísí cúraim ardcháilíochta i réimse an oideachais agus an chúraim luath-óige ionas gur féidir le leanaí a gcumas agus a scileanna cognaíocha, teanga agus fisiciúla a fhorbairt, stíl mhaireachtála shláintiúil ghníomhach a choinneáil agus bochtaineacht agus eisiamh sóisialta a sheachaint, agus i dtaca le réimse an chúraim fhadtéarmaigh, freisin, chun cabhrú le daoine scothaosta agus/nó le daoine faoi mhíchumas a neamhspleáchas agus a ndínit a choinneáil. Is bealach iad freisin chun aghaidh a thabhairt ar an athrú déimeagrafach agus ar an méadú as cuimse atá ag teacht ar an éileamh ar sheirbhísí cúraim. Trí idirghabháil a dhéanamh ag céim luath chun sláinte a chur chun cinn agus chun galar a chosc, is féidir cabhrú le daoine saol neamhspleách, sláintiúil agus gníomhach a chaitheamh ar feadh tréimhse níos faide agus moill a chur ar an ngá atá le cúram. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Tá CnaR den tuairim nach mór seirbhísí cúraim ardcháilíochta a bheith inacmhainne, inrochtana agus ar fáil chun freastal ar an éileamh síormhéadaitheach ar oideachas agus ar chúram luath-óige agus chun cur ar chumas daoine scothaosta agus/nó daoine faoi mhíchumas maireachtáil go neamhspleách, agus san am céanna tacú lena dteaghlaigh an t-ualach a iompar agus é a mhaolú. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Tá CnaR á thabhairt faoi deara nach mbíonn meas ceart i gcónaí ar oibrithe cúraim, rud a léirítear i réimsí áirithe go minic trí phá íseal, leibhéal íseal oideachais, beagán ionchas maidir le dul chun cinn gairme, easpa deiseanna oiliúna, easpa tacaíocht agus cúram síceolaíoch, agus éiginnteacht fostaíochta uaireanta. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Tá CnaR á chur i bhfáth go mbíonn tionchar díréireach ag an easpa seirbhísí cúraim ar mhná, ós rud é gurb orthusan a thiteann formhór na bhfreagrachtaí cúraim breise nó neamhfhoirmiúla, rud a dhéanann difear dá gcumas cothromaíocht oibre is saoil a bhaint amach agus dul i mbun obair ar íocaíocht. Is mná iad 90 % d’oibrithe cúraim fhoirmiúil, agus is minic a bhíonn pá íseal nó éiginnteacht fostaíochta ag gabháil leis na poist sin. San Aontas Eorpach, déanann 92 % de mhná obair chúraim gan íocaíocht go rialta, i.e. níos mó ná lá amháin sa tseachtain, agus déanann 81 % díobh an obair sin gach lá. Thairis sin, tá 7,7 milliún bean san Eoraip nach bhfuil fostaithe go sochrach mar gheall ar fhreagrachtaí cúraim (1). |
| --- | --- |

4.

| 5. | Tá CnaR á thabhairt dá aire go raibh na córais chúraim i roinnt mhaith tíortha in ann iad féin a oiriúnú go tapa agus leanúint de chúram maith a chur ar fáil le linn ghéarchéim COVID-19. San am céanna, léirigh an phaindéim easpa áirithe athléimneachta sna córais chúraim, agus tá CnaR á chur i bhfáth gur féidir poist agus leanúnachas cúraim araon a choimirciú trí struchtúir fostóirí atá athléimneach i gcás géarchéime a bhunú, go háirithe maidir le struchtúir úinéireachta agus úsáid na mbrabús a ghintear. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Tá CnaR ag tarraingt aird ar an nganntanas oibrithe cúraim oilte ar fud na hEorpa agus ar an tionchar sóisialta forleathan atá aige sin, go háirithe i limistéir atá buailte ag an dídhaonrú nó i réigiúin atá tite ar gcúl, áit nach bhfuil an rochtain chéanna ar chúram do dhaoine scothaosta agus do dhaoine cleithiúnacha. Tá aird á tarraingt aige, freisin, ar acmhainneacht ollmhór earnáil an chúraim do mhargadh an tsaothair agus, i ndáil leis sin, ar an gcaoi a bhféadfadh 8 milliún post a bheith ar fáil in earnáil na sláinte agus an chúraim shóisialta sna deich mbliana amach romhainn (2). |
| --- | --- |

6.

Prionsabail

| 7. | Aithníonn CnaR prionsabal 9 de Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta lena n-áirítear an ceart atá ag tuismitheoirí agus ag daoine a bhfuil freagrachtaí cúraim orthu ar laethanta saoire oiriúnacha, ar shocruithe oibre solúbtha agus ar rochtain ar sheirbhísí cúraim. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Aithníonn CnaR prionsabal 11 de Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta lena n-áirítear an ceart atá ag leanaí oideachas agus cúram luath-óige inacmhainne ar ardchaighdeán a fháil. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Tá CnaR dílis do phrionsabal 17 de Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta agus don cheart chun cuimsithe atá ag daoine faoi mhíchumas, ceart atá cumhdaithe ann, agus don cheart atá acu tacaíocht ioncaim a fháil, timpeallacht oibre a bheith acu atá curtha in oiriúint dá gcuid riachtanas, agus teacht a bheith acu ar sheirbhísí a chuireann ar a gcumas páirt a ghlacadh i margadh an tsaothair agus sa tsochaí. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Aithníonn CnaR prionsabal 18 de Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta lena n-áirítear an ceart chun seirbhísí cúraim fhadtéarmaigh inacmhainne ar ardchaighdeán, go háirithe cúram sa bhaile agus seirbhísí pobalbhunaithe. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Aithníonn CnaR Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh lena leagtar síos an ceart atá ag daoine scothaosta maireachtáil go neamhspleách agus le dínit, agus páirt a ghlacadh sa saol sóisialta agus cultúrtha. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Aithníonn CnaR Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (3) lena leagtar síos an ceart atá ag daoine faoi mhíchumas chun tairbhiú de bhearta atá ceaptha chun neamhspleáchas na ndaoine sin, a lánpháirtiú sóisialta agus gairmiúil agus a rannpháirtíocht i saol an phobail a áirithiú. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Iarrann CnaR ar Bhallstáit an Aontais nach bhfuil coinbhinsiúin ábhartha EIS daingnithe agus curtha chun feidhme acu go fóill, an méid sin a dhéanamh, go háirithe Uimh. 189 maidir le hobair chuibhiúil d’oibrithe tí, Uimh. 190 maidir le foréigean agus ciapadh i saol na hoibre agus Uimh. 149 maidir le pearsanra altranais. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Tá CnaR i bhfabhar Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas agus na hoibleagáide atá cumhdaithe ann go gcuirfear chun cinn an oiliúint ar ghairmithe agus ar bhaill foirne a bhíonn ag obair le daoine faoi mhíchumas i dtaca leis na cearta a aithnítear sa Choinbhinsiún ionas gur fearr a chuirfear an cúnamh agus na seirbhísí ar fáil a ráthaítear leis na cearta sin. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Tá CnaR dílis d’Airteagal 19 de Choinbhinsiún na Náisiúnta Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas agus don cheart atá cumhdaithe ann go mbeadh teacht ag daoine faoi mhíchumas ar réimse seirbhísí baile, seirbhísí cónaithe, agus seirbhís eile chun tacú lena modh maireachtála agus lena gcuimsiú sa phobal. |
| --- | --- |

15.

Barúlacha ginearálta

| 16. | Is díol sásaimh do CnaR go ndéantar tagairt freisin sa Teachtaireacht ón gCoimisiún maidir leis an straitéis Eorpach um chúram do shaincheisteanna a sainaithníodh i dtuairim féintionscnaimh ó CnaR roimhe seo (4) maidir le cúram agus go dtugtar aghaidh, i bpáirt, ar na réitigh a mholtar inti, amhail córas éifeachtúil a bhunú chun sonraí a bhailiú agus anailísiú cuimsitheach a dhéanamh orthu. Cuireann CnaR in iúl go bhfuil géarghá le córas idir-inoibritheachta a chur i bhfeidhm idir earnálacha (go háirithe idir na hearnálacha sláinte agus sóisialta). |
| --- | --- |

16.

| 17. | Tá CnaR á chur i bhfáth go bhfuil gá le straitéis chomhpháirteach arna roinnt ag údaráis áitiúla agus réigiúnacha uile an Aontais atá freagrach as an tsláinte, as an gcúram agus as an oideachas, agus ag na Ballstáit, chomh maith le hinstitiúidí an Aontais, chun cúram fadtéarmach inrochtana a chur ar fáil lena bhfreastalófar ar riachtanais na ndaoine a bhfuil gá acu le hoibrithe cúraim agus le cúram araon, agus chun cúram leanaí ardcháilíochta, inacmhainne agus inrochtana a áirithiú ar fud an Aontais. Dá bhrí sin, ní mór an straitéis sin a chomhtháthú i bpróiseas an tSeimeastair Eorpaigh freisin. I gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta, ní mór don straitéis a bheith bunaithe ar an bprionsabal go n-eagraítear cúram agus oideachas luath-óige ar bhealach éagsúil i mBallstáit éagsúla. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Measann CnaR gur céim thábhachtach agus dhearfach chun cinn í an straitéis Eorpach um chúram i dtreo Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a bhaint amach, agus feabhas a chur ar an gcóras cúraim san Eoraip. D’fhéadfadh an méid seo cuidiú le feabhas a chur ar chúram fadtéarmach agus oideachas luath-óige, agus borradh a chur faoi chomhionannas inscne agus cothroime shóisialta sna córais chúraim. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Aithníonn CnaR gur cuid d’earnáil thábhachtach eacnamaíoch iad na seirbhísí sóisialta amhail oideachas agus cúram luath-óige agus cúram fadtéarmach lena bhfreastalaítear ar riachtanais chúraim, lena gcruthaítear poist, lena gcabhraítear le costais cúraim sláinte a laghdú agus lena mbaineann tairbhí iomadúla don tsochaí dá bhrí sin. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Is díol sásaimh do CnaR na tograí ón gCoimisiún chun comhordú agus gníomhaíocht chomhpháirteach a dhéanamh maidir le hábhair a bhaineann le cúram fadtéarmach agus cúram leanaí, trí bhearta tacaíochta (amhail anailísí comhpháirteacha a tharraingt suas, dea-chleachtais a mhalartú agus tacú le hathchóirithe agus infheistíochtaí trí chistí an Aontais a úsáid) ar leibhéal an Aontais agus trí chreataí beartais le haghaidh athchóirithe agus infheistíochtaí ar an leibhéal náisiúnta, réigiúnach agus áitiúil, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta. Tá CnaR ag iarraidh ar an gCoimisiún, freisin, infheistíochtaí poiblí i seirbhísí cúraim fhadtéarmaigh a threorú maidir le cláir agus ionstraimí airgeadais an Aontais a úsáid. Beidh gá le comhlántacht freisin idir cistí Eorpacha na gclár éagsúil, má táthar leis an tionchar is fearr is féidir a imirt. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Tá CnaR den bharúil gur cheart don Choimisiún togra a dhréachtú go práinneach chun tacsanomaíocht shóisialta a bhunú, tacsanomaíocht a bheadh sa bhreis ar an tacsanomaíocht ghlas, rud a chuirfeadh le cur chun feidhme an Chomhaontaithe Ghlais. Dá mbeadh tacsanomaíocht shóisialta ann, bheadh treoir shoiléir acu siúd atá ag smaoineamh ar infheistíocht a dhéanamh agus ag fiontair maidir le céard is “infheistíocht shóisialta” ann. Toisc nach ann do thacsanamaíocht shóisialta faoi láthair, tá bac á chur ar infheistíochtaí príobháideacha a d’fhéadfaí a dhéanamh i gcúram sláinte agus i seirbhísí sóisialta. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Tá CnaR á chur i bhfáth go bhfuil 33 % den chaiteachas sóisialta atá beartaithe sna 25 phlean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta a d’fhormhuinigh an Coimisiún agus a d’fhormheas an Chomhairle go dtí seo, faoin tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, tiomanta do chúram sláinte agus cúram fadtéarmach (thart ar EUR 45 bhilliún), go bhfuil 33 % eile beartaithe don oideachas agus do chúram leanaí (EUR 45,7 billiún), agus go bhfuil 14 % beartaithe do bheartais shóisialta (EUR 19,7 billiún). |
| --- | --- |

22.

| 23. | Measann CnaR gur céim thábhachtach i dtaobh rannpháirtíocht na mban i margadh an tsaothair a áirithiú agus, dá bhrí sin, i dtaobh an chomhionannais inscne é seirbhísí cúraim ardchaighdeáin inacmhainne a chruthú atá níos inrochtana agus a bhfuil teacht níos mó orthu. Tá sé tábhachtach anailís a dhéanamh ar na seirbhísí atá ann cheana féin, comhlántacht a aimsiú, agus an forluí nó an dúbailt a laghdú chun acmhainní a dhíriú agus chun cur le breisluach na hilghairmiúlachta. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Tá CnaR á chur i bhfáth a thábhachtaí atá FBManna áitiúla agus réigiúnacha agus eagraíochtaí neamhbhrabúsacha mar sholáthraithe seirbhísí cúraim. Ar an ábhar sin, tá CnaR á chur in iúl gur cheart cothrom iomaíochta a bheith ann sna margaí áitiúla agus réigiúnacha agus FBManna agus eagraíochtaí neamhbhrabúsacha ag dul san iomaíocht leis na soláthraithe seirbhíse móra. Ba cheart d’institiúidí an Aontais, na Ballstáit, agus na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha a bheith ag dréim lena chur ar a gcumas don iliomad soláthraithe seirbhíse dul i mbun gnó sa mhargadh agus ba cheart dóibh margaí dea-feidhmiúla áitiúla agus réigiúnacha a chothú ó thaobh seirbhísí cúraim de. Faoi chuimsiú an tsoláthair phoiblí atá freagrach ón taobh sóisialta de, iarrann CnaR ar na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha, ina gcáil mar cheannaitheoirí poiblí, tionchar sóisialta na seirbhísí ar an mbonn áitiúil/réigiúnach a chur san áireamh ó thaobh táirgthe, foinsithe, agus seachadta de. |
| --- | --- |

24.

Barúlacha maidir le hoideachas agus cúram luath-óige

| 25. | Tá CnaR den tuairim go mbeidh an t-athbhreithniú atá beartaithe ar spriocanna Barcelona úsáideach chun rochtain ar chúram leanaí a leathnú tuilleadh agus go gcomhlánaíonn sé an Moladh ón gComhairle lena mbunaítear Ráthaíocht Eorpach do Leanaí (5). Maidir le hionchais leanaí amach anseo, is chun a leasa féin atá sé a rannpháirtíocht in oideachas agus i gcúram luath-óige a spreagadh chun an cuimsiú sóisialta a chur chun cinn. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Creideann CnaR gurb úsáideach an rud é méid ama na rannpháirtíochta in oideachas agus i gcúram luath-óige a áireamh agus measúnú á dhéanamh ar dhul chun cinn an tsoláthair oideachais agus cúraim luath-óige sna Ballstáit toisc gur féidir measúnú níos cruinne a dhéanamh ar dhul chun cinn gach Ballstáit. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Aithníonn CnaR a thábhachtaí atá dálaí oibre, gradam agus pá na n-oibrithe, mar aon leis an ngairmoiliúint agus an gairmoideachas leanúnach in earnáil an oideachais agus an chúraim luath-óige chun a áirithiú go mbeidh an cúram chomh maith agus is féidir agus gur foireann cháilithe a chuirfidh an cúram ar fáil agus, ar an gcaoi sin, go mbainfear amach torthaí forbartha níos fearr do gach leanbh. |
| --- | --- |

27.

Barúlacha maidir le cúram fadtéarmach

| 28. | Tá CnaR á chur i bhfáth go bhfuil dlúthbhaint idir tarraingteacht na ngairmeacha cúraim agus dálaí oibre níos fearr, pá leordhóthanach, oideachas, gairmoiliúint, agus deiseanna uas-scilithe agus athscilithe. I ndáil leis sin, tá CnaR á chur in iúl gur geal leis gurb é 2023 Bliain Eorpach na Scileanna. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Aithníonn CnaR a thábhachtaí atá an ionadaíocht láidir ar fhostaithe ó thaobh feabhas leanúnach a chur ar dhálaí oibre in earnáil an chúraim agus san idirphlé sóisialta mar ghné bhunúsach den tsamhail shóisialta Eorpach. Sa chomhthéacs sin, is díol sásaimh dó an fógra ón gCoimisiún Eorpach i mí Eanáir 2023 go ndéanfar idirphlé sóisialta earnála nua le haghaidh seirbhísí sóisialta a chur ar bun ar an leibhéal Eorpach, lena n-áirítear fo-earnáil na seirbhísí cúraim, agus inar gealladh go mbeadh ionadaíocht san idirphlé sin ar na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha ina gcáil mar fhostóirí san earnáil phoiblí. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Tá CnaR á chur in iúl gur díol sásaimh dó na prionsabail cháilíochta do gach soláthraí cúraim fhadtéarmaigh a leagtar amach sa togra le haghaidh Moladh ón gComhairle maidir le rochtain ar chúram fadtéarmach inacmhainne agus ar ardchaighdeán agus tá sé á chur i bhfios go láidir aige nár cheart d’earnáil an chúraim fhadtéarmaigh a bheith dírithe ar bhrabúis a bhaint amach sa todhchaí ach ar infheistíocht rialta a dhéanamh i mbearta feabhsaithe cáilíochta agus i bhfoireann ardoilte. Ina fhianaise sin, tacaíonn CnaR leis an iarraidh ó Pharlaimint na hEorpa ar an gCoimisiún treoir réime a thíolacadh maidir le cúram fadtéarmach, cibé acu cúram foirmiúil nó neamhfhoirmiúil é, lena leagfaí síos bunphrionsabail agus lena soláthrófaí critéir fhianaise-bhunaithe le haghaidh seirbhísí tacaíochta fadtéarmaí agus cúraim fhadtéarmaigh atá inrochtana agus comhtháite ar fud an Aontais (6). |
| --- | --- |

30.

| 31. | Tá CnaR á chur i bhfáth, i dtaca lena bhfuil á iarraidh ar na Ballstáit, mar atá creat cáilíochta a fhorbairt le haghaidh seirbhísí cúraim fhadtéarmaigh (mír 6 den Mholadh ón gComhairle lena mbaineann (7)), gur minic gur ann cheana féin ar an leibhéal náisiúnta nó réigiúnach do chórais le cáilíocht an chúraim a áirithiú agus gur cheart, dá bharr sin, agus d’fhonn prionsabail na coimhdeachta agus na comhréireachta a chomhlíonadh freisin, iad a chur san áireamh mar is cuí. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Tá CnaR den tuairim gur cuid de chur chuige cuimsitheach é infheistíocht a dhéanamh in earnáil an chúraim lena saothraítear ní hamháin cuspóirí beartais shóisialta, ach lena meastar freisin gur dreasacht eacnamaíoch dhearfach í an infheistíocht sin. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Tá sé á chur chun suntais ag CnaR a thábhachtaí atá sé aird ar leith a thabhairt ar oiliúint shíceolaíoch na ndaoine a chuireann seirbhísí cúraim ar fáil. |
| --- | --- |

33.

Moltaí d’oideachas agus cúram luath-óige

| 34. | Tá sé á mholadh ag CnaR caighdeánú a dhéanamh ar an mbailiú sonraí ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach agus cleachtais foghlama frithpháirtí a choinneáil ar bun chun bonn a chur leis an tacaíocht spriocdhírithe ar an leibhéal réigiúnach, chun gur féidir comparáidí a dhéanamh ar fud na hEorpa ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach agus chun tacú leis na húdaráis náisiúnta agus réigiúnacha trí tháscairí a úsáidtear chun faireachán a dhéanamh ar cháilíocht an chúraim leanaí. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Tá sé á mholadh ag CnaR, freisin, go ndéanfaí tacaíocht airgeadais a mhéadú agus a leathnú chun saoráidí cúraim leanaí a bhunú agus a chothabháil nó a nuachóiriú chun aghaidh a thabhairt ar na luasanna éagsúla ag a bhfuil forbairt ag teacht ar réigiúin agus cathracha an Aontais. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Tá CnaR á mholadh go gcuirfear leis an réimse seirbhísí pearsantaithe atá ar fáil leis na seirbhísí is mó tóir agus is mó a éascaíonn an mhaireachtáil neamhspleách a áireamh ann, cuir i gcás an cúnamh pearsanta agus an cúnamh baile. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Creideann CnaR gur dlúthchuid de chur chun feidhme na straitéise cúraim feabhas a chur ar na dálaí oibre agus ar an ngradam a bhaineann leis an obair, agus pá leordhóthanach a áirithiú do bhaill foirne an oideachais agus an chúraim luath-óige. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Tá béim á leagan ag CnaR ar a thábhachtaí atá sé an bhearna a dhúnadh idir deireadh na saoire máithreachais, atharthachta, nó tuismitheora a ngabhann pá nó cúiteamh leormhaith léi agus tús oideachas agus chúram na luath-óige. Chuige sin, molann sé do na Ballstáit cuimhneamh ar theidlíocht dhlíthiúil oideachas agus chúram na luath-óige a thabhairt isteach. |
| --- | --- |

38.

Moltaí maidir le cúram fadtéarmach

| 39. | Tá sé á mholadh ag CnaR go ndéanfaí machnamh ar an ngá atá le hionstraimí ceangailteacha agus/nó reachtaíocht agus, dá réir sin, le cistiú comhtháthaithe méadaithe chun rochtain uilíoch, chomhionann agus éifeachtach ar sheirbhísí cúraim ardcháilíochta a áirithiú do gach duine atá i ngátar ar fud na hEorpa, agus chun dálaí oibre cuibhiúla agus sláintiúla, tacaíocht ghairmiúil agus pá cuibhiúil a chur ar fáil do gach oibrí cúraim, chun poist ardcháilíochta a choimirciú agus chun obair in earnáil an chúraim a dhéanamh níos tarraingtí, lena léireofaí luach sóisialta agus sochaíoch a gcuid oibre. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Tá sé á mholadh ag CnaR, freisin, go ndéanfaí tacaíocht airgeadais a mhéadú agus a leathnú chun saoráidí cúraim daoine aosta a bhunú agus a chothabháil nó a nuachóiriú chun aghaidh a thabhairt ar na luasanna éagsúla ag a bhfuil forbairt ag teacht ar réigiúin agus cathracha an Aontais. |
| --- | --- |

40.

| 41. | Tá sé á mholadh ag CnaR, freisin, straitéis chuimsitheach a tharraingt suas maidir leis an éileamh a bheidh ann amach anseo ar oibrithe oilte san Aontas, go háirithe d’fhonn imirce daoine oilte ó Bhallstát go chéile a laghdú chun go mbeidh sé inláimhsithe do na réigiúin lena mbaineann, agus coinníollacha aonfhoirmeacha a leagan síos d’obair oibrithe cúraim agus oibrithe tí ó thríú tíortha. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Tá sé á mholadh ag CnaR spriocanna agus táscairí a leagan síos cosúil le spriocanna Barcelona i réimse an chúraim fhadtéarmaigh freisin agus, dá réir sin, sonraí a bhailiú ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach chun bonn a chur ar fáil do thacaíocht spriocdhírithe do réigiúin chun gur féidir comparáidí a dhéanamh ar fud na hEorpa ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach. |
| --- | --- |

42.

| 43. | Tá CnaR á mholadh go gceapfaí comhordaitheoirí náisiúnta cúraim fhadtéarmaigh nó, de réir na gcúinsí náisiúnta, sásra oiriúnach eile comhordúcháin a chur ar bun le bheith ina phointe teagmhála aonair a thacódh leis na bearta cur chun feidhme. |
| --- | --- |

43.

| 44. | Measann CnaR go bhfuil sé tábhachtach aitheantas a thabhairt don ról atá ag na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha maidir le haosú gníomhach i réimsí eile den saol, amhail cuimsiú sóisialta, muintearas le pobal, agus rochtain ar chultúr, ar oideachas agus ar thithíocht. Cé gur tús maith a bhí sa Chomhpháirtíocht Nuálaíochta Eorpach maidir le haosú gníomhach folláin, tá sé tábhachtach go neartófar na héiceachórais áitiúla agus réigiúnacha lena n-áirithítear ionchur i dtaca leis na beartais thábhachtacha agus na hearnálacha go léir. |
| --- | --- |

44.

| 45. | Iarrann CnaR go mbeadh feachtas uile-Eorpach ann chun gairmeacha cúraim a dhéanamh níos tarraingtí agus chun cothromaíocht inscne a bhaint amach sna hearnálacha gairme ábhartha. |
| --- | --- |

45.

An Bhruiséil, 9 Feabhra 2023.

Uachtarán Choiste Eorpach na Réigiún

Vasco ALVES CORDEIRO

---

(1)  COM(2022) 440 final.

1

(2)  COM(2021) 50 final.

2

(3)  CnaR Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (IO C 202, 7.6.2016, lch. 389).

3

(4)  Tuairim ó CnaR Plean don todhchaí d’oibrithe cúraim sláinte agus do sheirbhísí cúraim sláinte – deiseanna áitiúla agus réigiúnacha atá ar fáil agus aghaidh á tabhairt ar an dúshlán atá roimh an Eoraip (IO C 440, 29.10.2021, lch. 56).

4

Plean don todhchaí d’oibrithe cúraim sláinte agus do sheirbhísí cúraim sláinte – deiseanna áitiúla agus réigiúnacha atá ar fáil agus aghaidh á tabhairt ar an dúshlán atá roimh an Eoraip

(5)  Moladh (AE) 2021/1004 ón gComhairle an 14 Meitheamh 2021 lena mbunaítear Ráthaíocht Eorpach do Leanaí (IO L 223, 22.6.2021 lch. 14).

5

(6)  Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 5 Iúil 2022 i dtreo comhghníomhaíocht Eorpach ar chúram (2021/2253(INI)), pointe 61 (IO C 47, 7.2.2023, lch. 30)

6

(7)  Moladh ón gComhairle an 8 Nollaig 2022 maidir le rochtain ar an gcúram fadtéarmach inacmhainne ar ardchaighdeán (IO C 476, 15.12.2022, lch. 1).

7

---

| 3.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 157/33 |
| --- | --- | --- | --- |

3.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 157/33

---

Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — ioncam íosta leordhóthanach le haghaidh cuimsiú sóisialta: an dearcadh áitiúil agus réigiúnach

(2023/C 157/07)

| Rapóirtéir: | Anne KARJALAINEN (FI/PSE), Comhalta de Chomhairle Bardais Kerava |
| --- | --- |
| Doiciméad tagartha: | Togra le haghaidh Moladh ón gComhairle maidir le hioncam íosta leordhóthanach lena n-áirithítear cuimsiú gníomhach
  COM(2022) 490 final |

Rapóirtéir:

Anne KARJALAINEN (FI/PSE), Comhalta de Chomhairle Bardais Kerava

Doiciméad tagartha:

Togra le haghaidh Moladh ón gComhairle maidir le hioncam íosta leordhóthanach lena n-áirithítear cuimsiú gníomhach

COM(2022) 490 final

I.   MOLTAÍ LE hAGHAIDH LEASUITHE

Leasú 1

Pointe 5

| An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Agus cosaint á tabhairt do dhreasachtaí chun daoine atá in ann obair a (ath)lánpháirtiú sa mhargadh saothair, ba cheart é a bheith ina thoradh ar an tacaíocht ioncaim go ndéanfar ioncam daoine nach bhfuil acmhainní leordhóthanacha acu a mhéadú de réir a chéile, go dtí leibhéal
  atá comhionann ar a laghad le
  ceann amháin acu seo a leanas: | Agus cosaint á tabhairt do dhreasachtaí chun daoine atá in ann obair a (ath)lánpháirtiú sa mhargadh saothair,
  d’fhonn daoine a thabhairt slán ar bhealach fónta as an mbochtaineacht nó as riosca na bochtaineachta,
  ba cheart é a bheith ina thoradh ar an tacaíocht ioncaim go ndéanfar ioncam daoine nach bhfuil acmhainní leordhóthanacha acu a mhéadú de réir a chéile, go dtí leibhéal
  is airde ná
  ceann amháin acu seo a leanas: |
| (a) | an tairseach náisiúnta i dtaobh riosca na bochtaineachta; nó |

An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

Agus cosaint á tabhairt do dhreasachtaí chun daoine atá in ann obair a (ath)lánpháirtiú sa mhargadh saothair, ba cheart é a bheith ina thoradh ar an tacaíocht ioncaim go ndéanfar ioncam daoine nach bhfuil acmhainní leordhóthanacha acu a mhéadú de réir a chéile, go dtí leibhéal
  atá comhionann ar a laghad le
  ceann amháin acu seo a leanas:

Agus cosaint á tabhairt do dhreasachtaí chun daoine atá in ann obair a (ath)lánpháirtiú sa mhargadh saothair,
  d’fhonn daoine a thabhairt slán ar bhealach fónta as an mbochtaineacht nó as riosca na bochtaineachta,
  ba cheart é a bheith ina thoradh ar an tacaíocht ioncaim go ndéanfar ioncam daoine nach bhfuil acmhainní leordhóthanacha acu a mhéadú de réir a chéile, go dtí leibhéal
  is airde ná
  ceann amháin acu seo a leanas:

(a)

an tairseach náisiúnta i dtaobh riosca na bochtaineachta; nó

| (b) | an luach airgeadúil atá ag earraí
  agus seirbhísí
  fíor-riachtanacha, lena n-áirítear cothú leormhaith,
  tithíocht, cúram sláinte agus seirbhísí fíor-riachtanacha,
  de réir na sainmhínithe náisiúnta; nó |
| --- | --- |

(b)

an luach airgeadúil atá ag earraí
  agus seirbhísí
  fíor-riachtanacha, lena n-áirítear cothú leormhaith,
  tithíocht, cúram sláinte agus seirbhísí fíor-riachtanacha,
  de réir na sainmhínithe náisiúnta; nó

| (c) | leibhéil eile atá inchomparáide leis na leibhéil dá dtagraítear i bpointí (a) nó (b), arna mbunú leis an dlí náisiúnta nó leis an gcleachtas náisiúnta. |
| --- | --- |

(c)

leibhéil eile atá inchomparáide leis na leibhéil dá dtagraítear i bpointí (a) nó (b), arna mbunú leis an dlí náisiúnta nó leis an gcleachtas náisiúnta.

| (a) | an tairseach náisiúnta i dtaobh riosca na bochtaineachta; nó |
| --- | --- |

(a)

an tairseach náisiúnta i dtaobh riosca na bochtaineachta; nó

| (b) | an luach airgeadúil atá ag earraí fíor-riachtanacha, lena n-áirítear cothú leormhaith,
  agus seirbhísí cumasúcháin agus fíor-riachtanacha,
  de réir
  na sainmhínithe dá dtagraítear i bpointe (2) agus arna gcomhlánú leis
  na sainmhínithe náisiúnta; nó |
| --- | --- |

(b)

an luach airgeadúil atá ag earraí fíor-riachtanacha, lena n-áirítear cothú leormhaith,
  agus seirbhísí cumasúcháin agus fíor-riachtanacha,
  de réir
  na sainmhínithe dá dtagraítear i bpointe (2) agus arna gcomhlánú leis
  na sainmhínithe náisiúnta; nó

| (c) | leibhéil eile atá inchomparáide leis na leibhéil dá dtagraítear i bpointí (a) nó (b), arna mbunú leis an dlí náisiúnta nó leis an gcleachtas náisiúnta. |
| --- | --- |

(c)

leibhéil eile atá inchomparáide leis na leibhéil dá dtagraítear i bpointí (a) nó (b), arna mbunú leis an dlí náisiúnta nó leis an gcleachtas náisiúnta.

Cúis

Má táthar chun an phríomhsprioc a bhaint amach, ba cheart don tacaíocht ioncaim cur le hioncam na ndaoine sin nach bhfuil a ndóthain acmhainní acu sa tslí is go mbeidh ar a gcumas tairseach na bochtaineachta a shárú; mura leor an tacaíocht, ní bhainfear amach an sprioc sin.

Ar a mhuin sin, níor cheart feidhm a bheith ag na sainmhínithe náisiúnta ar an rud is seirbhísí “cumasúcháin” agus “fíor-riachtanacha” ann ach amháin i gcás ina gcumhdaíonn siad níos mó seirbhísí ná mar a áirítear sna sainmhínithe a mholtar sa Mholadh reatha.

Leasú 2

Pointe 6

| An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Moltar do na Ballstáit an leibhéal leordhóthanach tacaíochta ioncaim dá bhforáiltear i mír (5) a bhaint amach faoin 31 Nollaig
  2030
  ar a dhéanaí, agus inbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí á cosaint acu an tráth céanna. | Moltar do na Ballstáit an leibhéal leordhóthanach tacaíochta ioncaim dá bhforáiltear i mír (5) a bhaint amach faoin 31 Nollaig
  2027
  ar a dhéanaí, agus inbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí á cosaint acu an tráth céanna. |

An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

Moltar do na Ballstáit an leibhéal leordhóthanach tacaíochta ioncaim dá bhforáiltear i mír (5) a bhaint amach faoin 31 Nollaig
  2030
  ar a dhéanaí, agus inbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí á cosaint acu an tráth céanna.

Moltar do na Ballstáit an leibhéal leordhóthanach tacaíochta ioncaim dá bhforáiltear i mír (5) a bhaint amach faoin 31 Nollaig
  2027
  ar a dhéanaí, agus inbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí á cosaint acu an tráth céanna.

Cúis

An amlíne atá leagtha síos do na Ballstáit faoina gcaithfidh siad leibhéal leordhóthanach tacaíochta ioncaim a bhaint amach, ba cheart í a bheith ní ba ghiorra ná mar atá beartaithe ionas go mbeidh dóthain ama ann chun meastóireacht a dhéanamh ar thionchar an bheartais seo ar laghdú na bochtaineachta agus, más gá sin, chun breathnú athuair ar an togra d’fhonn cur lena éifeachtacht.

Leasú 3

Pointe 9(a)

| An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| critéir incháilitheachta thrédhearcacha, neamh-idirdhealaitheacha, lena gcosnaítear rochtain éifeachtach ar ioncam íosta do dhaoine fásta óga agus beag beann ar sheoladh buan a bheith ag daoine, agus é á áirithiú an tráth céanna
  go bhfuil
  fad an chónaithe dhlíthiúil
  comhréireach
  ; | critéir incháilitheachta thrédhearcacha, neamh-idirdhealaitheacha, lena gcosnaítear rochtain éifeachtach ar ioncam íosta do dhaoine fásta óga agus beag beann ar sheoladh buan a bheith ag daoine, agus é á áirithiú an tráth céanna
  nach sia
  fad an chónaithe dhlíthiúil
  ná na 5 bliana d’fhanacht dlíthiúil gan bhriseadh is gá chun stádas cónaitheora fhadtéarmaigh a fháil
  ; |

An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

critéir incháilitheachta thrédhearcacha, neamh-idirdhealaitheacha, lena gcosnaítear rochtain éifeachtach ar ioncam íosta do dhaoine fásta óga agus beag beann ar sheoladh buan a bheith ag daoine, agus é á áirithiú an tráth céanna
  go bhfuil
  fad an chónaithe dhlíthiúil
  comhréireach
  ;

critéir incháilitheachta thrédhearcacha, neamh-idirdhealaitheacha, lena gcosnaítear rochtain éifeachtach ar ioncam íosta do dhaoine fásta óga agus beag beann ar sheoladh buan a bheith ag daoine, agus é á áirithiú an tráth céanna
  nach sia
  fad an chónaithe dhlíthiúil
  ná na 5 bliana d’fhanacht dlíthiúil gan bhriseadh is gá chun stádas cónaitheora fhadtéarmaigh a fháil
  ;

Cúis

Aithnítear gur bacainní nach beag ar rochtain ar ioncam íosta ag neamhnáisiúnaigh iad na héagsúlachtaí suntasacha atá le sonrú sna ceanglais a bhaineann le híosfhad cónaithe dhlíthiúil. Dá bhrí sin, is den mhórthábhacht na ceanglais sin a chuíchóiriú.

Leasú 4

Pointe 10(d)

| An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| bearta a dhéanamh chun stiogmatú agus claontacht
  neamh-chomhfhiosach
  a bhaineann leis an mbochtaineacht agus leis an eisiamh sóisialta a chomhrac; | bearta a dhéanamh chun stiogmatú agus claontacht a bhaineann leis an mbochtaineacht agus leis an eisiamh sóisialta a chomhrac; |

An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

bearta a dhéanamh chun stiogmatú agus claontacht
  neamh-chomhfhiosach
  a bhaineann leis an mbochtaineacht agus leis an eisiamh sóisialta a chomhrac;

bearta a dhéanamh chun stiogmatú agus claontacht a bhaineann leis an mbochtaineacht agus leis an eisiamh sóisialta a chomhrac;

Cúis

Ba cheart an chlaontacht a bhaineann leis an mbochtaineacht agus leis an eisiamh sóisialta a chomhrac is cuma cé acu claontacht chomhfhiosach nó neamh-chomhfhiosach í.

Leasú 5

Pointe 16(e)

| An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| machnamh a dhéanamh ar na gníomhaíochtaí a rinneadh mar fhreagairt ar an Moladh seo, go háirithe maidir lena thionchar ar laghdú na bochtaineachta agus an eisiaimh shóisialta, ar leibhéil fostaíochta a mhéadú agus ar rannpháirtíocht san oiliúint a fheabhsú, agus tuairisciú don Chomhairle
  faoi 2032
  . | machnamh a dhéanamh ar na gníomhaíochtaí a rinneadh mar fhreagairt ar an Moladh seo, go háirithe maidir lena thionchar ar laghdú na bochtaineachta agus an eisiaimh shóisialta, ar leibhéil fostaíochta a mhéadú agus ar rannpháirtíocht san oiliúint a fheabhsú, agus tuairisciú don Chomhairle
  gach ceithre bliana, i bhfoirm tuarascála deiridh faoi 2030
  . |

An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

machnamh a dhéanamh ar na gníomhaíochtaí a rinneadh mar fhreagairt ar an Moladh seo, go háirithe maidir lena thionchar ar laghdú na bochtaineachta agus an eisiaimh shóisialta, ar leibhéil fostaíochta a mhéadú agus ar rannpháirtíocht san oiliúint a fheabhsú, agus tuairisciú don Chomhairle
  faoi 2032
  .

machnamh a dhéanamh ar na gníomhaíochtaí a rinneadh mar fhreagairt ar an Moladh seo, go háirithe maidir lena thionchar ar laghdú na bochtaineachta agus an eisiaimh shóisialta, ar leibhéil fostaíochta a mhéadú agus ar rannpháirtíocht san oiliúint a fheabhsú, agus tuairisciú don Chomhairle
  gach ceithre bliana, i bhfoirm tuarascála deiridh faoi 2030
  .

Cúis

Is gá coigeartú a dhéanamh ar an amlíne don Choimisiún faoina gcaithfear tuairisciú don Chomhairle maidir leis an spriocdháta chun príomhspriocanna Chruinniú Mullaigh Sóisialta Porto a bhaint amach.

II.   MOLTAÍ BEARTAIS

TÁ COISTE EORPACH NA RÉIGIÚN (CnaR),

| 1. | ag cur in iúl gur díol sásaimh dó go n-aithníonn an Coimisiún Eorpach go bhfuil gá le gníomhaíocht bhreise chun an bhochtaineacht a chomhrac ar fud an Aontais Eorpaigh, agus, chuige sin, gur gá díriú ar bhunchúiseanna na bochtaineachta agus bearta éifeachtacha a dhéanamh chun í a chomhrac agus a chosc. I ndáil leis sin, cuireann scéimeanna náisiúnta tacaíochta ioncaim agus seirbhísí tacaíochta gaolmhara “bunlíne” ar fáil chun a áirithiú gur féidir le daoine maireachtáil faoi dhínit. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Tá sé á cur i bhfios ag CnaR gur gá do na Ballstáit gealltanas iomlán a thabhairt an Moladh ón gComhairle a chur chun feidhme d’fhonn sprioc 2030 a bhaint amach maidir le líon na ndaoine atá i mbaol na bochtaineachta agus an eisiaimh shóisialta a laghdú. San am a chuaigh thart (1), leag CnaR béim ar an ngá atá le reachtaíocht leordhóthanach lena ráthófaí ioncam íosta a bheadh ar a laghad os cionn thairseach na bochtaineachta; |
| --- | --- |

2.

| 3. | Tá CnaR teann air gur cheart an Treoir maidir le pá íosta leordhóthanach a chur chun feidhme go tapa agus ina hiomláine de dhroim an Mholta sin. Tá sé á chur i bhfios aige, ar an gcaoi chéanna, d’ainneoin an Moladh a bheith ina céim thosaigh ar bhealach a leasa, gur cheart tuilleadh machnaimh a dhéanamh ar an ionstraim dlí ab éifeachtaí chun an ghníomhaíocht sin a chur chun feidhme ar an leibhéal Eorpach, de thoisc an ghéarghá atá ann cur chun gnímh d’fhonn ioncam íosta a ráthú ar fud an Aontais Eorpaigh. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Tá sé á chur chun suntais ag CnaR go bhfuil tacaíocht phoiblí shoiléir ann le haghaidh Eoraip shóisialta (2) agus le haghaidh creat comhchoiteann ioncaim íosta, mar a leagadh amach ag an gComhdháil ar Thodhchaí na hEorpa (3). |
| --- | --- |

4.

| 5. | D’ainneoin a ndearnadh d’iarrachtaí, tá an bhochtaineacht agus an t-eisiamh sóisialta tar éis dul in olcas tuilleadh eile fós, cuir i gcás bhí breis agus 90 milliún Eorpach i mbaol na bochtaineachta agus an eisiaimh shóisialta in 2021. Toisc a phráinní atá an scéal faoi láthair, tá gá le hamchlár níos doichte faoinar féidir an Moladh a chur chun feidhme, agus, dá bhrí sin, is éard atá CnaR a mholadh an t-amchlár sin a thabhairt chun tosaigh go dtí 2027. Tá CnaR ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach súil níos géire a thabhairt in 2027 ar an dul chun cinn a bheidh déanta faoin tráth sin, agus is gá do na Ballstáit tuairisc ar an dul chun cinn sin a chur faoi bhráid na Comhairle uair sna ceithre bliana agus tuarascáil chríochnaitheach a dhréachtú in 2030. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Is cúis imní do CnaR nár áiríodh sa Mholadh cur chuige atá bunaithe ar chearta. Le scéimeanna nua-aimseartha ioncaim íosta is féidir a áirithiú go bhféadfaidh daoine maireachtáil faoi dhínit, is féidir cur lena rannpháirtíocht agus lena gcuimsiú sa tsochaí agus is féidir an lánpháirtiú sa mhargadh saothair a chur chun cinn. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Tá sé á chur i bhfios ag CnaR gur sárú ar chearta an duine í an bhochtaineacht agus go mbíonn éifeacht chobhsaitheach ag scéimeanna agus seirbhísí ioncaim íosta inoibrithe ar an ngeilleagar ina iomláine, ar an ábhar go bhfuil sé tábhachtach deireadh a chur leis an mbochtaineacht agus neamhionannais ioncaim a laghdú, ní hamháin ar mhaithe leis an gceartas sóisialta a chur chun cinn ach chun tacú leis an bhfás eacnamaíoch freisin. Má táthar chun neamhionannas ioncaim a laghdú, ní mór do na Ballstáit gníomhaíocht spriocdhírithe a dhéanamh i leith raon leathan réimsí beartais. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Tá CnaR ag cur i bhfios go bhfuil ról tábhachtach ag na mná maidir le deireadh a chur le patrún na bochtaineachta sa teaghlach a leanann ar aghaidh ó ghlúin go chéile. Trí ráta fostaíochta na mban a mhéadú agus an bhearna phá a laghdú, cuirfear feabhas ar phinsin na mban agus laghdófar riosca na bochtaineachta agus iad ar scor. I dtreo gur féidir bochtaineacht leanaí a laghdú, tá sé tábhachtach go mbeadh rochtain ag leanaí ar sheirbhísí cuimsitheacha, cuir i gcás oideachas agus cúram na luath-óige, bunoideachas, béilí scoile, chomh maith le rochtain ar ghníomhaíochtaí fóillíochta. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Tá CnaR ag moladh go ndíreofaí sna pleananna gníomhaíochta náisiúnta maidir leis an mbochtaineacht ar scéimeanna ioncaim íosta a fhorbairt, lena n-áireofaí bearta chun pá cothrom agus obair chuibhiúil a bhaint amach, chun seirbhísí bunúsacha ardcháilíochta a áirithiú agus chun tacaíocht ioncaim leordhóthanach agus seirbhísí sóisialta aonair a fháil. Maidir leis seo, is tábhachtach an ní, agus scéimeanna seirbhísí sóisialta den sórt sin á gceapadh, a chur san áireamh gur cheart do na scéimeanna sin an fhor-rochtain is mó is féidir a áirithiú agus na tairbhithe sin atá in ann oibriú a spreagadh chun dul isteach ar an margadh saothair nó filleadh air. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Tá CnaR ag cur i bhfáth, in ainneoin go bhfuil go dtí 2030 chun an sprioc maidir le laghdú a dhéanamh ar líon na ndaoine atá i mbaol na bochtaineachta agus an eisiaimh shóisialta a bhaint amach, gurbh iad na teaghlaigh is ísle ioncam ba mhó a buaileadh ag paindéim COVID-19, ag an gcogadh leanúnach san Úcráin, ag an ardú ar phraghsanna fuinnimh agus ag an mboilsciú, rud a fhágann méadú ar an mbochtaineacht agus ar an neamhionannas. San am céanna, is ábhar imní ar leith é seo do ghrúpaí leochaileacha, go háirithe do dhaoine faoi mhíchumas. Tá gá, dá bhrí sin, le smaointe úra agus ba cheart bearta a thabhairt chun cinn ar bhonn na gceachtanna a foghlaimíodh ó ghéarchéimeanna roimhe seo agus ba cheart féachaint an athuair ar leithdháileadh na n-acmhainní airgeadais agus daonna má táthar chun an phríomhsprioc sin a bhaint amach ar bhonn athbhreithnithe rialta ar líon na ndaoine atá i mbaol na bochtaineachta. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Tá sé á chur chun suntais ag CnaR nach mór don aistriú glas agus don gheilleagar atá neodrach ó thaobh carbóin de an ghné shóisialta a léiriú agus tacú le huas-sciliú daoine atá i mbaol na dífhostaíochta, le daoine dífhostaithe nó le daoine atá neamhghníomhach go heacnamaíoch. Ba cheart ról lárnach a bheith ag na scéimeanna ioncaim íosta maidir le tacaíocht agus dreasachtaí a chur ar fáil chun daoine a ath-lánpháirtiú sa mhargadh saothair. Is díol sásaimh do CnaR, ar an gcaoi chéanna, an dul chun cinn atá déanta maidir le pá íosta, agus é á aithint aige gur thionscain an Coimisiún athrú ó bhonn [...], agus an pá íosta leordhóthanach á shamhlú anois le ceart bunúsach agus le réamhriachtanas do gheilleagar margaidh sóisialta cothrom inbhuanaithe atá mar bhonn taca don mhargadh aonair Eorpach (4). |
| --- | --- |

11.

| 12. | Tá CnaR ag leagan béim air go gcuirfidh an t-athrú aeráide le líon na ndaoine atá i mbaol na bochtaineachta agus an eisiaimh shóisialta, go háirithe iad siúd atá ina gcónaí i limistéir ina bhfuil an geilleagar neamhchothrom agus gan chosaint ar iarmhairtí an athraithe aeráide. Toisc an deargphráinn a bhaineann leis, ní mór do na córais slándála sóisialta dul in oiriúint don athrú aeráide, ós rud é gur minice ná riamh éilimh á ndéanamh ar chabhair agus catagóirí nua daoine ag teacht chun cinn a bhfuil tacaíocht de dhíth orthu. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Tá CnaR ag iarraidh ar an Aontas Eorpach agus ar na Ballstáit teacht suas le bearta sonracha, i gcomhar leis na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha, chun an easpa dídine agus an bhochtaineacht fuinnimh a laghdú agus chun deireadh a chur leo. Fágann an méadú atá ag teacht ar na praghsanna fuinnimh gur deacair do theaghlaigh leochaileacha na costais fuinnimh a ghlanadh. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Is díol sásaimh do CnaR go n-aithníonn an Coimisiún Eorpach gur gá do gach leibhéal rialtais a bheith rannpháirteach sa chomhrac i gcoinne na bochtaineachta. Tá ról ríthábhachtach ag na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha i dtaca le rath an Mholta a chinntiú, go háirithe i dtaca le seirbhísí sóisialta ar ardchaighdeán a chur ar fáil. Is iad na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha is fearr atá in ann teagmháil a dhéanamh le daoine a bhfuil tacaíocht de dhíth orthu agus riachtanais shonracha an duine aonair a shainaithint chun bealaí duinelárnacha a fhorbairt ar mhaithe le cuimsiú gníomhach sa tsochaí a chothú. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Tá sé á chur chun suntais ag CnaR go bhfuil gá le creat tagarmharcála Eorpach le haghaidh scéimeanna ioncaim íosta, creat atá cothrom le dáta agus lánfheidhme, ar thaobh amháin, agus bunaithe ar chur chuige trédhearcach agus ar shonraí inchomparáide, ar an taobh eile, rud ba chuidiú chun comhthuiscint ar an gcoincheap ar an leibhéal Eorpach agus i measc na mBallstát a chothú. A bhuí leis an gcreat sin, b’fhearr an éachtaint a d’fhéadfaí a thabhairt ar na foinsí éagsúla ioncaim atá ann agus ar na cásanna sonracha ina mbíonn teaghlaigh áirithe. Chuideodh sé, ar a mhuin sin, le daoine maireachtáil os cionn na tairsí náisiúnta bochtaineachta, lena n-áirítear trí dheiseanna a chur ar fáil dóibh siúd atá in ann obair a dhéanamh chun fostaíocht shochrach shlán chinnte a fháil. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Ionas go gcomhlíonfaidh an t-ioncam íosta an cuspóir atá leis maidir le bochtaineacht agus an t-eisiamh sóisialta a chomhrac, tá sé á chur i bhfios ag CnaR nach mór don ioncam íosta coinneáil suas leis an mboilsciú, go háirithe leis an gcostas maireachtála atá ag dul i méid i réimsí an bhia agus an fhuinnimh. Dá bhrí sin, tá CnaR go hiomlán i bhfách leis an moladh atá beartaithe maidir le hathbhreithniú bliantúil a dhéanamh ar leibhéal na mBallstát, agus measann sé gur réamhriachtanas mórthábhachtach é sin má táthar chun an beart a chur chun feidhme go héifeachtúil agus go héifeachtach. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Creideann CnaR gur cheart é a bheith indéanta freisin ioncam íosta a íoc le ball aonair den teaghlach, rud a chuireann an comhionannas inscne chun cinn, chomh maith le rannpháirtíocht agus cuimsiú an aosa óig agus daoine faoi mhíchumas sa tsochaí, sin agus a lánpháirtiú siúd sa mhargadh saothair. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Tá CnaR ag cur i bhfios gur gá critéir incháilitheachta thrédhearcacha agus neamh-idirdhealaitheacha a thabhairt isteach sna Ballstáit. Is ábhar imní do CnaR nach leagtar amach go soiléir sa Mholadh a dtuigtear le gníomhaíocht “chomhréireach” ná le gníomhaíocht “fhorchéimnitheach”. San am céanna, tá CnaR ag iarraidh go mbunófaí creat ginearálta um cheanglais maidir le cónaí dlíthiúil. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Tá CnaR ag iarraidh go ndéanfaí comhlánú ar na sainmhínithe ar sheirbhísí cumasúcháin agus ar sheirbhísí fíor-riachtanacha a leagtar amach sa Mholadh agus nach gcuirfí sainmhínithe náisiúnta ina n-ionad, ionas gur féidir an liosta táscach seirbhísí sin a chur i bhfeidhm ar fud an Aontais. Baineann sin go háirithe leis an uile chineál cumarsáide digití, nach dtugtar stádas mar sheirbhís riachtanach dóibh ar fud an Aontais. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Tá CnaR ag moladh go socrófaí tairseacha le haghaidh na tástála acmhainne ar bhealach nach bhfágfaí daoine ar díth tacaíocht ioncaim íosta toisc go samhlaítear an iomarca tábhachta sa chóras measúnaithe reatha le sócmhainní beaga, le tithíocht más chun úsáid phearsanta an duine féin í, le modhanna riachtanacha iompair nó leis an maoin shochorraithe. Is fíor sin go háirithe i gcás iarratasóirí a bhfuil géarchéim mhór ag goilleadh orthu nó i gcás daoine scothaosta. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Tá sé á chur chun suntais ag CnaR go bhfuil gá le táscairí cainníochtúla agus cáilíochtúla ar an leibhéal áitiúil, ar an leibhéal réigiúnach agus ar leibhéal an Aontais chun faireachán a dhéanamh ar chumhdach na scéimeanna ioncaim íosta, agus dúthracht a chaitheamh leis an inrochtaineacht dhigiteach a fheabhsú, agus an rochtain ar theicneolaíochtaí faisnéise agus ar scileanna digiteacha a thabhairt san áireamh. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Tá CnaR ag cur i dtreis go gcaithfidh gnéithe éifeachtacha, cothroma agus aonair a bheith ag roinnt leis na scéimeanna ioncaim íosta lena ndíreofar ar spriocghrúpaí éagsúla agus lena n-éascófar an fhostaíocht, gnéithe a chuirfidh deireadh leis na constaicí atá sa tslí ar dhaoine agus iad ag iarraidh filleadh ar an obair nó fanacht ag obair agus a áiritheoidh go bhfaightear luach saothair ceart as an obair, agus go ndéantar an cuimsiú sóisialta a mhéadú ag an am céanna. Maidir leis sin de, ba cheart díriú go mór ar dhaoine óga a lánpháirtiú sa mhargadh saothair, lena n-áirítear iad siúd a bhí faoi chúram an chórais cosanta leanaí. Tá sé á chur in iúl ag CnaR, ina theannta sin, go bhfuil sé tábhachtach tacú le bearta a bhfuil sé d’aidhm leo na spriocghrúpaí a spreagadh le dul isteach sa mhargadh saothair ar an leibhéal áitiúil nó filleadh air, nuair is féidir sin, chun na dúshláin maidir le hathlonnú a laghdú oiread is féidir. Ba cheart do na Ballstáit sonraí a bhailiú maidir leis na bacainní ar fhostaíocht atá ann dóibh siúd a fhaigheann tacaíocht íosta ioncaim, cuir i gcás leibhéil ísle oideachais, agus réitigh orthu sin a aimsiú, mar shampla margaí saothair idirmheánacha a chruthú, fóirdheontais pá a dheonú nó breisoiliúint, athoiliúint agus foghlaim ar feadh an tsaoil a éascú. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Tá sé á thabhairt chun suntais ag CnaR a thábhachtaí atá sé acmhainní a dháileadh go cothrom, go dlisteanach agus go héifeachtúil. Dá bhrí sin, aontaíonn sé go hiomlán leis an gCoimisiún Eorpach gur gá athbhreithniú rialta a dhéanamh ar na dreasachtaí agus na dídhreasachtaí a eascraíonn as na córais chánach agus sochair. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Síleann CnaR gur cuidiú é úsáid cheart a bhaint as an soláthar poiblí chun fostaíocht a chur ar fáil do dhaoine atá dífhostaithe go fadtéarmach agus do dhaoine atá i mbaol an eisiaimh shóisialta agus na bochtaineachta. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Tá CnaR ag iarraidh go soiléireofaí cén t-údarás atá freagrach as pleananna aonair a tharraingt suas chun dúbláil na mbeart a sheachaint. Ní mór aird ar leith a thabhairt freisin ar chosaint sonraí nuair a bhíonn faisnéis á malartú. |
| --- | --- |

25.

An Bhruiséil, an 9 Feabhra 2023.

Uachtarán Choiste Eorpach na Réigiún

Vasco ALVES CORDEIRO

---

(1)  Tuairim ó Choiste na Réigiún — an “tArdán Eorpach i gcoinne na bochtaineachta agus an eisiaimh shóisialta” (IO C 166, 7.6.2011, lch. 18).

1

(2)  Suirbhé Eorabharaiméadair ar shaincheisteanna sóisialta, Márta 2021.

2

(3)  Tuarascáil deiridh 2022.

3

(4)  Tuairim ó Choiste na Réigiún — Pá íosta leordhóthanach san Aontas (COR-2020-05859) (IO C 175, 7.5.2021, lch. 89).

4

---

| 3.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 157/38 |
| --- | --- | --- | --- |

3.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 157/38

---

Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — Dlí an Aontais maidir le hathchóiriú an dúlra

(2023/C 157/08)

| Rapóirtéir | Roby BIWER (LU/PSE), Comhalta de Chomhairle Bardais Bettembourg (Lucsamburg) |
| --- | --- |
| Doiciméad tagartha | Togra le haghaidh Rialacháin ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le hathchóiriú an dúlra
  COM(2022) 304 final |

Rapóirtéir

Roby BIWER (LU/PSE), Comhalta de Chomhairle Bardais Bettembourg (Lucsamburg)

Doiciméad tagartha

Togra le haghaidh Rialacháin ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le hathchóiriú an dúlra

COM(2022) 304 final

I.   MOLTAÍ LE hAGHAIDH LEASUITHE

Leasú 1

Aithris 25

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Chun tógáil ar Threoracha 92/43/CEE agus 2009/147/CE agus chun tacú le baint amach na gcuspóirí a leagtar amach sna Treoracha sin, ba cheart do na Ballstáit bearta athchóirithe a chur i bhfeidhm chun a áirithiú go ndéanfar gnáthóga agus speicis faoi chosaint, lena n-áirítear éin fhiáine, a théarnamh ar fud limistéir an Aontais, agus i limistéir nach dtagann faoi Natura 2000 freisin. | Chun tógáil ar Threoracha 92/43/CEE agus 2009/147/CE agus chun tacú le baint amach na gcuspóirí a leagtar amach sna Treoracha sin, ba cheart do na Ballstáit bearta athchóirithe a chur i bhfeidhm chun a áirithiú go ndéanfar gnáthóga agus speicis faoi chosaint, lena n-áirítear éin fhiáine, a théarnamh ar fud limistéir an Aontais, agus i limistéir nach dtagann faoi Natura 2000 freisin
  , agus riachtanais eacnamaíocha, sóisialta agus chultúrtha á gcur san áireamh chomh maith le cúinsí sonracha réigiúnacha agus áitiúla. |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

Chun tógáil ar Threoracha 92/43/CEE agus 2009/147/CE agus chun tacú le baint amach na gcuspóirí a leagtar amach sna Treoracha sin, ba cheart do na Ballstáit bearta athchóirithe a chur i bhfeidhm chun a áirithiú go ndéanfar gnáthóga agus speicis faoi chosaint, lena n-áirítear éin fhiáine, a théarnamh ar fud limistéir an Aontais, agus i limistéir nach dtagann faoi Natura 2000 freisin.

Chun tógáil ar Threoracha 92/43/CEE agus 2009/147/CE agus chun tacú le baint amach na gcuspóirí a leagtar amach sna Treoracha sin, ba cheart do na Ballstáit bearta athchóirithe a chur i bhfeidhm chun a áirithiú go ndéanfar gnáthóga agus speicis faoi chosaint, lena n-áirítear éin fhiáine, a théarnamh ar fud limistéir an Aontais, agus i limistéir nach dtagann faoi Natura 2000 freisin
  , agus riachtanais eacnamaíocha, sóisialta agus chultúrtha á gcur san áireamh chomh maith le cúinsí sonracha réigiúnacha agus áitiúla.

Cúis

Is saincheist náisiúnta é measúnú a dhéanamh ar na bearta is gá chun athchóiriú dúlra a dhéanamh i réimse ar leith. Ba cheart cúinsí áitiúla, sochaíocha agus eacnamaíocha a chur san áireamh anseo, freisin, gan dearmad a dhéanamh ar na cuspóirí a bhaineann leis an dúlra.

Leasú 2

Aithris 39

| Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Chun an cuspóir maidir le téarnamh leanúnach,
  fadtéarmach
  agus marthanach an dúlra bhithéagsúil athléimnigh a bhaint amach, ba cheart do na Ballstáit leas iomlán a bhaint as na féidearthachtaí a chuirtear ar fáil faoin gcomhbheartas iascaigh. Laistigh de raon feidhme inniúlacht eisiach an Aontais maidir le hacmhainn bhitheolaíoch na mara a chaomhnú, is féidir leis na Ballstáit bearta neamh-idirdhealaitheacha a dhéanamh chun stoic éisc a chaomhnú agus a bhainistiú agus chun stádas caomhnaithe na n-éiceachóras muirí a chothabháil nó a fheabhsú laistigh den teorainn 12 mhuirmhíle. Ina theannta sin, tá an deis ag na Ballstáit a bhfuil leas díreach bainistíochta acu teacht ar chomhaontú chun moltaí comhpháirteacha a chur isteach maidir le bearta caomhnaithe atá riachtanach chun oibleagáidí faoi dhlí an Aontais i dtaca leis an gcomhshaol a chomhlíonadh. Déanfar na bearta sin a mheasúnú agus a ghlacadh de réir na rialacha agus na nósanna imeachta dá bhforáiltear faoin gcomhbheartas iascaigh. | Chun an cuspóir maidir le téarnamh leanúnach,
  buanseasmhach
  agus marthanach an dúlra bhithéagsúil athléimnigh a bhaint amach, ba cheart do na Ballstáit leas iomlán a bhaint as na féidearthachtaí a chuirtear ar fáil faoin gcomhbheartas iascaigh. Laistigh de raon feidhme inniúlacht eisiach an Aontais maidir le hacmhainn bhitheolaíoch na mara a chaomhnú, is féidir leis na Ballstáit bearta neamh-idirdhealaitheacha a dhéanamh chun stoic éisc a chaomhnú agus a bhainistiú agus chun stádas caomhnaithe na n-éiceachóras muirí a chothabháil nó a fheabhsú laistigh den teorainn 12 mhuirmhíle. Ina theannta sin, tá an deis ag na Ballstáit a bhfuil leas díreach bainistíochta acu teacht ar chomhaontú chun moltaí comhpháirteacha a chur isteach maidir le bearta caomhnaithe atá riachtanach chun oibleagáidí faoi dhlí an Aontais i dtaca leis an gcomhshaol a chomhlíonadh. Déanfar na bearta sin a mheasúnú agus a ghlacadh de réir na rialacha agus na nósanna imeachta dá bhforáiltear faoin gcomhbheartas iascaigh. |

Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

Chun an cuspóir maidir le téarnamh leanúnach,
  fadtéarmach
  agus marthanach an dúlra bhithéagsúil athléimnigh a bhaint amach, ba cheart do na Ballstáit leas iomlán a bhaint as na féidearthachtaí a chuirtear ar fáil faoin gcomhbheartas iascaigh. Laistigh de raon feidhme inniúlacht eisiach an Aontais maidir le hacmhainn bhitheolaíoch na mara a chaomhnú, is féidir leis na Ballstáit bearta neamh-idirdhealaitheacha a dhéanamh chun stoic éisc a chaomhnú agus a bhainistiú agus chun stádas caomhnaithe na n-éiceachóras muirí a chothabháil nó a fheabhsú laistigh den teorainn 12 mhuirmhíle. Ina theannta sin, tá an deis ag na Ballstáit a bhfuil leas díreach bainistíochta acu teacht ar chomhaontú chun moltaí comhpháirteacha a chur isteach maidir le bearta caomhnaithe atá riachtanach chun oibleagáidí faoi dhlí an Aontais i dtaca leis an gcomhshaol a chomhlíonadh. Déanfar na bearta sin a mheasúnú agus a ghlacadh de réir na rialacha agus na nósanna imeachta dá bhforáiltear faoin gcomhbheartas iascaigh.

Chun an cuspóir maidir le téarnamh leanúnach,
  buanseasmhach
  agus marthanach an dúlra bhithéagsúil athléimnigh a bhaint amach, ba cheart do na Ballstáit leas iomlán a bhaint as na féidearthachtaí a chuirtear ar fáil faoin gcomhbheartas iascaigh. Laistigh de raon feidhme inniúlacht eisiach an Aontais maidir le hacmhainn bhitheolaíoch na mara a chaomhnú, is féidir leis na Ballstáit bearta neamh-idirdhealaitheacha a dhéanamh chun stoic éisc a chaomhnú agus a bhainistiú agus chun stádas caomhnaithe na n-éiceachóras muirí a chothabháil nó a fheabhsú laistigh den teorainn 12 mhuirmhíle. Ina theannta sin, tá an deis ag na Ballstáit a bhfuil leas díreach bainistíochta acu teacht ar chomhaontú chun moltaí comhpháirteacha a chur isteach maidir le bearta caomhnaithe atá riachtanach chun oibleagáidí faoi dhlí an Aontais i dtaca leis an gcomhshaol a chomhlíonadh. Déanfar na bearta sin a mheasúnú agus a ghlacadh de réir na rialacha agus na nósanna imeachta dá bhforáiltear faoin gcomhbheartas iascaigh.

Cúis

D’fhéadfadh an focal “fadtéarmach” a thabhairt le fios go gcuirfear athchóiriú i bhfeidhm thar thréimhse fhada ama. Dá bhrí sin, is fearr an focal “buanseasmhach” a úsáid, agus brí shoiléir leis.

Leasú 3

Aithris 44

| Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| | | |

Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

Cúis

Ba cheart pleananna úsáide talún na n-údarás áitiúil atá ann cheana a chur san áireamh go hiomlán, ós rud é go n-áirítear i roinnt mhaith bailte agus cathracha cheana féin bearta cúiteacha/comhlántacha sna pleananna sin nó in uirlisí áitiúla eile chun feidhm spásúil a leithdháileadh.

Leasú 4

Aithris 68

| Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Chun cur chun feidhme éifeachtach an Rialacháin seo a áirithiú, ba cheart don Choimisiún tacaíocht a thabhairt do na Ballstáit arna iarraidh sin dóibh tríd an Ionstraim um Thacaíocht Theicniúil lena soláthraítear tacaíocht theicniúil shaincheaptha chun athchóirithe a cheapadh
  agus
  a chur chun feidhme. Baineann an tacaíocht theicniúil le neartú na hacmhainneachta riaracháin, comhchuibhiú na gcreataí reachtacha agus comhroinnt na ndea-chleachtas ábhartha
  , mar shampla
  . | Chun cur chun feidhme éifeachtach an Rialacháin seo a áirithiú, ba cheart don Choimisiún tacaíocht a thabhairt do na Ballstáit
  , na húdaráis cur chun feidhme, na húdaráis bhainistíochta chomh maith leis na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha
  arna iarraidh sin dóibh tríd an Ionstraim um Thacaíocht Theicniúil lena soláthraítear tacaíocht theicniúil shaincheaptha chun athchóirithe a cheapadh, a chur chun feidhme
  , a mheas agus a oiriúnú
  . Baineann an tacaíocht theicniúil le
  hacmhainneacht maidir le sásraí cinnteoireachta (trasearnálacha) agus sásraí i dtaca le rannpháirtíocht geallsealbhóirí agus maidir le hionstraimí rialachais il-leibhéil; maidir le hinfheistíocht ón earnáil phoiblí agus ón earnáil phríobháideach a mhealladh agus a chuíchóiriú; comhairle shaincheaptha le haghaidh an tsaineolais theicniúil, dhlíthiúil agus airgeadais is gá chun bearta athshlánaithe a cheapadh, a chur i gcrích agus chun faireachán a dhéanamh orthu; treoir maidir le
  neartú na hacmhainneachta riaracháin, comhchuibhiú na gcreataí reachtacha agus comhroinnt na ndea-chleachtas ábhartha.
  Ba cheart don Ionstraim um Thacaíocht Theicniúil cur le hardáin agus seirbhísí eolais áitiúla/réigiúnacha/náisiúnta atá ann cheana agus atá in úsáid cheana ag geallsealbhóirí éagsúla, agus ba cheart í a chomhtháthú go héifeachtach leo. |

Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

Chun cur chun feidhme éifeachtach an Rialacháin seo a áirithiú, ba cheart don Choimisiún tacaíocht a thabhairt do na Ballstáit arna iarraidh sin dóibh tríd an Ionstraim um Thacaíocht Theicniúil lena soláthraítear tacaíocht theicniúil shaincheaptha chun athchóirithe a cheapadh
  agus
  a chur chun feidhme. Baineann an tacaíocht theicniúil le neartú na hacmhainneachta riaracháin, comhchuibhiú na gcreataí reachtacha agus comhroinnt na ndea-chleachtas ábhartha
  , mar shampla
  .

Chun cur chun feidhme éifeachtach an Rialacháin seo a áirithiú, ba cheart don Choimisiún tacaíocht a thabhairt do na Ballstáit
  , na húdaráis cur chun feidhme, na húdaráis bhainistíochta chomh maith leis na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha
  arna iarraidh sin dóibh tríd an Ionstraim um Thacaíocht Theicniúil lena soláthraítear tacaíocht theicniúil shaincheaptha chun athchóirithe a cheapadh, a chur chun feidhme
  , a mheas agus a oiriúnú
  . Baineann an tacaíocht theicniúil le
  hacmhainneacht maidir le sásraí cinnteoireachta (trasearnálacha) agus sásraí i dtaca le rannpháirtíocht geallsealbhóirí agus maidir le hionstraimí rialachais il-leibhéil; maidir le hinfheistíocht ón earnáil phoiblí agus ón earnáil phríobháideach a mhealladh agus a chuíchóiriú; comhairle shaincheaptha le haghaidh an tsaineolais theicniúil, dhlíthiúil agus airgeadais is gá chun bearta athshlánaithe a cheapadh, a chur i gcrích agus chun faireachán a dhéanamh orthu; treoir maidir le
  neartú na hacmhainneachta riaracháin, comhchuibhiú na gcreataí reachtacha agus comhroinnt na ndea-chleachtas ábhartha.
  Ba cheart don Ionstraim um Thacaíocht Theicniúil cur le hardáin agus seirbhísí eolais áitiúla/réigiúnacha/náisiúnta atá ann cheana agus atá in úsáid cheana ag geallsealbhóirí éagsúla, agus ba cheart í a chomhtháthú go héifeachtach leo.

Cúis

Ní mór don chóras tacaíochta teicniúla aghaidh a thabhairt ar na húdaráis bhainistíochta agus ar na hÚdaráis Áitiúla agus Réigiúnacha a chuireann an dlí chun feidhme. Tá easpa saineolais theicniúil agus easpa taithí le hionstraimí airgeadais (san earnáil phríobháideach) ar na príomhdhúshláin a bhaineann le bearta athchóirithe a cheapadh, a chur i gcrích agus faireachán a dhéanamh orthu. Is réamhriachtanais iad rannpháirtíocht éifeachtach cinnteoirí agus comhpháirtíochtaí sa bhreis ar an seandream céanna chun na héiceachórais a athchóiriú ar mhórscála. Mar sin féin, is minic nach mbíonn an taithí ná na hacmhainní ag na hoifigigh a fhorbraíonn Pleananna Náisiúnta Athchóirithe chun geallsealbhóirí seachas na gnáthghníomhaithe poiblí a rannpháirtiú, mar shampla úinéirí talún príobháideacha. Dá bhrí sin, tá géarghá leis na bearnaí sin a líonadh le córas tacaíochta teicniúla éifeachtach.

Leasú 5

Airteagal 1

| Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| 1. | Leis an Rialachán seo, leagtar síos na rialacha a chuireann leis na nithe seo a leanas: |

Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

1.

Leis an Rialachán seo, leagtar síos na rialacha a chuireann leis na nithe seo a leanas:

| 1. | Leis an Rialachán seo, leagtar síos na rialacha a chuireann leis na nithe seo a leanas: |
| --- | --- |

1.

Leis an Rialachán seo, leagtar síos na rialacha a chuireann leis na nithe seo a leanas:

| | (a) | téarnamh leanúnach,
  fadtéarmach
  agus inbhuanaithe an dúlra bhithéagsúil bhuanseasmhaigh ar fud limistéir talún agus mhara an Aontais trí
  na héiceachórais
  a athchóiriú; |
| --- | --- | --- |

(a)

téarnamh leanúnach,
  fadtéarmach
  agus inbhuanaithe an dúlra bhithéagsúil bhuanseasmhaigh ar fud limistéir talún agus mhara an Aontais trí
  na héiceachórais
  a athchóiriú;

| | (a) | téarnamh leanúnach,
  marthanach
  agus inbhuanaithe an dúlra bhithéagsúil bhuanseasmhaigh
  dhúchasaigh
  ar fud limistéir talún agus mhara an Aontais trí
  éiceachórais na hEorpa
  a athchóiriú; |
| --- | --- | --- |

(a)

téarnamh leanúnach,
  marthanach
  agus inbhuanaithe an dúlra bhithéagsúil bhuanseasmhaigh
  dhúchasaigh
  ar fud limistéir talún agus mhara an Aontais trí
  éiceachórais na hEorpa
  a athchóiriú;

| | (b) | cuspóirí uileghabhálacha an Aontais maidir le maolú ar an athrú aeráide agus oiriúnú don athrú aeráide a bhaint amach; |
| --- | --- | --- |

(b)

cuspóirí uileghabhálacha an Aontais maidir le maolú ar an athrú aeráide agus oiriúnú don athrú aeráide a bhaint amach;

| | (b) | cuspóirí uileghabhálacha an Aontais maidir le maolú ar an athrú aeráide agus oiriúnú don athrú aeráide a bhaint amach; |
| --- | --- | --- |

(b)

cuspóirí uileghabhálacha an Aontais maidir le maolú ar an athrú aeráide agus oiriúnú don athrú aeráide a bhaint amach;

| | (c) | gealltanais idirnáisiúnta an Aontais a chomhlíonadh. |
| --- | --- | --- |

(c)

gealltanais idirnáisiúnta an Aontais a chomhlíonadh.

| | (c) | gealltanais idirnáisiúnta an Aontais a chomhlíonadh
  ; i mbeagán focal, téarnamh atá dírithe ar an gcothromaíocht éiceolaíoch a athbhunú
  . |
| --- | --- | --- |

(c)

gealltanais idirnáisiúnta an Aontais a chomhlíonadh
  ; i mbeagán focal, téarnamh atá dírithe ar an gcothromaíocht éiceolaíoch a athbhunú
  .

Cúis

D’fhéadfadh an focal “fadtéarmach” a thabhairt le fios go gcuirfear athchóiriú i bhfeidhm thar thréimhse fhada ama. Dá bhrí sin, is fearr an focal “marthanach” a úsáid, agus brí shoiléir leis.

Ní mór a thuiscint má leantar le speiceas neamhdhúchasach plandaí agus ainmhithe a thabhairt isteach ar bhonn leanúnach go scriosfar éiceachórais dhúchasacha mar gheall ar dhíláithriú, iomaíocht agus díothú speiceas dúchasach.

Leasú 6

Airteagal 1

| Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| 2. | Leis an Rialachán seo, bunaítear creat faoina gcuirfidh na Ballstáit bearta éifeachtacha agus limistéarbhunaithe athchóirithe i bhfeidhm, gan mhoill, lena gcumhdófar, faoi 2030, 20 % ar a laghad de limistéir talún agus mhara an Aontais agus, faoi 2050, gach éiceachóras a bhfuil athchóiriú de dhíth orthu. |

Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

2.

Leis an Rialachán seo, bunaítear creat faoina gcuirfidh na Ballstáit bearta éifeachtacha agus limistéarbhunaithe athchóirithe i bhfeidhm, gan mhoill, lena gcumhdófar, faoi 2030, 20 % ar a laghad de limistéir talún agus mhara an Aontais agus, faoi 2050, gach éiceachóras a bhfuil athchóiriú de dhíth orthu.

| 2. | Leis an Rialachán seo, bunaítear creat faoina gcuirfidh na Ballstáit bearta éifeachtacha agus limistéarbhunaithe athchóirithe i bhfeidhm, gan mhoill, lena gcumhdófar, faoi 2030, 20 % ar a laghad de limistéir talún agus
  20 % ar a laghad de limistéir
  mhara an Aontais agus, faoi 2050, gach éiceachóras a bhfuil athchóiriú de dhíth
  , agus gach iarracht á déanamh acu bheith i gcomhréir le Creat Bithéagsúlachta Domhanda Kunming-Montreal
  . |
| --- | --- |

2.

Leis an Rialachán seo, bunaítear creat faoina gcuirfidh na Ballstáit bearta éifeachtacha agus limistéarbhunaithe athchóirithe i bhfeidhm, gan mhoill, lena gcumhdófar, faoi 2030, 20 % ar a laghad de limistéir talún agus
  20 % ar a laghad de limistéir
  mhara an Aontais agus, faoi 2050, gach éiceachóras a bhfuil athchóiriú de dhíth
  , agus gach iarracht á déanamh acu bheith i gcomhréir le Creat Bithéagsúlachta Domhanda Kunming-Montreal
  .

Cúis

Ní mór a thuiscint go gcumhdaíonn an sprioc uileghabhálach athchóirithe limistéir talún agus mhara an Aontais faoi seach, seachas i dteannta a chéile (i.e. 20 % ar a laghad de thalamh an Aontais agus 20 % ar a laghad de limistéir mhara an Aontais faoi 2030).

Leasú 7

Airteagal 3

| Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| (13) | ciallaíonn “spás glas uirbeach” gach limistéar uirbeach glas; foraoisí leathanduilleacha; foraoisí buaircíneacha; foraoisí measctha; féarthailte nádúrtha; móinteáin agus fraochmhá; tor–choillearnaí idirchreasa agus limistéir fásra scáinte – a fhaightear
  sna cathracha nó sna bailte agus sna bruachbhailte
  a ríomhtar ar bhonn na sonraí a sholáthraíonn Seirbhís Faireacháin Copernicus ar Thalamh arna bhunú le Rialachán (AE) 2021/696 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle. |

Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

(13)

ciallaíonn “spás glas uirbeach” gach limistéar uirbeach glas; foraoisí leathanduilleacha; foraoisí buaircíneacha; foraoisí measctha; féarthailte nádúrtha; móinteáin agus fraochmhá; tor–choillearnaí idirchreasa agus limistéir fásra scáinte – a fhaightear
  sna cathracha nó sna bailte agus sna bruachbhailte
  a ríomhtar ar bhonn na sonraí a sholáthraíonn Seirbhís Faireacháin Copernicus ar Thalamh arna bhunú le Rialachán (AE) 2021/696 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle.

| (13) | a. | ciallaíonn “limistéar uirbeach” na limistéir talún a aicmítear mar lárionaid uirbeacha agus mar chnuasaigh uirbeacha i réigiúin, agus an tíopeolaíocht eangach-bhunaithe arna bunú i gcomhréir le hAirteagal 4b (2) de Rialachán (CE) Uimh. 1059/2003 mar bhonn chuige sin; |
| --- | --- | --- |

(13)

a.

ciallaíonn “limistéar uirbeach” na limistéir talún a aicmítear mar lárionaid uirbeacha agus mar chnuasaigh uirbeacha i réigiúin, agus an tíopeolaíocht eangach-bhunaithe arna bunú i gcomhréir le hAirteagal 4b (2) de Rialachán (CE) Uimh. 1059/2003 mar bhonn chuige sin;

| b. | ciallaíonn “spás glas uirbeach” gach limistéar uirbeach glas; foraoisí leathanduilleacha; foraoisí buaircíneacha; foraoisí measctha; féarthailte nádúrtha; móinteáin agus fraochmhá; tor–choillearnaí idirchreasa agus limistéir fásra scáinte
  ; spás glas atá comhtháite sna struchtúir a tógadh
   – a fhaightear
  sna lárionaid uirbeacha agus sna cnuasaigh uirbeacha atá cóngarach dó,
  a ríomhtar ar bhonn na sonraí a sholáthraíonn Seirbhís Faireacháin Copernicus ar Thalamh arna bhunú le Rialachán (AE) 2021/696 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle.
  Is éard atá i gceist le spásanna glasa uirbeacha gach limistéar uirbeach glas a d’fhéadfadh an bhithéagsúlacht a chothú agus seirbhísí éiceachórais a sholáthar, agus a d’fhéadfadh aghaidh a thabhairt ar nascacht éiceolaíoch agus ar éagsúlacht, agus aon chleachtais dhíobhálacha don bhithéagsúlacht a sheachaint agus iad á ndearadh, á mbainistiú agus á gcothabháil feadh fhorálacha Straitéis Bhithéagsúlachta an Aontais Eorpaigh go dtí 2030. Is é an aidhm atá ann uirlisí tomhaiste sonraí a fhorbairt chun measúnú aonair níos mionsonraithe a dhéanamh ar spásanna glasa, áit ar féidir díonta glasa, ballaí glasa agus crainn aonair a chur san áireamh freisin, mar shampla. Dá bhrí sin, ba cheart na gnéithe den sainmhíniú ar “spás glas uirbeach” a liostaítear a léirmhíniú i gcomhréir leis na cineálacha úsáide talún faoi seach in Atlas Uirbeach Copernicus (go háirithe 14100 , 3100 agus 32000 ). |
| --- | --- |

b.

ciallaíonn “spás glas uirbeach” gach limistéar uirbeach glas; foraoisí leathanduilleacha; foraoisí buaircíneacha; foraoisí measctha; féarthailte nádúrtha; móinteáin agus fraochmhá; tor–choillearnaí idirchreasa agus limistéir fásra scáinte
  ; spás glas atá comhtháite sna struchtúir a tógadh
   – a fhaightear
  sna lárionaid uirbeacha agus sna cnuasaigh uirbeacha atá cóngarach dó,
  a ríomhtar ar bhonn na sonraí a sholáthraíonn Seirbhís Faireacháin Copernicus ar Thalamh arna bhunú le Rialachán (AE) 2021/696 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle.
  Is éard atá i gceist le spásanna glasa uirbeacha gach limistéar uirbeach glas a d’fhéadfadh an bhithéagsúlacht a chothú agus seirbhísí éiceachórais a sholáthar, agus a d’fhéadfadh aghaidh a thabhairt ar nascacht éiceolaíoch agus ar éagsúlacht, agus aon chleachtais dhíobhálacha don bhithéagsúlacht a sheachaint agus iad á ndearadh, á mbainistiú agus á gcothabháil feadh fhorálacha Straitéis Bhithéagsúlachta an Aontais Eorpaigh go dtí 2030. Is é an aidhm atá ann uirlisí tomhaiste sonraí a fhorbairt chun measúnú aonair níos mionsonraithe a dhéanamh ar spásanna glasa, áit ar féidir díonta glasa, ballaí glasa agus crainn aonair a chur san áireamh freisin, mar shampla. Dá bhrí sin, ba cheart na gnéithe den sainmhíniú ar “spás glas uirbeach” a liostaítear a léirmhíniú i gcomhréir leis na cineálacha úsáide talún faoi seach in Atlas Uirbeach Copernicus (go háirithe 14100 , 3100 agus 32000 ).

Cúis

Cuireann spásanna glasa uirbeacha seirbhísí éiceachórais agus tairbhí bithéagsúlachta ar fáil. Mar sin féin, baineann acmhainneacht na limistéar sin chun tacú leis an mbithéagsúlacht go mór lena gcáilíocht, lena gcumraíocht, lena struchtúr agus lena méid. Ní fhoráiltear leis an dlí forálacha sonracha maidir le cáilíocht, struchtúr ná bainistiú spásanna glasa uirbeacha. Tá sé ríthábhachtach freisin “spás glas uirbeach” a rialáil sa rialachán atá beartaithe d’fhonn droch-chur chun feidhme agus trasuí an Dlí ar an leibhéal praiticiúil a sheachaint.

Leasú 8

Airteagal 3

| Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| (14) | ciallaíonn “ceannbhrat uirbeach na gcrann” limistéar iomlán chumhdach na gcrann sna cathracha agus sna bailte agus sna bruachbhailte, a ríomhtar ar bhonn shonraí dhlús cumhdaigh na gcrann a sholáthraíonn Seirbhís Faireacháin Copernicus ar Thalamh arna bhunú le Rialachán (AE) 2021/696 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle. |

Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

(14)

ciallaíonn “ceannbhrat uirbeach na gcrann” limistéar iomlán chumhdach na gcrann sna cathracha agus sna bailte agus sna bruachbhailte, a ríomhtar ar bhonn shonraí dhlús cumhdaigh na gcrann a sholáthraíonn Seirbhís Faireacháin Copernicus ar Thalamh arna bhunú le Rialachán (AE) 2021/696 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle.

| (14) | ciallaíonn “ceannbhrat uirbeach na gcrann” limistéar iomlán chumhdach na gcrann sna cathracha agus sna bailte agus sna bruachbhailte, a ríomhtar ar bhonn shonraí dhlús cumhdaigh na gcrann a sholáthraíonn Seirbhís Faireacháin Copernicus ar Thalamh arna bhunú le Rialachán (AE) 2021/696 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle.
  I mBallstát nó i réigiún, is féidir sonraí bunúsacha maidir leis an spás glas atá níos mionsonraithe ná tacar sonraí Copernicus a úsáid freisin.




  Ba chóir é a bheith de rogha ag an údarás uirbeach ábhartha speicis chrainn a roghnú chun ceannbhrat crann a leathnú de réir na gcritéar seo a leanas: an cumas bithéagsúlacht a chothú; speicis dhúchasacha atá athléimneach ó thaobh na haeráide de thar speicis neamhdhúchasacha; ní mór cosc a chur ar speicis choimhthíocha ionracha; éagsúlacht speiceas crann thar mhonashaothrú, rud nach mór a sheachaint i gcás inar féidir
  .


  Agus critéir á roghnú le haghaidh cheannbhrat uirbeach na gcrann ar ardchaighdeán, ba cheart a chur san áireamh na seirbhísí éiceachórais a d’fhéadfadh na ceannbhrait sin agus a dtimpeallacht a chur ar fáil, lena n-áirítear ionsú uisce ó stoirmeacha, teagmhais agus éifeachtaí díobhálacha adhaimsire a laghdú, agus imirce éan agus speiceas eile a éascú. |
| --- | --- |

(14)

ciallaíonn “ceannbhrat uirbeach na gcrann” limistéar iomlán chumhdach na gcrann sna cathracha agus sna bailte agus sna bruachbhailte, a ríomhtar ar bhonn shonraí dhlús cumhdaigh na gcrann a sholáthraíonn Seirbhís Faireacháin Copernicus ar Thalamh arna bhunú le Rialachán (AE) 2021/696 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle.
  I mBallstát nó i réigiún, is féidir sonraí bunúsacha maidir leis an spás glas atá níos mionsonraithe ná tacar sonraí Copernicus a úsáid freisin.

Ba chóir é a bheith de rogha ag an údarás uirbeach ábhartha speicis chrainn a roghnú chun ceannbhrat crann a leathnú de réir na gcritéar seo a leanas: an cumas bithéagsúlacht a chothú; speicis dhúchasacha atá athléimneach ó thaobh na haeráide de thar speicis neamhdhúchasacha; ní mór cosc a chur ar speicis choimhthíocha ionracha; éagsúlacht speiceas crann thar mhonashaothrú, rud nach mór a sheachaint i gcás inar féidir
  .

Agus critéir á roghnú le haghaidh cheannbhrat uirbeach na gcrann ar ardchaighdeán, ba cheart a chur san áireamh na seirbhísí éiceachórais a d’fhéadfadh na ceannbhrait sin agus a dtimpeallacht a chur ar fáil, lena n-áirítear ionsú uisce ó stoirmeacha, teagmhais agus éifeachtaí díobhálacha adhaimsire a laghdú, agus imirce éan agus speiceas eile a éascú.

Cúis

Ba cheart a áireamh sa dlí sonraíochtaí maidir le saintréithe agus éagsúlacht speiceas crann atá tábhachtach chun seirbhísí éiceachórais agus gnóthachain bhithéagsúlachta a chur ar fáil.

Leasú 9

Airteagal 4

| Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| 3. | Cuirfidh na Ballstáit na bearta athchóirithe i bhfeidhm maidir le gnáthóga talún, cósta agus fionnuisce na speiceas a liostaítear in Iarscríbhinní II, IV agus V a ghabhann le Treoir 92/43/CEE agus maidir le gnáthóga talún, cósta agus fionnuisce na n-éan fiáin a chumhdaítear le Treoir 2009/147/CE atá riachtanach chun feabhas a chur ar cháilíocht agus ar chainníocht na ngnáthóg sin, lena n-áirítear trína n-athbhunú, agus chun nascacht a fheabhsú, go dtí go mbainfear cáilíocht agus cainníocht leordhóthanach na ngnáthóg sin amach. [...] |

Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

3.

Cuirfidh na Ballstáit na bearta athchóirithe i bhfeidhm maidir le gnáthóga talún, cósta agus fionnuisce na speiceas a liostaítear in Iarscríbhinní II, IV agus V a ghabhann le Treoir 92/43/CEE agus maidir le gnáthóga talún, cósta agus fionnuisce na n-éan fiáin a chumhdaítear le Treoir 2009/147/CE atá riachtanach chun feabhas a chur ar cháilíocht agus ar chainníocht na ngnáthóg sin, lena n-áirítear trína n-athbhunú, agus chun nascacht a fheabhsú, go dtí go mbainfear cáilíocht agus cainníocht leordhóthanach na ngnáthóg sin amach. [...]

| 3. | Cuirfidh na Ballstáit na bearta athchóirithe i bhfeidhm maidir le gnáthóga talún, cósta agus fionnuisce na speiceas a liostaítear in Iarscríbhinní II, IV agus V a ghabhann le Treoir 92/43/CEE agus maidir le gnáthóga talún, cósta agus fionnuisce na n-éan fiáin a chumhdaítear le Treoir 2009/147/CE atá riachtanach chun feabhas a chur ar cháilíocht agus ar chainníocht na ngnáthóg sin, lena n-áirítear trína n-athbhunú, agus chun nascacht a fheabhsú
  trí chonairí éiceolaíocha
  , go dtí go mbainfear cáilíocht agus cainníocht leordhóthanach na ngnáthóg sin amach. [...] |
| --- | --- |

3.

Cuirfidh na Ballstáit na bearta athchóirithe i bhfeidhm maidir le gnáthóga talún, cósta agus fionnuisce na speiceas a liostaítear in Iarscríbhinní II, IV agus V a ghabhann le Treoir 92/43/CEE agus maidir le gnáthóga talún, cósta agus fionnuisce na n-éan fiáin a chumhdaítear le Treoir 2009/147/CE atá riachtanach chun feabhas a chur ar cháilíocht agus ar chainníocht na ngnáthóg sin, lena n-áirítear trína n-athbhunú, agus chun nascacht a fheabhsú
  trí chonairí éiceolaíocha
  , go dtí go mbainfear cáilíocht agus cainníocht leordhóthanach na ngnáthóg sin amach. [...]

| 5. | Leis na bearta athchóirithe dá dtagraítear i míreanna 1 agus 2, measfar an gá atá le nascacht fheabhsaithe idir na cineálacha gnáthóige a liostaítear in Iarscríbhinn I agus cuirfear san áireamh riachtanais éiceolaíocha na speiceas dá dtagraítear i mír 3 atá sna cineálacha gnáthóige sin. |
| --- | --- |

5.

Leis na bearta athchóirithe dá dtagraítear i míreanna 1 agus 2, measfar an gá atá le nascacht fheabhsaithe idir na cineálacha gnáthóige a liostaítear in Iarscríbhinn I agus cuirfear san áireamh riachtanais éiceolaíocha na speiceas dá dtagraítear i mír 3 atá sna cineálacha gnáthóige sin.

| 5. | Leis na bearta athchóirithe dá dtagraítear i míreanna 1 agus 2, measfar an gá atá le nascacht fheabhsaithe
  trí chonairí éiceolaíocha
  idir na cineálacha gnáthóige a liostaítear in Iarscríbhinn I agus cuirfear san áireamh riachtanais éiceolaíocha na speiceas dá dtagraítear i mír 3 atá sna cineálacha gnáthóige sin. |
| --- | --- |

5.

Leis na bearta athchóirithe dá dtagraítear i míreanna 1 agus 2, measfar an gá atá le nascacht fheabhsaithe
  trí chonairí éiceolaíocha
  idir na cineálacha gnáthóige a liostaítear in Iarscríbhinn I agus cuirfear san áireamh riachtanais éiceolaíocha na speiceas dá dtagraítear i mír 3 atá sna cineálacha gnáthóige sin.

Cúis

Is fiú a lua gur cheart díriú ar chonairí éiceolaíocha a chruthú nó a athnascadh leis an nascacht.

Leasú 10

Airteagal 4

| Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| 4. | Beidh cinneadh na limistéar is oiriúnaí do bhearta athchóirithe i gcomhréir le míreanna 1, 2 agus 3 den Airteagal seo bunaithe ar an eolas is fearr atá ar fáil agus ar an bhfianaise eolaíoch is déanaí maidir le bail na gcineálacha gnáthóige a liostaítear in Iarscríbhinn I, a thomhaistear de réir an struchtúir agus na bhfeidhmeanna is gá dá gcothabháil fhadtéarmach lena n-áirítear a ngnáthspeicis, dá dtagraítear in Airteagal 1(e) de Threoir 92/43/CEE, agus maidir le cáilíocht agus cainníocht ghnáthóga na speiceas dá dtagraítear i mír 3
  den Airteagal seo
  . I gcás nach fios an bhail atá ar na cineálacha gnáthóige a liostaítear in Iarscríbhinn I,
  measfar go bhfuil drochbhail orthu
  . |

Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

4.

Beidh cinneadh na limistéar is oiriúnaí do bhearta athchóirithe i gcomhréir le míreanna 1, 2 agus 3 den Airteagal seo bunaithe ar an eolas is fearr atá ar fáil agus ar an bhfianaise eolaíoch is déanaí maidir le bail na gcineálacha gnáthóige a liostaítear in Iarscríbhinn I, a thomhaistear de réir an struchtúir agus na bhfeidhmeanna is gá dá gcothabháil fhadtéarmach lena n-áirítear a ngnáthspeicis, dá dtagraítear in Airteagal 1(e) de Threoir 92/43/CEE, agus maidir le cáilíocht agus cainníocht ghnáthóga na speiceas dá dtagraítear i mír 3
  den Airteagal seo
  . I gcás nach fios an bhail atá ar na cineálacha gnáthóige a liostaítear in Iarscríbhinn I,
  measfar go bhfuil drochbhail orthu
  .

| 4. | Beidh cinneadh na limistéar is oiriúnaí do bhearta athchóirithe i gcomhréir le míreanna 1, 2 agus 3 bunaithe ar an eolas is fearr atá ar fáil agus ar an bhfianaise eolaíoch is déanaí maidir le bail na gcineálacha gnáthóige a liostaítear in Iarscríbhinn II, a thomhaistear de réir an struchtúir agus na bhfeidhmeanna atá riachtanach dá gcothabháil fhadtéarmach, lena n-áirítear a ngnáthspeicis, dá dtagraítear in Airteagal 1(e) de Threoir 92/43/CEE, agus maidir le cáilíocht agus cainníocht ghnáthóga na speiceas dá dtagraítear i mír 3. I gcás nach fios an bhail atá ar na cineálacha gnáthóige a liostaítear in Iarscríbhinn I,
  ginfear an fhianaise eolaíoch is gá ar an scála spásúil is infheidhme a luaithe is féidir ach tráth nach déanaí ná dhá bhliain tar éis don Rialachán teacht i bhfeidhm, chun bearta agus limistéir athchóirithe oiriúnacha a chinneadh
  .
  Ní mór plean gníomhaíochta sonrach, amchlár agus léiriú ar na hacmhainní riachtanacha atá tiomnaithe do na bearta sin a bheith san áireamh sa Phlean Náisiúnta um Athchóiriú. |
| --- | --- |

4.

Beidh cinneadh na limistéar is oiriúnaí do bhearta athchóirithe i gcomhréir le míreanna 1, 2 agus 3 bunaithe ar an eolas is fearr atá ar fáil agus ar an bhfianaise eolaíoch is déanaí maidir le bail na gcineálacha gnáthóige a liostaítear in Iarscríbhinn II, a thomhaistear de réir an struchtúir agus na bhfeidhmeanna atá riachtanach dá gcothabháil fhadtéarmach, lena n-áirítear a ngnáthspeicis, dá dtagraítear in Airteagal 1(e) de Threoir 92/43/CEE, agus maidir le cáilíocht agus cainníocht ghnáthóga na speiceas dá dtagraítear i mír 3. I gcás nach fios an bhail atá ar na cineálacha gnáthóige a liostaítear in Iarscríbhinn I,
  ginfear an fhianaise eolaíoch is gá ar an scála spásúil is infheidhme a luaithe is féidir ach tráth nach déanaí ná dhá bhliain tar éis don Rialachán teacht i bhfeidhm, chun bearta agus limistéir athchóirithe oiriúnacha a chinneadh
  .
  Ní mór plean gníomhaíochta sonrach, amchlár agus léiriú ar na hacmhainní riachtanacha atá tiomnaithe do na bearta sin a bheith san áireamh sa Phlean Náisiúnta um Athchóiriú.

Cúis

I gcás roinnt cineálacha gnáthóige, tá easpa faisnéis áitiúil shainráite ó thaobh spásúlachta de sna bunachair sonraí atá ann cheana maidir le staid na bpobal, leibhéil tagartha, nó eilimintí a chruthaíonn díghrádú gnáthóige, agus dá bhrí sin, níl bonn fónta ar fáil ó thaobh na heolaíochta de chun tosaíocht a thabhairt do réimsí nó do ghníomhaíochtaí athchóirithe. Ní mór an fhianaise eolaíoch a bailíodh a chur i láthair a luaithe is féidir chun gur féidir tús a chur le pleananna a ullmhú agus iad a chur chun feidhme go tráthúil.

Leasú 11

Airteagal 4

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| 8. | Lasmuigh de láithreáin Natura 2000,
  tá
  údar cuí le neamhchomhlíonadh na n-oibleagáidí a leagtar amach i míreanna 6 agus 7
  más é
  is cúis leis: |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

8.

Lasmuigh de láithreáin Natura 2000,
  tá
  údar cuí le neamhchomhlíonadh na n-oibleagáidí a leagtar amach i míreanna 6 agus 7
  más é
  is cúis leis:

| 8. | Lasmuigh de láithreáin Natura 2000,
  ní bheidh
  údar cuí le neamhchomhlíonadh na n-oibleagáidí a leagtar amach i míreanna 6 agus 7 ach amháin má chuireann na Ballstáit fianaise láidir ar fáil gurb iad seo a leanas is cúis leis: |
| --- | --- |

8.

Lasmuigh de láithreáin Natura 2000,
  ní bheidh
  údar cuí le neamhchomhlíonadh na n-oibleagáidí a leagtar amach i míreanna 6 agus 7 ach amháin má chuireann na Ballstáit fianaise láidir ar fáil gurb iad seo a leanas is cúis leis:

| | (a) | force majeure; |
| --- | --- | --- |

(a)

force majeure;

| | (a) | force majeure; |
| --- | --- | --- |

(a)

force majeure;

| | (b) | athruithe dosheachanta ar an ngnáthóg arb é an t-athrú aeráide is cúis go díreach leo; nó |
| --- | --- | --- |

(b)

athruithe dosheachanta ar an ngnáthóg arb é an t-athrú aeráide is cúis go díreach leo; nó

| | (b) | athruithe dosheachanta ar an ngnáthóg arb é an t-athrú aeráide is cúis go díreach leo; nó |
| --- | --- | --- |

(b)

athruithe dosheachanta ar an ngnáthóg arb é an t-athrú aeráide is cúis go díreach leo; nó

| | (c) | tionscadal leasa phoiblí sháraithigh nach bhfuil réitigh mhalartacha nach bhfuil chomh díobhálach céanna ar fáil ina leith, a chinnfear ar bhonn cás ar chás. |
| --- | --- | --- |

(c)

tionscadal leasa phoiblí sháraithigh nach bhfuil réitigh mhalartacha nach bhfuil chomh díobhálach céanna ar fáil ina leith, a chinnfear ar bhonn cás ar chás.

| | (c) | tionscadal leasa phoiblí sháraithigh
  atá ar siúl faoi láthair nó a bheidh ar siúl amach anseo
  nach bhfuil réitigh mhalartacha nach bhfuil chomh díobhálach céanna ar fáil ina leith, a chinnfear ar bhonn cás ar chás
  ar choinníoll go bhfuil bearta cúiteacha leordhóthanacha glactha ag an mBallstát lena mbaineann, agus dúshláin náisiúnta agus dúshláin a bhaineann go sonrach le limistéar ar leith á gcur san áireamh
  . |
| --- | --- | --- |

(c)

tionscadal leasa phoiblí sháraithigh
  atá ar siúl faoi láthair nó a bheidh ar siúl amach anseo
  nach bhfuil réitigh mhalartacha nach bhfuil chomh díobhálach céanna ar fáil ina leith, a chinnfear ar bhonn cás ar chás
  ar choinníoll go bhfuil bearta cúiteacha leordhóthanacha glactha ag an mBallstát lena mbaineann, agus dúshláin náisiúnta agus dúshláin a bhaineann go sonrach le limistéar ar leith á gcur san áireamh
  .

Cúis

Níor cheart an ceanglas maidir le neamh-mheathlú a bheith chun dochair do thionscadail atá ar siúl a rannchuidíonn le dúshláin eile a bhaineann leis an aistriú, amhail an t-aistriú fuinnimh, an digitiú agus bonneagar a dhéanamh níos inbhuanaithe. Foclaíocht Airteagal 6(4) den Treoir maidir le Gnáthóga 92/43/CEE (1) atá mar bhonn leis an téacs.

Leasú 12

Airteagal 5

| Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| 4. | Beidh cinneadh na limistéar is oiriúnaí do bhearta athchóirithe i gcomhréir le míreanna 1, 2 agus 3 bunaithe ar an eolas is fearr atá ar fáil agus ar an bhfianaise eolaíoch is déanaí maidir le bail na gcineálacha gnáthóige a liostaítear in Iarscríbhinn II, a thomhaistear de réir an struchtúir agus na bhfeidhmeanna atá riachtanach dá gcothabháil fhadtéarmach, lena n-áirítear a ngnáthspeicis, dá dtagraítear in Airteagal 1(e) de Threoir 92/43/CEE, agus maidir le cáilíocht agus cainníocht ghnáthóga na speiceas dá dtagraítear i mír 3. I gcás nach fios an bhail atá ar na cineálacha gnáthóige a liostaítear in Iarscríbhinn II,
  measfar go bhfuil drochbhail orthu
  . |

Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

4.

Beidh cinneadh na limistéar is oiriúnaí do bhearta athchóirithe i gcomhréir le míreanna 1, 2 agus 3 bunaithe ar an eolas is fearr atá ar fáil agus ar an bhfianaise eolaíoch is déanaí maidir le bail na gcineálacha gnáthóige a liostaítear in Iarscríbhinn II, a thomhaistear de réir an struchtúir agus na bhfeidhmeanna atá riachtanach dá gcothabháil fhadtéarmach, lena n-áirítear a ngnáthspeicis, dá dtagraítear in Airteagal 1(e) de Threoir 92/43/CEE, agus maidir le cáilíocht agus cainníocht ghnáthóga na speiceas dá dtagraítear i mír 3. I gcás nach fios an bhail atá ar na cineálacha gnáthóige a liostaítear in Iarscríbhinn II,
  measfar go bhfuil drochbhail orthu
  .

| 4. | Beidh cinneadh na limistéar is oiriúnaí do bhearta athchóirithe i gcomhréir le míreanna 1, 2 agus 3 bunaithe ar an eolas is fearr atá ar fáil agus ar an bhfianaise eolaíoch is déanaí maidir le bail na gcineálacha gnáthóige a liostaítear in Iarscríbhinn II, a thomhaistear de réir an struchtúir agus na bhfeidhmeanna atá riachtanach dá gcothabháil fhadtéarmach, lena n-áirítear a ngnáthspeicis, dá dtagraítear in Airteagal 1(e) de Threoir 92/43/CEE, agus maidir le cáilíocht agus cainníocht ghnáthóga na speiceas dá dtagraítear i mír 3. I gcás nach fios an bhail atá ar na cineálacha gnáthóige a liostaítear in Iarscríbhinn II,
  ginfear an fhianaise eolaíoch is gá ar an scála spásúil is infheidhme a luaithe is féidir ach tráth nach déanaí ná dhá bhliain tar éis don Rialachán teacht i bhfeidhm, chun bearta agus limistéir athchóirithe oiriúnacha a chinneadh
  .
  Ní mór plean gníomhaíochta sonrach, amchlár agus léiriú ar na hacmhainní riachtanacha atá tiomnaithe do na bearta sin a bheith san áireamh sa Phlean Náisiúnta um Athchóiriú. |
| --- | --- |

4.

Beidh cinneadh na limistéar is oiriúnaí do bhearta athchóirithe i gcomhréir le míreanna 1, 2 agus 3 bunaithe ar an eolas is fearr atá ar fáil agus ar an bhfianaise eolaíoch is déanaí maidir le bail na gcineálacha gnáthóige a liostaítear in Iarscríbhinn II, a thomhaistear de réir an struchtúir agus na bhfeidhmeanna atá riachtanach dá gcothabháil fhadtéarmach, lena n-áirítear a ngnáthspeicis, dá dtagraítear in Airteagal 1(e) de Threoir 92/43/CEE, agus maidir le cáilíocht agus cainníocht ghnáthóga na speiceas dá dtagraítear i mír 3. I gcás nach fios an bhail atá ar na cineálacha gnáthóige a liostaítear in Iarscríbhinn II,
  ginfear an fhianaise eolaíoch is gá ar an scála spásúil is infheidhme a luaithe is féidir ach tráth nach déanaí ná dhá bhliain tar éis don Rialachán teacht i bhfeidhm, chun bearta agus limistéir athchóirithe oiriúnacha a chinneadh
  .
  Ní mór plean gníomhaíochta sonrach, amchlár agus léiriú ar na hacmhainní riachtanacha atá tiomnaithe do na bearta sin a bheith san áireamh sa Phlean Náisiúnta um Athchóiriú.

Cúis

I gcás roinnt cineálacha gnáthóige, tá easpa faisnéis áitiúil shainráite ó thaobh spásúlachta de sna bunachair sonraí atá ann cheana maidir le staid na bpobal, leibhéil tagartha, nó eilimintí a chruthaíonn díghrádú gnáthóige, agus dá bhrí sin, níl bonn fónta ar fáil ó thaobh na heolaíochta de chun tosaíocht a thabhairt do réimsí nó do ghníomhaíochtaí athchóirithe. Ní mór an fhianaise eolaíoch a bailíodh a chur i láthair a luaithe is féidir chun gur féidir tús a chur le pleananna a ullmhú agus iad a chur chun feidhme go tráthúil.

Leasú 13

Airteagal 5

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| 8. | Lasmuigh de láithreáin Natura 2000,
  tá
  údar cuí le neamhchomhlíonadh na n-oibleagáidí a leagtar amach i míreanna 6 agus 7
  más é
  is cúis leis: |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

8.

Lasmuigh de láithreáin Natura 2000,
  tá
  údar cuí le neamhchomhlíonadh na n-oibleagáidí a leagtar amach i míreanna 6 agus 7
  más é
  is cúis leis:

| 8. | Lasmuigh de láithreáin Natura 2000,
  ní bheidh
  údar cuí le neamhchomhlíonadh na n-oibleagáidí a leagtar amach i míreanna 6 agus 7
  ach amháin má chuireann na Ballstáit fianaise láidir ar fáil gurb iad seo a leanas
  is cúis leis: |
| --- | --- |

8.

Lasmuigh de láithreáin Natura 2000,
  ní bheidh
  údar cuí le neamhchomhlíonadh na n-oibleagáidí a leagtar amach i míreanna 6 agus 7
  ach amháin má chuireann na Ballstáit fianaise láidir ar fáil gurb iad seo a leanas
  is cúis leis:

| | (a) | force majeure; |
| --- | --- | --- |

(a)

force majeure;

| | (a) | force majeure; |
| --- | --- | --- |

(a)

force majeure;

| | (b) | athruithe dosheachanta ar an ngnáthóg arb é an t-athrú aeráide is cúis go díreach leo; nó |
| --- | --- | --- |

(b)

athruithe dosheachanta ar an ngnáthóg arb é an t-athrú aeráide is cúis go díreach leo; nó

| | (b) | athruithe dosheachanta ar an ngnáthóg arb é an t-athrú aeráide is cúis go díreach leo; nó |
| --- | --- | --- |

(b)

athruithe dosheachanta ar an ngnáthóg arb é an t-athrú aeráide is cúis go díreach leo; nó

| | (c) | tionscadal leasa phoiblí sháraithigh nach bhfuil réitigh mhalartacha nach bhfuil chomh díobhálach céanna ar fáil ina leith, a chinnfear ar bhonn cás ar chás. |
| --- | --- | --- |

(c)

tionscadal leasa phoiblí sháraithigh nach bhfuil réitigh mhalartacha nach bhfuil chomh díobhálach céanna ar fáil ina leith, a chinnfear ar bhonn cás ar chás.

| | (c) | tionscadal leasa phoiblí sháraithigh
  atá ar siúl faoi láthair nó a bheidh ar siúl amach anseo
  nach bhfuil réitigh mhalartacha nach bhfuil chomh díobhálach céanna ar fáil ina leith, a chinnfear ar bhonn cás ar chás
  ar choinníoll go bhfuil bearta cúiteacha leordhóthanacha glactha ag an mBallstát lena mbaineann, agus dúshláin náisiúnta agus dúshláin a bhaineann go sonrach le limistéar ar leith á gcur san áireamh
  . |
| --- | --- | --- |

(c)

tionscadal leasa phoiblí sháraithigh
  atá ar siúl faoi láthair nó a bheidh ar siúl amach anseo
  nach bhfuil réitigh mhalartacha nach bhfuil chomh díobhálach céanna ar fáil ina leith, a chinnfear ar bhonn cás ar chás
  ar choinníoll go bhfuil bearta cúiteacha leordhóthanacha glactha ag an mBallstát lena mbaineann, agus dúshláin náisiúnta agus dúshláin a bhaineann go sonrach le limistéar ar leith á gcur san áireamh
  .

Cúis

Níor cheart an ceanglas maidir le neamh-mheathlú a bheith chun dochair do thionscadail atá ar siúl a rannchuidíonn le dúshláin eile a bhaineann leis an aistriú, amhail an t-aistriú fuinnimh, an digitiú agus bonneagar a dhéanamh níos inbhuanaithe. Foclaíocht Airteagal 6(5) den Treoir maidir le Gnáthóga 92/43/CEE atá mar bhonn leis an téacs.

Leasú 14

Airteagal 6

| Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| 1. | Áiritheoidh na Ballstáit nach mbeidh aon ghlanchaillteanas ann ó thaobh an spáis ghlais uirbigh de,
  agus ó thaobh cheannbhrat
  uirbeach na gcrann
  de
  faoi 2030, i gcomparáid le
  2021
  , i
  ngach cathair agus
  i mbailte agus i mbruachbhailte. |

Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

1.

Áiritheoidh na Ballstáit nach mbeidh aon ghlanchaillteanas ann ó thaobh an spáis ghlais uirbigh de,
  agus ó thaobh cheannbhrat
  uirbeach na gcrann
  de
  faoi 2030, i gcomparáid le
  2021
  , i
  ngach cathair agus
  i mbailte agus i mbruachbhailte.

| 1. | Áiritheoidh na Ballstáit nach mbeidh aon ghlanchaillteanas ann ó thaobh an spáis ghlais uirbigh de,
  lena n-áirítear ceannbhrat
  uirbeach na gcrann faoi 2030, i gcomparáid le
  2024
  , i
  spás glas uirbeach i gcomhréir le hAirteagal 3 i gcathracha,
  i mbailte agus i mbruachbhailte.
  Ba cheart do na Ballstáit oibriú i ndlúthchomhar leis na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha, chomh maith le húdaráis bhainistíochta chun an méid sin a bhaint amach. |
| --- | --- |

1.

Áiritheoidh na Ballstáit nach mbeidh aon ghlanchaillteanas ann ó thaobh an spáis ghlais uirbigh de,
  lena n-áirítear ceannbhrat
  uirbeach na gcrann faoi 2030, i gcomparáid le
  2024
  , i
  spás glas uirbeach i gcomhréir le hAirteagal 3 i gcathracha,
  i mbailte agus i mbruachbhailte.
  Ba cheart do na Ballstáit oibriú i ndlúthchomhar leis na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha, chomh maith le húdaráis bhainistíochta chun an méid sin a bhaint amach.

| 2. | Áiritheoidh na Ballstáit go dtiocfaidh méadú ar limistéar iomlán náisiúnta an spáis ghlais uirbigh i gcathracha agus i mbailte agus i mbruachbhailte, méadú 3 % ar a laghad ar limistéar iomlán na gcathracha agus na mbailte agus na mbruachbhailte in 202
  1
  , faoi 2040, agus méadú 5 % ar a laghad faoi 2050. |
| --- | --- |

2.

Áiritheoidh na Ballstáit go dtiocfaidh méadú ar limistéar iomlán náisiúnta an spáis ghlais uirbigh i gcathracha agus i mbailte agus i mbruachbhailte, méadú 3 % ar a laghad ar limistéar iomlán na gcathracha agus na mbailte agus na mbruachbhailte in 202
  1
  , faoi 2040, agus méadú 5 % ar a laghad faoi 2050.

| 2. | Ní mór tús a chur leis na bearta chun cáilíocht éiceolaíoch níos fearr a bhaint amach maidir le gnáthóga agus nascacht, i bhfianaise chomhlántacht na mbeart le pleananna úsáide talún áitiúla agus le pleanáil uirbeach. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Áiritheoidh na Ballstáit
  , ó thaobh cainníochta agus cáilíochta de,
  go dtiocfaidh méadú ar limistéar iomlán náisiúnta an spáis ghlais uirbigh
  i gcomhréir le hAirteagal 3
  i gcathracha agus i mbailte agus i mbruachbhailte, méadú 3 % ar a laghad ar limistéar iomlán na gcathracha agus na mbailte agus na mbruachbhailte in 202
  4
  , faoi 2040, agus méadú 5 % ar a laghad faoi 2050.
  Socraítear na spriocanna i gcoibhneas le spás uirbeach iomlán na n-aonad riaracháin áitiúil i mBallstát — seachas le spásanna glasa uirbeacha atá ann cheana sa bhliain tagartha 2024 — chun cur chuige cothrom a áirithiú maidir le hathchóiriú i gcathracha, i mbailte agus i mbruachbhailte, agus cúinsí náisiúnta á gcur san áireamh. D’ainneoin struchtúir riaracháin na n-aonad riaracháin áitiúil, ní mór dul i ngleic le limistéir uirbeacha mar eintitis fheidhmiúla. |
| --- | --- |

3.

Áiritheoidh na Ballstáit
  , ó thaobh cainníochta agus cáilíochta de,
  go dtiocfaidh méadú ar limistéar iomlán náisiúnta an spáis ghlais uirbigh
  i gcomhréir le hAirteagal 3
  i gcathracha agus i mbailte agus i mbruachbhailte, méadú 3 % ar a laghad ar limistéar iomlán na gcathracha agus na mbailte agus na mbruachbhailte in 202
  4
  , faoi 2040, agus méadú 5 % ar a laghad faoi 2050.
  Socraítear na spriocanna i gcoibhneas le spás uirbeach iomlán na n-aonad riaracháin áitiúil i mBallstát — seachas le spásanna glasa uirbeacha atá ann cheana sa bhliain tagartha 2024 — chun cur chuige cothrom a áirithiú maidir le hathchóiriú i gcathracha, i mbailte agus i mbruachbhailte, agus cúinsí náisiúnta á gcur san áireamh. D’ainneoin struchtúir riaracháin na n-aonad riaracháin áitiúil, ní mór dul i ngleic le limistéir uirbeacha mar eintitis fheidhmiúla.

| | Ina theannta sin, áiritheoidh na Ballstáit an méid seo a leanas: |
| --- | --- |

Ina theannta sin, áiritheoidh na Ballstáit an méid seo a leanas:

| | Ina theannta sin, áiritheoidh na Ballstáit an méid seo a leanas: |
| --- | --- |

Ina theannta sin, áiritheoidh na Ballstáit an méid seo a leanas:

| | (a) | ceannbhrat uirbeach na gcrann de
  10 %
  ar a laghad i ngach cathair agus i mbailte agus i mbruachbhailte faoi 2050; agus |
| --- | --- | --- |

(a)

ceannbhrat uirbeach na gcrann de
  10 %
  ar a laghad i ngach cathair agus i mbailte agus i mbruachbhailte faoi 2050; agus

| | (a) | ceannbhrat uirbeach na gcrann de
  15 %
  ar a laghad i ngach cathair agus i mbailte agus i mbruachbhailte faoi 2050; agus |
| --- | --- | --- |

(a)

ceannbhrat uirbeach na gcrann de
  15 %
  ar a laghad i ngach cathair agus i mbailte agus i mbruachbhailte faoi 2050; agus

| | (b) | gnóthachan glan an spáis ghlais uirbigh atá comhtháite i bhfoirgnimh agus i bhforbairtí bonneagair atá ann cheana agus i bhfoirgnimh agus i bhforbairtí bonneagair nua, lena n-áirítear trí athchóirithe agus athnuachan, i ngach cathair agus i mbailte agus bruachbhailte. |
| --- | --- | --- |

(b)

gnóthachan glan an spáis ghlais uirbigh atá comhtháite i bhfoirgnimh agus i bhforbairtí bonneagair atá ann cheana agus i bhfoirgnimh agus i bhforbairtí bonneagair nua, lena n-áirítear trí athchóirithe agus athnuachan, i ngach cathair agus i mbailte agus bruachbhailte.

| | (b) | gnóthachan glan an spáis ghlais uirbigh atá comhtháite i bhfoirgnimh agus i bhforbairtí bonneagair atá ann cheana agus i bhfoirgnimh agus i bhforbairtí bonneagair nua, lena n-áirítear trí athchóirithe agus athnuachan, i ngach cathair agus i mbailte agus bruachbhailte
  ; agus |
| --- | --- | --- |

(b)

gnóthachan glan an spáis ghlais uirbigh atá comhtháite i bhfoirgnimh agus i bhforbairtí bonneagair atá ann cheana agus i bhfoirgnimh agus i bhforbairtí bonneagair nua, lena n-áirítear trí athchóirithe agus athnuachan, i ngach cathair agus i mbailte agus bruachbhailte
  ; agus

| | (c) | rialú speiceas coimhthíoch ionrach sa spás glas uirbeach, lena dtugtar tús áite freisin don bhithéagsúlacht agus do líon na bhfeithidí, rud a fheabhsaíonn na héiceachórais atá ag feidhmiú go maith sna spásanna sin.
  . |
| --- | --- | --- |

(c)

rialú speiceas coimhthíoch ionrach sa spás glas uirbeach, lena dtugtar tús áite freisin don bhithéagsúlacht agus do líon na bhfeithidí, rud a fheabhsaíonn na héiceachórais atá ag feidhmiú go maith sna spásanna sin.
  .

Cúis

Míthuiscint a bhí mar thoradh ar an gcaoi ar leagadh amach an sprioc. Méadú 3 % agus 5 % ar limistéar náisiúnta iomlán an spáis ghlais a thuig roinnt gníomhaithe, cé go bhfuil sé soiléir sa mheasúnú tionchair gurb é céatadán an limistéir náisiúnta iomláin arna gcumhdach ag na haonaid riaracháin áitiúla atá i gceist.

Leasú 15

Airteagal 7

| Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| 1. | Déanfaidh na Ballstáit fardal de na bacainní ar nascacht chomhréireach agus chliathánach na n-uiscí dromchla agus sainaithneoidh siad na bacainní nach mór a bhaint chun rannchuidiú leis na spriocanna athchóirithe a leagtar amach in Airteagal 4 den Rialachán seo a bhaint amach, chomh maith le sprioc an Aontais a bhaint amach maidir le
  25 000  km ar a laghad d’aibhneacha
  an Aontais a chur ag sreabhadh go saor arís faoi 2030
  , gan dochar do Threoir 2000/60/CE, go háirithe Airteagail 4(3), 4(5) agus 4(7) de, agus Rialachán 1315/2013, go háirithe Airteagal 15 de. |

Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

1.

Déanfaidh na Ballstáit fardal de na bacainní ar nascacht chomhréireach agus chliathánach na n-uiscí dromchla agus sainaithneoidh siad na bacainní nach mór a bhaint chun rannchuidiú leis na spriocanna athchóirithe a leagtar amach in Airteagal 4 den Rialachán seo a bhaint amach, chomh maith le sprioc an Aontais a bhaint amach maidir le
  25 000  km ar a laghad d’aibhneacha
  an Aontais a chur ag sreabhadh go saor arís faoi 2030
  , gan dochar do Threoir 2000/60/CE, go háirithe Airteagail 4(3), 4(5) agus 4(7) de, agus Rialachán 1315/2013, go háirithe Airteagal 15 de.

| 1. | Déanfaidh na Ballstáit fardal de na bacainní ar nascacht chomhréireach agus chliathánach na n-uiscí dromchla agus sainaithneoidh siad na bacainní nach mór a bhaint chun rannchuidiú leis na spriocanna athchóirithe a leagtar amach in Airteagal 4 den Rialachán seo a bhaint amach, chomh maith le sprioc an Aontais a bhaint amach maidir le
  15 % d’fhad aibhneacha
  an Aontais
  (178 000  km ar fud an Aontais)
  a chur ag sreabhadh go saor arís faoi 2030
  , rud a chuirfidh leis an mbithéagsúlacht trí bhacainní a bhaint agus trí na tuilemhánna lena mbaineann a athbhunú, agus an t-éileamh ar fhuinneamh inathnuaite á chur san áireamh.




  Áireofar san fhardal sin uiscígh faoi thalamh, toisc nach mór a leibhéil sáithiúcháin a choinneáil mar gheall ar an méid a chuireann siad le cúrsaí comhréireacha agus cliathánacha uiscí dromchla, mar aon le bogaigh agus toibreacha. |
| --- | --- |

1.

Déanfaidh na Ballstáit fardal de na bacainní ar nascacht chomhréireach agus chliathánach na n-uiscí dromchla agus sainaithneoidh siad na bacainní nach mór a bhaint chun rannchuidiú leis na spriocanna athchóirithe a leagtar amach in Airteagal 4 den Rialachán seo a bhaint amach, chomh maith le sprioc an Aontais a bhaint amach maidir le
  15 % d’fhad aibhneacha
  an Aontais
  (178 000  km ar fud an Aontais)
  a chur ag sreabhadh go saor arís faoi 2030
  , rud a chuirfidh leis an mbithéagsúlacht trí bhacainní a bhaint agus trí na tuilemhánna lena mbaineann a athbhunú, agus an t-éileamh ar fhuinneamh inathnuaite á chur san áireamh.

Áireofar san fhardal sin uiscígh faoi thalamh, toisc nach mór a leibhéil sáithiúcháin a choinneáil mar gheall ar an méid a chuireann siad le cúrsaí comhréireacha agus cliathánacha uiscí dromchla, mar aon le bogaigh agus toibreacha.

Cúis

Ba cheart spriocanna cainníochtaithe faoi cheangal ama a bheith sa togra chun bacainní a bhaint agus nascacht na n-aibhneacha a athbhunú i ndáiríre. Ba cheart a cheangal ar na Ballstáit 15 % d’fhad na n-aibhneacha a athbhunú in aibhneacha saorshreabhaidh faoi 2030 trí bhacainní a bhaint agus trí na tuilemhánna a bhaineann leo a athbhunú.

Leasú 16

Airteagal 7

| Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| 2. | Bainfidh na Ballstáit na bacainní ar nascacht chomhréireach agus chliathánach na n-uiscí dromchla a shainaithnítear faoi mhír 1 den Airteagal seo, i gcomhréir leis an bplean chun iad a bhaint dá dtagraítear in Airteagal 12(2), pointe (f). Agus bacainní á mbaint ag na Ballstáit, tabharfaidh siad aghaidh go príomha ar
  bhacainní
  atá imithe i léig, bacainní nach bhfuil gá leo a thuilleadh do ghiniúint an fhuinnimh in-athnuaite, loingseoireacht intíre, soláthar uisce nó úsáidí eile. |

Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

2.

Bainfidh na Ballstáit na bacainní ar nascacht chomhréireach agus chliathánach na n-uiscí dromchla a shainaithnítear faoi mhír 1 den Airteagal seo, i gcomhréir leis an bplean chun iad a bhaint dá dtagraítear in Airteagal 12(2), pointe (f). Agus bacainní á mbaint ag na Ballstáit, tabharfaidh siad aghaidh go príomha ar
  bhacainní
  atá imithe i léig, bacainní nach bhfuil gá leo a thuilleadh do ghiniúint an fhuinnimh in-athnuaite, loingseoireacht intíre, soláthar uisce nó úsáidí eile.

| 2. | Bainfidh na Ballstáit na bacainní ar nascacht chomhréireach agus chliathánach na n-uiscí dromchla a shainaithnítear faoi mhír 1 den Airteagal seo, i gcomhréir leis an bplean chun iad a bhaint dá dtagraítear in Airteagal 12(2), pointe (f). Agus bacainní á mbaint ag na Ballstáit, tabharfaidh siad aghaidh go príomha ar
  na nithe seo a leanas: (i) bacainní a mbíonn tairbhí éiceolaíocha ag baint leo, agus (ii) bacainní
  atá imithe i léig, bacainní nach bhfuil gá leo a thuilleadh do ghiniúint an fhuinnimh in-athnuaite, loingseoireacht intíre, soláthar uisce nó úsáidí eile.
  Ní thuigfear as “bacainní atá imithe i léig” bacainní atá mar chuid den oidhreacht stairiúil agus chultúrtha, nach mbeadh bacainní dosháraithe mar thoradh ar a gcoinneáil agus ar bacainní iad a rannchuidigh le tírdhreacha uathúla agus bithéagsúlacht uathúil a chruthú, nó a chuidíonn le huiscígh a athlíonadh trí luas an uisce a mhoilliú. |
| --- | --- |

2.

Bainfidh na Ballstáit na bacainní ar nascacht chomhréireach agus chliathánach na n-uiscí dromchla a shainaithnítear faoi mhír 1 den Airteagal seo, i gcomhréir leis an bplean chun iad a bhaint dá dtagraítear in Airteagal 12(2), pointe (f). Agus bacainní á mbaint ag na Ballstáit, tabharfaidh siad aghaidh go príomha ar
  na nithe seo a leanas: (i) bacainní a mbíonn tairbhí éiceolaíocha ag baint leo, agus (ii) bacainní
  atá imithe i léig, bacainní nach bhfuil gá leo a thuilleadh do ghiniúint an fhuinnimh in-athnuaite, loingseoireacht intíre, soláthar uisce nó úsáidí eile.
  Ní thuigfear as “bacainní atá imithe i léig” bacainní atá mar chuid den oidhreacht stairiúil agus chultúrtha, nach mbeadh bacainní dosháraithe mar thoradh ar a gcoinneáil agus ar bacainní iad a rannchuidigh le tírdhreacha uathúla agus bithéagsúlacht uathúil a chruthú, nó a chuidíonn le huiscígh a athlíonadh trí luas an uisce a mhoilliú.

Cúis

Chomh maith leis an moladh go dtabharfadh na Ballstáit aghaidh go príomha ar dheireadh a chur le bacainní atá imithe i léig, ba cheart aird ar leith a thabhairt freisin, agus na bacainní atá le baint á sainaithint, ar na tairbhí éiceolaíocha a bheadh ann ar bhaint na mbacainní sin.

Leasú 17

Airteagal 9

| Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| 1. | Cuirfidh na Ballstáit na bearta athchóirithe is gá i bhfeidhm chun an bhithéagsúlacht in éiceachórais talmhaíochta a fheabhsú, chomh maith leis na limistéir atá faoi réir bearta athchóirithe faoi Airteagal 4(1), (2) agus (3). |

Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

1.

Cuirfidh na Ballstáit na bearta athchóirithe is gá i bhfeidhm chun an bhithéagsúlacht in éiceachórais talmhaíochta a fheabhsú, chomh maith leis na limistéir atá faoi réir bearta athchóirithe faoi Airteagal 4(1), (2) agus (3).

| 1. | Cuirfidh na Ballstáit na bearta athchóirithe is gá i bhfeidhm chun an bhithéagsúlacht in éiceachórais talmhaíochta a fheabhsú,
  lena n-áirítear itheacháin, paraisítóidigh agus creachadóirí plandaí a chothromú chun táirgeadh talmhaíochta a éascú gan táirgí cosanta plandaí a úsáid
  chomh maith leis na limistéir atá faoi réir bearta athchóirithe faoi Airteagal 4(1), (2) agus (3). |
| --- | --- |

1.

Cuirfidh na Ballstáit na bearta athchóirithe is gá i bhfeidhm chun an bhithéagsúlacht in éiceachórais talmhaíochta a fheabhsú,
  lena n-áirítear itheacháin, paraisítóidigh agus creachadóirí plandaí a chothromú chun táirgeadh talmhaíochta a éascú gan táirgí cosanta plandaí a úsáid
  chomh maith leis na limistéir atá faoi réir bearta athchóirithe faoi Airteagal 4(1), (2) agus (3).

Cúis

Tá éiceachórais talmhaíochta agus táirgiúlacht bia na hEorpa i mbaol mar gheall ar theacht lotnaidí nua isteach inár dtailte, rud is cúis le cailliúint barr, rud a fhágann gur gá lotnaidicídí a úsáid go forleathan agus a mbíonn tionchar aige ar bhithéagsúlacht éiceachórais na hEorpa.

Leasú 18

Airteagal 9

| Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| 4. | Maidir le hithreacha orgánacha in úsáid talmhaíochta a chuimsíonn tailte portaigh silte, cuirfidh na Ballstáit bearta athchóirithe i bhfeidhm. Beidh na bearta sin i bhfeidhm ar an méid seo a leanas ar a laghad: |

Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

4.

Maidir le hithreacha orgánacha in úsáid talmhaíochta a chuimsíonn tailte portaigh silte, cuirfidh na Ballstáit bearta athchóirithe i bhfeidhm. Beidh na bearta sin i bhfeidhm ar an méid seo a leanas ar a laghad:

| 4. | Maidir le hithreacha orgánacha in úsáid talmhaíochta a chuimsíonn tailte portaigh silte, cuirfidh na Ballstáit bearta athchóirithe i bhfeidhm. Beidh na bearta sin i bhfeidhm ar an méid seo a leanas ar a laghad: |
| --- | --- |

4.

Maidir le hithreacha orgánacha in úsáid talmhaíochta a chuimsíonn tailte portaigh silte, cuirfidh na Ballstáit bearta athchóirithe i bhfeidhm. Beidh na bearta sin i bhfeidhm ar an méid seo a leanas ar a laghad:

| | (a) | 30 % de na limistéir sin faoi 2030, agus déanfar
  an ceathrú cuid
  díobh ar a laghad a athfhliuchadh; |
| --- | --- | --- |

(a)

30 % de na limistéir sin faoi 2030, agus déanfar
  an ceathrú cuid
  díobh ar a laghad a athfhliuchadh;

| | (a) | 30 % de na limistéir sin faoi 2030, agus déanfar
  leath
  díobh ar a laghad a athfhliuchadh; |
| --- | --- | --- |

(a)

30 % de na limistéir sin faoi 2030, agus déanfar
  leath
  díobh ar a laghad a athfhliuchadh;

| | (b) | 50 % de na limistéir sin faoi 2040, agus déanfar
  leath
  díobh ar a laghad a athfhliuchadh; |
| --- | --- | --- |

(b)

50 % de na limistéir sin faoi 2040, agus déanfar
  leath
  díobh ar a laghad a athfhliuchadh;

| | (b) | 50 % de na limistéir sin faoi 2040, agus déanfar
  dhá thrian
  díobh ar a laghad a athfhliuchadh; |
| --- | --- | --- |

(b)

50 % de na limistéir sin faoi 2040, agus déanfar
  dhá thrian
  díobh ar a laghad a athfhliuchadh;

| | (c) | 70 % de na limistéir sin faoi 2050, agus déanfar
  leath
  díobh ar a laghad a athfhliuchadh. |
| --- | --- | --- |

(c)

70 % de na limistéir sin faoi 2050, agus déanfar
  leath
  díobh ar a laghad a athfhliuchadh.

| | (c) | 70 % de na limistéir sin faoi 2050, agus déanfar
  dhá thrian
  díobh ar a laghad a athfhliuchadh. |
| --- | --- | --- |

(c)

70 % de na limistéir sin faoi 2050, agus déanfar
  dhá thrian
  díobh ar a laghad a athfhliuchadh.

Cúis

Is iad tailte portaigh an stóras carbóin nádúrtha talún is mó, agus má dhéantar damáiste dóibh is foinse mhór astaíochtaí gás ceaptha teasa iad. Dá bhrí sin, moltar an t-athfhliuchadh (an beart athchóirithe tailte portaigh is éifeachtaí) a mhéadú, rud a chuideodh le hastaíochtaí a laghdú go suntasach agus leis an sprioc uileghabhálach a bhaint amach

Leasú 19

Airteagal 9

| Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| | 5. | Na bearta atá leagtha síos i dTreoir 2009/128/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 21 Deireadh Fómhair 2009 lena mbunaítear creat do ghníomhaíocht Chomhphobail chun úsáid inbhuanaithe lotnaidicídí a bhaint amach (IO-L-2009-309), cuirfidh na Ballstáit na bearta sin i bhfeidhm d’fhonn úsáid inbhuanaithe táirgí cosanta plandaí a áirithiú, chun na rioscaí agus na héifeachtaí atá acu ar shláinte an duine agus ar an gcomhshaol a laghdú, agus chun bainistiú comhtháite lotnaidí agus modhanna agus teicnící malartacha, amhail bearta rialaithe neamhcheimiceacha, a chur chun cinn. |

Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

5.

Cúis

Tá sé ríthábhachtach úsáid lotnaidicídí agus leasachán a laghdú agus, más gá, táirgí sábháilte nádúrtha agus teicnící malartacha neamhthruaillithe a chur ina n-áit.

Leasú 20

Airteagal 10

| Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| 2. | Bainfidh na Ballstáit treocht mhéadaitheach amach
  ar an leibhéal náisiúnta
  de gach ceann de na táscairí seo a leanas
  in
  éiceachórais foraoise, mar a leagtar amach a thuilleadh in Iarscríbhinn VI, a thomhaisfear sa tréimhse ó dháta theacht i bhfeidhm an Rialacháin seo go dtí an 31 Nollaig 2030, agus gach
  3
  bliana ina dhiaidh sin, go dtí go mbainfear amach na leibhéil shásúla a shainaithnítear i gcomhréir le hAirteagal 11(3): |

Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

2.

Bainfidh na Ballstáit treocht mhéadaitheach amach
  ar an leibhéal náisiúnta
  de gach ceann de na táscairí seo a leanas
  in
  éiceachórais foraoise, mar a leagtar amach a thuilleadh in Iarscríbhinn VI, a thomhaisfear sa tréimhse ó dháta theacht i bhfeidhm an Rialacháin seo go dtí an 31 Nollaig 2030, agus gach
  3
  bliana ina dhiaidh sin, go dtí go mbainfear amach na leibhéil shásúla a shainaithnítear i gcomhréir le hAirteagal 11(3):

| 2. | Bainfidh na Ballstáit treocht mhéadaitheach amach de gach ceann de na táscairí seo a leanas
  i ngach
  éiceachórais foraoise, mar a leagtar amach a thuilleadh in Iarscríbhinn VI, a thomhaisfear sa tréimhse ó dháta theacht i bhfeidhm an Rialacháin seo go dtí an 31 Nollaig 2030, agus gach
  5
  bliana ina dhiaidh sin, go dtí go mbainfear amach na leibhéil shásúla a shainaithnítear i gcomhréir le hAirteagal 11(3): |
| --- | --- |

2.

Bainfidh na Ballstáit treocht mhéadaitheach amach de gach ceann de na táscairí seo a leanas
  i ngach
  éiceachórais foraoise, mar a leagtar amach a thuilleadh in Iarscríbhinn VI, a thomhaisfear sa tréimhse ó dháta theacht i bhfeidhm an Rialacháin seo go dtí an 31 Nollaig 2030, agus gach
  5
  bliana ina dhiaidh sin, go dtí go mbainfear amach na leibhéil shásúla a shainaithnítear i gcomhréir le hAirteagal 11(3):

| | (a) | adhmad marbh ina sheasamh; |
| --- | --- | --- |

(a)

adhmad marbh ina sheasamh;

| | (a) | adhmad marbh ina sheasamh; |
| --- | --- | --- |

(a)

adhmad marbh ina sheasamh;

| | (b) | adhmad marbh ina luí; |
| --- | --- | --- |

(b)

adhmad marbh ina luí;

| | (b) | adhmad marbh ina luí; |
| --- | --- | --- |

(b)

adhmad marbh ina luí;

| | (c) | sciar na bhforaoisí ag a bhfuil struchtúr corraoiseach; |
| --- | --- | --- |

(c)

sciar na bhforaoisí ag a bhfuil struchtúr corraoiseach;

| | (c) | sciar na bhforaoisí ag a bhfuil struchtúr corraoiseach; |
| --- | --- | --- |

(c)

sciar na bhforaoisí ag a bhfuil struchtúr corraoiseach;

| | (d) | nascacht foraoisí; |
| --- | --- | --- |

(d)

nascacht foraoisí;

| | (d) | nascacht foraoisí; |
| --- | --- | --- |

(d)

nascacht foraoisí;

| | (e) | innéacs na n-éan coiteann foraoise; |
| --- | --- | --- |

(e)

innéacs na n-éan coiteann foraoise;

| | (e) | innéacs na n-éan coiteann foraoise; |
| --- | --- | --- |

(e)

innéacs na n-éan coiteann foraoise;

| | (f) | stoc an charbóin orgánaigh. |
| --- | --- | --- |

(f)

stoc an charbóin orgánaigh.

| | (f) | stoc an charbóin orgánaigh. |
| --- | --- | --- |

(f)

stoc an charbóin orgánaigh.

Cúis

Féinmhínitheach

Leasú 21

Airteagal 10

| Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| | 3. | Cuirfidh na Ballstáit chun feidhme na bearta a leagtar síos i Rialachán (CE) Uimh. 1737/2006 ón gCoimisiún lena leagtar síos rialacha mionsonraithe chun Rialachán (CE) Uimh. 2152/2003 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le faireachán ar fhoraoisí agus idirghníomhaíochtaí comhshaoil sa Chomhphobal a chur chun feidhme, lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 2121/2004 ón gCoimisiún an 13 Nollaig 2004, agus Rialachán (CE) Uimh. 2278/1999 ón gCoimisiún an 21 Deireadh Fómhair 1999. |

Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

3.

| 4. | Cuirfidh na Ballstáit chun feidhme Moladh CM/Rec(2008)3 ó Choiste na nAirí chuig na Ballstáit maidir leis na treoirlínte chun an Coinbhinsiún um Thírdhreach na hEorpa a chur chun feidhme. |
| --- | --- |

4.

Cúis

Tá géarghá leis na bearta dá bhforáiltear cheana i rialacháin agus i moltaí ar leibhéal an Aontais maidir le hathchóiriú foraoisí a chur chun feidhme.

Leasú 22

Airteagal 11

| Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| (2) | Cainníochtóidh na Ballstáit an limistéar nach mór a athchóiriú chun na spriocanna athchóirithe a leagtar amach in Airteagail 4 agus 5 a bhaint amach, agus bail na gcineálacha gnáthóige dá dtagraítear in Iarscríbhinní 4(1), 4(2), 5(1) agus 5(2) agus cáilíocht agus cainníocht ghnáthóga na speiceas dá dtagraítear in Airteagail 4(3) agus 5(3) atá ina gcríoch á gcur san áireamh. Bunófar an cainníochtú ar an bhfaisnéis seo a leanas, i measc nithe eile: |

Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

(2)

Cainníochtóidh na Ballstáit an limistéar nach mór a athchóiriú chun na spriocanna athchóirithe a leagtar amach in Airteagail 4 agus 5 a bhaint amach, agus bail na gcineálacha gnáthóige dá dtagraítear in Iarscríbhinní 4(1), 4(2), 5(1) agus 5(2) agus cáilíocht agus cainníocht ghnáthóga na speiceas dá dtagraítear in Airteagail 4(3) agus 5(3) atá ina gcríoch á gcur san áireamh. Bunófar an cainníochtú ar an bhfaisnéis seo a leanas, i measc nithe eile:

| (2) | Cainníochtóidh na Ballstáit an limistéar nach mór a athchóiriú chun na spriocanna athchóirithe a leagtar amach in Airteagail 4 agus 5 a bhaint amach, agus bail na gcineálacha gnáthóige dá dtagraítear in Iarscríbhinní 4(1), 4(2), 5(1) agus 5(2) agus cáilíocht agus cainníocht ghnáthóga na speiceas dá dtagraítear in Airteagail 4(3) agus 5(3) atá ina gcríoch á gcur san áireamh. Bunófar an cainníochtú ar an bhfaisnéis seo a leanas, i measc nithe eile: |
| --- | --- |

(2)

Cainníochtóidh na Ballstáit an limistéar nach mór a athchóiriú chun na spriocanna athchóirithe a leagtar amach in Airteagail 4 agus 5 a bhaint amach, agus bail na gcineálacha gnáthóige dá dtagraítear in Iarscríbhinní 4(1), 4(2), 5(1) agus 5(2) agus cáilíocht agus cainníocht ghnáthóga na speiceas dá dtagraítear in Airteagail 4(3) agus 5(3) atá ina gcríoch á gcur san áireamh. Bunófar an cainníochtú ar an bhfaisnéis seo a leanas, i measc nithe eile:

| | (a) | maidir le gach cineál gnáthóige: |
| --- | --- | --- |

(a)

maidir le gach cineál gnáthóige:

| | (a) | maidir le gach cineál gnáthóige: |
| --- | --- | --- |

(a)

maidir le gach cineál gnáthóige:

| | | (i) | an limistéar gnáthóige iomlán agus léarscáil de dháileadh an limistéir faoi láthair; |
| --- | --- | --- | --- |

(i)

an limistéar gnáthóige iomlán agus léarscáil de dháileadh an limistéir faoi láthair;

| | | (i) | an limistéar gnáthóige iomlán agus léarscáil de dháileadh an limistéir faoi láthair; |
| --- | --- | --- | --- |

(i)

an limistéar gnáthóige iomlán agus léarscáil de dháileadh an limistéir faoi láthair;

| | | (ii) | an limistéar gnáthóige a bhfuil drochbhail air; |
| --- | --- | --- | --- |

(ii)

an limistéar gnáthóige a bhfuil drochbhail air;

| | | (ii) | an limistéar gnáthóige a bhfuil drochbhail air; |
| --- | --- | --- | --- |

(ii)

an limistéar gnáthóige a bhfuil drochbhail air;

| | | (iii) | an limistéar tagartha fabhrach agus na caillteanais dhoiciméadaithe le 70 bliana anuas ar a laghad á gcur san áireamh mar aon leis na hathruithe réamh-mheasta ar dhálaí comhshaoil i ngeall ar an athrú aeráide; |
| --- | --- | --- | --- |

(iii)

an limistéar tagartha fabhrach agus na caillteanais dhoiciméadaithe le 70 bliana anuas ar a laghad á gcur san áireamh mar aon leis na hathruithe réamh-mheasta ar dhálaí comhshaoil i ngeall ar an athrú aeráide;

| | | (iii) | an limistéar tagartha fabhrach agus na caillteanais dhoiciméadaithe le 70 bliana anuas ar a laghad á gcur san áireamh mar aon leis na hathruithe réamhmheasta ar dhálaí comhshaoil i ngeall ar an athrú aeráide; |
| --- | --- | --- | --- |

(iii)

an limistéar tagartha fabhrach agus na caillteanais dhoiciméadaithe le 70 bliana anuas ar a laghad á gcur san áireamh mar aon leis na hathruithe réamhmheasta ar dhálaí comhshaoil i ngeall ar an athrú aeráide;

| | | (iv) | na limistéir is oiriúnaí chun cineálacha gnáthóige a athbhunú i bhfianaise na n-athruithe leanúnacha agus réamhmheasta ar dhálaí comhshaoil i ngeall ar an athrú aeráide; |
| --- | --- | --- | --- |

(iv)

na limistéir is oiriúnaí chun cineálacha gnáthóige a athbhunú i bhfianaise na n-athruithe leanúnacha agus réamhmheasta ar dhálaí comhshaoil i ngeall ar an athrú aeráide;

| | | (iv) | na limistéir is oiriúnaí chun cineálacha gnáthóige a athbhunú i bhfianaise na n-athruithe leanúnacha agus réamhmheasta ar dhálaí comhshaoil i ngeall ar an athrú aeráide; |
| --- | --- | --- | --- |

(iv)

na limistéir is oiriúnaí chun cineálacha gnáthóige a athbhunú i bhfianaise na n-athruithe leanúnacha agus réamhmheasta ar dhálaí comhshaoil i ngeall ar an athrú aeráide;

| | (b) | cáilíocht agus cainníocht leordhóthanach ghnáthóga na speiceas is gá chun stádas caomhantais fabhrach a bhaint amach, agus na limistéir is oiriúnaí d’athbhunú na ngnáthóg sin á gcur san áireamh, chomh maith leis an nascacht is gá idir gnáthóga chun go mbeidh rath ar phobail na speiceas, agus na hathruithe leanúnacha agus réamh-mheasta ar dhálaí comhshaoil i ngeall ar an athrú aeráide. |
| --- | --- | --- |

(b)

cáilíocht agus cainníocht leordhóthanach ghnáthóga na speiceas is gá chun stádas caomhantais fabhrach a bhaint amach, agus na limistéir is oiriúnaí d’athbhunú na ngnáthóg sin á gcur san áireamh, chomh maith leis an nascacht is gá idir gnáthóga chun go mbeidh rath ar phobail na speiceas, agus na hathruithe leanúnacha agus réamh-mheasta ar dhálaí comhshaoil i ngeall ar an athrú aeráide.

| | (b) | cáilíocht agus cainníocht leordhóthanach ghnáthóga na speiceas is gá chun stádas caomhantais fabhrach a bhaint amach, agus na limistéir is oiriúnaí d’athbhunú na ngnáthóg sin á gcur san áireamh, chomh maith leis an nascacht is gá idir gnáthóga chun go mbeidh rath ar phobail na speiceas, agus na hathruithe leanúnacha agus réamh-mheasta ar dhálaí comhshaoil i ngeall ar an athrú aeráide. |
| --- | --- | --- |

(b)

cáilíocht agus cainníocht leordhóthanach ghnáthóga na speiceas is gá chun stádas caomhantais fabhrach a bhaint amach, agus na limistéir is oiriúnaí d’athbhunú na ngnáthóg sin á gcur san áireamh, chomh maith leis an nascacht is gá idir gnáthóga chun go mbeidh rath ar phobail na speiceas, agus na hathruithe leanúnacha agus réamh-mheasta ar dhálaí comhshaoil i ngeall ar an athrú aeráide.

| (3) | Agus na lárionaid uirbeacha agus na cnuasaigh uirbeacha á sainaithint acu d’fhonn spás glas uirbeach a shainiú i gcomhréir le hAirteagal 3, áireoidh na Ballstáit limistéir laistigh d’aon chiliméadar amháin ar a laghad ó na lárionaid uirbeacha agus na cnuasaigh uirbeacha. |
| --- | --- |

(3)

Cúis

Ag brath ar imthosca agus ar riachtanais áitiúla, ba cheart é a bheith de cheangal ar gach Ballstát “ceantar” na lárionad uirbeach agus na gcnuasach uirbeach a shainaithint ina bpleananna náisiúnta ar bhealach atá comhsheasmhach leis an struchtúr uirbeach, leis na teorainneacha riaracháin agus le tosca ábhartha eile ar an leibhéal áitiúil agus ar an leibhéal náisiúnta.

Leasú 23

Airteagal 11

| Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| 3. | Socróidh na Ballstáit, faoi 2030 ar a dhéanaí, leibhéil shásúla do gach ceann de na táscairí dá dtagraítear in Airteagail 8(1), 9(2) agus 10(2), trí phróiseas agus measúnú a bheidh oscailte agus éifeachtach, bunaithe ar an bhfianaise eolaíoch is déanaí agus
  ar
  an gcreat dá dtagraítear in Airteagal 17(9), má tá fáil air. |

Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

3.

Socróidh na Ballstáit, faoi 2030 ar a dhéanaí, leibhéil shásúla do gach ceann de na táscairí dá dtagraítear in Airteagail 8(1), 9(2) agus 10(2), trí phróiseas agus measúnú a bheidh oscailte agus éifeachtach, bunaithe ar an bhfianaise eolaíoch is déanaí agus
  ar
  an gcreat dá dtagraítear in Airteagal 17(9), má tá fáil air.

| 3. | Socróidh na Ballstáit, faoi 2030 ar a dhéanaí, leibhéil shásúla do gach ceann de na táscairí dá dtagraítear in Airteagail 8(1), 9(2) agus 10(2), trí phróiseas agus measúnú a bheidh oscailte agus éifeachtach, bunaithe ar an bhfianaise eolaíoch is déanaí
  , agus i gcomhar le Ballstáit eile
  agus
  leis
  an gcreat dá dtagraítear in Airteagal 17(9), má tá fáil air.
  Chun ailíniú ar fud na mBallstát a áirithiú, cuirfear íoscheanglais agus treoir ar fáil do na Ballstáit maidir le leibhéil shásúla a shainiú, agus glacfar go tráthúil iad faoi Airteagal 17(9). |
| --- | --- |

3.

Socróidh na Ballstáit, faoi 2030 ar a dhéanaí, leibhéil shásúla do gach ceann de na táscairí dá dtagraítear in Airteagail 8(1), 9(2) agus 10(2), trí phróiseas agus measúnú a bheidh oscailte agus éifeachtach, bunaithe ar an bhfianaise eolaíoch is déanaí
  , agus i gcomhar le Ballstáit eile
  agus
  leis
  an gcreat dá dtagraítear in Airteagal 17(9), má tá fáil air.
  Chun ailíniú ar fud na mBallstát a áirithiú, cuirfear íoscheanglais agus treoir ar fáil do na Ballstáit maidir le leibhéil shásúla a shainiú, agus glacfar go tráthúil iad faoi Airteagal 17(9).

Cúis

Tá gá le creat agus treoir shoiléir agus choiteann maidir leis na híoscheanglais do na Ballstáit chun leibhéil shásúla a shainiú (na leibhéil is infheidhme maidir leis na spriocanna do phailneoirí, d’éiceachórais talmhaíochta agus foraoise).

Leasú 24

Airteagal 11

| Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| 6. | Comhordóidh na Ballstáit forbairt pleananna náisiúnta um athchóiriú le hainmniú na sprioclimistéar fuinnimh in-athnuaite. Agus na pleananna náisiúnta um athchóiriú á n-ullmhú ag na Ballstáit, áiritheoidh siad sineirgí leis na sprioclimistéir fuinnimh in-athnuaite a ainmníodh cheana féin agus áiritheoidh siad nach dtiocfaidh athrú ar fheidhmiú na sprioclimistéar fuinnimh in-athnuaite, lena n-áirítear na nósanna imeachta um cheadú is infheidhme sna sprioclimistéir fuinnimh in-athnuaite dá bhforáiltear i dTreoir (AE) 2018/2001. |

Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

6.

Comhordóidh na Ballstáit forbairt pleananna náisiúnta um athchóiriú le hainmniú na sprioclimistéar fuinnimh in-athnuaite. Agus na pleananna náisiúnta um athchóiriú á n-ullmhú ag na Ballstáit, áiritheoidh siad sineirgí leis na sprioclimistéir fuinnimh in-athnuaite a ainmníodh cheana féin agus áiritheoidh siad nach dtiocfaidh athrú ar fheidhmiú na sprioclimistéar fuinnimh in-athnuaite, lena n-áirítear na nósanna imeachta um cheadú is infheidhme sna sprioclimistéir fuinnimh in-athnuaite dá bhforáiltear i dTreoir (AE) 2018/2001.

| 6. | Comhordóidh na Ballstáit forbairt pleananna náisiúnta um athchóiriú le hainmniú na sprioclimistéar fuinnimh in-athnuaite. Agus na pleananna náisiúnta um athchóiriú á n-ullmhú ag na Ballstáit, áiritheoidh siad sineirgí leis na sprioclimistéir fuinnimh in-athnuaite a ainmníodh cheana féin agus áiritheoidh siad nach dtiocfaidh athrú ar fheidhmiú na sprioclimistéar fuinnimh in-athnuaite, lena n-áirítear na nósanna imeachta um cheadú is infheidhme sna sprioclimistéir fuinnimh in-athnuaite dá bhforáiltear i dTreoir (AE) 2018/2001
  , gan bearta bithéagsúlachta ná athchóirithe a chur i mbaol
  . |
| --- | --- |

6.

Comhordóidh na Ballstáit forbairt pleananna náisiúnta um athchóiriú le hainmniú na sprioclimistéar fuinnimh in-athnuaite. Agus na pleananna náisiúnta um athchóiriú á n-ullmhú ag na Ballstáit, áiritheoidh siad sineirgí leis na sprioclimistéir fuinnimh in-athnuaite a ainmníodh cheana féin agus áiritheoidh siad nach dtiocfaidh athrú ar fheidhmiú na sprioclimistéar fuinnimh in-athnuaite, lena n-áirítear na nósanna imeachta um cheadú is infheidhme sna sprioclimistéir fuinnimh in-athnuaite dá bhforáiltear i dTreoir (AE) 2018/2001
  , gan bearta bithéagsúlachta ná athchóirithe a chur i mbaol
  .

Cúis

Ba cheart spásanna agus feidhmiú na mbeart athchóirithe éiceachórais atá le cur i bhfeidhm a chur san áireamh agus na sprioclimistéir in-athnuaite á sainaithint agus á leithdháileadh.

Leasú 25

Airteagal 11

| Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| 7. | Agus a bpleananna náisiúnta um athchóiriú á n-ullmhú ag na Ballstáit, cuirfidh siad an méid seo a leanas san áireamh:
  ... |

Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

7.

Agus a bpleananna náisiúnta um athchóiriú á n-ullmhú ag na Ballstáit, cuirfidh siad an méid seo a leanas san áireamh:

...

| 7. | Agus a bpleananna náisiúnta um athchóiriú á n-ullmhú ag na Ballstáit, cuirfidh siad an méid seo a leanas san áireamh:
  ... |
| --- | --- |

7.

Agus a bpleananna náisiúnta um athchóiriú á n-ullmhú ag na Ballstáit, cuirfidh siad an méid seo a leanas san áireamh:

...

| | (f) | straitéisí náisiúnta bithéagsúlachta agus pleananna gníomhaíochta a ullmhaítear i gcomhréir le hAirteagal 6 den Choinbhinsiún maidir leis an mBithéagsúlacht; |
| --- | --- | --- |

(f)

straitéisí náisiúnta bithéagsúlachta agus pleananna gníomhaíochta a ullmhaítear i gcomhréir le hAirteagal 6 den Choinbhinsiún maidir leis an mBithéagsúlacht;

| | ... |
| --- | --- |

...

| | (f) | straitéisí náisiúnta bithéagsúlachta agus pleananna gníomhaíochta a ullmhaítear i gcomhréir le hAirteagal 6 den Choinbhinsiún maidir leis an mBithéagsúlacht
  , chomh maith le straitéisí agus pleananna gníomhaíochta bithéagsúlachta áitiúla (1),


  agus sásraí comhair chun na straitéisí agus pleananna gníomhaíochta náisiúnta a chomhtháthú sna cinn áitiúla agus a mhalairt. |
| --- | --- | --- |

(f)

straitéisí náisiúnta bithéagsúlachta agus pleananna gníomhaíochta a ullmhaítear i gcomhréir le hAirteagal 6 den Choinbhinsiún maidir leis an mBithéagsúlacht
  , chomh maith le straitéisí agus pleananna gníomhaíochta bithéagsúlachta áitiúla (1),


  agus sásraí comhair chun na straitéisí agus pleananna gníomhaíochta náisiúnta a chomhtháthú sna cinn áitiúla agus a mhalairt.

| | ... |
| --- | --- |

...

| | (h) | pleananna don ghlasú uirbeach agus na huaillmhianta a ghabhann leo chun spásanna agus limistéir ghlasa uirbeacha a leathnú, lena n-áirítear bearta chun foraoisí, páirceanna agus gairdíní uirbeacha, feirmeacha uirbeacha, díonta agus ballaí glasa, sráideanna a bhfuil crainn ar a dá thaobh, móinéir uirbeacha, agus fálta uirbeacha a chruthú atá bithéagsúil agus inrochtana; agus táscairí, freisin, a úsáidtear chun tuairisciú agus faireachán a dhéanamh. |
| --- | --- | --- |

(h)

pleananna don ghlasú uirbeach agus na huaillmhianta a ghabhann leo chun spásanna agus limistéir ghlasa uirbeacha a leathnú, lena n-áirítear bearta chun foraoisí, páirceanna agus gairdíní uirbeacha, feirmeacha uirbeacha, díonta agus ballaí glasa, sráideanna a bhfuil crainn ar a dá thaobh, móinéir uirbeacha, agus fálta uirbeacha a chruthú atá bithéagsúil agus inrochtana; agus táscairí, freisin, a úsáidtear chun tuairisciú agus faireachán a dhéanamh.

Cúis

D’fhéadfaí próisis agus sásraí rannpháirtíochta comhchosúla a úsáid mar thagairt, mar shampla, Straitéisí Áitiúla agus Pleananna Gníomhaíochta maidir leis an mBithéagsúlacht, agus Pleananna don Ghlasú Uirbeach.

Leasú 26

Airteagal 11

| Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnR |
| --- | --- |
| | 7. | ...








  (i) | an uirlis tacaíochta teicniúla a úsáidtear chun an Dlí a chur i bhfeidhm. Áireofar an méid seo a leanas ar an uirlis sin: acmhainneacht maidir le sásraí cinnteoireachta (trasearnálacha) agus sásraí i dtaca le rannpháirtíocht geallsealbhóirí agus cur chuige comhtháite maidir le forbairt uirbeach agus bhardasach, chomh maith le hionstraimí rialachais il-leibhéil; infheistíocht ón earnáil phoiblí agus ón earnáil phríobháideach a mhealladh agus a chuíchóiriú; comhairle shaincheaptha le haghaidh an tsaineolais theicniúil, dhlíthiúil agus airgeadais is gá chun bearta athshlánaithe a cheapadh, a chur i gcrích agus chun faireachán a dhéanamh orthu; bunú ionstraimí agus próiseas faireacháin soláimhsithe agus cuíchóirithe; treoir maidir le hionstraimí, caighdeáin agus prótacail tuairiscithe a ailíniú thar leibhéil rialachais, agus; dea-chleachtais in athchóiriú éiceachórais ar fud limistéir gheografacha éagsúla agus comhthéacsanna éagsúla. |

Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnR

7.

...

(i)

an uirlis tacaíochta teicniúla a úsáidtear chun an Dlí a chur i bhfeidhm. Áireofar an méid seo a leanas ar an uirlis sin: acmhainneacht maidir le sásraí cinnteoireachta (trasearnálacha) agus sásraí i dtaca le rannpháirtíocht geallsealbhóirí agus cur chuige comhtháite maidir le forbairt uirbeach agus bhardasach, chomh maith le hionstraimí rialachais il-leibhéil; infheistíocht ón earnáil phoiblí agus ón earnáil phríobháideach a mhealladh agus a chuíchóiriú; comhairle shaincheaptha le haghaidh an tsaineolais theicniúil, dhlíthiúil agus airgeadais is gá chun bearta athshlánaithe a cheapadh, a chur i gcrích agus chun faireachán a dhéanamh orthu; bunú ionstraimí agus próiseas faireacháin soláimhsithe agus cuíchóirithe; treoir maidir le hionstraimí, caighdeáin agus prótacail tuairiscithe a ailíniú thar leibhéil rialachais, agus; dea-chleachtais in athchóiriú éiceachórais ar fud limistéir gheografacha éagsúla agus comhthéacsanna éagsúla.

Cúis

Ní mór don uirlis tacaíochta teicniúla aghaidh a thabhairt ar na húdaráis bhainistíochta agus ar na hÚdaráis Áitiúla agus Réigiúnacha a chuireann an dlí chun feidhme. Tá easpa saineolais theicniúil agus easpa taithí le hionstraimí airgeadais (san earnáil phríobháideach) ar na príomhdhúshláin a bhaineann le bearta athchóirithe a cheapadh, a chur i gcrích agus faireachán a dhéanamh orthu. Le go n-áiritheofar go ndéanfar an dúlra a athchóiriú, ba cheart cineálacha cur chuige comhtháite áitiúla a bheith san áireamh sa tacaíocht theicniúil freisin.

Leasú 27

Airteagal 11

| Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| | 12. | Ba cheart do na Ballstáit cur chuige uile-rialtais a chur i bhfeidhm agus comhordú a dhéanamh ar fhorbairt, réamh-mheastóireacht, faireachán agus tuairisciú pleananna náisiúnta um athchóiriú le húdaráis áitiúla agus réigiúnacha, chomh maith le húdaráis bhainistíochta, agus aird á tabhairt ar na héiceachórais uile a chuimsítear sna haonaid riaracháin áitiúla.



  Ba cheart do na Ballstáit sásraí a chur ar bhonn foirmiúil le haghaidh rannchuidiú tráthúil na ngeallsealbhóirí agus na n-eagraíochtaí leis an bPlean Náisiúnta um Athchóiriú, ba cheart dóibh measúnú comhpháirteach a dhéanamh ar an bPlean sula gcuirfear isteach é, ba cheart dóibh próisis aiseolais a chur i bhfeidhm, agus treoir agus ionstraimí riachtanacha a sholáthar chun prótacail faireacháin áitiúla, réigiúnacha agus náisiúnta a ailíniú. |

Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

12.

Ba cheart do na Ballstáit sásraí a chur ar bhonn foirmiúil le haghaidh rannchuidiú tráthúil na ngeallsealbhóirí agus na n-eagraíochtaí leis an bPlean Náisiúnta um Athchóiriú, ba cheart dóibh measúnú comhpháirteach a dhéanamh ar an bPlean sula gcuirfear isteach é, ba cheart dóibh próisis aiseolais a chur i bhfeidhm, agus treoir agus ionstraimí riachtanacha a sholáthar chun prótacail faireacháin áitiúla, réigiúnacha agus náisiúnta a ailíniú.

Cúis

Cuireann deighilt na n-inniúlachtaí i measc lucht riaracháin bac ar fhís chomhtháite atá riachtanach chun bainistiú éifeachtach a dhéanamh ar ghnáthóga nó ar dhobarcheantair a théann thar theorainneacha riaracháin. Tá rannpháirtíocht na n-údarás áitiúil, réigiúnach agus náisiúnta, agus údaráis bhainistíochta an Phlean Náisiúnta um Athchóiriú ríthábhachtach chun fís chomhroinnte chomhtháite den sórt sin a bhunú maidir le hathchóiriú agus chun droch-chur chun feidhme a sheachaint (mar shampla trí speicis a chosaint i gcríoch amháin, ach ní sa chríoch chomharsanachta). Beidh gá le struchtúir agus próisis rialachais a chuirfear ar bhonn foirmiúil chun comhordú agus faireachán éifeachtach a dhéanamh ar ghníomhaíochtaí athchóirithe.

Leasú 28

Airteagal 12

| Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| 2 | (n). | achoimre ar an bpróiseas chun an plean náisiúnta um athchóiriú a ullmhú agus a bhunú, lena n-áirítear faisnéis maidir le rannpháirtíocht an phobail agus maidir leis an gcaoi ar breithníodh riachtanais na bpobal áitiúil agus na bpáirtithe leasmhara; |

Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

2

(n).

achoimre ar an bpróiseas chun an plean náisiúnta um athchóiriú a ullmhú agus a bhunú, lena n-áirítear faisnéis maidir le rannpháirtíocht an phobail agus maidir leis an gcaoi ar breithníodh riachtanais na bpobal áitiúil agus na bpáirtithe leasmhara;

| 2 | (n). | achoimre ar an bpróiseas chun an plean náisiúnta um athchóiriú a ullmhú agus a bhunú, lena n-áirítear faisnéis maidir le rannpháirtíocht an phobail agus maidir leis an gcaoi ar breithníodh riachtanais na bpobal áitiúil agus na bpáirtithe leasmhara
  , lena n-áirítear údaráis áitiúla agus réigiúnacha, údaráis bhainistíochta faoi seach, agus úinéirí talún
  ; |
| --- | --- | --- |

2

(n).

achoimre ar an bpróiseas chun an plean náisiúnta um athchóiriú a ullmhú agus a bhunú, lena n-áirítear faisnéis maidir le rannpháirtíocht an phobail agus maidir leis an gcaoi ar breithníodh riachtanais na bpobal áitiúil agus na bpáirtithe leasmhara
  , lena n-áirítear údaráis áitiúla agus réigiúnacha, údaráis bhainistíochta faoi seach, agus úinéirí talún
  ;

Cúis

Is den ríthábhacht go gcuirfear na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha, na húdaráis bhainistíochta agus na húinéirí talún san áireamh i ndréachtú na bpleananna náisiúnta um athchóiriú ós rud é gurb iadsan a dhéanfaidh bearta athchóirithe a dhearadh, a chur chun feidhme, a chomhchistiú agus a dhéanfaidh faireachán orthu ar deireadh.

Leasú 29

Airteagal 16

| Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| 2. | Cinnfidh na Ballstáit cad is leas leordhóthanach ann agus cad is sárú leordhóthanach ann ar cheart, i gcomhréir leis an gcuspóir rochtain leathan ar cheartas a sholáthar don phobal. Chun críocha mhír 1, aon eagraíocht neamhrialtasach a chuireann cosaint an chomhshaoil chun cinn agus a chomhlíonann aon cheanglas faoin dlí náisiúnta, measfar go bhfuil cearta acu ar féidir iad a shárú agus measfar gur leor a leas. |

Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

2.

Cinnfidh na Ballstáit cad is leas leordhóthanach ann agus cad is sárú leordhóthanach ann ar cheart, i gcomhréir leis an gcuspóir rochtain leathan ar cheartas a sholáthar don phobal. Chun críocha mhír 1, aon eagraíocht neamhrialtasach a chuireann cosaint an chomhshaoil chun cinn agus a chomhlíonann aon cheanglas faoin dlí náisiúnta, measfar go bhfuil cearta acu ar féidir iad a shárú agus measfar gur leor a leas.

| 2. | Cinnfidh na Ballstáit cad is leas leordhóthanach ann agus cad is sárú leordhóthanach ann ar cheart, i gcomhréir leis an gcuspóir rochtain leathan ar cheartas a sholáthar don phobal
  i gcomhréir le Coinbhinsiún Aarhus agus go háirithe le hAirteagal 9 maidir le rochtain ar an gceartas
  . Chun críocha mhír 1, aon eagraíocht neamhrialtasach a chuireann cosaint an chomhshaoil chun cinn agus a chomhlíonann aon cheanglas faoin dlí náisiúnta, measfar go bhfuil cearta acu ar féidir iad a shárú agus measfar gur leor a leas. |
| --- | --- |

2.

Cinnfidh na Ballstáit cad is leas leordhóthanach ann agus cad is sárú leordhóthanach ann ar cheart, i gcomhréir leis an gcuspóir rochtain leathan ar cheartas a sholáthar don phobal
  i gcomhréir le Coinbhinsiún Aarhus agus go háirithe le hAirteagal 9 maidir le rochtain ar an gceartas
  . Chun críocha mhír 1, aon eagraíocht neamhrialtasach a chuireann cosaint an chomhshaoil chun cinn agus a chomhlíonann aon cheanglas faoin dlí náisiúnta, measfar go bhfuil cearta acu ar féidir iad a shárú agus measfar gur leor a leas.

Cúis

Leis an gCoinbhinsiún maidir le Rochtain ar Fhaisnéis, Rannpháirtíocht Phoiblí i gCinnteoireacht agus Rochtain ar Cheartas i gCúrsaí Comhshaoil a rinneadh in Aarhus in 1998, soláthraítear creat iomchuí chun a áirithiú go leantar na prótacail is gá i ndáil leis an Dlí maidir le hAthchóiriú an Dúlra.

Leasú 30

Airteagal 17

| Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| 1 | (b) | limistéar an spáis ghlais uirbigh agus cheannbhrat na gcrann i gcathracha agus i mbailte agus i mbruachbhailte, dá dtagraítear in Airteagal 6; |

Téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

1

(b)

limistéar an spáis ghlais uirbigh agus cheannbhrat na gcrann i gcathracha agus i mbailte agus i mbruachbhailte, dá dtagraítear in Airteagal 6;

| 1 | (b) | limistéar
  agus cáilíocht
  an spáis ghlais uirbigh agus cheannbhrat na gcrann i gcathracha agus i mbailte agus i mbruachbhailte, dá dtagraítear in Airteagal 6; |
| --- | --- | --- |

1

(b)

limistéar
  agus cáilíocht
  an spáis ghlais uirbigh agus cheannbhrat na gcrann i gcathracha agus i mbailte agus i mbruachbhailte, dá dtagraítear in Airteagal 6;

Cúis

Féinmhínitheach.

II.   MOLTAÍ BEARTAIS

TÁ COISTE EORPACH NA RÉIGIÚN (CnaR)

| 1. | á chur in iúl go n-aithníonn sé gur athrú ó bhonn é Dlí an Aontais maidir le hathchóiriú an dúlra atá beartaithe sa chomhrac i gcoinne chailliúint na bithéagsúlachta agus i gcoinne thionchair an athraithe aeráide, agus gur mór aige an cur chuige atá ann maidir le spriocanna dea-sheicheamhacha atá ceangailteach ó thaobh dlí de agus faoi cheangal ama, chun cosaint agus athchóiriú na n-éiceachóras uile sna Ballstáit a choimirciú, agus é d’aidhm aige aghaidh a thabhairt go práinneach ar a dhíghrádú; den tuairim gur céim ríthábhachtach chun cinn é an togra seo, leis na modhnuithe is gá, lena ndéanfar cur chun feidhme Creat Domhanda Bithéagsúlachta uaillmhianach iar-2020 a stiúradh. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Tá CnaR á thabhairt dá aire go ndearnadh scrúdú sa tuarascáil ar an measúnú tionchair ar líon an spáis ghlais agus ar an acmhainneacht atá ann é a mhéadú trí athrú a dhéanamh ar thalamhúsáid ar fud an Aontais agus, ar an gcaoi sin, fuarthas go raibh na spriocanna réalaíoch. Mar sin féin, rinneadh neamhaird san anailís ar na cúinsí éagsúla agus ar na pointí tosaigh éagsúla i dtíortha, réigiúin agus cathracha difriúla. Tá CnaR á chur i bhfáth nach mór an togra a oiriúnú go práinneach chun na staideanna reatha difriúla maidir le cainníocht agus cáilíocht na n-éiceachóras éagsúil, struchtúr réigiúnach, uirbeach, bardasach agus ceirtleán, struchtúr riaracháin agus úinéireacht talún sna Ballstáit, sna réigiúin agus sna bardais éagsúla a chur san áireamh. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Tá aird á tarraingt ag CnaR ar an léirscrios forleathan comhshaoil arb é ionsaí brúidiúil agus neamhdhleathach na Rúise ar an Úcráin is cúis leis. Tá sé á chur i bhfáth aige go mbeidh iarmhairtí trasteorann ag díghrádú an chomhshaoil agus ag na fadhbanna a bhaineann leis, rud a dhéanfaidh difear do shláinte an duine agus d’éiceachórais áitiúla araon. Tá sé ag tathant céimeanna iomchuí a ghlacadh anois agus machnamh a dhéanamh ar ghníomhaíochtaí nithiúla atá le cur chun feidhme maidir leis an mbithéagsúlacht agus le hathchóiriú an éiceachórais tar éis dheireadh an chogaidh. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Tá sé á chur chun suntais ag CnaR an ról lárnach atá ag na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha maidir le comhdhréachtú na bPleananna Náisiúnta um Athchóiriú (NRPanna), limistéir athchóirithe a shainaithint agus táscairí a chinneadh bunaithe ar thosaíochtaí áitiúla agus ar riachtanais an phobail, cómhaoiniú poiblí agus príobháideach, rannpháirtíocht geallsealbhóirí agus rannpháirtíocht phoiblí, agus gníomhaíochtaí athchóirithe áitiúla, comhtháite, áitbhunaithe a chur i bhfeidhm. Tá sé á chur chun suntais aige, freisin, an ról lárnach atá ag na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha maidir le faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar an dul chun cinn i dtreo na spriocanna d’éiceachórais uirbeacha agus d’éiceachórais eile a thagann faoi theorainneacha na n-aonad riaracháin áitiúil. Tá CnaR á chur chun suntais go bhfuil sé tábhachtach a áirithiú nach gcruthaíonn an faireachán ná an tuairisciú ualach riaracháin iomarcach agus gur féidir uirlisí digiteacha a úsáid chun an obair a éascú. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Tá CnaR á áitiú gur cheart do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha na héiceachórais spriocdhírithe a shainiú lena n-áirítear limistéir ghlasa uirbeacha agus na riachtanais forbartha cainníochtúla agus cáilíochtúla a ghabhann leo, agus aird á tabhairt ar a bhforbairt uirbeach chomhtháite áitiúil. Ba cheart an méid sin a dhéanamh i ndlúthchomhar leis na Ballstáit agus leis na húdaráis bhainistíochta chun a áirithiú go gcuirfear dálaí áitiúla i dtaca le struchtúir uirbeacha agus dúlra san áireamh, chomh maith le cur chuige cothrom i leith athchóiriú i limistéir uirbeacha agus pheirea-uirbeacha. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Tá CnaR ag tathant ar na Ballstáit a áirithiú go gcuirfear san áireamh sna NRPanna dálaí sonracha socheacnamaíocha, geografacha agus comhshaoil agus saintréithe an limistéir áitiúil i dtrácht, an phobail áitiúil agus an chomhthéacs réigiúnaigh, chomh maith leis na riachtanais ábhartha maidir le hathchóiriú, go háirithe i ndáil le héiceachórais atá thar a bheith leochaileach amhail na réigiúin is forimeallaí, oileáin, réigiúin shléibhtiúla, tailte portaigh agus bogaigh, nó limistéir eile atá saibhir i speicis eindéimeacha nó atá faoi bhagairt, agus éiceachórais uirbeacha freisin. Iarrann CnaR go gcuirfí béim fhollasach sa dlí um athchóiriú an dúlra ar éiceachórais atá an-leochaileach, agus aitheantas á thabhairt dá ndálaí ar leith agus dá riachtanais athshlánaithe. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Áitíonn CnaR go n-aithneofaí an tábhacht a bhaineann le hidirghníomhaíochtaí bithchultúrtha maidir le féiniúlachtaí áitiúla a mhúnlú agus tírdhreacha ardluacha cultúrtha agus nádúrtha feirmeoireachta a chur chun cinn, toisc go gcuidíonn siad go mór le féiniúlacht chultúrtha a nascadh leis na héiceachórais ar scála domhanda. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Tá sé á chur in iúl ag CnaR gur díol sásaimh dó gur chuir an Coimisiún Eorpach measúnú tionchair fairsing san áireamh sa dlí um athchóiriú an dúlra, ar measúnú é a bhaineann le cur i bhfeidhm na coimhdeachta agus na comhréireachta araon. An réasúnaíocht a cuireadh ar fáil maidir le breisluach Eorpach an togra agus cur i bhfeidhm na mbeart a eascraíonn as inniúlachtaí an Aontais i réimsí an chomhshaoil agus an athraithe aeráide – tá an réasúnaíocht sin i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta agus prionsabal na comhréireachta. Mar sin féin, tá CnaR á chur in iúl nach sonraítear éifeachtaí díreacha ná indíreacha Airteagal 6, amhail na hiarmhairtí airgeadais agus an tionchar ar chóras riaracháin inmheánach agus ar chóras breithiúnach an Bhallstáit. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Tá sé á chur i bhfios go láidir ag CnaR an ról fíor-riachtanach atá ag na héiceachórais mar stórais charbóin agus mar chosaint ar thionchair an athraithe aeráide. Chuige sin, ní mór deireadh a chur le cleachtais a ndéanann dochar dóibh, amhail dífhoraoisiú, séalú ithreach agus baint móna, agus ní hamháin sin ach ní mór iad a chosaint agus a atógáil ar bhealach spriocdhírithe, freisin, trí athchóiriú sruthanna, tailte portaigh agus bogach. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Tá CnaR á thabhairt le fios nach mór don Rialachán na héagsúlachtaí sna cúinsí agus sna túsphointí atá ann ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal áitiúil araon a chur san áireamh i dtaca le rannáin riaracháin, dlús agus spásanna glasa, chomh maith le riachtanais áitiúla agus náisiúnta, cuir i gcás. Tá sé den tuairim gur cheart, dá bhrí sin, cineálacha cur chuige comhtháite maidir le forbairt uirbeach agus pobail ar an leibhéal áitiúil a neartú, agus gur gá sainmhínithe agus ceanglais a bheith soiléir agus ábhartha ar fud an Aontais. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Tá CnaR á chur i bhfáth gur gá do chathracha agus do bhardais a n-athléimneacht aeráide a mhéadú tríd an mbonneagar gorm a chosaint, a chur chun cinn agus a athchóiriú trí chanálacha agus sruthanna a athbheochan agus trí mhionchúrsaí uisce a chruthú. Iarrann sé ar na Ballstáit, faoi chuimsiú an Rialacháin seo, a áirithiú go ndéanfaidh gach cathair agus bardas ina bhfuil níos mó ná 20 000 áitritheoir pleananna a fhorbairt, a ghlacadh agus a chur chun feidhme chun limistéir ghlasa agus ghorm a mhéadú go tapa. |
| --- | --- |

11.

A.   Comhtháthú beartas agus comhleanúnachas

| 12. | Tá CnaR ag athdhearbhú a thábhachtaí atá sé an dlí um athchóiriú an dúlra a chomhtháthú le beartais agus straitéisí áitiúla, réigiúnacha agus fonáisiúnta eile atá ann cheana, agus tá sé á thabhairt chun suntais aige go bhfuil gá le hionstraimí agus sásraí leormhaithe chun gné éigeantach agus tionchar cáilíochtúil an dlí a neartú ar an leibhéal áitiúil agus ar an leibhéal fonáisiúnta. Ag an am céanna, tá CnaR á chur i bhfios go láidir nach mór cur le cumas na n-údarás áitiúil agus réigiúnach rannchuidiú le cuspóirí coiteanna dúlra a bhaint amach trí eolas áitiúil agus réitigh áitiúla, agus gan bac a chur orthu. D’ainneoin struchtúir riaracháin na n-aonad riaracháin áitiúil, ní mór dul i ngleic le limistéir uirbeacha mar eintitis fheidhmiúla. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Tá CnaR á chur i bhfáth gur cuid den ghníomhú ar son na haeráide agus den phleanáil uirbeach, go háirithe ar an leibhéal áitiúil, iad na bearta athchóirithe nach mór do chathracha agus do réigiúin iad a chur chun feidhme trí bheartais uaillmhianacha a théann thar theorainneacha riaracháin, agus measúnú á dhéanamh ar éifeachtacht fhoriomlán gach birt. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Tá sé á chur i bhfáth ag CnaR a fhiúntaí atá sé na NRPanna a chomhtháthú le pleananna náisiúnta fuinnimh agus aeráide agus le spriocanna ceangailteacha faoin Treoir reatha maidir le Fuinneamh Inathnuaite (i gcomhréir leis an sprioc athbhreithnithe a thug RePowerEU isteach). Tá sé den tuairim go bhfuil sé ríthábhachtach nach rachadh na limistéir inathnuaite atá ainmnithe san iomaíocht le bearta athchóirithe dúlra, ach go dtacóidís lena chéile chun na huaillmhianta atá leagtha síos a bhaint amach. I ndáil leis an méid sin, tá sé á chur i bhfáth ag CnaR nach mór limistéar beag na réigiún agus na n-oileán is forimeallaí a chur san áireamh, chun na húsáidí talún éagsúla a thabhairt chun réitigh d’fhonn a áirithiú nach gcuirfidh spriocanna cosanta isteach ná amach ar an aistriú fíor-riachtanach fuinnimh ná ar fhorbairt an bhonneagair fuinnimh inathnuaite lena mbaineann, go háirithe i réigiúin nach féidir leo nascadh le heangach fuinnimh na hEorpa. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Tá CnaR ag tathant nach mór na neamhréireachtaí agus na leasanna contrártha le réimsí beartais eile (amhail fuinneamh, iascach, táirgeadh bia agus talmhaíocht) a d’fhéadfadh cur chun feidhme rathúil an dlí um athchóiriú an dúlra a chur i mbaol nó dul i gcoinne leas an phobail a shárú. Iarrann CnaR go ndéanfaí peirspictíochtaí a ailíniú go mór chun tábhacht níos mó a chur ar athchóiriú éiceachóras i réimsí na húsáide talún agus na pleanála úsáide talún, agus córas cothrom le haghaidh cúitimh á chruthú dóibh siúd atá i dteideal é a fháil. Ba cheart sineirgí iomchuí a shainaithint idir leasanna sonracha i réimsí na slándála bia agus na slándála fuinnimh, ar leasanna iad a thagann chun cinn de bharr cúinsí geopholaitiúla, agus an dlí um athchóiriú an dúlra agus reachtaíocht chomhshaoil eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

15.

B.   Athchóiriú éiceachórais a mhaoiniú, infheistíocht ón earnáil phoiblí a chuíchóiriú, agus infheistíocht ón earnáil phríobháideach a chothú

| 16. | Tá aird á tarraingt ag CnaR ar na hacmhainní suntasacha airgeadais is gá le haghaidh na mbeart dá bhforáiltear sa togra le haghaidh Rialacháin, agus é á chur i bhfáth aige gur cheart acmhainní airgeadais leordhóthanacha a chur i leataobh don athchóiriú ós rud é nach bhfuil na cistí riachtanacha ar fáil i gcláir chistiúcháin an Aontais sna blianta atá le teacht nó nach féidir iad a úsáid ar bhealach solúbtha, agus nach bhfuil corrlaigh airgeadais leordhóthanacha ag na Ballstáit, ag na réigiúin ná ag na bardais ina mbuiséid náisiúnta. Tá sé á athdhearbhú gur gá cistiú le haghaidh athchóiriú na bithéagsúlachta agus na n-éiceachóras a mhéadú agus rochtain ar imscaradh éifeachtach agus neamh-mhaorlathach na n-ionstraimí cistiúcháin atá ar fáil do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha a éascú. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Tá CnaR á iarraidh go mbeadh sruthanna cistiúcháin náisiúnta curtha i leataobh i gcomhréir iomlán le tosaíochtaí agus riachtanais sainaitheanta na n-údarás áitiúil agus réigiúnach. Tá sé á iarraidh aige go n-aithneofaí struchtúir réigiúnacha mar chomhlachtaí tábhachtacha ar féidir leo tosaíochtaí na n-údarás áitiúil agus réigiúnach a chuíchóiriú agus a chomhordú, agus ar an gcaoi sin línte tacaíochta éifeachtacha a spreagadh chun gníomhaíochtaí éifeachtacha athchóirithe a chómhaoiniú agus a chothú ar scála críochach nó ar scálaí críochacha. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Tá CnaR á iarraidh, agus aird á tabhairt ar an mbearna cur chun feidhme maidir leis na treoracha a bhaineann leis an dúlra, go mbeidh sásraí forfheidhmiúcháin níos láidre ann agus bonneagar comhlíontachta, ionas go mbeidh an t-athchóiriú éiceachórais mar aon leis an ngníomhaíocht chun stop a chur leis an téamh domhanda, ar aon leibhéal tábhachta ar a laghad agus na ceanglais eile maidir le húsáid talún; |
| --- | --- |

18.

| 19. | Tá CnaR á chur i bhfáth go mbeidh infheistíocht na hearnála príobháidí ríthábhachtach chun an bhearna maoinithe athchóirithe éiceachórais a dhúnadh. Tá sé á chur chun suntais aige na deiseanna nár tapaíodh go fóill agus an gá atá le bearta lena ndéanfar ionstraimí margadhbhunaithe a leathnú nó a thástáil ar bhonn píolótach, amhail infheistíocht tionchair, íocaíocht le haghaidh seirbhísí éiceachórais nó creidmheasanna aistrithe carbóin talamhbhunaithe. Ba cheart píolótú den sórt sin a bheith fite fuaite le fothú acmhainneachta sna húdaráis áitiúla agus réigiúnacha maidir le hionstraimí maoinithe den chineál sin — ceann de réimsí tosaíochta an chórais tacaíochta teicniúla, go hidéalach; |
| --- | --- |

19.

C.   Tacaíocht theicniúil agus fothú acmhainneachta do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha

| 20. | Tá CnaR á chur i dtábhacht go mbeidh gá le saineolas teicniúil suntasach agus infheistíocht acmhainní ó thaobh na n-údarás áitiúil agus réigiúnach cur chun feidhme chun gníomhaíochtaí athchóirithe a cheapadh, a chur i gcrích agus chun faireachán éifeachtach a dhéanamh orthu. Tá CnaR á thabhairt dá aire go bhfuil easpa saineolais den sórt sin sna húdaráis áitiúla agus réigiúnacha faoi láthair. Iarrann CnaR go ndéanfaí forbairt air sin, bíodh sé inmheánach, comhthiomsaithe ar fud na n-údarás áitiúil agus réigiúnach i gcríoch chomharsanachta amháin nó níos mó, nó go ndéanfaí é a sheachfhoinsiú. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Iarrann CnaR go mbeadh córas cuimsitheach tacaíochta teicniúla ann, lena n-áirítear: fothú acmhainneachta sna húdaráis áitiúla agus réigiúnacha chun an saineolas teicniúil is gá a bhaint amach; bunú na n-ionstraimí agus na bpróiseas faireacháin faoi seach; treoir maidir le hionstraimí, caighdeáin agus prótacail tuairiscithe a ailíniú thar leibhéil rialachais, agus; dea-chleachtais san athchóiriú éiceachórais ar fud limistéir gheografacha agus comhthéacsanna fisiciúla éagsúla. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Tá CnaR á thabhairt chun suntais gur cheart do chóras tacaíochta den sórt sin cur leis na huirlisí/ardáin fothaithe acmhainneachta atá ann cheana, agus gur cheart é a chomhtháthú leo, amhail an tArdán Eorpach don ghlasú uirbeach, NetworkNature, BiodivERsA+, BioAgora, UrbanByNature, CitiesWithNature agus RegionsWithNature. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Iarrann CnaR go gcuirfí córas faireacháin agus tuairiscithe atá inrochtana, cuimsitheach agus caighdeánaithe ar fáil lena bhféadfaí modhanna cuíchóirithe a chur ar fáil maidir leis an méid seo a leanas: limistéir athchóirithe a shainaithint; measúnú a dhéanamh ar stádas na n-éiceachóras agus; leibhéil shásúla táscairí agus spriocanna faireacháin a shocrú. |
| --- | --- |

23.

An Bhruiséil, 9 Feabhra 2023.

Uachtarán Choiste Eorpach na Réigiún

Vasco ALVES CORDEIRO

---

(1)  (IO L 206, 22.7.1992, lch. 7)

1

(1)  
  Aitheanta ag an CBD sa chinneadh X/22 ag CBD COP10

1

Aitheanta ag an CBD sa chinneadh X/22 ag CBD COP10

---

III Gníomhartha ullmhúcháin

Coiste na Réigiún

An 153ú seisiún iomlánach de CnaR, 2023. 02. 08. – 2023. 02. 09.

| 3.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 157/58 |
| --- | --- | --- | --- |

3.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 157/58

---

Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — Straitéisí réigiúnacha chun dul in oiriúint don talmhaíocht ísealcharbóin

(2023/C 157/09)

| Doiciméad tagartha: | Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear creat deimhniúcháin de chuid an Aontais le haghaidh aistrithe carbóin (SEC(2022) 423 final) – (SWD(2022) 377 final) – (SWD(2022) 378 final)
  COM(2022) 672 final – 2022/0394(COD) |
| --- | --- |

Doiciméad tagartha:

Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear creat deimhniúcháin de chuid an Aontais le haghaidh aistrithe carbóin (SEC(2022) 423 final) – (SWD(2022) 377 final) – (SWD(2022) 378 final)

COM(2022) 672 final – 2022/0394(COD)

MOLTAÍ BEARTAIS

TÁ COISTE EORPACH NA RÉIGIÚN (CnaR),

Barúlacha ginearálta

| 1. | á mheabhrú nach bhfuil an dara rogha againn, i bhfianaise na héigeandála aeráide domhanda, ach sprioc chomhchoiteann na hEorpa maidir le haeráidneodracht a bhaint amach faoi 2050 agus, san am céanna, éifeachtaí diúltacha eacnamaíocha agus sóisialta an aistrithe a laghdú a mhéid is féidir do thíortha, saoránaigh agus fiontair an Aontais; |
| --- | --- |

1.

| 2. | ag leagan béim air go bhféadfadh an earnáil talmhaíochta, earnáil ina n-astaítear 13 % d’astaíochtaí gás ceaptha teasa an Aontais, cur go mór le gnóthú na sprice maidir le haeráidneodracht a bhaint amach faoi 2050, lena n-áirítear a bhuí le cleachtais trína gceaptar carbón ón atmaisféar trí fhótaisintéis, trí bhithmhais, trí stóráil carbóin san ithir agus trí laghdú mór a dhéanamh ar astaíochtaí; |
| --- | --- |

2.

| 3. | i bhfabhar, faoi mar a luaitear sa tuairim uaidh maidir leis an athbhreithniú ar Rialachán LULUCF (1), an togra ón gCoimisiún Eorpach an sprioc maidir le glan-aistrithe a mhéadú go 310 milliún tona de choibhéis CO2 san earnáil talún faoi 2030; |
| --- | --- |

3.

| 4. | á mheabhrú go bhfuil ról tábhachtach ag earnáil talmhaíochta na hEorpa ó thaobh soláthar bia agus slándáil bia a ráthú do dhaonra na hEorpa; |
| --- | --- |

4.

| 5. | á thabhairt le fios, taobh le géarchéimeanna geopholaitiúla sonracha amhail an cogadh san Úcráin, go bhfuil an tslándáil bia agus an soláthar bia san Eoraip agus níos faide i gcéin á gcur i mbaol go struchtúrach de dheasca thionchar an athraithe aeráide agus chailliúint na bithéagsúlachta; |
| --- | --- |

5.

| 6. | á thabhairt dá aire a líonmhaire agus a thromchúisí atá eachtraí adhaimsire amhail triomach, dóiteáin, tuilte agus eachtraí adhaimsire eile agus go bhfuil ag cur le leochaileacht earnálacha talmhaíochta agus foraoiseachta na hEorpa dá mbarr; |
| --- | --- |

6.

| 7. | den bharúil gur den riachtanas aistriú chuig córais bhia Eorpacha níos inbhuanaithe atá bunaithe ar chleachtais a bhaineann leis an agra-éiceolaíocht agus an geilleagar ciorclach má táthar chun spriocanna na hEorpa a bhaint amach i réimsí na haeráide, na slándála bia, chosaint na bithéagsúlachta, an laghdaithe leasachán agus lotnaidicídí, an dífhoraoisithe allmhairithe agus athléimneacht na gcóras táirgthe, faoi mar a leagtar síos faoin straitéis “Ón bhFeirm go dtí an Forc” agus, ar bhonn níos leithne, sa Chomhaontú Glas; á mheabhrú gur cheart táirgí talmhaíochta a allmhairítear isteach san Eoraip na ceanglais chomhshaoil chéanna a chomhlíonadh leis na cinn a tháirgtear laistigh den Aontas; |
| --- | --- |

7.

| 8. | den tuairim, áfach, gur cheart gach beartas maidir le haistriú chórais bhia na hEorpa a bheith dírithe, thar aon ní eile, ar threisiú neamhspleáchas bia na hEorpa agus ar rochtain a bheith ag an uile dhuine ar earraí bia inbhuanaithe, sábháilte agus cothaitheacha ar phraghas réasúnta; |
| --- | --- |

8.

| 9. | á mheabhrú a thábhachtaí atá sé beartas Eorpach a bheith ann lena dtacófar go leordhóthanach le feirmeoirí le linn an aistrithe seo; |
| --- | --- |

9.

| 10. | á chur i bhfáth nach mór a áirithiú gur féidir le feirmeoirí ioncam cuibhiúil a shaothrú ó ghníomhaíochtaí talmhaíochta agus go bhfaigheann siad pá cóir as na seirbhísí éiceachórais a sholáthraíonn siad. Is minic ceantair thuaithe a bheith thíos le meath déimeagrafach, droch-nascacht agus easpa bonneagar iomchuí. I bhfianaise a thábhachtaí atá na ceantair thuaithe sin ó thaobh táirgeadh bia de, ní mór féachaint chuige gur gairm tharraingteach a bheidh i ngairm an fheirmeora i gcónaí ionas nach n-imeoidh na glúnta óga ón tuath sa tóir ar dheiseanna níos fearr; |
| --- | --- |

10.

| 11. | á chur i gcuimhne go bhfuil ról ag na húdaráis réigiúnacha agus áitiúla maidir le tacaíocht a thabhairt d’fheirmeoirí san aistriú agrai-éiceolaíoch seo; |
| --- | --- |

11.

| 12. | á iarraidh go mbeadh na cleachtais sin ina n-ioncam breise d’fheirmeoirí i gcomhthéacs an deimhniúcháin; den bharúil gur den riachtanas freisin, mar phrionsabal ginearálta, comhleanúnachas, trédhearcacht agus slándáil an chórais a áirithiú ionas gur féidir a mheas go bhfuil creidmheasanna san earnáil sin iontaofa; |
| --- | --- |

12.

Prionsabail agus cleachtais na talmhaíochta ísealcharbóin

| 13. | i bhfách leis an moladh a leagtar amach sa Teachtaireacht ón gCoimisiún maidir le timthriallta inbhuanaithe carbóin, is é sin iniúchadh a dhéanamh ar chineálacha nua tacaíochta le haghaidh cleachtais stórála carbóin san earnáil talún; |
| --- | --- |

13.

| 14. | den bharúil, mar sin féin, gur den tábhacht gan ach samhail eacnamaíoch shimplí a dhéanamh de na cleachtais sin ar fad; |
| --- | --- |

14.

| 15. | á chur in iúl gurb é a mheas gur cheart talmhaíocht ísealcharbóin a shainiú go príomha mar shraith cleachtas agrai-éiceolaíoch agus cleachtas caomhnaithe ithreach atá dírithe ar astaíochtaí a ionsú agus a laghdú. Ba cheart é sin a bheith mar chuid de chur chuige níos leithne chun an bhithéagsúlacht a athbhunú, cáilíocht an uisce agus na hithreach agus an tslándáil bia a chosaint, oiriúnú don athrú aeráide, poist talmhaíochta a chothabháil i gceantair thuaithe agus ioncam feirmeoirí a fheabhsú; |
| --- | --- |

15.

| 16. | á mholadh go gcuirfí san áireamh sa sainmhíniú ar thalmhaíocht ísealcharbóin an dá ghné den neodracht carbóin, eadhon carbón a cheapadh agus laghdú foriomlán a dhéanamh ar astaíochtaí, d’fhonn is gur féidir feirmeoirí a chúiteamh as an dá rud sin; |
| --- | --- |

16.

| 17. | á thabhairt dá aire, i ndáil leis an méid sin, nach gcuirtear san áireamh le cur chuige i leith cleachtais ísealcharbóin atá bunaithe ar éifeachtúlacht agus déine carbóin, agus orthu sin amháin, a chasta atá modhanna táirgthe talmhaíochta ná an baol atá ann go ngéarófaí ar mhodhanna táirgthe, rud a dhéanfadh níos mó dochair ná maitheas don chomhshaol; |
| --- | --- |

17.

| 18. | á mheabhrú go bhfuil roinnt mhaith tairbhí ag gabháil le cleachtais atá dírithe ar an gcion carbóin a stóráiltear san ithir a chaomhnú nó a mhéadú don chomhshaol agus d’fheirmeoirí araon; ag leagan béim air, mar sin féin, go bhfuil feirmeoirí ann a úsáideann teicnící síolaithe dhírigh a chuireann le cothabháil an charbóin san ithir ach go bhféadfadh sé go mbeadh orthu siúd leanúint de lotnaidicídí a úsáid ar bhonn teoranta ós rud é gur dócha go ndéanfaidh teicnící síolaithe dhírigh difear mór do riachtanais ó thaobh rialú lotnaidí de; |
| --- | --- |

18.

| 19. | á chur i bhfáth, mura dtugtar faoi fheirmeoireacht carbóin ar bhonn leanúnach, go bhfuil riosca ard ann go n-aisiompóidh an stóráil carbóin in ithreacha talmhaíochta agus, dá dhroim sin, nach mbeadh sí ina modh buan chun carbón a bhaint den atmaisféar; |
| --- | --- |

19.

| 20. | den bharúil gur cheart tús áite a thabhairt do thalmhaíocht ísealcharbóin a chur chun feidhme in earnálacha amhail cosaint agus athchóiriú tailte portaigh, an agrafhoraoiseacht agus cothabháil féarthailte buana a bhfuil acmhainneacht níos mó ag baint leo ó thaobh stóráil carbóin agus laghdú astaíochtaí CO2 de; |
| --- | --- |

20.

| 21. | á chur i bhfáth a thábhachtaí atá cleachtais arb é is aidhm dóibh córais agrafhoraoiseachta a neartú, amhail córais a bhaineann le coillearnach agus talamh féaraigh agus córais a bhaineann leis an bhféarach coille a atógáil agus a bhainistiú ar bhealach inbhuanaithe. Ní hamháin go bhfuil deiseanna ag baint leo siúd ó thaobh stóráil carbóin de, is foinsí bithéagsúlachta iad freisin agus is féidir le feirmeoirí ioncam breise a thuilleamh dá mbarr. Ina theannta sin, is éiceachórais iad atá i mbaol creimthe nó díghrádaithe agus a bhfuil acmhainneacht mhór acu ó thaobh aistrithe carbóin de; |
| --- | --- |

21.

| 22. | á chur in iúl gur oth leis go bhfuil achar dromchla na bhféarthailte buana fós á mhaolú óir ceadaítear faoi rialacha coinníollachta an Comhbheartas Talmhaíochta (CBT) 5 % den achar dromchla sin a dheargadh gach clárthréimhse de bharr nuashonrú na bliana tagartha agus bhainistiú an bhirt ar scála ró-chomhiomlánaithe; |
| --- | --- |

22.

| 23. | á mheabhrú, faoi mar a luaitear sa tuairim uaidh maidir leis an agraéiceolaíocht, gur cheart tosaíocht a thabhairt d’fheirmeoireacht fhairsing beostoic agus d’fheirmeoireacht leathfhairsing beostoic, amhail feirmeoireacht bheostoic ilsaothraithe agus an tréadachas, rud atá dírithe ar ionchuir cheimiceacha nítrigine a laghdú agus féarthalamh a chothabháil. Tá an cineál feirmeoireachta sin chun leas na haeráide agus soláthraíonn sé seirbhísí éiceachórais; |
| --- | --- |

23.

| 24. | á áitiú go ndéanfaí stoic charbóin in ithir ar thalamh arúil a chothabháil agus a mhéadú trí chleachtais agrai-éiceolaíochta; ag tabhairt rabhadh, san am céanna, faoina dheacra atá sé carbón a stóráil i dtalamh arúil san fhadtéarma; |
| --- | --- |

24.

Prionsabail ghinearálta a bhaineann le creat deimhniúcháin Eorpach le haghaidh talmhaíocht ísealcharbóin

| 25. | á thabhairt dá aire a thiomanta atá an Coimisiún córas deimhniúcháin carbóin a bhunú lena gcuirfear leis an gceapadh carbóin, lena n-áirítear san earnáil talún; |
| --- | --- |

25.

| 26. | á chur in iúl gur cúis áiféala dó nach n-áirítear sa togra ón gCoimisiún sonraí maidir le príomh-cheisteanna áirithe atá ann faoi rialachas na gcóras deimhniúcháin, mar shampla, agus gur cás leis go bhfuil an cinneadh déanta ag an gCoimisiún aghaidh a thabhairt orthu sin trí reachtaíocht thánaisteach; |
| --- | --- |

26.

| 27. | ag iarraidh ar an gCoimisiún sainiúlachtaí na hearnála talmhaíochta agus na hearnála foraoiseachta a chur san áireamh agus idirdhealú soiléir a dhéanamh sa chóras deimhniúcháin a bheidh ann amach anseo idir cleachtais atá bunaithe ar phróisis nádúrtha agus ar chleachtais theicneolaíocha; |
| --- | --- |

27.

| 28. | á thabhairt le fios gur ann do lipéid charbóin agus córais deimhniúcháin carbóin i mBallstáit áirithe cheana, lena n-áirítear san earnáil talmhaíochta; ag iarraidh ar an gCoimisiún aird a thabhairt air sin agus creat docht Eorpach á fhorbairt aige; den tuairim gur gá modheolaíocht shoiléir thrédhearcach a bhunú d’fhonn iontaofacht an chórais agus trédhearcacht creidmheasanna a ráthú agus, ar an dóigh sin, an luach saothair is fearr is féidir a áirithiú; |
| --- | --- |

28.

| 29. | ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach a shoiléiriú an chaoi a bhfuil sé beartaithe aige cothroime iomaíochta a áirithiú i ndáil le teastais aistrithe dé-ocsaíde carbóin de chuid tríú tíortha nach bhfuil bunaithe ar na ceanglais chéanna; |
| --- | --- |

29.

| 30. | á mheabhrú, má táthar chun aeráidneodracht a bhaint amach ar bhonn domhanda, gur gá dul i mbun dhá phríomhghníomh: astaíochtaí antrapaigineacha gás ceaptha teasa a laghdú agus linnte carbóin a mhéadú trí fhoraoisiú, athfhoraoisiú, tréadachas, teicnící talmhaíochta chun an ithir a fheabhsú agus réitigh theicneolaíocha agus thionsclaíocha eile; |
| --- | --- |

30.

| 31. | den bharúil nach mór é a bheith mar thosaíocht againn i gcónaí san Eoraip astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú; |
| --- | --- |

31.

| 32. | á chur i bhfáth nach féidir brath ar aistrithe carbóin de rogha ar astaíochtaí a laghdú; á iarraidh go n-úsáidfí aistrithe carbóin chun astaíochtaí iarmharacha agus dosheachanta a bhaint agus, i measc nithe eile, chun amhantraíocht agus bacainní ar iarrachtaí maolaithe a sheachaint; |
| --- | --- |

32.

| 33. | á thabhairt dá aire, maidir leis an tuairim gur féidir leis an duine aonair, le gníomhaithe eacnamaíocha agus le gníomhaithe poiblí a bheith aeráidneodrach ach a gcuid astaíochtaí a fhritháireamh trí chreidmheasanna carbóin a cheannach, gur tuairim é sin atá bunaithe ar phrionsabail eolaíocha mhíchearta. Ní hionann astaíochtaí a thairgtear ag am áirithe agus aistrithe a d’fhéadfaí a dhéanamh am éigin sa todhchaí agus a d’fhéadfaí a aisiompú; |
| --- | --- |

33.

| 34. | á mholadh go bhféadfadh an creat deimhniúcháin Eorpach rannchuidiú le neodracht charbóin na hEorpa agus an domhain ar fad trí theastais dé-ocsaíde carbóin a dhíol le gnólachtaí san earnáil laistigh de shlabhraí soláthair bia chun tionscadail um dhícharbónú atá curtha in oiriúint do riachtanais áitiúla a mhaoiniú; |
| --- | --- |

34.

| 35. | den bharúil nach mór do gach earnáil eacnamaíoch rannchuidiú leis an gcomhrac i gcoinne an athraithe aeráide agus gur cheart a n-iarrachtaí a bheith i gcomhréir lena n-acmhainneacht déanamh amhlaidh; á chur in iúl, dá bhrí sin, nach bhfuil sé i bhfabhar creat deimhniúcháin carbóin a úsáid san earnáil talmhaíochta chun astaíochtaí a chúiteamh nach ngintear trí phróisis talmhaíochta agus agraibhia, cé is moite d’earnáil an iompair agus de mhargaíocht tairgí agraibhia; ag leagan béim air, mar sin féin, gur cheart na húsáidí talún éagsúla a mheas ar bhealach iomlánaíoch ionas nach n-athrófar an úsáid a bhaintear as an talamh de bharr an chreata rialála; |
| --- | --- |

35.

| 36. | á chur in iúl gur oth leis nach leagtar síos sa togra ón gCoimisiún rialacha maidir leis an gcaoi ar cheart do ghníomhaithe eacnamaíocha teastais aistrithe dé-ocsaíde carbóin a úsáid, rud as a bhféadfadh modhanna neamh-inmhianaithe chun astaíochtaí a laghdú eascairt; |
| --- | --- |

36.

| 37. | á mholadh, i gcomhréir leis an bprionsabal “gan dochar suntasach a dhéanamh” nár cheart, leis an gcóras deimhniúcháin a bheidh ann amach anseo, cleachtais a spreagadh a mbeadh tionchar seachtrach diúltach acu ar an mbithéagsúlacht agus ar an gcomhshaol i gcoitinne, fiú más féidir gáis ceaptha teasa a laghdú a bhuí leo; |
| --- | --- |

37.

| 38. | den tuairim gur cheart creat deimhniúcháin le haghaidh talmhaíocht ísealcharbóin a bheith ilghnéitheach agus rannchuidiú le córais bhia a chur i dtreo na hagraéiceolaíochta trí tháscairí simplí a bhaineann leis an mbithéagsúlacht, le cáilíocht an uisce, le torthúlacht nádúrtha ithreach agus le húsáid ionchur a ionchorprú ann nó trína n-úsáid mar thúsphointe, táscairí a bheidh le sainiú de réir na modheolaíochta a ghlacfar; |
| --- | --- |

38.

| 39. | á mholadh gur cheart laghduithe ar astaíochtaí san earnáil talmhaíochta, mar aon le haistrithe carbóin, a áireamh sa chóras deimhniúchán chun léargas iomlán a fháil ar thionchar gach tionscadail ar an aeráid; |
| --- | --- |

39.

| 40. | den bharúil, ar an tslí chéanna, gur cheart a chumhdach le raon feidhme an chórais deimhniúcháin Eorpaigh le haghaidh na hearnála talmhaíochta laghdú na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa uile ar fheirmeacha agus nach mór é sin a chur chun cinn d’fhonn athruithe córasacha ar chórais agus ar chleachtais táirgthe a spreagadh; |
| --- | --- |

40.

| 41. | á chur in iúl gur ábhar díomá dó go ndírítear ar aistrithe carbóin, agus air sin amháin, sa togra ón gCoimisiún agus nach ndéantar measúnú foriomlán ar astaíochtaí dé-ocsaíde carbóin agus astaíochtaí gás ceaptha teasa eile; |
| --- | --- |

41.

| 42. | á iarraidh, áfach, laghduithe agus aistrithe a mheas ar bhonn ar leithligh d’fhonn is go ndéanfaí tuairisciú trédhearcach ar thionscadail agus go ndéanfaí faireachán ar éabhlóid linnte carbóin ar thaobh amháin agus ar astaíochtaí talmhaíochta ar an taobh eile, agus an méid sin a dhéanamh gan an dá sprioc a chumasc; |
| --- | --- |

42.

| 43. | á mholadh go ndéanfaí leibhéal ceart cur chun feidhme an chreata deimhniúcháin a shainiú de réir cleachtas chun baol an sceite carbóin laistigh agus lasmuigh den fheirm a laghdú; |
| --- | --- |

43.

| 44. | á éileamh go ráthófaí, leis an gcreat deimhniúcháin a bheidh ann amach anseo, go gcomhlíonfar na critéir bhuaine agus nach déanfar comhaireamh dúbailte; |
| --- | --- |

44.

| 45. | ag iarraidh ar an gCoimisiún rialacha cothroma a bhunú lena áirithiú nach gcruthófar éifeachtaí saobhacha a chuirfidh isteach ar bhainisteoirí agus ar na feirmeoirí is mó a bhfuil gníomhaíochtaí agus cleachtais talmhaíochta ar bun acu cheana féin, gníomhaíochtaí agus cleachtais atá fabhrach do cheapadh carbóin agus, thar aon ní eile, gan luach saothair a thabhairt d’fheirmeoirí a bhfuil cleachtais ar bun acu a dhéanann dochar do leibhéil an charbóin san ithir; |
| --- | --- |

45.

| 46. | á mholadh, i ndáil leis sin, gur cheart leibhéil sáithithe agus cothabháil stoc carbóin a chur san áireamh, maille le rátaí aistrithe carbóin, agus talmhaíocht ísealcharbóin á deimhniú; |
| --- | --- |

46.

| 47. | á mheabhrú go bhfuil an tsaincheist maidir le buaine an charbóin a stóráiltear san ithir agus i mbithmhais fós ar cheann de na príomh-shaincheisteanna atá le sárú i réimse an deimhnithe carbóin; |
| --- | --- |

47.

| 48. | á mholadh gur cheart córais deimhniúcháin a bheith bunaithe ar chonarthaí fadtéarmacha agus gealltanais nach féidir dul siar orthu fiú tar éis na tréimhse conarthaí, go háirithe maidir le tionscadail a bhaineann leis an agrafhoraoiseacht agus le talamh portaigh; |
| --- | --- |

48.

| 49. | á thabhairt dá aire gur shocraigh an Coimisiún a mheas go ndéantar carbón a astú arís ag deireadh na tréimhse faireacháin; den bharúil gur ríthábhachtach, áfach, féachaint an bhfuil dóigh ann le brabúsacht fhadtéarmach cleachtas stórála a chinntiú d’fhonn stóráil bhuan a spreagadh; |
| --- | --- |

49.

| 50. | á mholadh go ndéanfaí téarmaí an chonartha a rialú go docht ionas go roinnfear an t-ualach agus an riosca inchúlaitheachta go cothrom i gcás ina mbeadh fadhb ann maidir le comhlíonadh an chonartha, gan beann ar thoil an bhainisteora; |
| --- | --- |

50.

| 51. | á mholadh, i dtaca leis sin de, go n-áireofaí an bainistiú riosca sa chóras deimhniúcháin chun feirmeoirí agus bainisteoirí a chosaint ar ghuaiseacha a bhaineann le teagmhais aeráide amhail dóiteáin foraoise; |
| --- | --- |

51.

| 52. | ag meabhrú na ndálaí éagsúla atá i gcórais táirgthe na mBallstát agus na réigiún; den tuairim nach mór féachaint chuige, trí bhíthin an chórais deimhniúcháin go mbeidh an tsolúbthacht is gá ann chun freastal ar na sainiúlachtaí réigiúnacha sin; |
| --- | --- |

52.

| 53. | ag iarraidh ar an gCoimisiún measúnú a dhéanamh ar an tionchar a bheadh ag córas deimhniúcháin Eorpach ar phraghsanna talún agus ar chúrsaí socheacnamaíocha; |
| --- | --- |

53.

Córas faireacháin, tuairiscithe agus fíorúcháin

| 54. | ag tabhairt dá aire a dheacra atá sé an méid carbóin a stóráiltear san ithir a oibriú amach go baileach; |
| --- | --- |

54.

| 55. | á mholadh, ina thaobh sin, go nglacfaí cur chuige atá bunaithe ar chleachtais aitheanta chun an cion carbóin san ithir a mhéadú agus a chothabháil agus, san am céanna, chun rannchuidiú le cosaint na bithéagsúlachta, de rogha ar chur chuige atá bunaithe ar thorthaí amháin; |
| --- | --- |

55.

| 56. | ag iarraidh ar an gCoimisiún san am céanna tuilleadh modhanna a fhorbairt faoinar féidir faireachán a dhéanamh ar stóráil carbóin in ithreacha talmhaíochta agus foraoise agus measúnuithe ar an acmhainneacht stórála carbóin a fheabhsú sula gcuirfear an córas deimhniúcháin chun feidhme; |
| --- | --- |

56.

| 57. | á mholadh gur cheart, agus méid an charbóin san ithir á dhéanamh amach, na hastaíochtaí uile a scaoiltear ar fheirm a chur san áireamh, bíodh siad díreach nó indíreach, chun riosca an sceite carbóin a sheachaint agus chun aistriú córasach córas feirmeoireachta a spreagadh; |
| --- | --- |

57.

| 58. | á mholadh gur chóir níos mó a bheith i gceist leis an gcreat faireacháin agus fíorúcháin ná táscairí chun méid an charbóin a dhéanamh amach agus gur cheart táscairí a bhaineann leis an mbithéagsúlacht agus neamhspleáchas feirme a chur san áireamh; á mholadh astaíochtaí a chomhaireamh in aghaidh an heicteáir seachas ar bhonn líon na n-astaíochtaí a tháirgtear d’fhonn aistriú chuig talmhaíocht níos fairsinge a spreagadh agus dianshaothrú a dhíspreagadh; |
| --- | --- |

58.

| 59. | á mholadh go mbunófaí creat chun faireachán agus meastóireacht a dhéanamh ar an gcóras deimhniúcháin, creat ba cheart a bheith iontaofa agus inrochtana, agus gan costais dhíréireacha riaracháin agus rialaithe a bheith i gceist leis; |
| --- | --- |

59.

| 60. | á mholadh go bhforbrófaí seirbhísí comhairleacha sonracha ar leibhéal na mBallstát maidir leis an gcreat faireacháin agus meastóireachta le haghaidh tionscadail talmhaíochta ísealcharbóin, agus na seirbhísí sin a bheith curtha in oiriúint do thípeolaíochtaí éagsúla feirmeacha agus do chomhthéacsanna táirgthe éagsúla; |
| --- | --- |

60.

| 61. | á mholadh go mbunófaí sásraí athbhreithnithe chun an córas faireacháin agus fíorúcháin a chur in oiriúint d’athruithe i gcleachtais talmhaíochta agus foraoiseachta; |
| --- | --- |

61.

| 62. | á mholadh go mbunófaí clárlann Eorpach chun inrianaitheacht na n-ionchur agus na gcreidmheasanna a bhaineann leis an gcreat deimhniúcháin carbóin le haghaidh na hearnála talmhaíochta a áirithiú, ag tarraingt ar thaithí a fuarthas cheana ar an leibhéal náisiúnta nó réigiúnach; |
| --- | --- |

62.

Talmhaíocht ísealcharbóin a mhaoiniú

| 63. | á mheabhrú gurb é CBT an phríomhuirlis trínar féidir táirgeadh talmhaíochta na hEorpa a threorú agus córais atá níos athléimní agus níos inbhuanaithe ná riamh a chur ar fáil chuige sin, agus is mar sin ba cheart dó a bheith amach anseo freisin; |
| --- | --- |

63.

| 64. | den tuairim nach é atá beartaithe creat deimhniúcháin le haghaidh talmhaíocht ísealcharbóin, atá maoinithe i bpáirt ag an earnáil phríobháideach, a chur in ionad an mhaoinithe phoiblí; |
| --- | --- |

64.

| 65. | den bharúil go bhféadfadh rioscaí móra a bheith ag baint le bunú margaí cúitimh deonacha ó thaobh talmhaíocht a airgeadrú agus ó thaobh grabáil talún talmhaíochta sa mheántéarma agus san fhadtéarma; á thabhairt le fios gur cheart don Choimisiún aird a thabhairt ar na rioscaí sin gan a thuilleadh moille; |
| --- | --- |

65.

| 66. | á thabhairt dá aire nach leor an praghas in aghaidh an tona carbóin ar mhargaí deonacha faoi láthair chun tacú le feirmeoirí aistrithe córasacha a dhéanamh agus go bhféadfadh sé, os a choinne sin, bainisteoirí a dhíspreagadh, go háirithe na bainisteoirí beaga sin nach féidir leo leas a bhaint as barainneachtaí scála. Ar an ábhar sin, ba cheart cur chun feidhme na gcleachtas nua agus an chreata deimhniúcháin a mhaoiniú; |
| --- | --- |

66.

| 67. | á mholadh, maidir leis sin, clásail choimirce a thabhairt isteach. Leis sin, d’fhéadfaí, mar shampla, uasphraghas a leagan síos do theastais aistrithe dé-ocsaíde carbóin chun cosc a chur ar fhoraoisiú talaimh talmhaíochta tháirgiúil agus ar ghrabáil talún agus, lena chois sin, praghas íosta a leagan síos lena áirithiú go mbeidh scéimeanna deimhniúcháin tarraingteach go leor d’fheirmeoirí ach go gcuirfear ó dhoras gnólachtaí nach ndéanann iarrachtaí leordhóthanacha chun astaíochtaí a laghdú; |
| --- | --- |

67.

| 68. | ag iarraidh ar an gCoimisiún tús áite a thabhairt do chur chuige hibrideach trína ndéantar íocaíocht tosaigh pháirteach a thabhairt bunaithe ar ghníomhaíochtaí agus cleachtais talmhaíochta agus an chuid eile a íoc ag deireadh an tionscadail ilbhliantúil 5-10 mbliana ag brath ar na torthaí a bhaintear amach; |
| --- | --- |

68.

| 69. | á iarraidh go gcuirfidh critéir i bhfeidhm i gcomhréir le prionsabal an ordlathais mhaolaithe agus, ar an gcaoi sin, féachaint chuige nach gceadófaí rochtain ar cheannach agus ar mhaoiniú aon chreidmheasanna carbóin a eascraíonn as deimhniú ach do cheannaitheoirí agus do mhaoinitheoirí a bhfuil laghduithe suntasacha déanta acu cheana féin ar astaíochtaí ag an bhfoinse chun amhantraíocht a theorannú; |
| --- | --- |

69.

| 70. | á iarraidh go dtabharfaí tús áite i gcórais deimhniúcháin a bhfuil baint ag maoinitheoirí príobháideacha leo do pháirt a thabhairt do ghníomhaithe sa slabhra soláthair bia agus slabhra luacha bia d’fhonn dícharbónú na hearnála agraibhia a chur chun cinn trí comhpháirtíochtaí; |
| --- | --- |

70.

| 71. | á iarraidh go mbeadh aon mhaoiniú a bhaineann leis an gcreat deimhniúcháin carbóin in ann feidhmiú taobh le maoiniú CBT; |
| --- | --- |

71.

| 72. | á iarraidh é a bheith faoin gceannaitheoir creidmheasa den chuid is mó costais an chórais faireacháin agus meastóireachta a íoc i gcás ina mbunófaí margaí deonacha; |
| --- | --- |

72.

| 73. | aiféalach faoi nach sonraítear sa togra ón gCoimisiún conas is féidir na foinsí éagsúla maoinithe (go háirithe comhlántacht le CBT) a úsáid in éineacht le chéile d’fhonn ioncam a chur ar fáil d’fheirmeoirí a bhfuil dreasacht leordhóthanach ag gabháil leis; |
| --- | --- |

73.

| 74. | á mholadh an creat deimhniúcháin a úsáid mar thacsanomaíocht chun maoiniú breise poiblí nó príobháideach a mhealladh le haghaidh tionscadail aistrithe ilghnéitheacha a mbeidh tionchar dearfach acu ar laghdú gás ceaptha teasa, go háirithe na tionscadail sin arna bhforbairt ag na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha; |
| --- | --- |

74.

Ról na n-údarás áitiúil agus réigiúnach

| 75. | á mheabhrú go bhfuil ról bunúsach ag na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha ó thaobh tacaíocht a thabhairt d’fheirmeoirí i bhforbairt na talmhaíochta ísealcharbóin, go háirithe ó thaobh oiliúint theicniúil a chur ar fáil dóibh siúd nach bhfuil taithí acu sa réimse sin, cabhair a thabhairt d’fheirmeoirí óga agus iad ag tosú ar an obair seo, comhairle a chur ar fáil d’fheirmeoirí, na rialacha a bhaineann le talamh talmhaíochta agus le pleanáil uirbeach, feirmeacha taispeántais a chur ar bun agus uirlisí chun faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme an aistrithe agrai-éiceolaíoch. Tá ról tábhachtach acu freisin maidir leis an taighde ar cheapadh carbóin a chur chun cinn de réir dhálaí sonracha an réigiúin lena mbaineann, mar shampla, an cineál aeráide nó ithreach; |
| --- | --- |

75.

| 76. | á chur in iúl gur oth leis, mar sin féin, go ndéantar neamhshuim de na hiarmhairtí a d’fhéadfadh a bheith ag an rialachán nua sin ar phleanáil chríochach agus ar straitéisí réigiúnacha talmhaíochta agus bia; á chur in iúl gur cás leis, i dtaca leis sin de, nach bhfuil greille mheastóireachta iomlán ar choimhdeacht ag gabháil leis an togra ón gCoimisiún; |
| --- | --- |

76.

| 77. | á thabhairt dá aire nach féidir cleachtais a athrú, a chlaochlú agus a fhorbairt ar scála na feirme amháin; |
| --- | --- |

77.

| 78. | ag iarraidh ar an gCoimisiún aird a thabhairt ar an ngné chríochach d’aistrithe ar bhealach struchtúrach, lena n-áirítear an t-aistriú i dtreo na talmhaíochta ísealcharbóin, agus rannpháirtíocht níos fearr na n-údarás áitiúil agus réigiúnach a chothú agus beartais talmhaíochta á gcur chun feidhme, lena n-áirítear an córas deimhniúcháin carbóin a bheidh ann amach anseo; |
| --- | --- |

78.

| 79. | á thabhairt dá aire gur féidir dhá ról a bheith faoi chúram na n-údarás áitiúil agus réigiúnach, mar atá, tús a chur le tionscadail talmhaíochta ísealcharbóin ar scála críochach agus, ansin, na tionscadail úd a ghrúpáil, agus comhoibriú a chothú idir na geallsealbhóirí éagsúla san am céanna; |
| --- | --- |

79.

| 80. | ag iarraidh ar an gCoimisiún páirt a thabhairt do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha i rialachas an chreata deimhniúcháin carbóin Eorpaigh ionas gur féidir leo a áirithiú go gcuirfear dlús le tionscadail atá bunaithe ar chomhar laistigh den slabhra soláthair agus atá curtha in oiriúint do riachtanais agus sainiúlachtaí críochacha agus do straitéisí réigiúnacha chun gáis ceaptha teasa a laghdú san earnáil talmhaíochta; |
| --- | --- |

80.

| 81. | á chur in iúl gur oth leis nach luaitear go sonrach sa togra ón gCoimisiún Eorpach ról na n-údarás áitiúil agus réigiúnach i rialachas an chreata deimhniúcháin le haghaidh aistrithe carbóin, rud a d’fhéadfadh cur isteach ar an gcothromaíocht chríochach i réigiúin áirithe sa mheántéarma agus san fhadtéarma (praghsanna talún, grabáil talún agus neamhspleáchas bia agus athléimneacht na gcríoch); |
| --- | --- |

81.

| 82. | á mholadh go bhféachfaí an bhféadfadh na húdaráis réigiúnacha córais deimhniúcháin a bhunú ar an leibhéal críochach. Is éard a bheadh i gceist leis sin creat rialachais a bhunú a bheadh curtha in oiriúint do riachtanais áitiúla agus an líon creidmheasanna atá ar fáil a shainiú bunaithe ar astaíochtaí talmhaíochta agus an acmhainneacht atá ann astaíochta a laghdú agus carbón a stóráil; |
| --- | --- |

82.

| 83. | ag moladh do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha an phiarfhoghlaim maidir le cleachtais talmhaíochta ísealcharbóin a chur chun cinn trí fheirmeacha taispeántais agus trí líonraí comhairleacha ar an leibhéal réigiúnach. |
| --- | --- |

83.

An Bhruiséil, an 8 Feabhra 2023.

Uachtarán Choiste Eorpach na Réigiún

Vasco ALVES CORDEIRO

---

(1)  Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún – Athbhreithniú ar LULUCF agus ar na Rialacháin maidir le Comhroinnt Díchill (IO C 301, 5.8.2022, lch. 221).

1

---

| 3.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 157/64 |
| --- | --- | --- | --- |

3.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 157/64

---

Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — Spás Eorpach Sonraí Sláinte

(2023/C 157/10)

| Rapóirtéir: | Daniela CÎMPEAN (PPE/RO), Uachtarán Chomhairle Contae Sibiu |
| --- | --- |
| Doiciméad tagartha: | Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir leis an Spás Eorpach Sonraí Sláinte
  COM(2022) 197 final – 2022/0140 (COD) |

Rapóirtéir:

Daniela CÎMPEAN (PPE/RO), Uachtarán Chomhairle Contae Sibiu

Doiciméad tagartha:

Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir leis an Spás Eorpach Sonraí Sláinte

COM(2022) 197 final – 2022/0140 (COD)

I.   MOLTAÍ LE hAGHAIDH LEASUITHE

Leasú 1

Airteagal 1(2) – pointe nua (a1)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Leis an Rialachán seo:
  [...] | Leis an Rialachán seo:
  [..]








  (a)



  1 | tugtar rochtain d’úsáideoirí sonraí ar shonraí sláinte chun na gcríoch a leagtar amach i gCaibidil IV den Rialachán. |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

Leis an Rialachán seo:

[...]

Leis an Rialachán seo:

[..]

(a)



  1

Cúis

Cuid thábhachtach den rialachán is ea an rochtain ar shonraí atá ag na húsáideoirí.

Leasú 2

Airteagal 2(2)(n)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| (n) | ciallaíonn “córas RTS” (córas ríomhthaifead sláinte) aon fhearas nó bogearraí
  atá beartaithe ag an monaróir lena n-úsáid
  chun ríomhthaifid sláinte a stóráil, chun idirghabháil a dhéanamh ina leith, chun iad a allmhairiú, a onnmhairiú, a thiontú, a athrú nó a chur in eagar nó chun breathnú orthu; |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

(n)

ciallaíonn “córas RTS” (córas ríomhthaifead sláinte) aon fhearas nó bogearraí
  atá beartaithe ag an monaróir lena n-úsáid
  chun ríomhthaifid sláinte a stóráil, chun idirghabháil a dhéanamh ina leith, chun iad a allmhairiú, a onnmhairiú, a thiontú, a athrú nó a chur in eagar nó chun breathnú orthu;

| (n) | ciallaíonn “córas RTS” (córas ríomhthaifead sláinte) aon fhearas nó bogearraí
  a úsáideann an soláthraí cúraim sláinte
  chun ríomhthaifid sláinte a stóráil, chun idirghabháil a dhéanamh ina leith, chun iad a allmhairiú, a onnmhairiú, a thiontú, a athrú nó a chur in eagar nó chun breathnú orthu; |
| --- | --- |

(n)

ciallaíonn “córas RTS” (córas ríomhthaifead sláinte) aon fhearas nó bogearraí
  a úsáideann an soláthraí cúraim sláinte
  chun ríomhthaifid sláinte a stóráil, chun idirghabháil a dhéanamh ina leith, chun iad a allmhairiú, a onnmhairiú, a thiontú, a athrú nó a chur in eagar nó chun breathnú orthu;

Cúis

Ní hé an monaróir ach an soláthraí cúraim sláinte a leagann síos an creat chun córais RTS a úsáid. Sin ar mhaithe leis an gcomhsheasmhacht idir na tíortha agus ar mhaithe le sábháilteacht na n-othar.

Leasú 3

Airteagal 2(2)(y)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| ciallaíonn “sealbhóir sonraí” aon duine nádúrtha nó dlítheanach ar eintiteas nó comhlacht é atá san earnáil sláinte nó san earnáil cúraim, nó a dhéanann taighde i ndáil leis na hearnálacha sin, chomh maith le hinstitiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais a bhfuil an ceart nó an oibleagáid orthu, i gcomhréir leis an Rialachán seo, le dlí an Aontais is infheidhme nó leis an reachtaíocht náisiúnta lena gcuirtear dlí an Aontais chun feidhme, nó i gcás sonraí neamhphearsanta, trí dhearadh teicniúil táirge agus seirbhísí gaolmhara a rialú, an cumas sonraí a chur ar fáil, lena n-áirítear sonraí áirithe a chlárú, a chur ar fáil, a mhalartú nó a rochtain a shrianadh; | ciallaíonn “sealbhóir sonraí”, aon duine nádúrtha nó dlítheanach
  ar an leibhéal náisiúnta nó ar an leibhéal réigiúnach, de réir an chórais sláinte atá sa Bhallstát,
  eintiteas nó comhlacht é atá san earnáil sláinte nó san earnáil cúraim, nó a dhéanann taighde i ndáil leis na hearnálacha sin, chomh maith le hinstitiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais a bhfuil an ceart
  acu
  nó an oibleagáid orthu, i gcomhréir leis an Rialachán seo, le dlí an Aontais is infheidhme nó leis an reachtaíocht náisiúnta lena gcuirtear dlí an Aontais chun feidhme, nó i gcás sonraí neamhphearsanta, trí dhearadh teicniúil táirge agus seirbhísí gaolmhara a rialú, an cumas sonraí a chur ar fáil, lena n-áirítear sonraí áirithe a chlárú, a chur ar fáil, a mhalartú nó a rochtain a shrianadh; |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

ciallaíonn “sealbhóir sonraí” aon duine nádúrtha nó dlítheanach ar eintiteas nó comhlacht é atá san earnáil sláinte nó san earnáil cúraim, nó a dhéanann taighde i ndáil leis na hearnálacha sin, chomh maith le hinstitiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais a bhfuil an ceart nó an oibleagáid orthu, i gcomhréir leis an Rialachán seo, le dlí an Aontais is infheidhme nó leis an reachtaíocht náisiúnta lena gcuirtear dlí an Aontais chun feidhme, nó i gcás sonraí neamhphearsanta, trí dhearadh teicniúil táirge agus seirbhísí gaolmhara a rialú, an cumas sonraí a chur ar fáil, lena n-áirítear sonraí áirithe a chlárú, a chur ar fáil, a mhalartú nó a rochtain a shrianadh;

ciallaíonn “sealbhóir sonraí”, aon duine nádúrtha nó dlítheanach
  ar an leibhéal náisiúnta nó ar an leibhéal réigiúnach, de réir an chórais sláinte atá sa Bhallstát,
  eintiteas nó comhlacht é atá san earnáil sláinte nó san earnáil cúraim, nó a dhéanann taighde i ndáil leis na hearnálacha sin, chomh maith le hinstitiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais a bhfuil an ceart
  acu
  nó an oibleagáid orthu, i gcomhréir leis an Rialachán seo, le dlí an Aontais is infheidhme nó leis an reachtaíocht náisiúnta lena gcuirtear dlí an Aontais chun feidhme, nó i gcás sonraí neamhphearsanta, trí dhearadh teicniúil táirge agus seirbhísí gaolmhara a rialú, an cumas sonraí a chur ar fáil, lena n-áirítear sonraí áirithe a chlárú, a chur ar fáil, a mhalartú nó a rochtain a shrianadh;

Cúis

Féinmhínitheach.

Leasú 4

Airteagal 2(2)(ad)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| ciallaíonn “cáilíocht sonraí” a mhéid
  atá
  saintréithe na
  ríomhshonraí
  sláinte
  oiriúnach don úsáid thánaisteach
  ; | ciallaíonn “cáilíocht sonraí” a mhéid
  a chomhlíonann
  saintréithe na
  sonraí
  sláinte
  na ceanglais úsáide
  ; |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

ciallaíonn “cáilíocht sonraí” a mhéid
  atá
  saintréithe na
  ríomhshonraí
  sláinte
  oiriúnach don úsáid thánaisteach
  ;

ciallaíonn “cáilíocht sonraí” a mhéid
  a chomhlíonann
  saintréithe na
  sonraí
  sláinte
  na ceanglais úsáide
  ;

Cúis

An sainmhíniú ar cháilíocht na faisnéise a ghintear san earnáil cúraim sláinte, ní rud é is féidir a bhunú ar úsáid thánaisteach amháin. Ba cheart an aidhm maidir le cúram a chur ar fáil a chur san áireamh i gcoincheap na cáilíochta freisin. Ar a mhuin sin, d’fhéadfadh ceanglais éagsúla sonraí a bheith ag gabháil le húsáidí éagsúla; is féidir a rá nach ionann cáilíocht do na sonraí de réir mar a úsáidtear iad.

Leasú 5

Airteagal 3(6)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Féadfaidh
  daoine nádúrtha a ríomhshonraí sláinte a chur isteach ina RTS féin nó in RTS na ndaoine nádúrtha ar féidir leo rochtain a fháil ar a bhfaisnéis sláinte, trí sheirbhísí rochtana ríomhshonraí sláinte nó trí fheidhmchláir atá nasctha leis na seirbhísí sin. Marcáilfear ar an bhfaisnéis gurb é an duine nádúrtha nó a ionadaí a chuir isteach an fhaisnéis sin. | I gcomhréir le rialacha a soláthraí cúraim sláinte féin, féadfaidh
  daoine nádúrtha a ríomhshonraí sláinte a chur isteach ina RTS féin nó in RTS na ndaoine nádúrtha ar féidir leo rochtain a fháil ar a bhfaisnéis sláinte, trí sheirbhísí rochtana ríomhshonraí sláinte nó trí fheidhmchláir atá nasctha leis na seirbhísí sin. Marcáilfear ar an bhfaisnéis gurb é an duine nádúrtha nó a ionadaí a chuir isteach an fhaisnéis sin. |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

Féadfaidh
  daoine nádúrtha a ríomhshonraí sláinte a chur isteach ina RTS féin nó in RTS na ndaoine nádúrtha ar féidir leo rochtain a fháil ar a bhfaisnéis sláinte, trí sheirbhísí rochtana ríomhshonraí sláinte nó trí fheidhmchláir atá nasctha leis na seirbhísí sin. Marcáilfear ar an bhfaisnéis gurb é an duine nádúrtha nó a ionadaí a chuir isteach an fhaisnéis sin.

I gcomhréir le rialacha a soláthraí cúraim sláinte féin, féadfaidh
  daoine nádúrtha a ríomhshonraí sláinte a chur isteach ina RTS féin nó in RTS na ndaoine nádúrtha ar féidir leo rochtain a fháil ar a bhfaisnéis sláinte, trí sheirbhísí rochtana ríomhshonraí sláinte nó trí fheidhmchláir atá nasctha leis na seirbhísí sin. Marcáilfear ar an bhfaisnéis gurb é an duine nádúrtha nó a ionadaí a chuir isteach an fhaisnéis sin.

Cúis

Béim a leagan ar an tábhacht atá le cumas na soláthraithe cúraim sláinte an fhaisnéis is féidir a chur leis an taifead leighis a rialú. I gcás eile, ba bhaol go mbaileofaí líon mór sonraí pearsanta íogaire ar dhroch-chaighdeán.

Leasú 6

Airteagal 3(9)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| D’ainneoin Airteagal 6(1), pointe (d), de Rialachán (AE) 2016/679, beidh sé de cheart ag daoine nádúrtha srian a chur ar rochtain gairmithe sláinte ar a ríomhshonraí sláinte uile nó ar chuid díobh. Bunóidh na Ballstáit na rialacha agus na coimircí sonracha maidir leis na sásraí srianta sin. | D’ainneoin Airteagal 6(1), pointe (d), de Rialachán (AE) 2016/679, beidh sé de cheart ag daoine nádúrtha srian a chur ar rochtain gairmithe sláinte ar a ríomhshonraí sláinte uile nó ar chuid díobh. Bunóidh na Ballstáit na rialacha agus na coimircí sonracha maidir leis na sásraí srianta sin.
  Níor cheart go gcuirfeadh na rialacha agus na bearta cosanta sin bac ar chumas na seirbhísí cúraim sláinte cúram sábháilte ar fónamh a chur ar fáil go cothrom ar bhealach inrochtana. Ba cheart daoine nádúrtha a chur ar an eolas faoi rioscaí sábháilteachta na n-othar atá ag gabháil le rochtain ar shonraí sláinte a theorannú. |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

D’ainneoin Airteagal 6(1), pointe (d), de Rialachán (AE) 2016/679, beidh sé de cheart ag daoine nádúrtha srian a chur ar rochtain gairmithe sláinte ar a ríomhshonraí sláinte uile nó ar chuid díobh. Bunóidh na Ballstáit na rialacha agus na coimircí sonracha maidir leis na sásraí srianta sin.

D’ainneoin Airteagal 6(1), pointe (d), de Rialachán (AE) 2016/679, beidh sé de cheart ag daoine nádúrtha srian a chur ar rochtain gairmithe sláinte ar a ríomhshonraí sláinte uile nó ar chuid díobh. Bunóidh na Ballstáit na rialacha agus na coimircí sonracha maidir leis na sásraí srianta sin.
  Níor cheart go gcuirfeadh na rialacha agus na bearta cosanta sin bac ar chumas na seirbhísí cúraim sláinte cúram sábháilte ar fónamh a chur ar fáil go cothrom ar bhealach inrochtana. Ba cheart daoine nádúrtha a chur ar an eolas faoi rioscaí sábháilteachta na n-othar atá ag gabháil le rochtain ar shonraí sláinte a theorannú.

Cúis

Ní mór tosaíocht a thabhairt do sholáthar an chúraim thar shrian ar bith eile a d’fhéadfadh a bheith ann. Níor cheart go bhféadfaí rochtain ar fhaisnéis áirithe a bhlocáil, fógraí rabhaidh, cuir i gcás, ná níor cheart go mbeadh sé de cheart ag caomhnóirí dlíthiúla sonraí leanaí a bhlocáil dá ndeoin féin.

Leasú 7

Airteagal 3(10)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Beidh sé de cheart ag daoine nádúrtha faisnéis a fháil maidir leis na soláthraithe cúraim sláinte agus na gairmithe sláinte a
  fuair rochtain
  ar a gcuid ríomhshonraí sláinte i gcomhthéacs an chúraim sláinte. Déanfar an fhaisnéis a sholáthar láithreach agus saor in aisce trí sheirbhísí rochtana ríomhshonraí sláinte. | Beidh sé de cheart ag daoine nádúrtha faisnéis a fháil maidir leis na soláthraithe cúraim sláinte agus na gairmithe sláinte a
  bhfuil rochtain faighte acu
  ar a gcuid ríomhshonraí sláinte i gcomhthéacs an chúraim sláinte
  , ach amháin má tá cúinsí bunúsacha ann a bhaineann le príobháideachas an ghairmí sláinte, cúinsí a fhágann nár cheart na sonraí a roinnt
  . Déanfar an fhaisnéis a sholáthar láithreach agus saor in aisce trí sheirbhísí rochtana ríomhshonraí sláinte. |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

Beidh sé de cheart ag daoine nádúrtha faisnéis a fháil maidir leis na soláthraithe cúraim sláinte agus na gairmithe sláinte a
  fuair rochtain
  ar a gcuid ríomhshonraí sláinte i gcomhthéacs an chúraim sláinte. Déanfar an fhaisnéis a sholáthar láithreach agus saor in aisce trí sheirbhísí rochtana ríomhshonraí sláinte.

Beidh sé de cheart ag daoine nádúrtha faisnéis a fháil maidir leis na soláthraithe cúraim sláinte agus na gairmithe sláinte a
  bhfuil rochtain faighte acu
  ar a gcuid ríomhshonraí sláinte i gcomhthéacs an chúraim sláinte
  , ach amháin má tá cúinsí bunúsacha ann a bhaineann le príobháideachas an ghairmí sláinte, cúinsí a fhágann nár cheart na sonraí a roinnt
  . Déanfar an fhaisnéis a sholáthar láithreach agus saor in aisce trí sheirbhísí rochtana ríomhshonraí sláinte.

Cúis

D’fhéadfadh gur chuid bhunúsach den scéal príobháideachas soláthraithe cúraim sláinte nó gairmithe cúraim sláinte a chosaint. Mar shampla, ba riachtanach sábháilteacht gairmithe sláinte a mheas dá ndéanfadh othar bagairt orthu.

Leasú 8

Airteagal 4(1)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| I gcás ina bpróiseálfaidh siad sonraí i bhformáid leictreonach, déanfaidh gairmithe sláinte an méid seo a leanas: | I gcás ina bpróiseálfaidh siad sonraí i bhformáid leictreonach, déanfaidh na gairmithe sláinte an méid seo a leanas
  , i gcomhréir le Rialachán (AE) 2016/679 agus leis an dlí náisiúnta
  : |
| (a) | beidh rochtain acu ar ríomhshonraí sláinte daoine nádúrtha atá faoina gcóireáil, beag beann ar an mBallstát cleamhnachta agus ar an mBallstát ina ndéantar an chóireáil; |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

I gcás ina bpróiseálfaidh siad sonraí i bhformáid leictreonach, déanfaidh gairmithe sláinte an méid seo a leanas:

I gcás ina bpróiseálfaidh siad sonraí i bhformáid leictreonach, déanfaidh na gairmithe sláinte an méid seo a leanas
  , i gcomhréir le Rialachán (AE) 2016/679 agus leis an dlí náisiúnta
  :

(a)

beidh rochtain acu ar ríomhshonraí sláinte daoine nádúrtha atá faoina gcóireáil, beag beann ar an mBallstát cleamhnachta agus ar an mBallstát ina ndéantar an chóireáil;

| (a) | beidh rochtain acu ar ríomhshonraí sláinte daoine nádúrtha atá faoina gcóireáil, beag beann ar an mBallstát cleamhnachta agus ar an mBallstát ina ndéantar an chóireáil; |
| --- | --- |

(a)

beidh rochtain acu ar ríomhshonraí sláinte daoine nádúrtha atá faoina gcóireáil, beag beann ar an mBallstát cleamhnachta agus ar an mBallstát ina ndéantar an chóireáil;

| (b) | áiritheoidh siad go dtabharfar ríomhshonraí pearsanta sláinte na ndaoine nádúrtha a ndéanann siad cóireáil orthu cothrom le dáta le faisnéis a bhaineann leis na seirbhísí sláinte a sholáthraítear. |
| --- | --- |

(b)

áiritheoidh siad go dtabharfar ríomhshonraí pearsanta sláinte na ndaoine nádúrtha a ndéanann siad cóireáil orthu cothrom le dáta le faisnéis a bhaineann leis na seirbhísí sláinte a sholáthraítear.

| (b) | áiritheoidh siad go dtabharfar ríomhshonraí pearsanta sláinte na ndaoine nádúrtha a ndéanann siad cóireáil orthu cothrom le dáta le faisnéis a bhaineann leis na seirbhísí sláinte a sholáthraítear. |
| --- | --- |

(b)

áiritheoidh siad go dtabharfar ríomhshonraí pearsanta sláinte na ndaoine nádúrtha a ndéanann siad cóireáil orthu cothrom le dáta le faisnéis a bhaineann leis na seirbhísí sláinte a sholáthraítear.

Cúis

Soiléiriú ar an airteagal maidir le RGCS (Rialachán (AE) 2016/679 (1)), lena shoiléiriú gur ón Rialachán sin a eascraíonn na hoibleagáidí.

Leasú 9

Airteagal 4(2)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| I gcomhréir leis an bprionsabal íoslaghdaithe sonraí dá bhforáiltear i Rialachán (AE) 2016/679, féadfaidh na Ballstáit rialacha a bhunú lena bhforálfar do na catagóirí de ríomhshonraí pearsanta sláinte a mbíonn gá leo
  i leith na ngairmeacha éagsúla sláinte
  .
  Ní bheidh na rialacha sin bunaithe ar fhoinse na ríomhshonraí sláinte. | I gcomhréir leis an bprionsabal íoslaghdaithe sonraí dá bhforáiltear i Rialachán (AE) 2016/679, féadfaidh na Ballstáit rialacha a bhunú lena bhforálfar do na catagóirí de ríomhshonraí pearsanta sláinte a mbíonn gá leo
  in earnáil an chúraim sláinte
  . |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

I gcomhréir leis an bprionsabal íoslaghdaithe sonraí dá bhforáiltear i Rialachán (AE) 2016/679, féadfaidh na Ballstáit rialacha a bhunú lena bhforálfar do na catagóirí de ríomhshonraí pearsanta sláinte a mbíonn gá leo
  i leith na ngairmeacha éagsúla sláinte
  .
  Ní bheidh na rialacha sin bunaithe ar fhoinse na ríomhshonraí sláinte.

I gcomhréir leis an bprionsabal íoslaghdaithe sonraí dá bhforáiltear i Rialachán (AE) 2016/679, féadfaidh na Ballstáit rialacha a bhunú lena bhforálfar do na catagóirí de ríomhshonraí pearsanta sláinte a mbíonn gá leo
  in earnáil an chúraim sláinte
  .

Cúis

Rialacha a bhunú ar fhoinsí sonraí agus ar chatagóirí gairmiúla, sin dul thar inniúlachtaí an Aontais, agus is neamhaird ar na creataí rialála náisiúnta atá ann. Tharlódh go gcuirfí príobháideachas an othair i mbaol, go háirithe má athraítear prionsabail na comhroinnte i gcás foinsí atá ann cheana. Thar aon ní eile, d’fhéadfadh an nasc leis an bhfoinse an bonn a bhaint de phrionsabal an íoslaghdaithe sonraí.

Leasú 10

Airteagal 4(3)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Áiritheoidh na Ballstáit go gcuirfear rochtain ar a laghad ar chatagóirí tosaíochta na ríomhshonraí sláinte dá dtagraítear in Airteagal 5 ar fáil do ghairmithe sláinte trí sheirbhísí rochtana gairmithe sláinte. Beidh sé de cheart ag gairmithe sláinte a bhfuil modhanna aitheanta ríomh-shainaitheantais acu na seirbhísí rochtana gairmithe sláinte sin a úsáid saor in aisce. | Áiritheoidh na Ballstáit
  , agus na húdaráis réigiúnacha nó áitiúla freisin i gcás inarb iomchuí,
  go gcuirfear rochtain ar a laghad ar chatagóirí tosaíochta na ríomhshonraí sláinte dá dtagraítear in Airteagal 5 ar fáil do ghairmithe sláinte
  , an cúram trasteorann san áireamh,
  trí sheirbhísí rochtana gairmithe sláinte. Beidh sé de cheart ag gairmithe sláinte a bhfuil modhanna aitheanta ríomh-shainaitheantais acu na seirbhísí rochtana gairmithe sláinte sin a úsáid saor in aisce. |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

Áiritheoidh na Ballstáit go gcuirfear rochtain ar a laghad ar chatagóirí tosaíochta na ríomhshonraí sláinte dá dtagraítear in Airteagal 5 ar fáil do ghairmithe sláinte trí sheirbhísí rochtana gairmithe sláinte. Beidh sé de cheart ag gairmithe sláinte a bhfuil modhanna aitheanta ríomh-shainaitheantais acu na seirbhísí rochtana gairmithe sláinte sin a úsáid saor in aisce.

Áiritheoidh na Ballstáit
  , agus na húdaráis réigiúnacha nó áitiúla freisin i gcás inarb iomchuí,
  go gcuirfear rochtain ar a laghad ar chatagóirí tosaíochta na ríomhshonraí sláinte dá dtagraítear in Airteagal 5 ar fáil do ghairmithe sláinte
  , an cúram trasteorann san áireamh,
  trí sheirbhísí rochtana gairmithe sláinte. Beidh sé de cheart ag gairmithe sláinte a bhfuil modhanna aitheanta ríomh-shainaitheantais acu na seirbhísí rochtana gairmithe sláinte sin a úsáid saor in aisce.

Cúis

Inniúlachtaí réigiúnacha i réimse na sláinte i mBallstáit éagsúla a thabhairt san áireamh.

Leasú 11

Airteagal 4(4)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| I gcás ina gcuirfidh an duine nádúrtha srian ar rochtain ar ríomhshonraí sláinte, ní chuirfear an soláthraí cúraim sláinte nó na gairmithe sláinte ar an eolas faoi inneachar na
  ríomhshonraí
  sláinte gan réamhúdarú an duine nádúrtha
  , lena n-áirítear i gcás ina gcuirfear an
  soláthraí nó
  an gairmí ar an eolas gurb ann do na ríomhshonraí srianta sláinte agus faoi chineál na sonraí sin
  . | I gcás ina gcuirfidh an duine nádúrtha srian ar rochtain ar ríomhshonraí sláinte, ní chuirfear an soláthraí cúraim sláinte nó na gairmithe sláinte ar an eolas faoi inneachar na
  sonraí
  sláinte gan réamhúdarú an duine nádúrtha
  . Mar sin féin, ní mór don
  soláthraí nó
  don ghairmí a bheith in ann a fheiceáil gurb ann do shonraí sláinte srianta den sórt sin
  . |
| I gcásanna inar gá próiseáil a dhéanamh chun leasanna ríthábhachtacha an ábhair sonraí nó leasanna ríthábhachtacha duine nádúrtha eile a chosaint, féadfaidh an soláthraí cúraim sláinte nó an gairmí sláinte rochtain a fháil ar na ríomhshonraí srianta sláinte. | I gcásanna inar gá próiseáil a dhéanamh chun leasanna ríthábhachtacha an ábhair sonraí nó leasanna ríthábhachtacha duine nádúrtha eile a chosaint
  , sin nó leas an phobail nuair is follasach sin
  , féadfaidh an soláthraí cúraim sláinte nó an gairmí sláinte rochtain a fháil ar na ríomhshonraí srianta sláinte. |
| Tar éis na rochtana sin, cuirfidh an soláthraí cúraim sláinte nó an gairmí sláinte an sealbhóir sonraí agus an duine nádúrtha lena mbaineann nó a chaomhnóirí ar an eolas gur deonaíodh rochtain ar ríomhshonraí sláinte.
  Féadfaidh coimircí breise a chur isteach le dlí na mBallstát. | Tar éis na rochtana sin, cuirfidh an soláthraí cúraim sláinte nó an gairmí sláinte an sealbhóir sonraí agus an duine nádúrtha lena mbaineann nó a chaomhnóirí ar an eolas gur deonaíodh rochtain ar ríomhshonraí sláinte.
  Féadfar coimircí breise a chur isteach le dlí na mBallstát. |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

I gcás ina gcuirfidh an duine nádúrtha srian ar rochtain ar ríomhshonraí sláinte, ní chuirfear an soláthraí cúraim sláinte nó na gairmithe sláinte ar an eolas faoi inneachar na
  ríomhshonraí
  sláinte gan réamhúdarú an duine nádúrtha
  , lena n-áirítear i gcás ina gcuirfear an
  soláthraí nó
  an gairmí ar an eolas gurb ann do na ríomhshonraí srianta sláinte agus faoi chineál na sonraí sin
  .

I gcás ina gcuirfidh an duine nádúrtha srian ar rochtain ar ríomhshonraí sláinte, ní chuirfear an soláthraí cúraim sláinte nó na gairmithe sláinte ar an eolas faoi inneachar na
  sonraí
  sláinte gan réamhúdarú an duine nádúrtha
  . Mar sin féin, ní mór don
  soláthraí nó
  don ghairmí a bheith in ann a fheiceáil gurb ann do shonraí sláinte srianta den sórt sin
  .

I gcásanna inar gá próiseáil a dhéanamh chun leasanna ríthábhachtacha an ábhair sonraí nó leasanna ríthábhachtacha duine nádúrtha eile a chosaint, féadfaidh an soláthraí cúraim sláinte nó an gairmí sláinte rochtain a fháil ar na ríomhshonraí srianta sláinte.

I gcásanna inar gá próiseáil a dhéanamh chun leasanna ríthábhachtacha an ábhair sonraí nó leasanna ríthábhachtacha duine nádúrtha eile a chosaint
  , sin nó leas an phobail nuair is follasach sin
  , féadfaidh an soláthraí cúraim sláinte nó an gairmí sláinte rochtain a fháil ar na ríomhshonraí srianta sláinte.

Tar éis na rochtana sin, cuirfidh an soláthraí cúraim sláinte nó an gairmí sláinte an sealbhóir sonraí agus an duine nádúrtha lena mbaineann nó a chaomhnóirí ar an eolas gur deonaíodh rochtain ar ríomhshonraí sláinte.
  Féadfaidh coimircí breise a chur isteach le dlí na mBallstát.

Tar éis na rochtana sin, cuirfidh an soláthraí cúraim sláinte nó an gairmí sláinte an sealbhóir sonraí agus an duine nádúrtha lena mbaineann nó a chaomhnóirí ar an eolas gur deonaíodh rochtain ar ríomhshonraí sláinte.
  Féadfar coimircí breise a chur isteach le dlí na mBallstát.

Cúis

Ba cheart é a bheith le feiceáil ag na gairmithe cúraim sláinte má tá faisnéis áirithe blocáilte, fiú más amhlaidh nach bhfuil ábhar na faisnéise sin ar fáil. Má chuirtear cúram maith ar fáil, glactar leis gur fios an bhfuil an fhaisnéis ar fáil ina hiomláine nó nach bhfuil. Cuireadh “leas an phobail nuair is follasach sin” leis na cúiseanna a bhféadtar rochtain ar shonraí, d’fhonn leasanna eile a chosaint. D’fhéadfadh baint a bheith aige sin le rialú ionfhabhtaithe, mar shampla.

Leasú 12

Airteagal 5(2)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 67 chun liosta na gcatagóirí tosaíochta de ríomhshonraí sláinte i mír 1 a leasú. [...]






  (c) | tá caighdeáin idirnáisiúnta ann i gcás na catagóire agus scrúdaíodh iad i leith na féidearthachta iad a chur i bhfeidhm san Aontas. |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 67 chun liosta na gcatagóirí tosaíochta de ríomhshonraí sláinte i mír 1 a leasú. [...]

(c)

tá caighdeáin idirnáisiúnta ann i gcás na catagóire agus scrúdaíodh iad i leith na féidearthachta iad a chur i bhfeidhm san Aontas.

Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 67 chun liosta na gcatagóirí tosaíochta de ríomhshonraí sláinte i mír 1 a leasú. [...]

| (c) | tá caighdeáin idirnáisiúnta ann i gcás na catagóire, agus scrúdaíodh iad i leith na féidearthachta iad a chur i bhfeidhm san Aontas; |
| --- | --- |

(c)

tá caighdeáin idirnáisiúnta ann i gcás na catagóire, agus scrúdaíodh iad i leith na féidearthachta iad a chur i bhfeidhm san Aontas;

| (d) | is iad na Ballstáit a chinnfidh an gá atá le roinnt na faisnéise sna catagóirí tosaíochta. |
| --- | --- |

(d)

is iad na Ballstáit a chinnfidh an gá atá le roinnt na faisnéise sna catagóirí tosaíochta.

Cúis

Is ar riachtanais iarbhír na mBallstát ba cheart tosaíochtaí na gcatagóirí nua a bhunú. I dtíortha go leor, is ar an leibhéal réigiúnach agus ar an leibhéal áitiúil atá an fhreagracht as cúram na sláinte, agus dá réir sin ní mór dóibhsean a bheith páirteach sa phróiseas tosaíochta.

Leasú 13

Airteagal 7(1)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| I gcás ina ndéantar sonraí a phróiseáil i bhformáid leictreonach, áiritheoidh na Ballstáit go ndéanfaidh gairmithe sláinte na sonraí sláinte ábhartha a thagann
  ar a laghad
  faoi na catagóirí tosaíochta dá dtagraítear in Airteagal 5 maidir leis na seirbhísí sláinte a sholáthraíonn siad do dhaoine nádúrtha a chlárú go córasach san fhormáid leictreonach i gcóras RTS. | I gcás ina ndéantar sonraí a phróiseáil i bhformáid leictreonach, áiritheoidh na Ballstáit go ndéanfaidh gairmithe sláinte na sonraí sláinte ábhartha a thagann faoi na catagóirí tosaíochta dá dtagraítear in Airteagal 5 maidir leis na seirbhísí sláinte a sholáthraíonn siad do dhaoine nádúrtha a chlárú go córasach san fhormáid leictreonach i gcóras RTS. |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

I gcás ina ndéantar sonraí a phróiseáil i bhformáid leictreonach, áiritheoidh na Ballstáit go ndéanfaidh gairmithe sláinte na sonraí sláinte ábhartha a thagann
  ar a laghad
  faoi na catagóirí tosaíochta dá dtagraítear in Airteagal 5 maidir leis na seirbhísí sláinte a sholáthraíonn siad do dhaoine nádúrtha a chlárú go córasach san fhormáid leictreonach i gcóras RTS.

I gcás ina ndéantar sonraí a phróiseáil i bhformáid leictreonach, áiritheoidh na Ballstáit go ndéanfaidh gairmithe sláinte na sonraí sláinte ábhartha a thagann faoi na catagóirí tosaíochta dá dtagraítear in Airteagal 5 maidir leis na seirbhísí sláinte a sholáthraíonn siad do dhaoine nádúrtha a chlárú go córasach san fhormáid leictreonach i gcóras RTS.

Cúis

Tá an fhoclaíocht “ar a laghad” ródhoiléir. Na catagóirí dá dtagraítear in Airteagal 5, ba cheart go rialódh an rialachán iad i dtráth ar bith. Más gá níos mó catagóirí sonraí sláinte leictreonacha a mhalartú chun críoch cúraim sláinte, ba cheart liosta na gcatagóirí tosaíochta a leathnú.

Leasú 14

Airteagal 9(1)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| I gcás ina n-úsáideann duine nádúrtha na seirbhísí teilileighis nó seirbhísí rochtana sonraí pearsanta sláinte dá dtagraítear in Airteagal 3(5), pointe (a), beidh sé de cheart ag an duine nádúrtha sin é féin a shainaithint go leictreonach trí úsáid a bhaint as aon mhodh ríomh-shainaitheantais a aithnítear de bhun Airteagal 6 de Rialachán (AE) Uimh. 910/2014. | I gcás ina n-úsáideann duine nádúrtha na seirbhísí teilileighis nó seirbhísí rochtana sonraí pearsanta sláinte dá dtagraítear in Airteagal 3(5), pointe (a), beidh sé de cheart ag an duine nádúrtha sin é féin a shainaithint go leictreonach trí úsáid aon mhodh ríomh-shainaitheantais a aithnítear de bhun Airteagal 6 de Rialachán (AE) Uimh. 910/2014
  , modh a chuireann na samhlacha ríomh-shainaitheantais atá ann cheana sna Ballstáit san áireamh
  . |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

I gcás ina n-úsáideann duine nádúrtha na seirbhísí teilileighis nó seirbhísí rochtana sonraí pearsanta sláinte dá dtagraítear in Airteagal 3(5), pointe (a), beidh sé de cheart ag an duine nádúrtha sin é féin a shainaithint go leictreonach trí úsáid a bhaint as aon mhodh ríomh-shainaitheantais a aithnítear de bhun Airteagal 6 de Rialachán (AE) Uimh. 910/2014.

I gcás ina n-úsáideann duine nádúrtha na seirbhísí teilileighis nó seirbhísí rochtana sonraí pearsanta sláinte dá dtagraítear in Airteagal 3(5), pointe (a), beidh sé de cheart ag an duine nádúrtha sin é féin a shainaithint go leictreonach trí úsáid aon mhodh ríomh-shainaitheantais a aithnítear de bhun Airteagal 6 de Rialachán (AE) Uimh. 910/2014
  , modh a chuireann na samhlacha ríomh-shainaitheantais atá ann cheana sna Ballstáit san áireamh
  .

Cúis

Ní mór na samhlacha atá i bhfeidhm cheana féin sna Ballstáit a chur san áireamh.

Leasú 15

Airteagal 10(1)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| An t-údarás sláinte digití






  (1) | Ainmneoidh gach Ballstát údarás sláinte digití a bheidh freagrach as an gCaibidil seo a chur chun feidhme agus a fhorfheidhmiú ar an leibhéal náisiúnta. Cuirfidh an Ballstát aitheantas an údaráis sláinte digití in iúl don Choimisiún faoi dháta chur i bhfeidhm an Rialacháin seo. I gcás inar eintiteas ina bhfuil eagraíochtaí éagsúla an t-údarás sláinte digiteach ainmnithe, cuirfidh an Ballstát tuairisc ar dheighilt na gcúraimí idir na heagraíochtaí in iúl don Choimisiún. Cuirfidh an Coimisiún an fhaisnéis sin ar fáil go poiblí. |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

An t-údarás sláinte digití

(1)

Ainmneoidh gach Ballstát údarás sláinte digití a bheidh freagrach as an gCaibidil seo a chur chun feidhme agus a fhorfheidhmiú ar an leibhéal náisiúnta. Cuirfidh an Ballstát aitheantas an údaráis sláinte digití in iúl don Choimisiún faoi dháta chur i bhfeidhm an Rialacháin seo. I gcás inar eintiteas ina bhfuil eagraíochtaí éagsúla an t-údarás sláinte digiteach ainmnithe, cuirfidh an Ballstát tuairisc ar dheighilt na gcúraimí idir na heagraíochtaí in iúl don Choimisiún. Cuirfidh an Coimisiún an fhaisnéis sin ar fáil go poiblí.

An t-údarás sláinte digití

| 1. | Ainmneoidh gach Ballstát údarás sláinte digití a bheidh freagrach as an gCaibidil seo a chur chun feidhme agus a fhorfheidhmiú ar an leibhéal náisiúnta.
  Féadfaidh na Ballstáit é sin a chomhlánú freisin le húdaráis réigiúnacha ríomhshláinte atá freagrach as an gcur chun feidhme agus as an bhforfheidhmiú ar an leibhéal réigiúnach.
  Cuirfidh an Ballstát aitheantas an údaráis sláinte digití in iúl don Choimisiún faoi dháta chur i bhfeidhm an Rialacháin seo. I gcás inar eintiteas ina bhfuil eagraíochtaí éagsúla an t-údarás sláinte digiteach ainmnithe, cuirfidh an Ballstát tuairisc ar dheighilt na gcúraimí idir na heagraíochtaí in iúl don Choimisiún. Cuirfidh an Coimisiún an fhaisnéis sin ar fáil go poiblí. |
| --- | --- |

1.

Ainmneoidh gach Ballstát údarás sláinte digití a bheidh freagrach as an gCaibidil seo a chur chun feidhme agus a fhorfheidhmiú ar an leibhéal náisiúnta.
  Féadfaidh na Ballstáit é sin a chomhlánú freisin le húdaráis réigiúnacha ríomhshláinte atá freagrach as an gcur chun feidhme agus as an bhforfheidhmiú ar an leibhéal réigiúnach.
  Cuirfidh an Ballstát aitheantas an údaráis sláinte digití in iúl don Choimisiún faoi dháta chur i bhfeidhm an Rialacháin seo. I gcás inar eintiteas ina bhfuil eagraíochtaí éagsúla an t-údarás sláinte digiteach ainmnithe, cuirfidh an Ballstát tuairisc ar dheighilt na gcúraimí idir na heagraíochtaí in iúl don Choimisiún. Cuirfidh an Coimisiún an fhaisnéis sin ar fáil go poiblí.

Cúis

Féidearthacht a thabhairt isteach ionas go bhféadfaí údaráis réigiúnacha ríomhshláinte a ainmniú.

Leasú 16

Airteagal 10(2)(h)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Cuirfear na cúraimí seo a leanas ar gach údarás sláinte digití: (...)






  (h) | rannchuidiú, ar leibhéal an Aontais, le forbairt a dhéanamh ar fhormáid malartaithe Eorpach na ríomhthaifead sláinte agus le forbairt sonraíochtaí comhchoiteanna lena dtabharfar aghaidh ar ábhair imní a bhaineann leis an idir-inoibritheacht, an tslándáil, an tsábháilteacht nó le cearta bunúsacha i gcomhréir le hAirteagal 23 agus le forbairt sonraíochtaí bhunachar sonraí an Aontais maidir leis na córais RTS agus na feidhmchláir fholláine dá dtagraítear in Airteagal 32; |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

Cuirfear na cúraimí seo a leanas ar gach údarás sláinte digití: (...)

(h)

rannchuidiú, ar leibhéal an Aontais, le forbairt a dhéanamh ar fhormáid malartaithe Eorpach na ríomhthaifead sláinte agus le forbairt sonraíochtaí comhchoiteanna lena dtabharfar aghaidh ar ábhair imní a bhaineann leis an idir-inoibritheacht, an tslándáil, an tsábháilteacht nó le cearta bunúsacha i gcomhréir le hAirteagal 23 agus le forbairt sonraíochtaí bhunachar sonraí an Aontais maidir leis na córais RTS agus na feidhmchláir fholláine dá dtagraítear in Airteagal 32;

Cuirfear na cúraimí seo a leanas ar gach údarás sláinte digití: (...)

| (h) | rannchuidiú, ar leibhéal an Aontais
  , agus i gcomhar leis an leibhéal áitiúil agus réigiúnach laistigh de na Ballstáit,
  le forbairt a dhéanamh ar fhormáid malartaithe Eorpach na ríomhthaifead sláinte agus le forbairt sonraíochtaí comhchoiteanna lena dtabharfar aghaidh ar ábhair imní a bhaineann leis an idir-inoibritheacht, an tslándáil, an tsábháilteacht nó le cearta bunúsacha
  agus patrúin idirghníomhaíochta
  i gcomhréir le hAirteagal 23 agus le forbairt sonraíochtaí bhunachar sonraí an Aontais maidir leis na córais RTS agus na feidhmchláir fholláine dá dtagraítear in Airteagal 32; |
| --- | --- |

(h)

rannchuidiú, ar leibhéal an Aontais
  , agus i gcomhar leis an leibhéal áitiúil agus réigiúnach laistigh de na Ballstáit,
  le forbairt a dhéanamh ar fhormáid malartaithe Eorpach na ríomhthaifead sláinte agus le forbairt sonraíochtaí comhchoiteanna lena dtabharfar aghaidh ar ábhair imní a bhaineann leis an idir-inoibritheacht, an tslándáil, an tsábháilteacht nó le cearta bunúsacha
  agus patrúin idirghníomhaíochta
  i gcomhréir le hAirteagal 23 agus le forbairt sonraíochtaí bhunachar sonraí an Aontais maidir leis na córais RTS agus na feidhmchláir fholláine dá dtagraítear in Airteagal 32;

Cúis

I gcás inarb iad an leibhéal réigiúnach agus an leibhéal áitiúil atá freagrach as cúram na sláinte laistigh de Bhallstát, ní leor ann féin d’údarás Stáit gan comaoin ar bith a chur ar an obair ach forbairt na formáide féin.

Leasú 17

Airteagal 10(2)(k)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Cuirfear na cúraimí seo a leanas ar gach údarás sláinte digití: [...]






  (k) | seirbhísí teilileighis a
  thairiscint
  , i gcomhréir leis an reachtaíocht náisiúnta, agus a áirithiú go mbeidh na seirbhísí sin so-úsáidte, inrochtana ag grúpaí éagsúla daoine nádúrtha agus gairmithe sláinte, lena n-áirítear daoine nádúrtha faoi mhíchumas, ar seirbhísí iad nach ndéanann idirdhealú agus go dtairgtear an deis leo roghnú idir seirbhísí pearsanta agus seirbhísí digiteacha; |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

Cuirfear na cúraimí seo a leanas ar gach údarás sláinte digití: [...]

(k)

seirbhísí teilileighis a
  thairiscint
  , i gcomhréir leis an reachtaíocht náisiúnta, agus a áirithiú go mbeidh na seirbhísí sin so-úsáidte, inrochtana ag grúpaí éagsúla daoine nádúrtha agus gairmithe sláinte, lena n-áirítear daoine nádúrtha faoi mhíchumas, ar seirbhísí iad nach ndéanann idirdhealú agus go dtairgtear an deis leo roghnú idir seirbhísí pearsanta agus seirbhísí digiteacha;

Cuirfear na cúraimí seo a leanas ar gach údarás sláinte digití: [...]

| (k) | i gcás ina gceadaíonn Ballstát
  seirbhísí teilileighis a
  sholáthar
  , i gcomhréir leis an reachtaíocht náisiúnta,
  soláthar na seirbhísí teilileighis sin a éascú,
  agus a áirithiú go mbeidh na seirbhísí sin so-úsáidte, inrochtana ag grúpaí éagsúla daoine nádúrtha agus gairmithe sláinte, lena n-áirítear daoine nádúrtha faoi mhíchumas, ar seirbhísí iad nach ndéanann idirdhealú agus go dtairgtear an deis leo roghnú idir seirbhísí pearsanta agus seirbhísí digiteacha; |
| --- | --- |

(k)

i gcás ina gceadaíonn Ballstát
  seirbhísí teilileighis a
  sholáthar
  , i gcomhréir leis an reachtaíocht náisiúnta,
  soláthar na seirbhísí teilileighis sin a éascú,
  agus a áirithiú go mbeidh na seirbhísí sin so-úsáidte, inrochtana ag grúpaí éagsúla daoine nádúrtha agus gairmithe sláinte, lena n-áirítear daoine nádúrtha faoi mhíchumas, ar seirbhísí iad nach ndéanann idirdhealú agus go dtairgtear an deis leo roghnú idir seirbhísí pearsanta agus seirbhísí digiteacha;

Cúis

Níor cheart d’údaráis sláinte digití seirbhísí teilileighis a sholáthar. Ballstáit a thairgeann seirbhísí den sórt sin, ba cheart dóibh soláthar na seirbhísí sin a éascú.

Leasú 18

Airteagal 10(2)(m)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| (m) | oibriú i gcomhar le heintitis agus comhlachtaí ábhartha eile ar an leibhéal náisiúnta nó ar leibhéal an Aontais chun idir-inoibritheacht, iniomparthacht sonraí agus slándáil ríomhshonraí sláinte a áirithiú, agus le hionadaithe na bpáirtithe leasmhara, lena n-áirítear ionadaithe othar, soláthraithe cúraim sláinte, gairmithe sláinte, comhlachais tionscail; |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

(m)

oibriú i gcomhar le heintitis agus comhlachtaí ábhartha eile ar an leibhéal náisiúnta nó ar leibhéal an Aontais chun idir-inoibritheacht, iniomparthacht sonraí agus slándáil ríomhshonraí sláinte a áirithiú, agus le hionadaithe na bpáirtithe leasmhara, lena n-áirítear ionadaithe othar, soláthraithe cúraim sláinte, gairmithe sláinte, comhlachais tionscail;

| (m) | oibriú i gcomhar le heintitis agus comhlachtaí ábhartha eile ar an leibhéal náisiúnta,
  ar an leibhéal áitiúil nó réigiúnach,
  nó ar leibhéal an Aontais, chun idir-inoibritheacht, iniomparthacht sonraí agus slándáil ríomhshonraí sláinte a áirithiú, agus le hionadaithe na bpáirtithe leasmhara, lena n-áirítear ionadaithe othar, soláthraithe cúraim sláinte, gairmithe sláinte, comhlachais tionscail; |
| --- | --- |

(m)

oibriú i gcomhar le heintitis agus comhlachtaí ábhartha eile ar an leibhéal náisiúnta,
  ar an leibhéal áitiúil nó réigiúnach,
  nó ar leibhéal an Aontais, chun idir-inoibritheacht, iniomparthacht sonraí agus slándáil ríomhshonraí sláinte a áirithiú, agus le hionadaithe na bpáirtithe leasmhara, lena n-áirítear ionadaithe othar, soláthraithe cúraim sláinte, gairmithe sláinte, comhlachais tionscail;

Cúis

Inniúlachtaí réigiúnacha i réimse na sláinte i mBallstáit éagsúla a thabhairt san áireamh.

Leasú 19

Airteagal 23(1)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Déanfaidh an Coimisiún, trí bhíthin gníomhartha cur chun feidhme, sonraíochtaí coiteanna a ghlacadh maidir leis na buncheanglais a leagtar amach in Iarscríbhinn II, lena n-áirítear teorainn ama chun na sonraíochtaí coiteanna sin a chur chun feidhme. I gcás inarb ábhartha, cuirfear san áireamh sna sonraíochtaí coiteanna sainiúlachtaí na bhfeistí leighis agus na gcóras intleachta saorga ardriosca dá dtagraítear i míreanna 3 agus 4 d’Airteagal 14. | Déanfaidh an Coimisiún, trí bhíthin gníomhartha cur chun feidhme, sonraíochtaí coiteanna a ghlacadh maidir leis na buncheanglais a leagtar amach in Iarscríbhinn II, lena n-áirítear teorainn ama chun na sonraíochtaí coiteanna sin a chur chun feidhme. I gcás inarb ábhartha, cuirfear san áireamh sna sonraíochtaí coiteanna sainiúlachtaí na bhfeistí leighis agus na gcóras intleachta saorga ardriosca dá dtagraítear i míreanna 3 agus 4 d’Airteagal 14.
  Nuair atá sonraíochtaí coiteanna á bhforbairt, is é an túsphointe a bheidh ann córais leictreonacha taifead sláinte a úsáid chun tacú le cúram sláinte ar fónamh. |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

Déanfaidh an Coimisiún, trí bhíthin gníomhartha cur chun feidhme, sonraíochtaí coiteanna a ghlacadh maidir leis na buncheanglais a leagtar amach in Iarscríbhinn II, lena n-áirítear teorainn ama chun na sonraíochtaí coiteanna sin a chur chun feidhme. I gcás inarb ábhartha, cuirfear san áireamh sna sonraíochtaí coiteanna sainiúlachtaí na bhfeistí leighis agus na gcóras intleachta saorga ardriosca dá dtagraítear i míreanna 3 agus 4 d’Airteagal 14.

Déanfaidh an Coimisiún, trí bhíthin gníomhartha cur chun feidhme, sonraíochtaí coiteanna a ghlacadh maidir leis na buncheanglais a leagtar amach in Iarscríbhinn II, lena n-áirítear teorainn ama chun na sonraíochtaí coiteanna sin a chur chun feidhme. I gcás inarb ábhartha, cuirfear san áireamh sna sonraíochtaí coiteanna sainiúlachtaí na bhfeistí leighis agus na gcóras intleachta saorga ardriosca dá dtagraítear i míreanna 3 agus 4 d’Airteagal 14.
  Nuair atá sonraíochtaí coiteanna á bhforbairt, is é an túsphointe a bheidh ann córais leictreonacha taifead sláinte a úsáid chun tacú le cúram sláinte ar fónamh.

Cúis

Is é is príomhchuspóir do thaifead na n-othar tacú le cúram sláinte ar fónamh. Sin é an túsphointe ba cheart a bheith ann nuair atá sonraíochtaí comhchoiteanna á bhforbairt d’fhonn leas a bhaint as dea-chleachtais agus as taithí na mBallstát a bhfuil córas ríomhthaifid sláinte forbartha acu cheana féin.

Leasú 20

Airteagal 29(4)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Maidir le monaróirí chórais RTS a chuirtear ar an margadh, déanfaidh siad aon teagmhas tromchúiseach lena mbaineann córas RTS a thuairisciú d’údaráis um fhaireachas margaidh na mBallstát inar tharla an teagmhas tromchúiseach sin agus na gníomhartha ceartaitheacha atá déanta nó beartaithe ag an monaróir. | Maidir le monaróirí chórais RTS a chuirtear ar an margadh, déanfaidh siad aon teagmhas tromchúiseach lena mbaineann córas RTS a thuairisciú d’údaráis um fhaireachas margaidh na mBallstát inar tharla an teagmhas tromchúiseach sin agus na gníomhartha ceartaitheacha atá déanta nó beartaithe ag an monaróir. |
| Gan dochar do na ceanglais maidir le fógra a thabhairt faoi theagmhais faoi Threoir (AE) 2016/1148, déanfar an fógra sin láithreach tar éis don mhonaróir nasc cúisíoch a bhunú idir an córas RTS agus an teagmhas tromchúiseach nó an dóchúlacht réasúnta a bhunú maidir le nasc den sórt sin, agus, in aon chás, déanfar an fógra tráth nach déanaí ná
  15
  lá tar éis don mhonaróir fáil amach faoin teagmhas tromchúiseach a bhfuil baint ag an gcóras RTS leis. | Gan dochar do na ceanglais maidir le fógra a thabhairt faoi theagmhais faoi Threoir (AE) 2016/1148, déanfar an fógra sin láithreach tar éis don mhonaróir nasc cúisíoch a bhunú idir an córas RTS agus an teagmhas tromchúiseach nó an dóchúlacht réasúnta a bhunú maidir le nasc den sórt sin, agus, in aon chás, déanfar an fógra tráth nach déanaí ná
  7
  lá tar éis don mhonaróir fáil amach faoin teagmhas tromchúiseach a bhfuil baint ag an gcóras RTS leis. |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

Maidir le monaróirí chórais RTS a chuirtear ar an margadh, déanfaidh siad aon teagmhas tromchúiseach lena mbaineann córas RTS a thuairisciú d’údaráis um fhaireachas margaidh na mBallstát inar tharla an teagmhas tromchúiseach sin agus na gníomhartha ceartaitheacha atá déanta nó beartaithe ag an monaróir.

Maidir le monaróirí chórais RTS a chuirtear ar an margadh, déanfaidh siad aon teagmhas tromchúiseach lena mbaineann córas RTS a thuairisciú d’údaráis um fhaireachas margaidh na mBallstát inar tharla an teagmhas tromchúiseach sin agus na gníomhartha ceartaitheacha atá déanta nó beartaithe ag an monaróir.

Gan dochar do na ceanglais maidir le fógra a thabhairt faoi theagmhais faoi Threoir (AE) 2016/1148, déanfar an fógra sin láithreach tar éis don mhonaróir nasc cúisíoch a bhunú idir an córas RTS agus an teagmhas tromchúiseach nó an dóchúlacht réasúnta a bhunú maidir le nasc den sórt sin, agus, in aon chás, déanfar an fógra tráth nach déanaí ná
  15
  lá tar éis don mhonaróir fáil amach faoin teagmhas tromchúiseach a bhfuil baint ag an gcóras RTS leis.

Gan dochar do na ceanglais maidir le fógra a thabhairt faoi theagmhais faoi Threoir (AE) 2016/1148, déanfar an fógra sin láithreach tar éis don mhonaróir nasc cúisíoch a bhunú idir an córas RTS agus an teagmhas tromchúiseach nó an dóchúlacht réasúnta a bhunú maidir le nasc den sórt sin, agus, in aon chás, déanfar an fógra tráth nach déanaí ná
  7
  lá tar éis don mhonaróir fáil amach faoin teagmhas tromchúiseach a bhfuil baint ag an gcóras RTS leis.

Cúis

Níor cheart an teorainn ama a ligean thar aon tseachtain amháin. Nuair is sprioc 15 lá atá ann chun fógra a thabhairt faoi theagmhas tromchúiseach, is mór an baol gur dochar tromchúiseach an sliocht a bheidh ar an sprioc sin.

Leasú 21

Airteagal 33(1)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Cuirfidh sealbhóirí sonraí
  na catagóirí
  seo a leanas de ríomhshonraí
  ar fáil le
  haghaidh
  úsáid thánaisteach i gcomhréir le forálacha na Caibidle seo
  : (a) (...) (o) | Cinnfidh na Ballstáit, i gcomhairle leis an gCoimisiún, cé
  na catagóirí
  de shealbhóirí sonraí leictreonacha a chuirfear
  ar fáil le
  h
  úsáid
  go tánaisteach
  i gcomhréir le forálacha na Caibidle seo
  . Is féidir sin a rialú trí bhíthin gníomhartha cur chun feidhme a ghlactar i gcomhréir leis an nós imeachta comhlairliúcháin dá dtagraítear in Airteagal 68(2). |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

Cuirfidh sealbhóirí sonraí
  na catagóirí
  seo a leanas de ríomhshonraí
  ar fáil le
  haghaidh
  úsáid thánaisteach i gcomhréir le forálacha na Caibidle seo
  : (a) (...) (o)

Cinnfidh na Ballstáit, i gcomhairle leis an gCoimisiún, cé
  na catagóirí
  de shealbhóirí sonraí leictreonacha a chuirfear
  ar fáil le
  h
  úsáid
  go tánaisteach
  i gcomhréir le forálacha na Caibidle seo
  . Is féidir sin a rialú trí bhíthin gníomhartha cur chun feidhme a ghlactar i gcomhréir leis an nós imeachta comhlairliúcháin dá dtagraítear in Airteagal 68(2).

Cúis

Níor cheart gach catagóir a shonrú sa Rialachán. Tá gá le tuilleadh oibre agus anailíse chun na cineálacha sonraí atá le roinnt a chinneadh. Dá bhrí sin, is é ab iomchuí é sin a dhéanamh le gníomhartha cur chun feidhme. Cuireann an liosta isteach go mór ar an reachtaíocht náisiúnta atá ann cheana.

Leasú 22

Airteagal 33(5)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| I gcás ina bhfuil gá le toiliú an duine nádúrtha faoin dlí náisiúnta, beidh comhlachtaí rochtana sonraí sláinte ag brath ar na hoibleagáidí a leagtar síos sa Chaibidil seo chun rochtain a thabhairt ar ríomhshonraí sláinte. | I gcás ina bhfuil gá le toiliú an duine nádúrtha faoin dlí náisiúnta
  , lena n-áirítear trí bhíthin a (h)ionadaí féin
  , beidh comhlachtaí rochtana sonraí sláinte ag brath ar na hoibleagáidí a leagtar síos sa Chaibidil seo chun rochtain a thabhairt ar ríomhshonraí sláinte. |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

I gcás ina bhfuil gá le toiliú an duine nádúrtha faoin dlí náisiúnta, beidh comhlachtaí rochtana sonraí sláinte ag brath ar na hoibleagáidí a leagtar síos sa Chaibidil seo chun rochtain a thabhairt ar ríomhshonraí sláinte.

I gcás ina bhfuil gá le toiliú an duine nádúrtha faoin dlí náisiúnta
  , lena n-áirítear trí bhíthin a (h)ionadaí féin
  , beidh comhlachtaí rochtana sonraí sláinte ag brath ar na hoibleagáidí a leagtar síos sa Chaibidil seo chun rochtain a thabhairt ar ríomhshonraí sláinte.

Cúis

Ba cheart foráil shainráite a dhéanamh maidir leis an gcás inar mian leis an duine nádúrtha gníomhú, nó an cás inar gá dó nó di gníomhú trí bhíthin ionadaí.

Leasú 23

Airteagal 35(e)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| (e) | táirgí nó seirbhísí a fhorbairt a d’fhéadfadh dochar a dhéanamh do dhaoine aonair agus do shochaithe i gcoitinne, lena n-áirítear, ach gan bheith teoranta do dhrugaí aindleathacha, deochanna alcólacha, táirgí tobac
  , nó earraí nó seirbhísí atá deartha nó modhnaithe ar bhealach a sháraíonn an t-ord poiblí nó an mhoráltacht phoiblí. |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

(e)

táirgí nó seirbhísí a fhorbairt a d’fhéadfadh dochar a dhéanamh do dhaoine aonair agus do shochaithe i gcoitinne, lena n-áirítear, ach gan bheith teoranta do dhrugaí aindleathacha, deochanna alcólacha, táirgí tobac
  , nó earraí nó seirbhísí atá deartha nó modhnaithe ar bhealach a sháraíonn an t-ord poiblí nó an mhoráltacht phoiblí.

| (e) | táirgí nó seirbhísí a fhorbairt a d’fhéadfadh dochar a dhéanamh do dhaoine aonair agus do shochaithe i gcoitinne, lena n-áirítear, ach gan bheith teoranta do dhrugaí aindleathacha, deochanna alcólacha
  nó
  táirgí tobac; |
| --- | --- |

(e)

táirgí nó seirbhísí a fhorbairt a d’fhéadfadh dochar a dhéanamh do dhaoine aonair agus do shochaithe i gcoitinne, lena n-áirítear, ach gan bheith teoranta do dhrugaí aindleathacha, deochanna alcólacha
  nó
  táirgí tobac;

| (f) | táirgí nó seirbhísí a fhorbairt a d’fhéadfadh idirdhealú a chruthú (i dtéarmaí cine, inscne, aoise nó claonta gnéis). |
| --- | --- |

(f)

táirgí nó seirbhísí a fhorbairt a d’fhéadfadh idirdhealú a chruthú (i dtéarmaí cine, inscne, aoise nó claonta gnéis).

Cúis

Is ceist luachanna iad an t-ord poiblí agus an mhoráltacht. Dá bhrí sin, ní iomchuí don Aontas rialacha maidir leis an moráltacht a thabhairt isteach sa Spás Eorpach Sonraí Sláinte. I gcás earraí agus seirbhísí sonracha, ba cheart iad a shonrú go sainráite ina ionad sin, trí bhíthin gnímh cur chun feidhme, b’fhéidir. Is cúiseanna féinmhínitheacha iad na cúiseanna atá le fomhír (f).

Leasú 24

Airteagal 36(3)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| (3) | Agus a gcúraimí á gcomhlíonadh acu, oibreoidh na comhlachtaí rochtana sonraí sláinte go gníomhach i gcomhar le hionadaithe na bpáirtithe leasmhara, go háirithe le hionadaithe othar, sealbhóirí sonraí agus úsáideoirí sonraí. Seachnóidh foireann comhlachtaí rochtana sonraí sláinte aon choinbhleachtaí leasa. Ní bheidh comhlachtaí rochtana sonraí sláinte faoi cheangal ag aon treoracha
  , agus a gcinntí á ndéanamh acu
  . |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

(3)

Agus a gcúraimí á gcomhlíonadh acu, oibreoidh na comhlachtaí rochtana sonraí sláinte go gníomhach i gcomhar le hionadaithe na bpáirtithe leasmhara, go háirithe le hionadaithe othar, sealbhóirí sonraí agus úsáideoirí sonraí. Seachnóidh foireann comhlachtaí rochtana sonraí sláinte aon choinbhleachtaí leasa. Ní bheidh comhlachtaí rochtana sonraí sláinte faoi cheangal ag aon treoracha
  , agus a gcinntí á ndéanamh acu
  .

| (3) | Agus a gcúraimí á gcomhlíonadh acu, oibreoidh na comhlachtaí rochtana sonraí sláinte go gníomhach i gcomhar le hionadaithe na bpáirtithe leasmhara, go háirithe le hionadaithe othar, sealbhóirí sonraí agus úsáideoirí sonraí. Seachnóidh foireann comhlachtaí rochtana sonraí sláinte aon choinbhleachtaí leasa.
  Tuigfear go gciallaíonn coinbhleacht leasa go bhfuil nasc foirmiúil díreach nó indíreach ann le heintiteas amháin nó níos mó ar sealbhóirí sonraí nó tairbhithe sonraí iad.
  Ní bheidh comhlachtaí rochtana sonraí sláinte faoi cheangal ag aon treoracha
  ó eintiteas seachtrach eile nuair atá cinneadh á dhéanamh acu
  . |
| --- | --- |

(3)

Agus a gcúraimí á gcomhlíonadh acu, oibreoidh na comhlachtaí rochtana sonraí sláinte go gníomhach i gcomhar le hionadaithe na bpáirtithe leasmhara, go háirithe le hionadaithe othar, sealbhóirí sonraí agus úsáideoirí sonraí. Seachnóidh foireann comhlachtaí rochtana sonraí sláinte aon choinbhleachtaí leasa.
  Tuigfear go gciallaíonn coinbhleacht leasa go bhfuil nasc foirmiúil díreach nó indíreach ann le heintiteas amháin nó níos mó ar sealbhóirí sonraí nó tairbhithe sonraí iad.
  Ní bheidh comhlachtaí rochtana sonraí sláinte faoi cheangal ag aon treoracha
  ó eintiteas seachtrach eile nuair atá cinneadh á dhéanamh acu
  .

Cúis

Ní mór sainmhíniú níos soiléire a thabhairt ar an téarma “coinbhleacht leasa”. Ní mór an fhoclaíocht “Ní bheidh (...) faoi cheangal ag aon treoracha” a shoiléiriú. Níor cheart rialacha/rialacháin inmheánacha a áireamh sa chatagóir seo.

Leasú 25

Airteagal 38(3)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| I gcás ina gcuireann úsáideoir sonraí comhlacht rochtana sonraí sláinte ar an eolas faoi chinneadh a d’fhéadfadh tionchar a imirt ar shláinte duine nádúrtha,
  féadfaidh
  an comhlacht rochtana sonraí sláinte an duine nádúrtha agus an gairmí cúraim sláinte atá ag cur cóireála air
  a chur
  ar an eolas
  faoin
  toradh
  sin
  . | I gcás ina gcuireann úsáideoir sonraí comhlacht rochtana sonraí sláinte ar an eolas faoi chinneadh a d’fhéadfadh tionchar a imirt ar shláinte duine nádúrtha,
  cuirfidh
  an comhlacht rochtana sonraí sláinte an duine nádúrtha agus an gairmí cúraim sláinte atá ag cur cóireála air
  nó uirthi
  ar an eolas
  go bhfuil
  toradh
  ann, agus tabharfaidh siad deis don duine nádúrtha faisnéis a fháil nó agóid a dhéanamh i gcoinne pé rud is ciall leis an toradh, lena n-áirítear trí bhíthin an ionadaí atá aige/aici
  . |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

I gcás ina gcuireann úsáideoir sonraí comhlacht rochtana sonraí sláinte ar an eolas faoi chinneadh a d’fhéadfadh tionchar a imirt ar shláinte duine nádúrtha,
  féadfaidh
  an comhlacht rochtana sonraí sláinte an duine nádúrtha agus an gairmí cúraim sláinte atá ag cur cóireála air
  a chur
  ar an eolas
  faoin
  toradh
  sin
  .

I gcás ina gcuireann úsáideoir sonraí comhlacht rochtana sonraí sláinte ar an eolas faoi chinneadh a d’fhéadfadh tionchar a imirt ar shláinte duine nádúrtha,
  cuirfidh
  an comhlacht rochtana sonraí sláinte an duine nádúrtha agus an gairmí cúraim sláinte atá ag cur cóireála air
  nó uirthi
  ar an eolas
  go bhfuil
  toradh
  ann, agus tabharfaidh siad deis don duine nádúrtha faisnéis a fháil nó agóid a dhéanamh i gcoinne pé rud is ciall leis an toradh, lena n-áirítear trí bhíthin an ionadaí atá aige/aici
  .

Cúis

Ba cheart gur rud éigeantach a bheadh ann scéala a thabhairt maidir le toradh a bheith ann. San am céanna, ba cheart an rogha a thabhairt do dhuine tuilleadh faisnéise a fháil faoin toradh nó gan tuilleadh faisnéise a fháil ina thaobh.

Leasú 26

Airteagal 43(4)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Beidh sé de chumhacht ag comhlachtaí rochtana sonraí sláinte an cead sonraí arna eisiúint de bhun Airteagal 46 a chúlghairm agus stop a chur leis an oibríocht próiseála ríomhshonraí sláinte lena mbaineann a rinne an t-úsáideoir sonraí chun a áirithiú go gcuirfear stad leis an neamhchomhlíonadh dá dtagraítear i mír 3, láithreach nó laistigh de theorainn ama réasúnta, agus déanfaidh siad bearta iomchuí comhréireacha atá ceaptha chun próiseáil chomhlíontach ag na húsáideoirí sonraí a áirithiú. I ndáil leis sin, beidh na comhlachtaí rochtana sonraí sláinte in ann, i gcás inarb iomchuí, an cead sonraí a chúlghairm agus an t-úsáideoir sonraí a eisiamh ó aon rochtain ar ríomhshonraí sláinte ar feadh tréimhse suas le 5 bliana. | Beidh sé de chumhacht ag comhlachtaí rochtana sonraí sláinte an cead sonraí arna eisiúint de bhun Airteagal 46 a chúlghairm agus stop a chur leis an oibríocht próiseála ríomhshonraí sláinte lena mbaineann a rinne an t-úsáideoir sonraí chun a áirithiú go gcuirfear stad leis an neamhchomhlíonadh dá dtagraítear i mír 3, láithreach nó laistigh de theorainn ama réasúnta, agus déanfaidh siad bearta iomchuí comhréireacha atá ceaptha chun próiseáil chomhlíontach ag na húsáideoirí sonraí a áirithiú. I ndáil leis sin, beidh na comhlachtaí rochtana sonraí sláinte in ann, i gcás inarb iomchuí,
  fíneáil a ghearradh (suas le 10 % de láimhdeachas bliantúil an úsáideora sonraí sa bhliain airgeadais roimhe sin) nó
  an cead sonraí a chúlghairm agus an t-úsáideoir sonraí a eisiamh ó aon rochtain ar ríomhshonraí sláinte ar feadh tréimhse suas le 5 bliana. |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

Beidh sé de chumhacht ag comhlachtaí rochtana sonraí sláinte an cead sonraí arna eisiúint de bhun Airteagal 46 a chúlghairm agus stop a chur leis an oibríocht próiseála ríomhshonraí sláinte lena mbaineann a rinne an t-úsáideoir sonraí chun a áirithiú go gcuirfear stad leis an neamhchomhlíonadh dá dtagraítear i mír 3, láithreach nó laistigh de theorainn ama réasúnta, agus déanfaidh siad bearta iomchuí comhréireacha atá ceaptha chun próiseáil chomhlíontach ag na húsáideoirí sonraí a áirithiú. I ndáil leis sin, beidh na comhlachtaí rochtana sonraí sláinte in ann, i gcás inarb iomchuí, an cead sonraí a chúlghairm agus an t-úsáideoir sonraí a eisiamh ó aon rochtain ar ríomhshonraí sláinte ar feadh tréimhse suas le 5 bliana.

Beidh sé de chumhacht ag comhlachtaí rochtana sonraí sláinte an cead sonraí arna eisiúint de bhun Airteagal 46 a chúlghairm agus stop a chur leis an oibríocht próiseála ríomhshonraí sláinte lena mbaineann a rinne an t-úsáideoir sonraí chun a áirithiú go gcuirfear stad leis an neamhchomhlíonadh dá dtagraítear i mír 3, láithreach nó laistigh de theorainn ama réasúnta, agus déanfaidh siad bearta iomchuí comhréireacha atá ceaptha chun próiseáil chomhlíontach ag na húsáideoirí sonraí a áirithiú. I ndáil leis sin, beidh na comhlachtaí rochtana sonraí sláinte in ann, i gcás inarb iomchuí,
  fíneáil a ghearradh (suas le 10 % de láimhdeachas bliantúil an úsáideora sonraí sa bhliain airgeadais roimhe sin) nó
  an cead sonraí a chúlghairm agus an t-úsáideoir sonraí a eisiamh ó aon rochtain ar ríomhshonraí sláinte ar feadh tréimhse suas le 5 bliana.

Cúis

Ní mór na smachtbhannaí a threisiú i gcás mhí-úsáid an Rialacháin.

Leasú 27

Airteagal 44

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| 1. | Áiritheoidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte nach gcuirfear rochtain ar fáil ach amháin maidir le ríomhshonraí sláinte a iarrfar chun críche próiseála arna sonrú san iarratas rochtana sonraí ag an úsáideoir sonraí agus i gcomhréir leis an gcead sonraí a deonaíodh. |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

1.

Áiritheoidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte nach gcuirfear rochtain ar fáil ach amháin maidir le ríomhshonraí sláinte a iarrfar chun críche próiseála arna sonrú san iarratas rochtana sonraí ag an úsáideoir sonraí agus i gcomhréir leis an gcead sonraí a deonaíodh.

| 1. | Áiritheoidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte nach gcuirfear rochtain ar fáil ach amháin maidir le ríomhshonraí sláinte a iarrfar chun críche próiseála arna sonrú san iarratas rochtana sonraí ag an úsáideoir sonraí agus i gcomhréir leis an gcead sonraí a deonaíodh. |
| --- | --- |

1.

Áiritheoidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte nach gcuirfear rochtain ar fáil ach amháin maidir le ríomhshonraí sláinte a iarrfar chun críche próiseála arna sonrú san iarratas rochtana sonraí ag an úsáideoir sonraí agus i gcomhréir leis an gcead sonraí a deonaíodh.

| 2. | Cuirfidh na comhlachtaí rochtana sonraí sláinte na ríomhshonraí sláinte ar fáil i bhformáid anaithnidithe, i gcás inar féidir leis an úsáideoir sonraí cuspóir na próiseála sonraí a bhaint amach lena leithéid de shonraí, agus an fhaisnéis arna soláthar ag an úsáideoir sonraí á cur san áireamh. |
| --- | --- |

2.

Cuirfidh na comhlachtaí rochtana sonraí sláinte na ríomhshonraí sláinte ar fáil i bhformáid anaithnidithe, i gcás inar féidir leis an úsáideoir sonraí cuspóir na próiseála sonraí a bhaint amach lena leithéid de shonraí, agus an fhaisnéis arna soláthar ag an úsáideoir sonraí á cur san áireamh.

| 2. | Cuirfidh na comhlachtaí rochtana sonraí sláinte na ríomhshonraí sláinte ar fáil i bhformáid anaithnidithe, i gcás inar féidir leis an úsáideoir sonraí cuspóir na próiseála sonraí a bhaint amach lena leithéid de shonraí, agus an fhaisnéis arna soláthar ag an úsáideoir sonraí á cur san áireamh. |
| --- | --- |

2.

Cuirfidh na comhlachtaí rochtana sonraí sláinte na ríomhshonraí sláinte ar fáil i bhformáid anaithnidithe, i gcás inar féidir leis an úsáideoir sonraí cuspóir na próiseála sonraí a bhaint amach lena leithéid de shonraí, agus an fhaisnéis arna soláthar ag an úsáideoir sonraí á cur san áireamh.

| 3. | Maidir leis an gcuspóir a bhaineann leis an bpróiseáil a dhéanann an t-úsáideoir sonraí, i gcás nach féidir é a bhaint amach le sonraí anaithnidithe, agus an fhaisnéis a chuireann an t-úsáideoir sonraí ar fáil á cur san áireamh, cuirfidh na comhlachtaí rochtana sonraí sláinte rochtain ar ríomhshonraí sláinte ar fáil i bhformáid sonraí faoi ainm bréige. Is ag an gcomhlacht rochtana sonraí sláinte amháin a bheidh an fhaisnéis is gá chun an t-ainm bréige a aisiompú. Maidir leis na ríomhshonraí sláinte a chuirtear ar fáil do na húsáideoirí sonraí, ní dhéanfaidh na húsáideoirí sonraí iad a athaithint i bhformáid le hainmneacha bréige. Má theipeann ar an úsáideoir sonraí cloí le bearta an chomhlachta rochtana sonraí sláinte, bearta lena n-áirithítear an bréagainmniú, beidh sin faoi réir pionóis iomchuí. |
| --- | --- |

3.

Maidir leis an gcuspóir a bhaineann leis an bpróiseáil a dhéanann an t-úsáideoir sonraí, i gcás nach féidir é a bhaint amach le sonraí anaithnidithe, agus an fhaisnéis a chuireann an t-úsáideoir sonraí ar fáil á cur san áireamh, cuirfidh na comhlachtaí rochtana sonraí sláinte rochtain ar ríomhshonraí sláinte ar fáil i bhformáid sonraí faoi ainm bréige. Is ag an gcomhlacht rochtana sonraí sláinte amháin a bheidh an fhaisnéis is gá chun an t-ainm bréige a aisiompú. Maidir leis na ríomhshonraí sláinte a chuirtear ar fáil do na húsáideoirí sonraí, ní dhéanfaidh na húsáideoirí sonraí iad a athaithint i bhformáid le hainmneacha bréige. Má theipeann ar an úsáideoir sonraí cloí le bearta an chomhlachta rochtana sonraí sláinte, bearta lena n-áirithítear an bréagainmniú, beidh sin faoi réir pionóis iomchuí.

| 3. | Maidir leis an gcuspóir a bhaineann leis an bpróiseáil a dhéanann an t-úsáideoir sonraí, i gcás nach féidir é a bhaint amach le sonraí anaithnidithe, agus an fhaisnéis a chuireann an t-úsáideoir sonraí ar fáil á cur san áireamh, cuirfidh na comhlachtaí rochtana sonraí sláinte rochtain ar ríomhshonraí sláinte ar fáil i bhformáid sonraí faoi ainm bréige. Is ag an gcomhlacht rochtana sonraí sláinte amháin a bheidh an fhaisnéis is gá chun an t-ainm bréige a aisiompú. Maidir leis na ríomhshonraí sláinte a chuirtear ar fáil do na húsáideoirí sonraí, ní dhéanfaidh na húsáideoirí sonraí iad a athaithint i bhformáid le hainmneacha bréige. Má theipeann ar an úsáideoir sonraí cloí le bearta an chomhlachta rochtana sonraí sláinte, bearta lena n-áirithítear an bréagainmniú, beidh sin faoi réir pionóis iomchuí. |
| --- | --- |

3.

Maidir leis an gcuspóir a bhaineann leis an bpróiseáil a dhéanann an t-úsáideoir sonraí, i gcás nach féidir é a bhaint amach le sonraí anaithnidithe, agus an fhaisnéis a chuireann an t-úsáideoir sonraí ar fáil á cur san áireamh, cuirfidh na comhlachtaí rochtana sonraí sláinte rochtain ar ríomhshonraí sláinte ar fáil i bhformáid sonraí faoi ainm bréige. Is ag an gcomhlacht rochtana sonraí sláinte amháin a bheidh an fhaisnéis is gá chun an t-ainm bréige a aisiompú. Maidir leis na ríomhshonraí sláinte a chuirtear ar fáil do na húsáideoirí sonraí, ní dhéanfaidh na húsáideoirí sonraí iad a athaithint i bhformáid le hainmneacha bréige. Má theipeann ar an úsáideoir sonraí cloí le bearta an chomhlachta rochtana sonraí sláinte, bearta lena n-áirithítear an bréagainmniú, beidh sin faoi réir pionóis iomchuí.

| 4. | I gcás inar gá, is ceadmhach do chomhlachtaí rochtana sonraí sláinte ríomhshonraí sláinte pearsanta a sholáthar, faoi réir Rialachán (AE) 2016/679 agus an dlí náisiúnta. |
| --- | --- |

4.

Cúis

Faoi imthosca eisceachtúla, d’fhéadfadh go mbeadh gá rochtain a sholáthar ar ríomhshonraí sláinte pearsanta le haghaidh úsáid thánaisteach, mar shampla i gcomhthéacs taighde ar mhaithe leis an bpobal. Ar ndóigh, ní mór é sin a dhéanamh i gcomhréir le Rialachán Ginearálta an Aontais Eorpaigh maidir le Cosaint Sonraí ((AE) 2016/679) agus leis an dlí náisiúnta.

Leasú 28

Airteagal 46.3

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| 3. | Déanfaidh comhlacht rochtana sonraí sláinte cead sonraí a eisiúint nó a dhiúltú laistigh de
  2
  mhí ón iarratas ar rochtain ar shonraí a fháil. De mhaolú ar an Rialachán sin [...] [An Gníomh um Rialachas Sonraí COM/2020/767 final], féadfaidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte síneadh 2 mhí sa bhreis a chur leis an tréimhse le haghaidh freagra a thabhairt ar iarratas ar rochtain ar shonraí i gcás inar gá, agus castacht na hiarrata á cur san áireamh. I gcásanna den sórt sin, cuirfidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte in iúl don iarratasóir a luaithe is féidir go bhfuil níos mó ama ag teastáil chun an t-iarratas a scrúdú, mar aon leis na cúiseanna atá leis an moill. I gcás nach gcuireann comhlacht rochtana sonraí sláinte cinneadh ar fáil laistigh den teorainn ama, eiseofar an cead sonraí. |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

3.

Déanfaidh comhlacht rochtana sonraí sláinte cead sonraí a eisiúint nó a dhiúltú laistigh de
  2
  mhí ón iarratas ar rochtain ar shonraí a fháil. De mhaolú ar an Rialachán sin [...] [An Gníomh um Rialachas Sonraí COM/2020/767 final], féadfaidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte síneadh 2 mhí sa bhreis a chur leis an tréimhse le haghaidh freagra a thabhairt ar iarratas ar rochtain ar shonraí i gcás inar gá, agus castacht na hiarrata á cur san áireamh. I gcásanna den sórt sin, cuirfidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte in iúl don iarratasóir a luaithe is féidir go bhfuil níos mó ama ag teastáil chun an t-iarratas a scrúdú, mar aon leis na cúiseanna atá leis an moill. I gcás nach gcuireann comhlacht rochtana sonraí sláinte cinneadh ar fáil laistigh den teorainn ama, eiseofar an cead sonraí.

| 3. | Déanfaidh comhlacht rochtana sonraí sláinte cead sonraí a eisiúint nó a dhiúltú laistigh de
  3
  mhí ón iarratas ar rochtain ar shonraí a fháil. De mhaolú ar an Rialachán sin [...] [An Gníomh um Rialachas Sonraí COM/2020/767 final], féadfaidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte síneadh 2 mhí sa bhreis a chur leis an tréimhse le haghaidh freagra a thabhairt ar iarratas ar rochtain ar shonraí i gcás inar gá, agus castacht na hiarrata á cur san áireamh. I gcásanna den sórt sin, cuirfidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte in iúl don iarratasóir a luaithe is féidir go bhfuil níos mó ama ag teastáil chun an t-iarratas a scrúdú, mar aon leis na cúiseanna atá leis an moill. I gcás nach gcuireann comhlacht rochtana sonraí sláinte cinneadh ar fáil laistigh den teorainn ama, eiseofar an cead sonraí. |
| --- | --- |

3.

Déanfaidh comhlacht rochtana sonraí sláinte cead sonraí a eisiúint nó a dhiúltú laistigh de
  3
  mhí ón iarratas ar rochtain ar shonraí a fháil. De mhaolú ar an Rialachán sin [...] [An Gníomh um Rialachas Sonraí COM/2020/767 final], féadfaidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte síneadh 2 mhí sa bhreis a chur leis an tréimhse le haghaidh freagra a thabhairt ar iarratas ar rochtain ar shonraí i gcás inar gá, agus castacht na hiarrata á cur san áireamh. I gcásanna den sórt sin, cuirfidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte in iúl don iarratasóir a luaithe is féidir go bhfuil níos mó ama ag teastáil chun an t-iarratas a scrúdú, mar aon leis na cúiseanna atá leis an moill. I gcás nach gcuireann comhlacht rochtana sonraí sláinte cinneadh ar fáil laistigh den teorainn ama, eiseofar an cead sonraí.

Cúis

D’fhéadfadh go mbeadh roinnt ama de dhíth ar an gcomhlacht rochtana sonraí sláinte chun na hiarratais a mheas.

Leasú 29

Airteagal 46(9)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Eiseofar cead sonraí ar feadh na tréimhse is gá chun na cuspóirí a iarradh a chomhlíonadh, agus ní bheidh an tréimhse sin níos faide ná
  5 bliana
  . Féadfar an tréimhse sin
  a fhadú uair amháin
  , arna iarraidh sin don úsáideoir sonraí, bunaithe ar argóintí agus ar dhoiciméid chun údar a thabhairt leis an síneadh sin, agus é sin a dhéanamh mí amháin roimh dhul in éag an cheada sonraí,
  le haghaidh tréimhse nach faide ná 5 bliana
  . De mhaolú ar Airteagal 42, féadfaidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte táillí méadaithe a ghearradh chun na costais agus na rioscaí a léiriú, costais agus rioscaí a bhaineann le stóráil ríomhshonraí sláinte ar feadh tréimhse níos faide ná na
  5 bliana
  tosaigh. Chun costais agus táillí den sórt sin a laghdú, féadfaidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte a mholadh freisin don úsáideoir sonraí an tacar sonraí a stóráil i gcóras stórála a bhfuil a bhfuil cumais laghdaithe aige. Déanfar na sonraí atá laistigh den timpeallacht shlán phróiseála a scriosadh laistigh de 6 mhí tar éis don chead sonraí dul in éag. Arna iarraidh sin don úsáideoir sonraí, stórálfaidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte an fhoirmle maidir leis an tacar sonraí iarrtha a chruthú. | Eiseofar cead sonraí ar feadh na tréimhse is gá chun na cuspóirí a iarradh a chomhlíonadh, agus ní bheidh an tréimhse sin níos faide ná
  10 mbliana
  . Féadfar
  síneadh 2 bhliain ar a fhad a chur leis
  an tréimhse sin, arna iarraidh sin don úsáideoir sonraí, bunaithe ar argóintí agus ar dhoiciméid chun údar a thabhairt leis an síneadh sin, agus é sin a dhéanamh mí amháin roimh dhul in éag an cheada sonraí. De mhaolú ar Airteagal 42, féadfaidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte táillí méadaithe a ghearradh chun na costais agus na rioscaí a léiriú, costais agus rioscaí a bhaineann le stóráil ríomhshonraí sláinte ar feadh tréimhse níos faide ná na
  10 mbliana
  tosaigh. Chun costais agus táillí den sórt sin a laghdú, féadfaidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte a mholadh freisin don úsáideoir sonraí an tacar sonraí a stóráil i gcóras stórála a bhfuil a bhfuil cumais laghdaithe aige. Déanfar na sonraí atá laistigh den timpeallacht shlán phróiseála a scriosadh laistigh de 6 mhí tar éis don chead sonraí dul in éag. Arna iarraidh sin don úsáideoir sonraí, stórálfaidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte an fhoirmle maidir leis an tacar sonraí iarrtha a chruthú. |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

Eiseofar cead sonraí ar feadh na tréimhse is gá chun na cuspóirí a iarradh a chomhlíonadh, agus ní bheidh an tréimhse sin níos faide ná
  5 bliana
  . Féadfar an tréimhse sin
  a fhadú uair amháin
  , arna iarraidh sin don úsáideoir sonraí, bunaithe ar argóintí agus ar dhoiciméid chun údar a thabhairt leis an síneadh sin, agus é sin a dhéanamh mí amháin roimh dhul in éag an cheada sonraí,
  le haghaidh tréimhse nach faide ná 5 bliana
  . De mhaolú ar Airteagal 42, féadfaidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte táillí méadaithe a ghearradh chun na costais agus na rioscaí a léiriú, costais agus rioscaí a bhaineann le stóráil ríomhshonraí sláinte ar feadh tréimhse níos faide ná na
  5 bliana
  tosaigh. Chun costais agus táillí den sórt sin a laghdú, féadfaidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte a mholadh freisin don úsáideoir sonraí an tacar sonraí a stóráil i gcóras stórála a bhfuil a bhfuil cumais laghdaithe aige. Déanfar na sonraí atá laistigh den timpeallacht shlán phróiseála a scriosadh laistigh de 6 mhí tar éis don chead sonraí dul in éag. Arna iarraidh sin don úsáideoir sonraí, stórálfaidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte an fhoirmle maidir leis an tacar sonraí iarrtha a chruthú.

Eiseofar cead sonraí ar feadh na tréimhse is gá chun na cuspóirí a iarradh a chomhlíonadh, agus ní bheidh an tréimhse sin níos faide ná
  10 mbliana
  . Féadfar
  síneadh 2 bhliain ar a fhad a chur leis
  an tréimhse sin, arna iarraidh sin don úsáideoir sonraí, bunaithe ar argóintí agus ar dhoiciméid chun údar a thabhairt leis an síneadh sin, agus é sin a dhéanamh mí amháin roimh dhul in éag an cheada sonraí. De mhaolú ar Airteagal 42, féadfaidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte táillí méadaithe a ghearradh chun na costais agus na rioscaí a léiriú, costais agus rioscaí a bhaineann le stóráil ríomhshonraí sláinte ar feadh tréimhse níos faide ná na
  10 mbliana
  tosaigh. Chun costais agus táillí den sórt sin a laghdú, féadfaidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte a mholadh freisin don úsáideoir sonraí an tacar sonraí a stóráil i gcóras stórála a bhfuil a bhfuil cumais laghdaithe aige. Déanfar na sonraí atá laistigh den timpeallacht shlán phróiseála a scriosadh laistigh de 6 mhí tar éis don chead sonraí dul in éag. Arna iarraidh sin don úsáideoir sonraí, stórálfaidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte an fhoirmle maidir leis an tacar sonraí iarrtha a chruthú.

Cúis

Beidh gá sonraí a choinneáil ar feadh níos mó ná cúig bliana i gcás tionscadal taighde go leor. Is mó scóip chun measúnaithe sa leasú ar an “tréimhse is gá”, ionas go bhféadfaidh tréimhse choinneála suas go deich mbliana a bheith i gceist. Ar an taobh eile den scéal, ba cheart tréimhse an tsínte a bheith níos giorra ná na cúig bliana atá beartaithe.

Leasú 30

Airteagal 47(3)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| I gcás inar iarr iarratasóir toradh anaithnidithe, lena n-áirítear formáid staidrimh, bunaithe ar iarraidh ar shonraí, déanfaidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte an toradh a mheasúnú, laistigh de 2 mhí, agus, i gcás inar féidir, cuirfidh sé an toradh ar fáil don úsáideoir sonraí laistigh de 2 mhí. | I gcás inar iarr iarratasóir toradh anaithnidithe, lena n-áirítear formáid staidrimh, bunaithe ar iarraidh ar shonraí, déanfaidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte an toradh a mheasúnú, laistigh de 2 mhí, agus, i gcás inar féidir, cuirfidh sé an toradh ar fáil don úsáideoir sonraí laistigh de 2 mhí.
  I gcás nach féidir na sonraí a sholáthar, cuirfidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte míniú réasúnaithe ar an diúltú ar fáil don iarratasóir. |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

I gcás inar iarr iarratasóir toradh anaithnidithe, lena n-áirítear formáid staidrimh, bunaithe ar iarraidh ar shonraí, déanfaidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte an toradh a mheasúnú, laistigh de 2 mhí, agus, i gcás inar féidir, cuirfidh sé an toradh ar fáil don úsáideoir sonraí laistigh de 2 mhí.

I gcás inar iarr iarratasóir toradh anaithnidithe, lena n-áirítear formáid staidrimh, bunaithe ar iarraidh ar shonraí, déanfaidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte an toradh a mheasúnú, laistigh de 2 mhí, agus, i gcás inar féidir, cuirfidh sé an toradh ar fáil don úsáideoir sonraí laistigh de 2 mhí.
  I gcás nach féidir na sonraí a sholáthar, cuirfidh an comhlacht rochtana sonraí sláinte míniú réasúnaithe ar an diúltú ar fáil don iarratasóir.

Cúis

Deir an t-alt go bhfuil na sonraí le cur ar fáil “i gcás inar féidir”. I gcás nach féidir na sonraí a sholáthar, ba cheart míniú réasúnaithe a thabhairt don iarratasóir ar an bhfáth nach féidir sin a dhéanamh.

Leasú 31

Airteagal 49(1)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| 1. | I gcás nach n-iarrfaidh iarratasóir rochtain ar ríomhshonraí sláinte ach ar shealbhóir aonair sonraí i mBallstát aonair, de mhaolú ar Airteagal 45(1), féadfaidh an t-iarratasóir sin iarratas ar rochtain ar shonraí nó iarraidh ar shonraí a chomhdú go díreach chuig sealbhóir na sonraí. Comhlíonfaidh an t-iarratas ar rochtain ar shonraí na ceanglais atá leagtha amach in Airteagal 45 agus comhlíonfaidh an iarraidh ar shonraí na ceanglais in Airteagal 47. Iarratais iltíre agus iarratais ina mbíonn gá le meascán de thacair sonraí ó roinnt sealbhóirí sonraí, déanfar iad a sheoladh chuig comhlachtaí rochtana sonraí sláinte. |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

1.

I gcás nach n-iarrfaidh iarratasóir rochtain ar ríomhshonraí sláinte ach ar shealbhóir aonair sonraí i mBallstát aonair, de mhaolú ar Airteagal 45(1), féadfaidh an t-iarratasóir sin iarratas ar rochtain ar shonraí nó iarraidh ar shonraí a chomhdú go díreach chuig sealbhóir na sonraí. Comhlíonfaidh an t-iarratas ar rochtain ar shonraí na ceanglais atá leagtha amach in Airteagal 45 agus comhlíonfaidh an iarraidh ar shonraí na ceanglais in Airteagal 47. Iarratais iltíre agus iarratais ina mbíonn gá le meascán de thacair sonraí ó roinnt sealbhóirí sonraí, déanfar iad a sheoladh chuig comhlachtaí rochtana sonraí sláinte.

| 1. | I gcás nach n-iarrfaidh iarratasóir rochtain ar ríomhshonraí sláinte ach ar shealbhóir aonair sonraí i mBallstát aonair, de mhaolú ar Airteagal 45(1), féadfaidh an t-iarratasóir sin iarratas ar rochtain ar shonraí nó iarraidh ar shonraí a chomhdú go díreach chuig sealbhóir na sonraí.
  Diúltóidh sealbhóir aonair na sonraí an t-údarú sonraí agus féadfar cásanna aonair a chur i leith duine ar leith in ainneoin ainm bréige a bheith ar an duine sin.
  Comhlíonfaidh an t-iarratas ar rochtain ar shonraí na ceanglais atá leagtha amach in Airteagal 45 agus comhlíonfaidh an iarraidh ar shonraí na ceanglais in Airteagal 47. Iarratais iltíre agus iarratais ina mbíonn gá le meascán de thacair sonraí ó roinnt sealbhóirí sonraí, déanfar iad a sheoladh chuig comhlachtaí rochtana sonraí sláinte. |
| --- | --- |

1.

I gcás nach n-iarrfaidh iarratasóir rochtain ar ríomhshonraí sláinte ach ar shealbhóir aonair sonraí i mBallstát aonair, de mhaolú ar Airteagal 45(1), féadfaidh an t-iarratasóir sin iarratas ar rochtain ar shonraí nó iarraidh ar shonraí a chomhdú go díreach chuig sealbhóir na sonraí.
  Diúltóidh sealbhóir aonair na sonraí an t-údarú sonraí agus féadfar cásanna aonair a chur i leith duine ar leith in ainneoin ainm bréige a bheith ar an duine sin.
  Comhlíonfaidh an t-iarratas ar rochtain ar shonraí na ceanglais atá leagtha amach in Airteagal 45 agus comhlíonfaidh an iarraidh ar shonraí na ceanglais in Airteagal 47. Iarratais iltíre agus iarratais ina mbíonn gá le meascán de thacair sonraí ó roinnt sealbhóirí sonraí, déanfar iad a sheoladh chuig comhlachtaí rochtana sonraí sláinte.

Cúis

Is rud ríthábhachtachtach gan ainm ná sloinne duine a bheith luaite le sonraí sláinte.

Leasú 32

Airteagal 50(1)(f)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Ní chuirfidh na comhlachtaí rochtana sonraí sláinte rochtain ar ríomhshonraí sláinte ar fáil ach amháin trí thimpeallacht shlán phróiseála lena ngabhfaidh bearta teicniúla agus eagraíochtúla agus ceanglais slándála agus idir-inoibritheachta. Go háirithe, déanfaidh siad na bearta slándála seo a leanas: | Ní chuirfidh na comhlachtaí rochtana sonraí sláinte rochtain ar ríomhshonraí sláinte ar fáil ach amháin trí thimpeallacht shlán phróiseála lena ngabhfaidh bearta teicniúla agus eagraíochtúla agus ceanglais slándála agus idir-inoibritheachta. Go háirithe, déanfaidh siad na bearta slándála seo a leanas: |
| [...] | [...] |
| (f) | comhlíontacht
  a áirithiú agus faireachán a dhéanamh ar na bearta slándála dá dtagraítear san Airteagal seo chun bagairtí slándála a d’fhéadfadh a bheith ann a
  mhaolú
  . |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

Ní chuirfidh na comhlachtaí rochtana sonraí sláinte rochtain ar ríomhshonraí sláinte ar fáil ach amháin trí thimpeallacht shlán phróiseála lena ngabhfaidh bearta teicniúla agus eagraíochtúla agus ceanglais slándála agus idir-inoibritheachta. Go háirithe, déanfaidh siad na bearta slándála seo a leanas:

Ní chuirfidh na comhlachtaí rochtana sonraí sláinte rochtain ar ríomhshonraí sláinte ar fáil ach amháin trí thimpeallacht shlán phróiseála lena ngabhfaidh bearta teicniúla agus eagraíochtúla agus ceanglais slándála agus idir-inoibritheachta. Go háirithe, déanfaidh siad na bearta slándála seo a leanas:

[...]

[...]

(f)

comhlíontacht
  a áirithiú agus faireachán a dhéanamh ar na bearta slándála dá dtagraítear san Airteagal seo chun bagairtí slándála a d’fhéadfadh a bheith ann a
  mhaolú
  .

| (f) | an chomhlíontacht
  a áirithiú agus faireachán a dhéanamh ar na bearta slándála dá dtagraítear san Airteagal seo chun bagairtí slándála a d’fhéadfadh a bheith ann a
  íoslaghdú
  . |
| --- | --- |

(f)

an chomhlíontacht
  a áirithiú agus faireachán a dhéanamh ar na bearta slándála dá dtagraítear san Airteagal seo chun bagairtí slándála a d’fhéadfadh a bheith ann a
  íoslaghdú
  .

Cúis

Ba cheart é a bheith d’aidhm ag bearta slándála bagairtí slándála féideartha a íoslaghdú seachas gan ach iad a mhaolú.

Leasú 33

Airteagal 65(1)

| An téacs a mhol an Coimisiún | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Cúraimí an Bhoird EHDS | Cúraimí an Bhoird EHDS |
| (1) | Beidh na cúraimí seo a leanas ar Bhord EHDS maidir le húsáid phríomhúil ríomhshonraí sláinte i gcomhréir le Caibidlí II agus III:
  [...] |

An téacs a mhol an Coimisiún

Leasú ó CnaR

Cúraimí an Bhoird EHDS

Cúraimí an Bhoird EHDS

(1)

Beidh na cúraimí seo a leanas ar Bhord EHDS maidir le húsáid phríomhúil ríomhshonraí sláinte i gcomhréir le Caibidlí II agus III:

[...]

| (1) | Beidh na cúraimí seo a leanas ar Bhord EHDS maidir le húsáid phríomhúil ríomhshonraí sláinte i gcomhréir le Caibidlí II agus III:
  [...] |
| --- | --- |

(1)

Beidh na cúraimí seo a leanas ar Bhord EHDS maidir le húsáid phríomhúil ríomhshonraí sláinte i gcomhréir le Caibidlí II agus III:

[...]

| | (b) | rannchuidithe i scríbhinn a eisiúint agus dea-chleachtais a mhalartú maidir le hábhair a bhaineann le comhordú an Rialacháin seo agus na ngníomhartha tarmligthe agus cur chun feidhme a ghlactar dá bhun ar leibhéal na mBallstát, go háirithe a mhéid a bhaineann leis an méid seo a leanas: |
| --- | --- | --- |

(b)

rannchuidithe i scríbhinn a eisiúint agus dea-chleachtais a mhalartú maidir le hábhair a bhaineann le comhordú an Rialacháin seo agus na ngníomhartha tarmligthe agus cur chun feidhme a ghlactar dá bhun ar leibhéal na mBallstát, go háirithe a mhéid a bhaineann leis an méid seo a leanas:

| | [...] |
| --- | --- |

[...]

| | (b) | rannchuidithe i scríbhinn a eisiúint agus dea-chleachtais a mhalartú maidir le hábhair a bhaineann le comhordú
  agus cur chun feidhme
  an Rialacháin seo agus na ngníomhartha tarmligthe agus cur chun feidhme a ghlactar dá bhun
  ar an leibhéal réigiúnach agus an leibhéal áitiúil,
  go háirithe a mhéid a bhaineann leis an méid seo a leanas: |
| --- | --- | --- |

(b)

rannchuidithe i scríbhinn a eisiúint agus dea-chleachtais a mhalartú maidir le hábhair a bhaineann le comhordú
  agus cur chun feidhme
  an Rialacháin seo agus na ngníomhartha tarmligthe agus cur chun feidhme a ghlactar dá bhun
  ar an leibhéal réigiúnach agus an leibhéal áitiúil,
  go háirithe a mhéid a bhaineann leis an méid seo a leanas:

| | [...] |
| --- | --- |

[...]

Cúis

Béim a leagan ar a thábhachtaí atá sé an leibhéal áitiúil agus réigiúnach a thabhairt san áireamh.

II.   MOLTAÍ BEARTAIS

TÁ COISTE EORPACH NA RÉIGIÚN (CnaR).

Slándáil agus cosaint sonraí:

| 1. | á chur in iúl gur díol sásaimh dó an togra ón gCoimisiún maidir le Spás Eorpach Sonraí Sláinte (EHDS) a bheith ann; á chur i bhfáth gur gá go mbeadh seirbhísí cúraim sláinte in ann tairbhe a bhaint as bonneagar den sórt sin, agus slándáil phríobháideachas agus chearta sonraí na n-othar á háirithiú ag an am céanna (2); |
| --- | --- |

1.

| 2. | á chur i dtreis gur léiríodh na hionchais sláinte atá ag na saoránaigh faoi scáth an Aontais i gconclúidí na Comhdhála ar Thodhchaí na hEorpa, go háirithe maidir le hathléimneacht agus cáilíocht na gcóras sláinte a neartú trí Spás Eorpach Sonraí Sláinte a chruthú, rud a d’éascódh an malartú sonraí sláinte. Luadh sna conclúidí freisin go bhféadfaí taifid sláinte aonair a chur ar fáil – ar bhonn deonach – le cúnamh ó phas sláinte leictreonach aonair Eorpach a chomhlíonann na rialacha maidir le cosaint sonraí; |
| --- | --- |

2.

| 3. | á chur in iúl gur díol sásaimh dó an uaillmhian atá sa togra chun deiseanna nua agus leathnaithe a chruthú le haghaidh úsáid phríomhúil agus thánaisteach sonraí sláinte ar mhaithe leis na hothair, ar mhaithe le cúram sláinte, le taighde agus leis an tsochaí ina hiomláine. Is réamhriachtanas é an rochtain ar shonraí sláinte a fheabhsú chun cúram sláinte nua-aimseartha a fhorbairt; |
| --- | --- |

3.

| 4. | deimhin de gur éascaíocht don chúram comhleanúnach, gur feabhas ar shábháilteacht na n-othar, agus gur méadú ar na deiseanna atá ann le haghaidh na n-othar rochtain a thabhairt dóibh ar a gcuid sonraí sláinte féin ionas gur comhchruthaitheoirí gníomhacha ar a gcúram sláinte féin a bheidh iontu. An úsáid rialaithe agus phríobháideach a bhaintear as sonraí na sláinte i gcomhair taighde, ceapadh beartas agus forbairt táirgí, is réamhriachtanas tábhachtach í sin freisin le haghaidh dul chun cinn nua i réimse an leighis, le haghaidh breis sábháilteachta don othar agus faireachán níos fearr a dhéanamh ar thorthaí cúraim sláinte; |
| --- | --- |

4.

| 5. | á chur i bhfios gurb éard is cuspóir uileghabhálach do na sonraí sláinte, agus do roinnt na sonraí sin, an cúram sláinte is fearr is féidir a chur ar fáil d’othair agus dea-cháilíocht an chúraim sláinte a chuirtear ar fáil a áirithiú. B’fhiú freisin measúnú a dhéanamh ar staid an chórais sláinte, maille le béim ar leith ar na sráidbhailte agus ar na bailte móra, agus córais sláinte a fhorbairt agus a eagrú a bheadh bunaithe ar thorthaí an mheasúnaithe sin, agus an scóip a bheith ann difríochtaí i gcáilíocht an chúraim a íoslaghdú; |
| --- | --- |

5.

| 6. | den tuairim nár cheart tosaíocht a thabhairt do shaorghluaiseacht earraí agus seirbhísí thar an rochtain atá ag na hothair ar chúram sláinte ar fónamh ina dtír dhúchais, agus gur gá é sin a chur san áireamh san obair leanúnach atá á déanamh ar an Rialachán; |
| --- | --- |

6.

| 7. | á thabhairt chun suntais go bhfuil taifid leighis ar cheann de na huirlisí is tábhachtaí do na soláthraithe cúraim sláinte agus do na gairmithe sláinte in eagrú agus i soláthar cúraim sláinte ar fónamh atá sábháilte don othar; nach mór, dá bhrí sin, forbairt dhoiciméadacht an leighis a bheith indéanta, agus an aird chuí á tabhairt ar na caighdeáin chomhchoiteanna arna mbunú leis an Spás Eorpach Sonraí Sláinte agus ar na caighdeáin bhreise náisiúnta agus réigiúnacha arna mbunú ag gach Ballstát i gcomhréir leis na riachtanais áitiúla shonracha; |
| --- | --- |

7.

| 8. | ag tarraingt aird ar an ngá atá ann a shoiléiriú an gcumhdaítear nó nach gcumhdaítear seirbhísí sóisialta leis an Rialachán nua, ós rud é go ndéanann roinnt Ballstát sonraí sóisialta agus sonraí sláinte a thaifeadadh in éineacht, agus ós rud é gur nós le Ballstáit eile idirdhealú a dhéanamh eatarthu; |
| --- | --- |

8.

| 9. | deimhin de go mbeidh gá le hobair mhór forbartha ar an leibhéal Eorpach, ar an leibhéal náisiúnta, ar an leibhéal réigiúnach agus ar an leibhéal áitiúil de bharr an Rialacháin, agus tá sé deimhin de go mbeidh acmhainní móra airgeadais, ama agus daonna ag teastáil i gcomhair na hoibre sin. Na meastacháin ar chostais atá sa togra, is meastacháin iad nach n-aithníonn na costais áitiúla agus réigiúnacha go soiléir. Cé gur féidir cuid de na costais sin a mhaoiniú faoi chláir éagsúla de chuid an Aontais, ní léir cé mhéid de chostais aistrithe na mBallstát a chlúdófar ná conas a láimhseálfar na costais a thabhóidh na geallsealbhóirí éagsúla; |
| --- | --- |

9.

| 10. | á chur i bhfáth, de réir mar a mhéadaítear rioscaí cibearshlándála le digitiú sonraí sláinte, nach mór do na páirtithe uile lena mbaineann na caighdeáin is airde a chomhlíonadh i gcosaint na sonraí agus na slándála. Ní mór do mhuintir na hEorpa a áirithiú go ndéanfar a gcuid sonraí pearsanta sláinte a phróiseáil go han-chúramach, bunaithe ar chreat láidir agus ar chórais láidre cosanta sonraí agus slándála leis na coimircí iomchuí; |
| --- | --- |

10.

| 11. | á chur i bhfáth, agus é ag iarraidh daoine aonair a chumhachtú chun rochtain mhéadaithe a bheith acu ar a gcuid ríomhshonraí sláinte agus smacht níos mó a bheith acu orthu, nach mór don Rialachán a áirithiú nach ndéanfar faillí ar ghrúpaí leochaileacha, agus go háirithe ar dhaoine scothaosta nach bhfuil acu ach scileanna digiteacha teoranta nó rochtain theoranta ar acmhainní digiteacha (3); |
| --- | --- |

11.

| 12. | den tuairim gur ríthábhachtach an ceart chun féinchinntithe a bheith ag daoine nádúrtha; á chur i bhfios go láidir a thábhachtaí atá sé ráthaíochtaí a áireamh maidir le forálacha Rialachán (AE) 2016/679 (RGCS) a chomhlíonadh; |
| --- | --- |

12.

| 13. | á thabhairt chun suntais gur deacra an Spás Eorpach Sonraí Sláinte a chruthú de dheasca easpa saineolaithe agus saineolais theicniúil agus líon teoranta soláthraithe a bhfuil an saineolas riachtanach acu chun córais agus bonneagar sonraí sláinte a chomhlíonann ceanglais chrua slándála agus cosanta sonraí a thógáil agus a choinneáil ar bun; |
| --- | --- |

13.

| 14. | ag iarraidh ar an gCoimisiún moltaí a phlé agus a thíolacadh maidir leis an gcaoi ar féidir leis an Aontas tacú le forbairt bonneagair fhisiciúil bhreise le haghaidh stóráil sonraí sna Ballstáit, lena n-áirítear ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach; |
| --- | --- |

14.

An idir-inoibritheacht:

| 15. | á chur in iúl gur cúis bhuartha dó, d’uireasa treoirlínte soiléire, go bhféadfadh cur chuige ilroinnte a bheith ann de thoradh chur chun feidhme an Spáis Eorpaigh Sonraí Sláinte, mar a tharla freisin i gcás RGCS, de thoradh cur chun feidhme míchothrom agus léirmhínithe éagsúla ar an leibhéal náisiúnta agus fiú ar an leibhéal réigiúnach ar fud an Aontais; |
| --- | --- |

15.

| 16. | den tuairim, dá bhrí sin, go bhfuil gá le rialacha, samhlacha oibriúcháin agus réitigh chomhchoiteanna shonracha má tá i ndán go gcuirfear an Rialachán chun feidhme go cothrom ar fud na mBallstát uile agus chun a áirithiú go n-urramaíonn úsáid trasteorann sonraí sláinte ceart na nEorpach chun príobháideachais; á chur in iúl gur díol sásaimh dó, i ndáil leis sin, gur rud éigeantach de bharr an togra seo úsáid a bhaint as an bhformáid leictreonach malartaithe taifead sláinte; |
| --- | --- |

16.

Cáilíocht na sonraí:

| 17. | á chur i bhfios nach mór do na sonraí a úsáidtear le haghaidh taighde nó le haghaidh ceapadh beartas, agus chun cúram sláinte a sholáthar, a bheith iontaofa, comhsheasmhach, oiriúnach don fheidhm, iad a bheith ar aon fhormáid amháin, agus iad a bheith ionadaíoch sothomhaiste; á chur in iúl gur díol sásaimh dó na ceanglais a leagtar amach sa togra – lena sonraítear cineálacha agus príomhthréithe na sonraí sláinte – ach tá CnaR den tuairim gur gá breis airde a thabhairt ar na ceanglais cháilíochta; |
| --- | --- |

17.

| 18. | á thabhairt dá aire, áfach, go bhfuil roinnt Ballstát ag obair cheana féin ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal díláraithe chun teacht ar réitigh dhigiteacha ar mhalartú sonraí ar fud na n-earnálacha, agus ar go leor gnéithe eile den Rialachán. Dá bhrí sin, ba cheart leas a bhaint as taithí an chineáil seo tionscnaimh, agus an taithí sin a chur san áireamh amach anseo faoi chuimsiú an Spáis Eorpaigh Sonraí Sláinte; |
| --- | --- |

18.

| 19. | á chur in iúl ina theannta sin nach mór forbairt an chreata chun sonraí a mhalartú idir na Ballstáit a bheith bunaithe ar chaighdeáin idirnáisiúnta, mar phróifíliú FHIR agus caighdeáin SNOMED-CT, cuir i gcás. Fágfaidh sé sin go mbeidh an obair Eorpach ábhartha d’aon tír nach bhfuil san Aontas agus atá spreagtha cheana féin ag roinnt Ballstát agus atá ag comhoibriú leo maidir le malartú réidh sonraí sna córais éagsúla etc.; |
| --- | --- |

19.

| 20. | á chur in iúl go measann sé go bhféadfadh fadhbanna maidir le cáilíocht na dtaifead sin a bheith ann de thoradh an ceart, agus an rogha, a thabhairt do dhaoine aonair na sonraí a mhodhnú agus a iontráil ina dtaifead sláinte leictreonach pearsanta féin; ag moladh go ndéanfaí breithniú níos mionsonraithe ar an gcaoi a bhféadfaí aghaidh a thabhairt ar na saincheisteanna sin; |
| --- | --- |

20.

Rialachas:

| 21. | á chur i bhfáth go bhfuil gá le cur chuige agus réitigh rialachais il-leibhéil chun go n-éireoidh leis an Spás Eorpach Sonraí Sláinte, ní hamháin ar leibhéal an Aontais agus ar an leibhéal náisiúnta, ach ar an leibhéal réigiúnach agus áitiúil freisin; |
| --- | --- |

21.

| 22. | deimhin de go mbeidh soláthar acmhainní agus bonneagair iomchuí ar cheann de na dúshláin a bheidh i gceist le cur chun feidhme an Spáis Eorpaigh Sonraí Sláinte, dúshláin lena n-áirítear bonneagar fisiciúil ar an leibhéal náisiúnta, réigiúnach agus áitiúil, chun sonraí sláinte a stóráil, agus rochtain agus malartú na sonraí sin, a chumhdach le haghaidh sholáthar an chúraim sláinte, agus le haghaidh taighde, ceapadh beartas agus gníomhaíochtaí rialála. |
| --- | --- |

22.

| 23. | á chur i bhfios gur gá ról agus cumhachtaí Bhord EHDS a shoiléiriú a thuilleadh. Is ionadaithe ó na húdaráis sláinte dhigiteacha a bheidh ar an mBord, sin agus ó chomhlachtaí rochtana sonraí sláinte ó na Ballstáit uile, ach mar sin féin ní léir céard is ról do na breathnóirí, na saineolaithe, na páirtithe leasmhara agus na tríú páirtithe eile, ná do na socruithe maidir lena gcuid rannpháirtíochta féin in obair an Bhoird; |
| --- | --- |

23.

| 24. | á thabhairt dá aire go n-éilíonn an togra go ndéanfar sonraí a chaighdeánú sna Ballstáit uile le go bhféadfaidh siad sonraí a mhalartú. D’fhéadfadh impleachtaí móra riaracháin agus airgeadais a bheith aige sin d’údaráis áitiúla agus réigiúnacha, ós rud é gur ghá aon chaighdeán nua sonraí a chomhtháthú i gcórais TF na n-údarás atá ann cheana agus gur ghá oiliúint a chur ar an bhfoireann chun oibriú leis na caighdeáin nua sin; |
| --- | --- |

24.

| 25. | ag iarraidh go ndéanfaí ionadaíocht ar Choiste Eorpach na Réigiún ar Bhord EHDS, ós é is ionadaí ar údaráis áitiúla agus réigiúnacha; |
| --- | --- |

25.

| 26. | á thabhairt chun suntais, ós rud é go gcuireann an togra reatha deis ar fáil chun go leor dá ghnéithe praiticiúla a chur chun feidhme trí ghníomhartha cur chun feidhme, gur deacair faoi láthair forléargas a fháil ar gach a bheidh i gceist leis an Rialachán go praiticiúil do na hothair, do na córais cúraim sláinte, don taighde, do lucht nuálaithe agus d’úsáideoirí sonraí sláinte nach iad; |
| --- | --- |

26.

An choimhdeacht:

| 27. | á chur in iúl, faoi mar atá sé i láthair na huaire, gur cosúil nach gcruthaíonn an togra le haghaidh Rialacháin aon fhadhb maidir le comhlíonadh phrionsabal na coimhdeachta i dtéarmaí na gcuspóirí atá beartaithe maidir le hiniomparthacht agus idir-inoibritheacht sonraí, ós rud é nach féidir leis na Ballstáit/réigiúin agus/nó na húdaráis áitiúla iad a rialú i gceart agus iad ag gníomhú as a stuaim féin. Ina theannta sin, tá buntáistí éagsúla ag dul le EHDS a chuidíonn le dúnadh na bearna idir réigiúin an Aontais agus le faisnéis iontaofa a chur ar fáil a úsáidtear chun beartais sláinte a cheapadh atá dírithe ar riachtanais áitiúla. Gné eile nach féidir neamhaird a dhéanamh di is ea an tairbhe eolaíoch a bhaineann le héifeachtaí dearfacha nó diúltacha (díobhálacha) na dteicneolaíochtaí leighis éagsúla a úsáidtear, ar féidir na torthaí a bhaint astu go tapa sna réigiúin is iargúlta nó is mó atá faoi mhíbhuntáiste. Ní mór a bheith cúramach, áfach, chun a áirithiú nach sáróidh an Rialachán atá beartaithe inniúlachtaí an Aontais agus go seasfaidh sé le cearta na mBallstát agus/nó na n-údarás réigiúnach nó áitiúil maidir le heagrú an chúraim sláinte, ós rud é gur roghnaigh roinnt tíortha freagrachtaí éagsúla don chúram sláinte a dhílárú chuig údaráis réigiúnacha nó áitiúla, rud a fhágann gur féidir cinntí a dhéanamh chomh gar do leibhéal na saoránach agus is féidir. |
| --- | --- |

27.

An Bhruiséil, 8 Feabhra 2023.

Uachtarán Choiste Eorpach na Réigiún

Vasco ALVES CORDEIRO

---

(1)  IO L 119, 4.5.2016, lch. 1.

1

(2)  Tuairim ó CnaR Straitéis Chógaisíochta don Eoraip agus togra reachtach chun sainordú na Gníomhaireachta Leigheasra Eorpaí (EMA) a athrú (IO C 300, 27.7.2021, lch. 87).

2

Straitéis Chógaisíochta don Eoraip agus togra reachtach chun sainordú na Gníomhaireachta Leigheasra Eorpaí (EMA) a athrú

(3)  Treoir (AE) 2016/2102 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Deireadh Fómhair 2016 maidir le hinrochtaineacht shuíomhanna gréasáin agus fheidhmchláir mhóibíleacha chomhlachtaí na hearnála poiblí. (IO L, 327, 2.12.2016, lch. 1).

3

---

| 3.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 157/82 |
| --- | --- | --- | --- |

3.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 157/82

---

Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — Ionstraim Éigeandála an Mhargaidh Aonair

(2023/C 157/11)

| Rapóirtéir: | Muhterem ARAS (DE/Na Glasaigh, Uachtarán Pharlaimint Stáit Baden-Württemberg, an Ghearmáin |
| --- | --- |
| Doiciméid tagartha: | Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na nEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear ionstraim éigeandála le haghaidh an Mhargaidh Aonair agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 2679/98 ón gComhairle
  COM(2022) 459 final
  Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Rialacháin (AE) 2016/424, (AE) 2016/425, (AE) 2016/426, (AE) 2019/1009 agus (AE) Uimh. 305/2011 a mhéid a bhaineann le nósanna imeachta éigeandála le haghaidh an mheasúnaithe comhréireachta, glacadh sonraíochtaí coiteanna agus faireachas margaidh i ngeall ar éigeandáil sa Mhargaidh Aonair
  COM(2022) 461 final
  Togra le haghaidh Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Treoracha 2000/14/CE, 2006/42/CE, 2010/35/AE, 2013/29/AE, 2014/28/AE, 2014/29/AE, 2014/30/AE, 2014/31/AE, 2014/32/AE, 2014/33/AE, 2014/34/AE, 2014/35/AE, 2014/53/AE agus 2014/68/AE a mhéid a bhaineann le nósanna imeachta éigeandála le haghaidh measúnú comhréireachta, glacadh sonraíochtaí coiteanna agus faireachas margaidh i ngeall ar éigeandáil sa Mhargadh Aonair
  COM(2022) 462 final |

Rapóirtéir:

Muhterem ARAS (DE/Na Glasaigh, Uachtarán Pharlaimint Stáit Baden-Württemberg, an Ghearmáin

Doiciméid tagartha:

Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na nEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear ionstraim éigeandála le haghaidh an Mhargaidh Aonair agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 2679/98 ón gComhairle

COM(2022) 459 final

Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Rialacháin (AE) 2016/424, (AE) 2016/425, (AE) 2016/426, (AE) 2019/1009 agus (AE) Uimh. 305/2011 a mhéid a bhaineann le nósanna imeachta éigeandála le haghaidh an mheasúnaithe comhréireachta, glacadh sonraíochtaí coiteanna agus faireachas margaidh i ngeall ar éigeandáil sa Mhargaidh Aonair

COM(2022) 461 final

Togra le haghaidh Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Treoracha 2000/14/CE, 2006/42/CE, 2010/35/AE, 2013/29/AE, 2014/28/AE, 2014/29/AE, 2014/30/AE, 2014/31/AE, 2014/32/AE, 2014/33/AE, 2014/34/AE, 2014/35/AE, 2014/53/AE agus 2014/68/AE a mhéid a bhaineann le nósanna imeachta éigeandála le haghaidh measúnú comhréireachta, glacadh sonraíochtaí coiteanna agus faireachas margaidh i ngeall ar éigeandáil sa Mhargadh Aonair

COM(2022) 462 final

I.   MOLTAÍ LE hAGHAIDH LEASUITHE

Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear ionstraim éigeandála le haghaidh an Mhargaidh Aonair agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 2679/98 ón gComhairle

COM(2022) 459 final

Leasú 1

Aithris 33 a leasú

| An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Ina theannta sin, lena áirithiú go mbeidh earraí atá ábhartha i gcás géarchéime ar fáil le linn éigeandála sa Mhargadh Aonair, féadfaidh an Coimisiún a mholadh go ndáilfidh na Ballstáit cúltacaí straitéiseacha, ag féachaint go cuí do phrionsabail na dlúthpháirtíochta, an riachtanais agus na comhréireachta. | Ina theannta sin, lena áirithiú go mbeidh earraí atá ábhartha i gcás géarchéime ar fáil le linn éigeandála sa Mhargadh Aonair, féadfaidh an Coimisiún a mholadh go ndáilfidh na Ballstáit cúltacaí straitéiseacha, ag féachaint go cuí do phrionsabail na dlúthpháirtíochta, an riachtanais agus na comhréireachta.
  Ní mór a chur san áireamh sin na riachtanais éagsúla áitiúla agus réigiúnacha atá ann, riachtanais na réigiún is forimeallaí, cuir i gcás, mar aon le riachtanais na gcathracha is dlúth daonra, na limistéar tuaithe agus na réigiún teorann. |

An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

Ina theannta sin, lena áirithiú go mbeidh earraí atá ábhartha i gcás géarchéime ar fáil le linn éigeandála sa Mhargadh Aonair, féadfaidh an Coimisiún a mholadh go ndáilfidh na Ballstáit cúltacaí straitéiseacha, ag féachaint go cuí do phrionsabail na dlúthpháirtíochta, an riachtanais agus na comhréireachta.

Ina theannta sin, lena áirithiú go mbeidh earraí atá ábhartha i gcás géarchéime ar fáil le linn éigeandála sa Mhargadh Aonair, féadfaidh an Coimisiún a mholadh go ndáilfidh na Ballstáit cúltacaí straitéiseacha, ag féachaint go cuí do phrionsabail na dlúthpháirtíochta, an riachtanais agus na comhréireachta.
  Ní mór a chur san áireamh sin na riachtanais éagsúla áitiúla agus réigiúnacha atá ann, riachtanais na réigiún is forimeallaí, cuir i gcás, mar aon le riachtanais na gcathracha is dlúth daonra, na limistéar tuaithe agus na réigiún teorann.

Cúis

Féinmhínitheach.

Leasú 2

Airteagal 1(3) a leasú

| An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Déanfaidh na Ballstáit faisnéis ar gach ábhar a thagann faoi raon feidhme an Rialacháin seo a mhalartú go rialta eatarthu féin agus leis an gCoimisiún. | Déanfaidh na Ballstáit faisnéis faoi gach ábhar dá dtagann faoi raon feidhme an Rialacháin seo a mhalartú eatarthu féin agus leis an gCoimisiún
  , le Parlaimint na hEorpa, le Coiste Eorpach na Réigiún agus le Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa
  . |

An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

Déanfaidh na Ballstáit faisnéis ar gach ábhar a thagann faoi raon feidhme an Rialacháin seo a mhalartú go rialta eatarthu féin agus leis an gCoimisiún.

Déanfaidh na Ballstáit faisnéis faoi gach ábhar dá dtagann faoi raon feidhme an Rialacháin seo a mhalartú eatarthu féin agus leis an gCoimisiún
  , le Parlaimint na hEorpa, le Coiste Eorpach na Réigiún agus le Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa
  .

Cúis

Is ar na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha a bhítear ag iarraidh cuid mhaith de na bearta a ghníomhachtaítear faoi FBMI a chur chun feidhme. Dá bhrí sin, ar a laghad ar bith, ba cheart a gcoinneáil ar an eolas trí Choiste na Réigiún.

Leasú 3

Airteagal 2(8) a leasú

| An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Tá an Rialachán seo gan dochar do fhreagracht na mBallstát as an tslándáil náisiúnta a chosaint nó dá gcumhacht feidhmeanna bunúsacha stáit a chosaint, lena n-áirítear iomláine chríochach an Stáit a áirithiú agus an t-ord poiblí a chaomhnú. | Tá an Rialachán seo gan dochar do fhreagracht ghinearálta na mBallstát as an tslándáil náisiúnta a chosaint nó dá gcumhacht feidhmeanna bunúsacha stáit a chosaint, lena n-áirítear iomláine chríochach an Stáit a áirithiú agus an t-ord poiblí a chaomhnú. |

An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

Tá an Rialachán seo gan dochar do fhreagracht na mBallstát as an tslándáil náisiúnta a chosaint nó dá gcumhacht feidhmeanna bunúsacha stáit a chosaint, lena n-áirítear iomláine chríochach an Stáit a áirithiú agus an t-ord poiblí a chaomhnú.

Tá an Rialachán seo gan dochar do fhreagracht ghinearálta na mBallstát as an tslándáil náisiúnta a chosaint nó dá gcumhacht feidhmeanna bunúsacha stáit a chosaint, lena n-áirítear iomláine chríochach an Stáit a áirithiú agus an t-ord poiblí a chaomhnú.

Cúis

Ba cheart an focal “ginearálta” a chur isteach ar mhaithe le soiléiriú chun na rialacha saorghluaiseachta in Airteagal 16 et seq a chaomhnú.

Leasú 4

Airteagal 4(3) a leasú agus a chur le hAirteagal 4(3)

| An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Déanfaidh an Coimisiún cathaoirleacht ar an ngrúpa comhairleach agus áiritheoidh sé an rúnaíocht a bheidh le déanamh air. Féadfaidh an Coimisiún iarraidh ar ionadaí ar Pharlaimint na hEorpa, ar ionadaithe ar Stáit CSTE ar páirtithe conarthacha sa Chomhaontú maidir leis an Limistéar Eorpach Eacnamaíoch 49 iad, ar ionadaithe ar oibreoirí eacnamaíocha iad, ar eagraíochtaí páirtithe leasmhara iad, ar pháirtithe sóisialta agus ar shaineolaithe iad, freastal ar chruinnithe an ghrúpa chomhairligh mar bhreathnóirí. Tabharfaidh sé cuireadh d’ionadaithe comhlachtaí eile atá ábhartha i gcás géarchéime ar leibhéal an Aontais mar bhreathnóirí chuig cruinnithe ábhartha an ghrúpa chomhairligh. | Déanfaidh an Coimisiún cathaoirleacht ar an ngrúpa comhairleach agus áiritheoidh sé an rúnaíocht a bheidh le déanamh air.
  Tá ionadaithe ó Pharlaimint na hEorpa agus ó Choiste Eorpach na Réigiún i measc chomhaltaí buana an ghrúpa chomhairligh freisin.
  Féadfaidh an Coimisiún iarraidh ar ionadaithe ar Stáit CSTE is páirtithe conarthacha sa Chomhaontú maidir leis an Limistéar Eorpach Eacnamaíoch 49, ar ionadaithe is oibreoirí eacnamaíocha, ar eagraíochtaí is páirtithe leasmhara, ar pháirtithe sóisialta agus ar shaineolaithe, freastal ar chruinnithe an ghrúpa chomhairligh mar bhreathnóirí. Tabharfaidh sé cuireadh d’ionadaithe comhlachtaí eile atá ábhartha i gcás géarchéime ar leibhéal an Aontais mar bhreathnóirí chuig cruinnithe ábhartha an ghrúpa chomhairligh. |

An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

Déanfaidh an Coimisiún cathaoirleacht ar an ngrúpa comhairleach agus áiritheoidh sé an rúnaíocht a bheidh le déanamh air. Féadfaidh an Coimisiún iarraidh ar ionadaí ar Pharlaimint na hEorpa, ar ionadaithe ar Stáit CSTE ar páirtithe conarthacha sa Chomhaontú maidir leis an Limistéar Eorpach Eacnamaíoch 49 iad, ar ionadaithe ar oibreoirí eacnamaíocha iad, ar eagraíochtaí páirtithe leasmhara iad, ar pháirtithe sóisialta agus ar shaineolaithe iad, freastal ar chruinnithe an ghrúpa chomhairligh mar bhreathnóirí. Tabharfaidh sé cuireadh d’ionadaithe comhlachtaí eile atá ábhartha i gcás géarchéime ar leibhéal an Aontais mar bhreathnóirí chuig cruinnithe ábhartha an ghrúpa chomhairligh.

Déanfaidh an Coimisiún cathaoirleacht ar an ngrúpa comhairleach agus áiritheoidh sé an rúnaíocht a bheidh le déanamh air.
  Tá ionadaithe ó Pharlaimint na hEorpa agus ó Choiste Eorpach na Réigiún i measc chomhaltaí buana an ghrúpa chomhairligh freisin.
  Féadfaidh an Coimisiún iarraidh ar ionadaithe ar Stáit CSTE is páirtithe conarthacha sa Chomhaontú maidir leis an Limistéar Eorpach Eacnamaíoch 49, ar ionadaithe is oibreoirí eacnamaíocha, ar eagraíochtaí is páirtithe leasmhara, ar pháirtithe sóisialta agus ar shaineolaithe, freastal ar chruinnithe an ghrúpa chomhairligh mar bhreathnóirí. Tabharfaidh sé cuireadh d’ionadaithe comhlachtaí eile atá ábhartha i gcás géarchéime ar leibhéal an Aontais mar bhreathnóirí chuig cruinnithe ábhartha an ghrúpa chomhairligh.

Cúis

Ní mór ionadaíocht a dhéanamh ar Pharlaimint na hEorpa agus ar Choiste Eorpach na Réigiún le suíocháin bhuana ar an ngrúpa comhairleach chun grinnscrúdú parlaiminteach a áirithiú agus chun ról a thabhairt do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha a chuireann reachtaíocht AE chun feidhme ar láthair na háite. Rud eile, tá na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha gan chosaint ar na fadhbanna is sliocht ar ghéarchéimeanna agus ar an tionchar a imríonn na géarchéimeanna sin orthu, agus is dá gcumas tuairisciú a dhéanamh orthu as a stuaim féin. Is féidir ionadaíocht a dhéanamh ar leasanna na n-údarás áitiúil agus réigiúnach sa ghrúpa comhairleach trí Choiste Eorpach na Réigiún.

Leasú 5

Airteagal 5(1) a leasú

| An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Ainmneoidh na Ballstáit oifigí idirchaidrimh lárnacha a bheidh freagrach as teagmhálacha, as comhordú agus as malartú faisnéise le hoifigí idirchaidrimh lárnacha Ballstát eile agus le hoifigí idirchaidrimh lárnacha ar leibhéal an Aontais faoin Rialachán seo. Déanfaidh na hoifigí idirchaidrimh sin na hionchuir ó údaráis inniúla náisiúnta ábhartha a chomhordú agus a thiomsú. | Ainmneoidh na Ballstáit oifigí idirchaidrimh lárnacha i bpáirt leis na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha, oifigí a bheidh freagrach as teagmhálacha, as comhordú agus as malartú faisnéise le hoifigí idirchaidrimh lárnacha Ballstát eile agus le hoifigí idirchaidrimh lárnacha ar leibhéal an Aontais faoin Rialachán seo. Is éard a dhéanfaidh na hoifigí idirchaidrimh sin na hionchuir ó údaráis inniúla náisiúnta
  , réigiúnach agus áitiúla
  ábhartha a chomhordú agus a thiomsú. |

An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

Ainmneoidh na Ballstáit oifigí idirchaidrimh lárnacha a bheidh freagrach as teagmhálacha, as comhordú agus as malartú faisnéise le hoifigí idirchaidrimh lárnacha Ballstát eile agus le hoifigí idirchaidrimh lárnacha ar leibhéal an Aontais faoin Rialachán seo. Déanfaidh na hoifigí idirchaidrimh sin na hionchuir ó údaráis inniúla náisiúnta ábhartha a chomhordú agus a thiomsú.

Ainmneoidh na Ballstáit oifigí idirchaidrimh lárnacha i bpáirt leis na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha, oifigí a bheidh freagrach as teagmhálacha, as comhordú agus as malartú faisnéise le hoifigí idirchaidrimh lárnacha Ballstát eile agus le hoifigí idirchaidrimh lárnacha ar leibhéal an Aontais faoin Rialachán seo. Is éard a dhéanfaidh na hoifigí idirchaidrimh sin na hionchuir ó údaráis inniúla náisiúnta
  , réigiúnach agus áitiúla
  ábhartha a chomhordú agus a thiomsú.

Cúis

Ba thábhachtach ról a thabhairt do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha nuair nach féidir le hoifigí idirchaidrimh náisiúnta malartú faisnéise a áirithiú ina n-aonar. Ról réamhtheachtach a thabhairt d’oifigí réigiúnacha agus áitiúla, sin rud a mbeadh ciall leis, ag brath ar struchtúr polaitiúil agus bunreachtúil na mBallstát.

Leasú 6

Leasú ar Airteagal 6(1)(a)

| An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| (a) | comhar idir údaráis inniúla ar an leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal an Aontais maidir le modhanna faireachais agus éigeandála an Mhargaidh Aonair agus modhanna éigeandála ar fud earnálacha an Mhargaidh Aonair a bhainistiú; |

An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

(a)

comhar idir údaráis inniúla ar an leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal an Aontais maidir le modhanna faireachais agus éigeandála an Mhargaidh Aonair agus modhanna éigeandála ar fud earnálacha an Mhargaidh Aonair a bhainistiú;

| (a) | comhar idir údaráis inniúla ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach, sin agus ar an leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal an Aontais maidir le modhanna faireachais agus éigeandála an Mhargaidh Aonair agus modhanna éigeandála ar fud earnálacha an Mhargaidh Aonair a bhainistiú; |
| --- | --- |

(a)

comhar idir údaráis inniúla ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach, sin agus ar an leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal an Aontais maidir le modhanna faireachais agus éigeandála an Mhargaidh Aonair agus modhanna éigeandála ar fud earnálacha an Mhargaidh Aonair a bhainistiú;

Cúis

Ba thábhachtach lámh a bheith ag an leibhéal áitiúil agus réigiúnach san obair.

Leasú 7

Leasú ar Airteagal 6(2)(a)

| An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| fardal údarás inniúil náisiúnta ábhartha, na hoifigí idirchaidrimh lárnacha arna n-ainmniú i gcomhréir le hAirteagal 5 agus pointí teagmhála aonair dá dtagraítear in Airteagal 21, a sonraí teagmhála, a róil agus a bhfreagrachtaí sannta le linn mhodhanna faireachais agus éigeandála an Rialacháin seo faoin dlí náisiúnta; | fardal na n-údarás inniúil náisiúnta ábhartha, mar aon leis na húdaráis inniúla ábhartha go háitiúil agus go réigiúnach, na n-oifigí idirchaidrimh lárnacha arna n-ainmniú i gcomhréir le hAirteagal 5 agus pointí teagmhála aonair dá dtagraítear in Airteagal 21, a gcuid sonraí teagmhála, an ról atá acu agus na freagrachtaí a shanntar dóibh le linn mhodhanna faireachais agus éigeandála an Rialacháin seo faoin dlí náisiúnta; |

An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

fardal údarás inniúil náisiúnta ábhartha, na hoifigí idirchaidrimh lárnacha arna n-ainmniú i gcomhréir le hAirteagal 5 agus pointí teagmhála aonair dá dtagraítear in Airteagal 21, a sonraí teagmhála, a róil agus a bhfreagrachtaí sannta le linn mhodhanna faireachais agus éigeandála an Rialacháin seo faoin dlí náisiúnta;

fardal na n-údarás inniúil náisiúnta ábhartha, mar aon leis na húdaráis inniúla ábhartha go háitiúil agus go réigiúnach, na n-oifigí idirchaidrimh lárnacha arna n-ainmniú i gcomhréir le hAirteagal 5 agus pointí teagmhála aonair dá dtagraítear in Airteagal 21, a gcuid sonraí teagmhála, an ról atá acu agus na freagrachtaí a shanntar dóibh le linn mhodhanna faireachais agus éigeandála an Rialacháin seo faoin dlí náisiúnta;

Cúis

Ba thábhachtach lámh san obair a bheith ag an leibhéal áitiúil agus réigiúnach, ag brath ar struchtúr na mBallstát.

Leasú 8

Airteagal 8(3)(c) a chur isteach agus a leasú

| An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| an limistéar geografach; an cion den Mhargadh Aonair a raibh tionchar ag an gcur isteach nó an gcur isteach féideartha orthu; an tionchar ar limistéir gheografacha shonracha go háirithe limistéir leochaileacha nó neamhchosanta i leith suaití sa slabhra soláthair, lena n-áirítear na réigiúin is forimeallaí san
  Aontas
  ; | an limistéar geografach; an cion den Mhargadh Aonair a raibh tionchar ag an gcur isteach nó an gcur isteach féideartha orthu; an tionchar ar limistéir gheografacha shonracha go háirithe limistéir leochaileacha nó neamhchosanta i leith suaití sa slabhra soláthair, lena n-áirítear na réigiúin is forimeallaí san Aontas mar aon
  le réigiúin na teorann san Aontas
  ; |

An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

an limistéar geografach; an cion den Mhargadh Aonair a raibh tionchar ag an gcur isteach nó an gcur isteach féideartha orthu; an tionchar ar limistéir gheografacha shonracha go háirithe limistéir leochaileacha nó neamhchosanta i leith suaití sa slabhra soláthair, lena n-áirítear na réigiúin is forimeallaí san
  Aontas
  ;

an limistéar geografach; an cion den Mhargadh Aonair a raibh tionchar ag an gcur isteach nó an gcur isteach féideartha orthu; an tionchar ar limistéir gheografacha shonracha go háirithe limistéir leochaileacha nó neamhchosanta i leith suaití sa slabhra soláthair, lena n-áirítear na réigiúin is forimeallaí san Aontas mar aon
  le réigiúin na teorann san Aontas
  ;

Cúis

Féinmhínitheach.

Leasú 9

Leasú ar Airteagal 9(1)(a)

| An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| I gcás ina measann an Coimisiún, agus an tuairim a thug an grúpa comhairleach á cur san áireamh aige, go bhfuil an bhagairt dá dtagraítear in Airteagal 3(2) ann, déanfaidh sé an modh faireachais a ghníomhachtú ar feadh uastréimhse sé mhí trí ghníomh cur chun feidhme. Beidh an méid seo a leanas san áireamh i ngníomh cur chun feidhme den sórt sin:






  (a) | measúnú ar an tionchar a d’fhéadfadh a bheith ag an ngéarchéim; |

An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

I gcás ina measann an Coimisiún, agus an tuairim a thug an grúpa comhairleach á cur san áireamh aige, go bhfuil an bhagairt dá dtagraítear in Airteagal 3(2) ann, déanfaidh sé an modh faireachais a ghníomhachtú ar feadh uastréimhse sé mhí trí ghníomh cur chun feidhme. Beidh an méid seo a leanas san áireamh i ngníomh cur chun feidhme den sórt sin:

(a)

measúnú ar an tionchar a d’fhéadfadh a bheith ag an ngéarchéim;

I gcás ina measann an Coimisiún, agus an tuairim a thug an grúpa comhairleach á cur san áireamh aige, go bhfuil an bhagairt dá dtagraítear in Airteagal 3(2) ann, déanfaidh sé an modh faireachais a ghníomhachtú ar feadh uastréimhse sé mhí trí ghníomh cur chun feidhme. Beidh an méid seo a leanas san áireamh i ngníomh cur chun feidhme den sórt sin:

| (a) | measúnú ar an tionchar a d’fhéadfadh a bheith ag an ngéarchéim
  , lena n-áirítear cás sonrach na réigiún teorann
  ; |
| --- | --- |

(a)

measúnú ar an tionchar a d’fhéadfadh a bheith ag an ngéarchéim
  , lena n-áirítear cás sonrach na réigiún teorann
  ;

Cúis

Féinmhínitheach.

Leasú 10

Airteagal 11(5) a leasú

| An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Tabharfaidh na húdaráis náisiúnta inniúla an aird chuí ar an ualach riaracháin atá ar oibreoirí eacnamaíocha, agus go háirithe ar FBManna
  a
  d’fhéadfadh a bheith i gceist le hiarratais ar fhaisnéis agus áiritheoidh siad
  go gcoinneofar chomh híseal é agus is féidir. | Tabharfaidh na húdaráis inniúla náisiúnta an aird chuí ar an ualach riaracháin atá ar oibreoirí eacnamaíocha agus go háirithe ar FBManna, a d’fhéadfadh a bheith bainteach le hiarrataí ar fhaisnéis agus áiritheoidh siad
  go bhfuil inneachar na n-iarrataí comhréireach agus teoranta go docht don mhéid is gá chun Airteagal 9 a chomhlíonadh
  . |

An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

Tabharfaidh na húdaráis náisiúnta inniúla an aird chuí ar an ualach riaracháin atá ar oibreoirí eacnamaíocha, agus go háirithe ar FBManna
  a
  d’fhéadfadh a bheith i gceist le hiarratais ar fhaisnéis agus áiritheoidh siad
  go gcoinneofar chomh híseal é agus is féidir.

Tabharfaidh na húdaráis inniúla náisiúnta an aird chuí ar an ualach riaracháin atá ar oibreoirí eacnamaíocha agus go háirithe ar FBManna, a d’fhéadfadh a bheith bainteach le hiarrataí ar fhaisnéis agus áiritheoidh siad
  go bhfuil inneachar na n-iarrataí comhréireach agus teoranta go docht don mhéid is gá chun Airteagal 9 a chomhlíonadh
  .

Cúis

Gan aon rómhaorlathas míriachtanach a bhrú ar ghnólachtaí.

Leasú 11

Leasú ar Airteagal 12(2)(a)

| An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Féadfaidh an Coimisiún a cheangal, trí bhíthin gníomhartha cur chun feidhme, ar na Ballstáit faisnéis a sholáthar faoi na hearraí a liostaítear i ngníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 9(1), a mhéid a bhaineann le gach ceann díobh seo a leanas:






  a) | an stoc reatha ar a gcríoch; |

An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

Féadfaidh an Coimisiún a cheangal, trí bhíthin gníomhartha cur chun feidhme, ar na Ballstáit faisnéis a sholáthar faoi na hearraí a liostaítear i ngníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 9(1), a mhéid a bhaineann le gach ceann díobh seo a leanas:

a)

an stoc reatha ar a gcríoch;

Féadfaidh an Coimisiún a cheangal, trí bhíthin gníomhartha cur chun feidhme, ar na Ballstáit faisnéis a sholáthar faoi na hearraí a liostaítear i ngníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 9(1), a mhéid a bhaineann le gach ceann díobh seo a leanas:

| a) | an stoc reatha agus na láithreáin ar a gcríoch; |
| --- | --- |

a)

an stoc reatha agus na láithreáin ar a gcríoch;

Cúis

Is tábhachtach a sheiceáil cá háit a stórálann na Ballstáit earraí atá ábhartha i gcás géarchéime ionas gur féidir iad a dháileadh gan aon mhoill ar na ceantair iargúlta i gcás éigeandála.

Leasú 12

Airteagal 12(3) a leasú

| An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Agus an aird chuí á tabhairt ar stoic atá i seilbh oibreoirí eacnamaíocha nó á gcarnadh acu ar a gcríoch, déanfaidh na Ballstáit a ndícheall cúltacaí straitéiseacha a fhorbairt de na hearraí lena mbaineann tábhacht straitéiseach a shainaithnítear i gcomhréir le mír 1. Tabharfaidh an Coimisiún tacaíocht do na Ballstáit lena gcuid iarrachtaí a chomhordú agus a chuíchóiriú. | Agus an aird chuí á tabhairt ar stoic atá i seilbh oibreoirí eacnamaíocha nó á gcarnadh acu ar a gcríoch,
  mar aon le haird ar an gcothromaíocht chríochach, agus maille le haird ar leith ar limistéir na n-oileán, na limisteir sléibhtiúla
  , sin agus limistéir iargúlta eile, déanfaidh na Ballstáit croí a ndíchill chun cúlchistí straitéiseacha na n-earraí a bhfuil tábhacht straitéiseach leo a fhorbairt, rud a shainaithnítear i gcomhréir le mír 1. Tabharfaidh an Coimisiún tacaíocht do na Ballstáit lena n-iarrachtaí a chomhordú agus a chuíchóiriú. |

An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

Agus an aird chuí á tabhairt ar stoic atá i seilbh oibreoirí eacnamaíocha nó á gcarnadh acu ar a gcríoch, déanfaidh na Ballstáit a ndícheall cúltacaí straitéiseacha a fhorbairt de na hearraí lena mbaineann tábhacht straitéiseach a shainaithnítear i gcomhréir le mír 1. Tabharfaidh an Coimisiún tacaíocht do na Ballstáit lena gcuid iarrachtaí a chomhordú agus a chuíchóiriú.

Agus an aird chuí á tabhairt ar stoic atá i seilbh oibreoirí eacnamaíocha nó á gcarnadh acu ar a gcríoch,
  mar aon le haird ar an gcothromaíocht chríochach, agus maille le haird ar leith ar limistéir na n-oileán, na limisteir sléibhtiúla
  , sin agus limistéir iargúlta eile, déanfaidh na Ballstáit croí a ndíchill chun cúlchistí straitéiseacha na n-earraí a bhfuil tábhacht straitéiseach leo a fhorbairt, rud a shainaithnítear i gcomhréir le mír 1. Tabharfaidh an Coimisiún tacaíocht do na Ballstáit lena n-iarrachtaí a chomhordú agus a chuíchóiriú.

Cúis

Féinmhínitheach.

Leasú 13

Airteagal 15(1) a leasú

| An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| I gcás ina measann an Coimisiún, agus an tuairim ón ngrúpa comhairleach san áireamh aige, gur gá síneadh a chur le modh éigeandála an Mhargaidh Aonair, molfaidh sé don Chomhairle síneadh a chur le modh éigeandála an Mhargaidh Aonair. Faoi réir athruithe práinneacha agus eisceachtúla ar imthosca, féachfaidh an Coimisiún le déanamh amhlaidh tráth nach déanaí ná 30 lá roimh dhul in éag na tréimhse a mbeidh modh éigeandála an Mhargaidh Aonair gníomhachtaithe ina leith. Féadfaidh an Chomhairle cur le modh éigeandála an Mhargaidh Aonair ar feadh tréimhse nach faide ná sé mhí ag an am trí ghníomh cur chun feidhme. | I gcás ina measann an Coimisiún, agus an tuairim ón ngrúpa comhairleach á cur san áireamh aige, gur gá síneadh a chur le modh éigeandála an Mhargaidh Aonair, molfaidh sé don Chomhairle síneadh a chur le modh éigeandála an Mhargaidh Aonair. Faoi réir athruithe práinneacha agus eisceachtúla ar imthosca, féachfaidh an Coimisiún le déanamh amhlaidh tráth nach déanaí ná 30 lá roimh dhul in éag na tréimhse a mbeidh modh éigeandála an Mhargaidh Aonair gníomhachtaithe ina leith. Féadfaidh an Chomhairle cur le modh éigeandála an Mhargaidh Aonair ar feadh tréimhse nach faide ná sé mhí ag an am trí ghníomh cur chun feidhme.
  Mura gcuirtear síneadh le modh éigeandála an Mhargaidh Aonair, is amhlaidh a rachaidh sé in éag go huathoibríoch. |

An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

I gcás ina measann an Coimisiún, agus an tuairim ón ngrúpa comhairleach san áireamh aige, gur gá síneadh a chur le modh éigeandála an Mhargaidh Aonair, molfaidh sé don Chomhairle síneadh a chur le modh éigeandála an Mhargaidh Aonair. Faoi réir athruithe práinneacha agus eisceachtúla ar imthosca, féachfaidh an Coimisiún le déanamh amhlaidh tráth nach déanaí ná 30 lá roimh dhul in éag na tréimhse a mbeidh modh éigeandála an Mhargaidh Aonair gníomhachtaithe ina leith. Féadfaidh an Chomhairle cur le modh éigeandála an Mhargaidh Aonair ar feadh tréimhse nach faide ná sé mhí ag an am trí ghníomh cur chun feidhme.

I gcás ina measann an Coimisiún, agus an tuairim ón ngrúpa comhairleach á cur san áireamh aige, gur gá síneadh a chur le modh éigeandála an Mhargaidh Aonair, molfaidh sé don Chomhairle síneadh a chur le modh éigeandála an Mhargaidh Aonair. Faoi réir athruithe práinneacha agus eisceachtúla ar imthosca, féachfaidh an Coimisiún le déanamh amhlaidh tráth nach déanaí ná 30 lá roimh dhul in éag na tréimhse a mbeidh modh éigeandála an Mhargaidh Aonair gníomhachtaithe ina leith. Féadfaidh an Chomhairle cur le modh éigeandála an Mhargaidh Aonair ar feadh tréimhse nach faide ná sé mhí ag an am trí ghníomh cur chun feidhme.
  Mura gcuirtear síneadh le modh éigeandála an Mhargaidh Aonair, is amhlaidh a rachaidh sé in éag go huathoibríoch.

Cúis

Maidir le bearta éigeandála, is bearta iad ar cheart teorainn ama a bheith leo i dtólamh, agus ní mór deireadh a chur leo go huathoibríoch chun a mí-úsáid a chosc. Sin rud a luaitear in Airteagal 14(3) maidir le gníomhachtú, ach ní luaitear é san airteagal maidir le díghníomhachtú. Dá bhrí sin, tá soiléiriú ann.

Leasú 14

Airteagal 16(1) a leasú

| An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Agus bearta náisiúnta á nglacadh agus á gcur i bhfeidhm ag na Ballstáit mar fhreagairt ar éigeandáil sa mhargadh aonair agus ar an ngéarchéim is bun leo, áiritheoidh siad go gcomhlíonfaidh a gcuid gníomhaíochtaí na Conarthaí agus dlí an Aontais ina n-iomláine agus, go háirithe, na ceanglais a leagtar síos san Airteagal seo. | Agus bearta náisiúnta á nglacadh agus á gcur i bhfeidhm ag na Ballstáit mar fhreagairt ar éigeandáil sa mhargadh aonair agus ar an ngéarchéim is bun leo, áiritheoidh siad go gcomhlíonfaidh a gcuid gníomhaíochtaí na Conarthaí agus dlí an Aontais ina n-iomláine agus, go háirithe, na ceanglais tosaíochta a leagtar síos san Airteagal seo,
  go mór mór maidir le bearta atá ann faoi Chód Teorainneacha Schengen
  . |

An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

Agus bearta náisiúnta á nglacadh agus á gcur i bhfeidhm ag na Ballstáit mar fhreagairt ar éigeandáil sa mhargadh aonair agus ar an ngéarchéim is bun leo, áiritheoidh siad go gcomhlíonfaidh a gcuid gníomhaíochtaí na Conarthaí agus dlí an Aontais ina n-iomláine agus, go háirithe, na ceanglais a leagtar síos san Airteagal seo.

Agus bearta náisiúnta á nglacadh agus á gcur i bhfeidhm ag na Ballstáit mar fhreagairt ar éigeandáil sa mhargadh aonair agus ar an ngéarchéim is bun leo, áiritheoidh siad go gcomhlíonfaidh a gcuid gníomhaíochtaí na Conarthaí agus dlí an Aontais ina n-iomláine agus, go háirithe, na ceanglais tosaíochta a leagtar síos san Airteagal seo,
  go mór mór maidir le bearta atá ann faoi Chód Teorainneacha Schengen
  .

Cúis

Ionas go mbeidh éifeacht le rialacha i leith saorghluaiseacht SMEI, ní mór dóibh tús áite a thabhairt go páirteach dóibh ar Chód Teorainneacha Schengen. I gcás eile, d’fhéadfadh na Ballstáit rialuithe teorann aontaobhacha agus rialuithe neamhchomhordaithe a thabhairt isteach, rialuithe ar baol gurbh é dúnadh na dteorainneacha ba shliocht orthu de bharr an bhunúis atá leo.

Leasú 15

Airteagal 16(2) a leasú

| An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Beidh teorainn ama le gach srian agus cuirfear deireadh leis a luaithe is féidir. Ina theannta sin, ba cheart staid na réigiún teorann a chur san áireamh le gach srian. | Beidh teorainn ama le gach srian, cuirfear deireadh leis a luaithe is féidir, agus déanfar a athbhreithniú go rialta. Ina theannta sin, ba cheart staid na réigiún teorann a chur san áireamh le haon srian. |

An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

Beidh teorainn ama le gach srian agus cuirfear deireadh leis a luaithe is féidir. Ina theannta sin, ba cheart staid na réigiún teorann a chur san áireamh le gach srian.

Beidh teorainn ama le gach srian, cuirfear deireadh leis a luaithe is féidir, agus déanfar a athbhreithniú go rialta. Ina theannta sin, ba cheart staid na réigiún teorann a chur san áireamh le haon srian.

Cúis

Féinmhínitheach.

Leasú 16

Airteagal 16(5) a leasú agus a chur le hAirteagal 16(5)

| An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Áiritheoidh na Ballstáit go gcuirfear na páirtithe uile lena mbaineann ar an eolas faoi bhearta lena gcuirtear srian ar shaorghluaiseacht earraí, seirbhísí agus daoine, lena n-áirítear oibrithe agus soláthraithe seirbhísí, sula dtiocfaidh siad i bhfeidhm. Áiritheoidh na Ballstáit idirphlé leanúnach leis na páirtithe leasmhara, lena n-áirítear cumarsáid le comhpháirtithe sóisialta agus le comhpháirtithe idirnáisiúnta. | Áiritheoidh na Ballstáit
  mar aon leis na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha,
  go gcuirfear na páirtithe uile lena mbaineann ar an eolas faoi bhearta lena gcuirtear srian ar shaorghluaiseacht earraí, seirbhísí agus daoine, lena n-áirítear oibrithe agus soláthraithe seirbhísí, sula dtiocfaidh siad i bhfeidhm. Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh idirphlé leanúnach ann leis na geallsealbhóirí, lena n-áirítear cumarsáid le
  Coiste Eorpach na Réigiún,
  leis na comhpháirtithe sóisialta agus na comhpháirtithe idirnáisiúnta. |

An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

Áiritheoidh na Ballstáit go gcuirfear na páirtithe uile lena mbaineann ar an eolas faoi bhearta lena gcuirtear srian ar shaorghluaiseacht earraí, seirbhísí agus daoine, lena n-áirítear oibrithe agus soláthraithe seirbhísí, sula dtiocfaidh siad i bhfeidhm. Áiritheoidh na Ballstáit idirphlé leanúnach leis na páirtithe leasmhara, lena n-áirítear cumarsáid le comhpháirtithe sóisialta agus le comhpháirtithe idirnáisiúnta.

Áiritheoidh na Ballstáit
  mar aon leis na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha,
  go gcuirfear na páirtithe uile lena mbaineann ar an eolas faoi bhearta lena gcuirtear srian ar shaorghluaiseacht earraí, seirbhísí agus daoine, lena n-áirítear oibrithe agus soláthraithe seirbhísí, sula dtiocfaidh siad i bhfeidhm. Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh idirphlé leanúnach ann leis na geallsealbhóirí, lena n-áirítear cumarsáid le
  Coiste Eorpach na Réigiún,
  leis na comhpháirtithe sóisialta agus na comhpháirtithe idirnáisiúnta.

Cúis

Rannpháirtíocht na n-údarás áitiúil agus réigiúnach a áirithiú.

Leasú 17

Airteagal 19(2) a leasú

| An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Soláthróidh na Ballstáit ráiteas don Choimisiún maidir leis na cúiseanna a fhágann go bhfuil údar le hachtú birt dá leithéid agus go bhfuil sé comhréireach, i gcás nár soiléiríodh na cúiseanna sin sa bheart dá dtugtar fógra cheana féin. Cuirfidh na Ballstáit téacs iomlán
  na bhforálacha reachtacha nó rialála náisiúnta
  in iúl don Choimisiún, ar forálacha iad
  ina bhfuil
  an beart, nó a
  mionathraíodh
  leis an mbeart. | Soláthróidh na Ballstáit ráiteas don Choimisiún maidir leis na cúiseanna a fhágann go bhfuil údar le hachtú birt dá leithéid agus go bhfuil sé agus comhréireach, i gcás nár soiléiríodh na cúiseanna sin sa bheart dá dtugtar fógra cheana féin. Cuirfidh na Ballstáit téacs iomlán na
  reachtaíochta ábhartha is infheidhme ina mBallstát
  in iúl don Choimisiún, ar forálacha iad
  ina bhfuil
  an beart, nó a
  mionathraíodh
  leis an mbeart. |

An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

Soláthróidh na Ballstáit ráiteas don Choimisiún maidir leis na cúiseanna a fhágann go bhfuil údar le hachtú birt dá leithéid agus go bhfuil sé comhréireach, i gcás nár soiléiríodh na cúiseanna sin sa bheart dá dtugtar fógra cheana féin. Cuirfidh na Ballstáit téacs iomlán
  na bhforálacha reachtacha nó rialála náisiúnta
  in iúl don Choimisiún, ar forálacha iad
  ina bhfuil
  an beart, nó a
  mionathraíodh
  leis an mbeart.

Soláthróidh na Ballstáit ráiteas don Choimisiún maidir leis na cúiseanna a fhágann go bhfuil údar le hachtú birt dá leithéid agus go bhfuil sé agus comhréireach, i gcás nár soiléiríodh na cúiseanna sin sa bheart dá dtugtar fógra cheana féin. Cuirfidh na Ballstáit téacs iomlán na
  reachtaíochta ábhartha is infheidhme ina mBallstát
  in iúl don Choimisiún, ar forálacha iad
  ina bhfuil
  an beart, nó a
  mionathraíodh
  leis an mbeart.

Cúis

I gcuid de na Ballstáit, féadfaidh na réigiúin a gcuid rialacha féin nó rialacha breise a ghlacadh, rud a chiallaíonn ní hamháin gur cheart an reachtaíocht náisiúnta a lua, ach an reachtaíocht uile is infheidhme sa Bhallstát lena mbaineann.

Leasú 18

Airteagal 21(2) a leasú

| An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Áiritheoidh na Ballstáit gur féidir le saoránaigh, tomhaltóirí, oibreoirí eacnamaíocha agus oibrithe agus a n-ionadaithe, arna iarraidh sin dóibh agus trí na pointí teagmhála aonair faoi seach, faisnéis a fháil ó na húdaráis inniúla maidir leis an dóigh a ndéantar na bearta náisiúnta um fhreagairt ar ghéarchéimeanna faoi seach a léirmhíniú agus a chur i bhfeidhm i gcoitinne. I gcás inarb iomchuí, beidh treoir céim ar chéim san fhaisnéis sin. Soláthrófar an fhaisnéis i dteanga shoiléir, shotuigthe agus intuigthe. Beidh sé inrochtana go héasca ó chian agus trí mheán leictreonach agus coimeádfar cothrom le dáta é. | Áiritheoidh na Ballstáit gur féidir le saoránaigh,
  na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha,
  tomhaltóirí, oibreoirí eacnamaíocha agus oibrithe agus a n-ionadaithe, arna iarraidh sin dóibh agus trí na pointí teagmhála aonair faoi seach, faisnéis a fháil ó na húdaráis inniúla maidir leis an dóigh a ndéantar na bearta náisiúnta um fhreagairt ar ghéarchéimeanna faoi seach a léirmhíniú agus a chur i bhfeidhm i gcoitinne. I gcás inarb iomchuí, beidh treoir céim ar chéim san fhaisnéis sin. Soláthrófar an fhaisnéis i dteanga shoiléir, shotuigthe agus intuigthe. Beidh sé inrochtana go héasca ó chian agus trí mheán leictreonach agus coimeádfar cothrom le dáta é. |

An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

Áiritheoidh na Ballstáit gur féidir le saoránaigh, tomhaltóirí, oibreoirí eacnamaíocha agus oibrithe agus a n-ionadaithe, arna iarraidh sin dóibh agus trí na pointí teagmhála aonair faoi seach, faisnéis a fháil ó na húdaráis inniúla maidir leis an dóigh a ndéantar na bearta náisiúnta um fhreagairt ar ghéarchéimeanna faoi seach a léirmhíniú agus a chur i bhfeidhm i gcoitinne. I gcás inarb iomchuí, beidh treoir céim ar chéim san fhaisnéis sin. Soláthrófar an fhaisnéis i dteanga shoiléir, shotuigthe agus intuigthe. Beidh sé inrochtana go héasca ó chian agus trí mheán leictreonach agus coimeádfar cothrom le dáta é.

Áiritheoidh na Ballstáit gur féidir le saoránaigh,
  na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha,
  tomhaltóirí, oibreoirí eacnamaíocha agus oibrithe agus a n-ionadaithe, arna iarraidh sin dóibh agus trí na pointí teagmhála aonair faoi seach, faisnéis a fháil ó na húdaráis inniúla maidir leis an dóigh a ndéantar na bearta náisiúnta um fhreagairt ar ghéarchéimeanna faoi seach a léirmhíniú agus a chur i bhfeidhm i gcoitinne. I gcás inarb iomchuí, beidh treoir céim ar chéim san fhaisnéis sin. Soláthrófar an fhaisnéis i dteanga shoiléir, shotuigthe agus intuigthe. Beidh sé inrochtana go héasca ó chian agus trí mheán leictreonach agus coimeádfar cothrom le dáta é.

Cúis

Ba cheart rochtain a bheith ag gach duine ar phointí teagmhála aonair na mBallstát. Sin rud is féidir a éascú ar an leibhéal réigiúnach. Tá tábhacht ar leith leis sin i réigiúin na teorann agus sna limistéir forimeallacha.

Leasú 19

Airteagal 22(2) a leasú

| An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| Cuirfidh an pointe teagmhála aonair ar leibhéal an Aontais an cúnamh seo a leanas ar fáil do shaoránaigh, do thomhaltóirí, d’oibreoirí eacnamaíocha, d’oibrithe agus dá gcuid ionadaithe [...] | Cuirfidh an pointe teagmhála aonair ar leibhéal an Aontais an cúnamh seo a leanas ar fáil do shaoránaigh, do thomhaltóirí,
  do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha
  d’oibreoirí eacnamaíocha, d’oibrithe agus dá gcuid ionadaithe [...] |

An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

Cuirfidh an pointe teagmhála aonair ar leibhéal an Aontais an cúnamh seo a leanas ar fáil do shaoránaigh, do thomhaltóirí, d’oibreoirí eacnamaíocha, d’oibrithe agus dá gcuid ionadaithe [...]

Cuirfidh an pointe teagmhála aonair ar leibhéal an Aontais an cúnamh seo a leanas ar fáil do shaoránaigh, do thomhaltóirí,
  do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha
  d’oibreoirí eacnamaíocha, d’oibrithe agus dá gcuid ionadaithe [...]

Cúis

Rannpháirtíocht na n-údarás áitiúil agus réigiúnach a áirithiú.

Leasú 20

Leasú ar Airteagal 24(1)

| An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach | Leasú ó CnaR |
| --- | --- |
| I gcás ina bhfuil géarghanntanas atá ábhartha i gcás géarchéime nó ina bhfuil bagairt ganntanais láithreach, féadfaidh an Coimisiún a iarraidh ar eagraíochtaí ionadaíocha nó ar oibreoirí eacnamaíocha i slabhraí soláthair atá ábhartha i gcás géarchéime faisnéis shonrach a tharchur chuig an gCoimisiún ar bhonn deonach, laistigh de theorainn ama shocraithe, maidir le hacmhainneacht táirgeachta agus maidir le stoic earraí atá ábhartha i gcás géarchéime a d’fhéadfadh a bheith ann agus maidir le comhpháirteanna díobh sin i saoráidí táirgthe an Aontais agus i saoráidí tríú tír ina n-oibríonn sé soláthar, ina bhfuil soláthar ar conradh aige nó ina gceannaíonn sé soláthar, chomh maith le faisnéis faoi aon suaitheadh ábhartha sa slabhra soláthair laistigh de spriocdháta ar leith. | I gcás ina bhfuil géarghanntanas atá ábhartha i gcás géarchéime nó ina bhfuil bagairt láithreach ganntanais, féadfaidh an Coimisiún a iarraidh ar eagraíochtaí ionadaíocha nó ar oibreoirí eacnamaíocha i slabhraí soláthair atá ábhartha i gcás géarchéime faisnéis shonrach a tharchur chuig an gCoimisiún ar bhonn deonach, laistigh de theorainn ama shocraithe, maidir le hacmhainneacht táirgeachta agus maidir le stoic earraí atá ábhartha i gcás géarchéime a d’fhéadfadh a bheith ann agus maidir le comhpháirteanna díobh sin i saoráidí táirgthe an Aontais agus i saoráidí tríú tír ina n-oibríonn sé soláthar, ina bhfuil soláthar ar conradh aige nó ina gceannaíonn sé soláthar, chomh maith le faisnéis faoi aon suaitheadh ábhartha sa slabhra soláthair laistigh de spriocdháta ar leith.
  An t-ualach riaracháin agus tráchtála ar oibreoirí eacnamaíocha, go háirithe FBManna, áiritheoidh an Coimisiún go gcoinneofar chomh híseal é agus is féidir, áiritheoidh sé i leith na spriocdhátaí chun freagra a thabhairt gur spriocanna réalaíocha iad, sin agus go mbeidh ábhar na gceanglas comhréireach agus teoranta don mhéid a bhfuil géarghá leis. |

An téacs a mhol an Coimisiún Eorpach

Leasú ó CnaR

I gcás ina bhfuil géarghanntanas atá ábhartha i gcás géarchéime nó ina bhfuil bagairt ganntanais láithreach, féadfaidh an Coimisiún a iarraidh ar eagraíochtaí ionadaíocha nó ar oibreoirí eacnamaíocha i slabhraí soláthair atá ábhartha i gcás géarchéime faisnéis shonrach a tharchur chuig an gCoimisiún ar bhonn deonach, laistigh de theorainn ama shocraithe, maidir le hacmhainneacht táirgeachta agus maidir le stoic earraí atá ábhartha i gcás géarchéime a d’fhéadfadh a bheith ann agus maidir le comhpháirteanna díobh sin i saoráidí táirgthe an Aontais agus i saoráidí tríú tír ina n-oibríonn sé soláthar, ina bhfuil soláthar ar conradh aige nó ina gceannaíonn sé soláthar, chomh maith le faisnéis faoi aon suaitheadh ábhartha sa slabhra soláthair laistigh de spriocdháta ar leith.

I gcás ina bhfuil géarghanntanas atá ábhartha i gcás géarchéime nó ina bhfuil bagairt láithreach ganntanais, féadfaidh an Coimisiún a iarraidh ar eagraíochtaí ionadaíocha nó ar oibreoirí eacnamaíocha i slabhraí soláthair atá ábhartha i gcás géarchéime faisnéis shonrach a tharchur chuig an gCoimisiún ar bhonn deonach, laistigh de theorainn ama shocraithe, maidir le hacmhainneacht táirgeachta agus maidir le stoic earraí atá ábhartha i gcás géarchéime a d’fhéadfadh a bheith ann agus maidir le comhpháirteanna díobh sin i saoráidí táirgthe an Aontais agus i saoráidí tríú tír ina n-oibríonn sé soláthar, ina bhfuil soláthar ar conradh aige nó ina gceannaíonn sé soláthar, chomh maith le faisnéis faoi aon suaitheadh ábhartha sa slabhra soláthair laistigh de spriocdháta ar leith.
  An t-ualach riaracháin agus tráchtála ar oibreoirí eacnamaíocha, go háirithe FBManna, áiritheoidh an Coimisiún go gcoinneofar chomh híseal é agus is féidir, áiritheoidh sé i leith na spriocdhátaí chun freagra a thabhairt gur spriocanna réalaíocha iad, sin agus go mbeidh ábhar na gceanglas comhréireach agus teoranta don mhéid a bhfuil géarghá leis.

Cúis

Gan aon rómhaorlathas míriachtanach a bhrú ar ghnólachtaí.

II.   MOLTAÍ BEARTAIS

TÁ COISTE EORPACH NA RÉIGIÚN (CnaR)

| 1. | á chur in iúl gur díol sásaimh dó gurb ann don togra ón gCoimisiún le haghaidh Ionstraim Éigeandála don Mhargadh Aonair chun feidhmiú an mhargaidh aonair a áirithiú, mar aon le saorghluaiseacht na ndaoine, le linn géarchéimeanna a bheidh ann arís; |
| --- | --- |

1.

| 2. | á chur i bhfios gur fhág gníomhaíocht chomhordaithe de chuid an Aontais gur féidir saoirse an mhargaidh aonair a athbhunú le linn phaindéim COVID-19, sin agus gur léirigh cogadh na Rúise i gcoinne na hÚcráine — de shárú ar an dlí idirnáisiúnta — a thapa a bhriseann géarchéimeanna nua orainn; |
| --- | --- |

2.

| 3. | á thabhairt chun suntais go bhféadfadh iarmhairtí tromchúiseacha a bheith ag géarchéimeanna don mhargadh aonair; á chur i bhfáth a thábhachtaí atá bearta atá bunaithe ar riachtanais chun aghaidh a thabhairt ar na héagsúlachtaí a bhíonn ann i gcás géarchéime ar an leibhéal Eorpach, ar an leibhéal náisiúnta, ar an leibhéal réigiúnach agus ar an leibhéal áitiúil, agus ar bheartas comhtháthaithe atá bunaithe ar riachtanais, beartas ar féidir leis feabhas a chur ar an gcumas géarchéimeanna a sheasamh trí na cuspóirí céanna a leanúint; |
| --- | --- |

3.

| 4. | ag athdhearbhú na tuairime nach mór saorghluaiseacht na n-earraí, na ndaoine agus na seirbhísí thar aon ní eile a chosaint ar ghéarchéimeanna; á chur i bhfáth go bhfuil ról sonrach ag réigiúin na teorann i bhfeidhmiú an mhargaidh aonair; |
| --- | --- |

4.

| 5. | á chur i bhfáth go ndéanann tionchar na ngéarchéimeanna difear ar leith do na réimsí a chumhdaítear le hAirteagal 174 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, ós rud é go bhfuil dúshláin rompu cheana féin, dúshláin a eascraíonn as a staid féin; |
| --- | --- |

5.

| 6. | á mheas, dá bhrí sin, go bhfuil gá le creat géarchéime foriomlán láidir AE i gcomhair an mhargadh aonair, creat a chomhlánóidh na rialacha earnáilsonracha atá ann cheana mar aon leis na rialacha atá á mbeartú; |
| --- | --- |

6.

Bainistiú na dteorainneacha san Ionstraim Éigeandála don Mhargadh Aonair

| 7. | á chur i bhfios gur troime an buille a bhuaileann géarchéimeanna ar réigiúin na teorann ná ar réigiúin eile, go mór mór de dheasca dhúnadh aontaobhach agus de dheasca dhúnadh gearrthéarmach na dteorainneacha; sin rud a dhéanann difear do gach comhar trasteorann i réimsí mar an t-oideachas, an tsláinte agus an fuinneamh, chomh maith le hiompar earraí, comaitéirí trasteorann, soláthraithe seirbhíse, ach freisin teaghlaigh agus caidreamh idirphearsanta eile; |
| --- | --- |

7.

| 8. | á chur i bhfios, go háirithe, gur rud iad na rialuithe teorann iontu féin atá cosúil leis an dúnadh teorann arae bíonn an trácht le cúl a chéile ag na pointí trasnuithe teorann siar an bealach i bhfad na gciliméadar; |
| --- | --- |

8.

| 9. | ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach, dá bhrí sin, tús áite a thabhairt go páirteach do rialacha saorghluaiseachta na hIonstraime Éigeandála don Mhargadh Aonair thar Chód Teorainneacha Schengen chun saorghluaiseacht na ndaoine, na seirbhísí agus na n-earraí a áirithiú le linn géarchéime; |
| --- | --- |

9.

| 10. | ag iarraidh ar an gComhairle, tar éis teacht i bhfeidhm don rialachán, tús a chur le caibidlíocht le tríú tíortha ag teorainneacha seachtracha an Aontais chun na rialacha saorghluaiseachta sin a fhorfheidhmiú; |
| --- | --- |

10.

| 11. | á thabhairt chun suntais, i ndáil leis an méid sin, an tuairim maidir le Rialachas Athbhreithnithe Limistéar Schengen (1), tuairim dá chuid ina n-iarrtar go mbeadh rialuithe ag teorainneacha inmheánacha teoranta go docht do 24 mhí ar a fhad, agus míniú cén fáth nárbh iomchuí bearta malartacha a bheith ann; |
| --- | --- |

11.

| 12. | ag tathant ar an gComhairle deireadh a chur leis an bhfreasúra le Sásra Trasteorann Eorpach (ECBM) a chruthú ionas gur féidir réitigh idir-rialtasacha shimplí a chur i bhfeidhm ar feadh na dteorainneacha; |
| --- | --- |

12.

Ionstraim Éigeandála an Mhargaidh Aonair ó thaobh na réigiún de

| 13. | á chur in iúl díol sásaimh dó go ginearálta an cur chuige atá sa togra, cur chuige atá bunaithe ar an áit féin, sin agus an fócas ar ghníomhaíochtaí taistil agus ar ghnó; ag iarraidh san am céanna go mbeadh fócas críochach níos láidre san ionstraim éigeandála lena áirithiú go mbeidh sí éifeachtach ar láthair na háite; |
| --- | --- |

13.

| 14. | Anuas air sin, ag iarraidh ar ionadaithe Choiste Eorpach na Réigiún suí buan a bheith acu sa ghrúpa comhairleach; |
| --- | --- |

14.

| 15. | thairis sin, ag iarraidh go mbeadh na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha rannpháirteach i ndearadh na lároifigí idirchaidrimh agus go mbeadh rochtain chothrom acu ar phointí teagmhála náisiúnta aonair agus ar an bpointe teagmhála aonair ar leibhéal an Aontais; |
| --- | --- |

15.

| 16. | á chur i bhfios go ndéantar earraí atá ábhartha (nó a d’fhéadfadh a bheith) ábhartha i ngéarchéimeanna a dháileadh go héagothrom sa mhargadh aonair; á chur i bhfáth go bhfuil géarghá le dlúthpháirtíocht Eorpach i ngníomhaíocht lena áirithiú gur féidir earraí den sórt sin a dháileadh ar limistéir atá buailte go dona; á chur in iúl gur díol sásaimh di an toirmeasc atá ann ar shrianta ar onnmhairiú i ndáil leis an méid sin; |
| --- | --- |

16.

| 17. | á mholadh go ndéanfaí na sainmhínithe agus na critéir ábhartha níos comhsheasmhaí sa togra ina iomláine, agus i ndáil leis sin, go dtabharfaí tuilleadh airde ar údair imní go réigiúnach; |
| --- | --- |

17.

Rialachas na hIonstraim Éigeandála le haghaidh an Mhargaidh Aonair

| 18. | á chur i bhfáth, sa chomhthéacs sin, gur gá sainmhínithe aonair a shoiléiriú chun deimhneacht dhlíthiúil a chur ann, sin agus chun na dálaí agus na himthosca faoina n-úsáidfear an ionstraim éigeandála a shoiléiriú; |
| --- | --- |

18.

| 19. | á chur in iúl gur díol sásaimh dó an córas soilse tráchta atá beartaithe maille le trí chéim den phleanáil theagmhasach, den fhaireachas ar an margadh aonair agus d’éigeandáil an mhargaidh aonair chun géarchéimeanna a chosc, a ullmhú agus a bhainistiú ar bhealach ní b’fhearr; |
| --- | --- |

19.

| 20. | á chur in iúl gur mór an díol sásaimh dó an bhéim ar mhalartú na faisnéise, ar chumarsáid agus ar chomhordú idir na Ballstáit agus á mholadh go mbunófaí comhéadan coiteann faisnéise ar líne i gcoinne géarchéimeanna a bheidh ann sa todhchaí, rud a bheadh ar aon dul le “Re-open EU” a cruthaíodh le linn phaindéim COVID-19; |
| --- | --- |

20.

| 21. | á chur i bhfios gur gá comhlántacht agus comhsheasmhacht a áirithiú le rialacha earnáilsonracha agus le rialacha ginearálta eile, go háirithe Cód Teorainneacha Schengen, ionas nach gcruthófar breis éiginnteachta dlíthiúla; |
| --- | --- |

21.

| 22. | ag cur béim nach beag ar phrionsabail na coimhdeachta agus na comhréireachta agus ag tabhairt dá haire go bhfuil an-scóip sa togra ón gCoimisiún; á chur i bhfáth, dá bhrí sin, a thábhachtaí atá sé grinnscrúdú agus trédhearcacht leordhóthanach a áirithiú sa chaoi a gcuirtear an ionstraim chun feidhme, go háirithe chun athbhreithniú a dhéanamh ar leathnú na gcumhachtaí a thabharfaí don Choimisiún agus chun na nithe sin a chúiteamh; á chur i bhfios nach féidir é sin a chur ann ach amháin trí chritéir shoiléire gan débhrí, agus trí thairseacha inchainníochtaithe in éineacht le próiseas cuí lena ráthaítear ní hamháin rannpháirtíocht na mBallstát agus Pharlaimint na hEorpa, ach rannpháirtíocht na bparlaimintí náisiúnta agus réigiúnacha freisin; |
| --- | --- |

22.

| 23. | á chur i bhfáth nach mór d’aon bheart éigeandála dlíthe saothair agus cearta bunúsacha a fhorfheidhmiú agus a urramú go hiomlán, lena n-áirítear cearta sóisialta, cearta oibrithe agus cearta ceardchumainn; |
| --- | --- |

23.

| 24. | ag iarraidh go ndéanfaí athbhreithniú ar riachtanas agus ar chomhréireacht an fhaireacháin ar shlabhraí soláthair d’fhonn faisnéis a bhailiú ó ghnólachtaí agus d’fhonn an oibleagáid orduithe tosaíochta a chomhlíonadh; Is le linn géarchéime thar aon am eile ba cheart ualaí breise ar ghnólachtaí a choinneáil chomh híseal agus is féidir, go háirithe i gcás na bhfiontar beag agus meánmhéide; ar a laghad ar bith ba cheart síneadh ama a chur le spriocdhátaí atá an-teann. |
| --- | --- |

24.

| 25. | á chur in iúl gur díol sásaimh dó go bhfuil dlús curtha le measúnuithe comhréireachta ar tháirgí a bhfuil tábhacht straitéiseach leo; ag moladh go gcuirfí grúpaí táirgí eile san áireamh ansin freisin; |
| --- | --- |

25.

| 26. | ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach an soláthar comhpháirteach a chur sa riocht gur rud trédhearcach a bheidh ann, agus ceachtanna a fhoghlaim ó theip i síniú na gconarthaí le monaróirí vacsaíní COVID-19; |
| --- | --- |

26.

| 27. | ar an ásc deiridh, is díol sásaimh dó na díospóireachtaí a bhí ann le déanaí maidir le neamhspleáchas straitéiseach na hEorpa a neartú gan beann ar na géarchéimeanna, agus tá sé ag tnúth leis an dréacht-reachtaíocht ón gCoimisiún Eorpach maidir le hamhábhair chriticiúla; i ndáil leis sin, ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach na tograí a moladh sa tuairim ón gCoiste maidir leis an bPlean Gníomhaíochta le haghaidh Amhábhair Chriticiúla (2) a áireamh ina chuid dréacht-reachtaíochta. |
| --- | --- |

27.

An Bhruiséil, an 8 Feabhra 2023.

Uachtarán Choiste Eorpach na Réigiún

Vasco ALVES CORDEIRO

---

(1)  Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — Athbhreithniú ar rialachas limistéar Schengen (COR-2022-01129-00-01) (IO C 498, 30.12.2022, lch. 114).

1

(2)  Opinion of the European Committee of the Regions – Action Plan for Critical Raw Materials (Níl leagan Gaeilge ann) (COR-2020-04292-00-01) (IO C 175, 7.5.2021, lch. 10).

2

Opinion of the European Committee of the Regions – Action Plan for Critical Raw Materials

---