# Iris Oifigiúil C 177/17 B

| | ISSN 1977-107X |
| --- | --- |
| Iris Oifigiúil
  an Aontais Eorpaigh | C 177 |
| | |
| An t-eagrán Gaeilge | Faisnéis agus Fógraí | 6617 Bealtaine 2023 |

ISSN 1977-107X

Iris Oifigiúil

an Aontais Eorpaigh

C 177

An t-eagrán Gaeilge

Faisnéis agus Fógraí

6617 Bealtaine 2023

---

| Clár | Leathanach |
| --- | --- |
| | |
| | PARLAIMINT NA hEORPA
  SEISIÚN 2022-2023Suíonna ón 12 go dtí an 15 Nollaig 2022TÉACSANNA ATÁ GLACTHA | 1 |

Clár

Leathanach

PARLAIMINT NA hEORPA
  SEISIÚN 2022-2023Suíonna ón 12 go dtí an 15 Nollaig 2022TÉACSANNA ATÁ GLACTHA

PARLAIMINT NA hEORPA

1

---

| | I   Rúin, moltaí agus tuairimí |
| --- | --- |
| | RÚIN |
| | Parlaimint na hEorpa |
| | Dé Máirt 13. Nollaig 2022 |
| 2023/C 177/01 | Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 maidir leis an dréacht-chinneadh cur chun feidhme ón gCoimisiún lena ndéantar athnuachan ar an údarú chun táirgí a chur ar an margadh ina bhfuil, arb é atá iontu, nó a tháirgtear as pónaire shoighe ghéinmhodhnaithe A5547-127 (ACS-GMØØ6-4) de bhun Rialachán (CE) Uimh. 1829/2003 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle(D084951/01 – 2022/2930(RSP)) | 2 |
| 2023/C 177/02 | Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 maidir leis an dréacht-rialachán cur chun feidhme ón gCoimisiún lena ndeonaítear údarú Aontais don fhine táirgí bithicídeacha CMIT/MIT BUNAUTHE AR THUASLAGÓIRÍ i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh 528/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (D084293/01 – 2022/2929(RSP)) | 3 |
| 2023/C 177/03 | Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 i dtreo cearta comhionanna do dhaoine faoi mhíchumais (2022/2026(INI)) | 4 |
| 2023/C 177/04 | Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 ar fhís fhadtéarmach do cheantair thuaithe an Aontais Eorpaigh – i dtreo ceantair thuaithe a bheidh níos láidre, nasctha, athléimneach agus rathúil faoi 2040 (2021/2254(INI)) | 26 |
| 2023/C 177/05 | Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 ar an bplean gníomhaíochta chun borradh a chur faoi sheirbhísí fadraoin agus trasteorann iarnróid do phaisinéirí (2022/2022(INI)) | 39 |
| 2023/C 177/06 | Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 maidir leis an deighilt dhigiteach: na difríochtaí sóisialta arna gcruthú ag digitiú (2022/2810(RSP)) | 48 |
| | Dé Céadaoin 14. Nollaig 2022 |
| 2023/C 177/07 | Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 14 Nollaig 2022 ar chur chun feidhme chomhaontú comhlachais an Aontais leis an tSeoirsia (2021/2236(INI)) | 49 |
| 2023/C 177/08 | Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 14 Nollaig 2022 ar na hionchais maidir leis an réiteach dhá stát i gcás Iosrael agus na Palaistíne (2022/2949(RSP)) | 59 |
| 2023/C 177/09 | Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 14 Nollaig 2022 maidir le cur chun feidhme an Chláir Oibre Eorpaigh Nua le haghaidh an Chultúir agus Straitéis an Aontais Eorpaigh maidir le Caidreamh Cultúrtha Idirnáisiúnta (2022/2047(INI)) | 60 |
| | Déardaoin 15. Nollaig 2022 |
| 2023/C 177/10 | Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 15 Nollaig 2022 maidir le cniogbheartaíocht rialtas na Síne ar na hagóidí síochánta ar fud Dhaon-Phoblacht na Síne(2022/2992(RSP)) | 77 |
| 2023/C 177/11 | Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 15 Nollaig 2022 maidir le cniogbheartaíocht an Ghiunta Mhíleata ar léirsithe síochánta i Sead (2022/2993(RSP)) | 78 |
| 2023/C 177/12 | Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 15 Nollaig 2022 maidir le Cás chosantóir chearta an duine Abdulhadi Al-Khawaja i mBairéin (2022/2994(RSP)) | 79 |
| 2023/C 177/13 | Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 15 Nollaig 2022 maidir le hamhras faoin éilliú ó Chatar agus an gá níos leithne atá le trédhearcacht agus cuntasacht sna hinstitiúidí Eorpacha (2022/3012(RSP)) | 80 |
| 2023/C 177/14 | Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 15 Nollaig 2022 maidir le 90 bliain tar éis Holodomor: An t-ollmharú tríd an ocras a aithint mar chinedhíothú (2022/3001(RSP)) | 81 |
| 2023/C 177/15 | Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 15 Nollaig 2022 ar Chreat Airgeadais Ilbhliantúil 2021-2027 a uas-scálú: buiséad athléimneach AE a bheidh oiriúnach do dhúshláin nua (2022/2046(INI)) | 82 |
| 2023/C 177/16 | Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 15 Nollaig 2022 maidir leis an toradh a bhí ar phléití an Choiste um Achainíocha le linn 2021 (2022/2024(INI)) | 96 |

I   Rúin, moltaí agus tuairimí

RÚIN

Parlaimint na hEorpa

Dé Máirt 13. Nollaig 2022

2023/C 177/01

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 maidir leis an dréacht-chinneadh cur chun feidhme ón gCoimisiún lena ndéantar athnuachan ar an údarú chun táirgí a chur ar an margadh ina bhfuil, arb é atá iontu, nó a tháirgtear as pónaire shoighe ghéinmhodhnaithe A5547-127 (ACS-GMØØ6-4) de bhun Rialachán (CE) Uimh. 1829/2003 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle(D084951/01 – 2022/2930(RSP))

2

2023/C 177/02

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 maidir leis an dréacht-rialachán cur chun feidhme ón gCoimisiún lena ndeonaítear údarú Aontais don fhine táirgí bithicídeacha CMIT/MIT BUNAUTHE AR THUASLAGÓIRÍ i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh 528/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (D084293/01 – 2022/2929(RSP))

3

2023/C 177/03

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 i dtreo cearta comhionanna do dhaoine faoi mhíchumais (2022/2026(INI))

4

2023/C 177/04

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 ar fhís fhadtéarmach do cheantair thuaithe an Aontais Eorpaigh – i dtreo ceantair thuaithe a bheidh níos láidre, nasctha, athléimneach agus rathúil faoi 2040 (2021/2254(INI))

26

2023/C 177/05

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 ar an bplean gníomhaíochta chun borradh a chur faoi sheirbhísí fadraoin agus trasteorann iarnróid do phaisinéirí (2022/2022(INI))

39

2023/C 177/06

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 maidir leis an deighilt dhigiteach: na difríochtaí sóisialta arna gcruthú ag digitiú (2022/2810(RSP))

48

Dé Céadaoin 14. Nollaig 2022

2023/C 177/07

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 14 Nollaig 2022 ar chur chun feidhme chomhaontú comhlachais an Aontais leis an tSeoirsia (2021/2236(INI))

49

2023/C 177/08

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 14 Nollaig 2022 ar na hionchais maidir leis an réiteach dhá stát i gcás Iosrael agus na Palaistíne (2022/2949(RSP))

59

2023/C 177/09

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 14 Nollaig 2022 maidir le cur chun feidhme an Chláir Oibre Eorpaigh Nua le haghaidh an Chultúir agus Straitéis an Aontais Eorpaigh maidir le Caidreamh Cultúrtha Idirnáisiúnta (2022/2047(INI))

60

Déardaoin 15. Nollaig 2022

2023/C 177/10

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 15 Nollaig 2022 maidir le cniogbheartaíocht rialtas na Síne ar na hagóidí síochánta ar fud Dhaon-Phoblacht na Síne(2022/2992(RSP))

77

2023/C 177/11

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 15 Nollaig 2022 maidir le cniogbheartaíocht an Ghiunta Mhíleata ar léirsithe síochánta i Sead (2022/2993(RSP))

78

2023/C 177/12

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 15 Nollaig 2022 maidir le Cás chosantóir chearta an duine Abdulhadi Al-Khawaja i mBairéin (2022/2994(RSP))

79

2023/C 177/13

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 15 Nollaig 2022 maidir le hamhras faoin éilliú ó Chatar agus an gá níos leithne atá le trédhearcacht agus cuntasacht sna hinstitiúidí Eorpacha (2022/3012(RSP))

80

2023/C 177/14

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 15 Nollaig 2022 maidir le 90 bliain tar éis Holodomor: An t-ollmharú tríd an ocras a aithint mar chinedhíothú (2022/3001(RSP))

81

2023/C 177/15

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 15 Nollaig 2022 ar Chreat Airgeadais Ilbhliantúil 2021-2027 a uas-scálú: buiséad athléimneach AE a bheidh oiriúnach do dhúshláin nua (2022/2046(INI))

82

2023/C 177/16

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 15 Nollaig 2022 maidir leis an toradh a bhí ar phléití an Choiste um Achainíocha le linn 2021 (2022/2024(INI))

96

---

| | III   Gníomhartha ullmhúcháin |
| --- | --- |
| | Parlaimint na hEorpa |
| | Dé Máirt 13. Nollaig 2022 |
| 2023/C 177/17 | Rún reachtach ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 maidir leis an togra le haghaidh cinneadh ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Treoir 2003/87/CE a mhéid a bhaineann leis an bhfógra maidir le fritháireamh i leith beart domhanda margadhbhunaithe d’oibreoirí aerárthaigh atá bunaithe san Aontas (COM(2021)0567 – C9-0323/2021 – 2021/0204(COD)) | 106 |
| 2023/C 177/18 | P9_TA(2022)0429Iompar: Rialachán (CEE) Uimh. 1108/70 ón gComhairle agus Rialachán (CE) Uimh. 851/2006 ón gCoimisiún a aisghairmRún reachtach ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 ar an togra le haghaidh rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena n-aisghairtear Rialachán (CEE) Uimh. 1108/70 ón gComhairle lena dtugtar isteach córas cuntasaíochta don chaiteachas ar bhonneagar i leith iompar d’iarnród, de bhóthar agus d’uiscebhealach intíre, agus Rialachán (CE) Uimh. 851/2006 ón gCoimisiún lena sonraítear na hítimí atá le cur san áireamh faoi na ceannteidil éagsúla i bhfoirmeacha na gcuntas a léirítear in Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (CEE) Uimh. 1108/70 ón gComhairle (COM(2022)0381 – C9-0294/2022 – 2022/0232(COD))P9_TC1-COD(2022)0232Seasamh ó Pharlaimint na hEorpa arna ghlacadh ar an gcéad léamh an 13 Nollaig 2022 chun go nglacfaí Rialachán (AE) 2023/... ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena n-aisghairtear Rialachán (CEE) Uimh. 1108/70 ón gComhairle lena dtugtar isteach córas cuntasaíochta don chaiteachas ar bhonneagar i leith iompair d’iarnród, de bhóthar agus d’uiscebhealach intíre, agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 851/2006 ón gCoimisiún lena sonraítear na hítimí atá le cur san áireamh faoi na ceannteidil éagsúla i bhfoirmeacha na gcuntas a léirítear inIarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (CEE) Uimh. 1108/70 ón gComhairle | 107 |
| 2023/C 177/19 | P9_TA(2022)0430Eitlíocht shibhialta: Treoir 89/629/CEE ón gComhairle a aisghairmRún reachtach ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 ar an togra le haghaidh cinneadh ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena n-aisghairtear Treoir 89/629/CEE ón gComhairle (COM(2022)0465 – C9-0310/2022 – 2022/0282(COD))P9_TC1-COD(2022)0282Seasamh ó Pharlaimint na hEorpa arna ghlacadh ar an gcéad léamh an 13 Nollaig 2022 chun go nglacfaí Cinneadh (AE) 2023/... ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena n-aisghairtear Treoir 89/629/CEE ón gComhairle | 108 |
| 2023/C 177/20 | Rún reachtach ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 ar an togra le haghaidh Rialachán ón gComhairle lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 389/2012 a mhéid a bhaineann le malartú na faisnéise arna coinneáil ar bun sna cláir leictreonacha a bhaineann le hoibreoirí eacnamaíocha a ghluaiseann earraí máil idir na Ballstáit chun críoch tráchtála (COM(2022)0539 – C9-0367/2022 – 2022/0331(CNS)) | 109 |
| 2023/C 177/21 | Rún reachtach ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 maidir leis an togra le haghaidh Rialachán ón gComhairle maidir le hAirteagail 93, 107 agus 108 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a chur i bhfeidhm i dtaca le catagóirí áirithe Státchabhrach in earnálacha an iompair ar iarnród, an iompair ar uiscebhealaí intíre agus an iompair ilmhódaigh (COM(2022)0327 – C9-0290/2022 – 2022/0209(NLE)) | 110 |
| | Dé Céadaoin 14. Nollaig 2022 |
| 2023/C 177/22 | Rún reachtach ó Pharlaimint na hEorpa an 14 Nollaig 2022 ar an seasamh ón gComhairle ar an gcéad léamh d’fhonn go nglacfaí rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear ionstraim chun tacaíocht a thabhairt don Úcráin le haghaidh 2023 (cúnamh macra-airgeadais +) (15727/2022 – C9-0424/2022 – 2022/0371(COD)) | 111 |
| 2023/C 177/23 | Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 14 Nollaig 2022 ar an togra le haghaidh cinneadh ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le Ciste Dlúthpháirtíochta an Aontais Eorpaigh a shlógadh chun cúnamh a thabhairt don Ghearmáin, don Bheilg, don Ísiltír, don Ostair, do Lucsamburg, don Spáinn agus don Ghréig mar thoradh ar thubaistí nádúrtha a tharla sna tíortha sin le linn 2021 (COM(2022)0665 – C9-0350/2022 – 2022/0337(BUD)) | 112 |
| 2023/C 177/24 | Leasuithe a ghlac Parlaimint na hEorpa an 14 Nollaig 2022 maidir leis an togra le haghaidh treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Treoir (AE) 2018/2001 maidir le húsáid fuinnimh ó fhoinsí in-athnuaite a chur chun cinn, Treoir 2010/31/AE maidir le feidhmíocht fuinnimh foirgneamh agus Treoir 2012/27/AE maidir le héifeachtúlacht fuinnimh (COM(2022)0222 – C9-0184/2022 – 2022/0160(COD))[Leasú 1, mura léirítear a mhalairt] | 115 |

III   Gníomhartha ullmhúcháin

Parlaimint na hEorpa

Dé Máirt 13. Nollaig 2022

2023/C 177/17

Rún reachtach ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 maidir leis an togra le haghaidh cinneadh ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Treoir 2003/87/CE a mhéid a bhaineann leis an bhfógra maidir le fritháireamh i leith beart domhanda margadhbhunaithe d’oibreoirí aerárthaigh atá bunaithe san Aontas (COM(2021)0567 – C9-0323/2021 – 2021/0204(COD))

106

2023/C 177/18

P9_TA(2022)0429Iompar: Rialachán (CEE) Uimh. 1108/70 ón gComhairle agus Rialachán (CE) Uimh. 851/2006 ón gCoimisiún a aisghairmRún reachtach ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 ar an togra le haghaidh rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena n-aisghairtear Rialachán (CEE) Uimh. 1108/70 ón gComhairle lena dtugtar isteach córas cuntasaíochta don chaiteachas ar bhonneagar i leith iompar d’iarnród, de bhóthar agus d’uiscebhealach intíre, agus Rialachán (CE) Uimh. 851/2006 ón gCoimisiún lena sonraítear na hítimí atá le cur san áireamh faoi na ceannteidil éagsúla i bhfoirmeacha na gcuntas a léirítear in Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (CEE) Uimh. 1108/70 ón gComhairle (COM(2022)0381 – C9-0294/2022 – 2022/0232(COD))P9_TC1-COD(2022)0232Seasamh ó Pharlaimint na hEorpa arna ghlacadh ar an gcéad léamh an 13 Nollaig 2022 chun go nglacfaí Rialachán (AE) 2023/... ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena n-aisghairtear Rialachán (CEE) Uimh. 1108/70 ón gComhairle lena dtugtar isteach córas cuntasaíochta don chaiteachas ar bhonneagar i leith iompair d’iarnród, de bhóthar agus d’uiscebhealach intíre, agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 851/2006 ón gCoimisiún lena sonraítear na hítimí atá le cur san áireamh faoi na ceannteidil éagsúla i bhfoirmeacha na gcuntas a léirítear inIarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (CEE) Uimh. 1108/70 ón gComhairle

107

2023/C 177/19

P9_TA(2022)0430Eitlíocht shibhialta: Treoir 89/629/CEE ón gComhairle a aisghairmRún reachtach ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 ar an togra le haghaidh cinneadh ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena n-aisghairtear Treoir 89/629/CEE ón gComhairle (COM(2022)0465 – C9-0310/2022 – 2022/0282(COD))P9_TC1-COD(2022)0282Seasamh ó Pharlaimint na hEorpa arna ghlacadh ar an gcéad léamh an 13 Nollaig 2022 chun go nglacfaí Cinneadh (AE) 2023/... ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena n-aisghairtear Treoir 89/629/CEE ón gComhairle

108

2023/C 177/20

Rún reachtach ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 ar an togra le haghaidh Rialachán ón gComhairle lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 389/2012 a mhéid a bhaineann le malartú na faisnéise arna coinneáil ar bun sna cláir leictreonacha a bhaineann le hoibreoirí eacnamaíocha a ghluaiseann earraí máil idir na Ballstáit chun críoch tráchtála (COM(2022)0539 – C9-0367/2022 – 2022/0331(CNS))

109

2023/C 177/21

Rún reachtach ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 maidir leis an togra le haghaidh Rialachán ón gComhairle maidir le hAirteagail 93, 107 agus 108 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a chur i bhfeidhm i dtaca le catagóirí áirithe Státchabhrach in earnálacha an iompair ar iarnród, an iompair ar uiscebhealaí intíre agus an iompair ilmhódaigh (COM(2022)0327 – C9-0290/2022 – 2022/0209(NLE))

110

Dé Céadaoin 14. Nollaig 2022

2023/C 177/22

Rún reachtach ó Pharlaimint na hEorpa an 14 Nollaig 2022 ar an seasamh ón gComhairle ar an gcéad léamh d’fhonn go nglacfaí rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear ionstraim chun tacaíocht a thabhairt don Úcráin le haghaidh 2023 (cúnamh macra-airgeadais +) (15727/2022 – C9-0424/2022 – 2022/0371(COD))

111

2023/C 177/23

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 14 Nollaig 2022 ar an togra le haghaidh cinneadh ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le Ciste Dlúthpháirtíochta an Aontais Eorpaigh a shlógadh chun cúnamh a thabhairt don Ghearmáin, don Bheilg, don Ísiltír, don Ostair, do Lucsamburg, don Spáinn agus don Ghréig mar thoradh ar thubaistí nádúrtha a tharla sna tíortha sin le linn 2021 (COM(2022)0665 – C9-0350/2022 – 2022/0337(BUD))

112

2023/C 177/24

Leasuithe a ghlac Parlaimint na hEorpa an 14 Nollaig 2022 maidir leis an togra le haghaidh treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Treoir (AE) 2018/2001 maidir le húsáid fuinnimh ó fhoinsí in-athnuaite a chur chun cinn, Treoir 2010/31/AE maidir le feidhmíocht fuinnimh foirgneamh agus Treoir 2012/27/AE maidir le héifeachtúlacht fuinnimh (COM(2022)0222 – C9-0184/2022 – 2022/0160(COD))[Leasú 1, mura léirítear a mhalairt]

115

---

| GA | |
| --- | --- |

GA

---

17.5.2023

| 17.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 177/1 |
| --- | --- | --- | --- |

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 177/1

---

PARLAIMINT NA hEORPA

SEISIÚN 2022-2023

Suíonna ón 12 go dtí an 15 Nollaig 2022

TÉACSANNA ATÁ GLACTHA

---

I Rúin, moltaí agus tuairimí

RÚIN

Parlaimint na hEorpa

Dé Máirt 13. Nollaig 2022

| 17.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 177/2 |
| --- | --- | --- | --- |

17.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 177/2

---

P9_TA(2022)0433

Pónaire shoighe ghéinmhodhnaithe A5547-127 (ACS-GMØØ6-4)

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 maidir leis an dréacht-chinneadh cur chun feidhme ón gCoimisiún lena ndéantar athnuachan ar an údarú chun táirgí a chur ar an margadh ina bhfuil, arb é atá iontu, nó a tháirgtear as pónaire shoighe ghéinmhodhnaithe A5547-127 (ACS-GMØØ6-4) de bhun Rialachán (CE) Uimh. 1829/2003 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle(D084951/01 – 2022/2930(RSP))

(2023/C 177/01)

Níl an téacs seo ar fáil as Gaeilge faoi láthair

---

| 17.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 177/3 |
| --- | --- | --- | --- |

17.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 177/3

---

P9_TA(2022)0434

Fine táirgí bithicídeacha “CMIT/MIT BUNAUTHE AR THUASLAGÓIRÍ”

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 maidir leis an dréacht-rialachán cur chun feidhme ón gCoimisiún lena ndeonaítear údarú Aontais don fhine táirgí bithicídeacha “CMIT/MIT BUNAUTHE AR THUASLAGÓIRÍ” i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh 528/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (D084293/01 – 2022/2929(RSP))

(2023/C 177/02)

Níl an téacs seo ar fáil as Gaeilge faoi láthair

---

| 17.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 177/4 |
| --- | --- | --- | --- |

17.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 177/4

---

P9_TA(2022)0435

I dtreo cearta comhionanna do dhaoine faoi mhíchumais

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 i dtreo cearta comhionanna do dhaoine faoi mhíchumais (2022/2026(INI))

(2023/C 177/03)

Tá Parlaimint na hEorpa,

| — | ag féachaint d’Airteagail 2 agus 3(3) den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE) agus d’Airteagail 2, 9, 10, 19, 48, 67(4), 153, 165, 168, 174 agus 216(2) den Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE), |
| --- | --- |

—

ag féachaint d’Airteagail 2 agus 3(3) den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE) agus d’Airteagail 2, 9, 10, 19, 48, 67(4), 153, 165, 168, 174 agus 216(2) den Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE),

| — | ag féachaint do Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (an “Chairt”), go háirithe Airteagail 3, 6, 14, 15, 20, 21, 23, 24, 25, 26, 34, 35, 40, 41 agus 47 di, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (an “Chairt”), go háirithe Airteagail 3, 6, 14, 15, 20, 21, 23, 24, 25, 26, 34, 35, 40, 41 agus 47 di,

| — | ag féachaint do Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta, go háirithe prionsabail 1, de maidir le hoideachas, oiliúint agus foghlaim ar feadh an tsaoil, 2 de maidir le comhionannas inscne, 3 de maidir le comhionannas deiseanna, 4 de maidir le tacaíocht ghníomhach don fhostaíocht, 5 de maidir le fostaíocht shlán agus inoiriúnaithe, 6 de maidir le pá, 10 de maidir le timpeallacht oibre shláintiúil shábháilte dhea-oiriúnaithe agus cosaint sonraí, 11 de maidir le cúram leanaí agus tacaíocht do leanaí, 14 de maidir le hioncam íosta agus 17 de maidir le daoine faoi mhíchumais a chuimsiú, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta, go háirithe prionsabail 1, de maidir le hoideachas, oiliúint agus foghlaim ar feadh an tsaoil, 2 de maidir le comhionannas inscne, 3 de maidir le comhionannas deiseanna, 4 de maidir le tacaíocht ghníomhach don fhostaíocht, 5 de maidir le fostaíocht shlán agus inoiriúnaithe, 6 de maidir le pá, 10 de maidir le timpeallacht oibre shláintiúil shábháilte dhea-oiriúnaithe agus cosaint sonraí, 11 de maidir le cúram leanaí agus tacaíocht do leanaí, 14 de maidir le hioncam íosta agus 17 de maidir le daoine faoi mhíchumais a chuimsiú,

| — | ag féachaint do Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas (CRPD), agus do theacht i bhfeidhm an Choinbhinsiúin an 21 Eanáir 2011, i gcomhréir le Cinneadh 2010/48/CE ón gComhairle an 26 Samhain 2009 maidir le tabhairt i gcrích, ag an gComhphobal Eorpach, Choinbhinsiúin na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine atá faoi Mhíchumas (1), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas (CRPD), agus do theacht i bhfeidhm an Choinbhinsiúin an 21 Eanáir 2011, i gcomhréir le Cinneadh 2010/48/CE ón gComhairle an 26 Samhain 2009 maidir le tabhairt i gcrích, ag an gComhphobal Eorpach, Choinbhinsiúin na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine atá faoi Mhíchumas (1),

| — | ag féachaint do na Barúlacha Ginearálta maidir le CRPD mar an treoir údarásach maidir lena chur chun feidhme, go háirithe Barúlacha Ginearálta Uimh. 2 an 22 Bealtaine 2014 maidir le hinrochtaineacht, Uimh. 3 an 25 Samhain 2016 maidir le mná agus cailíní faoi mhíchumais, Uimh. 4 an 25 Samhain 2016 maidir leis an gceart chun oideachais chuimsithigh, Uimh. 5 an 27 Deireadh Fómhair 2017 maidir le maireachtáil go neamhspleách agus a bheith rannpháirteach sa phobal, Uimh. 6 an 26 Aibreán 2018 maidir le comhionannas agus neamh-idirdhealú, agus Uimh. 7 an 9 Samhain 2018 maidir le rannpháirtíocht daoine faoi mhíchumais, lena n-áirítear leanaí faoi mhíchumais, trína n-eagraíochtaí ionadaíocha, i gcur chun feidhme an Choinbhinsiúin agus faireachán a dhéanamh air, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do na Barúlacha Ginearálta maidir le CRPD mar an treoir údarásach maidir lena chur chun feidhme, go háirithe Barúlacha Ginearálta Uimh. 2 an 22 Bealtaine 2014 maidir le hinrochtaineacht, Uimh. 3 an 25 Samhain 2016 maidir le mná agus cailíní faoi mhíchumais, Uimh. 4 an 25 Samhain 2016 maidir leis an gceart chun oideachais chuimsithigh, Uimh. 5 an 27 Deireadh Fómhair 2017 maidir le maireachtáil go neamhspleách agus a bheith rannpháirteach sa phobal, Uimh. 6 an 26 Aibreán 2018 maidir le comhionannas agus neamh-idirdhealú, agus Uimh. 7 an 9 Samhain 2018 maidir le rannpháirtíocht daoine faoi mhíchumais, lena n-áirítear leanaí faoi mhíchumais, trína n-eagraíochtaí ionadaíocha, i gcur chun feidhme an Choinbhinsiúin agus faireachán a dhéanamh air,

| — | ag féachaint don Chód Iompair idir an Chomhairle, na Ballstáit agus an Coimisiún lena leagtar amach socruithe inmheánacha maidir le cur chun feidhme Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas ag an Aontas Eorpach agus ionadaíocht an Aontais Eorpaigh ina leith (2), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don Chód Iompair idir an Chomhairle, na Ballstáit agus an Coimisiún lena leagtar amach socruithe inmheánacha maidir le cur chun feidhme Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas ag an Aontas Eorpach agus ionadaíocht an Aontais Eorpaigh ina leith (2),

| — | ag féachaint do bharúlacha deiridh Choiste na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas (Coiste CRPD) an 2 Deireadh Fómhair 2015 maidir le tuarascáil tosaigh an Aontais Eorpaigh, agus do liosta na saincheisteanna a thíolaic Coiste CRPD an 20 Aibreán 2022, roimh thíolacadh an dara agus an tríú tuarascáil thréimhsiúil de chuid an Aontais Eorpaigh, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do bharúlacha deiridh Choiste na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas (Coiste CRPD) an 2 Deireadh Fómhair 2015 maidir le tuarascáil tosaigh an Aontais Eorpaigh, agus do liosta na saincheisteanna a thíolaic Coiste CRPD an 20 Aibreán 2022, roimh thíolacadh an dara agus an tríú tuarascáil thréimhsiúil de chuid an Aontais Eorpaigh,

| — | ag féachaint do Dhearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Dhearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine,

| — | ag féachaint don Choinbhinsiún Eorpach chun Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha a Chosaint (an Coinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don Choinbhinsiún Eorpach chun Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha a Chosaint (an Coinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine),

| — | ag féachaint do Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir le Gach Cineál Idirdhealaithe in Aghaidh na mBan a Dhíothú (CEDAW), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir le Gach Cineál Idirdhealaithe in Aghaidh na mBan a Dhíothú (CEDAW),

| — | ag féachaint do Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe um Chearta an Linbh, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe um Chearta an Linbh,

| — | ag féachaint do spriocanna Chlár Oibre 2030 na Náisiún Aontaithe don Fhorbairt Inbhuanaithe agus na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe a ghabhann leis, go háirithe na tagairtí sainráite do mhíchumais a áirítear i spriocanna 1 agus 2 maidir le deireadh a chur leis an mbochtaineacht agus leis an ocras, 3 maidir leis an tsláinte, 4 maidir le hoideachas, 8 maidir le fás agus fostaíocht, 10 maidir le neamhionannas a laghdú, 11 maidir le hinrochtaineacht lonnaíochtaí don duine agus 17 maidir le bailiú sonraí, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do spriocanna Chlár Oibre 2030 na Náisiún Aontaithe don Fhorbairt Inbhuanaithe agus na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe a ghabhann leis, go háirithe na tagairtí sainráite do mhíchumais a áirítear i spriocanna 1 agus 2 maidir le deireadh a chur leis an mbochtaineacht agus leis an ocras, 3 maidir leis an tsláinte, 4 maidir le hoideachas, 8 maidir le fás agus fostaíocht, 10 maidir le neamhionannas a laghdú, 11 maidir le hinrochtaineacht lonnaíochtaí don duine agus 17 maidir le bailiú sonraí,

| — | ag féachaint do na tuarascálacha ó Mhná na Náisiún Aontaithe maidir le mná agus cailíní faoi mhíchumais, go háirithe, a dtuarascáil an 1 Iúil 2021 dar teideal COVID-19, gender, and disability checklist [COVID-19, inscne, agus seicliosta míchumais:] preventing and addressing gender-based violence against women, girls, and gender non-conforming persons with disabilities during the COVID-19 pandemic [foréigean inscnebhunaithe in aghaidh na mban, na gcailíní agus daoine atá neamh-chomhréireach ó thaobh inscne de a chosc agus aghaidh a thabhairt air le linn phaindéim COVID-19] (3), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do na tuarascálacha ó Mhná na Náisiún Aontaithe maidir le mná agus cailíní faoi mhíchumais, go háirithe, a dtuarascáil an 1 Iúil 2021 dar teideal COVID-19, gender, and disability checklist [COVID-19, inscne, agus seicliosta míchumais:] preventing and addressing gender-based violence against women, girls, and gender non-conforming persons with disabilities during the COVID-19 pandemic [foréigean inscnebhunaithe in aghaidh na mban, na gcailíní agus daoine atá neamh-chomhréireach ó thaobh inscne de a chosc agus aghaidh a thabhairt air le linn phaindéim COVID-19] (3),

| — | ag féachaint do Choinbhinsiún Chomhairle na hEorpa chun foréigean in aghaidh na mban agus foréigean teaghlaigh a chosc agus a chomhrac (Coinbhinsiún Iostanbúl), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Choinbhinsiún Chomhairle na hEorpa chun foréigean in aghaidh na mban agus foréigean teaghlaigh a chosc agus a chomhrac (Coinbhinsiún Iostanbúl),

| — | ag féachaint d’fhiosrúchán straitéiseach an Ombudsman Eorpaigh maidir leis an gcaoi a n-áirithíonn an Coimisiún gur féidir le daoine atá faoi mhíchumais rochtain a fháil ar a chuid suíomhanna gréasáin, |
| --- | --- |

—

ag féachaint d’fhiosrúchán straitéiseach an Ombudsman Eorpaigh maidir leis an gcaoi a n-áirithíonn an Coimisiún gur féidir le daoine atá faoi mhíchumais rochtain a fháil ar a chuid suíomhanna gréasáin,

| — | ag féachaint don bheart ón gComhairle lena mbunaítear creat athbhreithnithe ar leibhéal an Aontais a cheanglaítear le hAirteagal 33(2) de CRPD, |
| --- | --- |

—

ag féachaint don bheart ón gComhairle lena mbunaítear creat athbhreithnithe ar leibhéal an Aontais a cheanglaítear le hAirteagal 33(2) de CRPD,

| — | ag féachaint do thuarascáil ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa an 20 Márta 2019 dar teideal Real rights of persons with disabilities to vote in European Parliament elections [Fíorchearta daoine faoi mhíchumais chun vótáil i dtoghcháin Pharlaimint na hEorpa] (4), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do thuarascáil ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa an 20 Márta 2019 dar teideal Real rights of persons with disabilities to vote in European Parliament elections [Fíorchearta daoine faoi mhíchumais chun vótáil i dtoghcháin Pharlaimint na hEorpa] (4),

| — | ag féachaint d’fhiosrúchán straitéiseach an Ombudsman Eorpaigh maidir leis an mbealach a ndéanann an Coimisiún faireachán ar chistí an Aontais a úsáidtear chun cearta daoine faoi mhíchumais agus daoine scothaosta atá ag maireachtáil go neamhspleách a chur chun cinn, |
| --- | --- |

—

ag féachaint d’fhiosrúchán straitéiseach an Ombudsman Eorpaigh maidir leis an mbealach a ndéanann an Coimisiún faireachán ar chistí an Aontais a úsáidtear chun cearta daoine faoi mhíchumais agus daoine scothaosta atá ag maireachtáil go neamhspleách a chur chun cinn,

| — | ag féachaint do Thuarascáil um Chearta Bunúsacha 2021 agus do thuarascáil le haghaidh 2022 ó Ghníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Thuarascáil um Chearta Bunúsacha 2021 agus do thuarascáil le haghaidh 2022 ó Ghníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha,

| — | ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa an 11 Nollaig 2019 dar teideal Shaping the EU agenda for disability rights 2020-2030 [Clár Oibre an Aontais Eorpaigh um Chearta Daoine faoi Mhíchumais 2020-2030 a Mhúnlú] (5), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa an 11 Nollaig 2019 dar teideal Shaping the EU agenda for disability rights 2020-2030 [Clár Oibre an Aontais Eorpaigh um Chearta Daoine faoi Mhíchumais 2020-2030 a Mhúnlú] (5),

| — | ag féachaint d’Innéacs Comhionannais Inscne 2021 ón Institiúid Eorpach um Chomhionannas Inscne, |
| --- | --- |

—

ag féachaint d’Innéacs Comhionannais Inscne 2021 ón Institiúid Eorpach um Chomhionannas Inscne,

| — | ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1371/2007 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Deireadh Fómhair 2007 maidir le cearta agus oibleagáidí paisinéirí iarnróid (6), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1371/2007 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Deireadh Fómhair 2007 maidir le cearta agus oibleagáidí paisinéirí iarnróid (6),

| — | ag féachaint do Rialachán (AE) 2021/818 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Bealtaine 2021 lena mbunaítear Clár Eoraip na Cruthaitheachta (2021 go 2027) agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE) Uimh. 1295/2013 (7), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Rialachán (AE) 2021/818 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Bealtaine 2021 lena mbunaítear Clár Eoraip na Cruthaitheachta (2021 go 2027) agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE) Uimh. 1295/2013 (7),

| — | ag féachaint do Threoir 2012/29/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Deireadh Fómhair 2012 lena mbunaítear íoschaighdeáin maidir le cearta, tacaíocht agus cosaint íospartaigh na coireachta, agus lena n-ionadaítear Cinneadh Réime 2001/220/CGB ón gComhairle (8), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Threoir 2012/29/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Deireadh Fómhair 2012 lena mbunaítear íoschaighdeáin maidir le cearta, tacaíocht agus cosaint íospartaigh na coireachta, agus lena n-ionadaítear Cinneadh Réime 2001/220/CGB ón gComhairle (8),

| — | ag féachaint do Threoir (AE) 2016/2102 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Deireadh Fómhair 2016 maidir le hinrochtaineacht suíomhanna gréasáin agus feidhmchláir mhóibíleacha de chuid comhlachtaí san earnáil phoiblí (9), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Threoir (AE) 2016/2102 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Deireadh Fómhair 2016 maidir le hinrochtaineacht suíomhanna gréasáin agus feidhmchláir mhóibíleacha de chuid comhlachtaí san earnáil phoiblí (9),

| — | ag féachaint do Threoir (AE) 2018/1808 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Samhain 2018 lena leasaítear Treoir 2010/13/AE maidir le comhordú forálacha áirithe arna leagan síos le dlí, rialachán nó gníomh riaracháin i mBallstáit i dtaobh seirbhísí meán closamhairc a sholáthar (An Treoir maidir le Seirbhísí Meán Closamhairc) i bhfianaise athruithe ar an margadh (10), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Threoir (AE) 2018/1808 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Samhain 2018 lena leasaítear Treoir 2010/13/AE maidir le comhordú forálacha áirithe arna leagan síos le dlí, rialachán nó gníomh riaracháin i mBallstáit i dtaobh seirbhísí meán closamhairc a sholáthar (An Treoir maidir le Seirbhísí Meán Closamhairc) i bhfianaise athruithe ar an margadh (10),

| — | ag féachaint do Threoir (AE) 2018/1972 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2018 lena mbunaítear an Cód um Chumarsáid Leictreonach Eorpach (11), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Threoir (AE) 2018/1972 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2018 lena mbunaítear an Cód um Chumarsáid Leictreonach Eorpach (11),

| — | ag féachaint do Threoir (AE) 2019/882 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Aibreán 2019 i ndáil leis na ceanglais inrochtaineachta le haghaidh táirgí agus seirbhísí (12), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Threoir (AE) 2019/882 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Aibreán 2019 i ndáil leis na ceanglais inrochtaineachta le haghaidh táirgí agus seirbhísí (12),

| — | ag féachaint do Threoir (AE) 2019/1158 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Meitheamh 2019 maidir le cothromaíocht oibre is saoil do thuismitheoirí agus do chúramóirí (13), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Threoir (AE) 2019/1158 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Meitheamh 2019 maidir le cothromaíocht oibre is saoil do thuismitheoirí agus do chúramóirí (13),

| — | ag féachaint do Threoir 2000/78/CE ón gComhairle an 27 Samhain 2000 lena mbunaítear creat ginearálta le haghaidh na córa comhionainne san fhostaíocht agus sa tslí bheatha (14), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Threoir 2000/78/CE ón gComhairle an 27 Samhain 2000 lena mbunaítear creat ginearálta le haghaidh na córa comhionainne san fhostaíocht agus sa tslí bheatha (14),

| — | ag féachaint do Mholadh (AE) 2019/786 ón gCoimisiún an 8 Bealtaine 2019 maidir le hathchóiriú foirgneamh (15), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Mholadh (AE) 2019/786 ón gCoimisiún an 8 Bealtaine 2019 maidir le hathchóiriú foirgneamh (15),

| — | ag féachaint do dhoiciméad inmheánach oibre de chuid an Choimisiúin an 2 Nollaig 2020 dar teideal Digitalisation of justice in the European Union – A toolbox of opportunities (SWD(2020)0540) [Digiteáil an cheartais san Aontas Eorpach – Bosca uirlisí de dheiseanna], |
| --- | --- |

—

ag féachaint do dhoiciméad inmheánach oibre de chuid an Choimisiúin an 2 Nollaig 2020 dar teideal Digitalisation of justice in the European Union – A toolbox of opportunities (SWD(2020)0540) [Digiteáil an cheartais san Aontas Eorpach – Bosca uirlisí de dheiseanna],

| — | ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 7 Deireadh Fómhair 2020 dar teideal A Union of Equality: Gender Equality: EU Roma strategic framework on equality, inclusion and participation (COM(2020)0620) [Aontas an Chomhionannais: Creat straitéiseach an Aontais Eorpaigh maidir le comhionannas, cuimsiú agus rannpháirtíocht na Romach], |
| --- | --- |

—

ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 7 Deireadh Fómhair 2020 dar teideal A Union of Equality: Gender Equality: EU Roma strategic framework on equality, inclusion and participation (COM(2020)0620) [Aontas an Chomhionannais: Creat straitéiseach an Aontais Eorpaigh maidir le comhionannas, cuimsiú agus rannpháirtíocht na Romach],

| — | ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 12 Samhain 2020 dar teideal Union of Equality: LGBTIQ Equality Strategy 2020-2025 (COM(2020)0698) [Aontas an Chomhionannais: Straitéis Chomhionannais LADTIA 2020-2025], |
| --- | --- |

—

ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 12 Samhain 2020 dar teideal Union of Equality: LGBTIQ Equality Strategy 2020-2025 (COM(2020)0698) [Aontas an Chomhionannais: Straitéis Chomhionannais LADTIA 2020-2025],

| — | ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 3 Márta 2021 dar teideal Union of Equality: Strategy for the Rights of Persons with Disabilities 2021-2030 (COM(2021)0101) [Aontas an Chomhionannais: Straitéis maidir le Cearta Daoine faoi Mhíchumas 2021-2030], go háirithe na sé thionscnamh suaitheanta de, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 3 Márta 2021 dar teideal Union of Equality: Strategy for the Rights of Persons with Disabilities 2021-2030 (COM(2021)0101) [Aontas an Chomhionannais: Straitéis maidir le Cearta Daoine faoi Mhíchumas 2021-2030], go háirithe na sé thionscnamh suaitheanta de,

| — | ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 19 Bealtaine 2022 maidir le Scórchlár Ceartais an Aontais 2022 (COM(2022)0234), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 19 Bealtaine 2022 maidir le Scórchlár Ceartais an Aontais 2022 (COM(2022)0234),

| — | ag féachaint don leagan athbhreithnithe de Chairt Shóisialta na hEorpa, go háirithe Airteagal 15 de maidir leis an gceart atá ag daoine faoi mhíchumais chun neamhspleáchais, chun lánpháirtíochta sóisialta agus chun rannpháirtíochta i saol an phobail, |
| --- | --- |

—

ag féachaint don leagan athbhreithnithe de Chairt Shóisialta na hEorpa, go háirithe Airteagal 15 de maidir leis an gceart atá ag daoine faoi mhíchumais chun neamhspleáchais, chun lánpháirtíochta sóisialta agus chun rannpháirtíochta i saol an phobail,

| — | ag féachaint do thogra ón gCoimisiún le haghaidh treoir ón gComhairle maidir le prionsabal na córa comhionainne a chur chun feidhme idir daoine gan beann ar reiligiún nó creideamh, míchumas, aois nó claonadh gnéis (COM(2008)0426) agus don seasamh ó Pharlaimint na hEorpa an 2 Aibreán 2009 ina leith (16), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do thogra ón gCoimisiún le haghaidh treoir ón gComhairle maidir le prionsabal na córa comhionainne a chur chun feidhme idir daoine gan beann ar reiligiún nó creideamh, míchumas, aois nó claonadh gnéis (COM(2008)0426) agus don seasamh ó Pharlaimint na hEorpa an 2 Aibreán 2009 ina leith (16),

| — | ag féachaint do Mholadh ón gComhairle an 4 Meitheamh 1998 maidir le cárta páirceála do dhaoine faoi mhíchumais (17), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Mholadh ón gComhairle an 4 Meitheamh 1998 maidir le cárta páirceála do dhaoine faoi mhíchumais (17),

| — | ag féachaint do Mholadh (AE) 2021/1004 ón gComhairle an 14 Meitheamh 2021 lena mbunaítear Ráthaíocht Eorpach do Leanaí (18), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Mholadh (AE) 2021/1004 ón gComhairle an 14 Meitheamh 2021 lena mbunaítear Ráthaíocht Eorpach do Leanaí (18),

| — | ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle an 5 Nollaig 2019 maidir le margaí saothair uilechuimsitheacha: An fhostaíocht a fheabhsú do dhaoine atá i staid leochaileach sa mhargadh saothair (19), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle an 5 Nollaig 2019 maidir le margaí saothair uilechuimsitheacha: An fhostaíocht a fheabhsú do dhaoine atá i staid leochaileach sa mhargadh saothair (19),

| — | ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 9 Nollaig 2021 dar teideal Building an economy that works for people: an action plan for the social economy (SWD(2021)0373) [Geilleagar a thógáil a oibríonn do dhaoine: plean gníomhaíochta don gheilleagar sóisialta], |
| --- | --- |

—

ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 9 Nollaig 2021 dar teideal Building an economy that works for people: an action plan for the social economy (SWD(2021)0373) [Geilleagar a thógáil a oibríonn do dhaoine: plean gníomhaíochta don gheilleagar sóisialta],

| — | ag féachaint do rún uaithi an 23 Meitheamh 2022 maidir le cur chun feidhme bearta cuimsithe laistigh de chlár Erasmus+ 2014-2020 (20), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 23 Meitheamh 2022 maidir le cur chun feidhme bearta cuimsithe laistigh de chlár Erasmus+ 2014-2020 (20),

| — | ag féachaint dá seasamh an 3 Bealtaine 2022 ar an togra le haghaidh Rialachán ón gComhairle maidir le toghadh Fheisirí de Pharlaimint na hEorpa trí vótáil chomhchoiteann dhíreach, lena n-aisghairtear Cinneadh 76/787/CEGC, CEE, Euratom ón gComhairle agus an Ionstraim maidir le toghadh Fheisirí de Pharlaimint na hEorpa trí vótáil chomhchoiteann dhíreach (21), |
| --- | --- |

—

ag féachaint dá seasamh an 3 Bealtaine 2022 ar an togra le haghaidh Rialachán ón gComhairle maidir le toghadh Fheisirí de Pharlaimint na hEorpa trí vótáil chomhchoiteann dhíreach, lena n-aisghairtear Cinneadh 76/787/CEGC, CEE, Euratom ón gComhairle agus an Ionstraim maidir le toghadh Fheisirí de Pharlaimint na hEorpa trí vótáil chomhchoiteann dhíreach (21),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 7 Aibreán 2022 maidir le cosaint an Aontais Eorpaigh do leanaí agus do dhaoine óga atá ag teitheadh ón gcogadh san Úcráin (22), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 7 Aibreán 2022 maidir le cosaint an Aontais Eorpaigh do leanaí agus do dhaoine óga atá ag teitheadh ón gcogadh san Úcráin (22),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 19 Bealtaine 2022 dar teideal “Na hiarmhairtí sóisialta agus eacnamaíocha atá ag cogadh na Rúise san Úcráin don Aontas – ag treisiú inniúlacht ghníomhaíochta an Aontais” (23), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 19 Bealtaine 2022 dar teideal “Na hiarmhairtí sóisialta agus eacnamaíocha atá ag cogadh na Rúise san Úcráin don Aontas – ag treisiú inniúlacht ghníomhaíochta an Aontais” (23),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 24 Meitheamh 2021 ar staid na sláinte agus na gceart gnéis agus atáirgthe san Aontas, faoi chuimsiú shláinte na mban (24), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 24 Meitheamh 2021 ar staid na sláinte agus na gceart gnéis agus atáirgthe san Aontas, faoi chuimsiú shláinte na mban (24),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 14 Nollaig 2021 maille le moltaí don Choimisiún maidir leis an bhforéigean inscnebhunaithe a chomhrac: cibearfhoréigean (25), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 14 Nollaig 2021 maille le moltaí don Choimisiún maidir leis an bhforéigean inscnebhunaithe a chomhrac: cibearfhoréigean (25),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 20 Deireadh Fómhair 2021 maidir le staid na n-ealaíontóirí agus an téarnamh cultúrtha san Aontas (26), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 20 Deireadh Fómhair 2021 maidir le staid na n-ealaíontóirí agus an téarnamh cultúrtha san Aontas (26),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 7 Deireadh Fómhair 2021 maidir le daoine faoi mhíchumais a chosaint trí achainíocha: na ceachtanna a foghlaimíodh (27), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 7 Deireadh Fómhair 2021 maidir le daoine faoi mhíchumais a chosaint trí achainíocha: na ceachtanna a foghlaimíodh (27),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 29 Aibreán 2021 maidir leis an Ráthaíocht Eorpach do Leanaí (28), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 29 Aibreán 2021 maidir leis an Ráthaíocht Eorpach do Leanaí (28),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 10 Márta 2021 maidir le cur chun feidhme Threoir 2000/78/CE ón gComhairle lena mbunaítear creat ginearálta le haghaidh na córa comhionainne san fhostaíocht agus sa tslí bheatha i bhfianaise CRPD (29), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 10 Márta 2021 maidir le cur chun feidhme Threoir 2000/78/CE ón gComhairle lena mbunaítear creat ginearálta le haghaidh na córa comhionainne san fhostaíocht agus sa tslí bheatha i bhfianaise CRPD (29),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 8 Iúil 2020 maidir le cearta daoine faoi mhíchumais intleachta agus a dteaghlaigh le linn ghéarchéim COVID-19 (30), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 8 Iúil 2020 maidir le cearta daoine faoi mhíchumais intleachta agus a dteaghlaigh le linn ghéarchéim COVID-19 (30),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 17 Aibreán 2020 maidir le gníomhaíocht chomhordaithe an Aontais chun paindéim COVID-19 agus a hiarmhairtí a chomhrac (31), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 17 Aibreán 2020 maidir le gníomhaíocht chomhordaithe an Aontais chun paindéim COVID-19 agus a hiarmhairtí a chomhrac (31),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 18 Meitheamh 2020 maidir leis an Straitéis Eorpach um Míchumas i ndiaidh-2020 (32), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 18 Meitheamh 2020 maidir leis an Straitéis Eorpach um Míchumas i ndiaidh-2020 (32),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 5 Deireadh Fómhair 2017 maidir le córais agus dálaí príosún (33), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 5 Deireadh Fómhair 2017 maidir le córais agus dálaí príosún (33),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 29 Samhain 2018 maidir le staid na mban faoi mhíchumais (34), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 29 Samhain 2018 maidir le staid na mban faoi mhíchumais (34),

| — | ag féachaint don staidéar uaithi dar teideal European Structural and Investment Funds and People with Disabilities in the European Union [Cistí Struchtúracha agus Infheistíochta na hEorpa agus Daoine atá faoi Mhíchumais san Aontas Eorpach], a d’fhoilsigh an Ard-Stiúrthóireacht um Beartais Inmheánacha an 3 Samhain 2016 (35), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don staidéar uaithi dar teideal European Structural and Investment Funds and People with Disabilities in the European Union [Cistí Struchtúracha agus Infheistíochta na hEorpa agus Daoine atá faoi Mhíchumais san Aontas Eorpach], a d’fhoilsigh an Ard-Stiúrthóireacht um Beartais Inmheánacha an 3 Samhain 2016 (35),

| — | ag féachaint don staidéar uaithi dar teideal Inclusive education for learners with disabilities [Oideachas cuimsitheach d’fhoghlaimeoirí faoi mhíchumas], a d’fhoilsigh an Ard-Stiúrthóireacht um Beartais Inmheánacha, an 15 Meán Fómhair 2017 (36), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don staidéar uaithi dar teideal Inclusive education for learners with disabilities [Oideachas cuimsitheach d’fhoghlaimeoirí faoi mhíchumas], a d’fhoilsigh an Ard-Stiúrthóireacht um Beartais Inmheánacha, an 15 Meán Fómhair 2017 (36),

| — | ag féachaint don staidéar uaithi dar teideal The protection role of the Committee on Petitions in the context of the implementation of the UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities [Ról cosanta an Choiste um Achainíocha i gcomhthéacs chur chun feidhme Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas], a d’fhoilsigh an Ard-Stiúrthóireacht um Beartais Inmheánacha an 9 Deireadh Fómhair 2015 (37) agus na nuashonruithe a rinneadh air ó 2016, 2017 agus 2018, |
| --- | --- |

—

ag féachaint don staidéar uaithi dar teideal The protection role of the Committee on Petitions in the context of the implementation of the UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities [Ról cosanta an Choiste um Achainíocha i gcomhthéacs chur chun feidhme Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas], a d’fhoilsigh an Ard-Stiúrthóireacht um Beartais Inmheánacha an 9 Deireadh Fómhair 2015 (37) agus na nuashonruithe a rinneadh air ó 2016, 2017 agus 2018,

| — | ag féachaint don ghrinnanailís uaithi dar teideal The European Accessibility Act [an Ionstraim Eorpach Inrochtaineachta], a d’fhoilsigh an Ard-Stiúrthóireacht um Beartais Inmheánacha an 15 Lúnasa 2016 (38), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don ghrinnanailís uaithi dar teideal The European Accessibility Act [an Ionstraim Eorpach Inrochtaineachta], a d’fhoilsigh an Ard-Stiúrthóireacht um Beartais Inmheánacha an 15 Lúnasa 2016 (38),

| — | ag féachaint don staidéar uaithi dar teideal Transport and tourism for persons with disabilities and persons with reduced mobility [Iompar agus turasóireacht do dhaoine atá faoi mhíchumais agus do dhaoine a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe], a d’fhoilsigh an Ard-Stiúrthóireacht um Beartais Inmheánacha an 8 Bealtaine 2018 (39), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don staidéar uaithi dar teideal Transport and tourism for persons with disabilities and persons with reduced mobility [Iompar agus turasóireacht do dhaoine atá faoi mhíchumais agus do dhaoine a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe], a d’fhoilsigh an Ard-Stiúrthóireacht um Beartais Inmheánacha an 8 Bealtaine 2018 (39),

| — | ag féachaint don staidéar uaithi dar teideal The Post-2020 European Disability Strategy [An Straitéis Eorpach um Míchumas i ndiaidh 2020], a d’fhoilsigh an Ard-Stiúrthóireacht um Beartais Inmheánacha an 15 Iúil 2020 (40), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don staidéar uaithi dar teideal The Post-2020 European Disability Strategy [An Straitéis Eorpach um Míchumas i ndiaidh 2020], a d’fhoilsigh an Ard-Stiúrthóireacht um Beartais Inmheánacha an 15 Iúil 2020 (40),

| — | ag féachaint do staidéar uaithi dar teideal The implementation of the 2015 Concluding Observations of the CRPD Committee by the EU [Cur chun feidhme Bharúlacha Deiridh 2015 ó Choiste CRPD ag an Aontas] a d’fhoilsigh an Ard-Stiúrthóireacht um Beartais Inmheánacha an 2 Nollaig 2021 (41), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do staidéar uaithi dar teideal The implementation of the 2015 Concluding Observations of the CRPD Committee by the EU [Cur chun feidhme Bharúlacha Deiridh 2015 ó Choiste CRPD ag an Aontas] a d’fhoilsigh an Ard-Stiúrthóireacht um Beartais Inmheánacha an 2 Nollaig 2021 (41),

| — | ag féachaint don mhisean a rinne toscaireacht ad hoc Pharlaimint na hEorpa chuig an 15ú Comhdháil de chuid na Stát is Páirtithe sa Choinbhinsiún ar Chearta Daoine faoi Mhíchumais (COSP) idir an 14 agus an 16 Meitheamh 2022 i Nua-Eabhrac thar ceann an Choiste um Fhostaíocht agus um Ghnóthaí Sóisialta, an Choiste um Shaoirsí Sibhialta, um Cheartas agus um Ghnóthaí Baile agus an Choiste um Achainíocha, |
| --- | --- |

—

ag féachaint don mhisean a rinne toscaireacht ad hoc Pharlaimint na hEorpa chuig an 15ú Comhdháil de chuid na Stát is Páirtithe sa Choinbhinsiún ar Chearta Daoine faoi Mhíchumais (COSP) idir an 14 agus an 16 Meitheamh 2022 i Nua-Eabhrac thar ceann an Choiste um Fhostaíocht agus um Ghnóthaí Sóisialta, an Choiste um Shaoirsí Sibhialta, um Cheartas agus um Ghnóthaí Baile agus an Choiste um Achainíocha,

| — | ag féachaint do Thuarascáil Speisialta 10/2021 ó Chúirt Iniúchóirí na hEorpa an 26 Bealtaine 2021 dar teideal Gender mainstreaming in the EU budget: time to turn words into action [Príomhshruthú inscne i mbuiséad an Aontais: tá sé in am beart a dhéanamh de réir briathair] (42), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Thuarascáil Speisialta 10/2021 ó Chúirt Iniúchóirí na hEorpa an 26 Bealtaine 2021 dar teideal Gender mainstreaming in the EU budget: time to turn words into action [Príomhshruthú inscne i mbuiséad an Aontais: tá sé in am beart a dhéanamh de réir briathair] (42),

| — | ag féachaint do sprioc 2020 na hEorpa maidir leis an mbochtaineacht, dearbhú Porto, teachtaireacht ón gCoimisiún an 4 Márta 2021 dar teideal The European Pillar of Social Rights Action Plan (COM(2021)0102) [Plean Gníomhaíochta Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta] agus a sprioc do 2030 a bhaineann leis an gcomhrac i gcoinne na bochtaineachta agus an eisiata shóisialta, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do sprioc 2020 na hEorpa maidir leis an mbochtaineacht, dearbhú Porto, teachtaireacht ón gCoimisiún an 4 Márta 2021 dar teideal The European Pillar of Social Rights Action Plan (COM(2021)0102) [Plean Gníomhaíochta Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta] agus a sprioc do 2030 a bhaineann leis an gcomhrac i gcoinne na bochtaineachta agus an eisiata shóisialta,

| — | ag féachaint do Threoir 2000/43/CE ón gComhairle an 29 Meitheamh 2000 lena gcuirtear chun feidhme prionsabal na córa comhionainne idir daoine gan beann ar thionscnamh ciníoch nó eitneach (43), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Threoir 2000/43/CE ón gComhairle an 29 Meitheamh 2000 lena gcuirtear chun feidhme prionsabal na córa comhionainne idir daoine gan beann ar thionscnamh ciníoch nó eitneach (43),

| — | ag féachaint do na rialacháin lena leagtar síos na rialacha maidir le cláir chistiúcháin an Aontais faoin gcreat airgeadais ilbhliantúil, go háirithe Ciste Sóisialta na hEorpa, an Tionscnamh um Fhostaíocht don Aos Óg, Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa, an Ciste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe, clár Erasmus, agus an Ciste um Aistriú Cóir, a chuireann gach ceann acu cúnamh airgeadais an Aontais ar fáil chun staid na ndaoine faoi mhíchumais a fheabhsú, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do na rialacháin lena leagtar síos na rialacha maidir le cláir chistiúcháin an Aontais faoin gcreat airgeadais ilbhliantúil, go háirithe Ciste Sóisialta na hEorpa, an Tionscnamh um Fhostaíocht don Aos Óg, Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa, an Ciste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe, clár Erasmus, agus an Ciste um Aistriú Cóir, a chuireann gach ceann acu cúnamh airgeadais an Aontais ar fáil chun staid na ndaoine faoi mhíchumais a fheabhsú,

| — | ag féachaint do Mholadh (AE) 2018/951 ón gCoimisiún an 22 Meitheamh 2018 maidir le caighdeáin do chomhlachtaí comhionannais (44), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Mholadh (AE) 2018/951 ón gCoimisiún an 22 Meitheamh 2018 maidir le caighdeáin do chomhlachtaí comhionannais (44),

| — | ag féachaint don teachtaireacht ón gCoimisiún an 15 Samhain 2010 dar teideal European Disability Strategy 2010-2020: A Renewed Commitment to a Barrier-Free Europe (COM(2010)0636) [Straitéis Eorpach um Míchumas 2010-2020: Gealltanas Athnuaite don Eoraip Saor ó Bhacainní], |
| --- | --- |

—

ag féachaint don teachtaireacht ón gCoimisiún an 15 Samhain 2010 dar teideal European Disability Strategy 2010-2020: A Renewed Commitment to a Barrier-Free Europe (COM(2010)0636) [Straitéis Eorpach um Míchumas 2010-2020: Gealltanas Athnuaite don Eoraip Saor ó Bhacainní],

| — | ag féachaint don doiciméad inmheánach oibre de chuid an Choimisiúin an 2 Feabhra 2017 dar teideal Progress Report on the implementation of the European Disability Strategy (2010-2020) (SWD(2017)0029) [Tuarascáil Dul Chun Cinn ar chur chun feidhme na Straitéise Eorpaí um Míchumas (2010-2020)], |
| --- | --- |

—

ag féachaint don doiciméad inmheánach oibre de chuid an Choimisiúin an 2 Feabhra 2017 dar teideal Progress Report on the implementation of the European Disability Strategy (2010-2020) (SWD(2017)0029) [Tuarascáil Dul Chun Cinn ar chur chun feidhme na Straitéise Eorpaí um Míchumas (2010-2020)],

| — | ag féachaint do threoirthionscadal 2016-2018 ón gCoimisiún in ocht mBallstát maidir le cárta míchumais an Aontais, agus do staidéar mhí na Bealtaine 2021 lena ndéantar measúnú ar chur chun feidhme na gníomhaíochta píolótaí maidir le Cárta Míchumais an Aontais agus na tairbhí gaolmhara, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do threoirthionscadal 2016-2018 ón gCoimisiún in ocht mBallstát maidir le cárta míchumais an Aontais, agus do staidéar mhí na Bealtaine 2021 lena ndéantar measúnú ar chur chun feidhme na gníomhaíochta píolótaí maidir le Cárta Míchumais an Aontais agus na tairbhí gaolmhara,

| — | ag féachaint don doiciméad inmheánach oibre de chuid an Choimisiúin an 20 Samhain 2020 dar teideal Evaluation of the European Disability Strategy 2010-2020 (SWD(2020)0289)[Meastóireacht ar Straitéis Eorpach um Míchumas 2010-2020], |
| --- | --- |

—

ag féachaint don doiciméad inmheánach oibre de chuid an Choimisiúin an 20 Samhain 2020 dar teideal Evaluation of the European Disability Strategy 2010-2020 (SWD(2020)0289)[Meastóireacht ar Straitéis Eorpach um Míchumas 2010-2020],

| — | ag féachaint do thuarascáil ón gCoimisiún an 19 Márta 2021 maidir le cur i bhfeidhm Threoir 2000/43/CE lena gcuirtear chun feidhme prionsabal na córa comhionainne idir daoine gan beann ar thionscnamh ciníoch nó eitneach, (“an Treoir maidir le Comhionannas Ciníoch agus Fostaíochta”) agus Treoir 2000/78/CE ón gComhairle lena mbunaítear creat ginearálta le haghaidh na córa comhionainne san fhostaíocht agus sa tslí bheatha (“an Treoir maidir le Comhionannas Fostaíochta”) (COM(2021)0139), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do thuarascáil ón gCoimisiún an 19 Márta 2021 maidir le cur i bhfeidhm Threoir 2000/43/CE lena gcuirtear chun feidhme prionsabal na córa comhionainne idir daoine gan beann ar thionscnamh ciníoch nó eitneach, (“an Treoir maidir le Comhionannas Ciníoch agus Fostaíochta”) agus Treoir 2000/78/CE ón gComhairle lena mbunaítear creat ginearálta le haghaidh na córa comhionainne san fhostaíocht agus sa tslí bheatha (“an Treoir maidir le Comhionannas Fostaíochta”) (COM(2021)0139),

| — | ag féachaint d’fhaisnéisiú beartais an Fhorais Eorpaigh chun Dálaí Maireachtála agus Oibre a Fheabhsú (Eurofound) an 21 Márta 2022 dar teideal People with disabilities and the COVID-19 pandemic: Findings from the Living, working and COVID-19 e-survey [Daoine faoi mhíchumais agus paindéim COVID-19: Fionnachtana ón ríomhshuirbhé Maireachtáil, obair agus COVID-19], |
| --- | --- |

—

ag féachaint d’fhaisnéisiú beartais an Fhorais Eorpaigh chun Dálaí Maireachtála agus Oibre a Fheabhsú (Eurofound) an 21 Márta 2022 dar teideal People with disabilities and the COVID-19 pandemic: Findings from the Living, working and COVID-19 e-survey [Daoine faoi mhíchumais agus paindéim COVID-19: Fionnachtana ón ríomhshuirbhé Maireachtáil, obair agus COVID-19],

| — | ag féachaint do thuarascáil taighde Eurofound an 19 Aibreán 2021 dar teideal Disability and labour market integration: Policy trends and support in EU Member States [Míchumas agus comhtháthú i margadh an tsaothair: Treochtaí beartais agus tacaíocht i mBallstáit an Aontais], |
| --- | --- |

—

ag féachaint do thuarascáil taighde Eurofound an 19 Aibreán 2021 dar teideal Disability and labour market integration: Policy trends and support in EU Member States [Míchumas agus comhtháthú i margadh an tsaothair: Treochtaí beartais agus tacaíocht i mBallstáit an Aontais],

| — | ag féachaint d’fháisnéisiú beartais Eurofound an 30 Samhain 2018 dar teideal The social and employment situation of people with disabilities [Staid shóisialta agus fostaíochta daoine faoi mhíchumais], |
| --- | --- |

—

ag féachaint d’fháisnéisiú beartais Eurofound an 30 Samhain 2018 dar teideal The social and employment situation of people with disabilities [Staid shóisialta agus fostaíochta daoine faoi mhíchumais],

| — | ag féachaint do Mholadh (AE) 2021/1004 ón gComhairle an 14 Meitheamh 2021 lena mbunaítear Ráthaíocht Eorpach do Leanaí (45), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Mholadh (AE) 2021/1004 ón gComhairle an 14 Meitheamh 2021 lena mbunaítear Ráthaíocht Eorpach do Leanaí (45),

| — | ag féachaint do Riail 54 dá Rialacha Nós Imeachta, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Riail 54 dá Rialacha Nós Imeachta,

| — | ag féachaint do na tuairimí ón gCoiste um Fhostaíocht agus um Ghnóthaí Sóisialta agus ón gCoiste um Achainíocha, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do na tuairimí ón gCoiste um Fhostaíocht agus um Ghnóthaí Sóisialta agus ón gCoiste um Achainíocha,

| — | ag féachaint do litir ón gCoiste um Chultúr agus um Oideachas, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do litir ón gCoiste um Chultúr agus um Oideachas,

| — | ag féachaint do thuarascáil ón gCoiste um Shaoirsí Sibhialta, um Cheartas agus um Ghnóthaí Baile (A9-0284/2022), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do thuarascáil ón gCoiste um Shaoirsí Sibhialta, um Cheartas agus um Ghnóthaí Baile (A9-0284/2022),

| A. | de bhrí, de réir na sonraí atá ar fáil, go bhfuil thart ar 87 milliún duine faoi mhíchumais de chineál éigin san Aontas, lena n-áirítear os cionn 24 mhilliún duine faoi mhíchumais thromchúiseacha; |
| --- | --- |

A.

de bhrí, de réir na sonraí atá ar fáil, go bhfuil thart ar 87 milliún duine faoi mhíchumais de chineál éigin san Aontas, lena n-áirítear os cionn 24 mhilliún duine faoi mhíchumais thromchúiseacha;

| B. | de bhrí, de réir Straitéis an Aontais maidir le Cearta Daoine faoi Mhíchumais 2021-2030, go bhfuil os cionn 1 mhilliún leanbh agus duine fásta faoi mhíchumais agus atá faoi bhun 65 bliana d’aois agus os cionn 2 mhilliún duine fásta atá 65 bliana d’aois agus níos sine a bhfuil cónaí orthu in institiúidí; de bhrí go bhfuil nasc idir an méadú ar líon na ndaoine faoi mhíchumais agus an daonra Eorpach atá ag dul in aois, agus gur cheart é sin a chur san áireamh i mbeartais an Aontais; |
| --- | --- |

B.

de bhrí, de réir Straitéis an Aontais maidir le Cearta Daoine faoi Mhíchumais 2021-2030, go bhfuil os cionn 1 mhilliún leanbh agus duine fásta faoi mhíchumais agus atá faoi bhun 65 bliana d’aois agus os cionn 2 mhilliún duine fásta atá 65 bliana d’aois agus níos sine a bhfuil cónaí orthu in institiúidí; de bhrí go bhfuil nasc idir an méadú ar líon na ndaoine faoi mhíchumais agus an daonra Eorpach atá ag dul in aois, agus gur cheart é sin a chur san áireamh i mbeartais an Aontais;

| C. | de bhrí, de réir Straitéis an Aontais maidir le Cearta Daoine faoi Mhíchumas 2021-2030, go bhfuil 50,8 % de dhaoine faoi mhíchumais atá fostaithe, i gcomparáid le 75 % nach bhfuil faoi mhíchumais; de bhrí, de réir Straitéis an Aontais maidir le Cearta Daoine faoi Mhíchumas 2021-2030, sa mheastóireacht ar an Straitéis um Míchumas 2010-2020 go ndearnadh “an fhostaíocht a shainaithint mar cheann de na cúig phríomhthosaíocht beartais do ghníomhaíochtaí amach anseo”; |
| --- | --- |

C.

de bhrí, de réir Straitéis an Aontais maidir le Cearta Daoine faoi Mhíchumas 2021-2030, go bhfuil 50,8 % de dhaoine faoi mhíchumais atá fostaithe, i gcomparáid le 75 % nach bhfuil faoi mhíchumais; de bhrí, de réir Straitéis an Aontais maidir le Cearta Daoine faoi Mhíchumas 2021-2030, sa mheastóireacht ar an Straitéis um Míchumas 2010-2020 go ndearnadh “an fhostaíocht a shainaithint mar cheann de na cúig phríomhthosaíocht beartais do ghníomhaíochtaí amach anseo”;

| D. | de bhrí go bhfuil fós ar dhaoine faoi mhíchumais atá ina gcónaí san Aontas aghaidh a thabhairt ar an idirdhealú, lena n-áirítear cóiríocht réasúnta a bheith á séanadh orthu, ciapadh agus cineálacha iomadúla agus trasnacha idirdhealaithe i ngach réimse dá saol, lena n-áirítear míbhuntáistí socheacnamaíocha, leithlisiú sóisialta, drochíde agus foréigean, lena n-áirítear foréigean inscnebhunaithe, steiriliú agus ginmhilleadh éigeantais, easpa rochtana ar sheirbhísí pobail, tithíocht ar chaighdeán íseal, institiúidiú, cúram sláinte neamhleor agus an deis rannchuidiú a dhéanamh agus a bheith rannpháirteach go gníomhach sa tsochaí á séanadh orthu (46); |
| --- | --- |

D.

de bhrí go bhfuil fós ar dhaoine faoi mhíchumais atá ina gcónaí san Aontas aghaidh a thabhairt ar an idirdhealú, lena n-áirítear cóiríocht réasúnta a bheith á séanadh orthu, ciapadh agus cineálacha iomadúla agus trasnacha idirdhealaithe i ngach réimse dá saol, lena n-áirítear míbhuntáistí socheacnamaíocha, leithlisiú sóisialta, drochíde agus foréigean, lena n-áirítear foréigean inscnebhunaithe, steiriliú agus ginmhilleadh éigeantais, easpa rochtana ar sheirbhísí pobail, tithíocht ar chaighdeán íseal, institiúidiú, cúram sláinte neamhleor agus an deis rannchuidiú a dhéanamh agus a bheith rannpháirteach go gníomhach sa tsochaí á séanadh orthu (46);

| E. | de bhrí nach bhfuil ach 22 Bhallstát as na 27 mBallstát a bhfuil an Prótacal Roghnach a ghabhann le CRPD sínithe agus daingnithe acu (47); de bhrí, i roinnt rún uaithi, go bhfuil faireachán, cur chun cinn agus éileamh déanta ag Parlaimint na hEorpa ar chur chun feidhme iomlán CRPD, chomh maith le feasacht a ardú maidir leis na cearta atá ann; de bhrí gur chuir Parlaimint na hEorpa i bhfios go láidir go bhfuil gá leis an bPrótacal Roghnach a ghabhann le CRPD a dhaingniú, ag na Ballstáit nach bhfuil sin déanta acu go fóill agus ag an Aobtas araon, toisc gur bealach é a chuireann an deis ar fáil chun athbhreithniú a dhéanamh ar chásanna aonair idirdhealaithe nó ar chásanna córasacha idirdhealaithe; |
| --- | --- |

E.

de bhrí nach bhfuil ach 22 Bhallstát as na 27 mBallstát a bhfuil an Prótacal Roghnach a ghabhann le CRPD sínithe agus daingnithe acu (47); de bhrí, i roinnt rún uaithi, go bhfuil faireachán, cur chun cinn agus éileamh déanta ag Parlaimint na hEorpa ar chur chun feidhme iomlán CRPD, chomh maith le feasacht a ardú maidir leis na cearta atá ann; de bhrí gur chuir Parlaimint na hEorpa i bhfios go láidir go bhfuil gá leis an bPrótacal Roghnach a ghabhann le CRPD a dhaingniú, ag na Ballstáit nach bhfuil sin déanta acu go fóill agus ag an Aobtas araon, toisc gur bealach é a chuireann an deis ar fáil chun athbhreithniú a dhéanamh ar chásanna aonair idirdhealaithe nó ar chásanna córasacha idirdhealaithe;

| F. | de bhrí gur Aontas is bonn d’Eoraip atá inrochtana agus cuimsitheach ó thaobh míchumais de, a dtugann a Ballstáit uile aitheantas do stádas míchumais duine agus a cheadaíonn do dhaoine faoi mhíchumais a saoirse gluaiseachta a theachtadh go hiomlán; de bhrí go bhfuil daoine faoi mhíchumas ina n-éagsúlacht uile i dteideal a gcearta bunúsacha a theachtadh ar bhonn comhionann; de bhrí go bhfuil rannpháirtíocht iomlán agus éifeachtach daoine atá faoi mhíchumas ríthábhachtach i ngach réimse den saol agus den tsochaí chun a gcearta bunúsacha a theachtadh; |
| --- | --- |

F.

de bhrí gur Aontas is bonn d’Eoraip atá inrochtana agus cuimsitheach ó thaobh míchumais de, a dtugann a Ballstáit uile aitheantas do stádas míchumais duine agus a cheadaíonn do dhaoine faoi mhíchumais a saoirse gluaiseachta a theachtadh go hiomlán; de bhrí go bhfuil daoine faoi mhíchumas ina n-éagsúlacht uile i dteideal a gcearta bunúsacha a theachtadh ar bhonn comhionann; de bhrí go bhfuil rannpháirtíocht iomlán agus éifeachtach daoine atá faoi mhíchumas ríthábhachtach i ngach réimse den saol agus den tsochaí chun a gcearta bunúsacha a theachtadh;

| G. | de bhrí nach bhfuil bearta éifeachtacha déanta ag an gCoimisiún chun comhchuibhiú dlí le CRPD a áirithiú; de bhrí nach bhfuil aon athbhreithniú déanta go dtí seo ar an reachtaíocht ná ar an mbeartas atá ann cheana agus nach ndearnadh aon athbhreithniú ar na treoirlínte um measúnú tionchair sular tíolacadh togra le haghaidh reachtaíochta; |
| --- | --- |

G.

de bhrí nach bhfuil bearta éifeachtacha déanta ag an gCoimisiún chun comhchuibhiú dlí le CRPD a áirithiú; de bhrí nach bhfuil aon athbhreithniú déanta go dtí seo ar an reachtaíocht ná ar an mbeartas atá ann cheana agus nach ndearnadh aon athbhreithniú ar na treoirlínte um measúnú tionchair sular tíolacadh togra le haghaidh reachtaíochta;

| H. | de bhrí nach bhfuil sainmhíniú coiteann Aontais ann ar mhíchumas agus go bhfuil sé sin ina bhac mór ar chódú an mheasúnaithe míchumais agus ar aitheantas frithpháirteach cinntí náisiúnta maidir le saincheisteanna míchumais, go háirithe maidir le hincháilitheacht le haghaidh rochtain ar shaoráidí agus ar sheirbhísí sonracha i réimse na slándála sóisialta; |
| --- | --- |

H.

de bhrí nach bhfuil sainmhíniú coiteann Aontais ann ar mhíchumas agus go bhfuil sé sin ina bhac mór ar chódú an mheasúnaithe míchumais agus ar aitheantas frithpháirteach cinntí náisiúnta maidir le saincheisteanna míchumais, go háirithe maidir le hincháilitheacht le haghaidh rochtain ar shaoráidí agus ar sheirbhísí sonracha i réimse na slándála sóisialta;

| I. | de bhrí nach bhfuil ach sonraí an-teoranta iontaofa agus imdhealaithe maidir le daoine faoi mhíchumas ar fáil ar leibhéal an Aontais; |
| --- | --- |

I.

de bhrí nach bhfuil ach sonraí an-teoranta iontaofa agus imdhealaithe maidir le daoine faoi mhíchumas ar fáil ar leibhéal an Aontais;

| J. | de bhrí gur thíolaic an Coimisiún clár oibre uaillmhianach faoi chuimsiú na Straitéise um Chearta Daoine faoi Mhíchumas 2021-2030; |
| --- | --- |

J.

de bhrí gur thíolaic an Coimisiún clár oibre uaillmhianach faoi chuimsiú na Straitéise um Chearta Daoine faoi Mhíchumas 2021-2030;

| K. | de bhrí, de réir Ghníomhaireacht AE um Chearta Bunúsacha, nach bhfuil reachtaíocht AE atá ann cheana maidir le cearta daoine atá faoi mhíchumas á cur chun feidhme agus á forfheidhmiú go héifeachtach; de bhrí nach gcumhdaítear le dlíthe an Aontais cineálacha iomadúla agus trasnacha idirdhealaithe agus go bhfuil bearnaí fós san fhaireachán a dhéantar ar chásanna d’idirdhealú; |
| --- | --- |

K.

de bhrí, de réir Ghníomhaireacht AE um Chearta Bunúsacha, nach bhfuil reachtaíocht AE atá ann cheana maidir le cearta daoine atá faoi mhíchumas á cur chun feidhme agus á forfheidhmiú go héifeachtach; de bhrí nach gcumhdaítear le dlíthe an Aontais cineálacha iomadúla agus trasnacha idirdhealaithe agus go bhfuil bearnaí fós san fhaireachán a dhéantar ar chásanna d’idirdhealú;

| L. | de bhrí gur cheart d’institiúidí an Aontais an próiseas struchtúrtha chun dul i gcomhairle le daoine faoi mhíchumas agus lena n-eagraíochtaí ionadaíocha a neartú tríd an gceart chun faisnéise agus inrochtaineacht na bpróiseas sin a áirithiú, maidir le hinrochtaineacht dhigiteach na n-ardán ar líne, na tréimhsí ama a thugtar d’aiseolas, agus maidir le hionchur a áirithiú ag céimeanna sa phróiseas reachtach inar féidir le hionchur difear a dhéanamh fós; de bhrí go bhfuil easpa trédhearcachta fós ann maidir leis an gcaoi a ndéantar an t-ionchur sin a phróiseáil agus a léiriú sna tograí deiridh; de bhrí gur cheart do na Ballstáit agus do na tíortha lasmuigh den Aontas, go háirithe tíortha is iarrthóirí, níos mó a dhéanamh i ndáil leis sin; |
| --- | --- |

L.

de bhrí gur cheart d’institiúidí an Aontais an próiseas struchtúrtha chun dul i gcomhairle le daoine faoi mhíchumas agus lena n-eagraíochtaí ionadaíocha a neartú tríd an gceart chun faisnéise agus inrochtaineacht na bpróiseas sin a áirithiú, maidir le hinrochtaineacht dhigiteach na n-ardán ar líne, na tréimhsí ama a thugtar d’aiseolas, agus maidir le hionchur a áirithiú ag céimeanna sa phróiseas reachtach inar féidir le hionchur difear a dhéanamh fós; de bhrí go bhfuil easpa trédhearcachta fós ann maidir leis an gcaoi a ndéantar an t-ionchur sin a phróiseáil agus a léiriú sna tograí deiridh; de bhrí gur cheart do na Ballstáit agus do na tíortha lasmuigh den Aontas, go háirithe tíortha is iarrthóirí, níos mó a dhéanamh i ndáil leis sin;

| M. | de bhrí go bhféadfadh sé nach mbeadh daoine faoi mhíchumas ar diúltaíodh a n-inniúlacht dhlíthiúil dóibh nó a bhfuil inniúlacht dhlíthiúil shrianta in ann a gcearta bunúsacha a fheidhmiú, lena n-áirítear an ceart chun ceartas a rochtain, chun vótáil agus chun seasamh i dtoghchán, chun cinneadh a dhéanamh maidir lena n-áit chónaithe agus chun conradh de chineál ar bith a shíniú; |
| --- | --- |

M.

de bhrí go bhféadfadh sé nach mbeadh daoine faoi mhíchumas ar diúltaíodh a n-inniúlacht dhlíthiúil dóibh nó a bhfuil inniúlacht dhlíthiúil shrianta in ann a gcearta bunúsacha a fheidhmiú, lena n-áirítear an ceart chun ceartas a rochtain, chun vótáil agus chun seasamh i dtoghchán, chun cinneadh a dhéanamh maidir lena n-áit chónaithe agus chun conradh de chineál ar bith a shíniú;

| N. | de bhrí gur gné riachtanach den smacht reachta í rochtain ar cheartas agus gur ceart bunúsach agus réamhriachtanas í chun leas a bhaint as cearta eile an duine amhail comhionannas os comhair an dlí agus urramú na próise cuí; de bhrí, go gceanglaítear le hAirteagal 13 de CRPD ar Stáit is Páirtithe a áirithiú go mbeidh ag daoine faoi mhíchumas “rochtain éifeachtach ar cheartas ... ar bhonn comhionann le daoine eile” trí “gharaíocht nós imeachta a sholáthar ...” lena gcuirtear chun cinn oiliúint iomchuí do dhaoine a oibríonn i réimse riar an cheartais; |
| --- | --- |

N.

de bhrí gur gné riachtanach den smacht reachta í rochtain ar cheartas agus gur ceart bunúsach agus réamhriachtanas í chun leas a bhaint as cearta eile an duine amhail comhionannas os comhair an dlí agus urramú na próise cuí; de bhrí, go gceanglaítear le hAirteagal 13 de CRPD ar Stáit is Páirtithe a áirithiú go mbeidh ag daoine faoi mhíchumas “rochtain éifeachtach ar cheartas ... ar bhonn comhionann le daoine eile” trí “gharaíocht nós imeachta a sholáthar ...” lena gcuirtear chun cinn oiliúint iomchuí do dhaoine a oibríonn i réimse riar an cheartais;

| O. | de bhrí nach dtugann míchumas ann féin údar le diúltú inniúlacht dhlíthiúil daoine faoi mhíchumas; de bhrí nach mór aon bheart lena gcuirtear srian ar a n-inniúlacht dhlíthiúil a oiriúnú dá n-imthosca agus a bheith comhréireach lena riachtanais, agus nár cheart é a chur i bhfeidhm ach amháin faoi choinníollacha áirithe agus le ráthaíochtaí áirithe; |
| --- | --- |

O.

de bhrí nach dtugann míchumas ann féin údar le diúltú inniúlacht dhlíthiúil daoine faoi mhíchumas; de bhrí nach mór aon bheart lena gcuirtear srian ar a n-inniúlacht dhlíthiúil a oiriúnú dá n-imthosca agus a bheith comhréireach lena riachtanais, agus nár cheart é a chur i bhfeidhm ach amháin faoi choinníollacha áirithe agus le ráthaíochtaí áirithe;

| P. | de bhrí, de réir thuarascáil 2019 “Fíorchearta daoine faoi mhíchumas chun vótáil i dtoghcháin do Pharlaimint na hEorpa” de Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa, gur baineadh a gceart de thart ar 800 000 saoránach AE a vóta a chaitheamh i dtoghcháin Pharlaimint na hEorpa mar gheall ar shaincheisteanna míchumais nó meabhairshláinte, agus nach bhfuil na milliúin saoránach AE in ann a vóta a chaitheamh i dtoghcháin Pharlaimint na hEorpa mar thoradh ar bhacainní teicniúla nó mar gheall ar easpa socruithe eagraíochtúla cuí nach gcomhlíonann na riachtanais a eascraíonn as míchumas amháin nó níos mó; |
| --- | --- |

P.

de bhrí, de réir thuarascáil 2019 “Fíorchearta daoine faoi mhíchumas chun vótáil i dtoghcháin do Pharlaimint na hEorpa” de Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa, gur baineadh a gceart de thart ar 800 000 saoránach AE a vóta a chaitheamh i dtoghcháin Pharlaimint na hEorpa mar gheall ar shaincheisteanna míchumais nó meabhairshláinte, agus nach bhfuil na milliúin saoránach AE in ann a vóta a chaitheamh i dtoghcháin Pharlaimint na hEorpa mar thoradh ar bhacainní teicniúla nó mar gheall ar easpa socruithe eagraíochtúla cuí nach gcomhlíonann na riachtanais a eascraíonn as míchumas amháin nó níos mó;

| Q. | de bhrí go ndiúltaítear an ceart vótála do dhaoine faoi mhíchumas faoi chaomhnóireacht iomlán nó pháirteach in 14 Bhallstát (48); de bhrí nach féidir leo a gceart a fheidhmiú chun seasamh mar iarrthóirí lena dtoghadh do Pharlaimint na hEorpa ach i seacht mBallstát; de bhrí go bhfuil sé sin ar neamhréir shoiléir le hAirteagail 39 agus 40 den Chairt; de bhrí go gcuireann go leor bacainní inrochtaineachta cosc fós ar dhaoine faoi mhíchumas páirt a ghlacadh sna toghcháin; |
| --- | --- |

Q.

de bhrí go ndiúltaítear an ceart vótála do dhaoine faoi mhíchumas faoi chaomhnóireacht iomlán nó pháirteach in 14 Bhallstát (48); de bhrí nach féidir leo a gceart a fheidhmiú chun seasamh mar iarrthóirí lena dtoghadh do Pharlaimint na hEorpa ach i seacht mBallstát; de bhrí go bhfuil sé sin ar neamhréir shoiléir le hAirteagail 39 agus 40 den Chairt; de bhrí go gcuireann go leor bacainní inrochtaineachta cosc fós ar dhaoine faoi mhíchumas páirt a ghlacadh sna toghcháin;

| R. | de bhrí go raibh tionchar tromchúiseach ag an bpaindéim ar fholláine shíceolaíoch leanaí agus daoine óga, go háirithe iad siúd atá faoi mhíchumas; de bhrí go raibh tionchar níos mó ag paindéim COVID-19 freisin ar dhaoine faoi mhíchumas atá ina gcónaí in institiúidí ná ar dhaoine eile, i bhfianaise an chleachtais choitinn cosc a chur ar chuairteanna chuig institiúidí den sórt sin; de bhrí gur gá do na Ballstáit dlús a chur lena n-iarrachtaí chun dálaí maireachtála daoine faoi mhíchumas a fheabhsú le linn paindéimí a bheidh ann amach anseo; |
| --- | --- |

R.

de bhrí go raibh tionchar tromchúiseach ag an bpaindéim ar fholláine shíceolaíoch leanaí agus daoine óga, go háirithe iad siúd atá faoi mhíchumas; de bhrí go raibh tionchar níos mó ag paindéim COVID-19 freisin ar dhaoine faoi mhíchumas atá ina gcónaí in institiúidí ná ar dhaoine eile, i bhfianaise an chleachtais choitinn cosc a chur ar chuairteanna chuig institiúidí den sórt sin; de bhrí gur gá do na Ballstáit dlús a chur lena n-iarrachtaí chun dálaí maireachtála daoine faoi mhíchumas a fheabhsú le linn paindéimí a bheidh ann amach anseo;

| S. | de bhrí gur cheart don Aontas cearta agus riachtanais daoine faoi mhíchumas a ráthú níos fearr ina bheartais sláinte, amhail beartais a bhaineann le COVID-19, na straitéisí Meabhairshláinte agus Plean Sáraithe Ailse na hEorpa; |
| --- | --- |

S.

de bhrí gur cheart don Aontas cearta agus riachtanais daoine faoi mhíchumas a ráthú níos fearr ina bheartais sláinte, amhail beartais a bhaineann le COVID-19, na straitéisí Meabhairshláinte agus Plean Sáraithe Ailse na hEorpa;

| T. | de bhrí go léirítear i gCreat Sendai 2015-2030 um Laghdú Rioscaí Tubaistí clár oibre forbartha inbhuanaithe atá bunaithe ar chearta an duine agus a bhfuil rochtain ag daoine faoi mhíchumas air agus go n-éilítear leis na beartais laghdaithe rioscaí tubaiste uile peirspictíocht míchumais a chomhtháthú agus cinnteoireacht chuimsitheach a chur chun cinn atá bunaithe ar fhaisnéis atá imdhealaithe de réir míchumais a scaipeadh; |
| --- | --- |

T.

de bhrí go léirítear i gCreat Sendai 2015-2030 um Laghdú Rioscaí Tubaistí clár oibre forbartha inbhuanaithe atá bunaithe ar chearta an duine agus a bhfuil rochtain ag daoine faoi mhíchumas air agus go n-éilítear leis na beartais laghdaithe rioscaí tubaiste uile peirspictíocht míchumais a chomhtháthú agus cinnteoireacht chuimsitheach a chur chun cinn atá bunaithe ar fhaisnéis atá imdhealaithe de réir míchumais a scaipeadh;

| U. | de bhrí go bhfuil sé d’acmhainn ag teicneolaíocht na hintleachta saorga (IS), go háirithe, saol laethúil daoine faoi mhíchumas amhairc, éisteachta, luaile agus foghlama a shimpliú, rud a fhágfaidh go mbeidh rochtain níos éasca acu ar an gcultúr, ar an ealaín, ar an spórt, ar ghníomhaíochtaí oibre agus sóisialta, rud a chuirfidh ar a gcumas maireachtáil ar bhealach níos neamhspleáiche; |
| --- | --- |

U.

de bhrí go bhfuil sé d’acmhainn ag teicneolaíocht na hintleachta saorga (IS), go háirithe, saol laethúil daoine faoi mhíchumas amhairc, éisteachta, luaile agus foghlama a shimpliú, rud a fhágfaidh go mbeidh rochtain níos éasca acu ar an gcultúr, ar an ealaín, ar an spórt, ar ghníomhaíochtaí oibre agus sóisialta, rud a chuirfidh ar a gcumas maireachtáil ar bhealach níos neamhspleáiche;

| V. | de bhrí go bhfuil ar a laghad trí huaire níos dóchúla go bhfulaingeoidh daoine faoi mhíchumas foréigean fisiceach, gnéasach agus mothúchánach ná daoine nach bhfuil faoi mhíchumas; de bhrí go bhfuil mná agus cailíní faoi mhíchumas i mbaol níos mó go dtarlóidh foréigean inscnebhunaithe dóibh; de bhrí go bhfuil suas le 10 n-uaire níos mó seans ann go bhfulaingeoidh mná faoi mhíchumas foréigean gnéasach (49), lena n-áirítear steiriliú éigeantach, agus ní chuirtear a gcearta agus a riachtanais san áireamh go hiomlán i reachtaíocht AE maidir le comhionannas inscne; |
| --- | --- |

V.

de bhrí go bhfuil ar a laghad trí huaire níos dóchúla go bhfulaingeoidh daoine faoi mhíchumas foréigean fisiceach, gnéasach agus mothúchánach ná daoine nach bhfuil faoi mhíchumas; de bhrí go bhfuil mná agus cailíní faoi mhíchumas i mbaol níos mó go dtarlóidh foréigean inscnebhunaithe dóibh; de bhrí go bhfuil suas le 10 n-uaire níos mó seans ann go bhfulaingeoidh mná faoi mhíchumas foréigean gnéasach (49), lena n-áirítear steiriliú éigeantach, agus ní chuirtear a gcearta agus a riachtanais san áireamh go hiomlán i reachtaíocht AE maidir le comhionannas inscne;

| W. | de bhrí go bhfuil sé bunriachtanach an áit a dtrasnaíonn an foréigean, an inscne agus an míchumas atá os comhair na mban agus na gcailíní faoi mhíchumas a aithint chun straitéisí freagartha cuimsitheacha a ghlacadh; de bhrí go bhféadfadh sé nach mbeadh rochtain ag go leor daoine faoi mhíchumas ar oideachas gnéasachta freisin, rud a d’fhéadfadh cabhrú leo mí-úsáid a shainaithint agus a chosc murach sin, agus de bhrí go bhfuil bacainní méadaithe rompu maidir le rochtain a fháil ar cheartas agus foréigean a thuairisciú; de bhrí gur dóchúla go bhfulaingeoidh mná faoi mhíchumas bochtaineacht agus leithlisiú ná fir faoi mhíchumas nó daoine nach bhfuil faoi mhíchumas; |
| --- | --- |

W.

de bhrí go bhfuil sé bunriachtanach an áit a dtrasnaíonn an foréigean, an inscne agus an míchumas atá os comhair na mban agus na gcailíní faoi mhíchumas a aithint chun straitéisí freagartha cuimsitheacha a ghlacadh; de bhrí go bhféadfadh sé nach mbeadh rochtain ag go leor daoine faoi mhíchumas ar oideachas gnéasachta freisin, rud a d’fhéadfadh cabhrú leo mí-úsáid a shainaithint agus a chosc murach sin, agus de bhrí go bhfuil bacainní méadaithe rompu maidir le rochtain a fháil ar cheartas agus foréigean a thuairisciú; de bhrí gur dóchúla go bhfulaingeoidh mná faoi mhíchumas bochtaineacht agus leithlisiú ná fir faoi mhíchumas nó daoine nach bhfuil faoi mhíchumas;

| X. | de bhrí go bhfuil daoine faoi mhíchumas fós ag dul i ngleic le sáruithe ar a gcearta bunúsacha i roinnt Ballstát; de bhrí go bhfuil coinníollacha coinneála náireacha ann do dhaoine atá faoi mhíchumas, ar daoine iad nach n-aithnítear a míchumas, nó nach gcuirtear san áireamh go leordhóthanach é; de bhrí gur rómhinic a sháraíonn na Ballstáit cearta bunúsacha daoine atá faoi mhíchumas toisc nach gcuireann siad a gcuid riachtanas san áireamh; |
| --- | --- |

X.

de bhrí go bhfuil daoine faoi mhíchumas fós ag dul i ngleic le sáruithe ar a gcearta bunúsacha i roinnt Ballstát; de bhrí go bhfuil coinníollacha coinneála náireacha ann do dhaoine atá faoi mhíchumas, ar daoine iad nach n-aithnítear a míchumas, nó nach gcuirtear san áireamh go leordhóthanach é; de bhrí gur rómhinic a sháraíonn na Ballstáit cearta bunúsacha daoine atá faoi mhíchumas toisc nach gcuireann siad a gcuid riachtanas san áireamh;

| Y. | de bhrí go bhfuil sé níos deacra do chruthaitheoirí cultúrtha, amhail údair, taibheoirí agus ealaíontóirí, atá faoi mhíchumas rochtain a fháil ar ghníomhaíochtaí ealaíne agus cultúrtha gairmiúla agus neamhghairmiúla, agus go bhfuil níos lú deiseanna acu chun gairmeacha fadtéarmacha a fhorbairt in earnálacha an chultúir agus na cruthaitheachta; de bhrí go ndéantar iad a eisiamh go minic ó bheartas agus ó chistiú ina earnálacha an chultúir agus na cruthaitheachta mar thoradh ar easpa aird a thabhairt, mar shampla, ar shoghluaisteacht shrianta nó ar na dúshláin a bhaineann le nósanna imeachta cistithe maorlathacha; |
| --- | --- |

Y.

de bhrí go bhfuil sé níos deacra do chruthaitheoirí cultúrtha, amhail údair, taibheoirí agus ealaíontóirí, atá faoi mhíchumas rochtain a fháil ar ghníomhaíochtaí ealaíne agus cultúrtha gairmiúla agus neamhghairmiúla, agus go bhfuil níos lú deiseanna acu chun gairmeacha fadtéarmacha a fhorbairt in earnálacha an chultúir agus na cruthaitheachta; de bhrí go ndéantar iad a eisiamh go minic ó bheartas agus ó chistiú ina earnálacha an chultúir agus na cruthaitheachta mar thoradh ar easpa aird a thabhairt, mar shampla, ar shoghluaisteacht shrianta nó ar na dúshláin a bhaineann le nósanna imeachta cistithe maorlathacha;

| Z. | de bhrí gur gá don Aontas tacaíocht bhreise a thabhairt do leanaí faoi mhíchumas a theith ó chogadh chun freastal ar a riachtanais; de bhrí, de réir a rúin maidir le cosaint AE do leanaí agus do dhaoine óga atá ag teitheadh ón gcogadh san Úcráin, a glacadh i mí Aibreáin 2022, go bhfuil níos mó ná 100 000 leanbh ina gcónaí i scoileanna institiúideacha cúraim agus cónaithe san Úcráin, agus go bhfuil a leath díobh faoi mhíchumas; |
| --- | --- |

Z.

de bhrí gur gá don Aontas tacaíocht bhreise a thabhairt do leanaí faoi mhíchumas a theith ó chogadh chun freastal ar a riachtanais; de bhrí, de réir a rúin maidir le cosaint AE do leanaí agus do dhaoine óga atá ag teitheadh ón gcogadh san Úcráin, a glacadh i mí Aibreáin 2022, go bhfuil níos mó ná 100 000 leanbh ina gcónaí i scoileanna institiúideacha cúraim agus cónaithe san Úcráin, agus go bhfuil a leath díobh faoi mhíchumas;

| AA. | de bhrí go léiríonn taighde Eurofound gur tháinig méadú ó 7 % go 9 % ar an mbearna i ngnóthachtáil oideachais tríú leibhéal idir daoine faoi mhíchumas agus daoine nach bhfuil faoi mhíchumas idir 2011 agus 2016; de bhrí nach mbaineann ach 29,4 % de dhaoine faoi mhíchumas céim tríú leibhéal amach i gcomparáid le 43,8 % díobh siúd nach bhfuil faoi mhíchumas; de bhrí go n-eascraíonn rannpháirtíocht níos ísle i ngníomhaíochtaí oideachais agus oiliúna agus baol eisiaimh shóisialta agus eacnamaíoch as na teorainneacha ar rochtain ar oideachas do dhaoine faoi mhíchumas; |
| --- | --- |

AA.

de bhrí go léiríonn taighde Eurofound gur tháinig méadú ó 7 % go 9 % ar an mbearna i ngnóthachtáil oideachais tríú leibhéal idir daoine faoi mhíchumas agus daoine nach bhfuil faoi mhíchumas idir 2011 agus 2016; de bhrí nach mbaineann ach 29,4 % de dhaoine faoi mhíchumas céim tríú leibhéal amach i gcomparáid le 43,8 % díobh siúd nach bhfuil faoi mhíchumas; de bhrí go n-eascraíonn rannpháirtíocht níos ísle i ngníomhaíochtaí oideachais agus oiliúna agus baol eisiaimh shóisialta agus eacnamaíoch as na teorainneacha ar rochtain ar oideachas do dhaoine faoi mhíchumas;

| AB. | de bhrí go bhfuil an tAontas, a institiúidí agus a Bhallstáit ina bpáirtithe in CRPD agus go bhfuil sé d’oibleagáid orthu na cearta bunúsacha atá ann a chur chun feidhme go hiomlán, lena n-áirítear Airteagal 27 maidir le hobair agus fostaíocht; de bhrí gur mór idir na cearta a chumhdaítear in CRPD agus scéal na milliúin daoine faoi mhíchumas san Aontas, go háirithe mar gheall ar easnaimh na Treorach maidir le Comhionannas Fostaíochta; |
| --- | --- |

AB.

de bhrí go bhfuil an tAontas, a institiúidí agus a Bhallstáit ina bpáirtithe in CRPD agus go bhfuil sé d’oibleagáid orthu na cearta bunúsacha atá ann a chur chun feidhme go hiomlán, lena n-áirítear Airteagal 27 maidir le hobair agus fostaíocht; de bhrí gur mór idir na cearta a chumhdaítear in CRPD agus scéal na milliúin daoine faoi mhíchumas san Aontas, go háirithe mar gheall ar easnaimh na Treorach maidir le Comhionannas Fostaíochta;

| AC. | de bhrí go n-aithnítear le CRPD an ceart atá ag daoine faoi mhíchumas obair a dhéanamh ar bhonn comhionann le daoine eile, lena n-áirítear an deis chun slí bheatha a thuilleamh trí obair a roghnaíodh faoi shaoirse agus i dtimpeallacht oscailte, chuimsitheach agus inrochtana; de bhrí go bhfuil sé de cheart ag gach duine cúnamh tráthúil agus saincheaptha a fháil chun ionchais fostaíochta nó féinfhostaíochta a fheabhsú, lena n-áirítear an ceart chun tacaíocht a fháil do chuardach poist, oiliúint agus athcháiliú, mar a leagtar síos i bprionsabal 4 de Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta; de bhrí go n-eisítear daoine faoi mhíchumas go mór ó mhargadh oscailte an tsaothair agus go séantar orthu a gceart chun obair a dhéanamh ar bhonn comhionann le daoine eile nó go bhfuil deacrachtaí móra acu rochtain chomhionann a bhaint amach ar an margadh saothair agus coinníollacha comhionanna a bheith acu ann; de bhrí gur léiríodh i dtaighde Eurofound go n-áirítear steiréitíopaí a bhaineann le míchumas, deacrachtaí maorlathacha maidir le rochtain a fháil ar sheirbhísí atá ar fáil, easpa fís straitéiseach i rialachas, faireachán neamhleor ar chur chun feidhme beartais, acmhainní oiliúna teoranta d’fhostóirí agus easpa saintacaíochta ar na príomhbhacainní ar fhostú daoine faoi mhíchumas; |
| --- | --- |

AC.

de bhrí go n-aithnítear le CRPD an ceart atá ag daoine faoi mhíchumas obair a dhéanamh ar bhonn comhionann le daoine eile, lena n-áirítear an deis chun slí bheatha a thuilleamh trí obair a roghnaíodh faoi shaoirse agus i dtimpeallacht oscailte, chuimsitheach agus inrochtana; de bhrí go bhfuil sé de cheart ag gach duine cúnamh tráthúil agus saincheaptha a fháil chun ionchais fostaíochta nó féinfhostaíochta a fheabhsú, lena n-áirítear an ceart chun tacaíocht a fháil do chuardach poist, oiliúint agus athcháiliú, mar a leagtar síos i bprionsabal 4 de Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta; de bhrí go n-eisítear daoine faoi mhíchumas go mór ó mhargadh oscailte an tsaothair agus go séantar orthu a gceart chun obair a dhéanamh ar bhonn comhionann le daoine eile nó go bhfuil deacrachtaí móra acu rochtain chomhionann a bhaint amach ar an margadh saothair agus coinníollacha comhionanna a bheith acu ann; de bhrí gur léiríodh i dtaighde Eurofound go n-áirítear steiréitíopaí a bhaineann le míchumas, deacrachtaí maorlathacha maidir le rochtain a fháil ar sheirbhísí atá ar fáil, easpa fís straitéiseach i rialachas, faireachán neamhleor ar chur chun feidhme beartais, acmhainní oiliúna teoranta d’fhostóirí agus easpa saintacaíochta ar na príomhbhacainní ar fhostú daoine faoi mhíchumas;

| AD. | de bhrí gur cheart go mbeadh rochtain ag daoine faoi mhíchumas ar thacaíocht agus socruithe aonair san ionad oibre; de bhrí go bhfuil sé de theideal ag daoine faoi mhíchumas tacaíocht ioncaim a fháil lena n-áirithítear a gcumas maireachtáil le dínit, seirbhísí a bheith acu lena ligtear dóibh páirt a ghlacadh i margadh an tsaothair agus sa tsochaí, agus timpeallacht oibre atá curtha in oiriúint dá riachtanais. de bhrí go dtéann na míbhuntáistí a bhíonn ag daoine faoi mhíchumas i bhfad níos faide ná réimse na fostaíochta; de bhrí go bhfuil staid shóisialta agus airgeadais daoine faoi mhíchumas san Aontas i bhfad níos measa ná staid shóisialta agus airgeadais daoine nach bhfuil faoi mhíchumas agus go bhfuil sí comhchiallach le míbhuntáiste struchtúrach nó oideachasúil agus le hidirdhealú; de bhrí go bhfuil ról lárnach ag bearta tacaíochta lena ndírítear ar réimsí eile seachas an fhostaíocht, mar shampla, laghdú na bochtaineachta, rochtain ar thithíocht agus ar chúram leanaí, iompar poiblí inrochtana agus cúnamh pearsanta, ó thaobh deiseanna a chur ar fáil do dhaoine faoi mhíchumas rochtain a fháil ar an lucht saothair agus fanacht ann; |
| --- | --- |

AD.

de bhrí gur cheart go mbeadh rochtain ag daoine faoi mhíchumas ar thacaíocht agus socruithe aonair san ionad oibre; de bhrí go bhfuil sé de theideal ag daoine faoi mhíchumas tacaíocht ioncaim a fháil lena n-áirithítear a gcumas maireachtáil le dínit, seirbhísí a bheith acu lena ligtear dóibh páirt a ghlacadh i margadh an tsaothair agus sa tsochaí, agus timpeallacht oibre atá curtha in oiriúint dá riachtanais. de bhrí go dtéann na míbhuntáistí a bhíonn ag daoine faoi mhíchumas i bhfad níos faide ná réimse na fostaíochta; de bhrí go bhfuil staid shóisialta agus airgeadais daoine faoi mhíchumas san Aontas i bhfad níos measa ná staid shóisialta agus airgeadais daoine nach bhfuil faoi mhíchumas agus go bhfuil sí comhchiallach le míbhuntáiste struchtúrach nó oideachasúil agus le hidirdhealú; de bhrí go bhfuil ról lárnach ag bearta tacaíochta lena ndírítear ar réimsí eile seachas an fhostaíocht, mar shampla, laghdú na bochtaineachta, rochtain ar thithíocht agus ar chúram leanaí, iompar poiblí inrochtana agus cúnamh pearsanta, ó thaobh deiseanna a chur ar fáil do dhaoine faoi mhíchumas rochtain a fháil ar an lucht saothair agus fanacht ann;

| AE. | de bhrí go moltar i Straitéis an Aontais 2021-2030 maidir le Cearta Daoine faoi Mhíchumas Cárta Míchumais AE a chruthú faoi dheireadh 2023, a bheidh le haithint i ngach Ballstát; |
| --- | --- |

AE.

de bhrí go moltar i Straitéis an Aontais 2021-2030 maidir le Cearta Daoine faoi Mhíchumas Cárta Míchumais AE a chruthú faoi dheireadh 2023, a bheidh le haithint i ngach Ballstát;

| AF. | de bhrí go bhfuil sé d’acmhainn ag nuálaíochtaí teicniúla, amhail córais intleachta saorga atá eiticiúil agus duinelárnach, próisis earcaíochta éifeachtúla, inrochtana agus neamh-idirdhealaitheacha a fhorbairt, ach de bhrí go bhféadfadh forbairtí teicneolaíochta neamhchuimsitheacha a bheith ina mbaol ó thaobh bacainní nua agus cineálacha nua idirdhealaithe in aghaidh daoine faoi mhíchumas a thabhairt isteach; de bhrí go n-éilíonn Airteagal 9 de CRPD faisnéis inrochtana agus rochtain ar theicneolaíochtaí agus córais chumarsáide ar bhonn comhionann le cinn eile; de bhrí go bhfuil nasc idirlín sa bhaile ag 64,3 % de dhaoine faoi mhíchumas atá 16 bliana d’aois nó níos sine, i gcomparáid le 87,9 % de dhaoine nach bhfuil faoi mhíchumas; |
| --- | --- |

AF.

de bhrí go bhfuil sé d’acmhainn ag nuálaíochtaí teicniúla, amhail córais intleachta saorga atá eiticiúil agus duinelárnach, próisis earcaíochta éifeachtúla, inrochtana agus neamh-idirdhealaitheacha a fhorbairt, ach de bhrí go bhféadfadh forbairtí teicneolaíochta neamhchuimsitheacha a bheith ina mbaol ó thaobh bacainní nua agus cineálacha nua idirdhealaithe in aghaidh daoine faoi mhíchumas a thabhairt isteach; de bhrí go n-éilíonn Airteagal 9 de CRPD faisnéis inrochtana agus rochtain ar theicneolaíochtaí agus córais chumarsáide ar bhonn comhionann le cinn eile; de bhrí go bhfuil nasc idirlín sa bhaile ag 64,3 % de dhaoine faoi mhíchumas atá 16 bliana d’aois nó níos sine, i gcomparáid le 87,9 % de dhaoine nach bhfuil faoi mhíchumas;

| AG. | de bhrí gur léirigh taighde Eurofound go bhféadfaidh tacaíocht fiontraíochta agus féinfhostaíochta i bhfoirm treorach, oiliúna agus cúnaimh airgeadais deiseanna a chur ar fáil do dhaoine faoi mhíchumas a bheith gníomhach i margadh oscailte an tsaothair, rud a dhíspreagann a spleáchas aonair ar shochair mhíchumais; de bhrí gur gá tacaíocht den sórt sin a bheith spriocdhírithe go maith agus acmhainní leordhóthanacha a chur ar fáil; |
| --- | --- |

AG.

de bhrí gur léirigh taighde Eurofound go bhféadfaidh tacaíocht fiontraíochta agus féinfhostaíochta i bhfoirm treorach, oiliúna agus cúnaimh airgeadais deiseanna a chur ar fáil do dhaoine faoi mhíchumas a bheith gníomhach i margadh oscailte an tsaothair, rud a dhíspreagann a spleáchas aonair ar shochair mhíchumais; de bhrí gur gá tacaíocht den sórt sin a bheith spriocdhírithe go maith agus acmhainní leordhóthanacha a chur ar fáil;

| AH. | de bhrí gur ghéaraigh paindéim COVID-19 na bacainní agus na neamhionannais atá ann cheana do gach duine faoi mhíchumas; de bhrí gur léirigh taighde Eurofound go raibh 71 % de fhreagróirí faoi mhíchumas i mbaol dúlagair le linn na paindéime, agus gur thug 25 % de fhreagróirí faoi mhíchumas le fios nach bhféadfaidís rochtain a fháil ar chúram meabhairshláinte, ráta a bhí dhá uair níos airde ná an ráta dóibh siúd nach bhfuil faoi mhíchumas; de bhrí gur léirigh taighde Eurofound go raibh tionchar ar leith ag dianghlasáil agus srianta a d’eascair as paindéim COVID-19 ar dhaoine óga faoi mhíchumas, idir 18 agus 29 mbliana d’aois, mar gur thuairiscigh 51 % de na freagróirí sin go raibh siad uaigneach, figiúr ata 19 % níos airde ná do dhaoine óga nach bhfuil faoi mhíchumas; de bhrí go bhfuil pleananna maidir le filleadh ar an obair ríthábhachtach d’oibrithe a bhfuil fadhbanna meabhairshláinte acu; |
| --- | --- |

AH.

de bhrí gur ghéaraigh paindéim COVID-19 na bacainní agus na neamhionannais atá ann cheana do gach duine faoi mhíchumas; de bhrí gur léirigh taighde Eurofound go raibh 71 % de fhreagróirí faoi mhíchumas i mbaol dúlagair le linn na paindéime, agus gur thug 25 % de fhreagróirí faoi mhíchumas le fios nach bhféadfaidís rochtain a fháil ar chúram meabhairshláinte, ráta a bhí dhá uair níos airde ná an ráta dóibh siúd nach bhfuil faoi mhíchumas; de bhrí gur léirigh taighde Eurofound go raibh tionchar ar leith ag dianghlasáil agus srianta a d’eascair as paindéim COVID-19 ar dhaoine óga faoi mhíchumas, idir 18 agus 29 mbliana d’aois, mar gur thuairiscigh 51 % de na freagróirí sin go raibh siad uaigneach, figiúr ata 19 % níos airde ná do dhaoine óga nach bhfuil faoi mhíchumas; de bhrí go bhfuil pleananna maidir le filleadh ar an obair ríthábhachtach d’oibrithe a bhfuil fadhbanna meabhairshláinte acu;

| AI. | de bhrí, deich mbliana tar éis don Aontas a bheith ina pháirtí in CRPD, nach bhfuil aon athrú ar leibhéal an institiúidithe; de bhrí, ar fud na hEorpa, go bhfuil ar a laghad 1,4 milliún duine fós á gcoinneáil sna hinstitiúidí, líon nach bhfuil aon athrú air ó glacadh an coinbhinsiún; de bhrí, de réir shuirbhé 2020 an Ghréasáin Eorpaigh um Maireachtáil Neamhspleách maidir le maireachtáil neamhspleách, nach bhfuil straitéis dí-institiúidithe ag 24 thír as 43 thír a bhfuil ionadaíocht acu i gComhairle na hEorpa, agus i gcás na 18 dtír a bhfuil straitéis acu, go ndearna 88 % de na freagróirí cur síos ar an straitéis mar straitéis neamhleor nó gur gá í a fheabhsú; |
| --- | --- |

AI.

de bhrí, deich mbliana tar éis don Aontas a bheith ina pháirtí in CRPD, nach bhfuil aon athrú ar leibhéal an institiúidithe; de bhrí, ar fud na hEorpa, go bhfuil ar a laghad 1,4 milliún duine fós á gcoinneáil sna hinstitiúidí, líon nach bhfuil aon athrú air ó glacadh an coinbhinsiún; de bhrí, de réir shuirbhé 2020 an Ghréasáin Eorpaigh um Maireachtáil Neamhspleách maidir le maireachtáil neamhspleách, nach bhfuil straitéis dí-institiúidithe ag 24 thír as 43 thír a bhfuil ionadaíocht acu i gComhairle na hEorpa, agus i gcás na 18 dtír a bhfuil straitéis acu, go ndearna 88 % de na freagróirí cur síos ar an straitéis mar straitéis neamhleor nó gur gá í a fheabhsú;

| AJ. | de bhrí go gcuireann 33 thír i gComhairle na hEorpa cúnamh pearsanta de chineál éigin ar fáil, agus gur léirigh 97 % de na freagróirí nach bhfuil an rochtain leordhóthanach nó gur gá feabhas a chur uirthi; |
| --- | --- |

AJ.

de bhrí go gcuireann 33 thír i gComhairle na hEorpa cúnamh pearsanta de chineál éigin ar fáil, agus gur léirigh 97 % de na freagróirí nach bhfuil an rochtain leordhóthanach nó gur gá feabhas a chur uirthi;

| AK. | de bhrí nach mbunaítear leis an gcreat reachtach reatha aon oibleagáid ar na Ballstáit comhlacht comhionannais a ainmniú chun íospartaigh idirdhealaithe ar fhorais mhíchumais a chosaint; |
| --- | --- |

AK.

de bhrí nach mbunaítear leis an gcreat reachtach reatha aon oibleagáid ar na Ballstáit comhlacht comhionannais a ainmniú chun íospartaigh idirdhealaithe ar fhorais mhíchumais a chosaint;

| AL. | de bhrí, in 2008, gur thíolaic an Coimisiún togra chun cosaint ar idirdhealú a leathnú thar fhostaíocht, mar a leagtar amach sa Treoir maidir le Comhionannas Fostaíochta, lena gcuirtear toirmeasc ar idirdhealú atá bunaithe ar mhíchumas, ar aois, ar ghnéaschlaonadh agus ar reiligiún nó ar chreideamh i réimsí na fostaíochta agus na slí beatha; de bhrí, leis an treoir nua, go mbeadh prionsabal an chomhionannais infheidhme maidir le hoideachas, rochtain ar earraí agus ar sheirbhísí agus cosaint shóisialta, lena n-áirítear slándáil shóisialta agus cúram sláinte; de bhrí nár glacadh an togra seo go fóill agus go bhfuil bac curtha air laistigh den Chomhairle le 14 bliana anuas, ina bhfuil gá le haontoilíocht chun é a ghlacadh; |
| --- | --- |

AL.

de bhrí, in 2008, gur thíolaic an Coimisiún togra chun cosaint ar idirdhealú a leathnú thar fhostaíocht, mar a leagtar amach sa Treoir maidir le Comhionannas Fostaíochta, lena gcuirtear toirmeasc ar idirdhealú atá bunaithe ar mhíchumas, ar aois, ar ghnéaschlaonadh agus ar reiligiún nó ar chreideamh i réimsí na fostaíochta agus na slí beatha; de bhrí, leis an treoir nua, go mbeadh prionsabal an chomhionannais infheidhme maidir le hoideachas, rochtain ar earraí agus ar sheirbhísí agus cosaint shóisialta, lena n-áirítear slándáil shóisialta agus cúram sláinte; de bhrí nár glacadh an togra seo go fóill agus go bhfuil bac curtha air laistigh den Chomhairle le 14 bliana anuas, ina bhfuil gá le haontoilíocht chun é a ghlacadh;

| AM. | de bhrí go bhfuil Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe um Chearta an Linbh daingnithe ag gach Ballstát AE, rud a fhágann go bhfuil sé ceangailteach orthu, agus de bhrí go leagtar síos le hAirteagal 3(3) den Chonradh ar an Aontas Eorpach an cuspóir atá ag an Aontas cosaint chearta an linbh a chur chun cinn; de bhrí go ráthaítear leis an gCairt nach mór d’institiúidí AE agus do na Ballstáit cearta an linbh a chosaint agus dlí AE á chur chun feidhme acu; de bhrí gur ghlac an Pharlaimint a rún maidir le Ráthaíocht Eorpach do Leanaí le tromlach láidir, á iarraidh go láidir go n-áiritheofaí go mbeadh rochtain ag gach leanbh ar oideachas cuimsitheach óna luath-óige go dtí go mbeidh siad ina ndéagóirí, lena n-áirítear leanaí Romacha, leanaí faoi mhíchumas, leanaí gan stát agus leanaí imirceacha agus iad siúd a bhfuil cónaí orthu i suíomhanna éigeandála daonnúla; |
| --- | --- |

AM.

de bhrí go bhfuil Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe um Chearta an Linbh daingnithe ag gach Ballstát AE, rud a fhágann go bhfuil sé ceangailteach orthu, agus de bhrí go leagtar síos le hAirteagal 3(3) den Chonradh ar an Aontas Eorpach an cuspóir atá ag an Aontas cosaint chearta an linbh a chur chun cinn; de bhrí go ráthaítear leis an gCairt nach mór d’institiúidí AE agus do na Ballstáit cearta an linbh a chosaint agus dlí AE á chur chun feidhme acu; de bhrí gur ghlac an Pharlaimint a rún maidir le Ráthaíocht Eorpach do Leanaí le tromlach láidir, á iarraidh go láidir go n-áiritheofaí go mbeadh rochtain ag gach leanbh ar oideachas cuimsitheach óna luath-óige go dtí go mbeidh siad ina ndéagóirí, lena n-áirítear leanaí Romacha, leanaí faoi mhíchumas, leanaí gan stát agus leanaí imirceacha agus iad siúd a bhfuil cónaí orthu i suíomhanna éigeandála daonnúla;

| AN. | de bhrí go bhfuil rochtain ar fhostaíocht ardcháilíochta, oideachas agus oiliúint, cúram sláinte, cosaint shóisialta, lena n-áirítear thar theorainneacha, tithíocht leormhaith, tacaíocht do mhaireachtáil neamhspleách agus comhdheiseanna chun páirt a ghlacadh i ngníomhaíochtaí fóillíochta agus i saol an phobail bunriachtanach do cháilíocht saoil daoine faoi mhíchumas, chun bochtaineacht agus leochaileacht a laghdú agus tacú le fás cuimsitheach agus inbhuanaithe; de bhrí gur cheart do scéimeanna náisiúnta ioncaim íosta rochtain chomhionann a áirithiú do dhaoine faoi mhíchumas; de bhrí gur cheart rochtain a bheith ag daoine faoi mhíchumas freisin ar chúnamh spriocdhírithe le haghaidh costais bhreise a bhíonn le híoc acu a bhaineann le míchumas, is é sin le rá níor cheart costais den sórt sin a chumhdach le hioncam amháin; |
| --- | --- |

AN.

de bhrí go bhfuil rochtain ar fhostaíocht ardcháilíochta, oideachas agus oiliúint, cúram sláinte, cosaint shóisialta, lena n-áirítear thar theorainneacha, tithíocht leormhaith, tacaíocht do mhaireachtáil neamhspleách agus comhdheiseanna chun páirt a ghlacadh i ngníomhaíochtaí fóillíochta agus i saol an phobail bunriachtanach do cháilíocht saoil daoine faoi mhíchumas, chun bochtaineacht agus leochaileacht a laghdú agus tacú le fás cuimsitheach agus inbhuanaithe; de bhrí gur cheart do scéimeanna náisiúnta ioncaim íosta rochtain chomhionann a áirithiú do dhaoine faoi mhíchumas; de bhrí gur cheart rochtain a bheith ag daoine faoi mhíchumas freisin ar chúnamh spriocdhírithe le haghaidh costais bhreise a bhíonn le híoc acu a bhaineann le míchumas, is é sin le rá níor cheart costais den sórt sin a chumhdach le hioncam amháin;

Ag maireachtáil go neamhspleách agus bheith páirteach sa phobal

| 1. | á mheabhrú, mar a leagtar síos in Airteagal 19 de CRPD, go bhfuil sé de cheart ag daoine faoi mhíchumas maireachtáil go neamhspleách agus seirbhísí pobalbhunaithe iomchuí a fháil; á chreidiúint nach féidir an ceart sin a ráthú go hiomlán ach amháin má dhéantar beartais agus reachtaíocht a chuireann roghanna malartacha ar institiúidí ar fáil a fhorbairt ar an leibhéal náisiúnta, réigiúnach agus áitiúil, agus go mbeidís á dtreorú ag caighdeáin Eorpacha; á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit deireadh a chur de réir a chéile le suíomhanna cúraim institiúideacha do dhaoine faoi mhíchumas a luaithe is féidir, mar a leagtar amach i mBarúil Ghinearálta Uimh. 5 ó Choiste CRPD agus aistriú ó shuíomhanna institiúideacha agus suíomhanna leithscartha eile go córas lena gcumasaítear rannpháirtíocht shóisialta ina soláthraítear seirbhísí i bpobal inrochtana, agus riachtanais aonair á gcur san áireamh go hiomlán, agus tosaíocht á tabhairt do dhaoine faoi mhíchumas, lena n-áirítear cúram pobalbhunaithe, mar a mhol an Coimisiún sa Straitéis Eorpach um Míchumas 2010-2020; á chur i bhfios go láidir nach mór steiréitíopaí, cumasachas agus míthuiscintí a chuireann cosc ar dhaoine faoi mhíchumas maireachtáil go neamhspleách a dhíothú agus nach mór an méid a rannchuidíonn siad leis an tsochaí a chur chun cinn; ag cur béim ar an bhfíoras go bhfuil rochtain ar an margadh saothair bunriachtanach chun a chur ar chumas daoine faoi mhíchumas saol neamhspleách a chaitheamh agus páirt iomlán a ghlacadh sa tsochaí; |
| --- | --- |

1.

| 2. | á iarraidh ar na Ballstáit straitéisí dí-institiúidithe a ghlacadh agus a áirithiú go bhfuil a ndlíthe, a mbeartais agus a gcláir maidir le dí-institiúidiú i gcomhréir le coincheap na maireachtála neamhspleáiche atá leagtha amach in CRPD; á iarraidh ar an gCoimisiún tagarmharcanna a úsáid chun dul chun cinn ina leith sin a thomhas; á iarraidh, thairis sin, ar an gCoimisiún seasamh lena ghealltanas i Straitéis AE maidir le Cearta Daoine faoi Mhíchumas 2021-2030 treoir a chur ar fáil do na Ballstáit faoi 2023 maidir le feabhas a chur ar mhaireachtáil neamhspleách agus ar chuimsiú sa phobal; á iarraidh ar na Ballstáit spriocanna sonracha a bhfuil creat ama sainithe acu a áireamh ina gcuid straitéisí um dhí-institiúidiú, maoiniú leordhóthanach a thabhairt dóibh agus sásraí a fhorbairt chun comhordú éifeachtach idir na húdaráis ábhartha ar fud earnálacha agus leibhéil éagsúla riaracháin a áirithiú; á chur in iúl gur oth léi an easpa tithíochta inrochtana agus inacmhainne atá ina bac mór ar mhaireachtáil neamhspleách; á chur i bhfios go láidir nach mór maireachtáil phobalbhunaithe, neamhspleách, a neartú agus a bhaint amach mar rogha mhalartach ar chreataí institiúideacha i gcomhréir le Barúil Ghinearálta CRPD Uimh. 5; |
| --- | --- |

2.

| 3. | á mheas go gcuireann seirbhísí tacaíochta pobalbhunaithe agus socruithe maireachtála tacúla cáilíocht saoil níos fearr ar fáil do dhaoine faoi mhíchumas; á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit cur chuige duinelárnach a ghlacadh mar aon leis an tacaíocht iomchuí is gá chun cuimsiú iomlán daoine faoi mhíchumas a chur ar fáil; |
| --- | --- |

3.

| 4. | á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit oibriú chun sainmhínithe frithpháirteacha a fhorbairt ar phríomhthéarmaí a bhaineann le cur chun feidhme CRPD, amhail “inrochtaineacht”, “rannpháirtíocht” agus “maireachtáil phobalbhunaithe” mar mhodh chun comhtháthú a fheabhsú i measc na mBallstát agus soghluaisteacht daoine faoi mhíchumas laistigh den Aontas a fheabhsú, chomh maith le dí-institiúidiú agus a mhodhanna cur chun feidhme a aithint go frithpháirteach; |
| --- | --- |

4.

| 5. | á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar Eurostat aghaidh a thabhairt ar na bearnaí, lena n-áirítear an bhearna fostaíochta agus ráta pá, maidir le hinfhaighteacht, iontaofacht agus inchomparáideacht sonraí a bhaineann le dálaí maireachtála daoine faoi mhíchumas san Eoraip; |
| --- | --- |

5.

| 6. | á áitiú gur cheart go mbeadh sé d’aidhm ag cistí ábhartha AE timpeallachtaí, seirbhísí, cleachtais agus feistí atá cuimsitheach agus inrochtana a chur chun cinn, agus cur chuige deartha uilíoch á leanúint agus tús áite á thabhairt don dí-institiúidiú, lena n-áirítear tacaíocht láidir do chúnamh pearsanta agus do mhaireachtáil neamhspleách; |
| --- | --- |

6.

| 7. | á chur in iúl gur geal léi an fógra ó Chúirt Iniúchóirí na hEorpa faoi iniúchadh atá le teacht maidir le héifeachtúlacht ranníocaíocht airgeadais AE chun comhionannas a áirithiú do dhaoine faoi mhíchumas; ag tathant ar an gCoimisiún feabhas a chur ar a chuid faireacháin ar úsáid chistí AE sa réimse beartais sin, lena n-áirítear breithniú a dhéanamh i dtaobh íocaíochtaí a fhionraí, a tharraingt siar agus a aisghabháil má dhéantar sárú ar an oibleagáid cearta bunúsacha a urramú; á chur i bhfáth nár cheart suíomhanna leithscartha, gan beann ar a méid, a mhaoiniú le cistí AE, agus gur cheart na cistí sin a bheith inrochtana i gcónaí do dhaoine faoi mhíchumas; ag tathant freisin ar an gCoimisiún a áirithiú go ndéanfar obair leantach chuí ar na conclúidí agus ar na moltaí a chuir Cúirt Iniúchóirí na hEorpa ar fáil ina tuarascáil speisialta maidir le buiséadú inscne; á chur i bhfáth, de réir na tuarascála, gur bealach é buiséadú inscne chun comhionannas inscne a bhaint amach, agus nach mór forais an idirdhealaithe, lena n-áirítear míchumas, a chur san áireamh i ngníomhaíochtaí chun comhionannas inscne a bhaint amach; |
| --- | --- |

7.

| 8. | á mheabhrú go leagtar amach i Rialachán na bhForálacha Coiteanna do 2021-2027 (50) nach mór Ciste Sóisialta na hEorpa agus Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa a úsáid ar bhealach a chomhlíonann beartais an Aontais maidir le cuimsiú sóisialta; á iarraidh, dá bhrí sin, go mbeadh forálacha níos déine ann lena dtoirmisctear cistí AE a infheistiú i suíomhanna cúraim institiúideacha; |
| --- | --- |

8.

| 9. | á chur in iúl gur geal léi fiosrúchán féintionscnaimh an Ombudsman Eorpaigh maidir leis an gcaoi a ndéanann an Coimisiún faireachán ar chistí an Aontais arna n-úsáid chun ceart daoine faoi mhíchumas agus daoine scothaosta chun maireachtáil go neamhspleách a chur chun cinn; á thabhairt chun suntais, sna conclúidí, go n-iarrann an tOmbudsman Eorpach ar an gCoimisiún treoir níos soiléire a thabhairt do na Ballstáit agus dá fhoireann féin maidir leis an ngá atá le dí-institiúidiú a chur chun cinn agus maidir leis an gcaoi ar féidir é sin a bhaint amach i gcomhthéacs úsáid chistí AE; |
| --- | --- |

9.

Comhionannas agus neamh-idirdhealú: an géarghá atá le treoir chothrománach in aghaidh an idirdhealaithe

| 10. | á thabhairt chun suntais gur cheart do AE, de réir CRPD, dearcadh an mhíchumais a phríomhshruthú ina bheartais, ina chláir agus ina straitéisí uile; ag formhuiniú mholtaí CRPD agus ag tathant ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit dlús a chur leis na hiarrachtaí chun a áirithiú go leanfar i gceart iad; á mheas go bhfuil sé ríthábhachtach dlí AE a chomhchuibhiú le CRPD chun comhionannas agus neamh-idirdhealú a áirithiú; á thabhairt chun suntais ról chreat AE maidir le CRPD sa phróiseas sin; |
| --- | --- |

10.

| 11. | á chur in iúl gur geal léi obair ábhartha an Ombudsman Eorpaigh, mar chuid de chreat CRPD AE, atá dírithe ar chur chun feidhme CRPD ag institiúidí AE a chosaint, a chur chun cinn agus faireachán a dhéanamh air; |
| --- | --- |

11.

| 12. | á iarraidh ar Bhallstáit an Aontais Eorpaigh nach bhfuil an Prótacal Roghnach a ghabhann le CRPD sínithe agus daingnithe acu go fóill déanamh amhlaidh; |
| --- | --- |

12.

| 13. | á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit a n-iarrachtaí a mhéadú chun cearta comhionanna a chur chun cinn do dhaoine faoi mhíchumas lasmuigh de AE, go háirithe maidir le tíortha is iarrthóirí; á chur i bhfáth, sa chomhthéacs sin, gur gá don Aontas ceist na n-athchóirithe a ardú chun staid daoine faoi mhíchumas a fheabhsú le linn na caibidlíochta aontachais; |
| --- | --- |

13.

| 14. | á iarraidh ar an gCoimisiún nuashonrú a dhéanamh ar an togra le haghaidh treoir AE maidir le cóir chomhionann lena bhforbrófar seasamh na Parlaiminte trí aghaidh a thabhairt freisin ar idirdhealú trasnach agus idirdhealú i dteaglaim de na forais ar fad a liostaítear sa Chairt a thoirmeasc go sainráite; á iarraidh ar Uachtaránacht na Comhairle tosaíocht a thabhairt don treoir sin agus í a phlé ar an leibhéal polaitiúil is airde; á chur i bhfáth go bhfuil gá le bearta nithiúla chun glacadh na treorach a chur chun cinn agus, mura nglactar an treoir, le haghaidh bearta reachtacha malartacha chun aghaidh a thabhairt ar an idirdhealú; |
| --- | --- |

14.

| 15. | á chur in iúl gur geal léi gur ghlac an Coimisiún a Straitéis uaillmhianach maidir le Cearta Daoine faoi Mhíchumas 2021-2030 agus á iarraidh ar an gCoimisiún faireachán a dhéanamh ar a cur chun feidhme ag na Ballstáit agus a áirithiú go gcuirfidh siad chun feidhme í; á thabhairt chun suntais gur gá ról soiléir a bheith ag Creat CRPD AE san athbhreithniú ar an Straitéis agus gur gá daoine faoi mhíchumas agus a n-eagraíochtaí ionadaíocha a rannpháirtiú go córasach agus go gníomhach ar leibhéal AE, ar an leibhéal náisiúnta, ar an leibhéal réigiúnach agus ar an leibhéal áitiúil in athbhreithniú den sórt sin; á iarraidh ar an gCoimisiún na bearta sin a fhorbairt i gcomhordú agus i gcumarsáid le daoine faoi mhíchumas agus leis na heagraíochtaí uile lena mbaineann, ag tosú le líonra CRPD na Parlaiminte; |
| --- | --- |

15.

| 16. | á iarraidh ar an gCoimisiún, i gcomhar leis na Ballstáit agus i gcomhréir le caighdeáin AE agus leis an reachtaíocht náisiúnta a ghabhann leis, sonraí agus staidreamh imdhealaithe agus iontaofa a bhailiú, lena n-áirítear a áirithiú go mbeidh sonraí ag staidreamh uile-Aontais atá imdhealaithe de réir na gcineálacha míchumais agus go n-áireofar ann líon na ndaoine atá ina gcónaí in institiúidí, chun beartais iomchuí agus éifeachtacha a fhorbairt chun sochaí inrochtana, chuimsitheach agus chomhionann a áirithiú do gach duine faoi mhíchumas in AE, beag beann ar an limistéar ina bhfuil cónaí orthu, bíodh siad ina gcónaí i limistéar uirbeach, tuaithe nó iargúlta; |
| --- | --- |

16.

| 17. | ag tathant ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit feasacht a ardú, go háirithe i measc leanaí agus daoine óga, agus comhairliúcháin shoiléire struchtúrtha a dhéanamh le rannpháirtíocht agus rannpháirteachas na ndaoine a ndéantar difear díreach dóibh agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta a dhéanann ionadaíocht orthu d’fhonn fíorthuiscint a fháil ar mhíchumas ar gach leibhéal den tsochaí; |
| --- | --- |

17.

| 18. | á chreidiúint go bhfuil gá le malartú dea-chleachtas ar an leibhéal Eorpach maidir le tionscadail rathúla chun daoine faoi mhíchumas a áireamh i ngach réimse, chomh maith le feachtais faisnéise phoiblí maidir le conas é sin a bhaint amach, i gcomhréir le hAirteagal 27 de CRPD; |
| --- | --- |

18.

| 19. | á iarraidh ar na Ballstáit aird chuí a thabhairt ar staid uathúil na n-údar, na dtaibheoirí agus na n-ealaíontóirí faoi mhíchumas i bhforbairt na mbeartas, na gclár cistiúcháin agus na ngníomhaíochtaí ábhartha uile, agus deireadh a chur leis na bacainní uile ar chearta comhionanna agus comhdheiseanna a áirithiú do gach duine in earnálacha an chultúir agus na cruthaitheachta, go háirithe trí bhearta a thabhairt isteach lena gcumasófar rochtain, rannpháirtíocht agus ionadaíocht chomhionann do gach cruthaitheoir cultúrtha; |
| --- | --- |

19.

| 20. | á iarraidh ar an gCoimisiún a áirithiú go n-áireofar i reachtaíocht AE amach anseo maidir le IS an raon úsáideoirí is leithne is féidir agus go mbeidh rochtain ar chórais IS éasca agus inrochtana do dhaoine faoi mhíchumas, i gcomhréir leis an Ionstraim Eorpach um Inrochtaineacht; |
| --- | --- |

20.

| 21. | á mheabhrú do na Ballstáit Sprioc Forbartha Inbhuanaithe (SDG) 11,7 de chuid na Náisiún Aontaithe, arb é is aidhm dó rochtain uilíoch ar spásanna glasa agus poiblí atá sábháilte, cuimsitheach agus inrochtana a chur ar fáil, go háirithe do leanaí agus do mhná, do dhaoine faoi mhíchumas agus do dhaoine scothaosta, faoi 2030; |
| --- | --- |

21.

Na daoine faoi mhíchumas is mó atá i mbaol

| 22. | ag cáineadh an fhíorais go bhfuil baol níos mó ann go bhfulaingeoidh daoine áirithe faoi mhíchumas idirdhealú agus foréigean de chineál ar bith, amhail mná agus cailíní, leanaí, daoine scothaosta, daoine gan dídean, daoine atá á gcoinneáil, imircigh agus dídeanaithe, daoine ciníochaithe agus daoine ó chúlraí eitneacha, amhail Romaigh, chomh maith le daoine LGBTIQ+; á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit aghaidh a thabhairt ar dhúshláin, cearta agus riachtanais shonracha na ndaoine sin trí bhíthin bearta spriocdhírithe chun rochtain ar an gceartas, ar chúnamh d’íospartaigh, ar sheirbhísí tacaíochta agus ar sheirbhísí cosanta a áirithiú agus chun bacainní ar thuairisciú idirdhealaithe agus foréigin a bhaint; |
| --- | --- |

22.

| 23. | á chur i bhfios go láidir go leanann daoine faoi mhíchumas, go háirithe mná faoi mhíchumas, de bheith ag tabhairt aghaidh ar idirdhealú iolrach agus trasnach bunaithe ar a míchumas agus ar a n-inscne, ar a gcine, ar a n-eitneacht, ar a n-aois, ar a reiligiún nó ar a gcreideamh, ar ghnéaschlaonadh, ar stádas imirce nó ar chúlra socheacnamaíoch; á chur i bhfáth go bhfuil mná agus cailíní faoi mhíchumas go háirithe thíos le foréigean inscnebhunaithe agus gur féidir foréigean fisiciúil, gnéasach, síceolaíoch agus eacnamaíoch a áireamh i réimse an fhoréigin inscnebhunaithe a fhulaingíonn mná agus cailíní faoi mhíchumas; á chur in iúl gur cúis bhuartha di gur minic a bhíonn mná faoi mhíchumas faoi réir foréigean inscnebhunaithe ag páirtithe nó ag baill teaghlaigh; á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit a áirithiú go ndéanfar sásraí chun foréigean in aghaidh daoine faoi mhíchumas a thuairisciú, chomh maith le seirbhísí tacaíochta d’íospartaigh, a chur i bhfeidhm agus go mbeidh siad inrochtana; |
| --- | --- |

23.

| 24. | ag aithint an róil thábhachtaigh atá ag na cúramóirí i saol daoine faoi mhíchumas agus na constaicí a bhíonn rompu agus iad i mbun a gcuid oibre; á chur i bhfáth go bhfágann an spleáchas dlíthiúil, airgeadais agus sóisialta atá ag daoine faoi mhíchumas, go háirithe mná, ar a gcúramóirí, go bhfuil siad i staid níos leochailí; á chur in iúl gur cúis bhuartha di cásanna tuairiscithe foréigin in aghaidh daoine faoi mhíchumas uathu siúd ar cheart dóibh aire a thabhairt dóibh, sa bhaile nó i suíomhanna cúraim institiúidigh; |
| --- | --- |

24.

| 25. | ag tabhairt dá haire i Straitéis AE maidir le Cearta Daoine faoi Mhíchumas 2021-2030 go bhfuil gealltanas tugtha ag an gCoimisiún aird ar leith a dhíriú ar mhná faoi mhíchumas, ar mná iad a bhfuil idir dhá uair is cúig uaire níos mó seans acu go bhfulaingeoidh siad foréigean i gcomparáid le mná eile (51); á iarraidh ar an gCoimisiún staid na mban faoi mhíchumas a phríomhshruthú agus a chur san áireamh i mbeartas agus i mbearta AE; |
| --- | --- |

25.

| 26. | á chur in iúl gur cúis mhór bhuartha di gur rómhinic a dhiúltaítear rochtain ar sheirbhísí sláinte gnéis agus atáirgthe do mhná agus cailíní faoi mhíchumas, go háirithe ar sheirbhísí gínéiceolaíocha, go ndiúltaítear toiliú feasach dóibh freisin maidir le frithghiniúnaigh a úsáid agus go bhfuil baol ann go ndéanfaí steiriliú éigeantais orthu fiú (52); á iarraidh ar na Ballstáit bearta reachtacha a chur chun feidhme lena gcosnófar an tsláine fhisiciúil, an tsaoirse rogha agus an féinchinntiúchán maidir le saol gnéasach agus atáirgthe daoine faoi mhíchumas; |
| --- | --- |

26.

| 27. | á chur in iúl gur geal léi an togra ón gCoimisiún maidir le Treoir chun foréigean in aghaidh na mban agus foréigean teaghlaigh a chomhrac, chomh maith le tiomantas agus céimeanna roinnt Ballstát ina leith sin; á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit bearta nithiúla breise a ghlacadh chun foréigean inscnebhunaithe a chomhrac, lena n-áirítear tacaíocht spriocdhírithe a chur ar fáil do dhaoine faoi mhíchumas; ag tathant freisin ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit cúrsaí oiliúna sonracha agus gníomhaíochtaí múscailte feasachta a eagrú atá dírithe ar chórais freagartha d’fhoréigean inscnebhunaithe, lenar cheart rannpháirtíocht na mban faoi mhíchumas a áirithiú agus lenar cheart faisnéis a chur ar fáil dóibh faoina gcearta; á chreidiúint nach mór don Choimisiún agus do na Ballstáit féachaint ar thrasnú uathúil na hinscne agus an mhíchumais ar bhealach níos doimhne chun a áirithiú go dtuigfear go cuí castachtaí an fhoréigin inscnebhunaithe in aghaidh na mban agus na gcailíní faoi mhíchumas agus go dtabharfar aghaidh orthu mar is ceart; |
| --- | --- |

27.

| 28. | ag tathant ar na Ballstáit acmhainní daonna agus airgeadais leordhóthanacha a leithdháileadh ar an gcreat a leagtar síos in Airteagal 33(2) de CRPD chun a áirithiú go gcomhlíonfaidh comhlachtaí comhionannais náisiúnta a gcúraimí go héifeachtach agus go héifeachtúil; ag tathant ar an gCoimisiún an tacaíocht is gá a chur ar fáil chuige sin; |
| --- | --- |

28.

| 29. | á chur in iúl gur geal léi agus go bhfuil sí ag tacú le tionscnamh dlíthiúil an Choimisiúin atá ar na bacáin maidir le caighdeáin íosta do chomhlachtaí comhionannais, lena spreagfaí na Ballstáit sainorduithe comhlachtaí comhionannais a leathnú chun íospartaigh idirdhealaithe bunaithe ar mhíchumas a chosaint; á iarraidh ar an gCoimisiún togra uaillmhianach a thíolacadh gan mhoill; |
| --- | --- |

29.

| 30. | ag tathant ar an gComhairle daingniú Choinbhinsiún Iostanbúl ag AE a thabhairt i gcrích ar bhonn aontachas leathan gan aon teorainneacha, agus a mholadh go ndaingneodh na Ballstáit uile é, ós rud é gur uirlis riachtanach é chun aghaidh a thabhairt ar fhoréigean in aghaidh na mban agus na gcailíní faoi mhíchumas; |
| --- | --- |

30.

| 31. | ag tathant ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit leithlisiú na mban faoi mhíchumas ina n-éagsúlacht uile a chosc trí bhearta cothrománacha agus struchtúracha amhail oideachas agus gníomhaíochtaí múscailte feasachta i measc mná faoi mhíchumas chomh maith lena dteaghlaigh agus a gcúramóirí; |
| --- | --- |

31.

| 32. | á chur in iúl gur cúis bhuartha di staid na ndaoine faoi mhíchumas atá á gcoinneáil sna Ballstáit, gan beann ar a gcineál míchumais; á chur in iúl gur saoth léi go nach gcuirtear staid leochaileach na ndaoine faoi mhíchumas atá á gcoinneáil san áireamh go hiomlán i roinnt Ballstát; á iarraidh ar na Ballstáit a áirithiú go gcuirfear an bonneagar is gá ar fáil do dhaoine atá faoi mhíchumas atá á gcoinneáil, lena n-áirítear foráil leormhaith dá riachtanais shonracha, chomh maith le hinrochtaineacht agus cóiríocht réasúnta a áirithiú; á iarraidh ar na Ballstáit agus ar institiúidí AE, thairis sin, na bearta is gá a dhéanamh chun a áirithiú go n-urramófar agus go gcosnófar cearta bunúsacha príosúnach, go háirithe iad siúd atá i staideanna leochaileacha, amhail daoine a bhfuil meabhairghalair orthu agus daoine faoi mhíchumas, lena n-áirítear caighdeáin choinneála Eorpacha chomhchoiteanna a ghlacadh i ngach Ballstát; |
| --- | --- |

32.

| 33. | á iarraidh ar na Ballstáit ceart chun oideachais gach linbh faoi mhíchumas a ráthú, lena n-áiritheofar go mbeidh rochtain chomhionann acu ar theagasc cuimsitheach ar ardchaighdeán ón luath-óige go dtí an ógántacht, go háirithe trí bhonneagair shaincheaptha agus oiliúint speisialaithe a bhunú dá múinteoirí agus dá gcúntóirí; á thabhairt chun suntais gur cheart aird ar leith a thabhairt ar inrochtaineacht seirbhísí scoile do leanaí faoi mhíchumas; á thabhairt chun suntais go bhfuil ionadaíocht dhíréireach fós á déanamh ar leanaí faoi mhíchumas i gcúram institiúideach, go bhfanann siad in institiúidí ar bhonn fadtéarmach nó ar bhonn buan, agus go mbíonn leibhéil arda idirdhealaithe agus faillí rompu; |
| --- | --- |

33.

| 34. | ag cur béim ar an bhfíoras go bhfuil baol níos mó ann go bhfulaingeoidh daoine faoi mhíchumas fuathchaint agus fuathchoireacht; á chur in iúl gur geal léi an togra ón gCoimisiún maidir le liosta na gcoireanna AE a leathnú go dtí an fhuathchaint agus an fhuathchoireacht; |
| --- | --- |

34.

Aitheantas comhionann os comhair an dlí

| 35. | á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit bearta práinneacha a dhéanamh chun deireadh a chur leis na srianta ar inniúlacht dhlítheanach lena gcuirtear bac ar chearta daoine faoi mhíchumas a chumhdaítear sna Conarthaí, lena n-áirítear gníomhaíocht a dhéanamh chun cinnteoireacht thacaithe a chur in ionad cinnteoireacht fhorghafa ar fud an Aontais, agus neamhspleáchas, mianta agus roghanna an duine á n-urramú; |
| --- | --- |

35.

| 36. | á iarraidh ar na Ballstáit cláir thiomnaithe a chur chun feidhme lena gceadófar aistriú i dtreo scéimeanna cinnteoireachta tacaithe ó inniúlacht dhlítheanach daoine faoi mhíchumas síceasóisialta a bhaint díobh; |
| --- | --- |

36.

| 37. | á chur in iúl gur geal léi gur cuireadh san áireamh den chéad uair in 2022 riachtanais shonracha daoine faoi mhíchumas maidir le rochtain ar cheartas; |
| --- | --- |

37.

| 38. | á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit bearta leormhaithe a dhéanamh chun deireadh a chur leis na bacainní, lena n-áirítear na bacainní cultúrtha, a bhíonn ag daoine faoi mhíchumas rochtain a fháil ar cheartas trí aghaidh a thabhairt ar an easpa feasachta faoi mhíchumais agus faoi CRPD i seirbhísí ceartais, lena n-áirítear maoiniú leormhaith a leithdháileadh le haghaidh oiliúna do phearsanra ceartais d'fhonn feabhas a chur ar inrochtanacht faisnéise agus tacaíocht ghairmiúil a chur ar fáil d’íospartaigh atá faoi mhíchumas, go háirithe nuair a bhraitheann an t-íospartach ar an mí-úsáideoir maidir le cúrsaí dlíthiúla, airgeadais nó sóisialta; ag tabhairt dá haire gur cheart sásraí gearáin, idir sásraí breithiúnacha agus neamhbhreithiúnacha, a dhéanamh níos inrochtana do dhaoine faoi mhíchumas; á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit, thairis sin, feasacht ar mhíchumas agus ar idirdhealú iolrach agus trasnach a áireamh i measc critéir earcaíochta le haghaidh pearsanra, go háirithe pearsanra breithiúnach agus pearsanra príosúin, a dhéileálann le daoine faoi mhíchumas; |
| --- | --- |

38.

| 39. | á chur i bhfios go láidir go gcaithfidh saoráidí agus seirbhísí a bheith inrochtana chun rochtain chomhionann ar cheartas agus cúnamh iomchuí a áirithiú dóibh siúd a bhfuil deacracht acu a n-inniúlacht dhlítheanach a fheidhmiú; á mheabhrú go bhféadfadh iarmhairtí tromchúiseacha a bheith ag deacrachtaí cumarsáide ó thaobh rochtain a bheith ag daoine faoi mhíchumas atá á gcoinneáil ar fhaisnéis i bhformáidí inrochtana agus ar ghníomhaíochtaí a oireann dá míchumais; á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit bearta iomchuí a dhéanamh chun rochtain inacmhainne, shábháilte agus éifeachtach ar cheartas a ráthú do dhaoine faoi mhíchumas agus chun a áirithiú go gcuirfear cúnamh agus cumarsáid agus faisnéis inrochtana ar fáil ag gach céim den phróiseas; |
| --- | --- |

39.

| 40. | á mheabhrú go ndéantar aistrithe arís agus arís eile agus easpa leanúnachais cúraim, chomh maith leis an easpa foirne breithiúnaí agus príosúin, lena n-áirítear foireann leighis, a bhfuil oiliúint leormhaith orthu chun cabhrú le daoine faoi mhíchumas atá á gcoinneáil, leochaileacht agus leithlisiú na ndaoine sin atá á gcoinneáil a ghéarú; |
| --- | --- |

40.

| 41. | á iarraidh ar an gCoimisiún clár a chur ar bun chun cumhdach imeachtaí breithiúnacha a mhaoiniú a bhaineann le trialacha cúirte ina gcuirtear i leith rialtais na mBallstát in aghaidh daoine faoi mhíchumas; á mholadh go bhféadfaí an maoiniú sin a bhaint as Ciste Sóisialta na hEorpa Plus (CSE+) atá ann faoi láthair; |
| --- | --- |

41.

| 42. | á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar Eurofound sonraí stóinsithe agus taighde cuimsitheach a bhailiú faoin tionchar atá ag srianta ar inniúlacht dhlítheanach ar shaol daoine faoi mhíchumas, lena n-áirítear daoine faoi mhíchumas síceasóisialta; |
| --- | --- |

42.

Rannpháirtíocht sa saol polaitiúil agus poiblí: “Ná déan tada dúinn gan muid a rannpháirtiú”

| 43. | á iarraidh ar AE agus ar na Ballstáit Dlí Toghcháin na hEorpa chomh maith le haon dlí náisiúnta ábhartha a leasú chun a áirithiú gur féidir le gach duine faoi mhíchumas vótáil agus seasamh mar iarrthóir i dtoghcháin ar bhonn comhionann le daoine eile; á chur i bhfáth nár cheart go bhfágfadh cinntí maidir le díothacht inniúlachta dlítheanaí mar gheall ar mhíchumas arna nglacadh ag an mBallstát tionscnaimh nach mbeadh saoránaigh an Aontais incháilithe ina mBallstát cónaithe má sheasann dlí an Bhallstáit sin leis an gceart sin do gach duine faoi mhíchumas gan srianta; á iarraidh ar an gCoimisiún, go háirithe i bhfianaise na gcéad toghchán Eorpach eile in 2024, oibriú leis na Ballstáit chun an ceart chun vótáil go neamhspleách agus faoi rún a ráthú agus lena áirithiú go bhfuil comhionannas deiseanna ag daoine faoi mhíchumas chun dul i mbun feachtais i dtoghcháin; á chur i bhfáth, i roinnt mhaith cásanna, nach bhfuil aon bhonneagar ann do dhaoine faoi mhíchumas chun a gceart daonlathach chun vótála a fheidhmiú; á iarraidh ar na Ballstáit, i ndáil leis sin, a áirithiú go mbeidh na stáisiúin vótála inrochtana do dhaoine faoi mhíchumas; á athdhearbhú, chun na críche sin, na forálacha i rún reachtach ón bParlaimint an 3 Bealtaine 2022 maidir le cearta polaitiúla daoine faoi mhíchumas; |
| --- | --- |

43.

| 44. | ag tathant ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit daoine atá faoi mhíchumas a chur san áireamh ina n-éagsúlacht ar fad agus i ngach cúlra i gcinnteoireacht AE; á mheas gur cheart daoine ceannaireachta faoi mhíchumas a chur chun cinn tuilleadh trí infheistíocht níos mó a dhéanamh in eagraíochtaí daoine faoi mhíchumas (OPDanna/OCSanna) chun a rannpháirtíocht fhóinteach a éascú agus a dtionchar sa chinnteoireacht a mhéadú; |
| --- | --- |

44.

| 45. | á iarraidh ar pháirtithe polaitiúla Eorpacha, náisiúnta, réigiúnacha agus áitiúla a áirithiú go mbeidh ionadaíocht níos fearr ag daoine faoi mhíchumas ar rollaí toghthóirí; á iarraidh ar údaráis toghcháin ainmnithe na mBallstát sonraí a bhailiú maidir le hinrochtaineacht na stáisiún vótála, lena n-áirítear tásca i dtaobh an bhfuil siad oiriúnaithe chun freastal ar riachtanais daoine faoi mhíchumas agus é sin a thuairisciú don Choimisiún, don Chomhairle agus do Pharlaimint na hEorpa bliain amháin ar a dhéanaí tar éis toghchán do Pharlaimint na hEorpa a reáchtáil; |
| --- | --- |

45.

| 46. | á chreidiúint go láidir gur céim mhór chun cur ar chumas daoine faoi mhíchumas a bheith rannpháirteach i saol polaitiúil agus poiblí i ndáiríre a bheadh sna bacainní a bhriseadh síos trí bhearta inrochtaineachta agus formáidí sonracha cumarsáide a chur chun cinn agus a ghlacadh, amhail teanga atá éasca le léamh, Braille agus teanga chomharthaíochta; á chur i bhfáth gur gá seirbhísí digiteacha a dhéanamh níos inrochtana do dhaoine faoi mhíchumas; |
| --- | --- |

46.

| 47. | ag aithint éabhlóid na dteicneolaíochtaí nua agus a n-acmhainneachta do dhaoine faoi mhíchumas; á mholadh don Choimisiún infheistíocht a dhéanamh i bhforbairt feidhmchlár teicneolaíochta faisnéise agus cumarsáide (TFC), lenar féidir cumarsáid a dhéanamh i dteanga chomharthaíochta agus in Braille agus iad a aistriú; |
| --- | --- |

47.

| 48. | á iarraidh ar an gCoimisiún gnéithe den chlár Eoraip na Cruthaitheachta a fheabhsú agus a chur chun cinn tuilleadh, ar gnéithe iad lena gcuirtear cuimsiú chun cinn chun rannpháirtíocht chultúrtha a mhéadú ar fud an Aontais mar chuid den dul chun cinn i dtreo sochaí níos cuimsithí, go háirithe do dhaoine faoi mhíchumas, lena spreagtar a rannpháirtíocht ghníomhach i bpróisis chruthaitheacha chomh maith le forbairt lucht féachana agus éisteachta; |
| --- | --- |

48.

An gá atá le plean cur chun feidhme le haghaidh bainistiú riosca tubaiste a gcuimsítear míchumais leis ar leibhéal an Aontais

| 49. | á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit rannpháirtíocht daoine faoi mhíchumas agus a n-eagraíochtaí ionadaíocha a neartú sa phróiseas cinnteoireachta chun beartais agus cláir maidir le laghdú rioscaí tubaiste a cheapadh, a bhainistiú, a chur chun feidhme agus acmhainní a chur ar fáil dóibh; á iarraidh go ndéanfaí peirspictíochtaí daoine faoi mhíchumas a phríomhshruthú i bhfreagairtí bainistithe géarchéime an Aontais; |
| --- | --- |

49.

| 50. | á mheas gur cheart príomhshruthú thar earnálacha agus leibhéil éagsúla rialtais a áireamh sna cláir sin agus spriocanna agus amlínte sonracha a leagan síos leo chun plean gníomhaíochta maidir le laghdú rioscaí tubaiste a gcuimsítear míchumais leis a bhaint amach d’fhonn Creat Sendai a bhaint amach; |
| --- | --- |

50.

| 51. | á chur i bhfios go láidir nach mór tacú le beartais agus le cláir AE trí shonraí dí-chomhiomlánaithe atá bunaithe ar fhianaise; á thabhairt chun suntais gur gá tacú le taighde agus é a mhaoiniú chun tuiscint níos fearr a fháil ar éifeachtaí tubaistí ar dhaoine faoi mhíchumas agus ar a n-acmhainneacht déileáil leo; |
| --- | --- |

51.

| 52. | á iarraidh ar na Ballstáit agus ar an gCoimisiún feabhas a chur ar a gcumarsáid géarchéime agus a áirithiú go n-úsáidfear formáidí lena gceadaítear do dhaoine faoi mhíchumas rochtain a fháil ar fhaisnéis ábhartha; ag cur sonrú i gconclúidí Ghníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha, agus iad ina gcúis imní di, maidir leis na heasnaimh shuntasacha sa réimse sin le linn phaindéim COVID-19; |
| --- | --- |

52.

| 53. | ag tabhairt dá haire go bhfuil daoine faoi mhíchumas ar na pobail is imeallaithe agus is mó atá i mbaol in aon phobal atá buailte ag géarchéimeanna; á chur i bhfáth, thairis sin, mar thoradh ar chogadh, i gcásanna den choinbhleacht armtha go dtarlaíonn ionsaithe foréigneacha, easáitiú éigeantach agus faillí leanúnach do dhaoine atá faoi mhíchumas sa fhreagairt dhaonnúil ar shibhialtaigh atá gafa sa troid, agus gur minic a thréigtear iad ina dtithe nó i sráidbhailte tréigthe ar feadh laethanta nó seachtainí, gan mórán rochtana ar bhia ná ar uisce; á mheabhrú, ina leith sin, a thábhachtaí atá straitéis AE maidir le cearta an linbh, an Ráthaíocht don Leanbh, straitéis AE 2021-2030 maidir le Cearta daoine faoi Mhíchumas, chomh maith le hionstraimí dlíthiúla uile AE atá ann cheana chun tacú leis na Ballstáit aghaidh a thabhairt ar riachtanais shonracha, cosaint agus cúram dídeanaithe faoi mhíchumas, lena n-áirítear an Treoir um Chosaint Shealadach (53); |
| --- | --- |

53.

Saoirse gluaiseachta agus aitheantas frithpháirteach: an gá atá le sochair Chárta Míchumais an Aontais a leathnú

| 54. | á chur i bhfáth go bhfuil géarghá le sainmhíniú frithpháirteach, diagnóisiú agus aitheantas ar stádas míchumais i ngach réimse ar fud AE agus ag tathant ar an gCoimisiún dlús a chur lena chuid oibre i ndáil leis sin chun a áirithiú go n-aithneofar stádas míchumais le linn a bheith ag bogadh ar fud AE agus chun saoirse gluaiseachta a áirithiú do dhaoine faoi mhíchumas i ngach Ballstát; |
| --- | --- |

54.

| 55. | á chur in iúl gur geal léi an fógra ón gCoimisiún sa litir intinne uaidh ó 2022 chuig Parlaimint na hEorpa ina luaitear go mbeadh togra reachtach á thíolacadh aige maidir le Cárta Míchumais Eorpach in 2023, atá san áireamh freisin i gclár oibre 2023 an Choimisiúin; |
| --- | --- |

55.

| 56. | á chreidiúint go láidir gur cheart Cárta Míchumais an Aontais Eorpaigh a bheith bunaithe ar ghníomh ceangailteach AE agus gur cheart raon réimsí éagsúla a chumhdach leis lasmuigh den chultúr, den fhóillíocht agus den spórt; á chur i bhfáth gur cheart an Cárta Míchumais a bheith inúsáidte freisin, mar réamhshocrú, do sheirbhísí poiblí náisiúnta, réigiúnacha agus áitiúla amhail iompar, suíomh gréasáin tiomnaithe de chuid an Aontais agus bunachar sonraí inrochtana ar líne a bheith ar fáil i dteangacha uile AE, lena n-áirítear formáidí cumarsáide sonracha, amhail teanga atá éasca le léamh, Braille agus teanga chomharthaíochta; á iarraidh ar an gCoimisiún, thairis sin, breithniú a dhéanamh ar bhainistiú chur chun feidhme Chárta Míchumais AE atá le cistiú faoi CSE+; |
| --- | --- |

56.

| 57. | á chreidiúint go láidir nach mór do dhaoine faoi mhíchumas agus dá n-eagraíochtaí ionadaíocha a bheith rannpháirteach go dlúth i gcur chun feidhme agus i gcumarsáid maidir le Cárta Míchumais AE; á mheas, ar an gcéad dul síos, go n-éilítear leis sin athbhreithniú a dhéanamh ar an reachtaíocht agus ar na beartais atá ann faoi láthair, nach mór próiseas láidir múscailte feasachta a bheith mar thaca leis, agus anailísí tionchair sonracha bunaithe ar shonraí imdhealaithe a bheith ann ina dhiaidh sin, agus go mbeidh bearta cur chun feidhme nithiúla mar thoradh air; |
| --- | --- |

57.

Suíomhanna oideachais príomhshrutha cuimsitheacha a chur chun cinn agus cúram sláinte ar ardchaighdeán a áirithiú

| 58. | á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit bearta a dhéanamh chun rochtain ar oideachas cuimsitheach ardcháilíochta do gach foghlaimeoir faoi mhíchumas a éascú, lena n-áirítear ríomhfhoghlaim agus foghlaim ar feadh an tsaoil, i gcomhréir le CRPD agus táscairí a bhaineann go sonrach le míchumas ón straitéis Eoraip 2020 a áireamh agus an sprioc oideachais á saothrú; ag cur béim ar a thábhachtaí atá sé rochtain chomhionann ar an oideachas a áirithiú i seomraí ranga do dhaltaí agus do mhic léinn, lena n-áirítear oideachas luath-óige, gan beann ar an bhfuil siad faoi mhíchumas; á iarraidh ar na Ballstáit infheistíocht i gclár Erasmus+ a mhéadú agus leas a bhaint as na deiseanna cistiúcháin a chuireann sé ar fáil; |
| --- | --- |

58.

| 59. | á chur in iúl gur saoth léi an easpa infheistíochta ó roinnt Ballstát i saoráidí do dhaoine faoi mhíchumas a dteastaíonn cóireáil shonrach ó speisialtóirí uathu, i gcásanna áirithe lena gcuirtear iallach ar na daoine sin, go háirithe daoine óga atá in aois scoile, a dteaghlaigh a fhágáil chun rochtain a fháil ar shaoráidí oiriúnacha i mBallstáit eile; |
| --- | --- |

59.

| 60. | á iarraidh ar an gCoimisiún a áirithiú go mbeidh timpeallachtaí digiteacha inrochtana do chách; á chur i bhfáth go bhfuil fotheidealú beo, faisnéis atá éasca le léamh, ateangaireacht teanga chomharthaíochta agus suíomhanna gréasáin inrochtana bunriachtanach chun oideachas agus faisnéis a chur ar fáil do dhaoine faoi mhíchumas; |
| --- | --- |

60.

| 61. | ag tathant ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit gníomhú go pras chun a áirithiú go gcuirfear an raon céanna, an cháilíocht chéanna agus na caighdeáin chéanna de chúram sláinte agus de chláir saor in aisce agus inacmhainne ar fáil do dhaoine faoi mhíchumas, lena n-áirítear daoine faoi mhíchumais shíceasóisialta, is a chuirtear ar fáil do dhaoine eile, lena n-áirítear rochtain ar sheirbhísí sláinte gnéis agus atáirgthe agus tionscnaimh faoi Phlean Sáraithe Ailse AE; |
| --- | --- |

61.

| 62. | á mholadh go láidir go dtacódh cistí AE le forbairt seirbhísí galar a chuimsíonn míchumas sna Ballstáit; á mholadh gur cheart don Choimisiún breithniú a dhéanamh ar chaighdeáin inrochtaineachta a fhorbairt do threalamh scagtha; |
| --- | --- |

62.

| 63. | á mheas nach mór go n-áireofar daoine faoi mhíchumas i bhfeachtais inrochtana sláinte poiblí agus i gcumarsáid maidir le galair a chosc, a scagadh agus a chóireáil agus nach mór na feachtais agus an chumarsáid a scaipeadh i bhformáidí inrochtana éagsúla, amhail teanga chomharthaíochta, Braille agus formáid atá éasca le léamh; |
| --- | --- |

63.

| 64. | á iarraidh ar na Ballstáit a áirithiú go leanfar leis an gcúram agus leis an tacaíocht, a stopann go minic tar éis scolaíochta, rud is cúis le deacrachtaí san aistriú go margadh an tsaothair, bristeacha i ndeiseanna rochtana tacaíochta fostaíochta agus sa chumas maireachtáil go neamhspleách |
| --- | --- |

64.

| 65. | á iarraidh ar na Ballstáit a áirithiú go mbeidh comhdheiseanna ag daoine faoi mhíchumas i margadh an tsaothair, rochtain ar oideachas cuimsitheach agus príomhshrutha agus ar sheirbhísí sláinte, chomh maith le rochtain chomhionann ar iompar trí bhacainní bunúsacha ar an saol sóisialta a dhíchur agus trí phrionsabail deartha uilíocha a ionchorprú i mbonneagar agus in infheistíochtaí digiteacha ar fud an Aontais; |
| --- | --- |

65.

| 66. | á iarraidh ar an gCoimisiún straitéis mheabhairshláinte Eorpach chuimsitheach agus thrasghearrthach a fhorbairt mar obair leantach iomchuí ar an gCreat Eorpach Gníomhaíochta maidir le Meabhairshláinte agus feabhas a chur ar Chompás AE le haghaidh Gníomhaíochta maidir le Meabhairshláinte agus Folláine; ag tabhairt dá haire gur cheart go mbeadh sé d’aidhm ag an straitéis sin a cheangal ar na Ballstáit cúram meabhairshláinte a chomhtháthú le cúram fisiciúil i bhfianaise na dlúthbhainte idir an dá cheann, lena n-áirítear béim ar leith ar dhaoine faoi mhíchumas, cúram éifeachtach a chur ar fáil ar bhonn fianaise agus cearta an duine agus líon na seirbhísí atá ar fáil a leathnú chun cur ar chumas níos mó daoine rochtain a fháil ar chóireáil; á iarraidh ar na Ballstáit, go háirithe, go n-áireofaí sna cistí ábhartha s’acu de chuid an Aontais feabhas a chur ar sheirbhísí néaraishíciatracha do leanaí agus do dhaoine óga, arbh iad ba mhó a d’fhulaing mar thoradh ar na bearta a glacadh le linn na paindéime, as ar eascair cruatan sóisialta, bochtaineacht agus fulaingt shíceolaíoch mhéadaithe, a bhfuil iarmhairtí drámatúla acu; |
| --- | --- |

66.

| 67. | á iarraidh ar an gCoimisiún athbhreithniú a dhéanamh ar an Treoir maidir le Cúram Sláinte Trasteorann chun í a thabhairt i gcomhréir le CRPD agus chun rochtain éifeachtach ar chúram sláinte trasteorann ar ardchaighdeán a ráthú do dhaoine faoi mhíchumas; |
| --- | --- |

67.

Fostaíocht chuimsitheach a chur chun cinn

| 68. | á thabhairt chun suntais go bhfuil dlúthcheangal idir feidhmiú an chirt chun oibre atá ag daoine faoi mhíchumas (54) agus bearta chun dul i ngleic leis an idirdhealú díreach agus indíreach, an bhochtaineacht agus bacainní sa tsláinte, san oideachas, san oiliúint, i gcúrsaí tithíochta, i gcúrsaí cúraim, sa tacaíocht, sa tsoghluaisteacht phearsanta, sa timpeallacht thógtha, san inrochtaineacht, sa leithscaradh, san institiúidiú; á mholadh don Choimisiúin agus do na Ballstáit, dá bhrí sin, bearta éifeachtacha agus nithiúla a dhéanamh chun comhionannas, éagsúlacht agus cuimsiú cothrománach a chur chun cinn do dhaoine faoi mhíchumas agus dá dteaghlaigh i ngach cuid den tsochaí, inter alia, trí chúnamh pearsanta, maireachtáil neamhspleách, cosaint shóisialta, múscailt feasachta agus timpeallacht atá saor ó bhacainní; á mheabhrú nach amháin go bhfuil lánpháirtiú daoine faoi mhíchumas i margadh an tsaothair bunriachtanach don chuimsiú sóisialta agus do chomhionannas deiseanna, ach go gcuireann sé deiseanna eacnamaíocha suntasacha ar fáil freisin do neamhspleáchas airgeadais daoine faoi mhíchumas agus go dtéann sé chun tairbhe don gheilleagar i gcoitinne; |
| --- | --- |

68.

| 69. | á iarraidh ar an Údarás Eorpach Saothair oibriú le cigireachtaí saothair náisiúnta chun an reachtaíocht atá ann cheana a chur chun feidhme; á mholadh do chigirí saothair faireachán a dhéanamh ar fhostóirí poiblí agus príobháideacha chun a áirithiú go gcomhlíonfar cearta ceirde do dhaoine faoi mhíchumas; |
| --- | --- |

69.

| 70. | á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit cur chuige beartais iomlánaíoch saolré a ghlacadh chun tacú le cosc ar idirdhealú agus chun coinneáil agus cuimsiú éifeachtach daoine faoi mhíchumas a áirithiú i margadh an tsaothair; á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit CRPD a chur chun feidhme agus a phríomhshruthú go hiomlán sna bearta reachtacha, beartais agus cistiúcháin uile, go háirithe maidir le cuimsiú sóisialta agus cuimsiú margaidh saothair daoine faoi mhíchumas; á iarraidh ar an Aontas agus ar gach Ballstát an Prótacal Roghnach le CRPD a dhaingniú; |
| --- | --- |

70.

| 71. | á chur in iúl gur geal léi an díospóireacht bheartais a bhí ann an 16 Meitheamh 2022 i measc na n-airí fostaíochta agus gnóthaí sóisialta maidir le fostú daoine faoi mhíchumas, an chaoi le deireadh a chur le dídhreasachtaí daoine faoi mhíchumas a fhostú agus gníomhaíochtaí chun a lánpháirtiú i margadh an tsaothair a chur chun cinn; á chur in iúl go bhfuil sí ag tnúth le gníomhaíochtaí nithiúla leantacha ó na Ballstáit; |
| --- | --- |

71.

| 72. | á chur i bhfios go láidir gur gá aird ar leith a thabhairt ar staid fostaíochta daoine faoi mhíchumas ar de mhionlaigh eitneacha iad, amhail imircigh, dídeanaithe, Romaigh agus daoine de bhunadh na hAfraice; |
| --- | --- |

72.

| 73. | ag cur béim ar an bhfíoras gur gá cur chuige atá bunaithe ar chearta an duine a bhunú mar an creat faoina bpléann an tsochaí míchumas agus gur gá tacaíocht do dhaoine faoi mhíchumas a oiriúnú dá réir; á thabhairt chun suntais a thábhachtaí atá sainmhíniú iomlánaíoch agus cur i bhfeidhm iomlánaíoch na hinrochtaineachta agus a luach mar bhonn fíor-riachtanach do dhaoine faoi mhíchumas chun go mbeidh comhdheiseanna acu, mar a aithnítear in CRPD agus i gcomhréir le Barúil Ghinearálta Uimh. 2 CRPD, agus éagsúlacht riachtanais daoine faoi mhíchumas á gcur san áireamh, agus dearadh uilíoch á cur chun cinn mar phrionsabal de chuid an Aontais (55); |
| --- | --- |

73.

| 74. | á iarraidh ar an gCoimisiún tús a chur leis an athbhreithniú ar an Treoir maidir le Comhionannas Fostaíochta a luaithe is féidir, go háirithe maidir le híoschaighdeáin chomhchuibhithe le haghaidh socruithe réasúnta d’oibrithe faoi mhíchumas, d’fhonn í a chomhchuibhiú go hiomlán le forálacha CRPD agus próiseas rannpháirteach a chur chun feidhme atá dírithe ar rannpháirtíocht dhíreach agus iomlán na n-eagraíochtaí a dhéanann ionadaíocht do dhaoine faoi mhíchumas a áirithiú; |
| --- | --- |

74.

| 75. | á chur i bhfáth a thábhachtaí atá sé daoine faoi mhíchumas, a dteaghlaigh agus a n-eagraíochtaí ionadaíocha a rannpháirtiú go gníomhach i bhforbairt agus i gcur chun feidhme na mbeart uile a dhéanann difear dóibh; á chur i bhfáth a thábhachtaí atá sé breithnithe míchumais a phríomhshruthú san ionad oibre agus ról an idirphlé shóisialta agus na hoiliúna d’fhostóirí i ndáil leis sin; á iarraidh ar na Ballstáit bearta gníomhacha a dhéanamh chun neamh-idirdhealú a áirithiú do chách, agus go bhféadfaidh daoine faoi mhíchumas a gcearta saothair agus ceardchumainn a fheidhmiú ar théarmaí comhionanna le daoine eile; |
| --- | --- |

75.

| 76. | á thabhairt chun suntais go gcuireann ciapadh ag an obair, lena n-áirítear gnéaschiapadh agus frithbheart as labhairt amach, bac ar rochtain ar obair agus ar fhostaíocht, ar choinneáil post agus ar bhealaí comhionanna gairme, go háirithe do mhná faoi mhíchumas (56), agus go bhfuil gá le gníomhaíochtaí sonracha sna Ballstáit chun ciapadh i gcoinne daoine faoi mhíchumas a chosc, a chomhrac agus smachtbhannaí a fhorchur ina leith; |
| --- | --- |

76.

| 77. | á chreidiúint go gcomhlánaíonn scéimeanna tacaíochta ioncaim, cúnamh a bhaineann le míchumas agus tacaíocht ghníomhach fostaíochta a chéile maidir le rannpháirtíocht iomlán agus éifeachtach daoine faoi mhíchumas i margadh an tsaothair a chur chun cinn, ós rud é nach féidir tuarastail a chur in ionad na gcostas breise a bhaineann le míchumais a chumhdach; á iarraidh ar na Ballstáit, dá bhrí sin, tacaíocht ghníomhach fostaíochta agus cúnamh a bhaineann le míchumas (57) a dhíchuachadh chun a áirithiú go mbeidh na rialacha incháilitheachta chomh cuimsitheach agus is féidir, agus chun speansais bhreise a bhaineann le míchumas a chumhdach, bochtaineacht lucht oibre a chomhrac agus comhionannas, dínit agus neamhspleáchas a áirithiú do dhaoine faoi mhíchumas; á mholadh do na Ballstáit réitigh chomhchosúla a chur i bhfeidhm do chúramóirí daoine faoi mhíchumas chun ioncam a thuilleamh sa bhreis ar na sochair a bhaineann le cúramóirí; |
| --- | --- |

77.

| 78. | ag tathant ar an gCoimisiún a áirithiú go n-urramóidh na Ballstáit prionsabal na córa comhionainne agus an phá chomhionainn as obair ar comhionann a luach do gach oibrí; á áitiú, thairis sin, gur cheart cearta agus stádas atá comhionann le cearta saothair na ndaoine atá ag obair sa mhargadh oscailte saothair a áirithiú d’oibrithe faoi mhíchumas i gceardlanna dídeanacha, ar a laghad; á chreidiúint gur cheart go mbeadh cur chuige aonair ag na ceardlanna sin agus, a mhéid is indéanta, nach n-úsáidfí iad ach mar rogha shealadach do dhaoine faoi mhíchumas le linn a saolré oibre; á chreidiúint, thairis sin, gur cheart go mbeadh sé d’aidhm ag na ceardlanna sin forbairt scileanna a chothú agus tacú le haistrithe chuig margadh oscailte an tsaothair; á áitiú gur cheart daoine faoi mhíchumas atá ag obair sna timpeallachtaí sin a chosaint le creataí dlíthiúla atá ann cheana lena gcumhdaítear cosaint shóisialta agus dálaí oibre, lena n-áirítear cosaint pá íosta ar bhonn comhionann le daoine eile, i gcomhréir le hAirteagal 27 de CRPD; á iarraidh ar na Ballstáit samhlacha cuimsitheacha d’fhostaíocht dhídeanach agus tacaithe a fhorbairt, agus cearta daoine faoi mhíchumas á n-urramú, a fheidhmíonn mar bhearta le haghaidh cuimsiú éifeachtach agus aistriú ina dhiaidh sin chuig margadh oscailte an tsaothair; á chur i bhfáth go bhfuil sé tábhachtach go bhfaighidh daoine faoi mhíchumas fostaíocht ardcháilíochta a oireann dá scileanna agus dá n-uaillmhianta agus gur cheart fíorchumas agus fíorscileanna a chur ar fáil trí oiliúint, uas-sciliú agus athsciliú daoine faoi mhíchumas; á iarraidh ar na Ballstáit measúnú a dhéanamh ar éifeachtacht na gceardlann dídeanach atá ann cheana maidir le scileanna a thabhairt do dhaoine faoi mhíchumas chun fostaíocht a fháil i margadh oscailte an tsaothair; á iarraidh ar an gCoimisiún faireachán a dhéanamh ar an bpróiseas sin; |
| --- | --- |

78.

| 79. | á thabhairt dá haire gur chothaigh géarchéim COVID-19 méadú sa chianobair agus go bhféadfadh an teilea-obair cuidiú le borradh a chur faoi fhostaíocht daoine faoi mhíchumas ós rud é gur cineál oibre í a fhreastalaíonn ar riachtanais daoine atá faoi mhíchumas agus gur uirlis í chun cothromaíocht oibre is saoil níos fearr a bhaint amach agus chun bacainní ar an margadh saothair a bhaineann leis an bpian agus leis an tuirse a laghdú; ag tabhairt rabhadh d’fhostaithe, áfach, gan an teilea-obair a úsáid sa chaoi nach mbeidh orthu freastal go réasúnta ar dhaoine atá faoi mhíchumas ná cultúr ionchuimsitheach a chruthú dóibh san áit oibre (58) toisc go bhféadfadh sé sin iad a aonrú agus tionchar a imirt ar a meabhairshláinte; á chur i bhfáth gur cheart beartais teilea-oibre amach anseo a fhorbairt le peirspictíocht maidir le cearta míchumais agus daoine faoi mhíchumas a bheith rannpháirteach agus na beartais sin á gceapadh, nuair a dhéanfar comhaontuithe comhchoiteanna nua a chaibidliú maidir leis an teilea-obair, agus nuair a dhéanfaidh cuideachtaí athbhreithniú ar a mbeartais teilea-oibre chun a áirithiú go bhfuil siad fabhrach don mhíchumas; á mheabhrú go bhfuil gá le rochtain chomhionann ar oideachas agus ar oiliúint do dhaoine faoi mhíchumas, seilbh á fáil acu ar scileanna digiteacha agus inrochtaineacht an bhonneagair dhigitigh ghaolmhair lena mbaineann, i gceantair uirbeacha agus i gceantair thuaithe agus iargúlta araon, chun a chur ar chumas daoine tairbhe a bhaint as na deiseanna fostaíochta nua a chruthaítear leis an digitiú; á thabhairt chun suntais go bhfuil ceart ag oibrithe faoi mhíchumas socrú réasúnta a bheith déanta chun freastal orthu agus á chreidiúint gur cheart d’údaráis phoiblí, gníomhaíochtaí agus cláir múscailte feasachta a chur chun cinn le haghaidh scileanna agus cumais daoine faoi mhíchumas agus litearthacht a mhéadú, chun socrú réasúnta a dhéanamh chun freastal orthu i gcás fostóirí príobháideacha agus poiblí chun gur féidir dul i ngleic leis an gcumasachas agus chun a áirithiú go mbeidh na huirlisí ag iompróirí dualgais chun oibrithe faoi mhíchumas a fhostú, chun tacú leo agus chun iad a choinneáil; |
| --- | --- |

79.

| 80. | á thabhairt dá haire go bhfuil dlúthbhaint ag cur chun cinn cearta daoine scothaosta le cearta comhionanna a bhaint amach do dhaoine faoi mhíchumas, ós rud é gur dóchúla go mbeadh míchumas ar dhaoine scothaosta agus go bhfuil níos mó ná 46 % de dhaoine atá 60 bliain d’aois agus níos sine faoi mhíchumas; á chur i bhfáth, i bhfianaise na n-athruithe déimeagrafacha agus go háirithe aosú an daonra, an gá atá le haghaidh a thabhairt ar na dúshláin nua a bhaineann le leitheadúlacht níos airde míchumais a bhaineann le dul in aois an lucht saothair agus leitheadúlacht níos airde fostaithe a bhfuil galair ainsealacha orthu; á chur i bhfáth a thábhachtaí atá sé beartais a fhorbairt, lena n-áirítear sceidil sholúbtha oibre, chun cabhrú le hoibrithe faoi mhíchumas imeascadh níos fearr i margadh an tsaothair, chomh maith le seirbhísí cúraim do dhaoine faoi mhíchumas, lena n-áirítear caighdeáin maidir le hoiliúint don fhoireann agus caighdeáin do chúnamh pearsanta; |
| --- | --- |

80.

| 81. | á iarraidh ar na Ballstáit faireachán a dhéanamh ar urraim do phrionsabail 2 agus 3 de Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta, lena ndéantar foráil maidir le cóir chomhionann agus deiseanna comhionanna maidir le rannpháirtíocht i margadh an tsaothair, téarmaí agus coinníollacha fostaíochta agus dul chun cinn gairme idir fir agus mná, gan beann ar bhunadh ciníoch nó eitneach, reiligiún nó creideamh, míchumas, aois nó gnéaschlaonadh; á iarraidh go ndéanfaí faireachán ar ghlacadh na mbeart arna mbunú faoi CRPD; |
| --- | --- |

81.

| 82. | á iarraidh ar na Ballstáit tacaíocht shaincheaptha a chur ar fáil do dhaoine faoi mhíchumas maidir le rochtain ar fhorbairt scileanna, gairmoideachas agus gairmoiliúint, agus fostaíocht chun beartais chuimsitheacha agus ghníomhacha mhargadh an tsaothair a áirithiú; á mholadh do sheirbhísí fostaíochta agus do na hearnálacha poiblí agus príobháideacha bearta pearsantaithe a chur i bhfeidhm chun feabhas a chur ar infhostaitheacht agus ar choinneáil daoine faoi mhíchumas i margadh an tsaothair d’fhonn CRPD a chomhlíonadh, agus dea-chleachtais a mhalartú maidir le daoine faoi mhíchumas a fhostú trí Líonra Eorpach na Seirbhísí Fostaíochta Poiblí; á iarraidh ar na Ballstáit treoir, oiliúint agus cabhair airgeadais a chur ar fáil chun tacú leis an gcruthú post, an earcaíocht, an fhiontraíocht agus an fhéinfhostaíocht do dhaoine faoi mhíchumas, lena n-áirítear trí ESF+; á chur i bhfios go láidir an ról dearfach a d’fhéadfadh a bheith ag an ngeilleagar sóisialta i bhfostaíocht daoine faoi mhíchumas; á iarraidh ar na Ballstáit dreasachtaí a chruthú chun daoine faoi mhíchumas a spreagadh chun eintitis an gheilleagair shóisialta a chruthú agus chun gníomhaíochtaí giniúna ioncaim a thionscnamh; |
| --- | --- |

82.

| 83. | á chreidiúint nach mór do bhearta tacaíochta do mhargadh an tsaothair freagairtí beartais míchumais agus saincheaptha a chur san áireamh chun tacú le daoine faoi mhíchumas a chuimsiú san fhostaíocht; á iarraidh ar na Ballstáit tacú le meaitseáil post, próifíliú gairmiúil, fostaíocht agus oiliúint chomhthráthach, ionduchtú oibre, oiliúint ar an láthair oibre, forbairt agus meantóireacht gairme, agus gairmoideachas agus gairmoiliúint atá cuimsitheach agus inrochtana chun tacú le lánpháirtiú agus coinneáil riachtanach daoine faoi mhíchumas san ionad oibre; á chur i bhfáth nach mbeidh bearta chun cuimsiú agus fostaíocht daoine faoi mhíchumas a fheabhsú fíoréifeachtach mura dtéitear i ngleic freisin le steiréitíopaí agus stiogma a bhaineann le míchumas san ionad oibre agus sa tsochaí i gcoitinne; á chur i bhfáth, i ndáil leis an méid sin, a thábhachtaí atá múscailt feasachta agus oiliúint d’oideoirí, d’fhostóirí agus d’fhostaithe, chomh maith leis an bpobal i gcoitinne, maidir le dul i ngleic leis an gcumasú, meon a athrú agus sochaithe fíorchuimsitheacha a áirithiú; |
| --- | --- |

83.

| 84. | á chur i bhfáth go gcuireann ráta íseal gníomhaíochta daoine faoi mhíchumas bac ar chuimsiú socheacnamaíoch, rud nach mór a fheabhsú le cláir Eorpacha agus náisiúnta arb é is aidhm dóibh daoine atá eisiata ó mhargadh an tsaothair a ghníomhachtú agus oiliúint a chur orthu; á chur i bhfáth, cé go bhfuil sé ríthábhachtach tacú le rannpháirtíocht daoine faoi mhíchumas i margadh an tsaothair agus í a chur chun cinn, gur gá sásraí leormhaithe cuimsitheacha um chosaint shóisialta a chur i bhfeidhm freisin chun a áirithiú go mbeidh tacaíocht ar fáil do gach duine faoi mhíchumas; |
| --- | --- |

84.

| 85. | á iarraidh an athuair ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit measúnú a dhéanamh ar na príomhthreochtaí do thodhchaí na hoibre ó thaobh míchumais de chun gníomhaíochtaí sonracha a shainaithint agus a sheoladh chun margadh an tsaothair a dhéanamh níos cuimsithí agus chun an scoilt dhigiteach a laghdú; á chur i bhfios go láidir a thábhachtaí atá sé úsáid níos fearr a bhaint as teicneolaíochtaí nuálacha chun go gcothromódh sé an iomaíocht agus go mbainfí bacainní ar oideachas, ar oiliúint agus ar fhostaíocht, go háirithe i margadh digiteach an tsaothair, agus chun cabhrú le daoine faoi mhíchumas rochtain a fháil ar uirlisí digiteacha agus ar bhogearraí digiteacha atá fíor-riachtanach chun go mbeidh siad in ann maireachtáil go neamhspleách; ag cur béim ar an bhfíoras gur gá daoine faoi mhíchumas a chosaint ar idirdhealú atá bunaithe ar an intleacht shaorga i gcinntí maidir le hearcaíocht, roghnú, ardú céime agus foirceannadh san fhostaíocht; á iarraidh ar na Ballstáit feabhas a chur ar raon na gcúrsaí oiliúna maidir leis na scileanna digiteacha do ghrúpaí daoine atá i mbaol eisiaimh, inter alia, daoine faoi mhíchumas agus daoine scothaosta, chun iad a lánpháirtiú níos fearr sa saol sóisialta agus i margadh an tsaothair agus chun rochtain níos fearr ar ríomhsheirbhísí agus ar riarachán a chur ar fáil; |
| --- | --- |

85.

| 86. | ag tacú go láidir le taighde, infheistíocht shóisialta agus tionscnaimh spriocdhírithe ar leibhéal an Aontais le haghaidh cláir agus seirbhísí a bhfuil sé cruthaithe ina leith go bhfuil siad éifeachtach chun tacú le lánpháirtiú fadtéarmach daoine faoi mhíchumas i margadh an tsaothair, agus aird ar leith á tabhairt ar dhaoine ar speictream an uathachais; ag moladh gur cheart do na Ballstáit taighde a choimisiúnú ar shamhlacha agus ar chláir nach ann do bhonn fianaise ina leith go fóill, chomh maith le nuálaíocht i soláthar seirbhísí a chistiú, amhail an intleacht shaorga a chuirtear i bhfeidhm ar theicneolaíochtaí cúnta (59); |
| --- | --- |

86.

| 87. | á iarraidh ar na Ballstáit, go háirithe comhordaitheoirí náisiúnta ina straitéisí náisiúnta ilbhliantúla faoin Ráthaíocht Eorpach do Leanaí, aird ar leith a thabhairt ar riachtanais leanaí faoi mhíchumas agus rochtain éifeachtach agus saor in aisce ar sheirbhísí ardcháilíochta a áirithiú, go háirithe oideachas cuimsitheach; á iarraidh orthu rochtain éifeachtach ar chothú sláintiúil agus ar thithíocht leormhaith a chur ar fáil do gach dídeanaí linbh atá faoi mhíchumas, ar comhchéim le leanaí i dtíortha óstacha i gcomhréir le Moladh (AE) 2021/1004 ón gComhairle chun a áirithiú go gcuirfear míbhuntáistí trasnacha san áireamh sna bearta comhtháite náisiúnta; á iarraidh ar na Ballstáit agus ar an gCoimisiún dá bhrí sin, go méadófaí go práinneach cistiú na Ráthaíochta Eorpaí do Leanaí trí bhíthin buiséad tiomnaithe EUR 20 billiún ar a laghad; ag spreagadh na mBallstát uile, i ndáil leis sin, níos mó ná na hacmhainní íosta ESF+ atá faoi bhainistíocht chomhroinnte a leithdháileadh chun tacú le gníomhaíochtaí faoin Ráthaíocht Eorpach do Leanaí; á iarraidh an athuair ar na Ballstáit an Ráthaíocht fheabhsaithe don Aos Óg a chur chun feidhme chun tairiscintí ardcháilíochta, lena n-áirítear luach saothair cothrom, rochtain ar chosaint shóisialta, agus ar thimpeallachtaí oibre atá curtha in oiriúint do riachtanais daoine faoi mhíchumas a áirithiú; |
| --- | --- |

87.

| 88. | á iarraidh ar na Ballstáit an Treoir maidir le cothromaíocht oibre is saoil do thuismitheoirí agus do chúramóirí a chur chun feidhme, lena dtugtar isteach liúntas saoire cúramóirí cúig lá oibre in aghaidh na bliana; á áitiú gur cheart socruithe speisialta maidir le saoire cúramóirí, saoire atharthachta, saoire do thuismitheoirí agus uaireanta solúbtha oibre a mheas do na tuismitheoirí i gcásanna faoi mhíbhuntáiste, amhail tuismitheoirí atá faoi mhíchumas nó tuismitheoirí a bhfuil leanaí faoi mhíchumas acu nó a bhfuil breoiteacht fhadtéarmach acu, gan aon iarmhairtí ón bhfostóir; |
| --- | --- |

88.

| 89. | á iarraidh ar na Ballstáit dálaí oibre agus maireachtála níos fearr a áirithiú, lena n-áirítear trí phá íosta leormhaith agus bearta trédhearcachta pá, chun an bhearna phá faoi mhíchumas a laghdú agus chun fás cuimsitheach agus inbhuanaithe a bhaint amach i margadh an tsaothair; á chur i bhfáth a thábhachtaí atá sé an treoir maidir le pá íosta agus trédhearcacht pá a ghlacadh go pras, nach mór feidhm iomlán a bheith aici maidir le daoine faoi mhíchumas; |
| --- | --- |

89.

| 90. | á iarraidh ar an gCoimisiún creat dlíthiúil Eorpach d’fhiontair chuimsitheacha a fhorbairt agus a chur chun cinn agus é mar aidhm leis fostaíocht bhuan a chruthú do dhaoine faoi mhíchumas; |
| --- | --- |

90.

o

o o

| 91. | á threorú dá hUachtarán an rún seo a chur ar aghaidh chuig an gComhairle agus chuig an gCoimisiún. |
| --- | --- |

91.

---

(1)  IO L 23, 27.1.2010, lch. 35.

(2)  IO C 340, 15.12.2010, lch. 11.

(3)  https://reliefweb.int/report/world/covid-19-gender-and-disability-checklist-preventing-and-addressing-gender-based

(4)  https://www.eesc.europa.eu/sites/default/files/files/qe-02-19-153-en-n.pdf

(5)  IO C 97, 24.3.2020, lch. 41.

(6)  IO L 315, 3.12.2007, lch. 14.

(7)  IO L 189, 28.5.2021, lch. 34.

(8)  IO L 315, 14.11.2012, lch. 57.

(9)  IO L 327, 2.12.2016, lch. 1.

(10)  IO L 303, 28.11.2018, lch. 69.

(11)  IO L 321, 17.12.2018, lch. 36.

(12)  IO L 151, 7.6.2019, lch. 70.

(13)  IO L 188, 12.7.2019, lch. 79.

(14)  IO L 303, 2.12.2000, lch. 16.

(15)  IO L 127, 16.5.2019, lch. 34.

(16)  IO C 137 E, 27.5.2010, lch. 68.

(17)  IO L 167, 12.6.1998, lch. 25.

(18)  IO L 223, 22.6.2021, lch. 14.

(19)  https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-14646-2019-INIT/ga/pdf

(20)  Téacsanna arna nglacadh, P9_TA(2022)0265.

(21)  Téacsanna arna nglacadh, P9_TA(2022)0129.

(22)  IO C 434, 15.11.2022, lch. 50.

(23)  Téacsanna arna nglacadh, P9_TA(2022)0219.

(24)  IO C 81, 18.2.2022, lch. 43.

(25)  IO C 251, 30.6.2022, lch. 2.

(26)  IO C 184, 5.5.2022, lch. 88.

(27)  IO C 132, 24.3.2022, lch. 129.

(28)  IO C 506, 15.12.2021, lch. 94.

(29)  IO C 474, 24.11.2021, lch. 48.

(30)  IO C 371, 15.9.2021, lch. 6.

(31)  IO C 316, 6.8.2021, lch. 2.

(32)  IO C 362, 8.9.2021, lch. 8.

(33)  IO C 346, 27.9.2018, lch. 94.

(34)  IO C 363, 28.10.2020, lch. 164.

(35)  Staidéar – European Structural and Investment Funds and People with Disabilities in the European Union [Cistí Struchtúracha agus Infheistíochta na hEorpa agus Daoine atá faoi Mhíchumais san Aontas Eorpach], Parlaimint na hEorpa, an Ard-Stiúrthóireacht um Beartais Inmheánacha, Roinn Beartais C – Cearta na Saoránach agus Gnóthaí Bunreachtúla, an 3 Samhain 2016.

(36)  Staidéar – Inclusive education for learners with disabilities [Oideachas Cuimsitheach d’Fhoghlaimeoirí atá faoi Mhíchumais], Parlaimint na hEorpa, an Ard-Stiúrthóireacht um Beartais Inmheánacha, Roinn Beartais C – Cearta na Saoránach agus Gnóthaí Bunreachtúla, 15 Meán Fómhair 2017.

(37)  Staidéar – The protection role of the Committee on Petitions in the context of the implementation of the UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities [Ról cosanta an Choiste um Achainíocha i gcomhthéacs chur chun feidhme Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumais], Parlaimint na hEorpa, an Ard-Stiúrthóireacht um Beartais Inmheánacha, Roinn Beartais C – Cearta na Saoránach agus Gnóthaí Bunreachtúla, an 9 Deireadh Fómhair 2015.

(38)  Grinnanailís – The European Accessibility Act [an Ionstraim Eorpach Inrochtaineachta], Parlaimint na hEorpa, an Ard-Stiúrthóireacht um Beartais Inmheánacha, Roinn Beartais C – Cearta na Saoránach agus Gnóthaí Bunreachtúla, 15 Lúnasa 2016.

(39)  Staidéar – Transport and tourism for persons with disabilities and persons with reduced mobility [Iompar agus turasóireacht do dhaoine atá faoi mhíchumais agus do dhaoine a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe], Parlaimint na hEorpa, an Ard-Stiúrthóireacht um Beartais Inmheánacha, Roinn Beartais B – na Beartais Struchtúracha agus Chomhtháthaithe, an 8 Bealtaine 2018.

(40)  Staidéar – The Post-2020 European disability strategy [An Straitéis Eorpach um Míchumas i ndiaidh 2020], Parlaimint na hEorpa, an Ard-Stiúrthóireacht um Beartais Inmheánacha, Roinn Beartais C – Cearta na Saoránach agus Gnóthaí Bunreachtúla, 15 Iúil 2020.

(41)  Staidéar – The implementation of the 2015 Concluding Observations of the CRPD Committee by the EU [Cur chun feidhme Bharúlacha Deiridh 2015 ó Choiste CRPD ag an Aontas], Parlaimint na hEorpa, an Ard-Stiúrthóireacht um Beartais Inmheánacha, Roinn Beartais C – Cearta na Saoránach agus Gnóthaí Bunreachtúla, 2 Nollaig 2021.

(42)  https://www.eca.europa.eu/en/Pages/DocItem.aspx?did=58678

(43)  IO L 180, 19.7.2000, lch. 22.

(44)  IO L 167, 4.7.2018, lch. 28.

(45)  IO L 223, 22.6.2021, lch. 14.

(46)  Faisnéisiú Comhpháirteach do Choiste na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas maidir leis an athbhreithniú ar chur chun feidhme CPRD ag an Aontas Eorpach, ar fáil ag https://equineteurope.org/wp-content/uploads/2022/02/02-14-Joint-Briefing-CRPD-Equality-and-intersectional-issues-faced-by-persons-with-disabilities-in-the-European-Union.pdf

(47)  https://ec.europa.eu/social/main.jsp?langId=en&catId=1138

(48)  Tuarascáil 2022 um Chearta an Duine san Eoraip ón bhFóram Eorpach maidir le Míchumas.

(49)  Ciste na Náisiún Aontaithe ar Mhaithe leis an bPobal (UNFPA) agus Women Enabled International, ‘Women and Young Persons with Disabilities: Guidelines for Providing Rights-Based, Gender-Responsive Services to address Gender-based Violence and Sexual and Reproductive Health and Rights [Treoirlínte maidir le Seirbhísí Freagracha Inscnebhunaithe a Sholáthar chun aghaidh a thabhairt ar Fhoréigean Inscnebhunaithe agus Sláinte agus Cearta Gnéasacha agus Atáirgthe], 2018, https://www.unfpahttps://www.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/UNFPA-WEI_Guidelines_Disability_GBV_SRHR_FINAL_19-11-18_0.pdf.

(50)  Rialachán (AE) 2021/1060 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Meitheamh 2021 lena leagtar síos forálacha coiteanna maidir le Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa, Ciste Sóisialta na hEorpa Plus, an Ciste Comhtháthaithe, an Ciste um Aistriú Cóir agus an Ciste Eorpach Muirí, Iascaigh agus Dobharshaothraithe agus rialacha airgeadais maidir leis na cistí sin agus maidir leis an gCiste um Thearmann, Imirce agus Lánpháirtíocht, an Ciste Slándála Inmheánaí agus an Ionstraim le haghaidh Tacaíocht Airgeadais don Bhainistiú Teorainneacha agus don Bheartas Víosaí (IO L 231, 30.6.2021, lch. 159).

(51)  Strategy for the Rights of Persons with Disabilities 2021-2030. [Aontas an Chomhionannais: Straitéis maidir le Cearta Daoine faoi Mhíchumas 2021–2030] (COM(2021)0101, lch. 16.

(52)  https://www.edf-feph.org/content/uploads/2022/09/Final-Forced-Sterilisarion-Report-2022-European-Union-copia_compressed.pdf

(53)  Treoir 2001/55/CE ón gComhairle an 20 Iúil 2001 maidir le caighdeáin íosta chun cosaint shealadach a thabhairt i gcás insreabhadh ollmhór daoine easáitithe agus maidir le bearta lena gcuirtear cothromaíocht iarrachtaí chun cinn idir Ballstáit agus na daoine sin á nglacadh isteach acu agus na hiarmhairtí lena mbaineann á mbraistint (IO L 212, 7.8.2001, lch. 12).

(54)  Airteagal 27 de CRPD

(55)  In Airteagal 2 de CRPD, sainmhínítear “dearadh uilíoch” mar dhearadh táirgí, timpeallachtaí, clár agus seirbhísí atá le húsáid ag gach duine, a mhéid is féidir, gan gá le hoiriúnú ná dearadh speisialaithe. Le “dearadh uilíoch”, ní eisiafar feistí cúnta do ghrúpaí áirithe daoine faoi mhíchumas i gcás inar gá sin.

(56)  Sonraí 2020 na hEorpa & daoine faoi mhíchumas – táblaí (EU SILC 2017)’, arna n-ullmhú ag Stefanos Grammenos, Lárionad do Bheartas Sóisialta agus Eacnamaíoch na hEorpa, 27 Nollaig 2019.

(57)  Rapóirtéir Speisialta na Náisiún Aontaithe maidir le cearta daoine faoi mhíchumas, Report of the Special Rapporteur on the rights of persons with disabilities [Tuarascáil an Rapóirtéara Speisialta maidir le cearta daoine faoi mhíchumas], a cuireadh i láthair ag an 70ú seisiún de Chomhthionól Ginearálta na Náisiún Aontaithe, 7 Lúnasa 2015.

(58)  Schur, L.A., Ameri, M. agus Kruse, D., “Telework After COVID: A ‘Silver Lining’ for Workers with Disabilities?”[Teilea-obair tar éis Covid ‘Léaró Dóchais d’Oibrithe faoi Mhíchumas?] Journal of Occupational Rehabilitation, Imleabhar. 30, Uimh. 4, 2020, lgh. 521–536.

(59)  An tArdán Eorpach um Athshlánú, Intleacht shaorga agus soláthar seirbhísí do dhaoine faoi mhíchumas – páipéar anailíseach, 2022.

---

| 17.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 177/26 |
| --- | --- | --- | --- |

17.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 177/26

---

P9_TA(2022)0436

Fís fhadtéarmach do cheantair thuaithe AE

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 ar fhís fhadtéarmach do cheantair thuaithe an Aontais Eorpaigh – i dtreo ceantair thuaithe a bheidh níos láidre, nasctha, athléimneach agus rathúil faoi 2040 (2021/2254(INI))

(2023/C 177/04)

Tá Parlaimint na hEorpa,

| — | ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 30 Meitheamh 2021 dar teideal “A long-term Vision for the EU's Rural Areas – Towards stronger, connected, resilient and prosperous rural areas by 2040” [Fís fhadtéarmach le haghaidh cheantair thuaithe an Aontais Eorpaigh – i dtreo ceantair thuaithe níos láidre, nasctha, athléimneacha agus rathúla faoi 2040] (COM(2021)0345), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 30 Meitheamh 2021 dar teideal “A long-term Vision for the EU's Rural Areas – Towards stronger, connected, resilient and prosperous rural areas by 2040” [Fís fhadtéarmach le haghaidh cheantair thuaithe an Aontais Eorpaigh – i dtreo ceantair thuaithe níos láidre, nasctha, athléimneacha agus rathúla faoi 2040] (COM(2021)0345),

| — | ag féachaint do Chlár Oibre 2030 na Náisiún Aontaithe don Fhorbairt Inbhuanaithe agus do na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Chlár Oibre 2030 na Náisiún Aontaithe don Fhorbairt Inbhuanaithe agus do na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe,

| — | ag féachaint do Chomhaontú Pháras a comhaontaíodh ag an 21ú Comhdháil de Pháirtithe Chreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Chomhaontú Pháras a comhaontaíodh ag an 21ú Comhdháil de Pháirtithe Chreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide,

| — | ag féachaint d’Airteagail 39 agus 174 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE), |
| --- | --- |

—

ag féachaint d’Airteagail 39 agus 174 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE),

| — | ag féachaint do Rialachán (AE, Euratom) 2020/2093 ón gComhairle an 17 Nollaig 2020 lena leagtar síos an creat airgeadais ilbhliantúil do na blianta 2021 go 2027 (1), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Rialachán (AE, Euratom) 2020/2093 ón gComhairle an 17 Nollaig 2020 lena leagtar síos an creat airgeadais ilbhliantúil do na blianta 2021 go 2027 (1),

| — | ag féachaint do Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Meitheamh 2021 lena mbunaítear an creat chun aeráidneodracht a bhaint amach agus lena leasaítear Rialacháin (CE) Uimh. 401/2009 agus (AE) 2018/1999 (“An Dlí Aeráide Eorpach”) (2), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Meitheamh 2021 lena mbunaítear an creat chun aeráidneodracht a bhaint amach agus lena leasaítear Rialacháin (CE) Uimh. 401/2009 agus (AE) 2018/1999 (“An Dlí Aeráide Eorpach”) (2),

| — | ag féachaint do Rialachán (AE) 2021/2115 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 2 Nollaig 2021 lena mbunaítear rialacha maidir le tacaíocht do phleananna straitéiseacha atá le tarraingt suas ag na Ballstáit faoin gcomhbheartas talmhaíochta (Pleananna Straitéiseacha CBT) agus le maoiniú ag an gCiste Eorpach um Ráthaíocht Talmhaíochta (CERT) agus ag an gCiste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe (CETFT) agus lena n-aisghairtear Rialacháin (AE) Uimh. 1305/2013 agus (AE) Uimh. 1307/2013 (3), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Rialachán (AE) 2021/2115 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 2 Nollaig 2021 lena mbunaítear rialacha maidir le tacaíocht do phleananna straitéiseacha atá le tarraingt suas ag na Ballstáit faoin gcomhbheartas talmhaíochta (Pleananna Straitéiseacha CBT) agus le maoiniú ag an gCiste Eorpach um Ráthaíocht Talmhaíochta (CERT) agus ag an gCiste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe (CETFT) agus lena n-aisghairtear Rialacháin (AE) Uimh. 1305/2013 agus (AE) Uimh. 1307/2013 (3),

| — | ag féachaint do Rialachán (AE) 2021/2116 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 2 Nollaig 2021 maidir leis an gcomhbheartas talmhaíochta a mhaoiniú, a bhainistiú agus faireachán a dhéanamh air agus lena n-aisghairtear Rialacháin (AE) Uimh. 1306/2013 (4), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Rialachán (AE) 2021/2116 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 2 Nollaig 2021 maidir leis an gcomhbheartas talmhaíochta a mhaoiniú, a bhainistiú agus faireachán a dhéanamh air agus lena n-aisghairtear Rialacháin (AE) Uimh. 1306/2013 (4),

| — | ag féachaint do Rialachán (AE) 2021/1060 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Meitheamh 2021 lena leagtar síos forálacha coiteanna maidir le Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa, Ciste Sóisialta na hEorpa Plus, an Ciste Comhtháthaithe, an Ciste um Aistriú Cóir agus an Ciste Eorpach Muirí, Iascaigh agus Dobharshaothraithe agus rialacha airgeadais maidir leis na cistí sin agus maidir leis an gCiste um Thearmainn, Imirce agus Lánpháirtíocht, an Ciste Slándála Inmheánaí agus an Ionstraim le haghaidh Tacaíocht Airgeadais don Bhainistiú Teorainneacha agus don Bheartas Viosaí (5), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Rialachán (AE) 2021/1060 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Meitheamh 2021 lena leagtar síos forálacha coiteanna maidir le Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa, Ciste Sóisialta na hEorpa Plus, an Ciste Comhtháthaithe, an Ciste um Aistriú Cóir agus an Ciste Eorpach Muirí, Iascaigh agus Dobharshaothraithe agus rialacha airgeadais maidir leis na cistí sin agus maidir leis an gCiste um Thearmainn, Imirce agus Lánpháirtíocht, an Ciste Slándála Inmheánaí agus an Ionstraim le haghaidh Tacaíocht Airgeadais don Bhainistiú Teorainneacha agus don Bheartas Viosaí (5),

| — | ag féachaint do Rialachán (AE) 2021/694 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2021 lena mbunaítear an Clár don Eoraip Dhigiteach (6), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Rialachán (AE) 2021/694 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2021 lena mbunaítear an Clár don Eoraip Dhigiteach (6),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 27 Deireadh Fómhair 2016 maidir le conas is féidir le CBT feabhas a chur ar chruthú post i gceantair thuaithe (7), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 27 Deireadh Fómhair 2016 maidir le conas is féidir le CBT feabhas a chur ar chruthú post i gceantair thuaithe (7),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 4 Aibreán 2017 maidir le mná agus a róil i gceantair thuaithe (8), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 4 Aibreán 2017 maidir le mná agus a róil i gceantair thuaithe (8),

| — | ag féachaint dá rún an 15 Samhain 2017 maidir le Plean Gníomhaíochta don dúlra, do dhaoine agus don gheilleagar (9), |
| --- | --- |

—

ag féachaint dá rún an 15 Samhain 2017 maidir le Plean Gníomhaíochta don dúlra, do dhaoine agus don gheilleagar (9),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 30 Bealtaine 2018 maidir le todhchaí an bhia agus na feirmeoireachta (10), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 30 Bealtaine 2018 maidir le todhchaí an bhia agus na feirmeoireachta (10),

| — | ag féachaint do rún ó uaithi an 3 Deireadh Fómhair 2018 maidir le haghaidh a thabhairt ar riachtanais shonracha ceantar tuaithe, sléibhtiúil agus iargúlta (11), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún ó uaithi an 3 Deireadh Fómhair 2018 maidir le haghaidh a thabhairt ar riachtanais shonracha ceantar tuaithe, sléibhtiúil agus iargúlta (11),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 8 Márta 2022 ar ról an bheartais comhtháthaithe i ndáil le claochlú nuálach agus cliste agus nascacht TFC réigiúnach a chur chun cinn (12), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 8 Márta 2022 ar ról an bheartais comhtháthaithe i ndáil le claochlú nuálach agus cliste agus nascacht TFC réigiúnach a chur chun cinn (12),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 8 Deireadh Fómhair 2020 maidir le Straitéis Foraoiseachta na hEorpa – An Bealach Chun Cinn (13), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 8 Deireadh Fómhair 2020 maidir le Straitéis Foraoiseachta na hEorpa – An Bealach Chun Cinn (13),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 20 Deireadh Fómhair 2021 maidir le straitéis “ón bhfeirm go dtí an forc” le haghaidh córas bia atá cothrom, sláintiúil agus neamhdhíobhálach don chomhshaol (14), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 20 Deireadh Fómhair 2021 maidir le straitéis “ón bhfeirm go dtí an forc” le haghaidh córas bia atá cothrom, sláintiúil agus neamhdhíobhálach don chomhshaol (14),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 9 Meitheamh 2021 maidir le Straitéis Bhithéagsúlachta an Aontais Eorpaigh go dtí 2030: An dúlra a thabhairt ar ais inár saol (15), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 9 Meitheamh 2021 maidir le Straitéis Bhithéagsúlachta an Aontais Eorpaigh go dtí 2030: An dúlra a thabhairt ar ais inár saol (15),

| — | ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 11 Nollaig 2019 maidir leis an gComhaontú Glas don Eoraip (COM(2019)0640), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 11 Nollaig 2019 maidir leis an gComhaontú Glas don Eoraip (COM(2019)0640),

| — | ag féachaint don Theachtaireacht ón gCoimisiún an 20 Bealtaine 2020 dar teideal A Farm to Fork Strategy for a fair, healthy and environmentally-friendly food system [Straitéis ón bhFeirm go dtí an Forc le haghaidh córas bia atá cothrom, sláintiúil agus neamhdhíobhálach don chomhshaol] (COM(2020)0381), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don Theachtaireacht ón gCoimisiún an 20 Bealtaine 2020 dar teideal A Farm to Fork Strategy for a fair, healthy and environmentally-friendly food system [Straitéis ón bhFeirm go dtí an Forc le haghaidh córas bia atá cothrom, sláintiúil agus neamhdhíobhálach don chomhshaol] (COM(2020)0381),

| — | ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 20 Bealtaine 2020 dar teideal EU Biodiversity Strategy for 2030 – Bringing nature back into our lives [Straitéis Bhithéagsúlachta AE do 2030 – An dúlra a thabhairt ar ais inár saol] (COM(2020)0380), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 20 Bealtaine 2020 dar teideal EU Biodiversity Strategy for 2030 – Bringing nature back into our lives [Straitéis Bhithéagsúlachta AE do 2030 – An dúlra a thabhairt ar ais inár saol] (COM(2020)0380),

| — | ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 12 Samhain 2021 dar teideal “Plean teagmhasach chun soláthar bia agus slándáil an tsoláthair bia a áirithiú tráth géarchéime” (COM(2021)0689), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 12 Samhain 2021 dar teideal “Plean teagmhasach chun soláthar bia agus slándáil an tsoláthair bia a áirithiú tráth géarchéime” (COM(2021)0689),

| — | ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 16 Iúil 2021 dar teideal New EU Forest Strategy for 2030 [Straitéis Bhithéagsúlachta AE don bhliain 2030] (COM(2021)0572), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 16 Iúil 2021 dar teideal New EU Forest Strategy for 2030 [Straitéis Bhithéagsúlachta AE don bhliain 2030] (COM(2021)0572),

| — | ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 4 Feabhra 2022 ar an 8ú tuarascáil faoin gComhtháthú: Comhtháthú san Eoraip i dtreo 2050 (COM(2022)0034), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 4 Feabhra 2022 ar an 8ú tuarascáil faoin gComhtháthú: Comhtháthú san Eoraip i dtreo 2050 (COM(2022)0034),

| — | ag féachaint don tuarascáil ón gCoimisiún an 17 Meitheamh 2020 maidir le tionchar an athraithe dhéimeagrafaigh (COM(2020)0241), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don tuarascáil ón gCoimisiún an 17 Meitheamh 2020 maidir le tionchar an athraithe dhéimeagrafaigh (COM(2020)0241),

| — | ag féachaint don pháipéar uaine ón gCoimisiún an 27 Eanáir 2021 dar teideal “Ageing: Fostering solidarity and responsibility between generations” [Aosú: Dlúthpháirtíocht agus freagracht a chothú idir na glúnta] (COM(2021)0050), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don pháipéar uaine ón gCoimisiún an 27 Eanáir 2021 dar teideal “Ageing: Fostering solidarity and responsibility between generations” [Aosú: Dlúthpháirtíocht agus freagracht a chothú idir na glúnta] (COM(2021)0050),

| — | ag féachaint do Dhearbhú Chorcaí 2.0 dar teideal “Saol Níos Fearr i gCeantair Thuaithe” arna ghlacadh ag na páirtithe sa Chomhdháil Eorpach um Fhorbairt Tuaithe a tionóladh i gCorcaigh i mí Mheán Fómhair 2016, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Dhearbhú Chorcaí 2.0 dar teideal “Saol Níos Fearr i gCeantair Thuaithe” arna ghlacadh ag na páirtithe sa Chomhdháil Eorpach um Fhorbairt Tuaithe a tionóladh i gCorcaigh i mí Mheán Fómhair 2016,

| — | ag féachaint do Dhearbhú Bled maidir le todhchaí níos cliste do na ceantair thuaithe in AE, a síníodh in Bled, an tSlóivéin, an 13 Aibreán 2018, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Dhearbhú Bled maidir le todhchaí níos cliste do na ceantair thuaithe in AE, a síníodh in Bled, an tSlóivéin, an 13 Aibreán 2018,

| — | ag féachaint do Dhearbhú na Náisiún Aontaithe maidir le Cearta na dTuathánach agus Daoine Eile a oibríonn i gCeantair Thuaithe, a ghlac an Chomhairle um Chearta an Duine an 28 Meán Fómhair 2018, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Dhearbhú na Náisiún Aontaithe maidir le Cearta na dTuathánach agus Daoine Eile a oibríonn i gCeantair Thuaithe, a ghlac an Chomhairle um Chearta an Duine an 28 Meán Fómhair 2018,

| — | ag féachaint don rún uaithi an 3 Bealtaine 2022 maidir le Plean Gníomhaíochta AE maidir le Talmhaíocht Orgánach (16), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don rún uaithi an 3 Bealtaine 2022 maidir le Plean Gníomhaíochta AE maidir le Talmhaíocht Orgánach (16),

| — | ag féachaint do mholadh ginearálta Uimh. 34 (2016) ó Choiste na Náisiún Aontaithe um Idirdhealú in aghaidh na mBan a Dhíothú maidir le cearta na mban tuaithe, a glacadh an 7 Márta 2016, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do mholadh ginearálta Uimh. 34 (2016) ó Choiste na Náisiún Aontaithe um Idirdhealú in aghaidh na mBan a Dhíothú maidir le cearta na mban tuaithe, a glacadh an 7 Márta 2016,

| — | ag féachaint do Phrionsabal 20 de cholún Eorpach na gCeart Sóisialta, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Phrionsabal 20 de cholún Eorpach na gCeart Sóisialta,

| — | ag féachaint don staidéar a d’iarr Coiste na Parlaiminte um Thalmhaíocht agus um Fhorbairt Tuaithe dar teideal “Todhchaí shamhail feirmeoireachta na hEorpa: impleachtaí socheacnamaíocha agus críochacha an meath i líon na bhfeirmeacha agus na bhfeirmeoirí in AE”, a d’fhoilsigh an Roinn Beartais um na Beartais Struchtúracha agus Chomhtháthaithe i mí Aibreáin 2022, |
| --- | --- |

—

ag féachaint don staidéar a d’iarr Coiste na Parlaiminte um Thalmhaíocht agus um Fhorbairt Tuaithe dar teideal “Todhchaí shamhail feirmeoireachta na hEorpa: impleachtaí socheacnamaíocha agus críochacha an meath i líon na bhfeirmeacha agus na bhfeirmeoirí in AE”, a d’fhoilsigh an Roinn Beartais um na Beartais Struchtúracha agus Chomhtháthaithe i mí Aibreáin 2022,

| — | ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 25 Márta 2021 maidir le plean gníomhaíochta chun táirgeadh orgánach a fhorbairt (COM(2021)0141), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 25 Márta 2021 maidir le plean gníomhaíochta chun táirgeadh orgánach a fhorbairt (COM(2021)0141),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 24 Márta 2022 maidir leis an ngá atá le plean gníomhaíochta práinneach AE chun slándáil an tsoláthair bia a áirithiú laistigh den Aontas agus lasmuigh de i bhfianaise ionradh na Rúise ar an Úcráin (17), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 24 Márta 2022 maidir leis an ngá atá le plean gníomhaíochta práinneach AE chun slándáil an tsoláthair bia a áirithiú laistigh den Aontas agus lasmuigh de i bhfianaise ionradh na Rúise ar an Úcráin (17),

| — | ag féachaint do dhoiciméad inmheánach oibre de chuid an Choimisiúin an 8 Aibreán 2021 dar teideal “Meastóireacht ar thionchar CBT ar athnuachan glúine, ar fhorbairt áitiúil agus ar phoist i gceantair thuaithe” (SWD(2021)0078), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do dhoiciméad inmheánach oibre de chuid an Choimisiúin an 8 Aibreán 2021 dar teideal “Meastóireacht ar thionchar CBT ar athnuachan glúine, ar fhorbairt áitiúil agus ar phoist i gceantair thuaithe” (SWD(2021)0078),

| — | ag féachaint don tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún an 26 Eanáir 2022 dar teideal “Fís fhadtéarmach le haghaidh Cheantair Thuaithe an Aontais” (18), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún an 26 Eanáir 2022 dar teideal “Fís fhadtéarmach le haghaidh Cheantair Thuaithe an Aontais” (18),

| — | ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa an 23 Márta 2022 dar teideal “Fís fhadtéarmach le haghaidh Cheantair Thuaithe an Aontais” (19), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa an 23 Márta 2022 dar teideal “Fís fhadtéarmach le haghaidh Cheantair Thuaithe an Aontais” (19),

| — | ag féachaint do Riail 54 dá Rialacha Nós Imeachta, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Riail 54 dá Rialacha Nós Imeachta,

| — | ag féachaint do na tuairimí ón gCoiste um Fhorbairt Réigiúnach agus ón gCoiste um Chearta na mBan agus um Chomhionannas Inscne, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do na tuairimí ón gCoiste um Fhorbairt Réigiúnach agus ón gCoiste um Chearta na mBan agus um Chomhionannas Inscne,

| — | ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Thalmhaíocht agus um Fhorbairt Tuaithe (A9-0269/2022), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Thalmhaíocht agus um Fhorbairt Tuaithe (A9-0269/2022),

| A. | de bhrí gurb ionann ceantair thuaithe agus thart ar 83 % de chríoch iomlán an Aontais Eorpaigh agus go bhfuil thart ar 137 milliún duine ina gcónaí iontu (30 % de dhaonra AE); de bhrí go bhfuil tábhacht mhór ag baint le ceantair thuaithe AE mar áiteanna le haghaidh táirgeadh bia, foraoisí agus táirgeadh fuinnimh, go háirithe fuinneamh inathnuaite, chomh maith leis an gComhaontú Glas don Eoraip, aeráidneodracht agus na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe a bhaint amach; de bhrí go bhfuil dúshláin shonracha fhadtéarmacha gan réiteach roimh cheantair thuaithe, go háirithe réigiúin thuaithe iargúlta agus bheagfhorbartha, limistéir shléibhtiúla, oileáin agus na réigiúin is forimeallaí, agus easpa aitheantais dá n-acmhainneacht uathúil forbartha agus nuálaíochta; |
| --- | --- |

A.

de bhrí gurb ionann ceantair thuaithe agus thart ar 83 % de chríoch iomlán an Aontais Eorpaigh agus go bhfuil thart ar 137 milliún duine ina gcónaí iontu (30 % de dhaonra AE); de bhrí go bhfuil tábhacht mhór ag baint le ceantair thuaithe AE mar áiteanna le haghaidh táirgeadh bia, foraoisí agus táirgeadh fuinnimh, go háirithe fuinneamh inathnuaite, chomh maith leis an gComhaontú Glas don Eoraip, aeráidneodracht agus na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe a bhaint amach; de bhrí go bhfuil dúshláin shonracha fhadtéarmacha gan réiteach roimh cheantair thuaithe, go háirithe réigiúin thuaithe iargúlta agus bheagfhorbartha, limistéir shléibhtiúla, oileáin agus na réigiúin is forimeallaí, agus easpa aitheantais dá n-acmhainneacht uathúil forbartha agus nuálaíochta;

| B. | de bhrí go bhfuil sciar foriomlán an daonra i gceantair thuaithe ag laghdú beagán ar leibhéal AE le deich mbliana anuas, agus go suntasach le 50 bliain anuas, mar gheall ar aosú agus imirce amach (uirbiú); de bhrí gurb é sciar na ndaoine atá os cionn 65 bliana d’aois an sciar is airde i gceantair thuaithe go ginearálta, agus go meastar go dtiocfaidh méadú air sin amach anseo; de bhrí gur dócha go laghdóidh daonraí i gceithre cinn de chúig réigiún tuaithe AE faoi 2050, agus gur dócha go gcaillfidh ceantair thuaithe iargúlta tuilleadh áitritheoirí; |
| --- | --- |

B.

de bhrí go bhfuil sciar foriomlán an daonra i gceantair thuaithe ag laghdú beagán ar leibhéal AE le deich mbliana anuas, agus go suntasach le 50 bliain anuas, mar gheall ar aosú agus imirce amach (uirbiú); de bhrí gurb é sciar na ndaoine atá os cionn 65 bliana d’aois an sciar is airde i gceantair thuaithe go ginearálta, agus go meastar go dtiocfaidh méadú air sin amach anseo; de bhrí gur dócha go laghdóidh daonraí i gceithre cinn de chúig réigiún tuaithe AE faoi 2050, agus gur dócha go gcaillfidh ceantair thuaithe iargúlta tuilleadh áitritheoirí;

| C. | de bhrí go luaitear in Airteagal 174 CFAE nach mór don Aontas díriú ar éagothromaíochtaí idir leibhéil forbartha na réigiún éagsúil a laghdú, agus aird ar leith á tabhairt ar réigiúin áirithe, go háirithe ceantair thuaithe; de bhrí, chun forbairt inbhuanaithe a bhaint amach, nach mór do chríocha tuaithe tacaíocht airgeadais leormhaith a fháil; |
| --- | --- |

C.

de bhrí go luaitear in Airteagal 174 CFAE nach mór don Aontas díriú ar éagothromaíochtaí idir leibhéil forbartha na réigiún éagsúil a laghdú, agus aird ar leith á tabhairt ar réigiúin áirithe, go háirithe ceantair thuaithe; de bhrí, chun forbairt inbhuanaithe a bhaint amach, nach mór do chríocha tuaithe tacaíocht airgeadais leormhaith a fháil;

| D. | de bhrí gur tháinig forbairt fhabhrach ar an meánráta fostaíochta i gceantair thuaithe AE ó 2012 go 2020, cé go raibh difríochtaí ann idir na Ballstáit agus go bhfuil éagsúlachtaí ann i gcáilíocht na fostaíochta atá ar fáil; de bhrí go bhfuil an sciar den daonra atá i mbaol bochtaineachta nó eisiaimh shóisialta níos airde i gceantair thuaithe ná mar atá i gcathracha agus i mbailte; |
| --- | --- |

D.

de bhrí gur tháinig forbairt fhabhrach ar an meánráta fostaíochta i gceantair thuaithe AE ó 2012 go 2020, cé go raibh difríochtaí ann idir na Ballstáit agus go bhfuil éagsúlachtaí ann i gcáilíocht na fostaíochta atá ar fáil; de bhrí go bhfuil an sciar den daonra atá i mbaol bochtaineachta nó eisiaimh shóisialta níos airde i gceantair thuaithe ná mar atá i gcathracha agus i mbailte;

| E. | de bhrí go bhfuil na dálaí oibre ina n-oibríonn sciar suntasach d’oibrithe atá fostaithe in earnáil talmhaíochta AE thar a bheith dúshlánach agus forbhásach, agus go bhfuil drochphá, uaireanta oibre fada, obair neamhdhearbhaithe, minicíocht ard tionóiscí agus tinnis agus dálaí tithíochta millteanacha ag baint leis na dálaí oibre sin; |
| --- | --- |

E.

de bhrí go bhfuil na dálaí oibre ina n-oibríonn sciar suntasach d’oibrithe atá fostaithe in earnáil talmhaíochta AE thar a bheith dúshlánach agus forbhásach, agus go bhfuil drochphá, uaireanta oibre fada, obair neamhdhearbhaithe, minicíocht ard tionóiscí agus tinnis agus dálaí tithíochta millteanacha ag baint leis na dálaí oibre sin;

| F. | de bhrí go bhfuil rochtain ar sheirbhísí uisce, ar shláintíocht, ar nascacht bóithre, ar chúram sláinte, ar oideachas, ar idirlíon leathanbhanda agus ar sheirbhísí bunúsacha eile bunriachtanach chun ceantair thuaithe a fhorbairt; de bhrí nach bhfuil rochtain fós ag teaghlaigh i roinnt ceantar tuaithe ar sheirbhísí bunúsacha bunriachtanacha, go háirithe seirbhísí uisce agus sláintíochta, agus go bhfuil difríochtaí fós ann idir na Ballstáit (20); de bhrí gur shainaithin saoránaigh bonneagar agus naisc iompair mar na príomhriachtanais i gceantair thuaithe; |
| --- | --- |

F.

de bhrí go bhfuil rochtain ar sheirbhísí uisce, ar shláintíocht, ar nascacht bóithre, ar chúram sláinte, ar oideachas, ar idirlíon leathanbhanda agus ar sheirbhísí bunúsacha eile bunriachtanach chun ceantair thuaithe a fhorbairt; de bhrí nach bhfuil rochtain fós ag teaghlaigh i roinnt ceantar tuaithe ar sheirbhísí bunúsacha bunriachtanacha, go háirithe seirbhísí uisce agus sláintíochta, agus go bhfuil difríochtaí fós ann idir na Ballstáit (20); de bhrí gur shainaithin saoránaigh bonneagar agus naisc iompair mar na príomhriachtanais i gceantair thuaithe;

| G. | de bhrí nach bhfuil naisc leathanbhanda ardluais ar fáil ach d’aon chónaitheoir tuaithe amháin as gach seisear; de bhrí go bhfuil bearna shuntasach idir ceantair thuaithe agus uirbeacha maidir le bunscileanna digiteacha, agus go bhfuil bunscileanna digiteacha nó scileanna digiteacha os cionn an bhunleibhéil ag 28 % de dhaoine fásta atá ina gcónaí i gceantair thuaithe, i gcomparáid le 62 % de dhaoine fásta atá ina gcónaí i gcathracha (2019); de bhrí go bhfuil difríochtaí suntasacha fós ann i measc na mBallstát maidir le nascacht idirlín, cé nach bhfuil rochtain ar an idirlíon fós ag suas le 25 % de theaghlaigh tuaithe i roinnt Ballstát (21); |
| --- | --- |

G.

de bhrí nach bhfuil naisc leathanbhanda ardluais ar fáil ach d’aon chónaitheoir tuaithe amháin as gach seisear; de bhrí go bhfuil bearna shuntasach idir ceantair thuaithe agus uirbeacha maidir le bunscileanna digiteacha, agus go bhfuil bunscileanna digiteacha nó scileanna digiteacha os cionn an bhunleibhéil ag 28 % de dhaoine fásta atá ina gcónaí i gceantair thuaithe, i gcomparáid le 62 % de dhaoine fásta atá ina gcónaí i gcathracha (2019); de bhrí go bhfuil difríochtaí suntasacha fós ann i measc na mBallstát maidir le nascacht idirlín, cé nach bhfuil rochtain ar an idirlíon fós ag suas le 25 % de theaghlaigh tuaithe i roinnt Ballstát (21);

| H. | de bhrí gur luach bunúsach de chuid AE é an comhionannas inscne, a aithnítear sna Conarthaí agus sa Chairt um Chearta Bunúsacha; de bhrí go bhfuil neamhionannais shuntasacha inscne fós ann i gceantair thuaithe, agus go bhfuil mná thíos le rátaí dífhostaíochta níos airde, conarthaí forbhásacha agus dálaí oibre neamhfhoirmiúla, chomh maith le bheith faoi ghannionadaíocht i gcomhlachtaí cinnteoireachta amhail comharchumainn talmhaíochta, ceardchumainn agus rialtais bhardasacha; |
| --- | --- |

H.

de bhrí gur luach bunúsach de chuid AE é an comhionannas inscne, a aithnítear sna Conarthaí agus sa Chairt um Chearta Bunúsacha; de bhrí go bhfuil neamhionannais shuntasacha inscne fós ann i gceantair thuaithe, agus go bhfuil mná thíos le rátaí dífhostaíochta níos airde, conarthaí forbhásacha agus dálaí oibre neamhfhoirmiúla, chomh maith le bheith faoi ghannionadaíocht i gcomhlachtaí cinnteoireachta amhail comharchumainn talmhaíochta, ceardchumainn agus rialtais bhardasacha;

| I. | de bhrí gur tháinig laghdú 32 % ar líon na bhfeirmeacha in AE-27 idir 2003 agus 2016, agus an laghdú is láidre i measc feirmeacha beaga faoi bhun cúig heicteár (38 %); de bhrí go raibh 10,5 milliún feirm in AE in 2016, agus gurbh fheirmeacha teaghlaigh a bhformhór (92 %) díobh; de bhrí, faoi 2040, go bhféadfadh AE 6,4 milliún feirm bhreise a chailleadh, rud a d’fhágfadh go mbeadh thart ar 3,9 milliún feirm eile ar fud AE, laghdú eisceachtúil 62 % i gcomparáid le 2016; |
| --- | --- |

I.

de bhrí gur tháinig laghdú 32 % ar líon na bhfeirmeacha in AE-27 idir 2003 agus 2016, agus an laghdú is láidre i measc feirmeacha beaga faoi bhun cúig heicteár (38 %); de bhrí go raibh 10,5 milliún feirm in AE in 2016, agus gurbh fheirmeacha teaghlaigh a bhformhór (92 %) díobh; de bhrí, faoi 2040, go bhféadfadh AE 6,4 milliún feirm bhreise a chailleadh, rud a d’fhágfadh go mbeadh thart ar 3,9 milliún feirm eile ar fud AE, laghdú eisceachtúil 62 % i gcomparáid le 2016;

| J. | de bhrí, in 2016, go raibh níos mó ná seisear feirmeoirí os cionn 65 bliana d’aois in aghaidh gach feirmeora a bhí níos óige ná 35 bliana d’aois (22), rud a fhágann go bhfuil feirmeoirí AE ar cheann de na dúshláin is mó atá os comhair na gceantar tuaithe; de bhrí go bhfuil sciar na mbanfheirmeoirí óga go háirithe an-íseal; |
| --- | --- |

J.

de bhrí, in 2016, go raibh níos mó ná seisear feirmeoirí os cionn 65 bliana d’aois in aghaidh gach feirmeora a bhí níos óige ná 35 bliana d’aois (22), rud a fhágann go bhfuil feirmeoirí AE ar cheann de na dúshláin is mó atá os comhair na gceantar tuaithe; de bhrí go bhfuil sciar na mbanfheirmeoirí óga go háirithe an-íseal;

| K. | de bhrí go bhfostaíonn feirmeacha beostoic AE thart ar 4 mhilliún duine agus gurb iad is mó a thairbhíonn de chúnamh ón dara colún den chomhbheartas talmhaíochta (CBT) d’fheirmeacha i gceantair faoi mhíbhuntáiste, arb ionann iad agus 50 % den limistéar talmhaíochta a úsáidtear in AE; |
| --- | --- |

K.

de bhrí go bhfostaíonn feirmeacha beostoic AE thart ar 4 mhilliún duine agus gurb iad is mó a thairbhíonn de chúnamh ón dara colún den chomhbheartas talmhaíochta (CBT) d’fheirmeacha i gceantair faoi mhíbhuntáiste, arb ionann iad agus 50 % den limistéar talmhaíochta a úsáidtear in AE;

| L. | de bhrí gur léir gur uirlis éifeachtach do chomhpháirtíochtaí críochacha poiblí-príobháideacha iad grúpaí téamacha an Líonra Eorpach um Fhorbairt Tuaithe; de bhrí gur éirigh leis na grúpaí sin, thairis sin, fóram aonair a chur ar fáil inar féidir aghaidh a thabhairt ar shaincheisteanna a bhaineann le hathbheochan críche, nuálaíocht, cur chuige ó bhun aníos agus cur chuige comhtháite sa talmhaíocht agus san fhorbairt tuaithe, bainistíocht dhíláraithe, comhtháthú líonraithe agus comhar; |
| --- | --- |

L.

de bhrí gur léir gur uirlis éifeachtach do chomhpháirtíochtaí críochacha poiblí-príobháideacha iad grúpaí téamacha an Líonra Eorpach um Fhorbairt Tuaithe; de bhrí gur éirigh leis na grúpaí sin, thairis sin, fóram aonair a chur ar fáil inar féidir aghaidh a thabhairt ar shaincheisteanna a bhaineann le hathbheochan críche, nuálaíocht, cur chuige ó bhun aníos agus cur chuige comhtháite sa talmhaíocht agus san fhorbairt tuaithe, bainistíocht dhíláraithe, comhtháthú líonraithe agus comhar;

| M. | de bhrí go bhfuil sé ar cheann de na cuspóirí do CBT don chlárthréimhse reatha fostaíocht, fás agus comhionannas inscne a chur chun cinn lena n-áirítear rannpháirtíocht na mban san fheirmeoireacht, sa chuimsiú sóisialta agus san fhorbairt áitiúil i gceantair thuaithe; |
| --- | --- |

M.

de bhrí go bhfuil sé ar cheann de na cuspóirí do CBT don chlárthréimhse reatha fostaíocht, fás agus comhionannas inscne a chur chun cinn lena n-áirítear rannpháirtíocht na mban san fheirmeoireacht, sa chuimsiú sóisialta agus san fhorbairt áitiúil i gceantair thuaithe;

| N. | de bhrí gur cuireadh ábhair imní in iúl maidir le héifeachtaí diúltacha na ngníomhaíochtaí mianadóireachta ar uisce, ar limistéir faoi chosaint agus ar an gcomhshaol, agus maidir leis an damáiste éiceolaíoch a d’fhéadfadh a bheith ina chúis leis don timpeallacht agus d’fhoinsí eile slí beatha, a d’fhéadfadh difear a dhéanamh d’ioncam, do shláinte agus do cháilíocht beatha daoine (23); |
| --- | --- |

N.

de bhrí gur cuireadh ábhair imní in iúl maidir le héifeachtaí diúltacha na ngníomhaíochtaí mianadóireachta ar uisce, ar limistéir faoi chosaint agus ar an gcomhshaol, agus maidir leis an damáiste éiceolaíoch a d’fhéadfadh a bheith ina chúis leis don timpeallacht agus d’fhoinsí eile slí beatha, a d’fhéadfadh difear a dhéanamh d’ioncam, do shláinte agus do cháilíocht beatha daoine (23);

Dúshláin agus deiseanna do cheantair thuaithe níos láidre, athléimneacha agus cuimsitheacha

| 1. | á thabhairt chun suntais éagsúlacht stairiúil, gheografach, eacnamaíoch agus shóisialta na gceantar tuaithe ar fud an Aontais Eorpaigh; á mheabhrú go bhfuil dúshláin éagsúla roimh cheantair thuaithe atá gar do lárionaid uirbeacha, limistéir chósta, limistéir trasteorann nó limistéir shléibhtiúla, sna réigiúin is forimeallaí agus i limistéir inar tearc an daonra, ar dúshláin iad a éilíonn réitigh spriocdhírithe shaincheaptha, atá le cur chun feidhme i gcomhar le geallsealbhóirí áitiúla; |
| --- | --- |

1.

| 2. | á chur i bhfáth go bhfuil beartais agus gníomhaíochtaí ar leibhéal an Aontais mar aon le cinn náisiúnta, réigiúnacha agus áitiúla ag a bhfuil cur chuige áitbhunaithe ríthábhachtach chun rathúnas agus folláine shaoránaigh tuaithe na hEorpa a áirithiú, agus chun dul i ngleic leis na dúshláin atá rompu, eadhon laghdú agus aosú an daonra, baol níos airde bochtaineachta agus eisiaimh shóisialta agus níos lú deiseanna fostaíochta ar ardchaighdeán; á mheabhrú go bhfuil OTI per capita ag ceantair thuaithe atá go mór faoi bhun mheán an Aontais Eorpaigh; |
| --- | --- |

2.

| 3. | á thabhairt chun suntais, thairis sin, nach bhfuil easpa rochtana i gceantair thuaithe ar sheirbhísí ardcháilíochta leasa ghinearálta amhail seirbhísí uisce, sláintíocht, nascacht bóithre, cúram sláinte, cúram leanaí agus oideachas agus oiliúint ardcháilíochta, agus nach bhfuil siad nasctha go maith, le roghanna teoranta iompair agus easpa leathanbhanda ardluais, chomh maith le heaspa seirbhísí bunúsacha eile amhail seirbhísí poist agus baincéireachta, chomh maith le cáilíocht agus infhaighteacht neamhleor tithíochta, brúnna aeráide agus comhshaoil, an bhearna comhionannais inscne agus deiseanna teoranta don nuálaíocht agus rochtain ar fhorbairtí teicneolaíochta; á chur i bhfios go gcuireann iargúltacht gné shuntasach deacrachta le ceantair thuaithe; |
| --- | --- |

3.

| 4. | á thabhairt chun suntais go mbeidh tionchar ag meath déimeagrafach agus ag aosú ar na réigiúin uile ach go háirithe ar cheantair thuaithe mar gheall ar aistriú daonra i dtreo limistéir uirbeacha agus imirceach amach na hóige, rud a mbeidh tionchar diúltach aige ar a n-acmhainneacht fáis, ar a gcáilíocht saoil, ar fhorbairt scileanna agus ar an rochtain ar sheirbhísí; ag tabhairt dá haire nach raibh beartais phoiblí in ann treocht bhánú na tuaithe a aisiompú; |
| --- | --- |

4.

| 5. | á thabhairt chun suntais an ról lárnach is féidir a bheith ag ceantair thuaithe maidir le haghaidh a thabhairt ar dhúshláin shóisialta, eacnamaíocha agus chomhshaoil, trí sheirbhísí éiceachórais a sholáthar chun an t-athrú aeráide agus meath an chomhshaoil a mhaolú, táirgeadh bia inbhuanaithe agus leordhóthanach a áirithiú, lena n-áirítear bia orgánach, oidhreacht tuaithe inláimhsithe agus dholáimhsithe a chaomhnú, caomhnú an dúlra agus bithéagsúlacht a chothú, agus tírdhreacha cultúrtha uathúla a chur ar fáil chun críocha fóillíochta agus áineasa, chomh maith leis an ngeilleagar ciorclach a fhorbairt agus rannchuidiú le haistriú cóir, glas agus digiteach; |
| --- | --- |

5.

| 6. | á chur i bhfáth i ndáil leis sin na sineirgí idir an pobail tuaithe, cosaint an chomhshaoil, slándáil bia agus feasacht ar leas na n-ainmhithe; á chur i bhfáth gur gá tacaíocht leordhóthanach a thabhairt d’fheirmeoirí agus iad a chúiteamh as earraí poiblí agus seirbhísí éiceachórais a sholáthar, rud a chuirfidh le hinmharthanacht eacnamaíoch na gceantar tuaithe; |
| --- | --- |

6.

| 7. | ag tarraingt aird ar an míshástacht atá ag dul i méid i measc daonraí tuaithe a bhraitheann nach gcuirtear a gcuid riachtanas san áireamh go leordhóthanach sa chinnteoireacht pholaitiúil agus a mhothaíonn go bhfuil tearcionadaíocht á déanamh orthu, lena gcothaítear neamhshuim shibhialta agus pholaitiúil, ar gá aghaidh a thabhairt air freisin agus a d’fhéadfadh forbairt cineálacha éagsúla díchumhachtaithe dhaonlathaigh a bheith mar thoradh air; á áitiú go bhfuil deighilt idir ceantair thuaithe agus ceantair uirbeacha atá ag éirí níos géire, iargúltacht gheografach agus easpa seirbhísí bunúsacha ag teacht le chéile chun an míshástacht sin a mhéadú; á chreidiúint gur féidir le rannpháirtíocht daoine óga i saol an phobail áitiúil rannchuidiú le moill a chur ar imirce daoine óga ó cheantair thuaithe; |
| --- | --- |

7.

| 8. | ag tabhairt dá haire go bhfuil muinín láidir fós ag saoránaigh AE i rialtais réigiúnacha agus áitiúla, mar a léirítear i suirbhéanna Eorabharaiméadair, agus á chur i bhfáth a thábhachtaí atá rannpháirtíocht na leibhéal rialtais sin chun tacaíocht a athbheochan don tionscadal Eorpach i gceantair thuaithe; |
| --- | --- |

8.

| 9. | á chur i bhfáth go bhfuil ceantair thuaithe an-leochaileach i leith thionchair na géarchéime, amhail paindéim COVID-19, an cogadh san Úcráin agus an t-athrú aeráide, ach go bhfuil siad in ann deiseanna agus réitigh nua a chur ar fáil freisin mar fhreagairt ar na géarchéimeanna sin agus ról lárnach a bheith acu maidir le slándáil bia, neamhthuilleamaíocht i gcúrsaí bia agus neamhspleáchas ar bhreoslaí iontaise nó ar allmhairí fuinnimh a áirithiú, i bhfianaise an chreata tacaíochta leormhaithe; |
| --- | --- |

9.

| 10. | á thabhairt chun suntais gur tháinig iompraíochtaí nua chun cinn maidir le maireachtáil, oibriú agus idirghníomhú, lena n-áirítear teilea-obair, mar thoradh ar phaindéim COVID-19, rud a chruthaíonn deiseanna nua le go leor seachtrachtaí dearfacha don athghiniúint do cheantair thuaithe; ag tabhairt dá haire gur thuig saoránaigh gur féidir le ceantair thuaithe réitigh a thairiscint ar an ngéarchéim seo; |
| --- | --- |

10.

Fís fhadtéarmach le haghaidh Cheantair Thuaithe an Aontais

| 11. | á chur in iúl gur geal leis an teachtaireacht ón gCoimisiúin maidir lena fhís fhadtéarmach le haghaidh Cheantair Thuaithe an Aontais; ag aontú lena chuid aidhmeanna ginearálta agus á mheas gurb í an deis is luachmhaire í le haghaidh gníomhaíochta comhordaithe agus treisithe maidir le ceantair thuaithe faoi láthair agus an méid a bheidh i ndán dóibh amach anseo, agus aghaidh á tabhairt ar dheiseanna chun athnuachan shóisialta, eacnamaíoch agus chomhshaoil a dhéanamh; á chur i bhfáth a thábhachtaí atá sé a áirithiú go gcomhlánóidh cistí agus beartais AE a chéile chun tacú le ceantair thuaithe agus go mbeidh rochtain ag geallsealbhóirí áitiúla ar fhaisnéis; |
| --- | --- |

11.

| 12. | ag cur béim ar an bhfíoras go gcaithfidh forbairt na gceantar tuaithe leanúint de bheith ar chlár oibre an Aontais agus á iarraidh ar Uachtaránachtaí Chomhairle an Aontais Eorpaigh atá le teacht an uaillmhian sin a shaothrú go hiomlán agus a chur in iúl ina gconclúidí gur gá gníomhú do chríocha tuaithe; |
| --- | --- |

12.

| 13. | ag tabhairt dá haire an togra le haghaidh plean gníomhaíochta tuaithe, ar cheart go bhforbrófaí é ina uirlis dhinimiciúil don ghníomhaíocht amach anseo, a mbeidh torthaí nithiúla ag gabháil léi, lena dtacófar le straitéisí comhtháite don fhorbairt inbhuanaithe i gcomhréir le prionsabal na comhpháirtíochta; ag iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit an tosaíocht is airde a thabhairt dá chur chun feidhme, agus spriocanna cainníochtúla ceangailteacha soiléire á leagan síos maidir le seachadadh, chun a áirithiú go mbeidh na hacmhainní a bhfuil gá leo le haghaidh cur chun feidhme éifeachtach ann agus chun go mbainfear amach an sprioc maidir le ceantair thuaithe níos láidre, níos athléimní agus níos rathúla faoi 2040; |
| --- | --- |

13.

| 14. | ag aontú go bhfuil gá le sainmhíniú coiteann uile-Aontais ar cheantair thuaithe fheidhmiúla, lena n-ionchorpraítear an t-idirdhealú idir ceantair thuaithe agus ceantair pheirea-uirbeacha agus lena n-aithnítear castacht, éagsúlacht agus sainiúlachtaí na gceantar sin; |
| --- | --- |

14.

| 15. | ag tathant ar an gCoimisiún, i gcomhar le geallsealbhóirí náisiúnta, réigiúnacha agus áitiúla sainmhíniú den sórt sin a fhorbairt agus a oibríochtú go tapa; á mheas go bhféadfaí an sainmhíniú sin a úsáid chun comparáid a dhéanamh idir éabhlóid cheantair thuaithe na hEorpa agus chun bonn eolais a chur faoi chur chun feidhme níos spriocdhírithe beartas agus beart sna críocha sin; á iarraidh ar an gCoimisiún modheolaíocht choiteann a fhorbairt agus solúbthacht leordhóthanach á cur san áireamh chun freastal ar shaintréithe agus riachtanais shonracha na mBallstát; |
| --- | --- |

15.

| 16. | ag tacú le Comhshocrú um an Tuath a fhorbairt, agus béim á leagan ar a thábhachtaí atá rannpháirtíocht chuimsitheach na ngeallsealbhóirí áitiúla, réigiúnacha agus náisiúnta ina rialachas, lena n-áirítear an tsochaí shibhialta, chun go n-éireoidh leis an tionscnamh; |
| --- | --- |

16.

| 17. | á mheas go bhfuil gá le cuspóirí nithiúla, spriocanna insoláthartha, córais rialachais agus faireacháin il-léibhéil, chomh maith le freagrachtaí institiúideacha don Chomhshocrú um an Tuath; á chreidiúint gur cheart go bhfeidhmeodh an Comhshocrú um an Tuath mar ardán chun dea-chleachtais a roinnt idir ceantair thuaithe agus chun tacú leo na huirlisí atá ar fáil a úsáid, rannchuidiú le sineirgí, comhlántacht agus comhleanúnachas idirghabhálacha AE agus uathriail straitéiseach AE a éascú; |
| --- | --- |

17.

| 18. | á chur in iúl gur geal léi gur fógraíodh Faireachlann um an Tuath chun feabhas a chur ar bhailiú agus anailís sonraí ar cheantair thuaithe; á mheas gur ionstraim bhailí é chun beartais phoiblí níos fearr a chur ar an eolas, a dhearadh agus faireachán a dhéanamh orthu, chomh maith le faireachán a dhéanamh ar an dul chun cinn maidir le cur chun feidhme na físe fadtéarmaí agus bheartais agus straitéisí tuaithe AE amach anseo, lena n-áirítear Plean Gníomhaíochta an Aontais Eorpaigh um an Tuath; |
| --- | --- |

18.

| 19. | á mheas gur cheart go mbeadh an fhaireachlann tuaithe ina deis chun bearnaí sonraí a shainaithint agus bunachair sonraí a fheabhsú, go háirithe maidir le sonraí atá imdhealaithe ó thaobh inscne de, chun cur chuige staidrimh níos mionsonraithe a chur chun cinn agus chun táscairí a fhorbairt ar leibhéal geografach leormhaith chun tuiscint a fháil ar riachtanais an daonra; á chur i bhfáth go bhfuil gá le cistiú agus acmhainní leordhóthanacha, trédhearcacht agus treochlár soiléir ina bhfuil amchláir agus cuspóirí; |
| --- | --- |

19.

| 20. | á chur i bhfáth a thábhachtaí atá sé sásra um promhadh leas na tuaithe a chur chun feidhme do thionscnaimh AE chun measúnú a dhéanamh ar comhleanúnachas agus comhlántacht bheartais AE an tionchar a d’fhéadfadh a bheith acu ar cheantair thuaithe; ag tathant ar na Ballstáit forbairt agus cur chun feidhme sásraí éifeachtacha um promhadh leas na tuaithe a chur chun cinn ar an leibhéal náisiúnta, measúnú a dhéanamh ar an tionchar a bhféadfadh a bheith ag reachtaíocht beartaithe i gceantair thuaithe lena áirithiú go bhfuil sí oiriúnach don fheidhm, agus ag iarraidh ar an gCoimisiún cabhrú leo; á mheas gur cheart go mbeadh an sásra um promhadh leas na tuaithe éigeantach agus á chur i bhfios go láidir a thábhachtaí atá sé go mbeadh údaráis áitiúla agus réigiúnacha rannpháirteach i sainiú agus i gcur chun feidhme sásraí um promhadh leas na tuaithe, agus ina rialachas ar an leibhéal Eorpach agus ar an leibhéal náisiúnta araon; |
| --- | --- |

20.

Conair do thodhchaí na gceantar tuaithe le haghaidh 2040

| 21. | á áitiú nach mór do shaoránaigh tuaithe, amhail gach saoránach eile, tairbhe a bhaint as coinníollacha cothroma chun a spriocanna gairmiúla, sóisialta agus pearsanta a bhaint amach, agus béim ar leith á leagan ar ghrúpaí níos leochailí, agus á áitiú go ndéanfaí Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur i bhfeidhm; |
| --- | --- |

21.

| 22. | á chur i bhfáth nach mór rochtain chomhionann a bheith ag pobail tuaithe ar sheirbhísí leasa ghinearálta chun dálaí cuimsitheacha agus cothroma maireachtála agus folláine a áirithiú, go háirithe seirbhísí cúraim sláinte, oideachas, oiliúint d’uas-sciliú agus athsciliú agus foghlaim ar feadh an tsaoil, cúram sóisialta, cúram leanaí agus daoine scothaosta, nascacht agus soghluaisteacht, agus tithíocht, chomh maith le seirbhísí poist agus baincéireachta, áiteanna cruinnithe sóisialta agus gníomhaíochtaí cultúrtha agus bonneagar; |
| --- | --- |

22.

| 23. | á thabhairt chun suntais, ina leith sin, a thábhachtaí atá infheistíocht phoiblí agus comhpháirtíochtaí poiblí, chomh maith le feabhas a chur ar chomhar trasteorann agus ar chomhar idir ceantair thuaithe agus ceantair uirbeacha; á chur i bhfios go bhfuil acmhainneacht ag ionaid seirbhísí díláraithe agus ilfheidhmeacha agus ag foirgnimh athchóirithe saincheaptha ar athraíodh a gcuspóir, chomh maith le cineálacha nuálacha cur chuige chun seirbhísí a sholáthar; |
| --- | --- |

23.

| 24. | á mheas gur cheart aird ar leith a thabhairt ar ghrúpaí leochaileacha a bhfuil cónaí orthu i gceantair thuaithe, amhail daoine faoi mhíchumas, daoine scothaosta agus imircigh, go háirithe oibrithe séasúracha, á áirithiú go dtabharfar aghaidh ar a riachtanais shonracha agus cuimsiú sóisialta á chur chun cinn ag an am céanna; á iarraidh ar an gCoimisiún cleachtais idir na Ballstáit a chomhchuibhiú tuilleadh maidir le cuimsiú daoine faoi mhíchumas; |
| --- | --- |

24.

| 25. | á chur i bhfáth gur cheart tús áite a thabhairt d’idirghabhálacha spriocdhírithe a thacaíonn le daoine óga agus athnuachan éifeachtach glúine a chothú, chun láithreacht bhuan daoine óga i gceantair thuaithe a spreagadh agus chun gníomhú in aghaidh an mheatha dhéimeagrafaigh; á chur i bhfáth gur cheart aird ar leith a thabhairt ar na príomhdhúshláin a shárú agus bacainní atá ann cheana a bhaint, amhail rochtain ar ardoideachas agus aistriú eolais, deiseanna fostaíochta, sealbhú scileanna gnó agus rochtain ar thalamh agus ar chaipiteal; á chur i bhfáth go bhfuil gá le córais oideachais talmhaíochta ardcháilíochta chun gairmithe óga a oiliúint; á thabhairt chun suntais, ina leith sin, an ról tábhachtach atá ag feirmeoirí óga i nuachóiriú thalmhaíocht AE agus i gcruthú tuilleadh deiseanna i gceantair thuaithe; á chur i bhfáth gur gá tacú lena lánpháirtiú rathúil, go háirithe trí cheannach agus léasú talún feirme a éascú, agus aird á tabhairt ar an acmhainneacht atá ag goradáin feirme ina leith sin; |
| --- | --- |

25.

| 26. | á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit bearta a fhorbairt agus a neartú, i gcomhréir le Colún Eorpach na gCeart Sóisialta, chun feabhas a chur ar chearta, ar dhálaí oibre, ar shábháilteacht, ar shláinte agus ar chosaint shóisialta oibrithe i gceantair thuaithe, lena n-áirítear dálaí maireachtála agus oibre oibrithe séasúracha agus oibrithe imirceacha, agus comhleanúnachas á áirithiú ag an am céanna idir réimsí beartais a dhéanann difear don tsaincheist sin; |
| --- | --- |

26.

| 27. | á chur i bhfios go láidir gur féidir leis an gComhaontú Glas don Eoraip, lena n-áirítear an straitéis “ón bhfeirm go dtí an forc” agus an claochlú digiteach, deiseanna nua a chruthú i gceantair thuaithe, dinimic nua a chruthú do thodhchaí níos athléimní agus deiseanna do phoist inbhuanaithe; á chur i bhfios gur gá aistriú cóir agus cuimsitheach a áirithiú, beocht eacnamaíoch tuaithe agus comhtháthú críochach agus sóisialta a chur chun cinn, agus tacaíocht agus acmhainní leordhóthanacha a chur ar fáil chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin i ndáil leis sin, go háirithe i bhfianaise na géarchéime reatha; |
| --- | --- |

27.

| 28. | á chur i bhfios go láidir go bhfuil ról lárnach ag an talmhaíocht, ag an earnáil agraibhia agus ag an bhforaoiseacht inbhuanaithe i gceantair thuaithe, maidir le poist a chur ar fáil agus maidir le bia ardcháilíochta, éagsúil agus bithmhais a tháirgtear go hinbhuanaithe a áirithiú; á áitiú go bhfuil an talmhaíocht atá inbhuanaithe ó thaobh na sochaí, an chomhshaoil agus an gheilleagair de, lena n-áirítear an agrai-éiceolaíocht agus an fheirmeoireacht orgánach, lena gcuirtear ioncam cóir ar fáil d’fheirmeoirí, ríthábhachtach do bheocht na gcríoch sin; |
| --- | --- |

28.

| 29. | ag tarraingt aird ar an ról tábhachtach atá ag feirmeacha beaga agus meánmhéide agus ag feirmeacha teaghlaigh maidir le pobail tuaithe a chothabháil agus bainistiú talún agus tírdhreacha a chaomhnú, agus á áitiú gur cheart dóibh tairbhe a bhaint as tacaíocht chun dálaí maireachtála leordhóthanacha a áirithiú agus chun an laghdú ar líon na bhfeirmeacha a mhaolú; á thabhairt chun suntais nach bhfuil rochtain leordhóthanach ar theicneolaíochtaí fós ag feirmeoirí i gceantair iargúlta agus i gceantair thuaithe, go háirithe feirmeoirí beaga; |
| --- | --- |

29.

| 30. | ag aithint a thábhachtaí atá sé tacú le tionscnaimh chomhair sa talmhaíocht agus sa gheilleagar sóisialta mar uirlis don fhorbairt tuaithe; ag tarraingt aird ar ról na gcomharchumann agraibhia in inbhuanaitheacht chomhshaoil, eacnamaíoch agus shóisialta na gceantar tuaithe, lena gcuirtear luach le táirgí, lena gcruthaítear fostaíocht agus lena ndéantar an geilleagar áitiúil a éagsúlú; ag tathant ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit comharchumainn i gceantair thuaithe a spreagadh agus a chur chun cinn; |
| --- | --- |

30.

| 31. | á chur i bhfáth a thábhachtaí atá sé scéimeanna cáilíochta AE a chur chun cinn, go háirithe tásca geografacha, mar bhealach chun feabhas a chur ar cháilíocht agus ar dháileadh cothrom an luacha eacnamaíoch laistigh de shlabhraí bia agus, ar deireadh, chun daonraí tuaithe a choinneáil ar bun i gcríoch AE; |
| --- | --- |

31.

| 32. | á chur i bhfáth gur fadhb thromchúiseach fós iad cleachtais éagóracha trádála in earnáil na talmhaíochta agus á thabhairt chun suntais go bhfuil gá le céimeanna breise chun dáileadh níos fearr luacha feadh an tslabhra a áirithiú; á mheabhrú go bhfuil acmhainneacht ag slabhraí soláthair gairide chun tomhaltóirí agus táirgeoirí a thabhairt níos gaire dá chéile, lena gcuirtear luach saothair níos fearr ar fáil d’fheirmeoirí agus lena laghdaítear gáis cheaptha teasa sa timthriall táirgthe bia; á chur i bhfáth gur cheart tionchar na gcomhaontuithe saorthrádála i gceantair thuaithe a chur san áireamh; |
| --- | --- |

32.

| 33. | ag tabhairt dá haire go bhfuil gá le dáileadh cothrom na n-íocaíochtaí díreacha chun forbairt chothrom na réigiún agus na gceantar tuaithe a áirithiú; á chur i bhfios go láidir a thábhachtaí atá íocaíochtaí CBT do limistéir a bhfuil srianta nádúrtha iontu ó thaobh gníomhaíochtaí inbhuanaithe a chaomhnú sna limistéir sin; á iarraidh ar na Ballstáit gréasáin láidre chríochacha forbartha tuaithe CBT a chothú chun comhordú a dhéanamh ar na geallsealbhóirí forbartha tuaithe uile; |
| --- | --- |

33.

| 34. | á chur i bhfios gur príomhghnéithe de cheantair thuaithe na hEorpa iad pórú fairsing beostoic atá bunaithe ar fhéarthalamh buan, pórú beostoic atá bunaithe ar fhéarach coille nó pórú fairsing beostoic, lena mbaineann féaraigh a bhfuil ardluach comhshaoil acu go minic agus speicis agus pórtha feirme atá i mbaol, go háirithe i limistéir iargúlta shléibhtiúla, nach mór tacú leo agus iad a spreagadh; |
| --- | --- |

34.

| 35. | á chur i bhfios a thábhachtaí atá rochtain ar infheistíochtaí saincheaptha, ar thaighde agus ar nuálaíocht don talmhaíocht inbhuanaithe; ag tabhairt dá haire an rath a bhí ar an gComhpháirtíocht Eorpach Nuálaíochta um Tháirgiúlacht agus Inbhuanaitheacht Talmhaíochta agus á iarraidh go leanfar den chur chuige nuálach ó bhun aníos sin agus go ndéanfaí é a leathnú chun réitigh shaincheaptha arna gceapadh ag geallsealbhóirí áitiúla a chur ar fáil, chomh maith le comhpháirtíochtaí nuálaíochta tuaithe ilghníomhaithe agus moil nuálaíochta eile; á mheas gur cheart go mbeadh an nuálaíocht comhoiriúnach le cleachtais thraidisiúnta agus le heolas traidisiúnta, go háirithe na cleachtais agus an t-eolas atá curtha in oiriúint do shaintréithe gach réimse; |
| --- | --- |

35.

| 36. | á mheabhrú gur féidir le feoiliteoirí móra, go háirithe mic tíre, tionchar a bheith acu ar inmharthanacht na feirmeoireachta, go háirithe i gcineálacha éagsúla tailte feirme a ndéantar bainistiú orthu atá saibhir ó thaobh na bithéagsúlachta de; ag tabhairt dá haire go dtugtar chun suntais leis sin an gá atá le cómhaireachtáil chothrom idir daoine agus na hainmhithe sin i gceantair thuaithe a áirithiú; á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit, i ndáil leis sin, gníomhaíocht nithiúil a dhéanamh chun an chómhaireachtáil sin a áirithiú, ionas nach ndéanfar dochar d’fhorbairt inbhuanaithe agus dinimiceas na gceantar tuaithe, agus go háirithe chun cleachtais talmhaíochta thraidisiúnta amhail an tréadachas a choimirciú; á mheabhrú an fhreagracht atá ar an gCoimisiún measúnú a dhéanamh ar an dul chun cinn maidir le stádas caomhantais a bhaint amach agus, i gcás inarb iomchuí, stádas caomhantais speiceas a leasú, má bhaintear amach an stádas caomhantais inmhianaithe; ag tathant ar an gCoimisiún plé a spreagadh maidir le feoiliteoirí móra le gníomhaithe tuaithe, faisnéis a chur ar fáil maidir le deiseanna maoiniúcháin le haghaidh bearta coisctheacha i gcoinne ionsaithe ar bheostoc agus cineálacha cur chuige comhordaithe a chur chun cinn ar fud na mBallstát; |
| --- | --- |

36.

| 37. | á chur i bhfáth go bhfuil éagsúlú agus nuálaíocht sa gheilleagar tuaithe, le cur chuige níos críochaí atá bunaithe ar acmhainneacht agus saintréithe áitiúla, ríthábhachtach chun deiseanna a bhaint as an aistriú digiteach agus as an aistriú glas; ag iarraidh ar na Ballstáit bearta a chur i bhfeidhm chun tacú le haistriú cothrom agus le héagsúlú an gheilleagair thuaithe, chomh maith le tacú le cruthú post ardcháilíochta i gceantair thuaithe; ag cur béim ar an acmhainneacht atá ag bithcheantair, ag éicearéigiúin, ag feirmeoireacht carbóin agus ag éiceathurasóireacht d’éagsúlú an gheilleagair tuaithe; á mheabhrú gur féidir le talmhaíocht, foraoiseacht agus iascach inbhuanaithe deiseanna a chur ar fáil freisin d’éagsúlú gnó i gceantair thuaithe; |
| --- | --- |

37.

| 38. | á aithint gur féidir leis an turasóireacht a bheith ina foinse thábhachtach ioncaim do phobail tuaithe, agus béim á leagan ar acmhainneacht samhlacha éagsúlaithe na turasóireachta inbhuanaithe; á chur i bhfios gur minic nach mbaintear leas leordhóthanach as an iascach áineasa agus as an turasóireacht slatiascaireachta chun turasóirí a mhealladh i rith na bliana; á iarraidh go ndéanfaí iarrachtaí chun ionad na turasóireachta tuaithe, amhail an turasóireacht fíona, a neartú i straitéisí chun an geilleagar tuaithe a éagsúlú, i gcomhar le hearnálacha na talmhaíochta agus an bhia; |
| --- | --- |

38.

| 39. | ag aithint a thábhachtaí atá bainistiú inbhuanaithe géime do thodhchaí na gceantar tuaithe ó thaobh caomhnú sóisialta, eacnamaíoch, cultúrtha agus bithéagsúlachta de; |
| --- | --- |

39.

| 40. | ag iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit gníomhaíocht phráinneach a dhéanamh chun bearta a cheapadh agus a chur chun feidhme chun bearnaí inscne a chomhrac, go háirithe maidir le pá agus pinsin; á chur i bhfáth gur cheart príomhshruthú inscne a chur i bhfeidhm ar gach leibhéal ceaptha beartas, lena n-áiritheofar cur chun feidhme straitéis AE um chomhionannas inscne 2020-2025, go háirithe i gceantair thuaithe; |
| --- | --- |

40.

| 41. | á chur in iúl gur oth léi nach n-aithnítear i gceart fós obair na mban tuaithe, go háirithe sa talmhaíocht; á chur i bhfios go ndéanann dífhostaíocht fholaithe agus rannpháirtíocht sa gheilleagar neamhfhoirmiúil difear níos mó do mhná i gceantair thuaithe, rud a chuireann le himirceach amach níos minice na mban óg; á chur i bhfáth go bhfuil gá le bearta spriocdhírithe chun na dúshláin shonracha atá rompu i margadh an tsaothair a shárú agus chun feabhas a chur ar an rochtain atá acu ar sheirbhísí leormhaithe, lena n-áirítear cúram sláinte leathan, agus béim ar leith á leagan ar na grúpaí is leochailí a chuimsiú; á athdhearbhú a thábhachtaí atá cothromaíocht dhearfach oibre is saoil, agus í ag cur fáilte, i ndáil leis an méid sin, roimh an straitéis Eorpach um chúram atá ar na bacáin; |
| --- | --- |

41.

| 42. | á áitiú gur gá feabhas a chur ar rannpháirtíocht na mban sa chinnteoireacht agus sa rannpháirtíocht pholaitiúil i gceantair thuaithe; á iarraidh ar na Ballstáit comhionannas inscne a chur chun cinn agus rannpháirtíocht chomhionann a chothú i ngach eagraíocht, comhlachas agus institiúid phoiblí tuaithe, i bpoist chinnteoireachta, in úinéireacht ghnó agus i rochtain ar phoist ardcháilíochta; á chur i bhfáth go bhfuil gá le hoiliúint spriocdhírithe agus forbairt scileanna, chomh maith le timpeallacht chumasúcháin, rochtain éascaithe ar acmhainní airgeadais agus cur chun cinn fhiontraíocht na mban i gceantair thuaithe; |
| --- | --- |

42.

| 43. | á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit cuimsiú na mban san fheirmeoireacht a chur chun cinn, go háirithe trí fhéachaint an bhféadfaí tacú le comhúinéireacht feirmeacha Eorpacha; á iarraidh go n-aithneofaí go hiomlán obair na mban i ngníomhaíochtaí feirmeoireachta, go háirithe obair a bhaineann le cúnamh a thabhairt do chéilí agus na gcomhpháirtithe sa talmhaíocht, trí aitheantas dlíthiúil agus rochtain iomlán ar chearta slándála sóisialta a dheonú; á chur i bhfios go láidir ról na mban i gceantair thuaithe maidir le bogadh i dtreo na talmhaíochta inbhuanaithe agus san aistriú glas; |
| --- | --- |

43.

| 44. | á thabhairt chun suntais go bhfuil ról lárnach ag ceantair thuaithe san aistriú chuig geilleagar ciorclach atá neodrach ó thaobh carbóin de, lena n-áirítear bithgheilleagar agus foraoiseacht inbhuanaithe; á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit glacadh tionscnamh ag gníomhaithe áitiúla a chumasú, amhail pobail fuinnimh tuaithe a chruthú, lena rannchuideofar le glacadh áitiúil le foinsí inathnuaite fuinnimh; |
| --- | --- |

44.

| 45. | á chur i bhfáth nach mór do thionscnaimh i gceantair thuaithe, amhail bonneagar fuinnimh inathnuaite a fhorbairt, rannchuidiú go héifeachtach le beocht eacnamaíoch, shóisialta agus chomhshaoil na limistéar sin agus an gá le glacadh sóisialta áitiúil a chur san áireamh; á áitiú gur cheart tosaíocht a thabhairt do chuspóirí an táirgthe bia agus do chosaint limistéar ardluacha comhshaoil, amhail limistéir Natura 2000; |
| --- | --- |

45.

| 46. | á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit tuilleadh tacaíochta a thabhairt do cheantair thuaithe chun táirgeadh inbhuanaithe fuinnimh inathnuaite a leathnú, lena n-áirítear trí dheireadh a chur leis na bacainní atá ann cheana, trí chórais táirgthe agus stórála a dhílárú, eangacha fuinnimh a threisiú agus gairmithe cáilithe a oiliúint, chomh maith le húsáid foinsí inathnuaite fuinnimh a chur chun cinn mar bhealach chun rannchuidiú le neamhspleáchas fuinnimh, le héagsúlú ioncaim, agus leis an gcomhrac i gcoinne na bochtaineachta fuinnimh agus an athraithe aeráide; ag tabhairt dá haire a thábhachtaí atá sé ciorclaíocht feirme a mhéadú; |
| --- | --- |

46.

| 47. | ag tabhairt dá haire a thábhachtaí atá micreaghiniúint ar fheirmeacha; á chur i bhfáth nár cheart d’fheirmeoirí a bheith faoi mhíbhuntáiste agus leictreachas á sholáthar acu isteach san eangach mar thoradh ar úsáid deontas poiblí, lena n-áirítear CBT; |
| --- | --- |

47.

| 48. | á thabhairt chun suntais go bhfuil na rioscaí níos airde maidir le heisiamh sóisialta agus bochtaineacht fuinnimh i gceantair thuaithe mar gheall ar achair níos faide atá le cumhdach agus srianta soghluaisteachta i go leor ceantar tuaithe; á thabhairt chun suntais thairis sin go mbaineann na rioscaí sin le bonneagair agus le seirbhísí araon; á chur i bhfios go bhfuil gá le réitigh agus infheistíochtaí inrochtana, poiblí, glas agus nuálacha chun fás cothrom agus comhtháthú críochach a bhaint amach, i gcomhréir le haistriú fuinnimh inbhuanaithe; |
| --- | --- |

48.

| 49. | á iarraidh go ndéanfaí pleanáil chuimsitheach bonneagair nach bhfágfaidh aon réigiún chun deiridh, eadhon trí infheistíocht phoiblí a threisiú agus trí chistí AE agus náisiúnta a chuireann le nascacht i gceantair thuaithe a chur chun feidhme go pras, trí thacú le córais iompair chomhtháite agus idirmhódúla agus trí thosaíocht a thabhairt do limistéir iargúlta agus dícheangailte sa ghréasán tras-Eorpach iompair; |
| --- | --- |

49.

| 50. | á chur i bhfáth go n-ardaítear deiseanna nua do cheantair thuaithe leis an aistriú digiteach, nach bhfuil rochtain orthu ach amháin má tá cumhdach leathanbhanda leordhóthanach, seasmhach, ardluais agus inrochtana ann, nach bhfuil bainte amach sna ceantair thuaithe ar fad; á thabhairt chun suntais go méadaítear tarraingteacht na gceantar tuaithe leis an bhforbairt dhigiteach, go laghdaítear fadhbanna a bhaineann le hiargúltacht, go bhfeabhsaítear rochtain ar sheirbhísí agus go n-éascaítear digitiú sa talmhaíocht; á iarraidh go gcruthófaí “moil dhigiteacha” ardluais a bheidh bunaithe go háitiúil agus a bheidh saincheaptha don chianobair; |
| --- | --- |

50.

| 51. | ag tabhairt rabhaidh faoi na rioscaí a bhaineann le leathnú na bearna digití tuaithe mar thoradh ar easpa cumhdaigh 5G, agus á iarraidh ar na Ballstáit na hionstraimí uile atá ar fáil a shlógadh chun feidhmiú céimneach iomlán líonraí 5G a fheabhsú agus bacainní riaracháin a bhaint, le tacaíocht ar leith ó chistí bheartas comhtháthaithe AE agus ó phleananna Shaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta na mBallstát, ach infheistíochtaí príobháideacha freisin; á chur i bhfáth gur gá athbhreithniú tráthúil a dhéanamh ar na treoirlínte ábhartha maidir le Státchabhair do cheantair thuaithe nach bhfreastalaíonn an margadh orthu; |
| --- | --- |

51.

| 52. | ag tarraingt aird ar an bhfíoras go bhféadfadh easpa comparáideach scileanna digiteacha i gceantair thuaithe bac a chur ar phobail tuaithe leas a bhaint as na deiseanna a ghabhann leis an digitiú agus bac a chur ar fhorbairt fhiontair bheaga agus mheánmhéide (FBManna); |
| --- | --- |

52.

| 53. | á iarraidh go ndéanfaí bearta ar leibhéal an Aontais, ar an leibhéal náisiúnta, ar an leibhéal réigiúnach agus ar an leibhéal áitiúil lena n-áiritheofar cuimsiú digiteach, go háirithe i gcomhthéacs aosú an daonra, agus scileanna digiteacha oiriúnaithe a chur chun cinn agus ag an am céanna tacú le timpeallacht chumasúcháin don nuálaíocht agus le réitigh dhigiteacha shaincheaptha a fhorbairt; á chur i bhfios go bhfuil acmhainneacht ag uirlisí digiteacha don talmhaíocht inbhuanaithe agus don fheirmeoireacht chliste, d’fhorbairt an tslabhra soláthair ghairid áitiúil agus do tharraingteacht earnáil na talmhaíochta d’fheirmeoirí óga; |
| --- | --- |

53.

| 54. | á chreidiúint gur cheart sráidbhailte cliste a mheas mar thionscadal suaitheanta de chuid phlean gníomhaíochta an Aontais Eorpaigh um an tuath, chun a fhorbairt a chur chun cinn níos fearr tar éis 2020; á chur i bhfios go láidir a thábhachtaí atá comhpháirtíochtaí cothroma príobháideacha poiblí sa chomhthéacs sin; á chur i bhfios go bhfuil acmhainneacht ag teicneolaíochtaí na cathrach cliste, ar cheart iad a chistiú go leormhaith, agus á chreidiúint go bhféadfadh ardán digiteach Ionad Margaidh na gCathracha Cliste (24) a bheith ina shamhail d’fhorbairt bhreise éiceachóras na sráidbhailte cliste; á chur i bhfáth gur cheart úsáid a bhaint as an modh um fhorbairt agus gheilleagar na tuaith LEADER agus as uirlisí cistiúcháin a bhaineann le forbairt áitiúil faoi stiúir an phobail (CLLD) chun sráidbhailte cliste a fhorbairt tuilleadh; |
| --- | --- |

54.

| 55. | ag tabhairt dá haire go bhfuil dúshláin fós roimh phobail tuaithe a bhaineann le rochtain ar sheirbhísí bunúsacha agus ar dheiseanna eacnamaíocha, agus go mbíonn méid áirithe neamhleanúnachais rompu maidir le pleanáil a bhaineann leis an deighilt idir ceantair thuaithe agus ceantair uirbeacha; á chur i bhfáth go bhfuil infheistíochtaí i gcosaint an chomhshaoil, i mbonneagar tuaithe agus i sláinte agus in oideachas tuaithe ríthábhachtach don fhorbairt tuaithe inbhuanaithe; á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit critéir íosta leasa a bhunú ar cheart iad a áirithiú i ndáil le daonraí limistéar áirithe; |
| --- | --- |

55.

Na chéad chéimeanna chun fís agus straitéis do cheantair thuaithe a shainiú

| 56. | á chur in iúl gur oth léi gur foilsíodh an teachtaireacht ón gCoimisiún go déanach, rud a chuir bac ar a chomhtháthú iomlán in ionstraimí reachtacha agus pleanáil an chreata reatha clársceidealaithe; á iarraidh ar an gCoimisiún a áirithiú go dtabharfaidh na Ballstáit uile aghaidh mar is ceart ar an ngné chríochach tuaithe comhtháite agus faoi stiúir an phobail agus measúnú a dhéanamh ar a cur chun feidhme agus ar a tionchar i bpleananna straitéiseacha an chomhbheartais talmhaíochta, i gcláir an bheartais chomhtháthaithe, i gcláir an Chiste Eorpaigh Muirí, Iascaigh agus Dobharshaothraithe agus sna Pleananna Téarnaimh agus Athléimneachta; |
| --- | --- |

56.

| 57. | ag tathant ar na Ballstáit aghaidh a thabhairt ar dhúshláin shonracha do chríocha tuaithe agus a bpobail le linn chur chun feidhme na gclár creata airgeadais ilbhliantúil atá ann faoi láthair, rochtain ar infheistíochtaí a bhfuil gá leo don chuimsiú sóisialta, d’feidhmíocht eacnamaíoch agus chomhshaoil agus do chruthú post a chur ar fáil agus a éascú, d’fhonn iomaíochas a chothú, aistriú cóir digiteach agus glas a chumasú agus tarraingteacht agus cáilíocht saoil i gceantair thuaithe a mhéadú; á iarraidh ar an gCoimisiún faireachán a dhéanamh ar na táscairí i gcláir AE agus meastóireacht a dhéanamh ar a n-ailíniú le cuspóirí na físe fadtéarmaí do cheantair thuaithe AE; |
| --- | --- |

57.

| 58. | á chur in iúl gur geal léi plean REPowerEU ar féidir ról lárnach a bheith aige i laghdú an spleáchais ar bhreoslaí iontaise, go háirithe ar bhreoslaí de thionscnamh na Rúise, agus á thabhairt chun suntais an iliomad deiseanna a d’fhéadfadh a bheith ann do cheantair thuaithe i ndáil leis sin, ach á chur in iúl gur cúis mhór imní di na tograí chun méadú suntasach a dhéanamh ar an bhféidearthacht acmhainní a aistriú ó chistí bainistíochta comhroinnte, a bhféadfadh impleachtaí díobhálacha a bheith acu do phleanáil beartais mheántéarmach agus fhadtéarmach i dtreo aistriú cóir glas agus digiteach, lena n-áirítear do cheantair thuaithe; |
| --- | --- |

58.

| 59. | á iarraidh ar na Ballstáit úsáid éifeachtach a bhaint as na deiseanna éagsúla cistiúcháin d’fhonn ionchais FBManna a fheabhsú freisin, i bhfianaise an róil thábhachtaigh atá acu maidir le fostaíocht a ghiniúint i gceantair thuaithe, agus á iarraidh ar an gCoimisiún faireachán agus measúnú a dhéanamh i dtaobh an mbaineann a thacaíocht le ceantair thuaithe agus an dtéann sí chun tairbhe dá bpobail; á chur i bhfáth a thábhachtaí atá sé tacú le fiontraíocht, leis an ngeilleagar sóisialta agus leis an nuálaíocht shóisialta, lena n-áirítear geilleagar na ndaoine scothaosta, go háirithe agus rannchuidiú á dhéanamh le chur chun feidhme Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta; |
| --- | --- |

59.

| 60. | á iarraidh ar na Ballstáit úsáid níos fearr a bhaint as na huirlisí uile atá ar fáil chun tacú le ceantair thuaithe, lena n-áirítear dreasachtaí cánach do dhaoine aonair agus do ghnólachtaí atá ag iarraidh socrú i gceantair thuaithe, arb é is aidhm dóibh cruthú post a éascú agus bunú cónaitheoirí nua a dhreasú, chomh maith le cuideachtaí príobháideacha a spreagadh chun cianobair a chur chun cinn, lena ndírítear ar dhídhaonrú a chomhrac go gníomhach; á iarraidh ar an gCoimisiún machnamh a dhéanamh ar dheiseanna tacaíochta eile faoi chuimsiú na Státchabhrach i gceantair thuaithe a bhfuil dlús fíoríseal daonra iontu; |
| --- | --- |

60.

| 61. | á chur in iúl gur oth léi na bacainní leanúnacha ar an gcur chuige ilchiste, cé go bhfuil luach ag baint leis, a chuireann bac ar chur chuige lánpháirtithe a úsáid i gceantair thuaithe, agus á iarraidh treoirlínte soiléire dá chur chun feidhme; á iarraidh ar an gCoimisiún togra reachtach a chur ar aghaidh go luath in 2023 lena gcuirfear síneadh leis an bhféidearthacht cur chuige an “chiste ceannasaigh” a chur i bhfeidhm maidir le hidirghabhálacha arna gcómhaoiniú ag níos mó ná ciste bainistíochta comhroinnte amháin, agus é a shimpliú tuilleadh trína shonrú nach mór feidhm a bheith ag rialacha an chiste cheannasaigh ina n-iomláine; á iarraidh ar an gCoimisiún, ag an am céanna, féachaint ar roghanna malartacha ar chineálacha cur chuige ilchiste don fhorbairt chríochach chomhtháite; |
| --- | --- |

61.

| 62. | á iarraidh ar an gCoimisiún feabhas a chur ar shineirgí agus ar chomhordú idir ionstraimí cistiúcháin AE amhail an beartas comhtháthaithe, CBT agus ionstraim téarnaimh NextGenerationEU, chomh maith le hionstraimí náisiúnta, le haghaidh forbairt tuaithe rathúil in AE; ag tathant ar an gCoimisiún togra reachtach spriocdhírithe a chur ar aghaidh go luath in 2023 chun aistriú acmhainní idir na cistí bainistíochta comhroinnte uile a chumasú agus tacaíocht á tabhairt do straitéisí críochacha tuaithe agus sineirgí idir cistí agus cláir á bhfeabhsú; |
| --- | --- |

62.

| 63. | á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit tuilleadh simplithe a shaothrú agus ualaí riaracháin a laghdú, eadhon trína riaracháin inmheánacha a chomhordú chun dúbailt cúraimí a sheachaint, go háirithe do thionscadail bheaga agus do mhicreamhaoiniú, atá ríthábhachtach do cheantair thuaithe; ag tabhairt dá haire nach bhfuil roinnt ceantar tuaithe in ann tairbhe a bhaint as na deiseanna cistiúcháin atá ar fáil mar gheall ar easpa faisnéise agus saincheisteanna acmhainneachta, agus go dteastaíonn tacaíocht uathu chun é sin a réiteach; á mheas gur beart éifeachtach é cur i bhfeidhm roghanna costais simplithe chun simpliú riaracháin a bhaint amach; |
| --- | --- |

63.

| 64. | á chur i bhfáth an ról nach mór a bheith ag beartais agus cistí uile AE, idir bheartais agus chistí roinnte agus iad siúd atá faoi bhainistíocht dhíreach araon, chun tacú le ceantair thuaithe, trí ghné tuaithe a ionchorprú i ndearadh a mbeart agus a n-idirghabhálacha, agus á chur i bhfios go láidir go bhfuil gá le comhtháthú beartas; á iarraidh ar an gCoimisiún sásra a fhorbairt chun measúnú agus faireachán a dhéanamh ar an ranníocaíocht a dhéanann gach ciste le ceantair thuaithe; |
| --- | --- |

64.

| 65. | á iarraidh ar an gCoimisiún aird ar leith a thabhairt ar chur chun feidhme Airteagal 174 CFAE agus a áirithiú go gcuirfidh beartais uile AE an prionsabal “gan dochar a dhéanamh don chomhtháthú” i bhfeidhm, go háirithe i gceantair thuaithe; |
| --- | --- |

65.

| 66. | á mheabhrú go bhfuil beartas comhtháthaithe AE, lena bhféachtar le comhtháthú eacnamaíoch, sóisialta agus críochach an Aontais a chur chun cinn, ríthábhachtach do cheantair thuaithe, go háirithe na ceantair a bhfuil aird ar leith ag teastáil uathu; ag tabhairt dá haire, i gcomhréir le forálacha an bheartais chomhtháthaithe, nach mór do AE aird ar leith a thabhairt ar aghaidh a thabhairt ar dhúshláin na réigiún agus na limistéar atá faoi mhíbhuntáiste; |
| --- | --- |

66.

| 67. | á thabhairt chun suntais na conclúidí ó staidéar an Choimisiúin ar éifeachtacht LEADAR i réitigh a fhorbairt chun aghaidh a thabhairt ar dhúshláin agus ar dheiseanna eacnamaíocha, sóisialta agus forbartha ar an leibhéal áitiúil agus chun rannchuidiú le réitigh a chur ar fáil d’fhorbairt inbhuanaithe tuaithe; |
| --- | --- |

67.

| 68. | á iarraidh ar na Ballstáit tacú le CLLD, lena n-áirítear LEADER, chun rannpháirtíocht i ngrúpaí gníomhaíochta áitiúla a spreagadh agus, ag an am céanna, cineálacha cur chuige ilchistí a éascú agus a chur chun cinn agus neamhspleáchas éifeachtach a áirithiú do ghrúpaí áitiúla gníomhaíochta i dtéarmaí a gcomhdhéanamh agus a gcinnteoireachta; á mheas go gcuirfí le straitéisí comhtháite níos láidre agus forbairt chríochach níos inbhuanaithe agus níos athléimní dá ndéanfaí cúnamh a chur ar leataobh go fóinteach d’fhorbairt áitiúil faoi stiúir an phobail (CLLD) faoi gach ciste ábhartha ar leibhéal an Aontais, cosúil leis an gcúnamh sa Chiste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe (CETFT); |
| --- | --- |

68.

Prionsabal na comhpháirtíochta, rialachas agus cumhachtú na gceantar tuaithe

| 69. | á chur i bhfáth go ndéanfar comhtháthú sóisialta, nuálaíocht, fiontraíocht agus braistint chomhuintearais agus féiniúlachta níos láidre a chur chun cinn trí phobail tuaithe a chumhachtú, go háirithe sna ceantair is iargúlta, ar oileáin agus sna ceantair inar tearc an daonra agus sna ceantair is lú daonra, agus go mbeidh gá le hiarrachtaí fothaithe acmhainneachta níos láidre chun tionscadail a chur ar bun agus a chur chun feidhme; ag cur béim ar an bhfíoras go bhfuil pobail tuaithe ríthábhachtach do chomhtháthú AE agus gur cheart tacú leo, dá bhrí sin, chun forbairt shocheacnamaíoch chothrom a spreagadh; á mheabhrú cineál sonrach na réigiún is forimeallaí mar a leagtar síos in Airteagal 349 CFAE agus á chur i bhfáth go bhfuil ceantair thuaithe sna réigiúin is forimeallaí faoi réir srianta breise, ina leith sin freisin; |
| --- | --- |

69.

| 70. | á iarraidh go ndéanfar prionsabal na coimhdeachta a chur i bhfeidhm go héifeachtach, le beartais agus bearta tacaíochta pobalbhunaithe, díláraithe agus ó bhun aníos a mbeidh baint ag gníomhaithe áitiúla leo, lena n-áirítear feirmeoirí agus eagraíochtaí áitiúla, údaráis agus an tsochaí shibhialta, agus á áitiú, dá bhrí sin, nach mór dóibh ról gníomhach a bheith acu ón gcinnteoireacht go dtí forbairt, cur chun feidhme agus meastóireacht beartais, chun riachtanais gach críche a shainaithint ar an mbealach is fearr; |
| --- | --- |

70.

| 71. | ag tabhairt dá haire, cé go mbeartaítear cur chuige rialachais agus comhpháirtíochtaí il-leibhéil i reachtaíocht an Aontais, go bhfuil cur i gcoinne a gcur i bhfeidhm ar bhealach fiúntach, i roinnt Ballstát; á iarraidh ar na Ballstáit tacú leis na cineálacha cur chuige sin trí fhreagracht a leithdháileadh ar an leibhéal áitiúil rialachais iomchuí agus úinéireacht pholaitiúil mar aon le comhordú láidir ar bheartais agus ar infheistíochtaí ar gach leibhéal rialachais a áirithiú; á iarraidh ar an gCoimisiún idirphlé díreach agus struchtúrtha a choinneáil leis na leibhéil éagsúla rialachais atá rannpháirteach i mbainistiú bheartais AE a bhfuil tionchar láidir acu ar cheantair thuaithe; |
| --- | --- |

71.

An todhchaí tar éis 2027 a mhúnlú

| 72. | ag tabhairt dá haire go bhfuil sé ar intinn ag an gCoimisiún na gníomhaíochtaí atá déanta ag an Aontas agus ag na Ballstáit do cheantair thuaithe a mheas faoi lár na bliana 2023 agus tuarascáil phoiblí a ullmhú ar an mbonn sin go luath in 2024; á mheas go bhféadfadh ról ríthábhachtach a bheith ag an meastóireacht sin, go háirithe trí na réimsí ina bhfuil gá fós le tacaíocht agus maoiniú feabhsaithe a shainaithint, agus go bhféadfaí an bealach a réiteach do straitéis tuaithe ón athbhreithniú meántéarma agus ón bplean gníomhaíochta tuaithe sa chlárthréimhse 2028-2034; á iarraidh ar an gCoimisiún, dá bhrí sin, na geallsealbhóirí ábhartha agus na húdaráis bhainistíochta uile a dhéanamh rannpháirteach go díreach sa mheastóireacht sin; |
| --- | --- |

72.

| 73. | á iarraidh ar an gCoimisiún féachaint ar straitéisí agus cineálacha cur chuige beartais malartacha le haghaidh cur in iúl cistiúcháin sa chéad chlárthréimhse eile, lena n-áirítear scrúdú a dhéanamh ar an rogha maidir le straitéis náisiúnta amháin, i gcomhar leis na húdaráis réigiúnacha agus áitiúla, agus rialachán amháin le haghaidh na gcistí bainistíochta comhroinnte uile, chomh maith le bealaí nua chun prionsabal na comhpháirtíochta agus cur chuige an rialachais il-leibhéil a neartú, agus forbairt chríochach atá comhtháite go fírinneach i gceantair thuaithe a chur chun cinn; |
| --- | --- |

73.

| 74. | á iarraidh go mbeadh gné láidir thuaithe i rialacháin maidir le beartas comhtháthaithe sa todhchaí, ar cheart go n-áireofaí cistiú tiomnaithe chuige sin iontu; á mholadh go ndéanfadh an Coimisiún staidéar a sheoladh, tar éis comhairliúchán poiblí, maidir leis an bhféidearthacht sciar de Chiste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa agus den Chiste Comhtháthaithe a chur ar leataobh do cheantair thuaithe, mar aon le hinfheistíochtaí tairbhiúla eile, agus aird ar leith á tabhairt ar réigiúin a bhfuil saintréithe áirithe acu amhail sléibhte, ceantair iargúlta, oileáin agus na réigiúin is forimeallaí; |
| --- | --- |

74.

| 75. | á mheabhrú go bhfuil todhchaí agus rathúnas na gceantar tuaithe ríthábhachtach do shlándáil bia, neamhspleáchas agus athléimneacht na hEorpa, chomh maith le meascán fuinnimh inbhuanaithe a rannchuidíonn le neamhspleáchas fuinnimh AE, mar atá léirithe go soiléir ag paindéim COVID-19 le déanaí agus ionradh na Rúise ar an Úcráin; á thabhairt chun suntais gur chumasaigh córais agraibhia rochtain leanúnach ar bhia ardcháilíochta le linn na ngéarchéimeanna sin, agus deiseanna nua á n-oscailt chun slabhraí soláthair bia a ghiorrú agus chun bia agus beatha áitiúil a tháirgeadh, go háirithe barra próitéine; |
| --- | --- |

75.

| 76. | á iarraidh go bhforbrófar an fhís fhadtéarmach ina fíorstraitéis nithiúil intomhaiste tuaithe ar leibhéal AE, lena n-áirítear idirphlé straitéiseach maidir le comhar le limistéir uirbeacha, agus go ndéanfaí comhordú ar rannchuidiú chistí agus bheartais uile AE le ceantair thuaithe; á chur i bhfáth nach mór an straitéis sin a chomhtháthú go hiomlán i gclárthréimhsí amach anseo; á iarraidh ar na Ballstáit go léir straitéisí tuaithe a fhorbairt ar an leibhéal náisiúnta agus réigiúnach, lena saineofar na bealaí agus na modhanna is gá chun aghaidh a thabhairt ar na saincheisteanna a gcaithfidh ceantair thuaithe aghaidh a thabhairt orthu; |
| --- | --- |

76.

| 77. | á iarraidh ar an gCoimisiún measúnú a dhéanamh go tráthúil ar an tionchar a d’fhéadfadh a bheith ag dícheangal CETFT ó na forálacha coiteanna le haghaidh cistí faoi bhainistíocht chomhroinnte a leagtar síos i Rialachán (AE) 2021/1060, i bhforbairt cineálacha cur chuige comhtháite críochacha i gceantair thuaithe, agus measúnú a dhéanamh ar na cineálacha cur chuige iomlánaíocha is gá don fhorbairt tuaithe agus ceachtanna a fhoghlaim do na chéad chlárthréimhse eile a mhéid a bhaineann lena n-ionchorprú féideartha; |
| --- | --- |

77.

Ceantair thuaithe lasmuigh den Aontas Eorpach

| 78. | á chreidiúint go bhfuil sé chun leas an Aontais ní hamháin comhpháirtíochtaí trasteorann a thógáil, agus comhpháirtíochtaí lasmuigh dá theorainneacha freisin chun sochaithe agus geilleagair tuaithe a bhfuil buntáistí frithpháirteacha fadtéarmacha ag baint leo a chur chun cinn; á chur i bhfáth ní hamháin go bhfuil comhar agus comhroinnt eolais tábhachtach sa phróiseas sin, ach nach mór cothrom na Féinne a áirithiú freisin; |
| --- | --- |

78.

| 79. | á thabhairt chun suntais a thábhachtaí atá na naisc comhair straitéiseacha idir an Afraic, Meiriceá Laidineach agus an Eoraip, ag tógáil ar an dul chun cinn a rinneadh i gclár oibre na gníomhaíochta don chlaochlú tuaithe idir an Afraic agus an Eoraip, lena leagtar amach tionscnaimh atá ceaptha earnáil agraibhia agus críocha tuaithe na hAfraice a neartú ar bhealach inbhuanaithe; á chur i bhfios go láidir, i ndáil leis sin, go mbeidh sé ar an airdeall i gcónaí i bhfianaise ról athraitheach na Síne agus tionchar straitéiseach méadaitheach ar mhór-roinn na hAfraice, i gcomhréir leis an rún uaithi an 16 Meán Fómhair 2021 maidir le Straitéis nua idir AE agus an tSín (25); |
| --- | --- |

79.

| 80. | á chur i bhfios go láidir a thábhachtaí atá sé foghlaim óna chéile agus leas a bhaint as acmhainneacht scéalta rathúla i roinnt ceantar tuaithe; á iarraidh, chun na críche sin, go ndéanfaí tuilleadh deiseanna a mhalartú agus ardáin a bhunú i gceantair thuaithe, agus ina measc, chun comhtháthú, dlúthpháirtíocht agus malartuithe ar fud an Aontais a chur chun cinn; |
| --- | --- |

80.

o

o o

| 81. | á threorú dá hUachtarán an rún seo a chur ar aghaidh chuig an gComhairle agus chuig an gCoimisiún. |
| --- | --- |

81.

---

(1)  IO L 433, 22.12.2020, lch. 11.

(2)  IO L 243, 9.7.2021, lch. 1.

(3)  IO L 435, 6.12.2021, lch. 1.

(4)  IO L 435, 6.12.2021, lch. 187.

(5)  IO L 231, 30.6.2021, lch. 159.

(6)  IO L 166, 11.5.2021, lch. 1.

(7)  IO C 215, 19.6.2018, lch. 228.

(8)  IO C 298, 23.8.2018, lch. 14.

(9)  IO C 356, 4.10.2018, lch. 38.

(10)  IO C 76, 9.3.2020, lch. 62.

(11)  IO C 11, 13.1.2020, lch. 15.

(12)  IO C 347, 9.9.2022, lch. 37.

(13)  IO C 395, 29.9.2021, lch. 37.

(14)  IO C 184, 5.5.2022, lch. 2.

(15)  IO C 67, 8.2.2022, lch. 25.

(16)  Téacsanna arna nglacadh, P9_TA(2022)0136.

(17)  IO C 361, 20.9.2022, lch. 2.

(18)  IO C 270, 13.7.2022, lch. 18.

(19)  IO C 290, 29.7.2022, lch. 137.

(20)  https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=SDG_6_-_Clean_water_and_sanitation#Sanitation

(21)  https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/ISOC_CI_IN_H__custom_2784346/ default/table?lang=en

(22)  Míniú ar chuspóirí sonracha CBT – Athrú struchtúrach agus athnuachan ó ghlúin go glúin, https://agriculture.ec.europa.eu/system/files/2019-11/cap-briefs-7-structural-change_en_0.pdf

(23)  https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2022/729156/IPOL_STU(2022)729156_EN.pdf

(24)  https://smart-cities-marketplace.ec.europa.eu/?lang=ga

(25)  IO C 117, 11.3.2022, lch. 40.

---

| 17.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 177/39 |
| --- | --- | --- | --- |

17.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 177/39

---

P9_TA(2022)0437

Plean gníomhaíochta chun borradh a chur faoi sheirbhís iarnróid fad-achair agus trasteorann do phaisinéirí

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 ar an bplean gníomhaíochta chun borradh a chur faoi sheirbhísí fadraoin agus trasteorann iarnróid do phaisinéirí (2022/2022(INI))

(2023/C 177/05)

Tá Parlaimint na hEorpa,

| — | ag féachaint don Chomhaontú Glas agus don phacáiste “Oiriúnach do 55” ina dhiaidh sin; |
| --- | --- |

—

ag féachaint don Chomhaontú Glas agus don phacáiste “Oiriúnach do 55” ina dhiaidh sin;

| — | ag féachaint don 4ú Pacáiste Iarnróid, |
| --- | --- |

—

ag féachaint don 4ú Pacáiste Iarnróid,

| — | Páipéar Bán ón gCoimisiún dar teideal Treochlár um Limistéar Eorpach Iompair Aonair – I dtreo córais iompair atá iomaíoch agus tíosach ar acmhainní COM(2011)0144, |
| --- | --- |

—

Páipéar Bán ón gCoimisiún dar teideal Treochlár um Limistéar Eorpach Iompair Aonair – I dtreo córais iompair atá iomaíoch agus tíosach ar acmhainní COM(2011)0144,

| — | ag féachaint do Pháipéar Uaine ón gCoimisiún 1995 dar teideal “I dtreo praghsáil chóir agus éifeachtúil i mbeartas iompair — roghanna chun inmheánú a dhéanamh ar chostas seachtrach an iompair san Aontas Eorpach” (COM(1995)0691), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Pháipéar Uaine ón gCoimisiún 1995 dar teideal “I dtreo praghsáil chóir agus éifeachtúil i mbeartas iompair — roghanna chun inmheánú a dhéanamh ar chostas seachtrach an iompair san Aontas Eorpach” (COM(1995)0691),

| — | ag féachaint do Threoir (AE) 2019/882 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Aibreán 2019 maidir leis na ceanglais inrochtaineachta le haghaidh táirgí agus seirbhísí (1) (an Ionstraim Eorpach um Inrochtaineacht), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Threoir (AE) 2019/882 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Aibreán 2019 maidir leis na ceanglais inrochtaineachta le haghaidh táirgí agus seirbhísí (1) (an Ionstraim Eorpach um Inrochtaineacht),

| — | ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 9 Nollaig 2020 dar teideal Sustainable and Smart Mobility Strategy – putting European transport on track for the future [Straitéis um an tSoghluaisteacht Inbhuanaithe agus Chliste – iompar Eorpach a chur ar an mbóthar ceart don todhchaí] (COM(2020)0789), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 9 Nollaig 2020 dar teideal Sustainable and Smart Mobility Strategy – putting European transport on track for the future [Straitéis um an tSoghluaisteacht Inbhuanaithe agus Chliste – iompar Eorpach a chur ar an mbóthar ceart don todhchaí] (COM(2020)0789),

| — | ag féachaint do Threoir 2012/34/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 21 Samhain 2012 lena mbunaítear limistéar Eorpach aonair iarnróid (2), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Threoir 2012/34/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 21 Samhain 2012 lena mbunaítear limistéar Eorpach aonair iarnróid (2),

| — | ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1315/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2013 maidir le treoirlínte an Aontais chun an Gréasán Tras-Eorpach Iompair a fhorbairt agus lena n-aisghairtear Cinneadh Uimh. 661/2010/AE (3) (Rialachán TEN-T), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1315/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2013 maidir le treoirlínte an Aontais chun an Gréasán Tras-Eorpach Iompair a fhorbairt agus lena n-aisghairtear Cinneadh Uimh. 661/2010/AE (3) (Rialachán TEN-T),

| — | ag féachaint do Threoir (AE) 2021/1187 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 7 Iúil 2021 maidir le bearta cuíchóirithe chun dul chun cinn a dhéanamh maidir leis an ngréasán tras-Eorpach iompair a chur i gcrích (TEN-T) (4), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Threoir (AE) 2021/1187 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 7 Iúil 2021 maidir le bearta cuíchóirithe chun dul chun cinn a dhéanamh maidir leis an ngréasán tras-Eorpach iompair a chur i gcrích (TEN-T) (4),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 20 Eanáir 2021 maidir le hathbhreithniú ar threoirlínte an Ghréasáin Thras-Eorpaigh Iompair (TEN-T) (5), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 20 Eanáir 2021 maidir le hathbhreithniú ar threoirlínte an Ghréasáin Thras-Eorpaigh Iompair (TEN-T) (5),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 7 Iúil 2021 dar teideal “Sábháilteacht agus comharthaíocht iarnróid: measúnú a dhéanamh ar an dul chun cinn atá déanta maidir le himscaradh an Chórais Eorpaigh um Bainistiú Tráchta Iarnróid (ERTMS)” (6), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 7 Iúil 2021 dar teideal “Sábháilteacht agus comharthaíocht iarnróid: measúnú a dhéanamh ar an dul chun cinn atá déanta maidir le himscaradh an Chórais Eorpaigh um Bainistiú Tráchta Iarnróid (ERTMS)” (6),

| — | ag féachaint do Theachtaireacht ón gCoimisiún an 10 Márta 2020 dar teideal “Straitéis Nua Thionsclaíoch don Eoraip”, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Theachtaireacht ón gCoimisiún an 10 Márta 2020 dar teideal “Straitéis Nua Thionsclaíoch don Eoraip”,

| — | ag féachaint do Chinneadh (AE) 2021/2316 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 22 Nollaig 2021 maidir le Bliain Eorpach na hÓige (2022) (7), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Chinneadh (AE) 2021/2316 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 22 Nollaig 2021 maidir le Bliain Eorpach na hÓige (2022) (7),

| — | ag féachaint do Rialachán (CE) 2021/782 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2021 maidir le cearta agus oibleagáidí paisinéirí iarnróid (8) (an Rialachán maidir le Cearta Paisinéirí Iarnróid), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Rialachán (CE) 2021/782 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2021 maidir le cearta agus oibleagáidí paisinéirí iarnróid (8) (an Rialachán maidir le Cearta Paisinéirí Iarnróid),

| — | ag féachaint don staidéar ón gCoimisiún ó mhí Dheireadh Fómhair 2021 dar teideal “seirbhísí iarnróid fadraoin trasteorann do phaisinéirí”, |
| --- | --- |

—

ag féachaint don staidéar ón gCoimisiún ó mhí Dheireadh Fómhair 2021 dar teideal “seirbhísí iarnróid fadraoin trasteorann do phaisinéirí”,

| — | ag féachaint do Riail 54 dá Rialacha Nós Imeachta, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Riail 54 dá Rialacha Nós Imeachta,

| — | ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Iompar agus um Thurasóireacht (A9-0242/2022), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Iompar agus um Thurasóireacht (A9-0242/2022),

| A. | de bhrí go leagtar síos sa Straitéis nua um an tSoghluaisteacht Inbhuanaithe agus Chliste an gharsprioc i dtaca le trácht iarnróid ardluais a dhúbailt faoi 2030 agus trácht iarnróid ardluais a mhéadú faoi thrí faoi 2050; |
| --- | --- |

A.

de bhrí go leagtar síos sa Straitéis nua um an tSoghluaisteacht Inbhuanaithe agus Chliste an gharsprioc i dtaca le trácht iarnróid ardluais a dhúbailt faoi 2030 agus trácht iarnróid ardluais a mhéadú faoi thrí faoi 2050;

| B. | de bhrí gur tháinig méadú beagnach faoi dhó ar líon na bpaisinéirí iarnróid ardluais idir 2001 agus 2018, rud a léiríonn go bhfuil éileamh ar iarnród ardluais aon uair a chuirtear ar fáil é (9); |
| --- | --- |

B.

de bhrí gur tháinig méadú beagnach faoi dhó ar líon na bpaisinéirí iarnróid ardluais idir 2001 agus 2018, rud a léiríonn go bhfuil éileamh ar iarnród ardluais aon uair a chuirtear ar fáil é (9);

| C. | de bhrí go bhfuil méadú suntasach ar mhoilleanna ag aerfoirt AE (10); de bhrí gur tuaradh go bhfuil ganntanas suntasach toillte ann (i gcás thart ar 1,5 milliún eitilt faoi 2040) mura nglacfar géarbhearta feabhais (11); de bhrí go gcosnaíonn plódú bóithre tuairim is EUR 110 mbilliún in aghaidh na bliana (1 % de OTI AE) ar AE (12); |
| --- | --- |

C.

de bhrí go bhfuil méadú suntasach ar mhoilleanna ag aerfoirt AE (10); de bhrí gur tuaradh go bhfuil ganntanas suntasach toillte ann (i gcás thart ar 1,5 milliún eitilt faoi 2040) mura nglacfar géarbhearta feabhais (11); de bhrí go gcosnaíonn plódú bóithre tuairim is EUR 110 mbilliún in aghaidh na bliana (1 % de OTI AE) ar AE (12);

| D. | de bhrí go mbaineann tairbhí iomadúla le hiarnród ardluais, amhail laghdú ar líon na mbásanna, an phlódaithe agus na n-astaíochtaí, agus go bhfuil tionchar dearfach eacnamaíoch aige trí fheabhas a chur ar inrochtaineacht, trí amanna taistil a laghdú, agus trí dheiseanna fostaíochta a ghiniúint; |
| --- | --- |

D.

de bhrí go mbaineann tairbhí iomadúla le hiarnród ardluais, amhail laghdú ar líon na mbásanna, an phlódaithe agus na n-astaíochtaí, agus go bhfuil tionchar dearfach eacnamaíoch aige trí fheabhas a chur ar inrochtaineacht, trí amanna taistil a laghdú, agus trí dheiseanna fostaíochta a ghiniúint;

| E. | de bhrí go ndearnadh bearta tábhachtacha reachtacha i dtreo thabhairt chun críche an limistéir Eorpaigh aonair iarnróid; |
| --- | --- |

E.

de bhrí go ndearnadh bearta tábhachtacha reachtacha i dtreo thabhairt chun críche an limistéir Eorpaigh aonair iarnróid;

| F. | de bhrí go bhfuil ról lárnach ag maoiniú ERTMS taobh riain agus ar bord maidir le ráta imscartha feabhsaithe agus sábháilteacht agus idir-inoibritheacht mhéadaithe ar fud TEN-T a áirithiú agus, ag an am céanna, dul chun cinn a dhéanamh maidir le limistéar Eorpach iarnróid fíor-idir-inoibritheach a bhaint amach; |
| --- | --- |

F.

de bhrí go bhfuil ról lárnach ag maoiniú ERTMS taobh riain agus ar bord maidir le ráta imscartha feabhsaithe agus sábháilteacht agus idir-inoibritheacht mhéadaithe ar fud TEN-T a áirithiú agus, ag an am céanna, dul chun cinn a dhéanamh maidir le limistéar Eorpach iarnróid fíor-idir-inoibritheach a bhaint amach;

| G. | de bhrí go bhfuil sé ríthábhachtach TEN-T a thabhairt chun críche — agus an acmhainneacht chun líonraí tánaisteacha a fhorbairt ag an am céanna — chun dul chun cinn a dhéanamh i dtreo modhanna iompair níos inbhuanaithe, go háirithe an t-iarnród, agus chun borradh a chur faoin nascacht ilmhódach idir cathracha, réigiúin, ceantair fhorimeallacha agus oileáin AE; |
| --- | --- |

G.

de bhrí go bhfuil sé ríthábhachtach TEN-T a thabhairt chun críche — agus an acmhainneacht chun líonraí tánaisteacha a fhorbairt ag an am céanna — chun dul chun cinn a dhéanamh i dtreo modhanna iompair níos inbhuanaithe, go háirithe an t-iarnród, agus chun borradh a chur faoin nascacht ilmhódach idir cathracha, réigiúin, ceantair fhorimeallacha agus oileáin AE;

| H. | de bhrí go bhfuil bacainní teicneolaíocha fós ar idir-inoibritheacht na dtraenacha idir tíortha AE; |
| --- | --- |

H.

de bhrí go bhfuil bacainní teicneolaíocha fós ar idir-inoibritheacht na dtraenacha idir tíortha AE;

| I. | de bhrí gur príomhionstraim é ticéadú ilmhódach cliste chun úsáid níos mó a bhaint as iompar inbhuanaithe iarnróid agus ilmhódach; de bhrí gur féidir ról lárnach a bheith ag an ngréasán iarnróid agus ag na stáisiúin maidir le modhanna eile iompair a chomhtháthú i nasc na chéad mhíle agus i nasc an mhíle deiridh; |
| --- | --- |

I.

de bhrí gur príomhionstraim é ticéadú ilmhódach cliste chun úsáid níos mó a bhaint as iompar inbhuanaithe iarnróid agus ilmhódach; de bhrí gur féidir ról lárnach a bheith ag an ngréasán iarnróid agus ag na stáisiúin maidir le modhanna eile iompair a chomhtháthú i nasc na chéad mhíle agus i nasc an mhíle deiridh;

| J. | de bhrí gur deis í Bliain Eorpach an Iarnróid 2021 chun aistriú a chur chun cinn i dtreo cnámh droma an iompair paisinéirí ar fud an Aontais a dhéanamh d’iarnród, freastal níos fearr ar shaoránaigh agus feabhas a chur ar fhorbairt ghréasán TEN-T sna Ballstáit; |
| --- | --- |

J.

de bhrí gur deis í Bliain Eorpach an Iarnróid 2021 chun aistriú a chur chun cinn i dtreo cnámh droma an iompair paisinéirí ar fud an Aontais a dhéanamh d’iarnród, freastal níos fearr ar shaoránaigh agus feabhas a chur ar fhorbairt ghréasán TEN-T sna Ballstáit;

| K. | de bhrí gur deis í Bliain Eorpach na hÓige 2022 chun an móiminteam sin a threisiú trí ghníomhaíochtaí atá dírithe ar dhaoine óga; |
| --- | --- |

K.

de bhrí gur deis í Bliain Eorpach na hÓige 2022 chun an móiminteam sin a threisiú trí ghníomhaíochtaí atá dírithe ar dhaoine óga;

| L. | de bhrí nach ndéantar nóid uirbeacha a chomhtháthú go leordhóthanach faoi láthair i ngréasán TEN-T atá ann faoi láthair; de bhrí go bhfuil líon suntasach de bhonneagar an mhíle deiridh le haghaidh naisc lasta agus ilmhódacha do phaisinéirí ar iarraidh; |
| --- | --- |

L.

de bhrí nach ndéantar nóid uirbeacha a chomhtháthú go leordhóthanach faoi láthair i ngréasán TEN-T atá ann faoi láthair; de bhrí go bhfuil líon suntasach de bhonneagar an mhíle deiridh le haghaidh naisc lasta agus ilmhódacha do phaisinéirí ar iarraidh;

| 1. | á chur in iúl gur díol sásaimh di plean gníomhaíochta an Choimisiúin agus ag tacú leis na cuspóirí atá beartaithe chun iompar d’iarnród a dhéanamh níos tarraingtí, níos iomaíche agus níos éifeachtúla; |
| --- | --- |

1.

| 2. | á chur in iúl gur geal léi na príomhchuspóirí atá á saothrú faoin bplean gníomhaíochta sin, go háirithe:






  (a) | ag aithint di a thábhachtaí atá an t-iarnród maidir leis an tsoghluaisteacht san Aontas a dhícharbónú agus tionscnaimh a ghlacadh chun gur féidir leis an limistéar Eorpach aonair iarnróid a bheith ina réamhriachtanas don aistriú módach atá ag teastáil (13); |
| --- | --- | --- |

2.

(a)

ag aithint di a thábhachtaí atá an t-iarnród maidir leis an tsoghluaisteacht san Aontas a dhícharbónú agus tionscnaimh a ghlacadh chun gur féidir leis an limistéar Eorpach aonair iarnróid a bheith ina réamhriachtanas don aistriú módach atá ag teastáil (13);

| (b) | rannchuidiú leis an limistéar Eorpach aonair iarnróid a bhunú, rud a chuideoidh le feabhas a chur ar mhargadh inmheánach an Aontais, freastal ar riachtanais soghluaisteachta shaoránaigh na hEorpa agus comhtháthú socheacnamaíoch an Aontais a chothú; |
| --- | --- |

(b)

rannchuidiú leis an limistéar Eorpach aonair iarnróid a bhunú, rud a chuideoidh le feabhas a chur ar mhargadh inmheánach an Aontais, freastal ar riachtanais soghluaisteachta shaoránaigh na hEorpa agus comhtháthú socheacnamaíoch an Aontais a chothú;

| (c) | borradh a chur faoin nascacht ar fud na hEorpa ar fad, lena n-áirítear ceantair thuaithe, réigiúin iargúlta, oileáin, limistéir shléibhtiúla agus limistéir is lú daonra; |
| --- | --- |

(c)

borradh a chur faoin nascacht ar fud na hEorpa ar fad, lena n-áirítear ceantair thuaithe, réigiúin iargúlta, oileáin, limistéir shléibhtiúla agus limistéir is lú daonra;

| (d) | nascacht le tíortha an mhéadaithe agus le tíortha Chomhpháirtíocht an Oirthir a threisiú, go háirithe leis an Úcráin agus leis an Moldóiv; |
| --- | --- |

(d)

nascacht le tíortha an mhéadaithe agus le tíortha Chomhpháirtíocht an Oirthir a threisiú, go háirithe leis an Úcráin agus leis an Moldóiv;

| (e) | éifeachtúlacht a fheabhsú agus seirbhísí iompair d’ardcháilíocht a áirithiú, agus ag an am céanna acmhainneacht leordhóthanach iompair a sholáthar agus amanna taistil a laghdú ag táillí iomchuí; |
| --- | --- |

(e)

éifeachtúlacht a fheabhsú agus seirbhísí iompair d’ardcháilíocht a áirithiú, agus ag an am céanna acmhainneacht leordhóthanach iompair a sholáthar agus amanna taistil a laghdú ag táillí iomchuí;

| (f) | iomaíocht chóir a áirithiú i measc oibreoirí iarnróid agus machaire comhréidh le haghaidh iomaíochta agus comhlántacht idir modhanna iompair a bhunú; |
| --- | --- |

(f)

iomaíocht chóir a áirithiú i measc oibreoirí iarnróid agus machaire comhréidh le haghaidh iomaíochta agus comhlántacht idir modhanna iompair a bhunú;

| (g) | an leibhéal céanna cosanta a áirithiú i ngach modh iompair éagsúil agus cearta paisinéirí a threisiú tuilleadh, rud a chothóidh tarraingteacht an iarnróid, go háirithe iompar do dhaoine óga, agus a ráthóidh rochtain chomhionann do chách tríd an Ionstraim Eorpach Inrochtaineachta a chur chun feidhme go hiomlán; |
| --- | --- |

(g)

an leibhéal céanna cosanta a áirithiú i ngach modh iompair éagsúil agus cearta paisinéirí a threisiú tuilleadh, rud a chothóidh tarraingteacht an iarnróid, go háirithe iompar do dhaoine óga, agus a ráthóidh rochtain chomhionann do chách tríd an Ionstraim Eorpach Inrochtaineachta a chur chun feidhme go hiomlán;

| (h) | oiliúint, uas-sciliú, athsciliú agus deimhniú a áirithiú agus a chur chun cinn i gcomhréir le riachtanais na dtiománaithe traenach agus na mball foirne iarnróid amach anseo; |
| --- | --- |

(h)

oiliúint, uas-sciliú, athsciliú agus deimhniú a áirithiú agus a chur chun cinn i gcomhréir le riachtanais na dtiománaithe traenach agus na mball foirne iarnróid amach anseo;

| (i) | creat a chruthú chun an bealach a réiteach do mhéadú ar infheistíochtaí i seirbhísí iomaíocha fadraoin iompair do phaisinéirí; |
| --- | --- |

(i)

creat a chruthú chun an bealach a réiteach do mhéadú ar infheistíochtaí i seirbhísí iomaíocha fadraoin iompair do phaisinéirí;

| 3. | á chur in iúl gur díol sásaimh di gur bunaíodh seirbhísí píolótacha trasteorann agus á iarraidh ar an gCoimisiún acmhainní a shainaithint a luaithe is féidir chun na críche sin agus creat ama soiléir ina mbeidh garspriocanna agus cuspóirí iomchuí; |
| --- | --- |

3.

Acquis an Aontais maidir le hiompar d’iarnród a chur chun feidhme ar bhealach níos fearr agus dlús a chur le hidir-inoibritheacht

| 4. | á chur in iúl gur díol sásaimh di an dlús atá curtha leis an obair chun a áirithiú go gcuirfear an 4ú Pacáiste Iarnróid agus na Sonraíochtaí Teicniúla don Idir-inoibritheacht (STI) chun feidhme go hiomlán; |
| --- | --- |

4.

| 5. | á chur i bhfáth go gcuideoidh imscaradh iomlán ERTMS, trí na spriocanna sa togra reachtach athbhreithnithe le haghaidh Rialachán TEN-T a bhaint amach, le limistéar Eorpach aonair digiteach iarnróid a chruthú, lena n-áiritheofar tuilleadh forbartha ar thoilleadh méadaithe an ghréasáin, seirbhísí iompair iarnróid atá sábháilte, slán, tapa agus éifeachtúil le haghaidh naisc fadachair agus trasteorann; |
| --- | --- |

5.

| 6. | á thabhairt chun suntais nach mór a chomhtháthú i ngréasáin iarnróid idir-réigiúnacha, réigiúnacha, uirbeacha agus pheirea-uirbeacha chomh maith le modhanna eile agus TEN-T a bheith ag gabháil le borradh a chur faoin iompar iarnróid fadraoin, agus ar an gcaoi sin an tsoghluaisteacht ó dhoras go doras a fheabhsú; á thabhairt chun suntais go mbeidh sé sin ríthábhachtach chun cur le tarraingteacht na seirbhísí iompair iarnróid agus ilmhódacha do phaisinéirí; |
| --- | --- |

6.

| 7. | á chur i bhfáth a thábhachtaí atá sé dlús a chur le tógáil línte iarnróid nua agus cur i gcrích tionscadal bonneagair a chur chun cinn tuilleadh, lena n-áirítear droichid a nascann oileáin leis an mórthír, chun na naisc atá in easnamh cheana a dhúnadh agus chun feabhas a chur ar chomhtháthú na n-oileán le mótarbhealaí na farraige; |
| --- | --- |

7.

| 8. | á chur in iúl gur díol sásaimh di an moladh ón gCoimisiún dlús a chur le himscaradh ERTMS ar fud an Aontais san athbhreithniú ar Rialachán TEN-T agus sprioc-am á leagan síos chun córais oidhreachta aicme-B a dhíchoimisiúnú; |
| --- | --- |

8.

| 9. | ag cur béim ar an bhfíoras go bhfuil intuarthacht rialála, lena n-áirítear le haghaidh sonraíochtaí teicniúla don idir-inoibritheacht, ríthábhachtach chun borradh a chur faoi na hinfheistíochtaí is gá ó gheallsealbhóirí poiblí agus príobháideacha chun na cuspóirí imscartha do ERTMS agus don idir-inoibritheacht ar leibhéal an Aontais agus ar an leibhéal náisiúnta a bhaint amach; |
| --- | --- |

9.

| 10. | á chur i bhfáth a thábhachtaí atá sé a áirithiú go ndéanfar córais taobh riain agus aonaid ar bord a imscaradh ar shioncrónaithe agus go bhfuil gá le rialachas feabhsaithe ERTMS chun an t-imscaradh sioncrónaithe sin a áirithiú ar an leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal an Aontais araon, |
| --- | --- |

10.

| 11. | ag cur béim ar an bhfíoras gur gá maoiniú agus cistiú tapa, leordhóthanach agus éifeachtúil a áirithiú chun tacú le hinfheistíochtaí, lenar cheart go mbeadh údaráis inniúla rannpháirteach, lena bhféadfar aonaid ERTMS ar bord agus caighdeáin STI (14) eile a imscaradh a luaithe is féidir i seirbhísí poiblí; |
| --- | --- |

11.

| 12. | ag moladh ról Ghníomhaireacht Iarnróid an Aontais Eorpaigh (ERA), atá ar cheann de cholúin bheartas iarnróid an Aontais Eorpaigh; á chur i bhfios gur gá ERA a mhaoiniú go leormhaith ionas gur féidir leis tacaíocht a sholáthar do chuspóirí thabhairt chun críche TEN-T, go háirithe maidir le codanna trasteorann; |
| --- | --- |

12.

| 13. | á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit tionscnaimh iomchuí a dhéanamh chun tuilleadh feabhais a chur ar tharraingteacht na hinfheistíochta in ERTMS; |
| --- | --- |

13.

| 14. | á iarraidh go ndéanfaí iarrachtaí chun na hamchláir chomhordaithe a tugadh isteach cheana féin i roinnt Ballstát a leathnú go dtí leibhéal AE chun taisteal éasca agus rianúil a éascú do shaoránaigh uile AE thar theorainneacha; |
| --- | --- |

14.

Bonneagar treisithe d’iarnród paisinéirí

| 15. | á mheas go mbeidh tabhairt i gcrích tráthúil chonairí chroíghréasáin TEN-T ilmhódach rianúil faoi 2030 ina chéad chéim chun comhtháthú gréasáin a chur chun cinn, go bhfuil sé ríthábhachtach agus nach mór díothú na scrogall agus na nasc atá in easnamh a bheith i gceist leis sin chomh maith le codanna trasteorann a thabhairt chun críche; ag tacú le críochnú na nasc iarnróid ardluais atá beartaithe sa chroíghréasán leathnaithe faoi 2040; á chreidiúint gur cheart infheistíochtaí tosaíochta a dhíriú freisin ar naisc iarnróid ardluais fadraoin a fhorbairt, go háirithe i limistéir nach bhfuil aon bhonneagar iarnróid ardluais ann faoi láthair; á chur i bhfáth, i gcomhthéacs an athbhreithnithe ar threoirlínte TEN-T, a thábhachtaí atá sé príomhchathracha AE a nascadh trí sheirbhísí traenach ardluais inacmhainne agus éifeachtúla agus feabhas a chur ar cháilíocht an bhonneagair; á thabhairt chun suntais gur uirlis éifeachtach iad línte nua ardluais chun iomaíochas an iompair d’iarnród a mhéadú. |
| --- | --- |

15.

| 16. | á chur i bhfáth a ríthábhachtaí atá sé bonneagar nua a thógáil chun freastal ar an éileamh ar iarnród ardluais; á mheabhrú go mbeidh gá le méadú 75 % ar a laghad ar fhad reatha an ghréasáin de 11 526 km chun trácht iarnróid ardluais a dhúbailt faoi 2030 (15); |
| --- | --- |

16.

| 17. | á chur i bhfáth go bhfuil ról ag TEN-T, ag naisc iarnróid ardcháilíochta agus ag iompar ilmhódach maidir le tacú le fás eacnamaíoch agus cuimsitheacht, go háirithe i réigiúin agus limistéir iargúlta ina bhfuil bearna shuntasach struchtúrach; á iarraidh ar an gCoimisiún, dá bhrí sin, gníomhaíochtaí agus tionscadail a ghlacadh chun tacú le nascacht níos fearr an iompair ilmhódaigh áitiúil inbhuanaithe agus iarnróid i limistéir imeallacha agus chósta ina bhfuil corrlaigh níos ísle don fhorbairt; |
| --- | --- |

17.

| 18. | á chur in iúl gur oth léi an cistiú teoranta ón Aontas atá ar fáil tríd an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa 2021-2027 (SCE II), nach gcumhdaíonn ach thart ar 5 % den infheistíocht iomlán is gá chun croíghréasán TEN-T a thabhairt chun críche (16); |
| --- | --- |

18.

| 19. | á chur i bhfáth gur gá feabhas a chur ar úsáid chistí an Aontais lasmuigh de Chiste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa (CFRE) agus de na cistí comhtháthaithe, lena n-áirítear SCE, NextGenerationEU, an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, an clár um Chúnamh Téarnaimh don Chomhtháthú agus do Chríocha na hEorpa (REACT-EU) nó cistiú ón mBanc Eorpach Infheistíochta (BEI), chun infheistíochtaí ollmhóra ardcháilíochta a áirithiú i mbonneagar iompair inbhuanaithe agus éifeachtúil, lena n-áirítear naisc iarnróid ardluais atá ar iarraidh. |
| --- | --- |

19.

| 20. | á chur i bhfáth, ós rud é nach bhfuil rochtain ag ach 44 % de chónaitheoirí limistéar teorann AE ar sheirbhísí iarnróid faoi láthair (17) agus nach bhfuil aon réitigh iompair ilmhódaigh iomchuí ann go minic, chun go mbeidh ról ag TEN-T maidir le comhtháthú socheacnamaíoch agus críochach a chothú i margadh inmheánach AE, go bhfuil gá le nascacht chliste le croíghréasán TEN-T agus nach mór comhtháthú breise a dhéanamh ar ghréasáin náisiúnta éagsúla, lena n-áirítear limistéir thuaithe, iargúlta, oileánacha, fhorimeallacha, fhorimeallacha agus eile faoi mhíbhuntáiste chun a bhforbairt shocheacnamaíoch a chur chun cinn; |
| --- | --- |

20.

| 21. | á chur i bhfáth a thábhachtaí atá naisc iarnróid trasteorann le réigiún na mBalcán Thiar, leis an Úcráin agus leis an Moldóiv; ag tabhairt dá haire go bhfuil sásra trasnaithe teorann éifeachtach agus tapa ag teorainneacha seachtracha AE ríthábhachtach chun nascacht iarnróid rianúil do phaisinéirí a áirithiú idir AE agus tíortha an mhéadaithe agus tíortha Chomhpháirtíocht an Oirthir; |
| --- | --- |

21.

| 22. | á chur in iúl gur díol sásaimh di na roghanna malartacha a bhfuil gealladh fúthu a chuireann traenacha hidrigine agus traenacha faoi thiomáint ceallraí ar fáil nuair nach féidir roinn iarnróid a leictriú; |
| --- | --- |

22.

| 23. | ag tacú leis an mbéim a chuireann an Coimisiún ar mhoil ilmhódacha an chéad mhíle/an mhíle deiridh a thabhairt chun críche i nóid uirbeacha, rud a neartóidh nascacht iarnróid leis an aeriompar, leis an muiriompar agus leis an iompar de bhóthar; á mheabhrú, áfach, gur cheart go mbeadh naisc éifeachtúla ag nóid uirbeacha atá níos lú agus ina bhfuil níos lú daonra le moil ilmhódacha agus críochfoirt ilmhódacha atá suite ag achair réasúnacha; |
| --- | --- |

23.

| 24. | á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit ról straitéiseach na stáisiún iarnróid a neartú laistigh de chóras soghluaisteachta comhtháite agus inbhuanaithe, go háirithe trí thacú le nuachóiriú stáisiún beag; |
| --- | --- |

24.

| 25. | á chur in iúl gur díol sásaimh di go bhfuil ról ERA á neartú maidir le rothra a dheimhniú agus a údarú chun próisis réidhe agus tráthúla a áirithiú, go háirithe maidir le naisc thrasteorann, agus maidir le líon na rialacha náisiúnta a chomhdhlúthú agus a laghdú; á mholadh do ERA agus do na Ballstáit araon, ina theannta sin, dlús a chur lena gcomhar maidir le sonraíochtaí rothra “taistil aon áit”; |
| --- | --- |

25.

Infhaighteacht leordhóthanach rothra

| 26. | á iarraidh go ndéanfaí soiléiriú agus simpliú ar na rialacha maidir le Státchabhair maidir le cistiú poiblí do rothra idir-inoibritheach le haghaidh iompar trasteorann agus saoráidí seirbhíse gaolmhara, agus le haghaidh seirbhísí bonneagair iarnróid sna Treoirlínte Iarnróid athbhreithnithe, lena n-áirítear na hionstraimí atá ar fáil chun na feithiclí sin a mhaoiniú agus Prótacal Iarnróid Lucsamburg a chur chun feidhme; |
| --- | --- |

26.

| 27. | á iarraidh ar chuideachtaí iarnróid orduithe leordhóthanacha rothra ardluais a phleanáil, i gcomhréir le spriocanna an Choimisiúin chun ardluais a dhúbailt faoi 2040; á chur i bhfios, ar an gcaoi chéanna, go bhfuil pleanáil thráthúil de dhíth ar an rothra le haghaidh seirbhísí traenach oíche chun athbheochan traenacha oíche a éascú; ag tarraingt aird, thairis sin, ar an bhfíoras gur gá a áirithiú go mbeidh rothra ar fáil go leordhóthanach d’athbhunú na nasc iarnróid trasteorann réigiúnach atá beartaithe go luath; |
| --- | --- |

27.

| 28. | á áitiú gur cheart leibhéal coibhéiseach sábháilteachta teicniúla agus meicniúla sna traenacha a úsáidtear gach lá chun daoine agus earraí a iompar a mheaitseáil le sábháilteacht rian níos fearr; |
| --- | --- |

28.

| 29. | ag spreagadh an Choimisiúin, i bhfianaise na n-intinní atá luaite aige, tuilleadh staidéir agus measúnaithe a dhéanamh ar an bhféidearthacht comhthiomsú Eorpach rothra a bhunú agus leanúint den phlé maidir leis an mbealach chun é sin a chur chun feidhme le BEI; |
| --- | --- |

29.

| 30. | ag cur béim ar an ngá atá le ceanglais agus sonraíochtaí soiléire maidir le hidir-inoibritheacht agus tuilleadh infheistíochtaí i rothra; |
| --- | --- |

30.

| 31. | á chur i bhfios go láidir go bhfuil na hinfheistíochtaí sin thar a bheith criticiúil nuair a dhéantar an rothra a iarfheistiú leis na feidhmchláir ilchórais is gá chun oibríocht trasteorann agus idirnáisiúnta a chumasú i níos mó ná tír amháin; |
| --- | --- |

31.

| 32. | á chur in iúl gur oth léi gur aistríodh dréachtú na sonraíochtaí maidir le rothra “taistil aon áit” go dtí an chéad athbhreithniú STI eile, rud a d’fhág go raibh moill trí bliana ann; ag tathant ar na Ballstáit tús áite a thabhairt don chomhar le ERA chun borradh a chur faoi fhorbairt na sonraíochtaí maidir le rothra “taistil aon áit”; |
| --- | --- |

32.

| 33. | á mheabhrú gur príomhthionscnamh é an tArdán Infheistíochta don Iarnród Glas a sheol BEI le déanaí chun tacú le hinfheistíocht phoiblí agus phríobháideach i dtionscadail iarnróid agus chun borradh a chur faoin infheistíocht sin; ag spreagadh oibreoirí iarnróid, bainisteoirí bonneagair, údaráis iompair agus geallsealbhóirí eile rochtain a fháil ar an Ardán chun aghaidh a thabhairt ar riachtanais shonracha an mhargaidh; |
| --- | --- |

33.

| 34. | á iarraidh go mbeadh tionscnaimh nuálacha ann chun tacú le fiontair bheaga agus mheánmhéide (FBManna) agus le micreaghnólachtaí; á thabhairt chun suntais a thábhachtaí atá sé riachtanais áitiúla, réigiúnacha agus náisiúnta a chur san áireamh chun an timpeallacht ghnó do FBManna a neartú agus a spreagadh agus chun í a nascadh leis an mbeartas tionsclaíoch nua ar leibhéal an Aontais; |
| --- | --- |

34.

| 35. | á iarraidh ar an gCoimisiún faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme carráistí rothar i dtraenacha paisinéirí trasteorann dá bhforáiltear sa Rialachán maidir le Cearta Paisinéirí Iarnróid; |
| --- | --- |

35.

Oiliúint agus deimhniú tiománaithe traenach agus foirne iarnróid a thabhairt i gcomhréir leis na riachtanais a bheidh ann amach anseo

| 36. | á chur i bhfáth go bhféadfadh an easpa comhchuibhithe ar dheimhniúchán tiománaithe traenach cur isteach ar a soghluaisteacht idir na Ballstáit agus ar fhorbairt seirbhísí paisinéirí fadraoin, go háirithe i gcodanna trasteorann; |
| --- | --- |

36.

| 37. | ag tabhairt dá haire a thábhachtaí atá saincheist na teanga do thiománaithe traenach a bhfuil baint acu le turais trasteorann, agus á iarraidh ar an gCoimisiún forbairt uirlisí digiteacha teanga a chur chun cinn mar réiteach inacmhainne chun cabhrú le bacainní teanga a shárú agus chun na bearnaí atá ann cheana a líonadh; |
| --- | --- |

37.

| 38. | á thabhairt chun suntais, thairis sin, gur gá teanga oibre aonair ar fud AE a chur chun cinn, eadhon Béarla, do thiománaithe traenach a oibríonn naisc iarnróid fhadachair agus trasteorann do phaisinéirí nach labhraíonn teangacha na mBallstát a thrasnaítear le linn an turais; |
| --- | --- |

38.

| 39. | ag tacú le hoiliúint teanga d’fhoireann iarnróid chun a áirithiú gur féidir leo freastal mar is ceart ar gach taistealaí; |
| --- | --- |

39.

| 40. | á chur i bhfáth a thábhachtaí atá straitéis shoiléir Eorpach maidir le scileanna chun deireadh a chur leis na bacainní leanúnacha teicniúla agus oibríochtúla a chuireann bac ar thrácht trasteorann; |
| --- | --- |

40.

| 41. | á chur i bhfáth a ábhartha atá an Straitéis Thionsclaíoch Nua don Eoraip maidir le tacú le hathsciliú agus uas-sciliú tiománaithe traenach, go háirithe i scileanna digiteacha nua; á chur i bhfáth, thairis sin, a thábhachtaí atá sé rátaí fostaíochta agus comhdheiseanna do chách a áirithiú; |
| --- | --- |

41.

| 42. | á mheabhrú go bhforáiltear le Treoir (AE) 2016/798 (18) maidir le sábháilteacht iarnróid do dheimhniú sonrach an phearsanra tionlacain; á chreidiúint go bhfuil gá le pearsanra cáilithe ní hamháin chun an tseirbhís iarnróid a fheabhsú, ach thar aon ní eile chun sábháilteacht an iompair d’iarnród a áirithiú i ngach gné de; |
| --- | --- |

42.

| 43. | á iarraidh go mbeadh tionscnaimh bhreise ann chun mná a spreagadh i ngairmeacha san earnáil iarnróid; |
| --- | --- |

43.

| 44. | á iarraidh go mbeadh tionscnaimh bhreise ann chun na scileanna agus an t-eolas ábhartha a thabhairt do dhaoine óga agus do lucht saothair FBManna; |
| --- | --- |

44.

Úsáid níos éifeachtúla gréasán

| 45. | á chur i bhfáth a thábhachtaí atá sé úsáid fheabhsaithe an ghréasáin a áirithiú go háirithe feadh TEN-T, agus á iarraidh go mbeadh bearta ann chun sreabhadh paisinéirí a rianú, lena n-áirítear nóid idirthurais agus críochfoirt a bhunú feadh bealaí ardluais, agus chun tarraingteacht traenacha oíche a fheabhsú; á chur i bhfios go n-éilíonn na céimeanna sin dlúthchomhar ar línte tráchta measctha i ndearadh socruithe paisinéirí agus lasta chun scrogaill tráchta a chosc agus brú tráchta a rianú, rud a bhaineann an bonn ó fheidhmíocht an ghréasáin ina iomláine; |
| --- | --- |

45.

| 46. | á thabhairt chun suntais go bhfuil infhaighteacht acmhainne agus easpa scrogall ríthábhachtach le haghaidh úsáid éifeachtúil na líonraí agus chun sciar módach an iarnróid a mhéadú; |
| --- | --- |

46.

| 47. | á mholadh do na Ballstáit peirspictíocht ilbhliantúil a sholáthar maidir lena mbonneagar a chistiú chun cothabháil agus forbairt bonneagair atá pleanáilte agus comhordaithe go hidirnáisiúnta a cheadú, srianta sealadacha acmhainne a laghdú agus iontaofacht san iarnród idirnáisiúnta a fheabhsú. |
| --- | --- |

47.

| 48. | ag spreagadh an Choimisiúin úsáid a bhaint as “treoiruimhir na comhcheangailte” atá á fhorbairt aige faoi láthair chun an infheistíocht bonneagair is gá chun an éifeacht líonra a dhaingniú a shainaithint go beacht; |
| --- | --- |

48.

| 49. | ag cur sonrú i ról na digiteála, sa ghá atá le cibearshlándáil leormhaith agus comhordú níos fearr, go háirithe maidir le trácht trasteorann iarnróid; á chur i bhfáth, ina leith sin, go bhfuil gá le comhordú níos fearr ar an gcaoi a ndéantar acmhainneacht a bhainistiú i líonraí na mBallstát, d’fhonn feabhas a chur ar úsáid na hacmhainneachta atá ar fáil; á iarraidh, dá bhrí sin, go ndéanfaí comhchuibhiú níos fearr ar nósanna imeachta agus ar chritéir maidir le pleanáil agus leithdháileadh acmhainneachta, chomh maith le hidir-inoibritheacht iomlán na n-uirlisí digiteacha; á iarraidh ar an gCoimisiún machnamh a dhéanamh ar shásraí comhordúcháin a chruthú chun trácht iarnróid trasteorann a chomhtháthú níos fearr sa trácht náisiúnta agus, dá bhrí sin, bainistiú níos éifeachtúla a dhéanamh ar thoilleadh iarnróid do thraenacha paisinéirí agus lasta araon; |
| --- | --- |

49.

| 50. | á áitiú go bhfuil gá le leithdháileadh rianta trasteorann níos éifeachtúla; |
| --- | --- |

50.

Praghsáil iomchuí le haghaidh rochtain ar riain

| 51. | á chur in iúl gur díol sásaimh di pleananna an Choimisiúin atá ar na bacáin chun treoirlínte a fhoilsiú chun muirir rianrochtana a shocrú agus chun muirir rianrochtana laghdaithe a spreagadh maidir le seirbhísí trasteorann a chur ar bun, chomh maith le trédhearcacht ina ríomh; |
| --- | --- |

51.

| 52. | á athdhearbhú a thábhachtaí atá muirir rianrochtana mar fhachtóir cinntitheach a imríonn tionchar ar an margadh iarnróid; á iarraidh ar an gCoimisiún moltaí a mholadh maidir le muirir bhonneagair thiomnaithe do thraenacha oíche sna Treoirlínte atá ar na bacáin; |
| --- | --- |

52.

| 53. | á chur i bhfáth a thábhachtaí atá praghsáil rianrochtana atá cothrom agus iomchuí do gach oibreoir, agus cóir chomhionann d’oibreoirí reatha agus iontrálaithe nua á ráthú ag an am céanna agus a áirithiú go ndéanfar líonraí bonneagair a chistiú go leormhaith; |
| --- | --- |

53.

| 54. | ag cur béim ar an bhfíoras gur sruth ioncaim ábhartha do bhainisteoirí bonneagair é muirearú rianrochtana agus á mheabhrú go bhfuil ríomh amháin le haghaidh muirir riain bunaithe ar ghanntanas arb é easpa acmhainneacht bonneagair leordhóthanaí is cúis leis (19); |
| --- | --- |

54.

Ticéadú soláimhsithe agus rochtain ar an gcóras iarnróid

| 55. | á aithint gur gá an méid seo a leanas a dhéanamh chun seirbhísí iarnróid fad-achair do phaisinéirí a dhéanamh níos tarraingtí:






  (a) | ticéadú cliste níos inrochtana chun pleanáil turais ilmhódaigh a éascú: ba cheart go mbeadh eispéaras rianúil ag paisinéirí agus iad ag cuardach, ag roghnú agus ag ceannach a gcuid seirbhísí iarnróid trí mhiondíoltóir ticéad neamhchlaonta — rud a chiallaíonn go ndíoltar ticéid gach oibreora iarnróid ar gach bealach ticéad; chun ticéadú rianúil a bhaint amach, ba cheart tréthicéadú a bhreithniú agus a chur chun cinn trína dhearadh go bhféadfaí ticéadú ilmhódach a thabhairt isteach faoi dheireadh; |
| --- | --- | --- |

55.

(a)

ticéadú cliste níos inrochtana chun pleanáil turais ilmhódaigh a éascú: ba cheart go mbeadh eispéaras rianúil ag paisinéirí agus iad ag cuardach, ag roghnú agus ag ceannach a gcuid seirbhísí iarnróid trí mhiondíoltóir ticéad neamhchlaonta — rud a chiallaíonn go ndíoltar ticéid gach oibreora iarnróid ar gach bealach ticéad; chun ticéadú rianúil a bhaint amach, ba cheart tréthicéadú a bhreithniú agus a chur chun cinn trína dhearadh go bhféadfaí ticéadú ilmhódach a thabhairt isteach faoi dheireadh;

| (b) | cosaint iomchuí do phaisinéirí i gcás moilleanna nó i gcás ina gcailltear naisc: gan beann ar thréthicéad nó ticéid ar leith a bheith curtha in áirithe acu, ba cheart do phaisinéirí tairbhe a bhaint, ar a laghad, as leanúint ar aghaidh le turas, rud atá ina phríomhthoisc ina rogha modha iompair; |
| --- | --- |

(b)

cosaint iomchuí do phaisinéirí i gcás moilleanna nó i gcás ina gcailltear naisc: gan beann ar thréthicéad nó ticéid ar leith a bheith curtha in áirithe acu, ba cheart do phaisinéirí tairbhe a bhaint, ar a laghad, as leanúint ar aghaidh le turas, rud atá ina phríomhthoisc ina rogha modha iompair;

| 56. | á iarraidh ar thicéid iarnróid an fhaisnéis maidir le lorg CO2 an turais atá curtha in áirithe go poiblí cheana a sholáthar go soiléir (e.g. trí shuíomhanna gréasáin amhail EcoPassenger) chun aistriú módach a spreagadh tuilleadh trí bhíthin pleanáil soghluaisteachta eolasach; |
| --- | --- |

56.

| 57. | ag dréim leis an togra ón gCoimisiún atá ar na bacáin maidir le seirbhísí soghluaisteachta digiteacha ilmhódúla (MDMS) arb é is aidhm dó feabhas breise a chur ar rochtain, infhaighteacht agus malartú sonraí taistil, agus éascú a dhéanamh ar thabhairt i gcrích comhaontuithe tráchtála córa agus go mbeadh an dá phrionsabal sin bunriachtanach do na rannpháirtithe uile sa mhargadh; á thabhairt chun suntais go bhfuil gá le comhar idir gnóthais iarnróid agus díoltóirí ticéad chun dáileadh ticéad a fheabhsú, chun coinníollacha cothroma, réasúnacha agus neamh-idirdhealaitheacha a bhunú do mhalartú sonraí trí fhormáidí meaisín-inléite bunaithe ar chaighdeáin oscailte, trí chomhéadain ríomhchláraithe feidhmchláir (APInna) le forálacha sonracha maidir le suaitheadh agus/nó cealuithe seirbhíse; |
| --- | --- |

57.

| 58. | á chur i bhfáth a thábhachtaí atá sé praghsanna ticéad atá cothrom, inrochtana go héasca, inacmhainne agus buntáisteach a áirithiú do gach catagóir paisinéirí, lena n-áirítear na paisinéirí is leochailí, chomh maith le hinrochtaineacht ar ardáin agus ar sholáthraithe ticéad, go háirithe do phaisinéirí sinsearacha agus do dhaoine a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe; |
| --- | --- |

58.

| 59. | á thabhairt chun suntais go bhfuil gá le cur chuige cuimsitheach ina mbeidh garspriocanna soiléire cur chun feidhme chun rochtain níos éasca ar naisc ilmhódacha a bhaint amach bunaithe ar réitigh idir-inoibritheacha atá oiriúnach don fheidhm; |
| --- | --- |

59.

| 60. | á iarraidh ar an gCoimisiún leanúint d’fhaireachán a dhéanamh ar chomhlíonadh an Rialacháin nua maidir le Cearta Paisinéirí Iarnróid; |
| --- | --- |

60.

Machaire comhréidh le modhanna eile iompair

| 61. | á mheas gur cheart gach bealach a d’fhéadfadh a bheith ann a fhiosrú chun machaire comhréidh le modhanna iompair eile a áirithiú; á chur in iúl gur díol sásaimh di an fógra ón gCoimisiún go ndéanfadh sé measúnú ar dhíolúine CBL ar fud an Aontais do sheirbhísí idirnáisiúnta traenach agus go ndéanfaí rialacha maidir le Státchabhair a athbhreithniú agus a shimpliú; |
| --- | --- |

61.

| 62. | á chur i bhfáth gur cheart go mbeadh faisnéis thrédhearcach ar fáil do phaisinéirí chun roghanna níos inbhuanaithe a dhéanamh, agus go bhféadfadh an tionscnamh “CountEmissionEU” cuidiú le creat a bhunú le haghaidh comparáidí astaíochtaí; |
| --- | --- |

62.

| 63. | á iarraidh ar na Ballstáit an úsáid is fearr is féidir a bhaint as cistí poiblí chun feabhas a chur ar iompar poiblí, e.g. seirbhísí iarnróid, ar féidir leo méideanna móra paisinéirí a iompar agus freastal ar an éileamh atá ag dul i méid i gcónaí ar iompar; |
| --- | --- |

63.

Oibleagáidí seirbhíse poiblí chun iompar comhchoiteann trasteorann agus/nó ilmhódach inbhuanaithe a chur chun cinn

| 64. | á thabhairt chun suntais an ról ríthábhachtach atá ag iompar d’iarnród maidir le feidhmiú iompair a choinneáil fiú i ngéarchéimeanna trí fhreastalaithe ollmhóra paisinéirí a chur ar fáil laistigh de thréimhsí gearra; |
| --- | --- |

64.

| 65. | ag cur béim ar an bhfíoras gur féidir ról lárnach a bheith ag conarthaí seirbhíse poiblí, mar chomhlánú ar fheabhas soiléir a chur ar chreat margaidh neamh-idirdhealaitheach do sheirbhísí tráchtála, maidir le leanúnachas seirbhísí trasteorann do shaoránaigh na hEorpa a chur chun cinn agus maidir le feabhas a chur ar naisc le cinn scríbe suimiúla, amhail cinn scríbe turasóireachta agus stairiúla, trí sheirbhísí iarnróid a sholáthar lena gcabhraítear le gréasán iarnróid dlúth, rialta, iontaofa agus ardcháilíochta a choinneáil, fiú le cinn scríbe nach bhfuil chomh tarraingteach céanna; |
| --- | --- |

65.

| 66. | á chreidiúint gur féidir le hoibleagáidí seirbhíse poiblí, mar chomhlánú ar chreat margaidh feabhsaithe agus cothrom, úsáid iarnróid a chur chun cinn, lena n-áirítear in iompar fadachair paisinéirí, go háirithe i gcás teipeanna margaidh i gcodanna trasteorann, go háirithe na bealaí ciliméadar deireanacha, b’fhéidir in éineacht le deighleoga gréasáin brabúsacha eile; |
| --- | --- |

66.

An óige a chumhachtú

| 67. | á iarraidh ar an gCoimisiún agus na Ballstáit móiminteam na Bliana Eorpaí Iarnróid 2021 a chaomhnú i mBliain Eorpach na hÓige 2022, trí dhaoine óga a spreagadh chun taisteal ar thraein agus iad a mhealladh chuig gairmeacha in earnáil an iarnróid, a bhfuil ganntanas scileanna ag bagairt uirthi atá mar thoradh ar an nuálaíocht agus ar an digiteáil chun leibhéil tuarastail agus dálaí oibre leormhaithe a áirithiú; |
| --- | --- |

67.

| 68. | á chreidiúint go bhfuil gréasán iarnróid ardluais Eorpach aonair tábhachtach chun daoine a nascadh, lena n-áirítear daoine óga; den tuairim go gcuirfidh rochtain ar oideachas agus ar phoist feabhas ar chomhtháthú san Eoraip; |
| --- | --- |

68.

| 69. | á chur in iúl gur díol sásaimh di na tionscnaimh atá beartaithe ag an gCoimisiún chun soláthar seirbhísí traenach oíche trasteorann a dhéanamh níos éasca, agus á mholadh do ghnóthais iarnróid, thairis sin, acmhainneacht iomlán na dtraenacha oíche a bhaint amach; |
| --- | --- |

69.

o

o o

| 70. | á threorú dá hUachtarán an rún seo a chur ar aghaidh chuig an gComhairle agus chuig an gCoimisiún. |
| --- | --- |

70.

---

(1)  IO L 151, 7.6.2019, lch. 70.

(2)  IO L 343, 14.12.2012, lch. 32.

(3)  IO L 348, 20.12.2013, lch. 1.

(4)  IO L 258, 20.7.2021, lch. 1.

(5)  IO C 456, 10.11.2021, lch. 47.

(6)  IO C 99, 1.3.2022, lch. 2.

(7)  IO L 462, 28.12.2021, lch. 1.

(8)  IO L 172, 17.5.2021, lch. 1.

(9)  An Coimisiún Eorpach, Ard-Stiúrthóireacht na Soghluaisteachta agus an Iompair, Iompar AE i bhfigiúirí: leabhar póca staidrimh 2021, Oifig na bhFoilseachán, 2021.

(10)  https://www.eurocontrol.int/press-release/european-aviation-facing-serious-capacity-challenges-now-and-future

(11)  https://www.eurocontrol.int/sites/default/files/2020-01/eurocontrol-nm-user-forum-2020-airport-perspective-schiphol.pdf

(12)  https://www.eca.europa.eu/lists/ecadocuments/ap19_07/ap_urban_mobility_en.pdf

(13)  Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle Eorpach, chuig an gComhairle, chuig an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta agus chuig Coiste na Réigiún maidir leis an gComhaontú Glas don Eoraip (COM(2019)0640).

(14)  Sainítear sna Sonraíochtaí Teicniúla don Idir-inoibritheacht (STInna) na caighdeáin theicniúla agus oibríochtúla chun idir-inoibritheacht chóras iarnróid an Aontais Eorpaigh a áirithiú. Baineann STI do na Fochórais Feidhmchlár Teileamaitice (TAP) le feidhmchláir le haghaidh seirbhísí paisinéirí, lena n-áirítear córais lena soláthraítear faisnéis do phaisinéirí roimh an turas agus lena linn, le haghaidh córais áirithinte agus íocaíochta, bainistiú bagáiste agus bainistiú nasc idir traenacha agus le modhanna eile iompair.

(15)  Bileog Eolais Chomhphobal na gCuideachtaí Eorpacha Iarnróid agus Bonneagair (CER) “TEN-T chun aistriú módach a dhéanamh agus an Comhaontú Glas don Eoraip a fhíorú,” an Bhruiséil, Nollaig 2021.

(16)  Ibid.

(17)  Medeiros, E. et al., “Borradh a chur faoi réigiúin trasteorann trí sheirbhísí iompair trasteorann níos fearr. An cás Eorpach,”Case Studies on Transport Policy, 9 (2021), Márta 2021.

(18)  Treoir (AE) 2016/798 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Bealtaine 2016 maidir le sábháilteacht iarnróid (athmhúnlú) (IO L 138, 26.5.2016, lch. 102).

(19)  An Coimisiún Eorpach, Ard-Stiúrthóireacht na Soghluaisteachta agus an Iompair, Seirbhísí iarnróid trasteorann fadraoin do phaisinéirí: tuarascáil chríochnaitheach, Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh, 2021.

---

| 17.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 177/48 |
| --- | --- | --- | --- |

17.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 177/48

---

P9_TA(2022)0438

An deighilt dhigiteach: na difríochtaí sóisialta arna gcruthú ag digitiú

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 maidir leis an deighilt dhigiteach: na difríochtaí sóisialta arna gcruthú ag digitiú (2022/2810(RSP))

(2023/C 177/06)

Níl an téacs seo ar fáil as Gaeilge faoi láthair

---

Dé Céadaoin 14. Nollaig 2022

| 17.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 177/49 |
| --- | --- | --- | --- |

17.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 177/49

---

P9_TA(2022)0442

Tuarascáil cur chun feidhme bhliantúil ar chomhaontú comhlachais an Aontais leis an tSeoirsia

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 14 Nollaig 2022 ar chur chun feidhme chomhaontú comhlachais an Aontais leis an tSeoirsia (2021/2236(INI))

(2023/C 177/07)

Tá Parlaimint na hEorpa,

| — | ag féachaint d’Airteagal 8 agus do Theideal V, agus go háirithe Airteagail 21, 22, 36 agus 37, den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE), mar aon le Cuid a Cúig den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE), |
| --- | --- |

—

ag féachaint d’Airteagal 8 agus do Theideal V, agus go háirithe Airteagail 21, 22, 36 agus 37, den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE), mar aon le Cuid a Cúig den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE),

| — | ag féachaint don Chomhaontú Comhlachais (CC) idir an tAontas Eorpach agus an Comhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach agus a mBallstáit, de pháirt amháin, agus an tSeoirsia, den pháirt eile (1), a tháinig i bhfeidhm go hiomlán an 1 Iúil 2016, |
| --- | --- |

—

ag féachaint don Chomhaontú Comhlachais (CC) idir an tAontas Eorpach agus an Comhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach agus a mBallstáit, de pháirt amháin, agus an tSeoirsia, den pháirt eile (1), a tháinig i bhfeidhm go hiomlán an 1 Iúil 2016,

| — | ag féachaint do thuairim ón gCoimisiún an 17 Meitheamh 2022 maidir le hiarratas na Seoirsia ar bhallraíocht san Aontas Eorpach (COM(2022)0405), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do thuairim ón gCoimisiún an 17 Meitheamh 2022 maidir le hiarratas na Seoirsia ar bhallraíocht san Aontas Eorpach (COM(2022)0405),

| — | ag féachaint do chonclúidí ón gComhairle Eorpach an 23-24 Meitheamh 2022 maidir le hiarratais ar bhallraíocht ón Úcráin, ó Phoblacht na Moldóive agus ón tSeoirsia, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do chonclúidí ón gComhairle Eorpach an 23-24 Meitheamh 2022 maidir le hiarratais ar bhallraíocht ón Úcráin, ó Phoblacht na Moldóive agus ón tSeoirsia,

| — | ag féachaint dá rúin roimhe seo maidir leis an tSeoirsia, |
| --- | --- |

—

ag féachaint dá rúin roimhe seo maidir leis an tSeoirsia,

| — | ag féachaint do mholadh uaithi an 8 Meitheamh 2022 chuig an gComhairle agus chuig Leas-Uachtarán an Choimisiúin / Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála maidir le Beartas Eachtrach, Slándála agus Cosanta AE tar éis chogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine (2), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do mholadh uaithi an 8 Meitheamh 2022 chuig an gComhairle agus chuig Leas-Uachtarán an Choimisiúin / Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála maidir le Beartas Eachtrach, Slándála agus Cosanta AE tar éis chogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine (2),

| — | ag féachaint don chomhaontú ar thángthas air idir fórsaí polaitiúla na Seoirsia an 19 Aibreán 2021, ar a ndearna Uachtarán na Comhairle Eorpaí idirghabháil, |
| --- | --- |

—

ag féachaint don chomhaontú ar thángthas air idir fórsaí polaitiúla na Seoirsia an 19 Aibreán 2021, ar a ndearna Uachtarán na Comhairle Eorpaí idirghabháil,

| — | ag féachaint don “Tuarascáil ar Chur Chun Feidhme maidir le Comhlachas na Seoirsia” an 10 Lúnasa 2022 (SWD(2022)0215), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don “Tuarascáil ar Chur Chun Feidhme maidir le Comhlachas na Seoirsia” an 10 Lúnasa 2022 (SWD(2022)0215),

| — | ag féachaint don Chlár Oibre Comhlachais idir an tAontas Eorpach agus an tSeoirsia do 2021-2027, arna ghlacadh an 16 Lúnasa 2022 (3), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don Chlár Oibre Comhlachais idir an tAontas Eorpach agus an tSeoirsia do 2021-2027, arna ghlacadh an 16 Lúnasa 2022 (3),

| — | ag féachaint don toradh ar an seachtú cruinniú de chuid na Comhairle Comhlachais idir an tAontas agus an tSeoirsia an 6 Meán Fómhair 2022, |
| --- | --- |

—

ag féachaint don toradh ar an seachtú cruinniú de chuid na Comhairle Comhlachais idir an tAontas agus an tSeoirsia an 6 Meán Fómhair 2022,

| — | ag féachaint don Phlean Eacnamaíoch agus Infheistíochta do Chomhpháirtíocht an Oirthir, mar a leagtar amach in Iarscríbhinn I de Recovery, resilience and reform: post 2020 Eastern Partnership priorities [Téarnamh, athléimneacht agus athchóiriú: tosaíochtaí Chomhpháirtíocht an Oirthir tar éis 2020] an 2 Iúil 2021 (SWD(2021)0186), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don Phlean Eacnamaíoch agus Infheistíochta do Chomhpháirtíocht an Oirthir, mar a leagtar amach in Iarscríbhinn I de Recovery, resilience and reform: post 2020 Eastern Partnership priorities [Téarnamh, athléimneacht agus athchóiriú: tosaíochtaí Chomhpháirtíocht an Oirthir tar éis 2020] an 2 Iúil 2021 (SWD(2021)0186),

| — | ag féachaint d’Innéacs Domhanda de Shaoirse an Phreasa 2022, arna fhoilsiú ag Tuairisceoirí gan Teorainneacha, |
| --- | --- |

—

ag féachaint d’Innéacs Domhanda de Shaoirse an Phreasa 2022, arna fhoilsiú ag Tuairisceoirí gan Teorainneacha,

| — | ag féachaint don tuairim phráinneach ó Choimisiún na Veinéise i gComhairle na hEorpa an 26 Lúnasa 2022 maidir leis an dréacht-dlí ar na leasuithe ar an gCód Nós Imeachta Coiriúil a ghlac Parlaimint na Seoirsia an 7 Meitheamh 2022, dá thuairim an 20 Meitheamh 2022 maidir le leasuithe mhí na Nollag 2021 ar an dlí orgánach maidir le cúirteanna coiteanna, do thuairim phráinneach uaithi an 2 Iúil 2021 maidir leis na leasuithe ar an dlí orgánach maidir le cúirteanna coiteanna, dá chomhthuairim phráinneach an 5 Iúil 2022 maidir leis na dréachtleasuithe athbhreithnithe ar an gcód toghcháin, dá tuairim an 8 Deireadh Fómhair 2020 maidir leis an dréacht-dlí orgánach lena leasaítear an dlí orgánach maidir le cúirteanna coiteanna agus dá tuairim phráinneach an 16 Aibreán 2019 maidir le breithiúna den Chúirt Uachtarach a roghnú agus a cheapadh, |
| --- | --- |

—

ag féachaint don tuairim phráinneach ó Choimisiún na Veinéise i gComhairle na hEorpa an 26 Lúnasa 2022 maidir leis an dréacht-dlí ar na leasuithe ar an gCód Nós Imeachta Coiriúil a ghlac Parlaimint na Seoirsia an 7 Meitheamh 2022, dá thuairim an 20 Meitheamh 2022 maidir le leasuithe mhí na Nollag 2021 ar an dlí orgánach maidir le cúirteanna coiteanna, do thuairim phráinneach uaithi an 2 Iúil 2021 maidir leis na leasuithe ar an dlí orgánach maidir le cúirteanna coiteanna, dá chomhthuairim phráinneach an 5 Iúil 2022 maidir leis na dréachtleasuithe athbhreithnithe ar an gcód toghcháin, dá tuairim an 8 Deireadh Fómhair 2020 maidir leis an dréacht-dlí orgánach lena leasaítear an dlí orgánach maidir le cúirteanna coiteanna agus dá tuairim phráinneach an 16 Aibreán 2019 maidir le breithiúna den Chúirt Uachtarach a roghnú agus a cheapadh,

| — | ag féachaint do thuairim na hOifige um Institiúidí Daonlathacha agus um Chearta an Duine (ODIHR) de chuid OSCE an 18 Feabhra 2022 maidir leis na leasuithe reachtacha ar Sheirbhís Cigire Stáit na Seoirsia agus dá tuarascáil chríochnaitheach an 23 Lúnasa 2021 maidir le breithiúna den Chúirt Uachtarach a ainmniú agus a cheapadh sa tSeoirsia, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do thuairim na hOifige um Institiúidí Daonlathacha agus um Chearta an Duine (ODIHR) de chuid OSCE an 18 Feabhra 2022 maidir leis na leasuithe reachtacha ar Sheirbhís Cigire Stáit na Seoirsia agus dá tuarascáil chríochnaitheach an 23 Lúnasa 2021 maidir le breithiúna den Chúirt Uachtarach a ainmniú agus a cheapadh sa tSeoirsia,

| — | ag féachaint do Riail 54 dá Rialacha Nós Imeachta, mar aon le hAirteagal 1(1)(e) de chinneadh ó Chomhdháil na nUachtarán an 12 Nollaig 2002 maidir leis an nós imeachta i gcomhair údarú a dheonú chun tuarascálacha féintionscnaimh a tharraingt suas agus Iarscríbhinn 3 a ghabhann leis an gCinneadh sin, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Riail 54 dá Rialacha Nós Imeachta, mar aon le hAirteagal 1(1)(e) de chinneadh ó Chomhdháil na nUachtarán an 12 Nollaig 2002 maidir leis an nós imeachta i gcomhair údarú a dheonú chun tuarascálacha féintionscnaimh a tharraingt suas agus Iarscríbhinn 3 a ghabhann leis an gCinneadh sin,

| — | ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Thrádáil Idirnáisiúnta, |
| --- | --- |

—

ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Thrádáil Idirnáisiúnta,

| — | ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Ghnóthaí Eachtracha (A9-0274/2022), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Ghnóthaí Eachtracha (A9-0274/2022),

| A. | de bhrí gur thíolaic an tSeoirsia a hiarratas ar bhallraíocht san Aontas an 3 Márta 2022 i gcomhthéacs tacaíocht láidir phoiblí leanúnach d’ardmhianta Eorpacha na Seoirsia, chomh maith leis an staid gheopholaitiúil nua a d’eascair as cogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine; |
| --- | --- |

A.

de bhrí gur thíolaic an tSeoirsia a hiarratas ar bhallraíocht san Aontas an 3 Márta 2022 i gcomhthéacs tacaíocht láidir phoiblí leanúnach d’ardmhianta Eorpacha na Seoirsia, chomh maith leis an staid gheopholaitiúil nua a d’eascair as cogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine;

| B. | de bhrí, sna conclúidí uaithi an 23-24 Meitheamh 2022, gur aithin an Chomhairle Eorpach peirspictíocht Eorpach na Seoirsia agus gur chuir sí in iúl go raibh sí réidh stádas mar thír is iarrthóir a dheonú di a luaithe a thabharfar aghaidh ar na tosaíochtaí a shonraítear sa tuairim ón gCoimisiún maidir le hiarratas na Seoirsia; |
| --- | --- |

B.

de bhrí, sna conclúidí uaithi an 23-24 Meitheamh 2022, gur aithin an Chomhairle Eorpach peirspictíocht Eorpach na Seoirsia agus gur chuir sí in iúl go raibh sí réidh stádas mar thír is iarrthóir a dheonú di a luaithe a thabharfar aghaidh ar na tosaíochtaí a shonraítear sa tuairim ón gCoimisiún maidir le hiarratas na Seoirsia;

| C. | de bhrí go leanann Cónaidhm na Rúise dá forghabháil neamhdhleathach ar réigiúin na hAbcáise agus Tskhinvali/na hOiséite Theas sa tSeoirsia, de shárú ar cheannasacht agus ar iomláine chríochach na Seoirsia, chomh maith le comhaontú sos cogaidh an 12 Lúnasa 2008 a raibh an tAontas ina idirghabhálaí ann; |
| --- | --- |

C.

de bhrí go leanann Cónaidhm na Rúise dá forghabháil neamhdhleathach ar réigiúin na hAbcáise agus Tskhinvali/na hOiséite Theas sa tSeoirsia, de shárú ar cheannasacht agus ar iomláine chríochach na Seoirsia, chomh maith le comhaontú sos cogaidh an 12 Lúnasa 2008 a raibh an tAontas ina idirghabhálaí ann;

| D. | de bhrí go bhfuil Cónaidhm na Rúise agus a réimis forghabhála ag cur isteach d’aon turas ar fhilleadh sábháilte agus díniteach daoine easáitithe ina dtír féin agus dídeanaithe a díbríodh le lámh láidir mar thoradh ar ghlanadh eitneach ó réigiúin na hAbcáise agus Tskhinvali/na hOiséite Theas sa tSeoirsia atá faoi fhorghabháil ag an Rúis; |
| --- | --- |

D.

de bhrí go bhfuil Cónaidhm na Rúise agus a réimis forghabhála ag cur isteach d’aon turas ar fhilleadh sábháilte agus díniteach daoine easáitithe ina dtír féin agus dídeanaithe a díbríodh le lámh láidir mar thoradh ar ghlanadh eitneach ó réigiúin na hAbcáise agus Tskhinvali/na hOiséite Theas sa tSeoirsia atá faoi fhorghabháil ag an Rúis;

| E. | de bhrí go bhfuil Cónaidhm na Rúise ag leanúint dá próiseas ionghabhála “téaltaitheach” ar chríocha na Seoirsia atá faoi fhorghabháil, lena n-áirítear trína rún “reifreann” a reáchtáil i réigiún Tskhinvali maidir le “comhtháthú” na Rúise, coimpléasc maoine Bichvinta agus an limistéar máguaird a aistriú chuig Cónaidhm na Rúise, agus réigiúin na hAbcáise agus Tskhinvali/na hOiséite Theas a ionchorprú tuilleadh in earnálacha míleata, eacnamaíocha, ceartais, sóisialta agus eile Chónaidhm na Rúise; |
| --- | --- |

E.

de bhrí go bhfuil Cónaidhm na Rúise ag leanúint dá próiseas ionghabhála “téaltaitheach” ar chríocha na Seoirsia atá faoi fhorghabháil, lena n-áirítear trína rún “reifreann” a reáchtáil i réigiún Tskhinvali maidir le “comhtháthú” na Rúise, coimpléasc maoine Bichvinta agus an limistéar máguaird a aistriú chuig Cónaidhm na Rúise, agus réigiúin na hAbcáise agus Tskhinvali/na hOiséite Theas a ionchorprú tuilleadh in earnálacha míleata, eacnamaíocha, ceartais, sóisialta agus eile Chónaidhm na Rúise;

| F. | de bhrí go ndéanann idirdhealú eitneach leanúnach agus sáruithe tromchúiseacha eile ar chearta an duine i gcoinne na Seoirseach i gcríocha na Seoirsia atá faoi fhorghabháil na Rúise, suiteáil fálta sreinge deilgní agus bacainní saorga eile, dúnadh fada na bpointí trasnaithe, mar a thugtar orthu, feadh na líne forghabhála agus coinneáil agus fuadach neamhdhleathach shaoránaigh na Seoirsia ag fórsaí forghabhála na Rúise an staid a dhíchobhsú ar fud na tíre; |
| --- | --- |

F.

de bhrí go ndéanann idirdhealú eitneach leanúnach agus sáruithe tromchúiseacha eile ar chearta an duine i gcoinne na Seoirseach i gcríocha na Seoirsia atá faoi fhorghabháil na Rúise, suiteáil fálta sreinge deilgní agus bacainní saorga eile, dúnadh fada na bpointí trasnaithe, mar a thugtar orthu, feadh na líne forghabhála agus coinneáil agus fuadach neamhdhleathach shaoránaigh na Seoirsia ag fórsaí forghabhála na Rúise an staid a dhíchobhsú ar fud na tíre;

| G. | de bhrí ó seoladh cogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine, go bhfuil na mílte Rúiseach tagtha chun na Seoirsia chun éalú ó smachtbhannaí an Iarthair agus ón slógadh a d’ordaigh Putin, agus go bhfuil líon mór Bealarúiseach tar éis déanamh amhlaidh, lena n-áirítear iad siúd atá ag iarraidh éalú ó ghéarleanúint; |
| --- | --- |

G.

de bhrí ó seoladh cogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine, go bhfuil na mílte Rúiseach tagtha chun na Seoirsia chun éalú ó smachtbhannaí an Iarthair agus ón slógadh a d’ordaigh Putin, agus go bhfuil líon mór Bealarúiseach tar éis déanamh amhlaidh, lena n-áirítear iad siúd atá ag iarraidh éalú ó ghéarleanúint;

| H. | de bhrí go leanann an Rúis d’úsáid a bhaint as bréagaisnéis, cibirionsaithe agus modhanna hibrideacha eile chun an bonn a bhaint d’athléimneacht shochaíoch agus institiúideach na Seoirsia; |
| --- | --- |

H.

de bhrí go leanann an Rúis d’úsáid a bhaint as bréagaisnéis, cibirionsaithe agus modhanna hibrideacha eile chun an bonn a bhaint d’athléimneacht shochaíoch agus institiúideach na Seoirsia;

| I. | de bhrí go leanann an tSeoirsia de bheith rannpháirteach in oibríochtaí bainistithe géarchéime sibhialta agus míleata faoin gcomhbheartas slándála agus cosanta (CBSC) agus gur chuir sí 32 thrúpa ar fáil do Mhisean AE le haghaidh Oiliúint Mhíleata i bPoblacht na hAfraice Láir agus oifigeach amháin do Mhisean Oiliúna AE i Mailí; |
| --- | --- |

I.

de bhrí go leanann an tSeoirsia de bheith rannpháirteach in oibríochtaí bainistithe géarchéime sibhialta agus míleata faoin gcomhbheartas slándála agus cosanta (CBSC) agus gur chuir sí 32 thrúpa ar fáil do Mhisean AE le haghaidh Oiliúint Mhíleata i bPoblacht na hAfraice Láir agus oifigeach amháin do Mhisean Oiliúna AE i Mailí;

| J. | de bhrí go bhfuil iarUachtarán na Seoirsia, Mikheil Saakashvili, a bhfuil a shláinte ag dul in olcas go leanúnach de réir na dtuairiscí is déanaí, fós gan cúram chuí agus go bhfuil a bheatha ina cúis imní dá bharr; |
| --- | --- |

J.

de bhrí go bhfuil iarUachtarán na Seoirsia, Mikheil Saakashvili, a bhfuil a shláinte ag dul in olcas go leanúnach de réir na dtuairiscí is déanaí, fós gan cúram chuí agus go bhfuil a bheatha ina cúis imní dá bharr;

| K. | de bhrí gur chuir Dr David E. Smith, M.D. & Associates tuarascáil tocsaineolaíochta i dtoll a chéile inar thángthas ar an gconclúid gur nochtadh láithreacht miotal trom agus oibreán eile, amhail mearcair agus arsanaic i measc oibreáin eile, trí shamplaí gruaige agus iongan ó Mikheil Saakashvili a thástáil, agus go bhfuil cuid mhaith de na siomptóim phaiteolaíocha a léirigh Mikheil Saakashvili mar thoradh ar nimhiú miotail throm, rud a chuir leis an meath tapa ar a shláinte; |
| --- | --- |

K.

de bhrí gur chuir Dr David E. Smith, M.D. & Associates tuarascáil tocsaineolaíochta i dtoll a chéile inar thángthas ar an gconclúid gur nochtadh láithreacht miotal trom agus oibreán eile, amhail mearcair agus arsanaic i measc oibreáin eile, trí shamplaí gruaige agus iongan ó Mikheil Saakashvili a thástáil, agus go bhfuil cuid mhaith de na siomptóim phaiteolaíocha a léirigh Mikheil Saakashvili mar thoradh ar nimhiú miotail throm, rud a chuir leis an meath tapa ar a shláinte;

| L. | de bhrí, ina CC atá i bhfeidhm ón 1 Iúil 2016, gur gheall an tSeoirsia agus an tAontas comhlachas polaitiúil agus comhtháthú eacnamaíoch a chur chun cinn bunaithe ar a luachanna coiteanna agus ar a bprionsabail chomhchoiteanna maidir leis an daonlathas, an smacht reachta, an dea-rialachas, cearta an duine agus saoirsí bunúsacha; |
| --- | --- |

L.

de bhrí, ina CC atá i bhfeidhm ón 1 Iúil 2016, gur gheall an tSeoirsia agus an tAontas comhlachas polaitiúil agus comhtháthú eacnamaíoch a chur chun cinn bunaithe ar a luachanna coiteanna agus ar a bprionsabail chomhchoiteanna maidir leis an daonlathas, an smacht reachta, an dea-rialachas, cearta an duine agus saoirsí bunúsacha;

| M. | de bhrí go leanann an tSeoirsia de dhul chun cinn a dhéanamh maidir le cur chun feidhme CC agus an Limistéir Dhomhain Chuimsithigh Saorthrádála (LDCST) agus go bhfuil sí fós ag ailíniú le acquis an Aontais agus le caighdeáin de chuid an Aontais; de bhrí, cé gurb é an tAontas príomh-chomhpháirtí trádála na Seoirsia, nár baineadh leas iomlán as acmhainneacht an chomhair sin go fóill; |
| --- | --- |

M.

de bhrí go leanann an tSeoirsia de dhul chun cinn a dhéanamh maidir le cur chun feidhme CC agus an Limistéir Dhomhain Chuimsithigh Saorthrádála (LDCST) agus go bhfuil sí fós ag ailíniú le acquis an Aontais agus le caighdeáin de chuid an Aontais; de bhrí, cé gurb é an tAontas príomh-chomhpháirtí trádála na Seoirsia, nár baineadh leas iomlán as acmhainneacht an chomhair sin go fóill;

| N. | de bhrí go ndearnadh roinnt dlíthe ríthábhachtacha, lena n-áirítear maidir le feidhmiú na mbreithiúna agus príomhnósanna imeachta ceapacháin, nósanna imeachta maidir le faireachas ceilte agus scor Sheirbhís an Chigire Stáit, a chur faoi dheifir trí Pharlaimint na Seoirsia gan na comhairliúcháin ná an anailís ba ghá ar chomhlíonadh chaighdeáin AE nó Chomhairle na hEorpa, mar a tugadh faoi deara i dTuarascáil 2022 ar Chur Chun Feidhme maidir le Comhlachas na Seoirsia; |
| --- | --- |

N.

de bhrí go ndearnadh roinnt dlíthe ríthábhachtacha, lena n-áirítear maidir le feidhmiú na mbreithiúna agus príomhnósanna imeachta ceapacháin, nósanna imeachta maidir le faireachas ceilte agus scor Sheirbhís an Chigire Stáit, a chur faoi dheifir trí Pharlaimint na Seoirsia gan na comhairliúcháin ná an anailís ba ghá ar chomhlíonadh chaighdeáin AE nó Chomhairle na hEorpa, mar a tugadh faoi deara i dTuarascáil 2022 ar Chur Chun Feidhme maidir le Comhlachas na Seoirsia;

| O. | de bhrí gur leagadh béim i gComhaontú an 19 Aibreán 2021, arna idirghabháil ag Uachtarán na Comhairle Eorpaí, ar an ngá atá le haghaidh a thabhairt ar dhearcadh an cheartais pholaitithe trí athchóiriú breithiúnach chun neamhspleáchas, trédhearcacht agus cuntasacht an chórais bhreithiúnaigh a mhéadú; |
| --- | --- |

O.

de bhrí gur leagadh béim i gComhaontú an 19 Aibreán 2021, arna idirghabháil ag Uachtarán na Comhairle Eorpaí, ar an ngá atá le haghaidh a thabhairt ar dhearcadh an cheartais pholaitithe trí athchóiriú breithiúnach chun neamhspleáchas, trédhearcacht agus cuntasacht an chórais bhreithiúnaigh a mhéadú;

| P. | de bhrí, le himscrúduithe agus ionchúisimh roghnaíocha atá dírithe orthu siúd atá cáinteach faoin rialtas reatha, go mbaintear an bonn ón muinín atá ag an bpobal ní hamháin as institiúidí breithiúnacha, ach as údaráis na Seoirsia freisin; |
| --- | --- |

P.

de bhrí, le himscrúduithe agus ionchúisimh roghnaíocha atá dírithe orthu siúd atá cáinteach faoin rialtas reatha, go mbaintear an bonn ón muinín atá ag an bpobal ní hamháin as institiúidí breithiúnacha, ach as údaráis na Seoirsia freisin;

| Q. | de bhrí go bhfuil an staid maidir le saoirse tuairimí a nochtadh, saoirse na meán agus sábháilteacht iriseoirí, ar bunchlocha de dhaonlathas feidhmiúil iad, ag dul in olcas agus in 2022, gur thit an tSeoirsia ón 60ú go dtí an 89ú háit as 180 san Innéacs Domhanda de Shaoirse an Phreasa; de bhrí gur fíorbheag muinín atá ag an bpobal sna meáin sa tSeoirsia; |
| --- | --- |

Q.

de bhrí go bhfuil an staid maidir le saoirse tuairimí a nochtadh, saoirse na meán agus sábháilteacht iriseoirí, ar bunchlocha de dhaonlathas feidhmiúil iad, ag dul in olcas agus in 2022, gur thit an tSeoirsia ón 60ú go dtí an 89ú háit as 180 san Innéacs Domhanda de Shaoirse an Phreasa; de bhrí gur fíorbheag muinín atá ag an bpobal sna meáin sa tSeoirsia;

| R. | de bhrí gur gearradh téarma príosúnachta 3 bliana go leith ar Nika Gvaramia, stiúrthóir an chainéil teilifíse Mtavari, ar chúiseanna amhrasacha maidir le sciúradh airgid, breabaireacht agus brionnú doiciméad; |
| --- | --- |

R.

de bhrí gur gearradh téarma príosúnachta 3 bliana go leith ar Nika Gvaramia, stiúrthóir an chainéil teilifíse Mtavari, ar chúiseanna amhrasacha maidir le sciúradh airgid, breabaireacht agus brionnú doiciméad;

| S. | de bhrí go bhfuil méadú suntasach tagtha le déanaí ar bholscaireacht i gcoinne an i Iarthair agus ar bhréagaisnéis ar na meáin agus na líonraí sóisialta sa tSeoirsia; de bhrí go leanann comhaltaí an pháirtí rialaithe de theanga dheighilteach agus naimhdeach a úsáid agus iad ag tagairt d’institiúidí an Aontais agus dá n-ionadaithe; |
| --- | --- |

S.

de bhrí go bhfuil méadú suntasach tagtha le déanaí ar bholscaireacht i gcoinne an i Iarthair agus ar bhréagaisnéis ar na meáin agus na líonraí sóisialta sa tSeoirsia; de bhrí go leanann comhaltaí an pháirtí rialaithe de theanga dheighilteach agus naimhdeach a úsáid agus iad ag tagairt d’institiúidí an Aontais agus dá n-ionadaithe;

| T. | de bhrí gur dúshlán fós é an comhionannas inscne, mar a léirítear le sleamhnú na Seoirsia in Innéacs Domhanda an Dealaithe Inscne de chuid an Fhóraim Eacnamaíoch Dhomhanda ón 49ú háit as 154 thír in 2021 go dtí an 55ú háit as 146 thír in 2022, rud a léiríonn meath ar réimsí na gnóthachtála oideachais, na sláinte agus an mharthanais, agus an chumhachtaithe pholaitiúil; de bhrí gur ábhar imní fós iad saincheisteanna an fhoréigin inscnebhunaithe agus an fhoréigin teaghlaigh agus an idirdhealaithe in aghaidh daoine LADTIA+; |
| --- | --- |

T.

de bhrí gur dúshlán fós é an comhionannas inscne, mar a léirítear le sleamhnú na Seoirsia in Innéacs Domhanda an Dealaithe Inscne de chuid an Fhóraim Eacnamaíoch Dhomhanda ón 49ú háit as 154 thír in 2021 go dtí an 55ú háit as 146 thír in 2022, rud a léiríonn meath ar réimsí na gnóthachtála oideachais, na sláinte agus an mharthanais, agus an chumhachtaithe pholaitiúil; de bhrí gur ábhar imní fós iad saincheisteanna an fhoréigin inscnebhunaithe agus an fhoréigin teaghlaigh agus an idirdhealaithe in aghaidh daoine LADTIA+;

| 1. | á chur in iúl gur geal léi an cinneadh ón gComhairle Eorpach peirspictíocht Eorpach na Seoirsia a aithint, laistigh dá teorainneacha a aithnítear go hidirnáisiúnta; ag tabhairt dá haire gur comhartha láidir é an cinneadh sin de thacaíocht pholaitiúil d’ardmhianta Eorpacha mhuintir na Seoirsia agus, dá bhrí sin, ag tathant ar an tSeoirsia an deis stairiúil sin a thapú; á athdhearbhú gur gá don tSeoirsia aghaidh a thabhairt go rathúil ar na príomhthosaíochtaí a chuir an Coimisiún in iúl ina thuairim maidir le hiarratas na Seoirsia ar bhallraíocht san Aontas Eorpach agus a d’fhormhuinigh Comhairle an Aontais Eorpaigh, chun stádas mar iarrthóir a dheonú di; |
| --- | --- |

1.

| 2. | á iarraidh ar údaráis na Seoirsia seasamh leis na caighdeáin is airde a mhéid a bhaineann leis an daonlathas, an smacht reachta, cearta an duine agus saoirsí bunúsacha agus na tosaíochtaí le haghaidh athchóiriú a leagadh amach i dtuairim an Choimisiúin agus lena léirítear an comhaontú a socraíodh an 19 Aibreán 2021 a shaothrú go diongbháilte chun a dtiomantas polaitiúil a léiriú go soiléir maidir le mianta uaillmhianacha Eorpacha an náisiúin a chur chun feidhme, mar a cuireadh in iúl leis an iarratas ar bhallraíocht AE a thíolaic an tSeoirsia an 3 Márta 2022; á chur in iúl gur geal léi na céimeanna láithreacha atá glactha ag an tSeoirsia chun tús a chur leis an bpróiseas oibre chun aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin agus ag spreagadh údaráis na Seoirsia an próiseas sin a stiúradh ar bhealach cuimsitheach agus trédhearcach; á iarraidh ar fhórsaí polaitiúla uile na Seoirsia páirt chuiditheach a ghlacadh sna hiarrachtaí sin agus rannchuidiú leo agus á iarraidh ar údaráis na Seoirsia tograí arna dtíolacadh ag eagraíochtaí na sochaí sibhialta a chur san áireamh, chun rannpháirtíocht fhónta agus inchreidte na sochaí sibhialta i bpróisis chinnteoireachta ar gach leibhéal a áirithiú, go háirithe maidir leis na hathchóirithe tábhachtacha sin; á chur i bhfáth go leanfar de mheasúnú a dhéanamh ar thairiscint na Seoirsia ar aontachas leis an Aontas bunaithe ar a fiúntas féin agus ar a rath i gcomhlíonadh chritéir Chóbanhávan maidir le ballraíocht AE, go háirithe a mhéid a bhaineann le hathchóirithe daonlathacha; |
| --- | --- |

2.

| 3. | ag spreagadh na Seoirsia leanúint dá comhar feabhsaithe leis an Úcráin agus le Poblacht na Moldóive ar gach leibhéal rialachais, dea-chleachtais a mhalartú maidir le critéir bhallraíochta AE a chomhlíonadh don phróiseas aontachais amach anseo agus borradh a chur faoin gcomhar réigiúnach i gComhpháirtíocht an Oirthir; |
| --- | --- |

3.

Sláine críche agus slándáil

| 4. | á chur i bhfios go láidir go n-éilíonn cogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine go mbeadh aontacht agus dlúthpháirtíocht ann ó thaobh an chomhphobail idirnáisiúnta de, ós rud é go mbeidh sé sin cinntitheach freisin chun sláine críche na Seoirsia a athbhunú, rud nár chosain an comhphobal idirnáisiúnta le neart leordhóthanach in 2008; á chur in iúl gur geal léi freagairt láidir shochaí na Seoirsia chun tacú leis an Úcráin; ag tabhairt ómós do shaighdiúirí Léigiún na tSeoirse san Úcráin atá ag troid i gcoinne ionsaitheoirí na Rúise ó 2014 i leith; á iarraidh ar údaráis na Seoirsia ailíniú a dhéanamh le ráitis ábhartha ó Leas-Uachtarán an Choimisiúin / Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála thar ceann Aontais agus le cinntí ón gComhairle, i gcomhréir le huaillmhianta Eorpacha na tíre; á iarraidh ar na húdaráis ailíniú le smachtbhannaí AE agus a áirithiú nach rachfar timpeall ar smachtbhannaí idirnáisiúnta a bhaineann le cogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine tríd an tSeoirsia; |
| --- | --- |

4.

| 5. | á chur in iúl gur cúis imní di na tuairiscí lena líomhnaítear go bhfuil muintir na Rúise agus eintitis na Rúise ag baint úsáid as an tSeoirsia chun smachtbhannaí an Iarthair a sheachaint; á iarraidh ar institiúidí an Aontais tuilleadh scrúdaithe a dhéanamh ar na líomhaintí sin, go háirithe ar thuarascálacha éagsúla, lena n-áirítear tuarascáil ó Ghníomhaireacht Náisiúnta na hÚcráine um Éilliú a Chosc, a bhaineann le naisc Bidzina Ivanishvili leis an Rúis; i gcás ina ndeimhnítear na líomhaintí sin a bheith fíor, á iarraidh go dtabharfaí isteach smachtbhannaí pearsanta ina choinne agus i gcoinne iad siúd is dlúithe a bhaineann leis; á mheabhrú go ndearna an Úcráin smachtbhannaí a fhorchur i gcoinne bhaill teaghlaigh Ivanishvili agus ar a dhlúthchomhlaigh as a naisc leis an gCreimil, atá freagrach as seasamh débhríoch Rialtas reatha na Seoirsia i leith na Rúise; á chur in iúl gur geal léi, i ndáil leis sin, gur glacadh an t-ochtú pacáiste smachtbhannaí i gcoinne na Rúise, lena n-áirítear critéar nua liostaithe lena gcuirfear ar chumas an Aontais smachtbhannaí a fhorchur ar dhaoine a éascaíonn sáruithe ar an toirmeasc i gcoinne teacht timpeall ar smachtbhannaí; |
| --- | --- |

5.

| 6. | ag athdhearbhú a tacaíochta daingne do cheannasacht agus d’iomláine chríochach na Seoirsia laistigh dá teorainneacha a aithnítear go hidirnáisiúnta; á iarraidh go leanfaí d’iarrachtaí chun réiteach síochánta idirbheartaithe ar an gcoinbhleacht a bhaint amach agus deireadh a chur le forghabháil na Rúise ar chríoch na Seoirsia; ag spreagadh na Seoirsia, agus an comhthéacs dúshlánach á aithint, chun tuilleadh idirphlé cuiditheach a dhéanamh leis na pobail san Abcáis agus san Oiséit Theas, ar réigiúin sa tSeoirsia iad na réigiúin sin, chun muinín agus iontaoibh a chothú maidir leis an réiteach coinbhleachtaí inbhuanaithe; á iarraidh ar an Aontas leanúint dá rannpháirtíocht chun an choinbhleacht idir an Rúis agus an tSeoirsia a réiteach go síochánta trí úsáid éifeachtach a bhaint as na hionstraimí uile atá ar fáil, lena n-áirítear an tIonadaí Speisialta do Chugas Theas agus don ghéarchéim sa tSeoirsia, Idirphlé Idirnáisiúnta na Ginéive, na Sásraí um Theagmhais a Chosc agus a Fhreagairt, Misean Faireacháin AE (EUMM) sa tSeoirsia, agus a bheartas neamhaitheantais agus rannpháirtíochta; á chur in iúl gur geal léi gur cuireadh síneadh le sainordú EUMM sa tSeoirsia go dtí an 14 Nollaig 2024 ionas go mbeidh sí in ann leanúint dá cúraimí a chomhlíonadh chun an staid a chobhsú agus a normalú agus muinín a chothú idir na páirtithe sa choinbhleacht i dtimpeallacht slándála atá ag éirí níos déine; |
| --- | --- |

6.

| 7. | ag cáineadh go láidir an fhorghabháil neamhdhleathach atá déanta ag Cónaidhm na Rúise ar réigiúin na hAbcáise agus Tskhinvali/na hOiséite Theas sa tSeoirsia agus na gníomhaíochtaí neamhdhleathacha “teorannaithe” leanúnacha sna réigiúin sin; á chur in iúl gur cúis imní di an staid uafásach slándála, dhaonnúil agus chearta an duine i gcríocha na Seoirsia atá faoi fhorghabháil, agus ag cáineadh go láidir an t-idirdhealú i gcoinne Seoirsigh eitneacha sna limistéir Gali agus Akhalgori, an sárú ar a gceart chun rochtain a fháil ar oideachas ina máthairtheanga, coinneáil neamhdhleathach, fuadach agus srianta ar shaoirse gluaiseachta a tharlaíonn feadh na Líne Teorann Riaracháin, agus an sárú ar an gceart atá ag daoine easáitithe ina dtír féin agus dídeanaithe a díbríodh go foréigneach ó chríocha na Seoirsia atá faoi fhorghabháil, lena n-áirítear mar thoradh ar ghlanadh eitneach, filleadh go sábháilte agus go maorga ar a dtithe; á chur i bhfios go láidir a thábhachtaí atá teagmhálacha idirphearsanta agus bearta cothaithe muiníne idir na pobail atá deighilte ag an gcoinbhleacht; |
| --- | --- |

7.

| 8. | á iarraidh ar Chónaidhm na Rúise a hoibleagáidí idirnáisiúnta faoi chomhaontú an tsosa comhraic an 12 Lúnasa 2008 a raibh an tAontas ina idirghabhálaí ann a chomhlíonadh, go háirithe an oibleagáid atá uirthi a pearsanra míleata agus slándála uile a tharraingt siar ó chríocha faoi fhorghabháil na Seoirsia agus bunú sásraí slándála idirnáisiúnta a cheadú inti, agus rochtain gan bhac ar chríoch iomlán na Seoirsia a cheadú de bhun a sainordaithe; |
| --- | --- |

8.

| 9. | á chur i bhfios go láidir go bhfuil ról ag an tSeoirsia mar chomhpháirtí iontaofa slándála de chuid an Aontais trína rannchuidiú suntasach le hoibríochtaí CBSC AE; á iarraidh ar an gComhairle agus ar an tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí tuilleadh teagmhála a dhéanamh leis an tSeoirsia maidir le CBSC, go háirithe i bhfianaise leas na Seoirsia a bheith rannpháirteach i dTionscadail maidir le Buanchomhar Struchtúrtha agus comhar a fhorbairt le gníomhaireachtaí ábhartha AE; |
| --- | --- |

9.

| 10. | á iarraidh go mbeadh níos mó cúnaimh ann don tSeoirsia agus go mbeadh comhpháirtíocht fheabhsaithe ann léi i réimse na slándála agus na cosanta, mar a dearbhaíodh i gCompás Straitéiseach AE, lena n-áirítear tríd an tSaoráid Eorpach Síochána; á chur in iúl gur geal léi tiomantas agus diongbháilteacht an Aontais tacú leis an tSeoirsia chun bagairtí hibrideacha a chomhrac agus á chur in iúl gur geal léi an t-aitheantas go bhfuil an tslándáil mhuirí sa Mhuir Dhubh ríthábhachtach do shlándáil an Aontais; |
| --- | --- |

10.

Idirphlé polaitiúil agus toghcháin

| 11. | á chur in iúl gur oth léi go bhfuil deighilt dhomhain fós mar ghné shainiúil de thimpeallacht pholaitiúil na Seoirsia; á iarraidh ar na geallsealbhóirí polaitiúla go léir staonadh ó aon reitric dheighilteach agus ionsaitheach, agus a gcuid fórsaí a aontú chun nach gcuirfear a bpríomhsprioc maidir le ballraíocht na Seoirsia san Aontas i mbaol trí athchóirithe uaillmhianacha daonlathacha, breithiúnacha agus frith-éillithe a chur chun feidhme; ag cur béim ar an ngá atá le muinín a chothú agus a mhéadú i measc na ngeallsealbhóirí polaitiúla agus institiúideacha uile, agus eatarthu féin agus muintir na Seoirsia; á chur i bhfios go láidir, áfach, go bhfuil formhór na n-uirlisí ag an bpáirtí rialaithe agus go bhfuil an phríomhfhreagracht air an méid sin a bhaint amach; á athdhearbhú go leanann croífhorálacha an chomhaontaithe a bhí faoi stiúir an Aontais an 19 Aibreán 2021 de bhealach i dtreo neartú an daonlathais agus an smachta reachta agus laghdú an pholaraithe sa tSeoirsia a chur i láthair agus go léirítear iad, dá bhrí sin, i gClár Oibre Comhlachais 2021-2027 idir an tAontas agus an tSeoirsia; á chur in iúl gur oth léi gur tarraingíodh siar an páirtí “Georgian Dream” ó chomhaontú an 19 Aibreán agus á iarraidh ar na fórsaí polaitiúla uile na gealltanais a tugadh mar chuid den chomhaontú a chomhlíonadh; ag tabhairt dá haire gur léiriú soiléir ar cheartas polaitithe é cinneadh na cúirte ceannairí an pháirtí “Lelo for Georgia”, Mamuka Khazaradze agus Badri Japaridze, a chiontú mar aon le húsáid fhíorasc na cúirte chun sainordú parlaiminteach Japaridze a bhaint de; á chur i bhfáth go mbeidh ciontuithe breise na gceannairí polaitiúla ag teacht salach ar na rúin dhearbhaithe chun polarú a laghdú; |
| --- | --- |

11.

| 12. | á iarraidh ar cheannairí polaitiúla na Seoirsia deireadh a chur le hionsaithe trodacha ó bhéal i gcoinne Feisirí de Pharlaimint na hEorpa agus ionadaithe eile ó chomhpháirtithe Eora-Atlantacha, amhail an tAontas nó SAM, chomh maith leis an reitric dhochrach gan bhunús lena n-éilítear go bhfuil rún líomhnaithe ag comhpháirtithe idirnáisiúnta “an tSeoirsia a tharraingt isteach sa chogadh”; ag tabhairt dá haire, agus é ina ábhar imní di, go bhfuil bolscaireacht, bréagaisnéis agus reitric fhrith-Iarthair ag dul i méid sa tSeoirsia, agus go bhfuil sé sin ag teacht salach ar an tacaíocht phoiblí as cuimse atá ann do lánpháirtiú Eora-Atlantach na tíre agus nach bhfuil aon laghdú tagtha uirthi; |
| --- | --- |

12.

| 13. | á iarraidh ar údaráis na Seoirsia athchóiriú toghchánach na tíre a chur i gcrích agus aghaidh a thabhairt ar easnaimh leanúnacha i bhfeachtais toghcháin agus i reáchtáil toghchán in am do thoghcháin pharlaiminteacha 2024 agus i gcomhréir le moltaí ESCE/ODIHR, go háirithe maidir le brú ó oifigigh phoiblí agus iomaitheoirí toghcháin ar vótálaithe agus iarrthóirí agus maidir le líomhaintí a bhaineann le himeaglú, comhéigean agus ceannach vótaí, agus maidir le mí-úsáid acmhainní riaracháin le linn an phróisis toghcháin; á chur in iúl gur geal léi gur chuir údaráis na Seoirsia na dréachtleasuithe ar an gCód Toghcháin faoi bhráid an ODHIR/OSCE agus Choimisiún na Veinéise chun tuairim a fháil orthu agus á iarraidh ar na húdaráis sin na moltaí atá le teacht a chur chun feidhme go hiomlán sula nglactar iad; ag moladh d’údaráis na Seoirsia aghaidh a thabhairt ar shaincheist chearta vótála shaoránaigh na Seoirsia atá ina gcónaí thar lear; á chur in iúl gur oth léi eisiamh na Sochaí Idirnáisiúnta um Thoghcháin Chóra agus um Dhaonlathas ón meitheal pharlaiminteach um athchóiriú toghchánach agus á iarraidh go ndéanfaí é a áireamh sa phróiseas; á mheabhrú d’údaráis na Seoirsia gur gheall siad an tairseach toghcháin do thoghcháin pharlaiminteacha a ísliú; |
| --- | --- |

13.

| 14. | á chur i bhfios go láidir gur gá deireadh a chur le tionchar iomarcach na leasanna dílsithe sa saol eacnamaíoch, polaitiúil agus poiblí mar cheann de na tosaíochtaí a shainaithin an Coimisiún a dtabharfar aghaidh orthu sula ndeonaítear stádas mar iarrthóir don tSeoirsia; á mholadh go dtabharfaí aghaidh ar thionchar iomarcach leasanna dílsithe, go háirithe i gcás an olagarc agus an iarPhríomh-Aire Bidzina Ivanishvili, ar bhealach sistéamach trí bhíthin athchóirithe struchtúracha agus rialála i réimsí éagsúla de shaol polaitiúil, eacnamaíoch agus poiblí na tíre; á athdhearbhú gur iarr sí ar an gComhairle agus ar na páirtithe daonlathacha bearta iomchuí a dhéanamh, lena n-áirítear smachtbhannaí pearsanta a fhorchur ar Ivanishvili agus ar gach duine aonair a chumasaíonn meath an phróisis pholaitiúil dhaonlathaigh agus atá freagrach as; |
| --- | --- |

14.

| 15. | á chur in iúl gur geal léi go ndearna Coimisiún na Veinéise comhairliúcháin i leith an dréacht-dlí is déanaí maidir le “cumhachtaí na n-olagarcaí a laghdú”; ag tathant ar Pharlaimint na Seoirsia go gcuirfí an tuairim a bheidh ag Coimisiún na Veinéise san áireamh go cuí agus go ndéanfaí glacadh aon dreacht-dlí ar an ábhar a áirthiú i gcomhréir leis na moltaí ó Choimisiún na Veinéise agus bunaithe ar an gcuspóir atá ann maidir le tionchar iomarcach leasanna dílsithe a dhíothú sa saol eacnamaíoch, polaitiúil agus poiblí trí chur chuige córasach; |
| --- | --- |

15.

| 16. | á chur in iúl gur cúis mhór imní di go ndearna Dr David E. Smith, MD & Associates, an tuarascáil tocsaineolaíochta inar thángthas ar an gconclúid go bhfuil cuid mhaith de na siomptóim phaiteolaíocha a léirigh Mikheil Saakashvili mar thoradh ar nimhiú miotail throm, rud a chuireann leis an meath tapa ar a shláinte; á athdhearbhú go bhfuil an fhreagracht iomlán ar Rialtas na Seoirsia as sláinte agus folláine an iar-Uachtaráin agus nach mór é a thabhairt chun cuntais má tharlaíonn aon rud dó; á iarraidh ar Uachtarán na Seoirsia go mbainfeadh sí úsáid as a sainchumais bhunreachtúla chun an tsaincheist sin a réiteach; á iarraidh ar Leas-Uachtarán an Choimisiúin/Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála go nglacfaí páirt ghníomhach i scaoileadh an iar-Uachtaráin a áirithiú; á iarraidh an athuair ar údaráis na Seoirsia an t-iarUachtarán Mikheil Saakashvili a scaoileadh saor agus cead a thabhairt dó cóir leighis chuí a fháil thar lear i gcomhréir le hAirteagal 283 de Chód Nós Imeachta Coiriúil na Seoirsia, ar fhorais dhaonnúla agus mar bhealach chun polarú polaitiúil a laghdú; |
| --- | --- |

16.

An smacht reachta, dea-rialachas agus saoirse na meán

| 17. | á chur i bhfios go láidir a thábhachtaí atá sé fíor-athchóiriú ceartais uaillmhianach agus críochnúil a chur chun feidhme ar bhonn straitéis agus plean gníomhaíochta um athchóiriú breithiúnach tar éis 2021 a bheidh trédhearcach agus éifeachtach trí phróiseas comhairliúcháin leathan, cuimsitheach agus traspháirtí; á chur in iúl gur oth léi go bhfuil stad tagtha ar an athchóiriú ar na breithiúna agus fiú amháin go bhfuil sé imithe ar gcúl i roinnt príomhréimsí; á iarraidh ar na húdaráis aghaidh a thabhairt ar na heasnaimh a shainaithin Coimisiún na Veinéise maidir le hainmniú agus ceapadh breithiúna ar gach leibhéal, go háirithe an Chúirt Uachtarach, agus an tArd-Ionchúisitheoir chun an próiseas a thabhairt i gcomhréir go hiomlán le caighdeáin Eorpacha; á chur in iúl gur geal léi go bhfuil céimeanna curtha i bhfeidhm chun ceapadh an Phríomh-Ionchúisitheora a ailíniú le moltaí Chomisiún na Veinéise; á iarraidh go ndéanfaí athchóiriú críochnúil ar an Ard-Chomhairle um Cheartas, ar cheart é a dhéanamh sula gceapfar na comhaltaí eile dá cuid, ar cheart an nós imeachta ina leith a bheith trédhearcach, bunaithe ar fhiúntas agus i gcomhréir le caighdeáin Eorpacha; ag cur sonrú i gClár Oibre Comhlachais 2021-2027 idir an tAontas agus an tSeoirsia a comhaontaíodh go frithpháirteach agus na gealltanais ábhartha a rinne údaráis na Seoirsia ann, go háirithe maidir leis an Ard-Chomhairle Ceartais agus leis an Ard-Ionchúisitheoir; |
| --- | --- |

17.

| 18. | á chur i bhfáth go n-eascraíonn polaitiú breise na mbreithiúna as gníomhaíochtaí tobanna agus neamh-thrédhearcacha maidir le príomhcheapacháin nó le hathruithe institiúideacha a dhéanamh, rud ar cheart aghaidh a thabhairt air go práinneach; á chur in iúl gur oth léi, go háirithe, i ndáil leis sin, gur ceapadh breithiúna na Cúirte Uachtaraí le haghaidh téarmaí ar feadh an tsaoil sular tugadh aghaidh ar na heasnaimh sa phróiseas ainmniúcháin a shainaithin ODIHR agus Coimisiún na Veinéise agus in ainneoin na n-éileamh a rinneadh arís agus arís eile chun an próiseas ceapacháin a stad agus a thabhairt i gcomhréir le caighdeáin Eorpacha; á athdhearbhú gur fhág an easpa dul chun cinn maidir le hathchóiriú breithiúnach nár comhlíonadh na coinníollacha chun an tráinse EUR 75 mhilliún de chúnamh macrairgeadais AE a fháil faoi mhí Mheán Fómhair 2021; ag cur béim ar an bhfíoras gur gá na ceapacháin uile a bheith trédhearcach, i gcomhréir go hiomlán le caighdeáin Eorpacha, agus go ndéanfar iad ar bhonn sláine, neamhspleáchais, neamhchlaontachta agus inniúlachta; |
| --- | --- |

18.

| 19. | á chur in iúl gur cúis imní di greamú leanúnach an stáit agus marbhántacht an chomhraic i gcoinne an éillithe; ag athdhearbhú a hiarrata ar údaráis na Seoirsia dlús a chur leis an gcomhrac i gcoinne an éillithe agus na coireachta eagraithe; ag tabhairt dá haire gur glacadh na hathruithe reachtacha lena mbunaítear Biúró Frith-Éillithe nua agus á iarraidh ar údaráis na Seoirsia iad a chur faoi bhráid Choimisiún na Veinéise chun tuairim a fháil orthu agus na moltaí atá le teacht a chur chun feidhme go hiomlán, go háirithe ionas gur féidir leis an mBiúró Frith-Éillithe nua aghaidh a thabhairt go dian ar chásanna éillithe ardleibhéil, agus modhanna agus acmhainní leormhaithe a chur ar fáil di chun a sainordú a fheidhmiú go hiomlán; á iarraidh, thairis sin, ar údaráis na Seoirsia na noirm reachtacha maidir le cosc an éillithe, maidir le prionsabail na sláine agus maidir le coinbhleachtaí leasa sa tseirbhís phoiblí a fhorfheidhmiú, agus a áirithiú go mbraitear aon sáruithe ina leith sin; |
| --- | --- |

19.

| 20. | á iarraidh ar údaráis na Seoirsia imscrúdú éifeachtach a dhéanamh ar an gcúléisteacht teileafóin neamhdhleathach ollmhór a nochtadh i mí Mheán Fómhair 2021, lenar áiríodh cumarsáid ó cheann Thoscaireacht an Aontais chuig an tSeoirsia; á chur in iúl gur cúis imní di na leasuithe ar Chód Nós Imeachta Coiriúil na Seoirsia lena méadaítear líon na gcoireanna a gceadaítear gníomhaíochtaí imscrúdaithe ceilte ina leith agus fad na ngníomhaíochtaí sin, a ghlac Parlaimint na Seoirsia an 7 Meitheamh 2022 agus a chros an t-uachtarán an 22 Meitheamh 2022; á iarraidh ar údaráis na Seoirsia na moltaí ó Choimisiún na Veinéise a eisíodh an 26 Lúnasa 2022 a chur chun feidhme, go háirithe chun próiseas reachtach trédhearcach agus cuimsitheach a áirithiú trí na geallsealbhóirí ábhartha uile agus an tsochaí shibhialta a áireamh; |
| --- | --- |

20.

| 21. | á chur i bhfios go láidir go leagtar béim i dtuairim ón gCoimisiúin ar rialachas il-leibhéil, ar phróiseas an díláraithe agus ar athchóirithe ar an riarachán poiblí chun féinrialtas áitiúil rathúil ar chaighdeán Eorpach a bhunú agus chun cosc a chur ar chomhchruinniú na cumhachta ar an leibhéal lárnach; á áitiú go bhfuil ról tábhachtach ag an gcomhar díláraithe idir an tAontas agus an tSeoirsia; á chur i bhfáth a thábhachtaí atá sé an acmhainneacht riaracháin a neartú tuilleadh ar leibhéal an rialtais láir agus áitiúil; |
| --- | --- |

21.

| 22. | á chur in iúl gur cúis mhór imní di go raibh meath ar thimpeallacht na meán agus ar shábháilteacht iriseoirí in 2021 in ainneoin chreat dlíthiúil daingean na Seoirsia chun saoirse tuairimí a nochtadh agus saoirse na meán a ráthú; ag cáineadh na gcásanna imeaglaithe, bagairtí agus foréigin in aghaidh iriseoirí agus géarleanúna orthu, lena n-áirítear líon méadaitheach imscrúduithe coiriúla i gcoinne oibrithe agus úinéirí na meán; á iarraidh ar údaráis na Seoirsia freagairt go pras do líomhaintí maidir le cur isteach neamhdhleathach agus mí-úsáid cumhachta i leith ionadaithe na meán agus imscrúdú éifeachtach a dhéanamh orthu, chomh maith le dlíthe a bhaineann le saoirse na meán, amhail an Dlí maidir le Cumarsáid Leictreonach, a thabhairt i gcomhréir le caighdeáin agus moltaí idirnáisiúnta ó Choimisiún na Veinéise; |
| --- | --- |

22.

| 23. | á iarraidh ar an tSeoirsia saoirse na meán a áirithiú, lena mbaineann neamhspleáchas eagarthóireachta, úinéireacht thrédhearcach na meán agus cumhdach iolraíoch, neamhchlaonta agus neamh-idirdhealaitheach ar thuairimí polaitiúla i gclársceidealú ag craoltóirí príobháideacha agus, go háirithe, ag craoltóirí poiblí, le linn tréimhsí feachtais toghcháin ach go háirithe, chomh maith le rochtain gan bhac ar fhaisnéis atá ceaptha a bheith ar fáil go poiblí agus sábháilteacht, cosaint agus cumhachtú iriseoirí agus gairmithe eile na meán a áirithiú; á iarraidh ar ionadaithe uile údaráis na Seoirsia staonadh ó reitric ionsaitheach a úsáid agus ó chaitheamh go hidirdhealaitheach le hionadaithe na meán sa tSeoirsia agus tacú le cur chuige fulangach lena n-urramaítear cearta an duine ina ráitis phoiblí; |
| --- | --- |

23.

| 24. | á iarraidh ar údaráis na Seoirsia stop a chur le cásanna coiriúla a bhfuil cúis pholaitiúil leo agus athbhreithniú a dhéanamh ar na cásanna coiriúla atá ar siúl faoi láthair i gcoinne oibrithe na meán, úinéirí eagraíochtaí meán atá cáinteach faoin rialtas, agus i gcoinne a ndlúthbhall teaghlaigh; á mheabhrú, ina leith sin, cás Nika Gvaramia, stiúrthóir Mtavari TV, agus cásanna stiúrthóirí agus bunaitheoirí eagraíochtaí meán eile, amhail Formula TV agus Pirveli TV; á chur in iúl gur cúis mhór imní di gur sheas Cúirt Achomhairc Tbilisi, an 2 Samhain 2022, leis an bpianbhreith a gearradh ar Nika Gvaramia ar bhonn cúisimh amhrasacha in ainneoin na gceisteanna suntasacha a tarraingíodh anuas faoin gcás, go háirithe a uainiú agus na cúisimh; á iarraidh ar Uachtarán na Seoirsia, Salome Zourabichvili, go dtabharfaí pardún do Nika Gvaramia; ag meabhrú na bpríomhthosaíochtaí a léirigh an Coimisiún sa tuairim uaidh an 17 Meitheamh 2022, lena n-áirítear an iarraidh ar údaráis na Seoirsia a áirithiú go gcomhlíonann nósanna imeachta coiriúla arna dtabhairt in aghaidh úinéirí na meán na caighdeáin dhlíthiúla is airde; ag tabhairt dá haire ráiteas ó Chosantóir Poiblí na Seoirsia an 7 Nollaig 2022, ina n-iarrtar ar Uachtarán na Seoirsia úsáid a bhaint as an sásra chun pardún a thabhairt lena mbaineann Nika Gvaramia, toisc nach bhfuil údar cuí leis an gcás agus nach gcomhfhreagraíonn sé le bunphrionsabail an dlí choiriúil; ag dréim leis go leanfaidh an tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí agus Toscaireacht an Aontais chuig an tSeoirsia d’fhaireachán a dhéanamh ar an láthair ar gach triail sa tSeoirsia a bhaineann le cásanna a bhfuil cúis pholaitiúil leo; |
| --- | --- |

24.

| 25. | ag dréim leis go nglacfaidh Rialtas agus údaráis na Seoirsia go dáiríre a n-oibleagáid sábháilteacht a chur ar fáil do na daoine sin atá ag dul ar foscadh ó réimis fhorlámhacha, tar éis tuairiscí a fháil gur fhulaing iriseoirí neamh-Seoirseacha ciapadh agus cur isteach ón rialtas ag teorainn na Seoirsia; |
| --- | --- |

25.

| 26. | á mheabhrú go bhfuil an tSeoirsia nochta go mór ar bholscaireacht agus feachtais bhréagaisnéise na Rúise; á chur i bhfáth a thábhachtaí atá iarrachtaí leanúnacha chun frithbheartaíocht shochaí na Seoirsia a mhéadú i gcoinne feachtais den sórt sin agus iarrachtaí chun tionchar a imirt ar pholaitíocht na Seoirsia agus ar thuairimí an phobail, lena n-áirítear trí iolrachas agus neamhspleáchas na meán a chosaint agus trí litearthacht sna meáin a fheabhsú; á iarraidh ar institiúidí an Aontais agus ar na Ballstáit leanúint den chomhar le hinstitiúidí ábhartha na Seoirsia a neartú chun aghaidh a thabhairt ar bhréagaisnéis na Rúise agus ar a hiarmhairtí; |
| --- | --- |

26.

| 27. | ag tabhairt dá haire go n-úsáideann bolscaireacht na Rúise an stair ollsmachtach agus cultas na gceannairí ollsmachtacha cumannacha mar uirlis tionchair sa tSeoirsia; á chur i bhfáth go ndéantar oidhreacht fhuilteach agus chruálach an chumannachais a shaobhadh le glóiriú Stailín, lena n-áirítear trí dhealbha nua a chur suas, agus gur masla an méid sin do na milliúin íospartach de sceimhle Stailíneach; ag moladh na sochaí sibhialta as cur i gcoinne bhréagaisnéis na Rúise, lena n-áirítear trí thionscnaimh amhail an tSaotharlann Taighde um Stair na Sóivéide (SovLab); |
| --- | --- |

27.

Urraim do chearta an duine agus saoirsí bunúsacha

| 28. | ag cáineadh an fhoréigin a rinneadh i gcoinne rannpháirtithe síochánta de mhórshiúl Pride Tbilisi an 5 Iúil 2021 agus i gcoinne na n-iriseoirí a chumhdaigh an t-imeacht; ag cáineadh go láidir an easpa imscrúduithe dícheallacha nó ionchúisimh orthu siúd atá freagrach as an bhforéigean a eagrú; ag tabhairt dá haire gur gearradh téarma príosúnachta cúig bliana ar a mhéad ar sheisear déantóirí an fhoréigin i mí Aibreáin 2022, ach á iarraidh ar Oifig an Ard-Ionchúisitheora imscrúdú cuimsitheach agus éifeachtach a dhéanamh ar eagraithe agus déantóirí uile an fhoréigin i bhfianaise an mhéid ollmhór fianaise a bhailigh na meáin, an tsochaí shibhialta agus Cosantóir Poiblí na Seoirsia; ag tabhairt dá haire gur tharla na himeachtaí a bhí beartaithe do Tbilisi Pride 2022 taobh istigh agus gur ghníomhaigh na póilíní in am chun cur isteach agus foréigean ó ghrúpaí atá ag cur i gcoinne imeachtaí Pride a chosc; ag tathant ar Rialtas na Seoirsia seasamh leis an gceart chun comhthionóil shíochánta agus saoirse chun tuairimí a nochtadh, agus á iarraidh ar údaráis na Seoirsia sábháilteacht léirsitheoirí a áirithiú; |
| --- | --- |

28.

| 29. | á iarraidh ar na húdaráis cosaint chearta an duine, go háirithe do mhná agus do ghrúpaí leochaileacha eile a áirithiú, amhail pobal LADTIA+ agus mionlaigh eitneacha, agus reachtaíocht maidir le cearta an duine agus frith-idirdhealú a chur chun feidhme go hiomlán sa chleachtas agus saoirse ó a chomhrac go héifeachtach i gcás gach sáraithe ar chearta an duine, go háirithe i gcás sáruithe tromchúiseacha; ag tathant go nglacfaí straitéis agus plean gníomhaíochta 2021-2030 um chearta an duine; ag moladh Rialtas na Seoirsia as an gCoiste Comhordúcháin Idirghníomhaireachta a chruthú atá freagrach as Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas a chur chun feidhme, faoi mhaoirseacht an Phríomh-Aire; á iarraidh ar údaráis na Seoirsia oibriú ar a straitéis agus plean gníomhaíochta maidir le dí-institiúidiú, i gcomhréir le ceanglais an Chóid um Chearta an Linbh, ós rud é gur fadhb shuntasach fós é foréigean in aghaidh leanaí i gcomhthéacs teaghlaigh agus i gcúram cónaithe, i gcúram altrama agus in institiúidí oideachais; |
| --- | --- |

29.

| 30. | á iarraidh ar údaráis na Seoirsia tuilleadh feabhais a chur ar ionadaíocht na mban agus ar an gcóir chomhionann ar gach leibhéal den saol polaitiúil, eacnamaíoch agus sochaíoch chun deireadh a chur leis an neamhionannas i margadh an tsaothair agus leis an mbearna phá idir na hinscní; ag tathant ar Rialtas agus údaráis na Seoirsia reachtaíocht a ghlacadh agus a chur chun feidhme go héifeachtach i gcoinne foréigean agus feimeamharú inscnebhunaithe agus teaghlaigh, dlús a chur le tacaíocht do mharthanóirí, agus cláir athshlánaithe do dhéantóirí coire agus feachtais múscailte feasachta a chur chun feidhme, go háirithe ar leibhéal an phobail áitiúil; |
| --- | --- |

30.

| 31. | ag cáineadh an idirdhealaithe leanúnaigh ar ghrúpaí agus ar dhaoine LADTIA+, lena n-áirítear i réimsí saothair, sláinte, sóisialta agus eacnamaíocha, chomh maith leis an spriocdhíriú a dhéanann fuathghrúpaí ultra-náisiúnacha orthu; |
| --- | --- |

31.

| 32. | á athdhearbhú a thábhachtaí atá maoirseacht neamhspleách ar institiúidí stáit na Seoirsia; á chur in iúl gur cúis mhór imní di, ina leith sin, díchóimeáil Sheirbhís an Chigire Stáit in aghaidh mholtaí ODIHR agus gan réamhchomhairliúcháin fhónta a bheith ann; á thabhairt chun suntais an ról dearfach atá ag Nino Lomjaria, Cosantóir Poiblí na Seoirsia, maidir le cearta an duine a chosaint, dea-rialachas a chur chun cinn, an smacht reachta a neartú, saoirse na meán a choimirciú agus maoirseacht a dhéanamh ar chomhlíonadh bheartais agus ghníomhaíochtaí an fheidhmeannais le caighdeáin idirnáisiúnta maidir le cearta an duine; ag cáineadh na n-iarrachtaí rialta, lena n-áirítear iarrachtaí na n-údarás, chun an bonn a bhaint de neamhspleáchas Chosantóir Poiblí na Seoirsia agus chun amhras a chaitheamh ar shláine na hoifige agus ar an bhfoireann; á chur in iúl gur geal léi gur bunaíodh bord neamhspleách chun meastóireacht a dhéanamh ar na hiarrthóirí don phost mar Chosantóir Poiblí na Seoirsia agus á iarraidh ar an tromlach parlaiminteach go roghnófaí duine den triúr iarrthóirí neamhspleácha is fearr gan mhoill, ar iarrthóirí iad a bhí molta ag an mbord;; |
| --- | --- |

32.

| 33. | ag cur béim ar an ról ríthábhachtach atá ag eagraíochtaí na sochaí sibhialta i dtaobh maoirseacht dhaonlathach; á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit tacaíocht pholaitiúil, theicniúil agus airgeadais a chur ar fáil don tsochaí shibhialta agus do na meáin neamhspleácha agus croíchistí a dháileadh ar an tsochaí shibhialta chun borradh a chur faoin bhfothú acmhainneachta agus faoin saineolas; |
| --- | --- |

33.

| 34. | á iarraidh ar an tSeoirsia srian a chur le húsáid cásanna dlí straitéiseacha i gcoinne rannpháirtíocht phoiblí lena ndírítear ar chosantóirí chearta an duine agus ar ionadaithe na meán agus, ar an gcaoi sin, bac a chur ar a n-obair chriticiúil agus neamhspleách; |
| --- | --- |

34.

| 35. | á chur in iúl gur cúis imní di líon na n-iarrthóirí tearmainn ón tSeoirsia san Aontas agus á iarraidh ar údaráis na Seoirsia an comhar lena gcomhpháirtithe Eorpacha a mhéadú agus bearta breise a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt ar an tsaincheist sin; |
| --- | --- |

35.

Caidreamh eacnamaíoch agus trádála

| 36. | á chur in iúl gur geal léi teist dhearfach na Seoirsia maidir lena dlíthe a chóineasú agus maidir le geilleagar margaidh lánfheidhmiúil a thógáil; á iarraidh go n-úsáidfí na deiseanna a chuirtear i láthair leis an bPlean Eacnamaíoch agus Infheistíochta chun geilleagar dinimiciúil agus athléimneach a thógáil atá réidh le comhtháthú i margadh aonair AE; á chur in iúl gur geal léi, thairis sin, gurb é an tAontas príomh-chomhpháirtí trádála na Seoirsia, ós rud é go bhfuil thart ar 21 % de thrádáil iomlán na Seoirsia leis an Aontas; á iarraidh ar an gCoimisiún athbhreithniú a dhéanamh ar acmhainneacht DCFTA méideanna trádála a mhéadú idir an tAontas agus an tSeoirsia trí chúnamh comhordaithe, agus béim á leagan ar thacaíocht d’fhiontair bheaga agus mheánmhéide agus ar athchóirithe struchtúracha, lena n-áirítear bonneagar ardcháilíochta a fhorbairt, amhail saotharlanna sa tSeoirsia le haghaidh deimhniú AE maidir le bearta sláintíochta agus fíteashláintíochta, agus ar bhacainní teicniúla ar chaighdeáin trádála; á chur in iúl gur geal léi iarratas na Seoirsia ar dhul isteach sa Limistéar Aonair d’Íocaíochtaí Euro; |
| --- | --- |

36.

| 37. | ag moladh d’údaráis na Seoirsia borradh a chur faoi rannpháirtíocht fiontar beag agus meánmhéide in DCFTA, go háirithe trí chumarsáid a mhéadú maidir leis na deiseanna atá ar fáil dóibh, trí rochtain ar shaoráidí onnmhairiúcháin a fheabhsú agus tríd an úsáid is fearr is féidir a bhaint as na cláir de chuid an Choimisiúin atá ann cheana, amhail ENPARD (clár Comharsanachta na hEorpa don talmhaíocht agus don fhorbairt tuaithe) sa tSeoirsia agus EU4Business; |
| --- | --- |

37.

Comhar earnálach

| 38. | á athdhearbhú go gcuireann an Comhaontú Comhlachais, DCFTA agus Clár Oibre Comhlachais 2021-2027 creat daingean ar fáil chun an tSeoirsia a thabhairt níos gaire don Aontas trí chomhtháthú de réir a chéile i margadh aonair an Aontais agus trí chomhar earnálach feabhsaithe; |
| --- | --- |

38.

| 39. | á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar an gComhairle idirphlé polaitiúil feabhsaithe agus struchtúrtha a bhunú leis an tSeoirsia agus le tíortha eile is iarrthóirí agus tíortha eile is iarrthóirí ionchasacha chun tuilleadh comhtháthú eacnamaíoch agus comhchuibhiú reachtach a chur chun cinn; á chreidiúint gur cheart go n-áireofaí san idirphlé sin cruinnithe ar imeall na Comhairle Eorpaí le ceannairí na dtíortha ábhartha, gur cheart dá n-ionadaithe a bheith rannpháirteach go rialta i gcruinnithe mheithleacha agus choistí na Comhairle Eorpaí ar bhonn struchtúrtha, agus gur cheart na tíortha sin a áireamh mar bhreathnóirí in imeachtaí na gcoistí arna mbunú de bhun Airteagal 291 CFAE agus Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 (4) chun treoshuíomh athchóirithe agus fios gnó riaracháin na dtíortha sin a neartú; |
| --- | --- |

39.

| 40. | á chur i bhfios go láidir a thábhachtaí atá iompar, fuinneamh agus nascacht dhigiteach fheabhsaithe mar mhodh chun leas iomlán a bhaint as acmhainneacht gheografach agus eacnamaíoch na Seoirsia ar gach leibhéal, go háirithe i mbardais bheaga, mheánmhéide agus tuaithe; |
| --- | --- |

40.

| 41. | á iarraidh ar an tSeoirsia a hearnáil fuinnimh agus a nascacht a fheabhsú, agus, ag an am céanna, inbhuanaitheacht chomhshaoil a áirithiú, feabhas a chur ar a comhrac i gcoinne an athraithe aeráide agus an comhshaol a chosaint, go háirithe tríd an mbithéagsúlacht agus láithreáin chosanta a chaomhnú, lena n-áirítear trí ailíniú reachtach breise le acquis an Aontais agus le beartais an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip, chomh maith le riarachán na Seoirsia a neartú chun an t-aistriú glas a chumasú; |
| --- | --- |

41.

| 42. | á iarraidh ar údaráis na Seoirsia tabhairt faoi chéimeanna ríthábhachtacha chun oibreoirí córais tarchurtha leictreachais agus gáis a dhíchuachadh agus a dheimhniú ionas go gcuirfear dlús leis an aistriú glas agus go seachnófar spleáchas fuinnimh ar an Rúis, i gcomhréir le Plean REPowerEU; |
| --- | --- |

42.

| 43. | ag moladh don Choimisiún, do Líonra Eorpach d’Oibreoirí Córais Tarchurtha agus don tSeoirsia measúnú a dhéanamh ar an bhféidearthacht eangach leictreachais na Seoirsia a shioncrónú le heangach ilchríochach na hEorpa agus an tSeoirsia a áireamh i Limistéar Sioncronach Mhór-Roinn na hEorpa; |
| --- | --- |

43.

| 44. | á iarraidh ar Rialtas na Seoirsia dlús a chur lena iarrachtaí forbairt shocheacnamaíoch a mhéadú agus a chothú chun leibhéil méadaitheach ioncaim agus forbairt réigiúnach a áirithiú; á athdhearbhú go dtacaíonn sí le caipiteal daonna a fhorbairt trí ról na hearnála príobháidí a neartú maidir leis an gcóras gairmoideachais a bhainistiú agus aghaidh a thabhairt ar neamhréir scileanna chun ionchais fostaíochta a fheabhsú; |
| --- | --- |

44.

| 45. | ag tathant ar an gCoimisiún, ar na Ballstáit agus ar an tSeoirsia comhar a mhéadú maidir le hathléimneacht sláinte poiblí, lena n-áirítear idir údaráis sláinte poiblí, maidir le saoráidí taighde agus maidir le cumais éigeandála, chomh maith le dea-chleachtas a mhalartú agus obair leis an tsochaí shibhialta maidir le straitéisí eipidéime a bhunú lena ndíreofar ar na grúpaí is leochailí, lena n-áireofar daoine scothaosta, oibrithe gan dídean, oibrithe séasúracha agus imircigh; |
| --- | --- |

45.

| 46. | á chur in iúl gur geal léi gur glacadh straitéis náisiúnta uileghabhálach na Seoirsia maidir leis an tsláinte phoiblí do 2022-2030 agus an plean gníomhaíochta a ghabhann léi a ghlacadh go pras, chomh maith leis an straitéis nua maidir le meabhairshláinte do 2022-2030 agus an plean gníomhaíochta a ghabhann léi; |
| --- | --- |

46.

| 47. | á chur in iúl gur geal léi iarrachtaí leanúnacha na Seoirsia a comhar idirnáisiúnta i bhforfheidhmiú an dlí a neartú le Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh i ndáil le Comhar i bhForfheidhmiú an Dlí (Europol) agus Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Oiliúint i bhForfheidhmiú an Dlí (CEPOL), lena n-áirítear socrú oibre nua idir CEPOL agus an tSeoirsia a shíniú an 22 Meitheamh 2022, lena bhfeabhsófar comhroinnt eolais, saineolais, dea-chleachtas agus cineálacha cur chuige comhordaithe i leith na foghlama; |
| --- | --- |

47.

| 48. | á chur in iúl gur geal léi gur glacadh athchóirithe saothair agus á iarraidh ar Rialtas na Seoirsia tuilleadh feabhais a chur ar chreat na Seoirsia chun cearta saothair a chosaint, lena n-áireofar trí chóras éifeachtach cigireachta saothair a áirithiú a mbeidh inniúlachtaí, acmhainneachtaí agus acmhainní leormhaithe aige, trí fheabhas a chur ar chroí-reachtaíocht saothair chun é a thabhairt go hiomlán i gcomhréir le caighdeáin na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair agus le rialacháin AE, pá íosta a achtú i gcomhairle leis na comhpháirtithe sóisialta agus le heagraíochtaí um chearta saothair, scéimeanna cosanta sóisialta éifeachtacha a fhorbairt d’oibrithe agus plean gníomhaíochta a chruthú chun an earnáil neamhfhoirmiúil a chur ar bhonn foirmiúil; |
| --- | --- |

48.

| 49. | á iarraidh ar an gCoimisiún tacú le spás fánaíochta comhchoiteann a chruthú idir an tSeoirsia agus an tAontas trí chúnamh comhordaithe lena ndíreofar ar tharaifí idirnáisiúnta fánaíochta idir an tSeoirsia agus an tAontas a laghdú de réir a chéile i gcomhréir le rialacháin AE, agus ar an gcaoi sin cearta tomhaltóirí a chosaint, chomh maith le cuidiú leis an tSeoirsia teacht i gcomhréir de réir a chéile le
  acquis
  an Aontais agus rannchuidiú le próiseas lánpháirtíochta Eorpaí na Seoirsia; |
| --- | --- |

49.

| 50. | á iarraidh ar an gCoimisiún tacú le hiarrachtaí na Seoirsia a bheith ina mol réigiúnach don nascacht dhigiteach agus do sheirbhísí digiteacha agus a ceannasacht dhigiteach a chur chun cinn trí nascacht straitéiseach idirnáisiúnta agus conairí iompair dhigitigh a fhorbairt idir an Eoraip agus codanna éagsúla den Áise tríd an tSeoirsia; á chur in iúl gur geal léi cláir chúnaimh AE i dtaobh tacú leis an digitiú, amhail EU4Digital agus EaP Connect, ach á thabhairt chun suntais freisin an gá atá le nascacht dhigiteach inrochtana, go háirithe i gceantair thuaithe, agus na hiarrachtaí a rinneadh ina leith; á chur in iúl gur geal léi an tionscnamh infheistíochta le haghaidh leathanbhanda tapa do lonnaíochtaí tuaithe; á chur in iúl gur geal léi gur glacadh straitéis agus plean gníomhaíochta náisiúnta cibearshlándála 2021-2024; á iarraidh ar údaráis na Seoirsia oibriú leis an Aontas chun cibear-athléimneacht na tíre a neartú i gcomhréir le dea-chleachtais agus reachtaíocht an Aontais, go háirithe Treoir an Aontais maidir le slándáil líonra agus córas faisnéise (5); |
| --- | --- |

50.

| 51. | á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar an tSeoirsia breithniú a dhéanamh ar líon na dtionscadal de chuid an Ghréasáin Thras-Eorpaigh Iompair sa tSeoirsia a mhéadú; á thabhairt chun suntais go bhfuil impleachtaí diúltacha slándála ag infheistíochtaí na Síne i mbonneagar straitéiseach; á chur in iúl gur oth léi na moilleanna leanúnacha ar fhorbairt Chalafort Domhainfharraige Anaklia, tar éis do Rialtas na Seoirsia an conradh tionscadail le Cuibhreannas Forbartha Anaklia a chur ar ceal in 2020; á chur in iúl go bhfuil súil aici go gcuirfidh an tSeoirsia dlús le tógáil an chalafoirt, i gcomhréir le cuspóirí straitéiseacha Eora-Atlantacha na Seoirsia; |
| --- | --- |

51.

| 52. | á chur in iúl gur geal léi comhlachas na Seoirsia le Fís Eorpach, clár taighde agus nuálaíochta de chuid an Aontais do 2021-2027, lena gcuirtear deiseanna nua ar fáil do phobal eolaíochta agus nuálaíochta na Seoirsia, agus á chur in iúl gur geal léi tiomantas na Seoirsia tús a chur leis an bpróiseas chun bheith ina tríú tír chomhlachaithe de chlár Erasmus+; |
| --- | --- |

52.

Forálacha institiúideacha

| 53. | ag athdhearbhú a tiomantais tacú le daonlathas parlaiminteach na Seoirsia trí fhothú acmhainneachta; á chur in iúl gur oth léi nár glacadh le tairiscint Pharlaimint na hEorpa do Pharlaimint na Seoirsia Idirphlé Jean Monnet a bhunú; |
| --- | --- |

53.

o

o o

| 54. | á threorú dá hUachtarán an rún seo a chur ar aghaidh chuig an gComhairle, chuig an gCoimisiún, chuig Leas-Uachtarán an Choimisiúin / Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála, agus chuig rialtais agus parlaimintí na mBallstát agus chuig Rialtas agus Parlaimint na Seoirsia. |
| --- | --- |

54.

---

(1)  IO L 261, 30.8.2014, lch. 4.

(2)  Téacsanna arna nglacadh, P9_TA(2022)0235.

(3)  IO L 218, 23.8.2022, lch. 40.

(4)  Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Feabhra 2011 lena leagtar síos na rialacha agus na prionsabail ghinearálta a bhaineann leis na sásraí maidir le rialú ag na Ballstáit ar fheidhmiú cumhachtaí cur chun feidhme ag an gCoimisiún (IO L 55, 28.2.2011, lch. 13).

(5)  Treoir (AE) 2016/1148 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 6 Iúil 2016 maidir le bearta chun ardleibhéal comhchoiteann slándála líonra agus córas faisnéise a áirithiú ar fud an Aontais (IO L 194, 19.7.2016, lch. 1).

---

| 17.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 177/59 |
| --- | --- | --- | --- |

17.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 177/59

---

P9_TA(2022)0443

Na hionchais maidir leis an réiteach dhá stát i gcás Iosrael agus na Palaistíne

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 14 Nollaig 2022 ar na hionchais maidir leis an réiteach dhá stát i gcás Iosrael agus na Palaistíne (2022/2949(RSP))

(2023/C 177/08)

Níl an téacs seo ar fáil as Gaeilge faoi láthair

---

| 17.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 177/60 |
| --- | --- | --- | --- |

17.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 177/60

---

P9_TA(2022)0444

An Clár Oibre Eorpach Nua le haghaidh an Chultúir agus Straitéis an Aontais Eorpaigh maidir le Caidreamh Cultúrtha Idirnáisiúnta a chur chun feidhme

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 14 Nollaig 2022 maidir le cur chun feidhme an Chláir Oibre Eorpaigh Nua le haghaidh an Chultúir agus Straitéis an Aontais Eorpaigh maidir le Caidreamh Cultúrtha Idirnáisiúnta (2022/2047(INI))

(2023/C 177/09)

Tá Parlaimint na hEorpa,

| — | ag féachaint do Chlár Oibre 2030 na Náisiún Aontaithe don Fhorbairt Inbhuanaithe agus do Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe (SDGanna) na Náisiún Aontaithe, go háirithe SDG 17 maidir leis an gcomhpháirtíocht dhomhanda don fhorbairt inbhuanaithe a athbheochan, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Chlár Oibre 2030 na Náisiún Aontaithe don Fhorbairt Inbhuanaithe agus do Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe (SDGanna) na Náisiún Aontaithe, go háirithe SDG 17 maidir leis an gcomhpháirtíocht dhomhanda don fhorbairt inbhuanaithe a athbheochan,

| — | ag féachaint don Dearbhú Deiridh a ghlac Comhdháil Dhomhanda UNESCO maidir le Beartais Chultúrtha agus Forbairt Inbhuanaithe — MONDIACULT 2022, a tionóladh i gCathair Mheicsiceo ón 28-30 Meán Fómhair 2022, |
| --- | --- |

—

ag féachaint don Dearbhú Deiridh a ghlac Comhdháil Dhomhanda UNESCO maidir le Beartais Chultúrtha agus Forbairt Inbhuanaithe — MONDIACULT 2022, a tionóladh i gCathair Mheicsiceo ón 28-30 Meán Fómhair 2022,

| — | ag féachaint don Dearbhú a glacadh tar éis an chruinnithe neamhfhoirmiúil d’Airí Bhallstáit an Aontais Eorpaigh atá freagrach as Cultúr agus Gnóthaí Eorpacha, a tionóladh i bPáras an 3 Bealtaine 2019, |
| --- | --- |

—

ag féachaint don Dearbhú a glacadh tar éis an chruinnithe neamhfhoirmiúil d’Airí Bhallstáit an Aontais Eorpaigh atá freagrach as Cultúr agus Gnóthaí Eorpacha, a tionóladh i bPáras an 3 Bealtaine 2019,

| — | ag féachaint do Rún ó Chomhairle na hEorpa an 8 Nollaig 2010 lena mbunaítear Comhaontú Páirteach Méadaithe maidir le Bealaí Cultúrtha, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Rún ó Chomhairle na hEorpa an 8 Nollaig 2010 lena mbunaítear Comhaontú Páirteach Méadaithe maidir le Bealaí Cultúrtha,

| — | ag féachaint do thuarascáil ó Mheitheal an Mhodha Oscailte Comhordúcháin (MOC) de Shaineolaithe na mBallstát an 4 Bealtaine 2017 dar teideal “How culture and the arts can promote intercultural dialogue in the context of the migratory and refugee crisis” [Conas is féidir leis an gcultúr agus na healaíona an t-idirphlé idirchultúrtha a chur chun cinn i gcomhthéacs ghéarchéim na himirce agus na ndídeanaithe’], |
| --- | --- |

—

ag féachaint do thuarascáil ó Mheitheal an Mhodha Oscailte Comhordúcháin (MOC) de Shaineolaithe na mBallstát an 4 Bealtaine 2017 dar teideal “How culture and the arts can promote intercultural dialogue in the context of the migratory and refugee crisis” [Conas is féidir leis an gcultúr agus na healaíona an t-idirphlé idirchultúrtha a chur chun cinn i gcomhthéacs ghéarchéim na himirce agus na ndídeanaithe’],

| — | ag féachaint do thuarascáil ó Mheitheal MOC de Shaineolaithe na mBallstát an 17 Nollaig 2019 dar teideal “Turasóireacht chultúrtha inbhuanaithe”, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do thuarascáil ó Mheitheal MOC de Shaineolaithe na mBallstát an 17 Nollaig 2019 dar teideal “Turasóireacht chultúrtha inbhuanaithe”,

| — | ag féachaint do thuarascáil ó Mheitheal MOC de Shaineolaithe na mBallstát an 4 Meitheamh 2021 Towards gender equality in the cultural and creative sectors [I dtreo comhionannas inscne in earnálacha an chultúir agus na cruthaitheachta], |
| --- | --- |

—

ag féachaint do thuarascáil ó Mheitheal MOC de Shaineolaithe na mBallstát an 4 Meitheamh 2021 Towards gender equality in the cultural and creative sectors [I dtreo comhionannas inscne in earnálacha an chultúir agus na cruthaitheachta],

| — | ag féachaint do thuarascáil ó Mheitheal MOC de Shaineolaithe na mBallstát an 5 Meán Fómhair 2022 dar teideal “Strengthening cultural heritage resilience for climate change” [Athléimneacht na hoidhreachta cultúrtha a neartú ar mhaithe leis an athrú aeráide], |
| --- | --- |

—

ag féachaint do thuarascáil ó Mheitheal MOC de Shaineolaithe na mBallstát an 5 Meán Fómhair 2022 dar teideal “Strengthening cultural heritage resilience for climate change” [Athléimneacht na hoidhreachta cultúrtha a neartú ar mhaithe leis an athrú aeráide],

| — | ag féachaint do thuarascáil ó Mheitheal MOC de Shaineolaithe na mBallstát an 22 Meán Fómhair 2022 dar teideal Stormy Times. Nature and Humans: Cultural Courage for Change[Tréimhse chorrach. An Nádúr agus Daoine: Misneach Cultúrtha le haghaidh Athraithe], |
| --- | --- |

—

ag féachaint do thuarascáil ó Mheitheal MOC de Shaineolaithe na mBallstát an 22 Meán Fómhair 2022 dar teideal Stormy Times. Nature and Humans: Cultural Courage for Change[Tréimhse chorrach. An Nádúr agus Daoine: Misneach Cultúrtha le haghaidh Athraithe],

| — | ag féachaint don Choinbhinsiún ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas (UNCRPD), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don Choinbhinsiún ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas (UNCRPD),

| — | ag féachaint do Dhearbhú na Róimhe de chuid Airí Cultúir G20 an 30 Iúil 2021, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Dhearbhú na Róimhe de chuid Airí Cultúir G20 an 30 Iúil 2021,

| — | ag féachaint d’Airteagal 8(2) de Reacht na Róimhe den Chúirt Choiriúil Idirnáisiúnta, |
| --- | --- |

—

ag féachaint d’Airteagal 8(2) de Reacht na Róimhe den Chúirt Choiriúil Idirnáisiúnta,

| — | ag féachaint do Choinbhinsiún Chomhairle na hEorpa um Chionta Coiriúla a bhaineann le Maoin Chultúrtha (Coinbhinsiún na Niocóise), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Choinbhinsiún Chomhairle na hEorpa um Chionta Coiriúla a bhaineann le Maoin Chultúrtha (Coinbhinsiún na Niocóise),

| — | ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 22 Bealtaine 2018 dar teideal “A New European Agenda for Culture” [Clár Oibre Eorpach Nua don Chultúr] (COM(2018)0267), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 22 Bealtaine 2018 dar teideal “A New European Agenda for Culture” [Clár Oibre Eorpach Nua don Chultúr] (COM(2018)0267),

| — | ag féachaint do theachtaireacht chomhpháirteach ón gCoimisiún agus ó Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála an 8 Meitheamh 2016 dar teideal “Towards an EU strategy for international cultural relations” [I dtreo straitéis AE maidir le caidreamh cultúrtha idirnáisiúnta] (JOIN(2016)0029), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do theachtaireacht chomhpháirteach ón gCoimisiún agus ó Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála an 8 Meitheamh 2016 dar teideal “Towards an EU strategy for international cultural relations” [I dtreo straitéis AE maidir le caidreamh cultúrtha idirnáisiúnta] (JOIN(2016)0029),

| — | ag féachaint don doiciméad dar teideal A Stronger Europe – A Global Strategy for the European Union’s Foreign and Security Policy [Fís Chomhroinnte, Gníomhaíocht Chomhchoiteann: Eoraip níos láidre – Straitéis Dhomhanda maidir le Beartas Eachtrach agus Slándála an Aontais Eorpaigh], arna thíolacadh ag Leas-Uachtarán an Choimisiúin / Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála (VP/HR) an 28 Meitheamh 2016, |
| --- | --- |

—

ag féachaint don doiciméad dar teideal A Stronger Europe – A Global Strategy for the European Union’s Foreign and Security Policy [Fís Chomhroinnte, Gníomhaíocht Chomhchoiteann: Eoraip níos láidre – Straitéis Dhomhanda maidir le Beartas Eachtrach agus Slándála an Aontais Eorpaigh], arna thíolacadh ag Leas-Uachtarán an Choimisiúin / Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála (VP/HR) an 28 Meitheamh 2016,

| — | ag féachaint do threoirlínte comhpháirteacha na Seirbhíse Eorpaí Gníomhaíochta Seachtraí agus Institiúidí Náisiúnta AE um Chultúr a foilsíodh i mí Eanáir 2021, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do threoirlínte comhpháirteacha na Seirbhíse Eorpaí Gníomhaíochta Seachtraí agus Institiúidí Náisiúnta AE um Chultúr a foilsíodh i mí Eanáir 2021,

| — | ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 28 Deireadh Fómhair 2018 maidir le cur chun feidhme, torthaí agus measúnú foriomlán Bhliain Eorpach na hOidhreachta Cultúrtha 2018 (COM(2019)0548), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 28 Deireadh Fómhair 2018 maidir le cur chun feidhme, torthaí agus measúnú foriomlán Bhliain Eorpach na hOidhreachta Cultúrtha 2018 (COM(2019)0548),

| — | ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 15 Meán Fómhair 2021 dar teideal “New European Bauhaus: Beautiful, Sustainable, Together” [Bauhaus Eorpach nua: Álainn, Inbhuanaithe, Le Chéile] (COM(2021)0573), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 15 Meán Fómhair 2021 dar teideal “New European Bauhaus: Beautiful, Sustainable, Together” [Bauhaus Eorpach nua: Álainn, Inbhuanaithe, Le Chéile] (COM(2021)0573),

| — | ag féachaint do thuarascáil ón gCoimisiún an 29 Meitheamh 2022 maidir leis an bPlean Oibre don Chultúr 2019-2022 (COM(2022)0317), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do thuarascáil ón gCoimisiún an 29 Meitheamh 2022 maidir leis an bPlean Oibre don Chultúr 2019-2022 (COM(2022)0317),

| — | ag féachaint do chonclúidí ón gComhairle an 15 Samhain 2018 maidir leis an bPlean Oibre don Chultúr (2019-2022), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do chonclúidí ón gComhairle an 15 Samhain 2018 maidir leis an bPlean Oibre don Chultúr (2019-2022),

| — | ag féachaint do chonclúidí ón gComhairle an 7 Meitheamh 2019 maidir le cur chuige straitéiseach an Aontais i leith caidreamh cultúrtha idirnáisiúnta agus creat gníomhaíochta, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do chonclúidí ón gComhairle an 7 Meitheamh 2019 maidir le cur chuige straitéiseach an Aontais i leith caidreamh cultúrtha idirnáisiúnta agus creat gníomhaíochta,

| — | ag féachaint do chonclúidí ón gComhairle an 22 Eanáir 2018 maidir leis an gcur chuige comhtháite i ndáil le coinbhleachtaí agus géarchéimeanna seachtracha, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do chonclúidí ón gComhairle an 22 Eanáir 2018 maidir leis an gcur chuige comhtháite i ndáil le coinbhleachtaí agus géarchéimeanna seachtracha,

| — | ag féachaint do chonclúidí ón gComhairle an 21 Meitheamh 2021 maidir le cur chuige AE i leith na hoidhreachta cultúrtha le linn coinbhleachtaí agus géarchéimeanna, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do chonclúidí ón gComhairle an 21 Meitheamh 2021 maidir le cur chuige AE i leith na hoidhreachta cultúrtha le linn coinbhleachtaí agus géarchéimeanna,

| — | ag féachaint do chonclúidí ón gComhairle an 18 Bealtaine 2021 maidir le téarnamh, athléimneacht agus inbhuanaitheacht earnálacha an chultúir agus na cruthaitheachta, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do chonclúidí ón gComhairle an 18 Bealtaine 2021 maidir le téarnamh, athléimneacht agus inbhuanaitheacht earnálacha an chultúir agus na cruthaitheachta,

| — | ag féachaint do chonclúidí ón gComhairle an 8 Meitheamh 2018 maidir leis an ngá atá leis an oidhreacht chultúrtha a thabhairt chun cinn ar fud na mbeartas san Aontas, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do chonclúidí ón gComhairle an 8 Meitheamh 2018 maidir leis an ngá atá leis an oidhreacht chultúrtha a thabhairt chun cinn ar fud na mbeartas san Aontas,

| — | ag féachaint do Dhearbhú na Róimhe an 25 Márta 2017, a d’fhormhuinigh ceannairí 27 mBallstát agus ceannairí na Comhairle Eorpaí, Pharlaimint na hEorpa agus an Choimisiúin Eorpaigh, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Dhearbhú na Róimhe an 25 Márta 2017, a d’fhormhuinigh ceannairí 27 mBallstát agus ceannairí na Comhairle Eorpaí, Pharlaimint na hEorpa agus an Choimisiúin Eorpaigh,

| — | ag féachaint do rún uaithi an 11 Nollaig 2018 maidir leis an gClár Oibre Eorpach Nua don Chultúr (1), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 11 Nollaig 2018 maidir leis an gClár Oibre Eorpach Nua don Chultúr (1),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 5 Iúil 2017 maidir le Towards an EU strategy for international cultural relations [I dtreo straitéis AE maidir le caidreamh cultúrtha idirnáisiúnta] (2), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 5 Iúil 2017 maidir le Towards an EU strategy for international cultural relations [I dtreo straitéis AE maidir le caidreamh cultúrtha idirnáisiúnta] (2),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 20 Eanáir 2021 maidir le leagáid bheartais éifeachtach a bhaint amach do Bhliain Eorpach na hOidhreachta Cultúrtha (3), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 20 Eanáir 2021 maidir le leagáid bheartais éifeachtach a bhaint amach do Bhliain Eorpach na hOidhreachta Cultúrtha (3),

| — | ag féachaint do rúin uaithi an 7 Meitheamh 2007 maidir le stádas sóisialta ealaíontóirí (4) agus an 20 Deireadh Fómhair 2021 maidir le staid na n-ealaíontóirí agus an téarnamh cultúrtha san Aontas (5), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rúin uaithi an 7 Meitheamh 2007 maidir le stádas sóisialta ealaíontóirí (4) agus an 20 Deireadh Fómhair 2021 maidir le staid na n-ealaíontóirí agus an téarnamh cultúrtha san Aontas (5),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 8 Márta 2022 maidir le ról an chultúir, an oideachais, na meán agus an spóirt sa chomhrac i gcoinne an chiníochais (6), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 8 Márta 2022 maidir le ról an chultúir, an oideachais, na meán agus an spóirt sa chomhrac i gcoinne an chiníochais (6),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 17 Meán Fómhair 2020 maidir le téarnamh cultúrtha na hEorpa (7), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 17 Meán Fómhair 2020 maidir le téarnamh cultúrtha na hEorpa (7),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 14 Meán Fómhair 2022 maidir leis an Bauhaus Eorpach Nua (8), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 14 Meán Fómhair 2022 maidir leis an Bauhaus Eorpach Nua (8),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 15 Meán Fómhair 2020 maidir le bearta éifeachtacha chun Erasmus+, Eoraip na Cruthaitheachta agus an Cór Dlúthpháirtíochta Eorpach a “ghlasú” (9), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 15 Meán Fómhair 2020 maidir le bearta éifeachtacha chun Erasmus+, Eoraip na Cruthaitheachta agus an Cór Dlúthpháirtíochta Eorpach a “ghlasú” (9),

| — | ag féachaint do Rialachán (AE) 2021/818 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Bealtaine 2021 lena mbunaítear Clár Eoraip na Cruthaitheachta (2021 go 2027) (10), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Rialachán (AE) 2021/818 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Bealtaine 2021 lena mbunaítear Clár Eoraip na Cruthaitheachta (2021 go 2027) (10),

| — | ag féachaint do Rialachán (AE) 2021/817 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Bealtaine 2021 lena mbunaítear Erasmus+: clár an Aontais um oideachas agus oiliúint, an óige agus spórt (11), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Rialachán (AE) 2021/817 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Bealtaine 2021 lena mbunaítear Erasmus+: clár an Aontais um oideachas agus oiliúint, an óige agus spórt (11),

| — | ag féachaint do Rialachán (AE) 2021/888 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Bealtaine 2021 lena mbunaítear Clár an Chóir Dlúthpháirtíochta Eorpaigh (12), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Rialachán (AE) 2021/888 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Bealtaine 2021 lena mbunaítear Clár an Chóir Dlúthpháirtíochta Eorpaigh (12),

| — | ag féachaint do Chinneadh (AE) 2021/2316 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 22 Nollaig 2021 maidir le Bliain Eorpach na hÓige (2022) (13), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Chinneadh (AE) 2021/2316 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 22 Nollaig 2021 maidir le Bliain Eorpach na hÓige (2022) (13),

| — | ag féachaint do Chinneadh (AE) 2020/2229 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Nollaig 2020 lena leasaítear Cinneadh Uimh. 445/2014/AE lena mbunaítear gníomhaíocht Aontais do Phríomhchathracha Cultúir na hEorpa do na blianta 2020 go 2033 (14), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Chinneadh (AE) 2020/2229 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Nollaig 2020 lena leasaítear Cinneadh Uimh. 445/2014/AE lena mbunaítear gníomhaíocht Aontais do Phríomhchathracha Cultúir na hEorpa do na blianta 2020 go 2033 (14),

| — | ag féachaint do Chinneadh (AE) 2017/864 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Bealtaine 2017 maidir le Bliain Eorpach na hOidhreachta Cultúrtha (2018) (15), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Chinneadh (AE) 2017/864 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Bealtaine 2017 maidir le Bliain Eorpach na hOidhreachta Cultúrtha (2018) (15),

| — | ag féachaint do Choinbhinsiún UNESCO 2005 ar Éagsúlacht Léirithe Cultúir a Chosaint agus a Chur Chun Cinn, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Choinbhinsiún UNESCO 2005 ar Éagsúlacht Léirithe Cultúir a Chosaint agus a Chur Chun Cinn,

| — | ag féachaint do Dhearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine, go háirithe Airteagal 27 de maidir leis an gceart chun páirt a ghlacadh sa saol cultúrtha, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Dhearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine, go háirithe Airteagal 27 de maidir leis an gceart chun páirt a ghlacadh sa saol cultúrtha,

| — | ag féachaint do thuarascáil 2022 ón Eagraíocht um Chomhar agus Forbairt Eacnamaíochta dar teideal “The Culture Fix: Creative people, places and industries” [Réiteach an Chultúir: Daoine, áiteanna agus tionscail chruthaitheacha]’, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do thuarascáil 2022 ón Eagraíocht um Chomhar agus Forbairt Eacnamaíochta dar teideal “The Culture Fix: Creative people, places and industries” [Réiteach an Chultúir: Daoine, áiteanna agus tionscail chruthaitheacha]’,

| — | ag féachaint don réamhbheart maidir leis an gcultúr i gcaidreamh seachtrach an Aontais agus dá mholtaí, |
| --- | --- |

—

ag féachaint don réamhbheart maidir leis an gcultúr i gcaidreamh seachtrach an Aontais agus dá mholtaí,

| — | ag féachaint do phlean gníomhaíochta AE i gcoinne gáinneáil ar earraí cultúrtha, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do phlean gníomhaíochta AE i gcoinne gáinneáil ar earraí cultúrtha,

| — | ag féachaint do Dhearbhú Chomhairle na hEorpa Santiago de Compostela an 23 Deireadh Fómhair 1987, tráth fhorógra an Camino de Santiago mar an chéad Bhealach Cultúrtha Eorpach, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Dhearbhú Chomhairle na hEorpa Santiago de Compostela an 23 Deireadh Fómhair 1987, tráth fhorógra an Camino de Santiago mar an chéad Bhealach Cultúrtha Eorpach,

| — | ag féachaint d’Airteagal 3(3) den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE), |
| --- | --- |

—

ag féachaint d’Airteagal 3(3) den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE),

| — | ag féachaint d’Airteagail 6 agus 167 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, |
| --- | --- |

—

ag féachaint d’Airteagail 6 agus 167 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh,

| — | ag féachaint do Riail 54 dá Rialacha Nós Imeachta, chomh maith le hAirteagal 1(1)(e) de chinneadh ó Chomhdháil na nUachtarán an 12 Nollaig 2002 maidir leis an nós imeachta i gcomhair údarú a dheonú chun tuarascálacha féintionscnaimh a tharraingt suas, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Riail 54 dá Rialacha Nós Imeachta, chomh maith le hAirteagal 1(1)(e) de chinneadh ó Chomhdháil na nUachtarán an 12 Nollaig 2002 maidir leis an nós imeachta i gcomhair údarú a dheonú chun tuarascálacha féintionscnaimh a tharraingt suas,

| — | ag féachaint do na tuairimí ón gCoiste um Ghnóthaí Eachtracha agus ón gCoiste um Fhorbairt, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do na tuairimí ón gCoiste um Ghnóthaí Eachtracha agus ón gCoiste um Fhorbairt,

| — | ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Chultúr agus um Oideachas (A9-0279/2022), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Chultúr agus um Oideachas (A9-0279/2022),

| A. | de bhrí go raibh ról cinntitheach ag teachtaireacht 2018 ón gCoimisiún maidir le clár oibre Eorpach nua le haghaidh an chultúir (COM(2018)0267) agus ag teachtaireacht chomhpháirteach 2016 dar teideal Towards an EU strategy for international cultural relations (JOIN(2016)0029) [I dtreo straitéis AE maidir le caidreamh cultúrtha idirnáisiúnta] ó thaobh bheartais chultúrtha an Aontais agus na mBallstát de a mhúnlú, ina ngnéithe náisiúnta agus idirnáisiúnta araon; |
| --- | --- |

A.

de bhrí go raibh ról cinntitheach ag teachtaireacht 2018 ón gCoimisiún maidir le clár oibre Eorpach nua le haghaidh an chultúir (COM(2018)0267) agus ag teachtaireacht chomhpháirteach 2016 dar teideal Towards an EU strategy for international cultural relations (JOIN(2016)0029) [I dtreo straitéis AE maidir le caidreamh cultúrtha idirnáisiúnta] ó thaobh bheartais chultúrtha an Aontais agus na mBallstát de a mhúnlú, ina ngnéithe náisiúnta agus idirnáisiúnta araon;

| B. | de bhrí go bhfónfaidh Plean Oibre na Comhairle don Chultúr 2023-2026 mar phríomhthreochlár chun beartais chultúrtha an Aontais a chomhordú sna blianta amach romhainn agus gur deis a bheidh ann chun aistriú paraidíme a spreagadh lena gcuirfear ar chumas earnálacha an chultúir agus na cruthaitheachta (CCS) dul in oiriúint do ghnáthshaol nua tar éis na paindéime agus athléimneacht a fhorbairt i bhfianaise na ndúshlán a d’fhéadfadh a bheith ann amach anseo; |
| --- | --- |

B.

de bhrí go bhfónfaidh Plean Oibre na Comhairle don Chultúr 2023-2026 mar phríomhthreochlár chun beartais chultúrtha an Aontais a chomhordú sna blianta amach romhainn agus gur deis a bheidh ann chun aistriú paraidíme a spreagadh lena gcuirfear ar chumas earnálacha an chultúir agus na cruthaitheachta (CCS) dul in oiriúint do ghnáthshaol nua tar éis na paindéime agus athléimneacht a fhorbairt i bhfianaise na ndúshlán a d’fhéadfadh a bheith ann amach anseo;

| C. | de bhrí gur chun leasa an phobail é an cultúr, agus gur cheart tacú le hearnálacha agus tionscail an chultúir agus na cruthaitheachta (CCSI) le creataí beartais uaillmhianacha, maoiniú poiblí agus príobháideach leordhóthanach agus timpeallacht chumasúcháin d’oibrithe in CCSInna, chomh maith le rochtain do lucht spéise ar an gcultúr, de bhrí gur cheart don Chlár Oibre Eorpach Nua le haghaidh an Chultúir díriú ar shaol cultúrtha Eorpach atá bríomhar agus ilchineálach a chaomhnú, a leathnú agus a chraobhscaoileadh lena gcothaítear rannpháirtíocht gach uile dhuine, gan aon duine a fhágáil chun deiridh. |
| --- | --- |

C.

de bhrí gur chun leasa an phobail é an cultúr, agus gur cheart tacú le hearnálacha agus tionscail an chultúir agus na cruthaitheachta (CCSI) le creataí beartais uaillmhianacha, maoiniú poiblí agus príobháideach leordhóthanach agus timpeallacht chumasúcháin d’oibrithe in CCSInna, chomh maith le rochtain do lucht spéise ar an gcultúr, de bhrí gur cheart don Chlár Oibre Eorpach Nua le haghaidh an Chultúir díriú ar shaol cultúrtha Eorpach atá bríomhar agus ilchineálach a chaomhnú, a leathnú agus a chraobhscaoileadh lena gcothaítear rannpháirtíocht gach uile dhuine, gan aon duine a fhágáil chun deiridh.

| D. | de bhrí bealach bunriachtanach é an cruthú cultúrtha chun tuairimí a chur in iúl, lena n-áirítear tuairimí criticiúla i leith na ndaoine atá i gcumhacht, agus de bhrí go bhfuil sé ríthábhachtach, dá bhrí sin, saoirse cainte a ráthú sa chultúr, lena n-áirítear saoirse tuairimí a nochtadh sna meáin; |
| --- | --- |

D.

de bhrí bealach bunriachtanach é an cruthú cultúrtha chun tuairimí a chur in iúl, lena n-áirítear tuairimí criticiúla i leith na ndaoine atá i gcumhacht, agus de bhrí go bhfuil sé ríthábhachtach, dá bhrí sin, saoirse cainte a ráthú sa chultúr, lena n-áirítear saoirse tuairimí a nochtadh sna meáin;

| E. | de bhrí gur comhphobal cultúrtha í an Eoraip, atá bunaithe ar luachanna agus ar stair chomhchoiteann, agus ar lánpháirtiú leanúnach, de bhrí go bhfuil acmhainneacht mhór ag an gcultúr agus ag an oidhreacht chultúrtha, lena n-áirítear Bealaí Cultúrtha na hEorpa, chun luachanna an Aontais Eorpaigh a chur chun cinn, a fhéiniúlachtaí éagsúla a neartú agus chun cabhrú lena spriocanna a bhaint amach ar an leibhéal domhanda, mar aon le rannchuidiú a dhéanamh le réiteach a fháil ar dhúshláin dhomhanda; |
| --- | --- |

E.

de bhrí gur comhphobal cultúrtha í an Eoraip, atá bunaithe ar luachanna agus ar stair chomhchoiteann, agus ar lánpháirtiú leanúnach, de bhrí go bhfuil acmhainneacht mhór ag an gcultúr agus ag an oidhreacht chultúrtha, lena n-áirítear Bealaí Cultúrtha na hEorpa, chun luachanna an Aontais Eorpaigh a chur chun cinn, a fhéiniúlachtaí éagsúla a neartú agus chun cabhrú lena spriocanna a bhaint amach ar an leibhéal domhanda, mar aon le rannchuidiú a dhéanamh le réiteach a fháil ar dhúshláin dhomhanda;

| F. | de bhrí gur thacaigh Bliain Eorpach na hOidhreachta Cultúrtha 2018 leis an gcultúr agus leis an oidhreacht chultúrtha agus leis an gcultúr agus an oidhreacht chultúrtha a chur chun cinn mar “fhoinse chomhchoiteann chuimhneacháin, thuisceana, féiniúlachta, idirphlé, chomhtháthaithe agus chruthaitheachta don Eoraip”; de bhrí gurbh iad cuspóirí ginearálta na Bliana ná “spreagadh agus tacaíocht a thabhairt d’iarrachtaí an Aontais, na mBallstát agus na n-údarás áitiúil, i gcomhar le hearnáil na hoidhreachta cultúrtha agus leis an tsochaí shibhialta i gcoitinne, chun oidhreacht chultúrtha na hEorpa a chosaint, a choimirciú, a fheabhsú, a bhailíochtú agus a chur chun cinn” (16); de bhrí gur féidir le caomhnú, cosaint agus cur chun cinn na hoidhreachta cultúrtha ina cineálacha uile a bheith ina chatalaíoch chun caidreamh idirchultúrtha, an tsíocháin, an daonlathas, téarnamh fadtéarmach eacnamaíoch inbhuanaithe, turasóireacht inbhuanaithe agus forbairt réigiúnach, mar aon le hathmhuintearas agus cómhaireachtáil chultúrtha a neartú, lena bhfeabhsaítear rannpháirtíocht na bpobal áitiúil, ar leibhéal na hEorpa agus ar an leibhéal idirnáisiúnta araon; |
| --- | --- |

F.

de bhrí gur thacaigh Bliain Eorpach na hOidhreachta Cultúrtha 2018 leis an gcultúr agus leis an oidhreacht chultúrtha agus leis an gcultúr agus an oidhreacht chultúrtha a chur chun cinn mar “fhoinse chomhchoiteann chuimhneacháin, thuisceana, féiniúlachta, idirphlé, chomhtháthaithe agus chruthaitheachta don Eoraip”; de bhrí gurbh iad cuspóirí ginearálta na Bliana ná “spreagadh agus tacaíocht a thabhairt d’iarrachtaí an Aontais, na mBallstát agus na n-údarás áitiúil, i gcomhar le hearnáil na hoidhreachta cultúrtha agus leis an tsochaí shibhialta i gcoitinne, chun oidhreacht chultúrtha na hEorpa a chosaint, a choimirciú, a fheabhsú, a bhailíochtú agus a chur chun cinn” (16); de bhrí gur féidir le caomhnú, cosaint agus cur chun cinn na hoidhreachta cultúrtha ina cineálacha uile a bheith ina chatalaíoch chun caidreamh idirchultúrtha, an tsíocháin, an daonlathas, téarnamh fadtéarmach eacnamaíoch inbhuanaithe, turasóireacht inbhuanaithe agus forbairt réigiúnach, mar aon le hathmhuintearas agus cómhaireachtáil chultúrtha a neartú, lena bhfeabhsaítear rannpháirtíocht na bpobal áitiúil, ar leibhéal na hEorpa agus ar an leibhéal idirnáisiúnta araon;

| G. | de bhrí go gcruthaítear sochair shóisialta agus eacnamaíocha leis an gcultúr, laistigh agus lasmuigh den Aontas araon, agus go bhfuil feidhm thábhachtach aige sa gheilleagar agus i gcruthú na fostaíochta; de bhrí gurb ionann CCSI agus 4,4 % ar a laghad d’OTI an Aontais agus go bhfostaítear thart ar 7,6 milliún duine sna tionscail, ag a bhfuil an acmhainneacht, dá bhrí sin, chun bheith ina spreagthóirí don fhorbairt áitiúil agus réigiúnach, de bhrí go bhfuil leibhéal ard ilroinnte ag CCSInna, agus gur fiontair bheaga agus mheánmhéide iad os cionn 90 % de chuideachtaí CCSInna, go bhfuil 33 % den lucht saothair féinfhostaithe (17) agus go bhfuil socruithe oibre neamhghnácha acu, de bhrí nach ndéanann CCSInna ach sciar íosta den luach eacnamaíoch a ghineann siad a fhorchúiteamh, lena n-imrítear tionchar diúltach ar oibrithe cultúrtha agus cruthaitheacha; |
| --- | --- |

G.

de bhrí go gcruthaítear sochair shóisialta agus eacnamaíocha leis an gcultúr, laistigh agus lasmuigh den Aontas araon, agus go bhfuil feidhm thábhachtach aige sa gheilleagar agus i gcruthú na fostaíochta; de bhrí gurb ionann CCSI agus 4,4 % ar a laghad d’OTI an Aontais agus go bhfostaítear thart ar 7,6 milliún duine sna tionscail, ag a bhfuil an acmhainneacht, dá bhrí sin, chun bheith ina spreagthóirí don fhorbairt áitiúil agus réigiúnach, de bhrí go bhfuil leibhéal ard ilroinnte ag CCSInna, agus gur fiontair bheaga agus mheánmhéide iad os cionn 90 % de chuideachtaí CCSInna, go bhfuil 33 % den lucht saothair féinfhostaithe (17) agus go bhfuil socruithe oibre neamhghnácha acu, de bhrí nach ndéanann CCSInna ach sciar íosta den luach eacnamaíoch a ghineann siad a fhorchúiteamh, lena n-imrítear tionchar diúltach ar oibrithe cultúrtha agus cruthaitheacha;

| H. | de bhrí go raibh an tionchar a bhí ag paindéim COVID-19 ar CCSInna Eorpacha suntasach ach míchothrom ar fud na n-earnálacha, agus go ndearnadh géarú leis ar na dúshláin atá os comhair na n-earnálacha agus ar dhálaí oibre ealaíontóirí agus oibrithe cultúrtha, dálaí oibre ar minic leo a bheith neamhghnách; de bhrí go raibh tionchar mór ag dianghlasáil, srianta taistil agus bearta riachtanacha eile a bhaineann leis an tsláinte phoiblí ar ghníomhaíochtaí suíomhbhunaithe, cé go raibh earnálacha le hacmhainneacht dhigiteach níos láidre i staid níos fearr chun aghaidh a thabhairt ar an ngéarchéim; de bhrí go bhfuil roinnt nósanna cultúrtha a cailleadh le linn na paindéime nár fhill go córasach i roinnt earnálacha; |
| --- | --- |

H.

de bhrí go raibh an tionchar a bhí ag paindéim COVID-19 ar CCSInna Eorpacha suntasach ach míchothrom ar fud na n-earnálacha, agus go ndearnadh géarú leis ar na dúshláin atá os comhair na n-earnálacha agus ar dhálaí oibre ealaíontóirí agus oibrithe cultúrtha, dálaí oibre ar minic leo a bheith neamhghnách; de bhrí go raibh tionchar mór ag dianghlasáil, srianta taistil agus bearta riachtanacha eile a bhaineann leis an tsláinte phoiblí ar ghníomhaíochtaí suíomhbhunaithe, cé go raibh earnálacha le hacmhainneacht dhigiteach níos láidre i staid níos fearr chun aghaidh a thabhairt ar an ngéarchéim; de bhrí go bhfuil roinnt nósanna cultúrtha a cailleadh le linn na paindéime nár fhill go córasach i roinnt earnálacha;

| I. | de bhrí nach léiríonn infheistíochtaí na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta (RRF) an tábhacht ollmhór eacnamaíoch agus shóisialta a bhaineann le CCSInna, lena bhfágtar go bhfuil na hearnálacha sin go mór faoi thearcionadaíocht in iarracht fhoriomlán an Aontais tacú le téarnamh agus athléimneacht gheilleagar na hEorpa tar éis na paindéime; de bhrí gur iarr Parlaimint na hEorpa go mbeadh sprioc infheistíochta 2 % de RRF in CCSI agus gur athdhearbhaigh sí a thábhachtaí atá infheistíochtaí iomchuí i gclár oibre cultúrtha an Aontais (18); de bhrí nach ndearna ach 16 Bhallstát cultúr a áireamh ina bPleananna Náisiúnta Téarnaimh agus Athléimneachta agus, cé gur baineadh amach an sprioc 2 % ar an meán ar leibhéal an Aontais, gur fhan formhór na mBallstát go maith faoin bhfigiúr sin; |
| --- | --- |

I.

de bhrí nach léiríonn infheistíochtaí na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta (RRF) an tábhacht ollmhór eacnamaíoch agus shóisialta a bhaineann le CCSInna, lena bhfágtar go bhfuil na hearnálacha sin go mór faoi thearcionadaíocht in iarracht fhoriomlán an Aontais tacú le téarnamh agus athléimneacht gheilleagar na hEorpa tar éis na paindéime; de bhrí gur iarr Parlaimint na hEorpa go mbeadh sprioc infheistíochta 2 % de RRF in CCSI agus gur athdhearbhaigh sí a thábhachtaí atá infheistíochtaí iomchuí i gclár oibre cultúrtha an Aontais (18); de bhrí nach ndearna ach 16 Bhallstát cultúr a áireamh ina bPleananna Náisiúnta Téarnaimh agus Athléimneachta agus, cé gur baineadh amach an sprioc 2 % ar an meán ar leibhéal an Aontais, gur fhan formhór na mBallstát go maith faoin bhfigiúr sin;

| J. | de bhrí gur iarr Parlaimint na hEorpa, sna rúin uaithi an 7 Meitheamh 2007 agus an 20 Deireadh Fómhair 2021, go neartófaí na dálaí oibre in CCSInna na hEorpa agus go mbunófaí Stádas Eorpach an Ealaíontóra mar chreat coiteann do dhálaí oibre agus íoschaighdeáin atá coiteann do thíortha uile an Aontais; |
| --- | --- |

J.

de bhrí gur iarr Parlaimint na hEorpa, sna rúin uaithi an 7 Meitheamh 2007 agus an 20 Deireadh Fómhair 2021, go neartófaí na dálaí oibre in CCSInna na hEorpa agus go mbunófaí Stádas Eorpach an Ealaíontóra mar chreat coiteann do dhálaí oibre agus íoschaighdeáin atá coiteann do thíortha uile an Aontais;

| K. | de bhrí gur féidir rannpháirtíocht chultúrtha a bheartú mar rannpháirtíocht éighníomhach agus mar chruthú gníomhach, gan beann ar an leibhéal – amaitéarach nó gairmiúil – ag a bhfuiltear ag tabhairt faoin ngníomhaíocht; de bhrí go bhfuil go leor tairbhí eacnamaíocha, sóisialta agus sláinte ag baint le rannpháirtíocht chultúrtha ghníomhach agus éighníomhach araon; |
| --- | --- |

K.

de bhrí gur féidir rannpháirtíocht chultúrtha a bheartú mar rannpháirtíocht éighníomhach agus mar chruthú gníomhach, gan beann ar an leibhéal – amaitéarach nó gairmiúil – ag a bhfuiltear ag tabhairt faoin ngníomhaíocht; de bhrí go bhfuil go leor tairbhí eacnamaíocha, sóisialta agus sláinte ag baint le rannpháirtíocht chultúrtha ghníomhach agus éighníomhach araon;

| L. | de bhrí gur tugadh chun suntais i dteachtaireacht ón gCoimisiún an 22 Bealtaine 2018 maidir le Clár Oibre Eorpach Nua le haghaidh an Chultúir (COM(2018)0267) tábhacht an chultúir agus na n-ealaíon i lánpháirtiú dídeanaithe agus imirceach eile; |
| --- | --- |

L.

de bhrí gur tugadh chun suntais i dteachtaireacht ón gCoimisiún an 22 Bealtaine 2018 maidir le Clár Oibre Eorpach Nua le haghaidh an Chultúir (COM(2018)0267) tábhacht an chultúir agus na n-ealaíon i lánpháirtiú dídeanaithe agus imirceach eile;

| M. | de bhrí go bhfuil sé aitheanta le fada ag an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte (EDS) (19) go bhfuil na healaíona agus gníomhaíochtaí cultúrtha tairbhiúil don tsláinte, lena n-áirítear an mheabhairshláinte, agus don dea-bhail aonair agus shochaíoch, a bhuíochas go háirithe dá gcineál agus dá gcomhchodanna ilghnéitheacha, lena n-áirítear idirghníomhaíocht shóisialta, gníomhachtú céadfach, léiriú mothúchánach, spreagthacht chognaíoch agus gníomhaíocht choirp, agus a bhuíochas dá n-acmhainneacht chun próisis iomadúla shíceolaíocha, iompraíochta agus shóisialta a spreagadh; de bhrí go bhfuil sé léirithe ag na healaíona agus ag an gcultúr go bhfuil siad thar a bheith luachmhar d’athléimneacht na sochaithe le linn géarchéimeanna; |
| --- | --- |

M.

de bhrí go bhfuil sé aitheanta le fada ag an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte (EDS) (19) go bhfuil na healaíona agus gníomhaíochtaí cultúrtha tairbhiúil don tsláinte, lena n-áirítear an mheabhairshláinte, agus don dea-bhail aonair agus shochaíoch, a bhuíochas go háirithe dá gcineál agus dá gcomhchodanna ilghnéitheacha, lena n-áirítear idirghníomhaíocht shóisialta, gníomhachtú céadfach, léiriú mothúchánach, spreagthacht chognaíoch agus gníomhaíocht choirp, agus a bhuíochas dá n-acmhainneacht chun próisis iomadúla shíceolaíocha, iompraíochta agus shóisialta a spreagadh; de bhrí go bhfuil sé léirithe ag na healaíona agus ag an gcultúr go bhfuil siad thar a bheith luachmhar d’athléimneacht na sochaithe le linn géarchéimeanna;

| N. | de bhrí gur comhchodanna agus cumasóirí tábhachtacha iad na healaíona agus na disciplíní ealaíonta san oideachas foirmiúil, neamhfhoirmiúil agus seachfhoirmiúil agus san fhorbairt phearsanta araon; de bhrí go rannchuidíonn an fhoghlaim trí na healaíona agus na disciplíní ealaíonta agus an fhoghlaim fúthu le scileanna agus inniúlachtaí a fhorbairt, amhail an smaointeoireacht chruthaitheach agus scileanna inaistrithe eile; de bhrí nach bhfuil forbairt leormhaith á déanamh ar na comhchodanna sin i gcuraclaim na scoileanna náisiúnta; de bhrí, tríd an eolaíocht, an teicneolaíocht, an innealtóireacht, na healaíona agus an mhatamaitic (STEAM) a neartú, gur féidir leis na Ballstáit cultúr nuálaíochta agus cruthaitheachta a chur chun cinn ag tosú ó aois óg i gcomhthéacs na foghlama ar feadh an tsaoil; |
| --- | --- |

N.

de bhrí gur comhchodanna agus cumasóirí tábhachtacha iad na healaíona agus na disciplíní ealaíonta san oideachas foirmiúil, neamhfhoirmiúil agus seachfhoirmiúil agus san fhorbairt phearsanta araon; de bhrí go rannchuidíonn an fhoghlaim trí na healaíona agus na disciplíní ealaíonta agus an fhoghlaim fúthu le scileanna agus inniúlachtaí a fhorbairt, amhail an smaointeoireacht chruthaitheach agus scileanna inaistrithe eile; de bhrí nach bhfuil forbairt leormhaith á déanamh ar na comhchodanna sin i gcuraclaim na scoileanna náisiúnta; de bhrí, tríd an eolaíocht, an teicneolaíocht, an innealtóireacht, na healaíona agus an mhatamaitic (STEAM) a neartú, gur féidir leis na Ballstáit cultúr nuálaíochta agus cruthaitheachta a chur chun cinn ag tosú ó aois óg i gcomhthéacs na foghlama ar feadh an tsaoil;

| O. | de bhrí, i gcás taighde ealaíonta, gur cheart dul i mbun idirphlé piaraí le disciplíní taighde eile agus é a chistiú dá réir sin, i ngeall ar an luach sainiúil a bhaineann leis agus a rannchuidiú ríthábhachtach chun nuálaíocht a spreagadh; |
| --- | --- |

O.

de bhrí, i gcás taighde ealaíonta, gur cheart dul i mbun idirphlé piaraí le disciplíní taighde eile agus é a chistiú dá réir sin, i ngeall ar an luach sainiúil a bhaineann leis agus a rannchuidiú ríthábhachtach chun nuálaíocht a spreagadh;

| P. | de bhrí go bhfuil ról lárnach ag clár Eoraip na Cruthaitheachta de chuid an Aontais maidir leis na healaíona, an cultúr agus ábhar closamhairc a chur chun cinn agus tacú leis na meáin ardcháilíochta, go háirithe trí thacaíocht a thabhairt do thionscadail phobail, do chuideachtaí beaga agus d’ealaíontóirí aonair; de bhrí go rannchuidíonn sé le straitéis an Aontais maidir le caidreamh cultúrtha idirnáisiúnta agus é mar aidhm aige a thionchar fadtéarmach a áirithiú trí chur chuige duine le duine lena mbaineann líonraí cultúrtha, an tsochaí shibhialta agus eagraíochtaí áitiúla; de bhrí go bhfuil formhór spriocthorthaí Phlean Oibre na Comhairle don Chultúr 2019-2022 bainte amach trí ghníomhaíochtaí a foráladh leis an gclár; |
| --- | --- |

P.

de bhrí go bhfuil ról lárnach ag clár Eoraip na Cruthaitheachta de chuid an Aontais maidir leis na healaíona, an cultúr agus ábhar closamhairc a chur chun cinn agus tacú leis na meáin ardcháilíochta, go háirithe trí thacaíocht a thabhairt do thionscadail phobail, do chuideachtaí beaga agus d’ealaíontóirí aonair; de bhrí go rannchuidíonn sé le straitéis an Aontais maidir le caidreamh cultúrtha idirnáisiúnta agus é mar aidhm aige a thionchar fadtéarmach a áirithiú trí chur chuige duine le duine lena mbaineann líonraí cultúrtha, an tsochaí shibhialta agus eagraíochtaí áitiúla; de bhrí go bhfuil formhór spriocthorthaí Phlean Oibre na Comhairle don Chultúr 2019-2022 bainte amach trí ghníomhaíochtaí a foráladh leis an gclár;

| Q. | de bhrí go sainmhínítear caidreamh cultúrtha go coitianta (20) mar idirghníomhaíochtaí cómhalartacha, neamh-chomhéigneacha, trasnáisiúnta idir dhá chultúr nó níos mó, lena gcuimsítear raon gníomhaíochtaí a dhéanann gníomhaithe stáit agus neamhstáit araon laistigh de spás na sochaí cultúrtha agus na sochaí sibhialta; de bhrí gurb iad na torthaí foriomlána a bhíonn ar an gcaidreamh cultúrtha agus nascacht mhéadaithe, tuiscint fhrithpháirteach níos fearr, caidreamh níos mó agus níos doimhne, idirbhearta a théann chun tairbhe an dá thaobh agus idirphlé inbhuanaithe feabhsaithe idir stáit, pobail, gníomhaithe neamhstáit agus cultúir, lena ndéantar, dá bhrí sin, sochaithe níos athléimní a fhorbairt; |
| --- | --- |

Q.

de bhrí go sainmhínítear caidreamh cultúrtha go coitianta (20) mar idirghníomhaíochtaí cómhalartacha, neamh-chomhéigneacha, trasnáisiúnta idir dhá chultúr nó níos mó, lena gcuimsítear raon gníomhaíochtaí a dhéanann gníomhaithe stáit agus neamhstáit araon laistigh de spás na sochaí cultúrtha agus na sochaí sibhialta; de bhrí gurb iad na torthaí foriomlána a bhíonn ar an gcaidreamh cultúrtha agus nascacht mhéadaithe, tuiscint fhrithpháirteach níos fearr, caidreamh níos mó agus níos doimhne, idirbhearta a théann chun tairbhe an dá thaobh agus idirphlé inbhuanaithe feabhsaithe idir stáit, pobail, gníomhaithe neamhstáit agus cultúir, lena ndéantar, dá bhrí sin, sochaithe níos athléimní a fhorbairt;

| R. | de bhrí go mbaineann taidhleoireacht chultúrtha le stáit a bhíonn i mbun idirchaidrimh le stáit eile nó lena bpobail trí mheán an chultúir, agus an lámh in uachtar ag gné an rialtais agus ag gné na habhcóideachta aontreo ar na tairbhí frithpháirteacha agus gné an idirphlé; de bhrí go bhfuil tionchar ag an bpolaitíocht atá fréamhaithe sa bheartas eachtrach ar an taidhleoireacht chultúrtha, go bhfuil sí cuntasach do na hinstitiúidí ábhartha stáit agus gur féidir í a ionstraimiú chun tacú le cuspóirí beartais (21); |
| --- | --- |

R.

de bhrí go mbaineann taidhleoireacht chultúrtha le stáit a bhíonn i mbun idirchaidrimh le stáit eile nó lena bpobail trí mheán an chultúir, agus an lámh in uachtar ag gné an rialtais agus ag gné na habhcóideachta aontreo ar na tairbhí frithpháirteacha agus gné an idirphlé; de bhrí go bhfuil tionchar ag an bpolaitíocht atá fréamhaithe sa bheartas eachtrach ar an taidhleoireacht chultúrtha, go bhfuil sí cuntasach do na hinstitiúidí ábhartha stáit agus gur féidir í a ionstraimiú chun tacú le cuspóirí beartais (21);

| S. | de bhrí gur cheart go mbeadh sé d’aidhm ag iarrachtaí an Aontais sa chaidreamh cultúrtha idirnáisiúnta agus sa taidhleoireacht chultúrtha, ar comhchodanna luachmhara iad dá bhosca uirlisí taidhleoireachta, luachanna amhail dlúthpháirtíocht agus bráithreachas a chur chun cinn, ina mbeadh gníomhaithe ar gach leibhéal na n-institiúidí poiblí agus na sochaí sibhialta rannpháirteach; de bhrí go gcuirfeadh leithdháileadh acmhainní airgeadais ar na gníomhaithe sin, a bheadh leithdháilte go sonrach le haghaidh caidreamh cultúrtha idirnáisiúnta, go mór lena gcumas leas a bhaint as a n-acmhainneacht; |
| --- | --- |

S.

de bhrí gur cheart go mbeadh sé d’aidhm ag iarrachtaí an Aontais sa chaidreamh cultúrtha idirnáisiúnta agus sa taidhleoireacht chultúrtha, ar comhchodanna luachmhara iad dá bhosca uirlisí taidhleoireachta, luachanna amhail dlúthpháirtíocht agus bráithreachas a chur chun cinn, ina mbeadh gníomhaithe ar gach leibhéal na n-institiúidí poiblí agus na sochaí sibhialta rannpháirteach; de bhrí go gcuirfeadh leithdháileadh acmhainní airgeadais ar na gníomhaithe sin, a bheadh leithdháilte go sonrach le haghaidh caidreamh cultúrtha idirnáisiúnta, go mór lena gcumas leas a bhaint as a n-acmhainneacht;

| T. | de bhrí gur féidir le diaspóraí tríú tíortha san Aontas agus le diaspóraí Eorpacha i dtríú tíortha a bheith ina ngníomhaithe tábhachtacha chun an caidreamh cultúrtha idir an tAontas agus tíortha eile a neartú; |
| --- | --- |

T.

de bhrí gur féidir le diaspóraí tríú tíortha san Aontas agus le diaspóraí Eorpacha i dtríú tíortha a bheith ina ngníomhaithe tábhachtacha chun an caidreamh cultúrtha idir an tAontas agus tíortha eile a neartú;

| U. | de bhrí gur chruthaigh an tAontas córas speisialta ar a dtugtar an “eisceacht chultúrtha” in 1993 chun earraí agus seirbhísí cultúrtha a chosaint ar rialacha saorthrádála, ós rud é nár cheart breathnú ar an gcultúr mar thráchtearra tráchtála agus nár cheart é a bheith faoi réir riachtanais an mhargaidh; |
| --- | --- |

U.

de bhrí gur chruthaigh an tAontas córas speisialta ar a dtugtar an “eisceacht chultúrtha” in 1993 chun earraí agus seirbhísí cultúrtha a chosaint ar rialacha saorthrádála, ós rud é nár cheart breathnú ar an gcultúr mar thráchtearra tráchtála agus nár cheart é a bheith faoi réir riachtanais an mhargaidh;

| V. | de bhrí nach leor Clár Oibre 2030 na Náisiún Aontaithe don Fhorbairt Inbhuanaithe agus Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe (SDGanna) na Náisiún Aontaithe chun aghaidh a thabhairt go sainráite ar an gcultúr, in ainneoin gur leas poiblí domhanda é an cultúr agus gur gné thrasearnálach den fhorbairt inbhuanaithe é agus gur sprioc ann féin é araon, mar a cuireadh in iúl go soiléir le feachtais dhomhanda amhail #Culture2030Goal; |
| --- | --- |

V.

de bhrí nach leor Clár Oibre 2030 na Náisiún Aontaithe don Fhorbairt Inbhuanaithe agus Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe (SDGanna) na Náisiún Aontaithe chun aghaidh a thabhairt go sainráite ar an gcultúr, in ainneoin gur leas poiblí domhanda é an cultúr agus gur gné thrasearnálach den fhorbairt inbhuanaithe é agus gur sprioc ann féin é araon, mar a cuireadh in iúl go soiléir le feachtais dhomhanda amhail #Culture2030Goal;

| W. | de bhrí go bhfuil tionchar ag teicneolaíochtaí digiteacha ar ghnéithe uile an tsaoil chultúrtha, mar aon le saothar na n-ealaíontóirí, oibrithe cultúrtha, eagraíochtaí agus institiúidí, agus gur féidir leo éascú a dhéanamh ar idirghníomhaíocht le lucht spéise éagsúla agus rochtain a thabhairt ar a saothar; de bhrí go bhfuil cláir chistiúcháin agus tionscnaimh éagsúla an Aontais ag tacú le haistriú digiteach na hearnála, go háirithe Fís Eorpach, Erasmus+, Eoraip na Cruthaitheachta agus an Bauhaus Eorpach Nua (NEB); de bhrí go bhfuil acmhainneacht ollmhór ag an digiteáil agus athrú déanta aici ar na bealaí ina ndéanann CCSInna inneachar a chruthú, a tháirgeadh agus a chomhroinnt, lena gcuirtear borradh faoi na deiseanna atá ann chun rannpháirtíocht chultúrtha a fhás agus a mhéadú; de bhrí go mbaineann dúshláin leis an digiteáil freisin ó thaobh éagsúlachta, luach saothair cóir agus rochtain ar an gcultúr de, agus go ndéantar méadú ar éagothromaíochtaí, lena n-áirítear mar thoradh ar easpa scileanna digiteacha leormhaithe; |
| --- | --- |

W.

de bhrí go bhfuil tionchar ag teicneolaíochtaí digiteacha ar ghnéithe uile an tsaoil chultúrtha, mar aon le saothar na n-ealaíontóirí, oibrithe cultúrtha, eagraíochtaí agus institiúidí, agus gur féidir leo éascú a dhéanamh ar idirghníomhaíocht le lucht spéise éagsúla agus rochtain a thabhairt ar a saothar; de bhrí go bhfuil cláir chistiúcháin agus tionscnaimh éagsúla an Aontais ag tacú le haistriú digiteach na hearnála, go háirithe Fís Eorpach, Erasmus+, Eoraip na Cruthaitheachta agus an Bauhaus Eorpach Nua (NEB); de bhrí go bhfuil acmhainneacht ollmhór ag an digiteáil agus athrú déanta aici ar na bealaí ina ndéanann CCSInna inneachar a chruthú, a tháirgeadh agus a chomhroinnt, lena gcuirtear borradh faoi na deiseanna atá ann chun rannpháirtíocht chultúrtha a fhás agus a mhéadú; de bhrí go mbaineann dúshláin leis an digiteáil freisin ó thaobh éagsúlachta, luach saothair cóir agus rochtain ar an gcultúr de, agus go ndéantar méadú ar éagothromaíochtaí, lena n-áirítear mar thoradh ar easpa scileanna digiteacha leormhaithe;

| 1. | ag aithint chur chun feidhme sásúil agus foriomlán an Chláir Oibre Eorpaigh Nua le haghaidh an Chultúir agus na teachtaireachta comhpháirtí dar teideal Towards an EU strategy for international cultural relations [I dtreo straitéis AE maidir le caidreamh cultúrtha idirnáisiúnta]; mar sin féin, ag tabhairt dá haire go bhfuil easnaimh tugtha chun suntais leis an measúnú ar chur chun feidhme an Chláir Oibre Eorpaigh Nua le haghaidh an Chultúir, ó thaobh tosaíochtaí de go príomha; á chur i bhfáth, in ainneoin gur éirigh leis an dá dhoiciméad na dúshláin a bhaineann le géarchéimeanna gan choinne amhail paindéim COVID-19 a sheasamh, nach mór a gcreat straitéiseach a thabhairt cothrom le dáta chun spriocanna uileghabhálacha bheartas cultúrtha an Aontais a leagan amach, mar aon leis na huirlisí praiticiúla atá le húsáid chun iad a chur chun feidhme, lena n-áirítear trí shoiléiriú a dhéanamh ar an gcaoi a rannchuidíonn Plean Oibre na Comhairle don Chultúr agus Straitéis an Aontais Eorpaigh maidir le Caidreamh Cultúrtha Idirnáisiúnta leis an gClár Oibre Eorpach nua le haghaidh an Chultúir nuashonraithe a chur i bhfeidhm; |
| --- | --- |

1.

| 2. | á aithint gur uirlis riachtanach é Plean Oibre na Comhairle don Chultúr 2023-2026 chun straitéisí na mBallstát a stiúradh chun aghaidh a thabhairt ar na saincheisteanna atá ábhartha do CCSInna san Eoraip; ina leith sin, ó thaobh tosaíochtaí de, gur cheart do Phlean Oibre na Comhairle don Chultúr 2023-2026 díriú ar:






  i. | Théarnamh agus athléimneacht CCSInna, trína gcumas freagairt do shuaitheadh amach anseo a neartú tuilleadh; |
| --- | --- | --- |

2.

i.

Théarnamh agus athléimneacht CCSInna, trína gcumas freagairt do shuaitheadh amach anseo a neartú tuilleadh;

| ii. | Cultúr agus inbhuanaitheacht, tríd an gcultúr a léiriú mar spreagadh don fhorbairt inbhuanaithe, don dea-bhail agus don cheartas sóisialta; |
| --- | --- |

ii.

Cultúr agus inbhuanaitheacht, tríd an gcultúr a léiriú mar spreagadh don fhorbairt inbhuanaithe, don dea-bhail agus don cheartas sóisialta;

| iii. | Stádas, dálaí oibre agus sóisialta gairmithe cultúrtha agus cruthaitheacha; |
| --- | --- |

iii.

Stádas, dálaí oibre agus sóisialta gairmithe cultúrtha agus cruthaitheacha;

| iv. | Cosaint agus cur chun cinn na hoidhreachta cultúrtha; |
| --- | --- |

iv.

Cosaint agus cur chun cinn na hoidhreachta cultúrtha;

| v. | Forbairt agus cur chun feidhme éifeachtach straitéisí idirnáisiúnta maidir le caidreamh cultúrtha a neartú agus a áirithiú; |
| --- | --- |

v.

Forbairt agus cur chun feidhme éifeachtach straitéisí idirnáisiúnta maidir le caidreamh cultúrtha a neartú agus a áirithiú;

| 3. | á thabhairt chun suntais gur cheart, le Plean Oibre na Comhairle 2023-2026, an comhar maidir le beartas cultúrtha a mhéadú agus gur cheart creataí meastóireachta a áireamh ann mar chur chuige chun faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme; á chur i bhfios gur cheart athbhreithniú a dhéanamh ar na modhanna oibre atá beartaithe i bPlean Oibre na Comhairle d’fhonn iad a dhéanamh níos éadroime agus níos éifeachtaí ó thaobh nósanna imeachta de agus gur cheart féachaint ar mheithleacha spriocdhírithe a chur ar bun; |
| --- | --- |

3.

| 4. | á mheabhrú gur deis é Plean Oibre na Comhairle don Chultúr 2023-2026 chun dul chun cinn a dhéanamh i dtreo beartas cultúrtha níos cuimsithí ar leibhéal an Aontais; á chur i bhfáth go n-éilíonn an uaillmhian sin cistiú comhréireach; á mheabhrú nach ndéanann CCSInna ach sciar íosta den luach eacnamaíoch a ghineann siad a fhorchúiteamh agus go n-éilíonn siad foinsí nua, malartacha agus cobhsaí cistiúcháin; |
| --- | --- |

4.

| 5. | á chur in iúl gur geal léi an neartú ar chlár Eoraip na Cruthaitheachta 2021-2027, go háirithe an dúbailt ar a bhuiséad i gcomparáid lena réamhtheachtaí, agus an bhéim níos láidre ar éagsúlacht chultúrtha, cuimsiú, soghluaisteacht, cruthú trasnáisiúnta agus comhar beartais, agus digitiú, glasú agus athléimneacht CCSInna; mar sin féin, á chur in iúl gur cúis mhór bhuartha di go bhfuil clár Eoraip na Cruthaitheachta fós tearcmhaoinithe go mór ó thaobh a chuspóirí de a bhaint amach agus go ndéanfaidh aon chiorruithe buiséid bliantúla ar an gclár dochar tromchúiseach do théarnamh CCSInna; á áitiú dá bhrí sin, go bhfuil gá le leibhéal leordhóthanach maoinithe d’Eoraip na Cruthaitheachta a áirithiú trí athbhreithniú a dhéanamh ar an gcreat airgeadais ilbhliantúil (CAI) amach anseo; |
| --- | --- |

5.

| 6. | á iarraidh ar na Ballstáit leas iomlán a bhaint as an acmhainneacht a chuirtear ar fáil le cistiú, cláir agus beartais an Aontais atá tiomnaithe don chultúr agus a sineirgí le cláir iomchuí, go háirithe Fís Eorpach, Erasmus+, NEB agus eile; ag moladh don Choimisiún leanúint de leas a bhaint as na sineirgí sin, d’fhonn a n-éifeachtaí dearfacha a uasmhéadú, ó thaobh substainte agus infhaighteacht cistiúcháin de araon ina ngnéithe inmheánacha agus seachtracha araon; á áitiú gur cheart an cultúr agus an oidhreacht chultúrtha a phríomhshruthú go cothrománach i mbeartais uile an Aontais, go háirithe i mbeartais an Aistrithe Ghlais agus an Aistrithe Dhigitigh; á iarraidh ar na Ballstáit forbairt an chultúir agus an taighde theicniúil a chur chun cinn, agus an oidhreacht nádúrtha, stairiúil agus ealaíonta a chosaint, ar mhaithe freisin leis na glúnta a bheidh ann inár ndiaidh; |
| --- | --- |

6.

| 7. | á aithint go bhfuil sásraí leantacha nithiúla agus institiúidithe in easnamh ar MOC cultúrtha; á mholadh, dá bhrí sin, go ndéanfaí amlínte agus táscairí sonracha a chur chun feidhme lena bhféadfaí lamháil do gníomhaíochtaí leantacha nó meastóireacht a dhéanamh ar fheidhmíocht na mBallstát; á iarraidh go leathnófaí an comhar le tíortha nach bhfuil san Aontas i ngrúpaí MOC, ós rud é gur léiríodh go raibh sé tairbheach; |
| --- | --- |

7.

| 8. | á chur in iúl gur oth léi go bhfuil tionchar díreach teoranta ag tuarascálacha a chuirtear ar fáil ar leibhéal MOC ar cheapadh beartas ar an leibhéal náisiúnta, réigiúnach agus áitiúil i ngeall ar an easpa scaipeadh cuí agus nascacht chuí atá idir na tíortha rannpháirteacha agus aireachtaí náisiúnta; á mholadh, dá bhrí sin, go ndéanfaí tuarascálacha ina bhfuil moltaí beartais soiléire agus nithiúla a chur ar fáil, agus go dtacófaí leo le cur chuige níos fianaise-bhunaithe; thairis sin, a iarraidh ar an gCoimisiún faisnéis a scaipeadh, trí mheáin dhigiteacha, maidir le torthaí MOC go forleathan ar an leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal an Aontais in oiread teangacha agus is féidir; |
| --- | --- |

8.

| 9. | á chur in iúl gur geal léi go ndearnadh an tIdirphlé Struchtúrtha – Guthanna an Chultúir (SD) a chur ar bun, lena dtugtar ardán d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta (ESSanna) in earnáil an chultúir chun dul i mbun rannpháirtíochta leis an gCoimisiún agus an MOC; á aithint go ndearna an t-idirphlé struchtúrtha leis an tsochaí shibhialta éascú ar an gcomhar, líonrú agus malartuithe trasearnálacha; a thabhairt chun suntais, áfach, na hidirghníomhaíochtaí neamhleora idir an MOC agus na hardáin idirphlé struchtúrtha agus á mholadh, dá bhrí sin, malartuithe níos minice agus níos córasaí a bheith ann idir comhaltaí SD agus an MOC, mar aon le rannpháirtíocht leathnaithe chun na fo-earnálacha uile a áireamh; á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit obair leantach a dhéanamh ar na moltaí a cuireadh ar aghaidh i dtuarascálacha críochnaitheacha, i gceardlanna agus in aon imeachtaí eile a eagraíodh laistigh de struchtúir an MOC agus SD; ag moladh do na Ballstáit obair leantach a dhéanamh ar na moltaí sin le hathruithe beartais agus pleananna gníomhaíochta nithiúla; |
| --- | --- |

9.

| 10. | á chur in iúl gur geal léi an Treoirthionscadal – Mol Oidhreachta Eorpach a Bhunú chun tacú le hobair leantach iomlánaíoch agus chostéifeachtach a dhéanamh ar Bhliain Eorpach na hOidhreachta Cultúrtha; i gcomhréir le rún ó Pharlaimint na hEorpa maidir le hoidhreacht bheartais éifeachtach a bhaint amach do Bhliain Eorpach na hOidhreachta Cultúrtha (22); a iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit tacú le tuilleadh comhpháirtíochtaí a chruthú leis na hearnálacha príobháideacha, poiblí agus neamhbhrabúsacha chun caomhnú a dhéanamh ar an oidhreacht chultúrtha, i gcomhréir iomlán le prionsabal na breisíochta, agus chun athbhreithniú agus nuashonrú a dhéanamh ar an gCreat Gníomhaíochta Eorpach um an Oidhreacht Chultúrtha chun cosaint na hoidhreachta cultúrtha san Eoraip i ndiaidh na paindéime a áirithiú; á chur i bhfáth go bhfuil sé tábhachtach leanúint d’fhorbairt a dhéanamh ar an oidhreacht seo leis na hacmhainní iomchuí; á athdhearbhú a thábhachtaí atá an Lipéad Oidhreachta Eorpach mar thionscadal lena bhfeabhsaítear an fheasacht ar fhréamhacha cultúrtha agus stairiúla an Aontais ar bhealach nuálach; |
| --- | --- |

10.

| 11. | á iarraidh ar na Ballstáit an prionsabal a chumhdaítear in Airteagal 27 de Dhearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine a chur i bhfeidhm go hiomlán, agus an ceart chun saol cultúrtha, ealaíonta agus eolaíoch agus cearta cultúrtha gaolmhara a aithint mar chearta daonna do chách, lena gcuirfear ar chumas gach duine a bheith rannpháirteach i saol cultúrtha an phobail, chun na healaíona a theachtadh agus na tairbhí a bhaineann leo a chomhroinnt; á iarraidh ar na Ballstáit gach beart iomchuí a dhéanamh chun deireadh a chur le haon bhacainn ar theachtadh na gceart sin, lena n-áirítear bacainní a bhaineann le saintréithe socheacnamaíocha, ioncam agus inrochtaineacht fhisiciúil, ach gan a bheith teoranta dóibh sin, agus chun na dálaí is gá a áirithiú chun go mbeidh gach duine rannpháirteach faoi shaoirse i ngníomhaíochtaí cultúrtha; |
| --- | --- |

11.

| 12. | á áitiú gur cuid lárnach den chruthaitheacht agus den léiriú cultúrtha í saoirse an léirithe ealaíonta, ós rud é go n-áirithítear léi go dtugann saothair ealaíonta léiriú ar éagsúlacht agus saibhreas ár sochaithe, agus nach mór, dá bhrí sin, í a bheith ráthaithe i gcónaí do gach cruthaitheoir; á iarraidh ar an gCoimisiún saoirse an léirithe ealaíonta a chomhtháthú ina thuarascálacha bliantúla mar tháscaire neamhspleách maidir le hurraim don smacht reachta; á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar an tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí (SEGS) bealaí nithiúla a fhiosrú chun seasamh le saoirse na léirithe ealaíonta de chuid na n-ealaíontóirí atá i mbaol, go háirithe mar thoradh ar chogaí agus éagobhsaíocht gheopholaitiúil; |
| --- | --- |

12.

| 13. | á athdhearbhú go bhfuil sí tiomanta go láidir don chomhionannas inscne agus ag tacú le príomhshruthú inscne mar cheann dá cuir chuige beartais chun comhionannas a áirithiú; ag athdhearbhú an róil is féidir a bheith ag an gcultúr i gcur chun cinn an chomhionannais inscne mar aon le cumhachtú eacnamaíoch agus cultúrtha na mban agus na mionlach inscne; á iarraidh ar an gCoimisiún dul níos faide ná a thogra chun critéir roghnúcháin a thabhairt isteach a chúitíonn tionscadail a dhéanann comhionannas inscne a ráthú ina n-eagrúchán, agus sásraí faireacháin agus meastóireachta a thabhairt isteach chun sonraí leordhóthanacha a fháil maidir le comhionannas inscne agus príomhshruthú inscne as measc thairbhithe na gclár Eorpach éagsúil, agus bearta feabhsúcháin féideartha a chur i gcrích; á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit rochtain ar CCSInna a éascú, lena n-áirítear ar fhiontraíocht, do mhná agus do mhionlaigh inscne; |
| --- | --- |

13.

| 14. | á chur i bhfáth gur cheart bailiú sonraí a mheas mar phríomhthosaíocht thrasearnálach i bPlean Oibre na Comhairle don Chultúr 2023-2026; á iarraidh ar na Ballstáit agus ar an gCoimisiún tuilleadh oibre a dhéanamh chun sonraí nuashonraithe agus inchomparáide maidir leis an gcultúr a bhailiú, lena n-áirítear trí dhea-chleachtais a mhapáil agus a thagarmharcáil agus trí shaineolaithe, geallsealbhóirí agus údaráis phoiblí agus an lucht spéise a bheith rannpháirteach go struchtúrach, ní hamháin ó earnáil an chultúir, ach ó earnálacha uile an gheilleagair freisin; |
| --- | --- |

14.

| 15. | á chur i bhfáth gur gá faireachán agus meastóireacht níos déine a dhéanamh ar chur chun feidhme na ngníomhaíochtaí uile faoi chuimsiú an Chláir Oibre Eorpaigh Nua le haghaidh an Chultúir agus na teachtaireachta comhpháirtí ó 2016 dar teideal Towards an EU strategy for international cultural relations [I dtreo straitéis AE le haghaidh caidreamh cultúrtha idirnáisiúnta], ar leibhéal straitéiseach agus ar leibhéal tionscadail araon, bunaithe ar spriocanna cainníochtúla agus cáilíochtúla, agus ar mhaithe le tuairisciú córasach ar ardchaighdeán; á iarraidh ar an gCoimisiún níos mó táscairí agus dearcadh níos leithne a fhorbairt maidir le meastóireacht a dhéanamh ar thorthaí tionscadail, agus torthaí cáilíochtúla amhail tógáil pobail agus ceachtanna a foghlaimíodh ó thionscadail scortha á gcur san áireamh freisin; ag tathant ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit inbhuanaitheacht tionscadal agus tionscnamh cultúrtha arna gcistiú ag an Aontas a áirithiú le himeacht ama; |
| --- | --- |

15.

An ghné shóisialta

| 16. | ag spreagadh na mBallstát rannpháirtíocht ghníomhach agus éighníomhach daoine i ngníomhaíochtaí cultúrtha agus ealaíonta a chur chun cinn agus infheistíocht a dhéanamh iontu, ní hamháin trí fheachtais chumarsáide agus for-rochtana, ach freisin agus go príomha trí bhearta agus dreasachtaí beartais atá comhleanúnach, cuimsitheach agus uileghabhálach chun bacainní riaracháin, airgeadais agus teanga ar rannpháirtíocht a shainaithint agus a dhíchur, lena n-áirítear iad siúd a bhaineann le saintréithe socheacnamaíocha, ioncam agus inrochtaineacht fhisiciúil, agus le haghaidh grúpaí imeallaithe, atá faoi mhíbhuntáiste agus leochaileach, agus béim ar leith á leagan ar limistéir fho-uirbeacha, thuaithe agus iargúlta, mar aon le limistéir atá i mbaol dídhaonraithe; |
| --- | --- |

16.

| 17. | á iarraidh ar na Ballstáit na gníomhaíochtaí cultúrtha agus ealaíonta atá ann cheana a chur chun cinn agus tuilleadh deiseanna a chur ar fáil le haghaidh rannpháirtíocht ghníomhach, méadú a dhéanamh ar an gcumas dul i dteagmháil le lucht spéise nua, cuspóirí rannpháirtíochta cultúrtha a chomhtháthú agus a phríomhshruthú i gceapadh beartas lasmuigh den bheartas cultúrtha, agus cur chuige i leith cearta cultúrtha a ghlacadh lena n-imítear ó fhócas cúng ar rochtain i dtreo rannpháirtíocht fhóinteach, gan aon duine a fhágáil chun deiridh; |
| --- | --- |

17.

| 18. | á chur in iúl gur saoth léi go dtéann na sonraí is déanaí atá ar fáil arna mbailiú ag Eurostat maidir le rannpháirtíocht chultúrtha siar go dtí 2015; i bhfianaise an athraithe mhóir a rinneadh ar CCSInna ó shin i leith, go háirithe mar thoradh ar phaindéim COVID-19 agus ar fhorbairtí teicneolaíochta nuálacha, á iarraidh ar an gCoimisiún suirbhé Eurostat a chur ar bun maidir le rannpháirtíocht agus treochtaí cultúrtha san Aontas, lena mbaileofar agus lena n-anailíseofar sonraí staidrimh ar scálaí críochacha éagsúla (náisiúnta, réigiúnacha, etc.), agus aird ar leith á tabhairt ar rannpháirtíocht i limistéir fho-uirbeacha, thuaithe agus imeallacha agus laistigh de phobail shocheacnamaíocha imeallaithe agus de ghrúpaí faoi mhíbhuntáiste agus leochaileacha; |
| --- | --- |

18.

| 19. | ag aithint na hoibre a rinne an Coimisiún chun leas a bhaint as cumhacht an chultúir agus na héagsúlachta cultúrtha ar mhaithe le comhtháthú, dea-bhail agus rannpháirtíocht shóisialta, agus chun an tsaoránacht fhoriomlán, eolas ar chearta agus luachanna an Aontais, agus an daonlathas a neartú; á thabhairt chun suntais an ról atá ag an gcultúr tráth na géarchéime agus á iarraidh go ndéanfaí measúnú ar cé acu straitéisí agus beartais chultúrtha ar éirigh leo tionchar dearfach a imirt ar chuimsiú sóisialta, ar dheiseanna fostaíochta agus ar an bhforbairt eacnamaíoch; á mholadh go ndéanfaí obair leanúnach chun na críche sin, agus ag tógáil ar na torthaí agus ar na ceachtanna a foghlaimíodh ó na tionscadail agus na ceardlanna ábhartha uile, amhail an cheardlann do shaineolaithe Bhallstáit an Aontais maidir leis an gcultúr don chomhtháthú sóisialta a tionóladh i mí na Samhna 2020, agus ó Chairt Porto Santo maidir leis an daonlathas cultúrtha; |
| --- | --- |

19.

| 20. | á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit a áirithiú go n-áireofar na grúpaí is imeallaithe agus is tearcionadaithe i ngníomhaíochtaí agus i dtionscnaimh chultúrtha, ní hamháin mar fhaighteoirí éighníomhacha ach freisin mar chruthaitheoirí gníomhacha na ngníomhaíochtaí sin, lena gcothófar muintearas coiteann agus todhchaí chomhroinnte i measc gach duine; á chur in iúl gur geal léi, ina leith sin, seoladh staidéir neamhspleách dar teideal The importance of citizens’ participation in culture for civic engagement and democracy – policy lessons from international research [An tábhacht a bhaineann le rannpháirtíocht na saoránach sa chultúr don rannpháirtíocht shibhialta agus don daonlathas – ceachtanna beartais ó thaighde idirnáisiúnta], agus ag tnúth lena fhoilsiú i mí na Samhna 2022; ag moladh don Choimisiún torthaí an staidéir a chomhroinnt agus na gníomhaíochtaí leantacha iomchuí a dhéanamh; |
| --- | --- |

20.

| 21. | á chur i bhfios go láidir a thábhachtaí atá cláir chultúrtha chun dídeanaithe agus imircigh a lánpháirtiú i sochaithe na hEorpa, agus ag spreagadh an Choimisiúin agus na mBallstát leanúint de na gníomhaíochtaí atá beartaithe sa Chlár Oibre Eorpach Nua le haghaidh an Chultúir a chur chun cinn – Dídeanaithe agus imircigh eile a chomhtháthú; |
| --- | --- |

21.

| 22. | ag spreagadh na mBallstát aitheantas a thabhairt do ról na n-ealaíon agus an chultúir maidir le stíl shláintiúil mhaireachtála, meabhairshláinte agus dea-bhail an duine aonair agus shochaíoch a chur chun cinn; á chur i bhfáth a thábhachtaí atá tionscnaimh chultúrtha agus ealaíonta atá dírithe ar fheabhas a chur ar shláinte agus ar cháilíocht saoil daoine faoi mhíchumais; á chur in iúl gur oth léi an díobháil a rinneadh mar thoradh ar bhriseadh na ngníomhaíochtaí sin le linn phaindéim COVID-19; á iarraidh, dá bhrí sin, ar na Ballstáit na healaíona agus an cultúr a áireamh mar chuid de bhearta iomlána tacaíochta síceasóisialta do na grúpaí agus na pobail is leochailí agus is mó atá faoi mhíbhuntáiste; |
| --- | --- |

22.

| 23. | á chur i bhfios go láidir a thábhachtaí atá an cultúr chun féiniúlachtaí agus léiriú aonair a fhorbairt, go háirithe dóibh siúd ar minic iad a bheith ina n-íospartaigh idirdhealaithe, mar shampla mná, mionlaigh eitneacha agus mionlaigh eile, daoine faoi mhíchumais agus daoine den phobal LADTIA, chomh maith le tuiscint ar an tsochaí agus ar inniúlachtaí idirchultúrtha a fhorbairt, lena rannchuidítear le fuath agus ciníochas a chomhrac, agus le sochaithe síochánta a thógáil; |
| --- | --- |

23.

| 24. | á thabhairt chun suntais a thábhachtaí atá an cultúr le haghaidh fhoghlaim ar feadh an tsaoil na ndaoine gan beann ar aois; á chur in iúl gur cúis bhuartha di an cúngú coitianta atá á dhéanamh ar curaclaim na scoile, ar gnách leis ísliú céime a thabhairt do na healaíona agus do na disciplíní ealaíonta chuig stádas atá níos imeallaithe i gcomparáid le hábhair eile; a mheabhrú a thábhachtaí atá curaclaim chuimsitheacha agus dhea-struchtúrtha na scoile, lena n-áirítear na healaíona agus disciplíní ealaíonta, d’fhonn fhreagracht agus inniúlacht an duine aonair a fheabhsú chun bheith rannpháirteach i ngníomhaíochtaí cultúrtha, agus á áitiú go bhfuil gá leis na scileanna ábhartha a chur chun cinn; ag tathant ar na Ballstáit, dá bhrí sin, na hacmhainní agus dreasachtaí airgeadais agus daonna iomchuí a leithdháileadh ar an healaíona agus ar na disciplíní ealaíonta mar ghníomhaíochtaí curaclaim agus seach-churaclaim i gcéimeanna uile an oideachais, agus trí oiliúint a chur ar oideachasóirí ar thábhacht agus ar chumhacht an chultúir i gcás na sochaí agus dea-bhail fhoriomlán; sa chomhthéacs sin, ag tathant ar an gCoimisiún dul níos faide ná “cur chuige STEM” agus “cur chuige STEAM” (Eolaíocht, Teicneolaíocht, Innealtóireacht, na hEalaíona agus Matamaitic) a ghlacadh go hiomlán ina ionad; |
| --- | --- |

24.

| 25. | i gcomhthráth leis an obair ar ghairmiúlú leanúnach CCSInna, á iarraidh go bhforbrófaí straitéisí chun tacú leis an iliomad ealaíontóirí amaitéaracha san Eoraip; |
| --- | --- |

25.

| 26. | á mheabhrú go bhfuil an tsoghluaisteacht trasteorann fós ina gné bhunriachtanach de ghairmeacha ealaíontóirí agus oibrithe cultúrtha, lena n-áirítear d’ealaíontóirí agus d’oibrithe cultúrtha ar náisiúnaigh tríú tír iad; á chur i bhfáth, dá bhrí sin, a thábhachtaí atá aitheantas frithpháirteach agus inaistritheacht trasteorann inniúlachtaí ealaíonta agus scileanna agus cáilíochtaí cruthaitheacha chun í a éascú; á mheabhrú, le hionstraimí a chistiú lena dtacaítear le deiseanna soghluaisteachta idirnáisiúnta agus lena méadaítear iad, gur cheart freisin cothromaíocht oibre is saoil ealaíontóirí agus gairmithe cultúrtha a chothú, agus soghluaisteacht atá inbhuanaithe ó thaobh an chomhshaoil agus na sochaí de a spreagadh a mhéid is féidir; |
| --- | --- |

26.

| 27. | á chur i bhfáth a thábhachtaí atá an tsoghluaisteacht do mhic léinn agus do ghairmithe óga in CCSInna chun oideachas níos leithne agus níos éagsúlaithe a chumasú, lena ndéantar ionchais ghairme níos nithiúla agus níos tarraingtí a chur ar fáil agus raon leathan agus éagsúil gníomhaíochtaí cultúrtha a chur i láthair; ag spreagadh an Choimisiúin agus na mBallstát deiseanna soghluaisteachta níos fearr a áirithiú chun na críche sin, lena n-áirítear trí Erasmus+ agus trí thionscnaimh Eorpacha agus náisiúnta eile; |
| --- | --- |

27.

| 28. | á iarraidh ar an gCoimisiún, ag tógáil ar an rath a bhí ar “DiscoverEU”, an tionscnamh Interrail saor in aisce do dhaoine óga, machnamh a dhéanamh ar ghníomhaíocht a chruthú faoi chuimsiú chlár Erasmus+ ionas gur féidir le hEorpaigh óga dearbhán taistil a fháil chun cuairt a thabhairt ar Bealaí Camino de Santiago agus Bealaí Cultúrtha Eorpacha eile agus chun eolas a fháil orthu; |
| --- | --- |

28.

| 29. | ag meabhrú don Choimisiún agus do na Ballstáit na gealltanais a cuireadh in iúl trí dhaingniú Choinbhinsiún UNESCO 2005 ar Éagsúlacht Léirithe Cultúir a Chosaint agus a Chur Chun Cinn ag an Aontas, a bhaineann, go háirithe, le malartuithe soghluaisteachta agus éascú taistil chuig na Ballstáit i gcomhréir le cóir fhabhrach ealaíontóirí agus gairmithe agus cleachtóirí cultúrtha eile, mar aon le hearraí agus seirbhísí cultúrtha ó thíortha i mbéal forbartha; á iarraidh ar an gCoimisiún bealaí a mholadh chun soghluaisteacht oibrithe cultúrtha ó thríú tíortha a éascú, go háirithe iad siúd a thagann ón Domhan Theas, trí na creataí institiúideacha agus dlíthiúla iomchuí, lena n-áirítear éascú víosaí; |
| --- | --- |

29.

| 30. | á chur in iúl gur geal léi an scéim soghluaisteachta “An Cultúr ag Bogadh na hEorpa” a cuireadh ar bun do ghairmithe i CCSInna faoi Eoraip na Cruthaitheachta; á chur i bhfios go láidir go mbeidh an scéim seo in ann a lánacmhainneacht a bhaint amach má fhaightear tacaíocht ó bhuiséad leordhóthanach sa todhchaí agus má bhíonn ar a cumas lucht spéise ar bhonn níos leithne a shroicheadh; á chur in iúl gur oth léi, áfach, gur ann fós do bhacainní riaracháin, airgeadais agus teanga ar an tsoghluaisteacht agus á iarraidh go ndéanfaidh an scéim seo bacainní struchtúracha leanúnacha ar shoghluaisteacht ealaíonta agus chultúrtha a dhíchur; a iarraidh go ndéanfaí cuir chuige trasteorann i leith an chultúir agus an cuardach ar chomhpháirtithe le haghaidh comhléirithe agus cláir chónaitheachta idirnáisiúnta cultúrtha a chur chun cinn, leis an gcuspóir soghluaisteacht ealaíontóirí agus cruthaitheoirí a chothú tríd an gcomhar idir na gníomhaithe uile lena mbaineann agus malartuithe dea-chleachtais a neartú, lena n-áirítear le tíortha nach den Aontas Eorpach iad; |
| --- | --- |

30.

| 31. | á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit a n-iarrachtaí a neartú chun faisnéis ardcháilíochta a chur ar fáil maidir le cláir shoghluaisteachta agus cláir mhalartaithe d’ealaíontóirí agus do ghairmithe agus cleachtóirí cultúrtha eile, chomh maith le tacaíocht ábhartha chun dul i ngleic le gach cineál bacainní ar shoghluaisteacht in CCSInna, lena n-áirítear bacainní riaracháin, airgeadais agus teanga, chomh maith le bacainní a bhaineann le míchumas; |
| --- | --- |

31.

An ghné eacnamaíoch

| 32. | á mheas nach mór d’oibrithe in CCSInna, atá buailte go dona ag paindéim COVID-19, tairbhe a bhaint as fíorthéarnamh Eorpach spriocdhírithe, go háirithe ós rud é go bhfuil an earnáil sin comhdhéanta den chuid is mó de dhaoine aonair chomh maith le heagraíochtaí agus cuideachtaí beaga agus micrea-eagraíochtaí agus micreachuideachtaí atá ag obair ar bhonn scéimeanna fostaíochta neamhghnácha, páirtaimseartha nó tionscadalbhunaithe a bhraitheann ar ioncam neamhrialta gan intuarthacht airgeadais fhadtéarmach a bheith ann; á iarraidh ar na Ballstáit 2 % dá mbuiséid a thiomnú don chultúr, mar a d’iarr an Pharlaimint go minic; |
| --- | --- |

32.

| 33. | á chur in iúl gur geal léi tacaíocht an Choimisiúin do na Ballstáit chun luach saothair cóir a áirithiú agus chun feabhas a chur ar na dálaí socheacnamaíocha d’ealaíontóirí agus do chruthaitheoirí trí idirphlé ginearálta agus earnáilsonrach; á chur i bhfios go láidir, sa bhreis ar na bearta lena dtacaítear le téarnamh eacnamaíoch CCSI, gur cheart an tacaíocht ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta a úsáid go háirithe chun dálaí oibre, oiliúint agus uas-sciliú agus athsciliú gairmithe in CCSInna a fheabhsú chun coinneáil suas leis na hathruithe struchtúracha leanúnacha sna hearnálacha sin; |
| --- | --- |

33.

| 34. | á mheabhrú, áfach, go mbíonn CCSInna ag téarnamh ar luasanna éagsúla mar thoradh ar ilchineálacht na n-infheistíochtaí poiblí, rud is cúis le héagothromaíochtaí méadaithe laistigh d’éiceachóras cultúrtha AE, a bhfuil struchtúr agus cistiú cobhsaí agus iontaofa de dhíth air, agus ar deireadh, a chuireann éagsúlacht chultúrtha na hEorpa i mbaol; á chur i bhfios go láidir nach mór do théarnamh CCSInna na hiarrachtaí leanúnacha i dtreo inbhuanaitheacht agus digitiú méadaithe a chur san áireamh, chomh maith le feabhas a chur ar dhálaí saothair agus luacha saothair na n-oibrithe in CCSInna chun na fadhbanna struchtúracha a bhí ann cheana roimh phaindéim COVID-19 a shárú; |
| --- | --- |

34.

| 35. | á mheabhrú don Choimisiún gur iarr an Pharlaimint arís agus arís eile go molfaí Stádas Eorpach an Ealaíontóra, lena leagfaí amach creat coiteann le haghaidh dálaí oibre leordhóthanacha, cothroma agus trédhearcacha agus íoschaighdeáin is coiteann do thíortha uile an Aontais, lena n-áirítear luach saothair cothrom, agus lánurraim á tabhairt do fhreagrachtaí na mBallstát agus an Aontais maidir le margadh an tsaothair agus beartas cultúrtha, chun dálaí socheacnamaíocha oibrithe CCSI uile i ngach Ballstát a fheabhsú agus chun na bunchoinníollacha a áirithiú lena ráthaítear fíorchruthaitheacht agus fíorshaoirse chun tuairimí a nochtadh; á chur in iúl go bhfuil sí ag tnúth le foilsiú na tuarascála ábhartha MOC, a bhfuiltear ag dréim léi faoi lár-2023; á iarraidh go gcuirfí san áireamh go cuí ionchur ó ESSanna ábhartha, lena n-áirítear comhpháirtithe sóisialta, maidir le hábhair a bhaineann le cosaint shóisialta, d’fhonn a áirithiú go ndéanfar obair leantach iomchuí ar an ábhar sin; |
| --- | --- |

35.

| 36. | Ina theannta sin, á mholadh do na Ballstáit uile Treoir (AE) 2019/790 maidir le cóipcheart sa mhargadh aonair digiteach a chur chun feidhme (23), agus á iarraidh ar na Ballstáit sin nach ndearna amhlaidh go fóill an Treoir a thrasuí ina ndlíthe náisiúnta, lena ráthaítear luach saothair cothrom, iomchuí agus comhréireach na n-údar agus na dtaibheoirí; á iarraidh ar an gCoimisiún tacú leis na hiarrachtaí trasuímh agus cur chun feidhme; |
| --- | --- |

36.

| 37. | á chur in iúl gur oth léi gur minic a bhíonn ualach rómhór ag baint leis na nósanna imeachta chun iarratas a dhéanamh ar chistiú AE, lena n-áirítear iad siúd do chlár Eoraip na Cruthaitheachta, agus go gcruthaítear bacainní gan ghá leo do na tairbhithe uile a d’fhéadfadh a bheith ann, go háirithe eagraíochtaí beaga agus micrea-eagraíochtaí in CCSInna, a bhfuil a n-acmhainneachtaí riaracháin teoranta, agus go bhfuil feidhm aige sin maidir le heagraíochtaí san Eoraip agus i dtríú tíortha araon; á iarraidh, dá bhrí sin, ar an gCoimisiún oibriú i dtreo feasacht mhéadaithe ar na féidearthachtaí éagsúla cistiúcháin agus na nósanna imeachta sin a shimpliú tuilleadh chun go mbeidh rochtain ar chistiú AE ag níos mó agus níos mó eagraíochtaí, lena n-áirítear eagraíochtaí beaga agus meánmhéide sna limistéir is mó atá faoi mhíbhuntáiste; |
| --- | --- |

37.

| 38. | á iarraidh ar an gCoimisiún prionsabal an ilteangachais agus na héagsúlachta cultúrtha a chur chun feidhme agus na nósanna imeachta sin á simpliú aige, lena gcumasófar iarratais i dteangacha breise, ag tosú le teangacha na hEorpa, chun deis chothrom a thabhairt d’eagraíochtaí agus do dhaoine aonair nach bhfuil an acmhainn ná na modhanna acu aistriúchán go Béarla a áirithiú; |
| --- | --- |

38.

| 39. | á chur in iúl gur geal léi gur cuireadh “cistiú cascáideach” ar bun le déanaí mar bhealach chun teagmháil níos fearr a dhéanamh leis na tairbhithe uile, go háirithe daoine aonair agus eagraíochtaí beaga agus meánmhéide; á iarraidh ar an gCoimisiún na scéimeanna sin a fhorbairt tuilleadh i ngach clár atá ábhartha do CCSI; á mholadh don Choimisiún breithniú a dhéanamh, agus scéimeanna den sórt sin á mbunú lena mbaineann eagraíochtaí idirmheánacha, ar na saincheisteanna a bhaineann le coinbhleachtaí leasa a d’fhéadfadh a bheith ann idir an t-idirghabhálaí agus na faighteoirí deiridh, na forchostais arna dtabhú ag idirghabhálaithe maidir le lóistíocht agus riarachán deontas, agus na critéir maidir le roghnú agus meastóireacht deiridh na ndeontas; |
| --- | --- |

39.

| 40. | á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit a áirithiú go dtabharfaí tacaíocht do bheartais agus do thionscnaimh chultúrtha náisiúnta agus de chuid an Aontais trí chistiú leordhóthanach, rochtain níos éasca ar chreidmheas agus ar acmhainneacht, go háirithe le linn mórchruatan eacnamaíoch, chun bogadh ó chur chuige bainistithe géarchéime go straitéis fhadtéarmach maidir le beartais chultúrtha; |
| --- | --- |

40.

| 41. | á mheabhrú príomhchuspóir an Choimisiúin chun tacú le forbairt comhpháirtíochtaí cruthaitheacha idir earnáil an chultúir agus earnálacha eile; |
| --- | --- |

41.

| 42. | ag leagan béim ar rath ar an tionscnaimh Príomhchathair Chultúir na hEorpa maidir le forbairt cathracha agus réigiún ar fud an Aontais agus i dtíortha comhlachaithe; á chur i bhfáth go bhfuil gá le cistiú breise do Phríomhchathracha Cultúir na hEorpa (PCE), ós rud é go bhfuil paindéim COVID-19, agus an boilsciú atá ag dul i méid, tar éis na coinníollacha creata a dhéanamh i bhfad níos measa maidir le PCE a chur chun feidhme; á chur in iúl gur geal léi an Monatóir ar Chathracha Cruthaitheacha agus Cultúir de chuid an Choimisiúin, arna fhorbairt ag an Airmheán Comhpháirteach Taighde, lena rannchuidítear le measúnú oibiachtúil a dhéanamh ar shócmhainní cultúrtha agus nádúrtha na réigiún agus na gcathracha, bunaithe ar an nasc idir an cultúr agus an turasóireacht; á mholadh don Choimisiún obair leantach a dhéanamh ar an tionscadal beartais maidir le Spásanna agus Cathracha Cultúrtha agus Cruthaitheacha, chun rannpháirtíocht chultúrtha agus athghiniúint shóisialta agus uirbeach a chur chun cinn; |
| --- | --- |

42.

| 43. | á mholadh don Choimisiún agus do na Ballstáit tógáil ar mholtaí thuarascáil MOC maidir le Turasóireacht Chultúrtha Inbhuanaithe chun a áirithiú go mbainfear an chothromaíocht cheart amach idir coimirciú agus caomhnú na hoidhreachta cultúrtha ar thaobh amháin, agus feabhas a chur ar rochtain agus saoráidí do chuairteoirí ar an taobh eile; san am céanna, ag tathant ar na Ballstáit a bheith airdeallach i gcónaí ar na rioscaí a bhaineann leis an ollturasóireacht don oidhreacht chultúrtha agus d’éiceachórais nádúrtha, agus ag cur béim ar an ngá atá le cothromaíocht a bhaint amach idir fás agus forbairt earnáil na turasóireachta i gcathracha ar cinn scríbe ealaíne agus turasóireachta iad, agus cáilíocht saoil na saoránach a chónaíonn go buan iontu; |
| --- | --- |

43.

| 44. | ag aithint gur thug tionscnamh Bauhaus Eorpach Nua (NEB) mar thionscnamh cruthaitheach, idirdhisciplíneach agus trasdisciplíneach, rannchuidiú tábhachtach, arb é is aidhm dó spriocanna an Aontais maidir leis an gComhaontú nua Glas a bhaint amach trí dhomhan na heolaíochta, na teicneolaíochta, na healaíne agus an chultúir a nascadh, agus tríinbhuaine comhshaoil a phríomhshruthú ar fud bheartais uile an Aontais; á mheabhrú gur cheart an tionscnamh seo a bheith bunaithe ar an nuálaíocht ar gach leibhéal agus ar rannpháirtíocht ghníomhach agus rannpháirtíocht fhóinteach gach duine, lena n-áirítear iad siúd ó chúlraí atá faoi mhíbhuntáiste sóisialta, agus ó phobail áitiúla; á chur i bhfáth gur cheart go mbeadh Plean Oibre nua na Comhairle don Chultúr ag teacht le hábharthacht thionscnamh NEB, lena n-áirítear a ghné sheachtrach, lena mbaineann sprioc-aschuir shoiléire; á iarraidh an athuair ar an gCoimisiún togra a thíolacadh a luaithe is féidir, as seo go dtí an chéad chreat airgeadais ilbhliantúil eile, chun gur clár nua neamhspleách de chuid an Aontais a bheidh in NBE, le cistiú nua; |
| --- | --- |

44.

| 45. | ag leagan béim ar an méid ollmhór a rannchuidíonn na healaíona agus an cultúr le feasacht a mhúscailt maidir le saincheisteanna comhshaoil, aeráide agus inbhuanaitheachta agus a ngné shóisialta, agus leis an méid a spreagann siad athrú dearfach iompraíochta; á mheabhrú, go háirithe, go bhfuil eolas traidisiúnta, atá mar chuid den oidhreacht chultúrtha, ríthábhachtach chun feabhas a chur ar iarrachtaí maidir le maolú ar an athrú aeráide agus oiriúnú dó; chuige sin, á mholadh don Choimisiún oibriú níos dlúithe leis na Ballstáit agus leis an tsochaí shibhialta agus le heagraíochtaí náisiúnta agus áitiúla chun feasacht a mhúscailt faoin ábhar sin i measc na saoránach agus chun cistiú sonrach a chur ar fáil do thionscnaimh chultúrtha den sórt sin trí shineirgí le cláir, cistí agus beartais thiomnaithe eile de chuid an Aontais; |
| --- | --- |

45.

| 46. | ag moladh don Choimisiúin, don tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí (SEGS) agus do na mBallstát a gcláir chultúrtha a dhearadh i gcomhréir le prionsabail na hinbhuanaitheachta comhshaoil agus leis an gcomhrac i gcoinne na géarchéime aeráide, agus measúnú a dhéanamh ar thionchar comhshaoil na dtionscadal uile arna gcistiú ag an Aontas ar feadh a saolré; á mholadh go lorgódh geallsealbhóirí agus tairbhithe chistiú AE na modhanna agus na cineálacha cur chuige is neamhdhíobhálaí don chomhshaol i ndearadh, i bpleanáil agus i gcur chun feidhme a dtionscadal; |
| --- | --- |

46.

| 47. | á chur in iúl gur geal léi tuarascáil MOC maidir le hathléimneacht na hoidhreachta cultúrtha a neartú don athrú aeráide – áit a gcomhlíonann an Comhaontú Glas don Eoraip an oidhreacht chultúrtha agus á mholadh don Choimisiún agus do na Ballstáit obair leantach ghníomhach a dhéanamh ar na moltaí agus úsáid a bhaint as samplaí an dea-chleachtais; |
| --- | --- |

47.

| 48. | á chur i bhfios gur cheart aird ar leith a thabhairt ar shaincheisteanna inbhuanaitheachta le linn athchóiriú na hoidhreachta cultúrtha agus foirgneamh traidisiúnta; á aithint go bhfuil acmhainneacht ag BCN rannchuidiú le cathracha agus a n-oidhreacht chultúrtha a chosaint agus a athbhunú i gcás tubaistí arb iad guaiseacha nádúrtha agus guaiseacha de dheasca daoine is cúis leo; ag cur béim ar an ngá atá le tuilleadh malartuithe dea-chleachtas idir na Ballstáit, agus le tríú tíortha chomh maith, maidir leis an oidhreacht chultúrtha a chosaint, a chaomhnú agus a athchóiriú, lena n-áirítear bearta nuálacha chun éifeachtúlacht fuinnimh na bhfoirgneamh atá ann cheana a fheabhsú, agus a ngné ailtireachta nó a ngné stairiúil á gcaomhnú i gcónaí, agus aird ar leith á tabhairt ar bharántúlacht agus ar cháilíocht deiridh thoradh an athchóirithe ionas nach ndéanfar difear do shláine fhisiceach, do chomhleanúnachas ailtireachta, do charachtar stairiúil nó do luach foirgneamh stairiúil nó ealaíonta nó d’ionaid stairiúla, i gcomhréir leis na rialacha náisiúnta ábhartha maidir le caomhnú agus le Cairt na Veinéise 1964 um Chaomhnú agus Athchóiriú Séadchomharthaí agus Láithreán; |
| --- | --- |

48.

| 49. | á mheabhrú Airteagal 3 CAE, ina sonraítear nach mór don Aontas a áirithiú go ndéanfar oidhreacht chultúrtha na hEorpa a choimirciú agus a fheabhsú; á áitiú nach mbeidh seasamh leis an leibhéal cosanta is gá do shláinte an duine agus don chomhshaol i gcoinbhleacht le caomhnú oidhreacht na hEorpa; á chur i bhfios go bhfuil sé luaite ag saineolaithe ón gCoimisiún agus ó na Ballstáit go soiléir sa tuarascáil dar teideal “Strengthening cultural heritage resilience for climate change” [Athléimneacht na hoidhreachta cultúrtha a neartú ar mhaithe leis an athrú aeráide], a foilsíodh in 2022, nach féidir an ghéarchéim aeráide a réiteach le géarchéim oidhreachta cultúrtha; á iarraidh, dá bhrí sin, ar an gCoimisiún an méid sin a bhreithniú nuair a dhéanann sé cinneadh maidir le substaintí atá faoi réir údarú agus a liostaítear in Iarscríbhinn XIV a ghabhann leis an Rialachán maidir le Clárú, Meastóireacht, Údarú agus Srianadh Ceimiceán (REACH) a áireamh, nuair atá gá leis na substaintí sin chun an oidhreacht chultúrtha a athchóiriú; á iarraidh ar an gCoimisiún, i gcásanna den sórt sin, measúnú cúramach a dhéanamh ar na buntáistí socheacnamaíocha a eascraíonn as substaintí den sórt sin a úsáid i gcomparáid leis an riosca atá ann do shláinte an duine nó don chomhshaol, ionas go gcaomhnófar an dá leas go leormhaith; á iarraidh go mbreithneoidh sé substaintí nó teicneolaíochtaí malartacha oiriúnacha freisin, i gcomhréir le hAirteagal 60 agus le hAirteagal 58(2) (agus le hairteagail ábhartha eile) de Rialachán REACH; á chur i bhfáth go bhfuil céimeanna eiseamláireacha glactha ag earnáil na hoidhreachta maidir le ceanglais dhlíthiúla chun ceardaithe agus ealaíontóirí a dhéanann a ngníomhaíochtaí gairmiúla a chosaint; á iarraidh go ndéanfar díolúintí agus maoluithe ón rialachán thuasluaite d’earnáil an chultúir agus do ghníomhaíochtaí a bhaineann leis an oidhreacht chultúrtha, i gcás inarb iomchuí, chun dúnadh nó díchomhchruinniú go leor fiontar ceardaíochta a sheachaint, chomh maith le haon tionchar diúltach a sheachaint ar athchóiriú, cothabháil agus caomhnú oidhreacht ollmhór an Aontais; á iarraidh ar na hinstitiúidí Eorpacha go rachfaí i gcomhairle le hearnáil na hoidhreachta agus go dtabharfaí páirt di i ngach réamhphlé a bhaineann le hathruithe rialála nó reachtacha a bhfuil tionchar díreach acu ar a gcuid gníomhaíochtaí; |
| --- | --- |

49.

| 50. | á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar SEGS an comhar le Comhairle na hEorpa a neartú, lena n-áirítear maidir leis na Bealaí Cultúrtha, d’fhonn luachanna bunúsacha na héagsúlachta cultúrtha, an t-idirphlé idirchultúrtha agus forbairt inbhuanaithe chríochach na gceann scríbe ar lú an aithne orthu a chur chun cinn, agus oidhreacht chultúrtha agus nádúrtha na láithreán sin á caomhnú, á cosaint agus á hathshlánú ag an am céanna; |
| --- | --- |

50.

| 51. | á aithint gur bealach an digiteáil chun tairbhí na hoidhreachta cultúrtha a uasmhéadú; á chur i bhfáth na dúshláin a fhorchuirtear leis an digiteáil ar CCSInna agus go mbíonn orthu athmhachnamh agus athstruchtúrú leanúnach a dhéanamh ar shamhlacha gnó, chomh maith le hathsciliú fostaithe CCSI; ag cur béim ar an tábhacht a bhaineann le cistiú ráthaithe le haghaidh ábhar cultúrtha agus cruthaitheach agus ár n-oidhreacht chultúrtha Eorpach a dhigiteáil go buan, a chaomhnú agus a bheith ar fáil ar líne; á mheabhrú a thábhachtaí atá sé infheistíocht a dhéanamh sa litearthacht dhigiteach do chách, lena n-áirítear mar mhodh chun taitneamh a bhaint as an gcultúr; |
| --- | --- |

51.

| 52. | agus aghaidh á tabhairt ar dhigiteáil na hoidhreachta cultúrtha, á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit a bheith airdeallach ar fhorbairtí a bhaineann leis an meiteachruinne, trí oidhreacht chultúrtha na hEorpa a chaomhnú nuair a dhéantar í a mhacasamhlú go fíorúil nó nuair a dhéantar í a thrasuí ar bhealach ar bith sa mheiteachruinne; |
| --- | --- |

52.

| 53. | ag tabhairt dá haire go háirithe rannchuidiú dearfach Mhoil Nuálaíochta Digití an Aontais agus Saotharlanna Cruthaitheacha Nuálaíochta, a thacaíonn le CCSInna Eorpacha ina n-acmhainneacht nuálaíochta sna réimsí digiteacha agus closamhairc; |
| --- | --- |

53.

| 54. | á chur in iúl gur geal léi cuimsiú na braisle “An Cultúr, an Chruthaitheacht agus an tSochaí Chuimsitheach” laistigh den chlár Fís Eorpach agus an méadú atá tagtha ar na hiarrataí ar thaighde agus ar nuálaíocht i réimse na hoidhreachta cultúrtha agus CCSI, agus á chur in iúl gur geal léi gur seoladh le déanaí Pobal nua Eolais agus Nuálaíochta (PEN) um Chultúr agus um Chruthaitheacht na hInstitiúide Eorpaí um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht (EIT); á chur in iúl go bhfuil sí ag tnúth le torthaí na n-iarrataí ar thograí sin, go háirithe an méid is féidir an taighde agus an nuálaíocht a dhéanamh chun caidreamh cultúrtha idirnáisiúnta Eorpach (ICR) a fhorbairt; |
| --- | --- |

54.

| 55. | á aithint a ríthábhachtaí atá sócmhainní doláimhsithe agus diantionscail mhaoine intleachtúla (IP) d’fhás eacnamaíoch an Aontais chomh maith lena athléimneacht chultúrtha agus infheictheacht chultúrtha, agus béim á leagan ar an ról ríthábhachtach atá ag maoin intleachtúil cheana féin i gclaochlú digiteach na hEorpa; á chur i bhfios go láidir gur gá an chosaint dhlíthiúil do na sócmhainní agus na tionscail sin a fheabhsú go leordhóthanach, ionas go mbeidh cruthaitheoirí uile saothar cultúrtha agus cruthaitheach in ann leas a bhaint as a gcearta maoine intleachtúla (CMInna); á iarraidh ar an gCoimisiún, sa chomhthéacs sin, gach beart is gá a dhéanamh chun maoin intleachtúil thírdhreach digitithe na hEorpa a chosaint; |
| --- | --- |

55.

| 56. | á chur in iúl gur oth léi an t-ábhar cultúrtha i bhfoirm páipéir a bheith ag dul i léig de réir a chéile agus iarmhairtí na treochta sin ar an earnáil foilsitheoireachta, go háirithe ar thithe foilsitheoireachta beaga agus meánmhéide agus ar shiopaí leabhar; |
| --- | --- |

56.

An ghné sheachtrach agus caidreamh cultúrtha idirnáisiúnta

| 57. | á mheas go rannchuidíonn an cultúr agus an t-idirphlé idirchultúrtha go mór le comhthuiscint a chothú i sochaí agus idir sochaithe éagsúla, agus leis an gcumarsáid a athbhunú thar theorainneacha teanga ar an ardán idirnáisiúnta i gcomhthéacsanna dúshlánacha domhanda, lena léirítear luach na héagsúlachta cultúrtha agus chearta an duine, agus urraim á tabhairt dóibh agus tacaíocht á tabhairt dóibh; á thabhairt chun suntais ról an Aontais i dtaca le hidirphlé leanúnach maidir le beartais chultúrtha idir a Bhallstáit agus tríú tíortha a chur chun cinn, agus á iarraidh ar na Ballstáit cistiú leormhaith a áirithiú mar thoradh air sin, chun cumas idirnáisiúnta an Aontais a neartú i réimse an chultúir agus a chur ar chumas CCSInna Eorpacha, lena n-áirítear eagraíochtaí agus ealaíontóirí níos lú, a bheith gníomhach go hidirnáisiúnta; |
| --- | --- |

57.

| 58. | á cháineadh go bhfuil leas á bhaint as an gcultúr ag institiúidí, lena n-áirítear trína n-institiúidí cultúrtha agus oideachais, go háirithe ag rialtais fhorlámhacha, lena ndéantar iarracht rialacha agus luachanna idirnáisiúnta a athshainiú trína n-uilíocht a cheistiú agus a dtionchar polaitiúil a fheidhmiú trí sárú a dhéanamh ar an tsaoirse ealaíne agus acadúil; |
| --- | --- |

58.

| 59. | ag cur béim ar an acmhainneacht atá ag caidreamh cultúrtha idirnáisiúnta AE cur i gcoinne na bréagaisnéise i dtríú tíortha agus cur isteach eachtrach ar an Aontas, agus na scéalta naimhdeacha i gcoinne an Aontais i réimis neamhliobrálacha agus údarásaíocha; á iarraidh ar SEGS anailís a dhéanamh ar leitheadúlacht agus ar thionchar gníomhaithe mailíseacha stáit sa chaidreamh cultúrtha idirnáisiúnta Eorpach a bhfuil an tAontas rannpháirteach ann; |
| --- | --- |

59.

| 60. | á chur i bhfios go bhfuil difríocht idir “caidreamh cultúrtha AE” agus “taidhleoireacht chultúrtha AE” ó thaobh próisis chinnteoireachta, dearadh agus cur chun feidhme clár agus fealsúnacht fhoriomlán; á chur i bhfios go láidir gur féidir leis an dá chur chuige a bheith ann ag an am céanna agus a bheith ag chomhlánú a chéile ach go bhfuil cuspóir éagsúil ag gach ceann acu; |
| --- | --- |

60.

| 61. | á chur in iúl gur oth léi an easpa straitéise soiléire agus comhleanúnaí le haghaidh caidreamh cultúrtha idirnáisiúnta (ICR); á mholadh don Choimisiúin agus SEGS go láidir cleachtais agus ceachtanna a foghlaimíodh a mhalartú le chéile go rialta agus straitéisí comhleanúnacha a fhorbairt, i gcomhar le Braislí Institiúidí Náisiúnta an Aontais Eorpaigh don Chultúr (EUNIC) agus ESSanna i dtríú tíortha, bunaithe ar an tuiscint chomhroinnte ar a bhfuil i gceist le caidreamh cultúrtha idirnáisiúnta, lena n-áirítear céimeanna i dtreo a gcur chun feidhme agus treoirlínte saincheaptha do ghníomhaíochtaí caidrimh chultúrtha a bheidh le cur chun feidhme ag toscaireachtaí AE i dtríú tíortha agus in ionadaíochtaí taidhleoireachta na mBallstát; á mholadh go n-áireofaí ar na straitéisí sin infheistíochtaí in infheictheacht, agus cumarsáid straitéiseach, comhoidhreacht chultúrtha AE agus a rannchuidiú le cur chun cinn an daonlathais agus luachanna; |
| --- | --- |

61.

| 62. | á chur i bhfáth gur gá don Aontas a bheith rannpháirteach i gcaidreamh cultúrtha idirnáisiúnta trí úsáid a bhaint as a ionstraimí féin, chun íomhá chultúrtha den Aontas a chur i láthair ar an ardán domhanda gur i dteannta a chéile is fearr é, agus ar an gcaoi sin obair institiúidí cultúrtha na mBallstát thar lear a chomhlánú; á iarraidh go ndéanfaí bosca uirlisí uathrialach AE féin a fhorbairt dá chaidreamh cultúrtha idirnáisiúnta agus dá thaidhleoireacht chultúrtha, agus leas á bhaint as taithí institiúidí cultúrtha EUNIC agus institiúidí cultúrtha na mBallstát thar lear agus comhpháirtíochtaí leo, chomh maith leis an tsochaí shibhialta agus earnálacha cultúrtha tríú tíortha; á chur i bhfáth gur cheart go n-oibreodh aon bhosca uirlisí den sórt sin i dtreo gníomhaíochtaí a chur chun feidhme chun cultúr na hEorpa a chur chun cinn thar lear agus chun fothú acmhainneachta teicniúil agus ábhartha agus tacaíocht airgeadais a chur ar fáil do CCS i dtríú tíortha, agus dá bhrí sin gur cheart acmhainní dílse leordhóthanacha agus cistí leordhóthanacha a bheith mar thaca leis; |
| --- | --- |

62.

| 63. | á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar SEGS staidéar a dhéanamh chun measúnú a dhéanamh ar a indéanta atá sé caibidil thiomnaithe a thabhairt isteach le haghaidh ICR san Ionstraim um Chomharsanacht, Forbairt agus Comhar Idirnáisiúnta (NDICI) – An Eoraip Dhomhanda nó an ghné sheachtrach d’Eoraip na Cruthaitheachta a neartú, rud a d’fhéadfaí a dhéanamh trí shraith a chruthú a bheadh tiomnaithe do thionscadail ICR a chistiú; ag tathant ar an gCoimisiún agus ar SEGS cistiú úr a chur ar fáil chun na críche sin, chun a áirithiú nach ndéanfar aon ghníomhaíochtaí nua a chistiú chun dochair do na cláir atá ann cheana; |
| --- | --- |

63.

| 64. | ag áitiú ar na Ballstáit, ar an gCoimisiún agus ar Ard-Ionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála dlús a chur lena n-iarrachtaí seasaimh choiteanna AE a bhaint amach i bhfóraim agus líonraí iltaobhacha agus, i gcás inarb iomchuí, labhairt d’aon ghuth maidir le saincheisteanna a mbíonn tionchar acu ar an gcaidreamh cultúrtha idirnáisiúnta; |
| --- | --- |

64.

| 65. | á chur i bhfáth gur gá don Aontas a bheith i láthair go hiomlán in imeachtaí cultúrtha ar fud an domhain, go háirithe iad siúd atá domhanda, amhail an Taispeántas Domhanda; á iarraidh go gceadófaí don Aontas Taispeántas Domhanda a óstáil, a d’fhéadfaí a reáchtáil i mBallstáit éagsúla; |
| --- | --- |

65.

| 66. | á chur in iúl gur díol sásaimh di na moltaí a d’fhoilsigh idirphlé struchtúrtha maidir le caidreamh cultúrtha idirnáisiúnta de chuid Ghuthanna an Chultúir agus á iarraidh ar an gCoimisiún, ar SEGS agus ar na Ballstáit aird chuí a thabhairt orthu sin agus a straitéisí maidir le caidreamh cultúrtha idirnáisiúnta á bhforbairt acu; ag tathant, go háirithe, ar an gCoimisiún, ar SEGS agus ar na Ballstáit cur chuige ón mbun aníos, cearta an duine, agus cur chuige duine le duine a chur i bhfeidhm agus a gcaidreamh cultúrtha á fhorbairt acu le tríú tíortha, agus a straitéis maidir le caidreamh cultúrtha idirnáisiúnta agus a gclársceidealú tionscadal a dhearadh agus a chur chun feidhme ar bhealach ina gcuirtear riachtanais agus éilimh a dtíortha comhpháirtíochta agus a bpobal áitiúil san áireamh, agus iad ag caitheamh leo mar chomhpháirtithe comhionanna; á chur i bhfáth gur cheart go bhfreagródh straitéisí den sórt sin do riachtanais agus do staid shonrach pholaitiúil agus shocheacnamaíoch gach tíre comhpháirtíochta nó réigiúin chomhpháirtíochta, seachas a bheith mar thoradh ar chur chuige amháin a oireann do chách; á iarraidh go dtabharfaí cistiú iomchuí do chaidreamh cultúrtha idirnáisiúnta sna cláir reatha don chultúr agus don oideachas, trí chláir gheografacha agus théamacha NDICI araon; ag tabhairt dá haire go bhfuil comhar le heagraíochtaí áitiúla, lena n-áirítear gníomhaithe idirchultúrtha agus idir-reiligiúnacha, ríthábhachtach chun caidreamh a neartú bunaithe ar luachanna comhroinnte, amhail an tsíocháin, an chaoinfhulaingt agus an chomhthuiscint, agus chun inbhuanaitheacht fhadtéarmach tionscadal arna gcistiú ag an Aontas a áirithiú; |
| --- | --- |

66.

| 67. | ag moladh na hoibre atá déanta ag institiúidí agus eagraíochtaí cultúrtha na mBallstát, agus ag Braislí EUNIC i dtríú tíortha; á mholadh go mbeadh tuilleadh comhair eatarthu agus go ndéanfaí a líonra a fhorbairt le ESSanna áitiúla, agus aird ar leith á tabhairt ar na Ballstáit is lú agus ar na Ballstáit a bhfuil infheictheacht chultúrtha theoranta acu nó nach bhfuil aon infheictheacht chultúrtha acu thar lear, agus ar a riachtanais ionadaíochta cultúrtha; |
| --- | --- |

67.

| 68. | á chur in iúl gur geal léi go bhfuil roinnt aonad de chuid an Choimisiúin agus SEGS ag gabháil d’obair thrasearnálach ar chaidreamh cultúrtha idirnáisiúnta; á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar SEGS na sásraí comhordúcháin idir na heintitis lena mbaineann a fheabhsú, lena n-áirítear trí mhodhanna oibre níos comhleanúnaí agus níos cuíchóirithe a chruthú, chun éifeachtúlacht a uasmhéadú, gníomhaíochtaí forluiteacha a sheachaint agus cuimhne institiúideach a áirithiú; |
| --- | --- |

68.

| 69. | á chur in iúl gur geal léi gur cruthaíodh pointí fócasacha cultúrtha i dtoscaireachtaí AE; á mholadh do thoscaireachtaí AE a ról a neartú, a scileanna a fheabhsú agus iad a chomhtháthú ina bhfoirne polaitiúla, seachas ina bhfoirne cumarsáide agus imeachtaí; á iarraidh go ndéanfaí na hacmhainní buiséadacha agus pearsanra is gá a leithdháileadh ar chaidreamh cultúrtha idirnáisiúnta agus foirne taidhleoireachta cultúrtha AE i gceanncheathrú an Choimisiúin agus SEGS, agus i dtoscaireachtaí AE, chun comhar cultúrtha leis na gníomhaithe áitiúla ábhartha uile a éascú agus a neartú, lena n-áirítear institiúidí poiblí, eagraíochtaí na sochaí sibhialta agus an saol acadúil i dtríú tíortha; |
| --- | --- |

69.

| 70. | á mholadh do na Ballstáit agus SEGS beartais chultúrtha, caidreamh cultúrtha idirnáisiúnta agus taidhleoireacht chultúrtha a chomhtháthú in oiliúint a bhfoirne taidhleoireachta uile, chun feasacht a mhúscailt i measc taidhleoirí caidrimh cultúrtha idirnáisiúnta mar réimse lárnach, neamhspleách laistigh den taidhleoireacht phoiblí, agus na hinniúlachtaí iomchuí polaitiúla agus beartais a thógáil i réimse an chaidrimh cultúrtha idirnáisiúnta agus na taidhleoireachta cultúrtha; á chur in iúl go bhfuil sí ag tnúth le torthaí an Acadaimh Eorpaigh Taidhleoireachta a seoladh le déanaí bunaithe ar threoirthionscadal de chuid Pharlaimint na hEorpa agus le foilsiú an staidéir féidearthachta a choimisiúnaigh SEGS i mí na Samhna; |
| --- | --- |

70.

| 71. | á chur in iúl gur geal léi na chéad torthaí ar an nGníomhaíocht Ullmhúcháin do Spásanna Eorpacha don Chultúr á chur i bhfios go láidir torthaí dearfacha na samhlacha nuálacha comhair a rinne comhpháirtithe an tionscadail, bunaithe ar iarraidh ar smaointe a chomhchruthaíodh le geallsealbhóirí áitiúla de mheon na comhpháirtíochta comhionainne; á iarraidh ar an gCoimisiún leanúint den ghníomhaíocht sin a chistiú ar éirigh go han-mhaith léi; á mholadh do ghníomhaithe cultúrtha san Aontas agus i dtríú tíortha féachaint ar shocruithe breise comhair, amhail comhchruthú saothar comhpháirteach ealaíne agus comhléirithe idirnáisiúnta, chun tuiscint idir teangacha agus thar theorainneacha a chothú; |
| --- | --- |

71.

| 72. | á chur i bhfáth go bhfuil sé d’acmhainn ag an Aontas a chomhpháirtíochtaí um chomhar cultúrtha idirnáisiúnta a neartú trí na réigiúin is forimeallaí agus trí na tíortha agus na críocha thar lear, atá lonnaithe ar chrosbhóthair gheografacha, chultúrtha agus teanga ar fud an domhain; á iarraidh ar an Aontas tionscadail maidir le comhar cultúrtha idirnáisiúnta lena bhfuil baint ag na réigiúin is forimeallaí agus ag tíortha agus críocha thar lear a cheapadh chun lánpháirtiú réigiúnach a chothú agus chun comhpháirtíochtaí nua a thógáil le tíortha comhpháirtíochta; |
| --- | --- |

72.

| 73. | á áitiú gur gá dlús a chur leis an gcomhrac i gcoinne na gáinneála aindleathaí ar earraí cultúrtha; á chur in iúl gur geal léi an comhairliúchán a rinne an Coimisiún le déanaí mar ullmhúchán do phlean gníomhaíochta nua chun creat soiléir, cuimsitheach agus éifeachtach a chur ar fáil do rannchuidiú an Aontais leis an ngáinneáil aindleathach ar earraí cultúrtha a chomhrac, arb é is aidhm dó cur isteach ar ghníomhaíochtaí coiriúla agus an oidhreacht chultúrtha a chosaint sa mhargadh aonair, mar chuid de straitéis an Aontais maidir leis an gcoireacht eagraithe; á iarraidh go mbeadh comhar níos fearr ann idir an tAontas agus tríú tíortha maidir leis an oidhreacht chultúrtha a chaomhnú agus a chosaint agus maidir leis an gcomhrac i gcoinne na gáinneála aindleathaí ar earraí cultúrtha; |
| --- | --- |

73.

| 74. | á mheabhrú gur cuid dhílis d’fhéiniúlacht daoine í an oidhreacht seandálaíochta agus chultúrtha; á cháineadh, dá bhrí sin, aistriú neamhdhleathach nithe cultúrtha agus gáinneáil orthu; á chur in iúl gur geal léi na hiarrachtaí atá déanta ag Ballstáit áirithe chun saothair agus déantáin chultúrtha a chur ar ais chuig a n-áiteanna tionscnaimh mar chuid dá straitéis beartais sheachtraigh agus chun comhthuiscint ar oidhreacht chultúrtha a chéile a chothú, chomh maith le tacú le forbairt beartas uathrialach cultúrtha i dtríú tíortha; á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar SEGS tacú go gníomhach leis na Ballstáit sin ina bpróisis chaibidlíochta le tríú tíortha le cur chuige iomlánaíoch agus tacú go gníomhach le hiarrachtaí na mBallstát uile maidir lena n-oidhreacht chultúrtha agus stairiúil a chosaint agus a chúiteamh, i gcomhréir le dearbhú MONDIACULT 2022; |
| --- | --- |

74.

| 75. | á mheabhrú a thábhachtaí atá sé an cultúr a chur chun cinn mar éascaitheoir don fhorbairt inbhuanaithe, lena mbaineann ardacmhainneacht d’fhás sóisialta agus eacnamaíoch; á iarraidh ar an gCoimisiún rannchuidiú gníomhaithe cultúrtha agus ESSanna leis an bhforbairt inbhuanaithe a éascú trína rannpháirtíocht ghníomhach in idirphlé rialta, líonraí gairmiúla agus comhpháirtíochtaí il-gheallsealbhóirí, agus trí ghníomhaíochtaí arna gcistiú ag NDICI i réimse an chultúir; á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar SEGS faireachán agus tuairisciú a dhéanamh go rialta don Pharlaimint maidir le staid chur chun feidhme na ngníomhaíochtaí maidir le comhar cultúrtha idirnáisiúnta agus maidir leis na torthaí a bhaintear amach le NDICI i ndáil leis sin; |
| --- | --- |

75.

| 76. | á mheabhrú, laistigh de na SDGanna, gur críoch ann féin é an cultúr a chur chun cinn agus a choimirciú, go háirithe mar a chumhdaítear i spriocanna 4.7, 8.9 agus 11.4, agus gur rannchuidiú lárnach é le cur chun feidhme Chlár Oibre 2030 na Náisiún Aontaithe; á thabhairt chun suntais nádúr trasearnálach an chultúir agus na dtionscadal cultúrtha, lena gcuirtear ar a gcumas rannchuidiú go dearfach le baint amach na SDGanna uile; á iarraidh ar an gCoimisiún, ar thoscaireachtaí AE chuig tríú tíortha agus chuig na Ballstáit féachaint tuilleadh ar na hidirnaisc idir beartais chultúir agus chultúrtha agus ar bhaint amach na SDGanna uile, lena n-áirítear trí rannpháirtíocht ealaíontóirí agus oibrithe cultúrtha san idirphlé cuimsitheach, i líonraí gairmiúla, i malartuithe agus i gcomhpháirtíochtaí il-gheallsealbhóirí, agus i dtacaíocht do ESSanna; á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar SEGS tuilleadh faisnéise agus malartuithe tuairimí agus cleachtas a eagrú chun cur chun feidhme cuí na dtosaíochtaí coiteanna sin a áirithiú; |
| --- | --- |

76.

| 77. | ag leagan béim ar acmhainneacht an chultúir agus na hoidhreachta cultúrtha mar fhórsa cumarsáide, malartaithe, síochána, lena gcuirtear athmhuintearas agus cosc coinbhleachtaí chun cinn; sa chomhthéacs sin, á mholadh comhar feabhsaithe le UNESCO maidir leis an oidhreacht chultúrtha a chosaint agus maidir le misin aimsithe fíoras a imscaradh; |
| --- | --- |

77.

| 78. | á iarraidh ar an gCoimisiún cáineadh láidir a dhéanamh ar scriosadh na hoidhreachta stairiúla, ealaíonta agus cultúrtha i gcoinbhleachtaí le déanaí, agus ar scrios córasach agus polaitiúil nó spriocdhírithe idé-eolaíoch na hoidhreachta stairiúla, ealaíonta agus cultúrtha, mar aon le deireadh a chur le féiniúlachtaí agus cultúir stát ceannasach, pobal nó mionlach, lena n-áirítear beartas leanúnach na hAsarbaiseáine maidir le hoidhreacht chultúrtha na hAirméine sa Nagarna-Carabaic agus timpeall uirthi a dhíothú agus a dhiúltú, agus láithreáin chultúrtha san Úcráin a scriosadh d’aon ghnó mar thoradh ar an gcogadh foghach neamhdhleathach gan údar gan chúis atá ar bun ag an Rúis i gcoinne na hÚcráine; á mheabhrú go bhféadfadh scriosadh na hoidhreachta cultúrtha a bheith ina choir chogaidh agus ina shárú ar chearta an duine, agus, sa chomhthéacs sin, á mheabhrú go bhfuil freagracht ann gealltanais arna ndéanamh ag na Ballstáit a chosaint, lena n-áirítear maidir le cosaint na hoidhreachta cultúrtha i ndiaidh coinbhleachtaí armtha agus lena linn; á iarraidh go gcuirfí cosaint na hoidhreachta cultúrtha san áireamh i misin agus in oibríochtaí chomhbheartas slándála agus cosanta AE trí chúnamh agus oiliúint a sholáthar do chomhpháirtithe áitiúla chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin slándála a dhéanann difear don oidhreacht chultúrtha; á iarraidh go mbeadh smachtbhannaí spriocdhírithe ann i gcoinne na ndaoine aonair agus na n-eintiteas atá freagrach as an oidhreacht chultúrtha a scriosadh, a loitiméireacht nó a gháinneáil a bheidh ina chéim thábhachtach chun díspreagadh a bhunú agus cuntasacht a áirithiú i leith na ngníomhartha sin; |
| --- | --- |

78.

| 79. | á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar SEGS cúnamh teicniúil agus ábhartha a chur ar fáil do chomhpháirtithe sna Ballstáit agus i dtríú tíortha chun feasacht a mhúscailt agus chun na scileanna agus an t-eolas is gá a fhorbairt chun an oidhreacht chultúrtha a chaomhnú agus a bhainistiú, lena n-áirítear trí chomhar le heagraíochtaí don óige agus le hinstitiúidí oideachais i dtríú tíortha; |
| --- | --- |

79.

| 80. | ag tabhairt rabhadh don Choimisiún, do SEGS, do thoscaireachtaí AE i dtríú tíortha agus do na Ballstáit nár cheart go rachadh athbhunú suíomhanna oidhreachta cultúrtha i dtríú tíortha, arna gcistiú ag an Aontas, chun tairbhe do chomhraiceoirí a gcuirtear sáruithe ar chearta an duine ina leith, níor cheart córais fhorlámhacha a dhlisteanú ná an caidreamh leo a normalú; |
| --- | --- |

80.

| 81. | á iarraidh ar na Ballstáit aird chuí a thabhairt ar sheasamh na Parlaiminte agus an Plean Oibre don Chultúr 2023-2026 á fhormheas; |
| --- | --- |

81.

o

o o

| 82. | á threorú dá hUachtarán an rún seo a chur ar aghaidh chuig an gComhairle, chuig an gCoimisiún agus chuig an tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí. |
| --- | --- |

82.

---

(1)  IO C 388, 13.11.2020, lch. 30.

(2)  IO C 334, 19.9.2018, lch. 112.

(3)  IO C 456, 10.11.2021, lch. 24.

(4)  IO C 125 E, 22.5.2008, lch. 223.

(5)  IO C 184, 5.5.2022, lch. 88.

(6)  IO C 347, 9.9.2022, lch. 15.

(7)  IO C 385, 22.9.2021, lch. 152.

(8)  Téacsanna arna nglacadh, P9_TA(2022)0319.

(9)  IO C 385, 22.9.2021, lch. 2.

(10)  IO L 189, 28.5.2021, lch. 34.

(11)  IO L 189, 28.5.2021, lch. 1.

(12)  IO L 202, 8.6.2021, lch. 32.

(13)  IO L 462, 28.12.2021, lch. 1.

(14)  IO L 437, 28.12.2020, lch. 116.

(15)  IO L 131, 20.5.2017, lch. 1.

(16)  IO L 131, 20.5.2017, lch. 1.

(17)  Ernst & Young, Rebuilding Europe: The cultural and creative economy before and after the COVID-19 crisis [An Eoraip a Atógáil: An geilleagar cultúrtha agus cruthaitheach roimh ghéarchéim COVID-19 agus ina ndiaidh] Eanáir 2021.

(18)  Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 17 Meán Fómhair 2020 maidir le téarnamh cultúrtha na hEorpa (IO C 385, 22.9.2021, lch. 152) agus i rún uaithi an 20 Deireadh Fómhair 2021 maidir le staid na n-ealaíontóirí agus an téarnamh cultúrtha san Aontas (IO C 184, 5.5.2022, lch. 88).

(19)  Fancourt, D. and Finn, S., What is the evidence on the role of the arts in improving health and well-being? A scoping review, Oifig Réigiúnach EDS don Eoraip (An Líonra Fianaise Sláinte (HEN) tuarascáil sintéise 67), Cóbanhávan, 2019.

(20)  Comhairle na Breataine agus Goethe Institut, Cultural Value – Cultural Relations in Societies in Transition: A Literature Review, 2018. lch. 7

(21)  Rivera, T., Distinguishing Cultural Relations From Cultural Diplomacy: The British Council’s Relationship With Her Majesty’s Government, Figueroa Press, Los Angeles, 2015, lgh. 9-10.

(22)  IO C 456, 10.11.2021, lch. 24.

(23)  Treoir (AE) 2019/790 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Aibreán 2019 maidir le cóipcheart agus cearta gaolmhara sa Mhargadh Aonair Digiteach agus lena leasaítear Treoracha 96/9/CE agus 2001/29/CE (IO L 130, 17.5.2019, lch. 92).

---

Déardaoin 15. Nollaig 2022

| 17.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 177/77 |
| --- | --- | --- | --- |

17.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 177/77

---

P9_TA(2022)0445

Cniogbheartaíocht rialtas na Síne ar na hagóidí síochánta ar fud Dhaon-Phoblacht na Síne

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 15 Nollaig 2022 maidir le cniogbheartaíocht rialtas na Síne ar na hagóidí síochánta ar fud Dhaon-Phoblacht na Síne(2022/2992(RSP))

(2023/C 177/10)

Níl an téacs seo ar fáil as Gaeilge faoi láthair

---

| 17.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 177/78 |
| --- | --- | --- | --- |

17.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 177/78

---

P9_TA(2022)0446

Cniogbheartaíocht an Ghiunta Mhíleata ar léirsithe síochánta i Sead

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 15 Nollaig 2022 maidir le cniogbheartaíocht an Ghiunta Mhíleata ar léirsithe síochánta i Sead (2022/2993(RSP))

(2023/C 177/11)

Níl an téacs seo ar fáil as Gaeilge faoi láthair

---

| 17.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 177/79 |
| --- | --- | --- | --- |

17.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 177/79

---

P9_TA(2022)0447

Cás chosantóir chearta an duine Abdulhadi Al-Khawaja i mBairéin

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 15 Nollaig 2022 maidir le Cás chosantóir chearta an duine Abdulhadi Al-Khawaja i mBairéin (2022/2994(RSP))

(2023/C 177/12)

Níl an téacs seo ar fáil as Gaeilge faoi láthair

---

| 17.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 177/80 |
| --- | --- | --- | --- |

17.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 177/80

---

P9_TA(2022)0448

Amhras faoin éilliú ó Chatar agus an gá níos leithne atá le trédhearcacht agus cuntasacht sna hinstitiúidí Eorpacha

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 15 Nollaig 2022 maidir le hamhras faoin éilliú ó Chatar agus an gá níos leithne atá le trédhearcacht agus cuntasacht sna hinstitiúidí Eorpacha (2022/3012(RSP))

(2023/C 177/13)

Níl an téacs seo ar fáil as Gaeilge faoi láthair

---

| 17.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 177/81 |
| --- | --- | --- | --- |

17.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 177/81

---

P9_TA(2022)0449

90 bliain tar éis Holodomor: An t-ollmharú tríd an ocras a aithint mar chinedhíothú

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 15 Nollaig 2022 maidir le 90 bliain tar éis Holodomor: An t-ollmharú tríd an ocras a aithint mar chinedhíothú (2022/3001(RSP))

(2023/C 177/14)

Níl an téacs seo ar fáil as Gaeilge faoi láthair

---

| 17.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 177/82 |
| --- | --- | --- | --- |

17.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 177/82

---

P9_TA(2022)0450

Creat Airgeadais Ilbhliantúil 2021-2027 a mhéadú

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 15 Nollaig 2022 ar Chreat Airgeadais Ilbhliantúil 2021-2027 a uas-scálú: buiséad athléimneach AE a bheidh oiriúnach do dhúshláin nua (2022/2046(INI))

(2023/C 177/15)

Tá Parlaimint na hEorpa,

| — | ag féachaint d’Airteagail 311, 312 agus 323 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE), |
| --- | --- |

—

ag féachaint d’Airteagail 311, 312 agus 323 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE),

| — | ag féachaint do Rialachán (AE, Euratom) 2020/2093 ón gComhairle an 17 Nollaig 2020 lena leagtar síos an creat airgeadais ilbhliantúil do na blianta 2021-2027 (1) (Rialachán CAI), agus do na dearbhuithe comhpháirteacha a comhaontaíodh idir an Pharlaimint, an Chomhairle agus an Coimisiún sa chomhthéacs sin (2), chomh maith leis na dearbhuithe aontaobhacha gaolmhara (3), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Rialachán (AE, Euratom) 2020/2093 ón gComhairle an 17 Nollaig 2020 lena leagtar síos an creat airgeadais ilbhliantúil do na blianta 2021-2027 (1) (Rialachán CAI), agus do na dearbhuithe comhpháirteacha a comhaontaíodh idir an Pharlaimint, an Chomhairle agus an Coimisiún sa chomhthéacs sin (2), chomh maith leis na dearbhuithe aontaobhacha gaolmhara (3),

| — | ag féachaint do Chinneadh (AE, Euratom) 2020/2053 ón gComhairle an 14 Nollaig 2020 maidir le córas acmhainní dílse an Aontais Eorpaigh agus lena n-aisghairtear Cinneadh 2014/335/AE, Euratom (4), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Chinneadh (AE, Euratom) 2020/2053 ón gComhairle an 14 Nollaig 2020 maidir le córas acmhainní dílse an Aontais Eorpaigh agus lena n-aisghairtear Cinneadh 2014/335/AE, Euratom (4),

| — | ag féachaint do Chomhaontú Idirinstitiúideach an 16 Nollaig 2020 idir Parlaimint na hEorpa, Comhairle an Aontais Eorpaigh agus an Coimisiún Eorpach maidir le smacht buiséadach, maidir le comhar in ábhair bhuiséadacha agus maidir le bainistíocht fhónta airgeadais, agus maidir le hacmhainní dílse nua, lena n-áirítear treochlár i dtreo acmhainní dílse nua a thabhairt isteach (5) (IIA), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Chomhaontú Idirinstitiúideach an 16 Nollaig 2020 idir Parlaimint na hEorpa, Comhairle an Aontais Eorpaigh agus an Coimisiún Eorpach maidir le smacht buiséadach, maidir le comhar in ábhair bhuiséadacha agus maidir le bainistíocht fhónta airgeadais, agus maidir le hacmhainní dílse nua, lena n-áirítear treochlár i dtreo acmhainní dílse nua a thabhairt isteach (5) (IIA),

| — | ag féachaint do Rialachán (AE, Euratom) 2020/2092 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Nollaig 2020 maidir le córas ginearálta coinníollachta chun buiséad an Aontais a chosaint (6), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Rialachán (AE, Euratom) 2020/2092 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Nollaig 2020 maidir le córas ginearálta coinníollachta chun buiséad an Aontais a chosaint (6),

| — | ag féachaint do Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 18 Iúil 2018 maidir leis na rialacha airgeadais is infheidhme maidir le buiséad ginearálta an Aontais, lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1296/2013, (AE) Uimh. 1301/2013, (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) Uimh. 1304/2013, (AE) Uimh. 1309/2013, (AE) Uimh. 1316/2013, (AE) Uimh. 223/2014, (AE) Uimh. 283/2014, agus Cinneadh Uimh. 541/2014/AE agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 966/2012 (7) (an Rialachán Airgeadais), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 18 Iúil 2018 maidir leis na rialacha airgeadais is infheidhme maidir le buiséad ginearálta an Aontais, lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1296/2013, (AE) Uimh. 1301/2013, (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) Uimh. 1304/2013, (AE) Uimh. 1309/2013, (AE) Uimh. 1316/2013, (AE) Uimh. 223/2014, (AE) Uimh. 283/2014, agus Cinneadh Uimh. 541/2014/AE agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 966/2012 (7) (an Rialachán Airgeadais),

| — | ag féachaint do bhuiséad ginearálta an Aontais Eorpaigh don bhliain airgeadais 2023, mar a glacadh é an 23 Samhain 2022 (8) 1a |
| --- | --- |

—

ag féachaint do bhuiséad ginearálta an Aontais Eorpaigh don bhliain airgeadais 2023, mar a glacadh é an 23 Samhain 2022 (8) 1a

| — | ag féachaint do thogra an 16 Bealtaine 2022 le haghaidh rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle i dtaca leis na rialacha airgeadais is infheidhme maidir le buiséad ginearálta an Aontais (COM(2022)0223), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do thogra an 16 Bealtaine 2022 le haghaidh rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle i dtaca leis na rialacha airgeadais is infheidhme maidir le buiséad ginearálta an Aontais (COM(2022)0223),

| — | ag féachaint do thogra an 22 Aibreán 2022 le haghaidh rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 maidir leis na rialacha airgeadais is infheidhme maidir le buiséad ginearálta an Aontais (COM(2022)0184), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do thogra an 22 Aibreán 2022 le haghaidh rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 maidir leis na rialacha airgeadais is infheidhme maidir le buiséad ginearálta an Aontais (COM(2022)0184),

| — | ag féachaint don Fhorógra Idirinstitiúideach maidir le Colún Eorpach na gCeart Sóisialta an 13 Nollaig 2017 (9) agus do theachtaireacht ón gCoimisiún an 4 Márta 2021 maidir le Plean Gníomhaíochta um Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta, |
| --- | --- |

—

ag féachaint don Fhorógra Idirinstitiúideach maidir le Colún Eorpach na gCeart Sóisialta an 13 Nollaig 2017 (9) agus do theachtaireacht ón gCoimisiún an 4 Márta 2021 maidir le Plean Gníomhaíochta um Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta,

| — | ag féachaint dá rún an 19 Deireadh Fómhair 2022 maidir le seasamh na Comhairle ar dhréachtbhuiséad ginearálta an Aontais Eorpaigh don bhliain airgeadais 2023 (10), |
| --- | --- |

—

ag féachaint dá rún an 19 Deireadh Fómhair 2022 maidir le seasamh na Comhairle ar dhréachtbhuiséad ginearálta an Aontais Eorpaigh don bhliain airgeadais 2023 (10),

| — | ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Buiséid agus ón gCoiste um Rialú Buiséadach a glacadh an 8 Meán Fómhair 2022, a formhuiníodh ag páirtseisiún na Parlaiminte an 12 go dtí an 15 Meán Fómhair 2022, |
| --- | --- |

—

ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Buiséid agus ón gCoiste um Rialú Buiséadach a glacadh an 8 Meán Fómhair 2022, a formhuiníodh ag páirtseisiún na Parlaiminte an 12 go dtí an 15 Meán Fómhair 2022,

| — | ag féachaint do rún uaithi an 13 Meán Fómhair 2022 maidir le togra 2021 le haghaidh athbhreithniú ar an gcreat airgeadais ilbhliantúil (11), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 13 Meán Fómhair 2022 maidir le togra 2021 le haghaidh athbhreithniú ar an gcreat airgeadais ilbhliantúil (11),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 23 Meitheamh 2022 maidir le seasamh na Comhairle ar dhréachtbhuiséad leasaitheach Uimh. 3/2022 an Aontais Eorpaigh don bhliain airgeadais 2022 – maoiniú a dhéanamh ar an gcostas a bhaineann le daoine atá ag teitheadh ón Úcráin a ghlacadh (12), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 23 Meitheamh 2022 maidir le seasamh na Comhairle ar dhréachtbhuiséad leasaitheach Uimh. 3/2022 an Aontais Eorpaigh don bhliain airgeadais 2022 – maoiniú a dhéanamh ar an gcostas a bhaineann le daoine atá ag teitheadh ón Úcráin a ghlacadh (12),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 19 Bealtaine 2022 maidir leis na hiarmhairtí sóisialta agus eacnamaíocha atá ag cogadh na Rúise san Úcráin don Aontas – ag treisiú inniúlacht ghníomhaíochta an Aontais (13), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 19 Bealtaine 2022 maidir leis na hiarmhairtí sóisialta agus eacnamaíocha atá ag cogadh na Rúise san Úcráin don Aontas – ag treisiú inniúlacht ghníomhaíochta an Aontais (13),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 24 Samhain 2021 maidir le hathbhreithniú an Rialacháin Airgeadais i bhfianaise theacht i bhfeidhm chreat airgeadais ilbhliantúil 2021-2027 (14), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 24 Samhain 2021 maidir le hathbhreithniú an Rialacháin Airgeadais i bhfianaise theacht i bhfeidhm chreat airgeadais ilbhliantúil 2021-2027 (14),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 21 Deireadh Fómhair 2021 maidir le seasamh na Comhairle ar dhréachtbhuiséad ginearálta an Aontais Eorpaigh don bhliain airgeadais 2022 (15), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 21 Deireadh Fómhair 2021 maidir le seasamh na Comhairle ar dhréachtbhuiséad ginearálta an Aontais Eorpaigh don bhliain airgeadais 2022 (15),

| — | ag féachaint dá seasamh an 16 Nollaig 2020 maidir leis an dréachtrialachán ón gComhairle lena leagtar síos an creat airgeadais ilbhliantúil do na blianta 2021-2027 (16), |
| --- | --- |

—

ag féachaint dá seasamh an 16 Nollaig 2020 maidir leis an dréachtrialachán ón gComhairle lena leagtar síos an creat airgeadais ilbhliantúil do na blianta 2021-2027 (16),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 23 Iúil 2020 maidir le conclúidí an chruinnithe urghnách den Chomhairle Eorpach an 17-21 Iúil 2020 (17), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 23 Iúil 2020 maidir le conclúidí an chruinnithe urghnách den Chomhairle Eorpach an 17-21 Iúil 2020 (17),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 10 Deireadh Fómhair 2019 dar teideal Creat airgeadais ilbhliantúil 2021-2027 agus acmhainní dílse: an t-am chun ionchais na saoránach a chomhlíonadh (18), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 10 Deireadh Fómhair 2019 dar teideal Creat airgeadais ilbhliantúil 2021-2027 agus acmhainní dílse: an t-am chun ionchais na saoránach a chomhlíonadh (18),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 14 Samhain 2018 maidir leis an gcreat airgeadais ilbhliantúil 2021-2027 – seasamh na Parlaiminte d’fhonn teacht ar chomhaontú (19), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 14 Samhain 2018 maidir leis an gcreat airgeadais ilbhliantúil 2021-2027 – seasamh na Parlaiminte d’fhonn teacht ar chomhaontú (19),

| — | ag féachaint do chonclúidí ón gComhairle Eorpach an 24 Meitheamh 2022, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do chonclúidí ón gComhairle Eorpach an 24 Meitheamh 2022,

| — | ag féachaint do chonclúidí ón gComhairle Eorpach an 31 Bealtaine 2022, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do chonclúidí ón gComhairle Eorpach an 31 Bealtaine 2022,

| — | ag féachaint do chonclúidí ón gComhairle Eorpach an 25 Márta 2022, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do chonclúidí ón gComhairle Eorpach an 25 Márta 2022,

| — | ag féachaint do Dhearbhú Versailles an 11 Márta 2022 tar éis chruinniú neamhfhoirmiúil na gCeann Stáit nó Rialtais, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Dhearbhú Versailles an 11 Márta 2022 tar éis chruinniú neamhfhoirmiúil na gCeann Stáit nó Rialtais,

| — | ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 18 Deireadh Fómhair 2022 dar teideal “Clár oibre an Choimisiúin 2023” (COM(2022)0548), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 18 Deireadh Fómhair 2022 dar teideal “Clár oibre an Choimisiúin 2023” (COM(2022)0548),

| — | ag féachaint do thuarascáil mhí Lúnasa 2022 ón mBanc Domhanda, ó Rialtas na hÚcráine agus ón gCoimisiún dar teideal “Mear-mheasúnú ar Dhamáiste agus ar Riachtanais na hÚcráine”, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do thuarascáil mhí Lúnasa 2022 ón mBanc Domhanda, ó Rialtas na hÚcráine agus ón gCoimisiún dar teideal “Mear-mheasúnú ar Dhamáiste agus ar Riachtanais na hÚcráine”,

| — | ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 18 Bealtaine 2022 maidir le fóirithint agus atógáil na hÚcráine (COM(2022)0233), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 18 Bealtaine 2022 maidir le fóirithint agus atógáil na hÚcráine (COM(2022)0233),

| — | ag féachaint do theachtaireacht an 11 Nollaig 2019 ón gCoimisiún maidir leis an gComhaontú Glas don Eoraip (COM(2019)0640), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do theachtaireacht an 11 Nollaig 2019 ón gCoimisiún maidir leis an gComhaontú Glas don Eoraip (COM(2019)0640),

| — | ag féachaint do na tograí ón gComhdháil ar Thodhchaí na hEorpa a tíolacadh an 9 Bealtaine 2022, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do na tograí ón gComhdháil ar Thodhchaí na hEorpa a tíolacadh an 9 Bealtaine 2022,

| — | ag féachaint do Thuarascáil Speisialta 09/2022 ó Chúirt Iniúchóirí na hEorpa dar teideal “Caiteachas aeráide i mbuiséad AE 2014-2020 – Gan a bheith chomh hard lena thuairisc”, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Thuarascáil Speisialta 09/2022 ó Chúirt Iniúchóirí na hEorpa dar teideal “Caiteachas aeráide i mbuiséad AE 2014-2020 – Gan a bheith chomh hard lena thuairisc”,

| — | ag féachaint do Thuarascáil Speisialta 22/2021 ó Chúirt Iniúchóirí na hEorpa “Sustainable finance. More consistent EU action needed to redirect finance towards sustainable investment”, [Maoiniú inbhuanaithe. Gníomhaíocht níos comhsheasmhaí de chuid an Aontais a bhfuil gá léi chun maoiniú a atreorú i dtreo infheistíocht inbhuanaithe], |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Thuarascáil Speisialta 22/2021 ó Chúirt Iniúchóirí na hEorpa “Sustainable finance. More consistent EU action needed to redirect finance towards sustainable investment”, [Maoiniú inbhuanaithe. Gníomhaíocht níos comhsheasmhaí de chuid an Aontais a bhfuil gá léi chun maoiniú a atreorú i dtreo infheistíocht inbhuanaithe],

| — | ag féachaint do Thuarascáil Speisialta 10/2021 ó Chúirt Iniúchóirí na hEorpa dar teideal “Gender mainstreaming in the EU budget: time to turn words into action” [Príomhshruthú inscne i mbuiséad AE: is mithid beart a dhéanamh de réir ár mbriathair], |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Thuarascáil Speisialta 10/2021 ó Chúirt Iniúchóirí na hEorpa dar teideal “Gender mainstreaming in the EU budget: time to turn words into action” [Príomhshruthú inscne i mbuiséad AE: is mithid beart a dhéanamh de réir ár mbriathair],

| — | ag féachaint do Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe,

| — | ag féachaint do Riail 54 dá Rialacha Nós Imeachta, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Riail 54 dá Rialacha Nós Imeachta,

| — | ag féachaint do na tuairimí ón gCoiste um Ghnóthaí Eachtracha, ón gCoiste um Fhorbairt, ón gCoiste um Rialú Buiséadach, ón gCoiste um Iompar agus um Thurasóireacht, ón gCoiste um Fhorbairt Réigiúnach, ón gCoiste um Thalmhaíocht agus um Fhorbairt Tuaithe, ón gCoiste um Chultúr agus um Oideachas agus ón gCoiste um Ghnóthaí Bunreachtúla, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do na tuairimí ón gCoiste um Ghnóthaí Eachtracha, ón gCoiste um Fhorbairt, ón gCoiste um Rialú Buiséadach, ón gCoiste um Iompar agus um Thurasóireacht, ón gCoiste um Fhorbairt Réigiúnach, ón gCoiste um Thalmhaíocht agus um Fhorbairt Tuaithe, ón gCoiste um Chultúr agus um Oideachas agus ón gCoiste um Ghnóthaí Bunreachtúla,

| — | ag féachaint don seasamh i bhfoirm leasuithe ón gCoiste um Fhostaíocht agus um Ghnóthaí Sóisialta, |
| --- | --- |

—

ag féachaint don seasamh i bhfoirm leasuithe ón gCoiste um Fhostaíocht agus um Ghnóthaí Sóisialta,

| — | ag féachaint do na litreacha ón gCoiste um an gComhshaol, um Shláinte Phoiblí agus um Shábháilteacht Bia, ón gCoiste um Thionsclaíocht, um Thaighde agus um Fhuinneamh agus ón gCoiste um an Margadh Inmheánach agus um Chosaint an Tomhaltóra, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do na litreacha ón gCoiste um an gComhshaol, um Shláinte Phoiblí agus um Shábháilteacht Bia, ón gCoiste um Thionsclaíocht, um Thaighde agus um Fhuinneamh agus ón gCoiste um an Margadh Inmheánach agus um Chosaint an Tomhaltóra,

| — | ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Buiséid (A9-0281/2022), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Buiséid (A9-0281/2022),

| A. | de bhrí, de bhun Airteagal 311 CFAE, nach mór don Aontas na hacmhainní is gá a sholáthar dó féin chun a chuspóirí a bhaint amach agus a chuid beartas a chur i gcrích; de bhrí go leagtar síos leis an gcreat airgeadais ilbhliantúil (CAI) tosaíochtaí buiséadacha an Aontais ar feadh seacht mbliana agus go gcuirtear acmhainní airgeadais ar fáil dá bheartais, dá chláir agus dá riachtanais; de bhrí go bhfuil teorainn le CAI le huasteorainn na nAcmhainní Dílse; |
| --- | --- |

A.

de bhrí, de bhun Airteagal 311 CFAE, nach mór don Aontas na hacmhainní is gá a sholáthar dó féin chun a chuspóirí a bhaint amach agus a chuid beartas a chur i gcrích; de bhrí go leagtar síos leis an gcreat airgeadais ilbhliantúil (CAI) tosaíochtaí buiséadacha an Aontais ar feadh seacht mbliana agus go gcuirtear acmhainní airgeadais ar fáil dá bheartais, dá chláir agus dá riachtanais; de bhrí go bhfuil teorainn le CAI le huasteorainn na nAcmhainní Dílse;

| B. | de bhrí, ó ghlacadh CAI atá ann faoi láthair i mí na Nollag 2020, go bhfuil athrú ó bhonn tagtha ar an gcomhthéacs polaitiúil, eacnamaíoch agus sóisialta, ag tosú le hiarmhairtí tromchúiseacha phaindéim COVID-19 ar scála nach bhfacthas cheana, paindéim nach bhfuil tagtha chun deiridh go fóill; |
| --- | --- |

B.

de bhrí, ó ghlacadh CAI atá ann faoi láthair i mí na Nollag 2020, go bhfuil athrú ó bhonn tagtha ar an gcomhthéacs polaitiúil, eacnamaíoch agus sóisialta, ag tosú le hiarmhairtí tromchúiseacha phaindéim COVID-19 ar scála nach bhfacthas cheana, paindéim nach bhfuil tagtha chun deiridh go fóill;

| C. | de bhrí gur tharla mór-ghéarchéim dhaonnúil mar thoradh ar an ionradh a rinne an Rúis ar an Úcráin gan chúis gan údar, agus gur spreag sé mórshuaitheadh eacnamaíoch agus sóisialta ar fud an domhain nach léir cathain a bheidh deireadh leis; de bhrí go bhfuil cur síos déanta ag na Cinn Stáit nó Rialtais ar an gcogadh mar “athrú ó bhonn aníos ar stair na hEorpa” agus go bhfuil sé ráite ag an gCoimisiún gur mó i bhfad na riachtanais gan choinne a eascraíonn as an gcogadh san Eoraip ná na hacmhainní atá ar fáil sa chreat airgeadais ilbhliantúil reatha, rud a fhágann go bhfuil gá le foinsí nua maoiniúcháin; |
| --- | --- |

C.

de bhrí gur tharla mór-ghéarchéim dhaonnúil mar thoradh ar an ionradh a rinne an Rúis ar an Úcráin gan chúis gan údar, agus gur spreag sé mórshuaitheadh eacnamaíoch agus sóisialta ar fud an domhain nach léir cathain a bheidh deireadh leis; de bhrí go bhfuil cur síos déanta ag na Cinn Stáit nó Rialtais ar an gcogadh mar “athrú ó bhonn aníos ar stair na hEorpa” agus go bhfuil sé ráite ag an gCoimisiún gur mó i bhfad na riachtanais gan choinne a eascraíonn as an gcogadh san Eoraip ná na hacmhainní atá ar fáil sa chreat airgeadais ilbhliantúil reatha, rud a fhágann go bhfuil gá le foinsí nua maoiniúcháin;

| D. | de bhrí gur thacaigh an tAontas agus a mhuintir leis an Úcráin ó thús an chogaidh, rud a léirigh dlúthpháirtíocht le muintir na hÚcráine ina gcomhrac chun an daonlathas a chosaint i gcoinne an údarásaíochais, lena gcuirtear foscadh ar os cionn 8 milliún Úcránach ar fáil agus lena dtugtar cosaint shealadach do 4 mhilliún duine; de bhrí gur chuir AE, na Ballstáit agus institiúidí airgeadais Eorpacha níos mó ná EUR 19 mbilliún de chúnamh ar fáil don Úcráin; de bhrí, sa bhreis ar chabhair dhaonnúil agus mhíleata, gur thacaigh an tAontas leis an Úcráin i réimsí na sláinte, an fhuinnimh agus na talmhaíochta agus gur éascaigh sé an trádáil, go háirithe trí lánaí dlúthpháirtíochta a bhunú chun cabhrú leis an Úcráin earraí talmhaíochta a onnmhairiú; de bhrí go mbeidh gá le tuilleadh cúnaimh chun seirbhísí bunúsacha agus bonneagar riachtanach a chothú sa tír; |
| --- | --- |

D.

de bhrí gur thacaigh an tAontas agus a mhuintir leis an Úcráin ó thús an chogaidh, rud a léirigh dlúthpháirtíocht le muintir na hÚcráine ina gcomhrac chun an daonlathas a chosaint i gcoinne an údarásaíochais, lena gcuirtear foscadh ar os cionn 8 milliún Úcránach ar fáil agus lena dtugtar cosaint shealadach do 4 mhilliún duine; de bhrí gur chuir AE, na Ballstáit agus institiúidí airgeadais Eorpacha níos mó ná EUR 19 mbilliún de chúnamh ar fáil don Úcráin; de bhrí, sa bhreis ar chabhair dhaonnúil agus mhíleata, gur thacaigh an tAontas leis an Úcráin i réimsí na sláinte, an fhuinnimh agus na talmhaíochta agus gur éascaigh sé an trádáil, go háirithe trí lánaí dlúthpháirtíochta a bhunú chun cabhrú leis an Úcráin earraí talmhaíochta a onnmhairiú; de bhrí go mbeidh gá le tuilleadh cúnaimh chun seirbhísí bunúsacha agus bonneagar riachtanach a chothú sa tír;

| E. | de bhrí go bhfuil 21,9 % de dhaonra AE i mbaol bochtaineachta agus eisiaimh shóisialta; de bhrí gur cinnte go rachaidh an bhochtaineacht fuinnimh in olcas mar thoradh ar ionradh na Rúise ar an Úcráin; de bhrí go bhfuil géarchéim costais mhaireachtála á spreagadh mar thoradh ar an méadú atá ag teacht ar phraghsanna fuinnimh agus ar an mboilsciú, rud a chuireann marthanacht gnólachtaí, go háirithe fiontair bheaga agus mheánmhéide (FBManna), i mbaol, agus a bhrúnn níos mó daoine i dtreo na bochtaineachta; |
| --- | --- |

E.

de bhrí go bhfuil 21,9 % de dhaonra AE i mbaol bochtaineachta agus eisiaimh shóisialta; de bhrí gur cinnte go rachaidh an bhochtaineacht fuinnimh in olcas mar thoradh ar ionradh na Rúise ar an Úcráin; de bhrí go bhfuil géarchéim costais mhaireachtála á spreagadh mar thoradh ar an méadú atá ag teacht ar phraghsanna fuinnimh agus ar an mboilsciú, rud a chuireann marthanacht gnólachtaí, go háirithe fiontair bheaga agus mheánmhéide (FBManna), i mbaol, agus a bhrúnn níos mó daoine i dtreo na bochtaineachta;

| F. | de bhrí go bhfuil daoine ag súil leis, agus an ceart acu, go bhfreagróidh an tAontas agus a bhuiséad go tapa agus go héifeachtach do riachtanais atá ag teacht chun cinn agus go gcuirfidh siad an tacaíocht is gá ar fáil dóibh, go háirithe le linn géarchéime; |
| --- | --- |

F.

de bhrí go bhfuil daoine ag súil leis, agus an ceart acu, go bhfreagróidh an tAontas agus a bhuiséad go tapa agus go héifeachtach do riachtanais atá ag teacht chun cinn agus go gcuirfidh siad an tacaíocht is gá ar fáil dóibh, go háirithe le linn géarchéime;

| G. | de bhrí go bhfuil ról lárnach ag buiséad AE maidir le tosaíochtaí polaitiúla an Aontais a bhaint amach, agus go gcaithfidh sé leanúint den ról sin a ghlacadh, lena n-áirítear rath a chur ar na haistrithe glasa agus digiteacha do chách, an bealach a réiteach don aeráidneodracht faoi 2050, téarnamh cuimsitheach agus sóisialta a chothú, fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn, iomaíochas, nuálaíocht, neamhspleáchas straitéiseach agus slándáil agus neamhspleáchas fuinnimh a fheabhsú, tacaíocht a chur ar fáil do ghrúpaí leochaileacha agus do FBManna, forbairt inbhuanaithe nach bhfágann aon duine ar lár a chothú agus comhtháthú agus cóineasú aníos a áirithiú, Aontas Sláinte Eorpach níos láidre a áirithiú tar éis ghéarchéim COVID-19, an smacht reachta, luachanna AE, cearta bunúsacha agus comhionannas inscne a chosaint agus a chur chun cinn laistigh den Aontas agus lasmuigh de, rannchuidiú le deiseanna níos fearr do chách agus Aontas níos láidre a áirithiú dá mhuintir a bheidh in ann a fhreagrachtaí domhanda a chomhlíonadh agus dul i ngleic leis na géarchéimeanna aeráide agus bithéagsúlachta agus a n-iarmhairtí; |
| --- | --- |

G.

de bhrí go bhfuil ról lárnach ag buiséad AE maidir le tosaíochtaí polaitiúla an Aontais a bhaint amach, agus go gcaithfidh sé leanúint den ról sin a ghlacadh, lena n-áirítear rath a chur ar na haistrithe glasa agus digiteacha do chách, an bealach a réiteach don aeráidneodracht faoi 2050, téarnamh cuimsitheach agus sóisialta a chothú, fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn, iomaíochas, nuálaíocht, neamhspleáchas straitéiseach agus slándáil agus neamhspleáchas fuinnimh a fheabhsú, tacaíocht a chur ar fáil do ghrúpaí leochaileacha agus do FBManna, forbairt inbhuanaithe nach bhfágann aon duine ar lár a chothú agus comhtháthú agus cóineasú aníos a áirithiú, Aontas Sláinte Eorpach níos láidre a áirithiú tar éis ghéarchéim COVID-19, an smacht reachta, luachanna AE, cearta bunúsacha agus comhionannas inscne a chosaint agus a chur chun cinn laistigh den Aontas agus lasmuigh de, rannchuidiú le deiseanna níos fearr do chách agus Aontas níos láidre a áirithiú dá mhuintir a bheidh in ann a fhreagrachtaí domhanda a chomhlíonadh agus dul i ngleic leis na géarchéimeanna aeráide agus bithéagsúlachta agus a n-iarmhairtí;

| H. | de bhrí, ina chlár oibre do 2023, go leagann an Coimisiún Eorpach amach sraith tionscnamh beartais nua a bhféadfadh impleachtaí buiséadacha suntasacha a bheith ag baint leo, go háirithe an Banc Eorpach Hidrigine atá beartaithe, an Pacáiste Fóirithinte le haghaidh FBManna agus an Ciste Eorpach Ceannasachta; |
| --- | --- |

H.

de bhrí, ina chlár oibre do 2023, go leagann an Coimisiún Eorpach amach sraith tionscnamh beartais nua a bhféadfadh impleachtaí buiséadacha suntasacha a bheith ag baint leo, go háirithe an Banc Eorpach Hidrigine atá beartaithe, an Pacáiste Fóirithinte le haghaidh FBManna agus an Ciste Eorpach Ceannasachta;

| I. | de bhrí, mar thoradh ar éifeacht chomhcheangailte géarchéimeanna iomadúla, uasteorainneacha ísle CAI agus nósanna imeachta anásta lena rialaítear glacadh nó athbhreithniú CAI, go bhfuil ualach ionstraimí ad hoc ann atá lasmuigh de bhuiséad an Aontais, i dteannta úsáid níos mó a bheith á baint as ioncam sannta seachtrach nach bhfuil faoi réir an nós imeachta bhuiséadaigh, go háirithe i gcás NextGenerationEU (NGEU); de bhrí gurb é an nós imeachta buiséadach amháin a éilíonn rannpháirtíocht iomlán na Parlaiminte agus go n-áirithíonn sé gur féidir léi grinnscrúdú a fheidhmiú ar an mbuiséad; de bhrí gur cheart go mbeadh róil chomhionanna ag an dá bhrainse den údarás buiséadach mar a fhoráiltear dóibh in CFAE; de bhrí gur cheart go mbeadh ról iomlán ag an bParlaimint i gcónaí sa timpeallacht bhuiséadach nua sin chun cuntasacht dhaonlathach agus trédhearcacht a áirithiú don chuid eile den CAI reatha; |
| --- | --- |

I.

de bhrí, mar thoradh ar éifeacht chomhcheangailte géarchéimeanna iomadúla, uasteorainneacha ísle CAI agus nósanna imeachta anásta lena rialaítear glacadh nó athbhreithniú CAI, go bhfuil ualach ionstraimí ad hoc ann atá lasmuigh de bhuiséad an Aontais, i dteannta úsáid níos mó a bheith á baint as ioncam sannta seachtrach nach bhfuil faoi réir an nós imeachta bhuiséadaigh, go háirithe i gcás NextGenerationEU (NGEU); de bhrí gurb é an nós imeachta buiséadach amháin a éilíonn rannpháirtíocht iomlán na Parlaiminte agus go n-áirithíonn sé gur féidir léi grinnscrúdú a fheidhmiú ar an mbuiséad; de bhrí gur cheart go mbeadh róil chomhionanna ag an dá bhrainse den údarás buiséadach mar a fhoráiltear dóibh in CFAE; de bhrí gur cheart go mbeadh ról iomlán ag an bParlaimint i gcónaí sa timpeallacht bhuiséadach nua sin chun cuntasacht dhaonlathach agus trédhearcacht a áirithiú don chuid eile den CAI reatha;

| J. | de bhrí go leagtar amach in IIA socruithe sonracha don chomhar agus don idirphlé idir an Pharlaimint, an Chomhairle agus an Coimisiún maidir le hábhair bhuiséadacha; de bhrí gur cheart céimeanna breise a thabhairt chun feabhas a chur ar thrédhearcacht, ar chuntasacht agus ar infhaighteacht faisnéise maidir leis an gcaiteachas uile chun tacú le ceapadh beartais an Aontais; |
| --- | --- |

J.

de bhrí go leagtar amach in IIA socruithe sonracha don chomhar agus don idirphlé idir an Pharlaimint, an Chomhairle agus an Coimisiún maidir le hábhair bhuiséadacha; de bhrí gur cheart céimeanna breise a thabhairt chun feabhas a chur ar thrédhearcacht, ar chuntasacht agus ar infhaighteacht faisnéise maidir leis an gcaiteachas uile chun tacú le ceapadh beartais an Aontais;

| K. | de bhrí, i gcomhréir lena dhearbhú aontaobhach mar chuid de chomhaontú mhí na Nollag 2020 maidir le CAI 2021-2027, gur chuir an Coimisiún gealltanas san áireamh ina chlár oibre do 2023 athbhreithniú a dhéanamh ar CAI sa dara ráithe de 2023, a bhféadfadh athbhreithniú a bheith san áireamh ann; |
| --- | --- |

K.

de bhrí, i gcomhréir lena dhearbhú aontaobhach mar chuid de chomhaontú mhí na Nollag 2020 maidir le CAI 2021-2027, gur chuir an Coimisiún gealltanas san áireamh ina chlár oibre do 2023 athbhreithniú a dhéanamh ar CAI sa dara ráithe de 2023, a bhféadfadh athbhreithniú a bheith san áireamh ann;

| L. | de bhrí go ndéanfar seasamh na Parlaiminte maidir le hacmhainní dílse a leagan amach i rún a bheidh ann amach anseo; |
| --- | --- |

L.

de bhrí go ndéanfar seasamh na Parlaiminte maidir le hacmhainní dílse a leagan amach i rún a bheidh ann amach anseo;

Dúshláin agus suaití nua a léiríonn easnaimh sa chreat airgeadais ilbhliantúil reatha

| 1. | á iarraidh ar an gCoimisiún athbhreithniú a mholadh ar CAI reatha a bheidh dírithe go príomha ar aghaidh a thabhairt ar iarmhairtí an chogaidh i gcoinne na hÚcráine agus ar sholúbthacht leormhaith a thabhairt don Aontas chun freagairt do ghéarchéimeanna; |
| --- | --- |

1.

| 2. | á chur i bhfios go láidir, tar éis an ionraidh mhíleata gan chúis gan údar ar an Úcráin, go bhfuil institiúidí AE aontaithe ina dtuairim gur cheart do AE an cúnamh daonnúil, sóisialta, eacnamaíoch agus airgeadais is láidre agus is féidir a chur ar fáil don Úcráin, agus aghaidh á tabhairt ag an am céanna ar iarmhairtí tromchúiseacha eacnamaíocha agus sóisialta na géarchéime laistigh den Aontas agus an tacaíocht is gá á cur ar fáil dóibh siúd uile atá buailte; á chur i bhfios go láidir, sa chomhthéacs sin, spriocanna comhroinnte an Aontais maidir leis an gComhaontú Glas don Eoraip, an t-aistriú digiteach agus Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a bhaint amach, comhar agus comhordú i dtaobh na cosanta a mhéadú, feabhas a chur ar a uathriail straitéiseach agus a neamhspleáchas agus slándáil fuinnimh, bochtaineacht fuinnimh a laghdú, slándáil dhomhanda bia a áirithiú, agus aghaidh a thabhairt ar na dúshláin a eascraíonn as boilsciú ard; |
| --- | --- |

2.

| 3. | á chur i bhfios go láidir go bhfuil gá le réitigh uile-Aontais chun go mbeidh ann d’Aontas láidir bunaithe ar an dlúthpháirtíocht agus ar an gcomhar, atá in ann aghaidh a thabhairt ar na dúshláin atá ann faoi láthair agus tionchar na géarchéime costais maireachtála do dhaoine agus do ghnólachtaí a mhaolú chun machaire comhréidh a áirithiú do na Ballstáit uile ina gcumas tacú le daoine agus le gnólachtaí, agus ar an gcaoi sin sláine an mhargaidh inmheánaigh a chaomhnú, agus a ilroinnt nó a shaobhadh a chosc; á thabhairt chun suntais, i ndáil leis sin, a thábhachtaí atá tionscadail trasteorann, ar tionscadail bunriachtanacha iad chun Aontas ceannasach, straitéiseach agus uathrialach a thógáil; |
| --- | --- |

3.

| 4. | á chur i bhfáth, chun gur féidir aghaidh a thabhairt ar thionchar an chogaidh i gcoinne na hÚcráine sa ghearrthéarma ar a laghad, go bhfuil gá le cabhair dhaonnúil ar mórscála san Úcráin agus tacaíocht airgeadais do na Ballstáit a óstálann daoine atá ag teitheadh ón gcoinbhleacht agus a chuidíonn leo; á mheabhrú nár tugadh na hacmhainní do na cláir ábhartha mar gheall ar an staid seo nach bhfacthas a leithéid riamh roimhe seo; á mheas, thairis sin, gur cheart go mbeadh ról ceannasach ag an Aontas san fhadtéarma in atógáil na hÚcráine, trí chur chuige “atógáil ar bhonn níos fearr”, a luaithe a bheidh an cogadh thart, lena n-áiritheofar dea-rialachas, urraim don smacht reachta agus bainistíocht fhónta airgeadais; á iarraidh ar an gCoimisiún measúnú a dhéanamh ar an ról ba cheart a bheith ag buiséad AE in iarrachtaí atógála idirnáisiúnta; |
| --- | --- |

4.

| 5. | á chur in iúl gur geal léi an cinneadh chun stádas tír is iarrthóir a thabhairt don Úcráin agus don Mholdóiv; ag cur béim ar an bhfíoras go mbaineann gealltanas fadtéarmach airgeadais agus buiséadach — agus cur chuige comhordaithe beartais — leis an gcinneadh sin chun tacú leis an atógáil, leis an téarnamh agus leis na hathchóirithe riachtanacha a bhaineann go sonrach le gach tír, mar a rinneadh le tíortha eile is iarrthóirí; |
| --- | --- |

5.

| 6. | á chur in iúl gur oth léi go bhfuil, sna tionscnaimh beartais nua riachtanacha atá curtha chun cinn ó glacadh an CAI reatha, tograí ann chun airgead a aistriú ó chláir, ó bheartais agus ó chuspóirí AE a comhaontaíodh. nó chun cuspóir an airgid sin a athrú; á mheas nach bealach inmharthana iad ath-imlonnuithe athfhillteacha chun tosaíochtaí an Aontais a mhaoiniú agus gur athrú de facto iad ar CAI comhaontaithe; |
| --- | --- |

6.

| 7. | ag tarraingt aird ar an úsáid fhorleathan a baineadh as na hionstraimí speisialta sa chéad dá bhliain de CAI; ag tabhairt dá haire gur slógadh an Ionstraim Sholúbthachta le haghaidh caiteachas faoi Cheannteideal 6 (Comharsanacht agus an Domhan) in 2022 agus go bhfuil sé le slógadh le haghaidh caiteachas suntasach faoin gceannteideal céanna agus faoi Cheannteidil 2b (Athléimneacht agus Luachanna) agus 5 (Slándáil agus Cosaint) in 2023; á chur i bhfios, faoin togra cosanta i mí Iúil 2022 (20), go bhfuil leithreasaí breise le slógadh trí ionstraimí speisialta in 2024; |
| --- | --- |

7.

| 8. | á thabhairt chun suntais go raibh an Cúlchiste um Dhlúthpháirtíocht agus Cabhair Éigeandála (SEAR) beagnach ídithe in 2021 agus gur úsáideadh é go hiomlán in 2022 tar éis meascán de chabhair dhaonnúil agus tacaíocht a sholáthar do na Ballstáit chun dul i ngleic le tubaistí nádúrtha agus le tubaistí de dhéantús an duine; á chur i bhfios mar gheall ar leathnú raon feidhme Chiste Dlúthpháirtíochta an Aontais Eorpaigh (CDAE) chun éigeandálaí sláinte poiblí a áireamh, in éineacht le méadú agus minicíocht na dtubaistí nádúrtha, an ghéarchéim dhaonnúil san Úcráin agus líon mór dídeanaithe san Aontas dá bharr sin, gur cuireadh dianbhrú ar an gCúlchiste um Dhlúthpháirtíocht agus Cabhair Éigeandála; ag dréim leis, thairis sin, go mbeidh gá le tacaíocht shuntasach airgeadais, lena n-áirítear ón gCúlchiste um Dhlúthpháirtíocht agus Cabhair Éigeandála, de bharr iarmhairtí tromchúiseacha na bhfalscaithe nach bhfacthas a leithéid riamh roimhe seo i samhradh 2022, a tharla i ndiaidh tuilte agus falscaithe móra shamhradh na bliana 2021; |
| --- | --- |

8.

| 9. | á mheabhrú go méadaítear CAI go bliantúil ar bhonn díbhoilsceora 2 % a chuirtear i bhfeidhm ar phraghsanna 2018; á chur i bhfios go láidir go bhfuil méadú as cuimse ag teacht ar an mboilsciú mar gheall ar phraghsanna fuinnimh ag formhéadú agus ar luaineacht mhór sa mhargadh fuinnimh, arb é cinneadh na Rúise an soláthar gáis a laghdú ba chúis léis, agus go bhfuil tionchair thromchúiseacha aige sin ar dhaoine agus ar ghnólachtaí; á chur in iúl gur cúis mhór bhuartha di go bhfuil na leibhéil bhoilscithe sin, nach rabhthas ag dréim leo, ag cur CAI faoi bhrú mór, ag déanamh a chumhacht ceannaigh a laghdú tuilleadh, agus ag cur brú ar a chumas oibríochtúil agus riaracháin, i gcomhthéacs ina bhfuil a leibhéal foriomlán níos ísle cheana féin ná CAInna roimhe seo mar sciar d’Ollioncam Náisiúnta (OIN) an Aontais; á chur i bhfáth, sa hiarbhír, go gciallaíonn sé sin go bhféadfar níos lú tionscadal agus gníomhaíochtaí de chuid an Aontais a chistiú, rud a imríonn tionchar diúltach ar thairbhithe agus ar chumas an Aontais a chuspóirí polaitiúla comhroinnte a bhaint amach; |
| --- | --- |

9.

| 10. | á mheabhrú, thairis sin, in ainneoin éilimh na Parlaiminte gur de bhreis ar na huasteorainneacha a chuirfí Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh (EURI), déanfar na costais athmhaoiniúcháin a aisíoc ó laistigh d’uasteorainneacha CAI, rud a chuireann tuilleadh brú ar CAI agus chuireann cistiú do chláir a comhaontaíodh i mbaol, go háirithe i gcomhthéacs rátaí úis atá ag méadú agus costais iasachta NGEU; ag cur sonrú, ina leith sin, i méadú neamh-lánroghnach EUR 280 milliún ar leithreasaí ar líne EURI sa bhuiséad glactha don bhliain airgeadais 2023 i gcomparáid leis an ndréachtbhuiséad ón gCoimisiún, a bhaineann den Ionstraim Corrlaigh Aonair, ar an gcaoi sin, agus a laghdaíonn cumas an bhuiséid freagairt do riachtanais atá ag teacht chun cinn; |
| --- | --- |

10.

| 11. | ag cur sonrú san éileamh leanúnach ar bhuiséad an Aontais a bheith ina ráthaíocht do chúnamh macra-airgeadais (CMA) breise, go háirithe do thíortha a ndearna an cogadh difear díreach dóibh; á chur in iúl gur geal léi tacaíocht ríthábhachtach an Aontais trí chúnamh macrairgeadais; á chur i bhfios go láidir, i gcás mainneachtana nó aistarraingt ráthaíochtaí náisiúnta, go ndéantar, i ndeireadh na dála, gach iasacht CMA a fhrithghealladh i mbuiséad AE agus, dá bhrí sin, go bhfuil dliteanais theagmhasacha shuntasacha agus dhothuartha ag gabháil leis; |
| --- | --- |

11.

| 12. | ag cur béim ar an bhfíoras, dá bhrí sin, go bhfuil CAI reatha imithe go dtí an dóbair cheana féin níos lú ná dhá bhliain tar éis a ghlactha, de dheasca imeachtaí gan choinne 2022; á chur i bhfios nach bhfuil sé ullamh, ó thaobh méide, struchtúir nó rialacha de, chun freagairt go mear agus go héifeachtach don iliomad géarchéimeanna ar an scála sin, ná chun uaillmhianta beartais comhroinnte nua AE a mhaoiniú go leormhaith agus chun na réitigh riachtanacha uile-Aontais a chur chun feidhme go pras; á chur in iúl gur cúis mhór bhuartha di go bhfágann CAI atá ann faoi láthair nach bhfuil ar chumas an Aontais freagairt d’aon ghéarchéimeanna agus riachtanais a d’fhéadfadh a bheith ann amach anseo agus a ról straitéiseach a chomhlíonadh ar an leibhéal idirnáisiúnta; |
| --- | --- |

12.

| 13. | á mheas nach bhfuil aon amhras ann go bhfuil gá le hathbhreithniú práinneach a dhéanamh ar CAI agus nach leor cur chuige “gnó mar is gnách” chun dul i ngleic leis an iliomad dúshlán atá ann, cur chuige a d’fhéadfadh an bonn a bhaint ó mhuinín an Aontais; |
| --- | --- |

13.

Aghaidh a thabhairt ar na bearnaí cistiúcháin – níos mó acmhainneacht airgeadais lena ngabhann níos mó trédhearcachta agus cuntasacht dhaonlathach

| 14. | á iarraidh ar an gCoimisiún, dá bhrí sin, ní hamháin athbhreithniú domhain a dhéanamh ar fheidhmiú an CAI reatha ach chomh maith leis sin leanúint ar aghaidh le togra reachtach le haghaidh athbhreithniú cuimsitheach, uaillmhianach ar Rialachán CAI agus ar a iarscríbhinn a luaithe is féidir agus tráth nach déanaí ná an chéad ráithe de 2023; á chur i bhfáth nár cheart go mbeadh aon athbhreithniú anuas ar na himchlúdaigh náisiúnta réamh-leithdháilte nó ar chláir an Aontais mar thoradh ar athbhreithniú CAI; |
| --- | --- |

14.

| 15. | á chreidiúint go láidir nach mór don athbhreithniú aghaidh a thabhairt ar na riachtanais arda agus ar ídiú na modhanna atá ar fáil faoi CAI don Aontas chun réitigh riachtanacha a chur ar fáil; á áitiú, thairis sin, nach mór don athbhreithniú na heasnaimh is tromchúisí i bhfeidhmiú CAI a leigheas, cistiú nua a sholáthar do thosaíochtaí polaitiúla nua agus na huirlisí is gá a thabhairt don Aontas chun aghaidh a thabhairt ar dhúshláin agus ar ghéarchéimeanna atá ag teacht chun cinn ar bhealach éifeachtach; |
| --- | --- |

15.

| 16. | á chur i bhfáth go bhfuil gá le CAI uas-scálaithe chun buiséad AE níos láidre agus níos sofhreagrúla a áirithiú a chomhlíonfaidh na caighdeáin is airde trédhearcachta agus cuntasachta daonlathaí; á iarraidh, dá bhrí sin, go méadófaí uasteorainneacha CAI, chomh maith le méadú agus athdhearadh ar sholúbthacht bhuiséadach; |
| --- | --- |

16.

| 17. | á chur in iúl go bhfuil sí réidh chun dul i mbun caibidlíocht lánfheidhme idir an Chomhairle, an Pharlaimint agus an Coimisiún maidir le hathbhreithniú CAI, ag tógáil ar an gcleachtas a bhí ann roimhe seo agus ar IIA, trína bhfuil gealltanas tugtha ag na hinstitiúidí socruithe sonracha a chinneadh le haghaidh comhair agus idirphlé le linn an nós imeachta as a dtiocfaidh glacadh athbhreithniú shubstaintiúil ar CAI; |
| --- | --- |

17.

| 18. | á áitiú gur ceanglas den Chonradh agus réamhchoinníoll bunúsach araon é prionsabal na haontachta, trína léirítear gach mír d’ioncam agus de chaiteachas an Aontais sa bhuiséad, maidir le cuntasacht, dlisteanacht dhaonlathach agus trédhearcacht airgeadas poiblí AE; á chur i bhfáth go bhfuil gá le rialú parlaiminteach i bhfad níos mó ar chaiteachas uile AE, lena n-áirítear ionstraimí seachbhuiséid, cistí, agus gníomhaíochtaí coiteanna chun iasachtaí a fháil agus a thabhairt; á athdhearbhú gur cheart go mbeadh gach ionstraim nua faoi chúram an údaráis bhuiséadaigh; |
| --- | --- |

18.

| 19. | á chur i bhfios go láidir, sa chomhthéacs sin, gur cheart athbhreithniú CAI a bheith fite fuaite leis an athbhreithniú leanúnach ar an Rialachán Airgeadais, lenar cheart na hathruithe is gá a ionchorprú go díreach sna rialacha lena rialaítear bunú agus cur chun feidhme bhuiséad AE; á mheas, dá bhrí sin, gur gá raon feidhme an athbhreithnithe spriocdhírithe atá beartaithe ar an Rialachán Airgeadais a leathnú, chun aghaidh a thabhairt ar na gnéithe ábhartha uile; |
| --- | --- |

19.

| 20. | á chur i bhfios go láidir a thábhachtaí atá na prionsabail chothrománacha atá mar bhonn agus mar thaca ag CAI agus ag beartais ghaolmhara uile an Aontais, go háirithe maidir le spriocanna aeráide agus bithéagsúlachta an Aontais a bhaint amach agus comhionannas inscne a chur chun cinn; á áitiú nach mór don athbhreithniú na prionsabail sin a choinneáil i gcroílár CAI agus gealltanas an Aontais a bhaint amach maidir le téarnamh cothrom, athléimneach, inbhuanaithe agus cothrom ó thaobh na sochaí de a áirithiú do chách, lena n-áirítear cur chun feidhme chreat athbhreithnithe 2030 do spriocanna aeráide, fuinnimh agus comhshaoil an Aontais agus é mar chuspóir aige AE a dhéanamh neodrach ó thaobh na haeráide de faoi 2050; |
| --- | --- |

20.

| 21. | ag athdhearbhú a seasaimh sheanbhunaithe nach mór tionscnaimh, cuspóirí nó cúraimí polaitiúla nua arna gcistiú trí bhuiséad AE a mhaoiniú le hairgead úr breise agus ní trí ath-imscaradh chun dochair do chláir nó do bheartais sheanbhunaithe de chuid an Aontais atá ann cheana arna gcomhaontú ag an reachtóir; |
| --- | --- |

21.

Ceannteideal 1: An Margadh Aonair, Nuálaíocht agus Inneachar Digiteach

| 22. | á iarraidh go méadófaí uasteorainn Cheannteideal 1 ar an bhforas nach leor na corrlaigh chun freastal ar na riachtanais níos mó agus toisc go bhfuil sé i gcoinne imchlúdaigh clár comhaontaithe a úsáid chun tionscnaimh nua a mhaoiniú; |
| --- | --- |

22.

| 23. | á thabhairt chun suntais gur cheart go mbeadh caiteachas faoi Cheannteideal 1 san áireamh in go leor de na huaillmhianta beartais a leagadh amach le déanaí – go háirithe i réimsí an fhuinnimh agus na huathrialach straitéisí agus tionsclaíche – agus leis na tionscnaimh beartais nua ó mhí Eanáir 2021 i leith (an Gníomh Eorpach um Shliseanna, Nascacht Shlán, Ullmhacht agus Freagairt d’Éigeandáil Sláinte, Bauhaus Eorpach Nua); |
| --- | --- |

23.

| 24. | ag cur béim ar an ról lárnach atá ag cistiú faoin gclár Fís Eorpach, faoin gclár don Eoraip Dhigiteach, faoi Chlár an Mhargaidh Aonair agus faoin tSaoráid um Chónascadh na hEorpa (SCE) maidir le nuálaíocht a spreagadh, tacú le gnólachtaí agus na haistrithe glasa agus digiteacha a chur chun cinn; |
| --- | --- |

24.

| 25. | ag dréim leis an togra ón gCoimisiún maidir leis an gCiste nua Eorpach Ceannasachta arb é is aidhm dó uathriail straitéiseach an Aontais a áirithiú agus spleáchas ar thíortha nach bhfuil san Aontas i bpríomhearnálacha a laghdú; á mheas go bhfuil sé ríthábhachtach go bhfreagróidh an togra d’fhíor-riachtanais, go mbeidh sé bunaithe ar mheasúnú soiléir ar na costais agus ar na bearnaí infheistíochta agus go ndéanfaí foráil d’airgead úr; á áitiú gur cheart aon chiste nua den sórt sin a bhunú de réir an ghnáthnós imeachta reachtaigh agus gur cheart é a ionchorprú i CAI, agus ar an gcaoi sin maoirseacht iomlán ag an bParlaimint a áirithiú; á mheas gur cheart uasteorainneacha CAI a choigeartú chun freastal ar an gCiste; |
| --- | --- |

25.

Ceannteideal 2a Comhtháthú

| 26. | á iarraidh nach mbainfear an bonn ó mhaoiniú comhaontaithe faoi Cheannteideal 2a agus go gcaomhnófar é chun na críche atá beartaithe dó; á iarraidh ar an gCoimisiún a mheas an leor é chun freagairt do riachtanais atá ag teacht chun cinn sa bheartas comhtháthaithe; |
| --- | --- |

26.

| 27. | á chur i bhfios go láidir gur chabhraigh an tsolúbthacht shealadach agus ghearrthéarmach a tugadh isteach i gcistí an bheartais comhtháthaithe trí shraith na dtograí maidir le Gníomhaíocht Chomhtháthaithe do Dhídeanaithe san Eoraip (CARE) leis na Ballstáit déileáil go tapa le hiarmhairtí an chogaidh i gcoinne na hÚcráine, ar aon dul le samhail na dTionscnamh Infheistíochta mar Fhreagairt ar an gCoróinvíreas, CRII agus CRII+, lenar cumasaíodh gníomhaíocht AE ag tús phaindéim COVID-19; |
| --- | --- |

27.

| 28. | á chur in iúl gur geal léi uaillmhian an Aontais dlús a chur lena iarrachtaí rátaí bochtaineachta leanaí ar cúis mhórimní iad a chomhrac agus rannchuidiú le bochtaineacht leanaí a dhíothú tríd an Ráthaíocht Eorpach do Leanaí a cruthaíodh le déanaí; ag tabhairt rabhaidh, áfach, go bhfuil na géarchéimeanna reatha tar éis dul in olcas agus go gcuirfidh siad leis an staid reatha atá ag dul in olcas i gcás leanaí atá ag maireachtáil go fíorbhocht nó atá i mbaol na bochtaineachta, agus go mbeidh iarmhairtí fadtéarmacha acu; á iarraidh an athuair go ndéanfaí méadú práinneach ar chistiú don Ráthaíocht Eorpach do Leanaí le buiséad tiomnaithe EUR 20 billiún ar a laghad don tréimhse 2021-2027 agus á áitiú go mbeadh an buiséad tiomnaithe sin mar chuid den CAI athbhreithnithe agus den CSE+ treisithe; á iarraidh ar an gCoimisiún, thairis sin, na hacmhainní uile atá ar fáil a chur ar fáil – agus ar na Ballstáit lánúsáid a bhaint astu – chun an Ráthaíocht do Leanaí a chur chun feidhme go héifeachtach, lena n-áirítear CSE+, ReactEU, agus RRF; |
| --- | --- |

28.

| 29. | á chur i bhfáth, cé go bhfuil bearta freagartha ar ghéarchéimeanna riachtanach agus úsáideach, nach uirlis freagartha ar ghéarchéimeanna é an beartas comhtháthaithe; á chur in iúl gur cúis bhuartha di go bhfuil an beartas comhtháthaithe á úsáid níos mó agus níos mó chun beartais eile a threisiú agus chun easnaimh i solúbthacht bhuiséadach nó i sásraí freagartha ar ghéarchéimeanna in CAI a chúiteamh; den tuairim go bhfágann an fhéidearthacht atá ann faoi láthair, maidir le suas le 5 % den leithdháileadh tosaigh a aistriú ó chistí an bheartais comhtháthaithe go cláir, gur féidir solúbthacht leordhóthanach a bheith ann; |
| --- | --- |

29.

| 30. | á chur i bhfáth nár cheart go mbeadh aon athbhreithniú anuas ar na himchlúdaigh náisiúnta réamh-leithdháilte mar thoradh ar athbhreithniú CAI; ag cur béim ar an bhfíoras gur glacadh go déanach an comhaontú maidir le CAI do 2021-2027 agus maidir le pacáiste an bheartais chomhtháthaithe, agus, mar gheall ar ghéarchéim COVID-19 in éineacht leis sin, gur cuireadh moill ar an bpróiseas clársceidealaithe agus ar an gcur isteach ar thionscadail, ach ní mar gheall ar an mbeartas féin; á iarraidh ar an gCoimisiún dlús a chur leis na hiarrachtaí simpliúcháin riaracháin; á chur i bhfios go láidir nach gcaitheann an tús mall amhras ar aon bhealach ar ról ríthábhachtach agus breisluach an bheartais comhtháthaithe atá ina bheartas infheistíochta agus ionstraim um chóineasú bunriachtanach de chuid an Aontais; |
| --- | --- |

30.

Ceannteideal 2b: Athléimneacht agus Luachanna

| 31. | á iarraidh go ndéanfaí an líne bhuiséid atá tiomnaithe d’aisíoc na gcostas iasachta EURI a bhaint de Cheannteideal 2b agus a chur lasmuigh de na ceannteidil, agus go ndéanfaí na costais sin a chomhaireamh de bhreis ar uasteorainneacha CAI; |
| --- | --- |

31.

| 32. | á chur in iúl gur oth léi gur áiríodh costais iasachtaíochta EURI agus aisíoc fiachais mar líne buiséid faoi Cheannteideal 2b don tréimhse 2021-2027, in éineacht le cláir shuaitheanta amhail Erasmus+, EU4Health, Eoraip na Cruthaitheachta agus Saoránaigh, Comhionannas, Cearta agus Luachanna; |
| --- | --- |

32.

| 33. | á chur i bhfáth go mbraitheann costais úis agus aisíocaíocht fiachais ar fhorbairtí sa mhargadh, nach caiteachas lánroghnach iad, nach leanann siad loighic na gcaidhpeanna ar chaiteachas agus nár cheart dóibh dul in iomaíocht riamh le cláir; á mheabhrú go bhfuil aon ghníomhachtú den Ionstraim Tacaíochta Éigeandála ag brath freisin ar chorrlach neamh-leithdháilte a bheith ar fáil faoi uasteorainn an cheannteidil seo; ag tabhairt dá haire, agus é ina ábhar imní di, go bhfuil tionchar ag rátaí úis atá ag dul i méid go géar ar eisitheoirí ceannasacha; ag tabhairt rabhaidh go bhfuil méadú suntasach tagtha le déanaí ar chostais an chistithe mar gheall ar dhálaí dúshlánacha an mhargaidh agus go bhfuil éiginnteacht shuntasach ann maidir le rátaí úis fadtéarmacha; á áitiú, dá bhrí sin, go bhfuil rioscaí suntasacha ag baint leis an status quo do chaiteachas clár agus d’acmhainneacht CAI freagairt do riachtanais atá ag teacht chun cinn; |
| --- | --- |

33.

| 34. | á chur i bhfáth a ríthábhachtaí atá clár EU4Health agus cláir oideachais, cultúir, óige agus luachanna an Aontais chun tacú leis na hearnálacha ábhartha tar éis na paindéime agus chun an bhréagaisnéis a chomhrac; ag cur béim ar an bhfíoras go bhfuil Ciste Sóisialta na hEorpa+ ar cheann de na príomhspreagthaí chun gné shóisialta an Aontais a neartú; á chur in iúl gur oth léi go bhfuil próifíl airgeadais atá an-siarchoinneáilte sa CAI reatha ag Erasmus+, mar chlár a bhfuil éileamh measartha cobhsaí aige ó bhliain go bliain; |
| --- | --- |

34.

Ceannteideal 3: Acmhainní Nádúrtha agus an Comhshaol

| 35. | á iarraidh go ndéanfaí uasteorainn Cheannteideal 3 a choigeartú a luaithe is féidir chun freastal go hiomlán ar an gCiste Aeráide Sóisialta (SCF), agus nár cheart an bonn a bhaint ón maoiniú a comhaontaíodh faoi Cheannteideal 3 agus ba cheart é a chaomhnú chun na críche atá beartaithe dó; |
| --- | --- |

35.

| 36. | ag athdhearbhú a seasaimh nach mór SCF a ionchorprú go hiomlán i mbuiséad AE agus laistigh de CAI, gan tionchar diúltach a bheith aige sin ar chláir agus ar chistí eile faoin gceannteideal seo, agus aird á tabhairt ar a thábhachtaí atá sé slándáil bia a áirithiú agus an Comhaontú Glas a bhaint amach; á mheabhrú don bhrainse eile den údarás buiséadach go bhfuil sé d’oibleagáid air aontacht an bhuiséid a urramú; |
| --- | --- |

36.

| 37. | á thabhairt chun suntais a thábhachtaí atá an comhbheartas talmhaíochta (CBT) maidir le tacaíocht iontaofa a chur ar fáil d’fheirmeoirí chun slándáil bia a fheabhsú; á mheabhrú go bhfuil tionchar ag éagsúlachtaí maidir le híocaíochtaí CBT ar acmhainneacht feirmeoirí an brú a bhaineann leis an mboilsciú agus praghsanna méadaithe ionchuir a sheasamh le linn dóibh an cuspóir sin a ghnóthú; á chur i bhfios go láidir go bhfuil feirmeoirí óga agus feirmeoirí le feirmeacha beaga an-leochaileach agus go mbíonn tionchar ag deiseanna infheistíochta teoranta orthu; ag leagan béim ar a thábhachtaí atá an clár LIFE maidir le tacú le gníomhú ar son na haeráide, le caomhnú an dúlra agus le cosaint an chomhshaoil; |
| --- | --- |

37.

Ceannteideal 4: Imirce agus Bainistiú Teorainneacha

| 38. | á iarraidh go méadófaí uasteorainn Cheannteideal 4 chun léiriú a dhéanamh ar chúrsaí mar atá i bhfírinne agus na fíor-riachtanais mhaoiniúcháin a bhaineann le beartais agus cláir bainistithe imirce agus teorainneacha an Aontais; |
| --- | --- |

38.

| 39. | ag cur béim ar an bhfíoras go mbeidh gealltanas airgeadais níos fadtéarmaí i gceist leis an gcogadh i gcoinne na hÚcráine agus leis an gcinneadh a rinneadh ina dhiaidh sin chun an Treoir um Chosaint Shealadach a ghníomhachtú chun tacú leis na Ballstáit, rud a chuirfidh éilimh gan choinne ar an gCiste um Thearmann, Imirce agus Lánpháirtíocht (AMIF), ar an Ionstraim le haghaidh Tacaíocht Airgeadais don Bhainistiú Teorainneacha agus don Bheartas Víosaí (BMVI) agus rud a chruthóidh freagrachtaí breise do na gníomhaireachtaí díláraithe faoi Cheannteideal 4; á chur in iúl gur cúis bhuartha di, thairis sin, go bhfuil tograí comhleanúnacha ón gCoimisiún le haghaidh síntí ar shainordú gníomhaireachta ag lagú imchlúdach airgeadais BMVI; |
| --- | --- |

39.

Ceannteideal 5: An tSlándáil agus an Chosaint

| 40. | á iarraidh go méadófaí uasteorainn Cheannteideal 5; |
| --- | --- |

40.

| 41. | á iarraidh go ndéanfar athbhreithniú go pras ar CAI chun ionstraimí cosanta AE a mhéadú amhail an Ciste Eorpach Cosanta, an tsoghluaisteacht mhíleata agus sásraí soláthair chomhpháirtigh do chosaint an Aontais amach anseo, eadhon neartú Thionscal Cosanta na hEorpa a Atreisiú trí Sholáthar Comhoibríoch agus tríd an gClár Eorpach Infheistíochta um Chosaint, ar choinníoll go dtreiseoidh siad Bonn teicneolaíoch agus tionsclaíoch cosanta an Aontais agus go n-áiritheofar breisluach Eorpach leo; |
| --- | --- |

41.

| 42. | ag tabhairt dá haire, i bhfianaise an chomhthéacs geopholaitiúil an-difriúil, an togra ón gCoimisiún le haghaidh an Ghnímh um thionscal cosanta na hEorpa a Atreisiú trí Sholáthar comhoibríoch don tréimhse 2022-2024 agus an rún atá aige togra a chur ar aghaidh le haghaidh Clár Eorpach Infheistíochta um Chosaint don tréimhse ina dhiaidh sin, a ceapadh chun soláthar comhpháirteach agus bainistiú saolré ar chumais mhíleata a thabhairt isteach; á thabhairt chun suntais nach féidir an caiteachas is gá chun comhar agus infheistíocht cosanta a fheabhsú a chumhdach laistigh d’uasteorainn Cheannteideal 5; á chur i bhfios go láidir go bhfuil gá le hinfheistíocht chun an beartas slándála a neartú agus chun nuálaíocht theicneolaíoch a mhaoiniú i dtimpeallacht slándála atá ag síorathrú; |
| --- | --- |

42.

Ceannteideal 6: An Chomharsanacht agus an Domhan

| 43. | á iarraidh go méadófar uasteorainn Cheannteideal 6 chun riachtanais reatha agus riachtanais réamh-mheasta amach anseo i ngníomhaíocht sheachtrach an Aontais a chumhdach go hiomlán agus chun acmhainneacht leordhóthanach a chruthú chun freagairt do ghéarchéimeanna agus do riachtanais atá ag teacht chun cinn; |
| --- | --- |

43.

| 44. | á chur in iúl gur saoth, fiú, roimh an gcogadh i gcoinne na hÚcráine, nár leor na cistí atá ar fáil faoi Cheannteideal 6 agus go bhfuil méadú suntasach tagtha ar an mbrú atá ar an gceannteideal sin ó shin; á chur i bhfios go láidir nár cuireadh an cistiú leanúnach do riachtanais na ndídeanaithe ón tSiria, ón Iaráic agus ó thíortha eile san áireamh i mbuiséad ionstraim CAI ná i mbuiséad na hIonstraime um Chomharsanacht, Forbairt agus Comhar Idirnáisiúnta (NDICI)-An Eoraip Dhomhanda agus, dá bhrí sin, gur cheart é a bheith á mhaoiniú le leithreasuithe úra ina bhfuil méadú comhfhreagrach ar uasteorainn Cheannteideal 6 seachas trí ath-imlonnuithe; |
| --- | --- |

44.

| 45. | ag tabhairt dá haire go bhfuil meathlú tapa ag teacht ar an gcomhthéacs idirnáisiúnta ó thús CAI, i dtíortha comharsanachta agus níos faide i gcéin araon, mar thoradh ar na géarchéimeanna bia, fuinnimh, aeráide agus eacnamaíocha, a mhéadaigh go mór an brú ar Cheannteideal 6; ag tabhairt dá haire, sa bhreis ar dhul i muinín na hIonstraime Solúbthachta arís agus arís eile, gur ídíodh an cúlchiste NDICI-an Eoraip Dhomhanda go han-tapa agus gur úsáideadh é thar a phríomhchuspóir arb é freagairt do dhúshláin agus tosaíochtaí atá ag teacht chun cinn, go háirithe chun cúnamh macrairgeadais a sholáthar; á mheas go bhfuil freagairt fheabhsaithe ar ghéarchéimeanna bunriachtanach i bhfianaise an iliomad dúshláin dhomhanda; |
| --- | --- |

45.

| 46. | á chur i bhfios go láidir go bhfuil barr a chumais sroichte ag an gcabhair dhaonnúil faoi Cheannteideal 6, rud a éilíonn athneartú arís agus arís eile; á áitiú go bhfuil cistiú feabhsaithe don chabhair dhaonnúil (HUMA) agus colún mearfhreagartha NDICI-an Eoraip Dhomhanda bunriachtanach má tá an tAontas le cúnamh a sholáthar ní hamháin don Úcráin, ach freisin chun tacaíocht a áirithiú do phobail agus do réigiúin atá i ngátar agus chun a uaillmhian a bhaint amach maidir le bheith ina phríomhdheontóir daonnúil; á chur i bhfios go láidir nár cheart a bheith mar thoradh ar riachtanais bhreise san Úcráin go ndéanfaí airgead a atreorú ó réigiúin gheografacha eile atá i ngátar, go háirithe ó Chomharsanachtaí an Oirthir agus an Deiscirt, nó ó thosaíochtaí téamacha; |
| --- | --- |

46.

| 47. | á chur i bhfios go láidir a thábhachtaí atá sé tacaíocht bhreise a chur ar fáil don Úcráin trí chúnamh macrairgeadais; á thabhairt chun suntais go bhfuil gá le ráta soláthair i bhfad níos airde ná an caighdeán 9 % le haghaidh iasachtaí don Úcráin mar gheall ar an riosca mainneachtana méadaithe; ag tabhairt dá haire sa chomhthéacs sin, na tograí ón gCoimisiún an 9 Samhain 2022 (21); á chur i bhfios go láidir gurb é an bealach chun tosaigh ná dul ó chur chuige ad hoc go cur chuige struchtúrach; |
| --- | --- |

47.

| 48. | á chur i bhfios go láidir go gciallaíonn an cinneadh chun stádas mar thír is iarrthóir a thabhairt don Úcráin agus don Mholdóiv ná go gcuirfear tacaíocht ar fáil faoin Ionstraim um Chúnamh Réamhaontachais (IPA) in ionad NDICI-an Eoraip Dhomhanda, a d’fhéadfadh athbhreithniú a éileamh ar an mbunús dlí ábhartha; á áitiú gur gá an tacaíocht le haghaidh tíortha is iarrthóirí eile, go háirithe sna Balcáin Thiar, a choinneáil ar a leibhéal reatha; |
| --- | --- |

48.

| 49. | á iarraidh ar an gCoimisiún a áirithiú go gcomhlíonfaidh an tAontas a ghealltanais idirnáisiúnta maidir leis an aeráid agus go háirithe cistiú a chur ar fáil don mhaoiniú idirnáisiúnta don chomhrac i gcoinne an athraithe aeráide agus do na cláir ábhartha faoi NDICI-an Eoraip Dhomhanda; |
| --- | --- |

49.

Ceannteideal 7 – Riarachán Poiblí Eorpach

| 50. | á iarraidh go socrófar caiteachas faoi Cheannteideal 7 ar leibhéal lena ráthaítear go bhfuil riarachán éifeachtach agus éifeachtúil ag an Aontas; |
| --- | --- |

50.

| 51. | á áitiú go ndéanfar acmhainní leordhóthanacha a leithdháileadh ar institiúidí, comhlachtaí agus gníomhaireachtaí an Aontais chun cur chun feidhme agus forfheidhmiú éifeachtach reachtaíocht agus bheartais uile an Aontais a áirithiú i gcomhréir le cúraimí atá ag teacht chun cinn; á mheabhrú a thábhachtaí atá sé acmhainní cuí a chur ar fáil do chreat treisithe cibearshlándála d’institiúidí, comhlachtaí agus gníomhaireachtaí an Aontais; |
| --- | --- |

51.

| 52. | á iarraidh go nglacfaí go pras an t-athbhreithniú spriocdhírithe ar an Rialachán Airgeadais i ndáil le hús mainneachtana a láimhseáil i gcás aisíocaíocht dhéanach a dhéanamh ar fhíneálacha iomaíochta a cuireadh ar ceal nó a laghdaíodh, chun brú ar chaiteachas faoi Cheannteideal 7 a sheachaint; á chur i bhfios go bhfuil a seasamh glactha ag an bParlaimint agus go bhfuil sí réidh le dul i mbun caibidlíochta; á mholadh don Chomhairle déileáil leis an togra seo mar thosaíocht agus dul i mbun caibidlíochta leis an bParlaimint; |
| --- | --- |

52.

Leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí

| 53. | á mheabhrú go n-eascraíonn leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí go díreach as gealltanais agus, dá bhrí sin, nach mór méadú comhréireach ar an uasteorainn d’íocaíochtaí do na blianta céanna nó do na blianta ina dhiaidh sin a bheith ag gabháil le haon mhéadú ar na huasteorainneacha do ghealltanais de réir an cheannteidil; |
| --- | --- |

53.

| 54. | ag tabhairt dá haire na moilleanna ar chur chun feidhme na gclár agus á iarraidh ar an gCoimisiún anailís riosca a dhéanamh ar an tionchar a d’fhéadfadh a bheith ar uasteorainn na n-íocaíochtaí mar chuid den athbhreithniú agus na tograí is gá a dhéanamh san athbhreithniú ar CAI d’fhonn géarchéim íocaíochtaí a sheachaint a dhéanfadh difear mór do thairbhithe bhuiséad an Aontais; |
| --- | --- |

54.

| 55. | ag tabhairt rabhadh, thairis sin, maidir le hioncam atá sannta go seachtrach atá faoi réir luaineachtaí sa mhargadh a úsáid mar ionadú ar leithreasuithe faoi CAI agus an riosca a d’fhéadfadh a bheith aige sin chun íocaíochtaí a urramú; |
| --- | --- |

55.

Acmhainní dílse

| 56. | á chur i bhfios go bhfuil CAI agus acmhainní dílse idirnasctha; ag cur béim, sa chomhthéacs sin, ar an ngá atá le hioncam inbhuanaithe agus athléimneach do bhuiséad AE; á mheabhrú gur thug an Pharlaimint, an Chomhairle agus an Coimisiún, in IIA atá ceangailte ó thaobh dlí de, gealltanas maidir le treochlár i dtreo acmhainní dílse nua leordhóthanacha a thabhairt isteach chun gur féidir aisíocaíocht fhiachas EURI a chumhdach ar a laghad; |
| --- | --- |

56.

| 57. | ag athdhearbhú a seasaimh sheanbhunaithe go bhfuil gá le hathchóiriú acmhainní dílse chun taobh ioncaim bhuiséad AE a ailíniú níos fearr le tosaíochtaí beartais níos leithne AE; ag dréim, dá bhrí sin, le raon feidhme, dearadh agus comhdhéanamh an bhascaed d’acmhainní dílse nua, ní hamháin chun sreafaí ioncaim breise a dhaingniú, ach chun cabhrú le haghaidh a thabhairt ar shaincheisteanna práinneacha beartais i dtimpeallacht eacnamaíoch ina bhfuil boilsciú agus praghsanna arda fuinnimh freisin; |
| --- | --- |

57.

| 58. | á iarraidh ar an gComhairle dul chun cinn pras a dhéanamh le tograí mhí na Nollag 2021 maidir le hacmhainní dílse nua; á chur i bhfios go láidir, i gcomhréir leis an treochlár, go bhfuil sé beartaithe acmhainní dílse nua a eascraíonn as na tograí maidir le leagan leasaithe den Chóras Trádála Astaíochtaí agus leis an Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha atá le tabhairt isteach an 1 Eanáir 2023; á chur i bhfáth go bhfuil an acmhainn dhílis nua bunaithe ar cholún I de chreat cuimsitheach ECFE/G20 le tabhairt isteach faoin dáta céanna freisin; |
| --- | --- |

58.

| 59. | ag tnúth leis na tograí ón gCoimisiún maidir leis an dara baisc d’acmhainní dílse nua a bheidh dlite sa tríú ráithe de 2023; á chur in iúl go bhfuil muinín aici go n-áiritheofar rátáil láidir chreidmheasa AE go háirithe trí ghníomhaíocht ghasta agus dhiongbháilte chun acmhainní dílse a athchóiriú, rud atá fós ina sine qua non mar gheall ar na dúshláin iomadúla; á iarraidh ar an gCoimisiún, thairis sin, i bhfianaise na riachtanas méadaithe maoinithe, machnamh a dhéanamh taobh amuigh den Chomhaontú Idirinstitiúideach agus scrúdú a dhéanamh ar an ngá atá le fíoracmhainní dílse breise nua agus nuálacha; |
| --- | --- |

59.

Solúbthacht agus freagairt ar ghéarchéimeanna i mbuiséad an Aontais: ó fhreagairtí ad hoc go hullmhacht chórasach agus fhadtéarmach

| 60. | ag cur béim ar an bhfíoras nach mór an tsolúbthacht agus an “spás” buiséadach is gá a bheith ag buiséad AE chun go mbeidh sé in ann freagairt do ghéarchéimeanna agus oiriúnú do riachtanais atá ag teacht chun cinn agus atá méadú; á chur i bhfios go láidir go bhfuil gá le hathchóiriú a dhéanamh ar ionstraimí freagartha ar ghéarchéimeanna agus ar ionstraimí solúbthachta chun a áirithiú go bhfuil siad den mhéid is gá, go bhféadfar iad a ghníomhachtú go tapa agus go bhfanfaidh siad faoi chúram iomlán dhá bhrainse an údaráis bhuiséadaigh; |
| --- | --- |

60.

| 61. | á mheas leis an méadú géar ar bhoilsciú agus a éifeachtaí iarmhartacha ar chumhacht ceannaigh bhuiséad AE, gur chuir siad teorainn bhreise leis an spás is gá agus go raibh tionchar acu ar na cláir atá á maoiniú aige; á iarraidh ar an gCoimisiún measúnú a dhéanamh ar an raon feidhme chun sásra coigeartaithe sealadach a thabhairt isteach chun maolú ar an díbhoilsceoir uathoibríoch 2 % i gcás suaitheadh boilscithe; |
| --- | --- |

61.

| 62. | á áitiú gur cheart do leithreasuithe saortha fanacht sa bhuiséad agus gur cheart don údarás buiséadach iad a ghealladh tríd an nós imeachta buiséadach bliantúil; á chur i bhfios go láidir go bhfuil gá le hathruithe comhfhreagracha ar an Rialachán Airgeadais; á chur i bhfios go raibh leibhéal an tsaortha taighde leis féin suntasach sa chuid luath den CAI reatha; ag cur béim ar an bhfíoras go mbainfear amach solúbthacht bhuiséadach bhreise trí shaoradh a choinneáil sa bhuiséad; |
| --- | --- |

62.

| 63. | á mheabhrú go bhfuil na hionstraimí speisialta lasmuigh d’uasteorainneacha CAI, agus ar an gcaoi sin, go n-áirithítear méid áirithe solúbthachta agus an cumas freagairt do ghéarchéimeanna, agus nach bhfuil siad le slógadh ach amháin i gcás cinneadh ó údarás buiséadach; ag tarraingt aird ar an úsáid fhorleathan a baineadh as na hionstraimí speisialta sa chéad dá bhliain de CAI; |
| --- | --- |

63.

| 64. | á mheas go bhfuil srian ar na hionstraimí speisialta mar gheall ar an nganntanas acmhainní agus ar dholúbthacht an deartha araon, rud a chuireann bac ar a gcumas feidhmiú mar uirlisí éifeachtacha chun freagairt ar ghéarchéimeanna; á chur i bhfáth, dá bhrí sin, go bhfuil an t-athbhreithniú ríthábhachtach chun acmhainneacht na bhforálacha solúbthachta atá ann cheana a leathnú; á chur in iúl gur oth léi an cinneadh an Cúlchiste um Chabhair Éigeandála (EAR) agus CDAE a chumasc sa CAI reatha, as ar eascair easnaimh thromchúiseacha, agus go laghdófar faoina leath an cistiú foriomlán a bheidh ar fáil; |
| --- | --- |

64.

| 65. | á iarraidh go méadófaí leithreasuithe bliantúla don Ionstraim Sholúbthachta ó EUR 915 mhilliún go EUR 2 bhilliún; á iarraidh, ina theannta sin, go ndéanfaí an Cúlchiste um Dhlúthpháirtíocht agus Cabhair Éigeandála a roinnt ina dhá shraith – an Cúlchiste um Chabhair Éigeandála agus Ciste Dlúthpháirtíochta an Aontais Eorpaigh – agus go méadófaí na leithreasuithe bliantúla ó EUR 1,2 billiún don Chúlchiste um Dhlúthpháirtíocht agus Cabhair Éigeandála san iomlán go EUR 1 bhilliún do gach sraith i bpraghsanna 2018; á mheas go gcuirfear acmhainní breise ríthábhachtacha ar fáil leis sin chun freagairt do riachtanais reatha agus do riachtanais atá ag teacht chun cinn, go háirithe i bhfianaise géarú agus iolrú eachtraí adhaimsire agus i bhfianaise na staide daonnúla domhanda; |
| --- | --- |

65.

| 66. | á iarraidh go gcuirfí deireadh leis an uasteorainn bhliantúil i leithreasuithe faoi chomhair gealltanas agus i leithreasuithe íocaíochta araon maidir le dul i muinín na hIonstraime Corrlaigh Aonair (SMI); |
| --- | --- |

66.

| 67. | ag cur tuilleadh béim ar an bhfíoras go bhfuil na hionstraimí speisialta éagsúla faoi réir rialacha éagsúla maidir le tabhairt anonn agus ag iarraidh go ndéanfaí na rialacha sin a chomhchuibhiú ionas go bhféadfar méideanna suas le bliain n+3 a úsáid i gcás na n-ionstraimí speisialta uile, rud a chruthóidh solúbthacht bhreise; á áitiú go gcuirfear méideanna atá imithe i léig tar éis bhliain n+3 ar fáil uair amháin eile faoin Ionstraim Sholúbthachta nó faoin Ionstraim Corrlaigh Aonair; |
| --- | --- |

67.

| 68. | á áitiú, sa bhreis ar na hionstraimí speisialta atá ann cheana a neartú, gur gá ionstraim speisialta bhuan bhreise de bhreis ar uasteorainneacha CAI ionas gur féidir le buiséad AE oiriúnú níos fearr do ghéarchéimeanna agus freagairt dóibh go tapa agus dá n-éifeachtaí sóisialta agus eacnamaíocha; á iarraidh ar an gCoimisiún a áirithiú gur féidir an ionstraim choiteann géarchéime sin a ghníomhachtú go héifeachtach agus go pras de réir mar a thagann riachtanais chun cinn; |
| --- | --- |

68.

| 69. | ag cur béim ar an bhfíoras go bhfuil an beartas comhtháthaithe ar cheann de phríomhthosaíochtaí an Aontais, go bhfuil cuspóirí infheistíochta fadtéarmacha aige atá nasctha le clár oibre straitéiseach AE, go háirithe an Comhaontú Glas don Eoraip agus an Clár Oibre Digiteach, agus nár cheart é a úsáid chun cistiú a athshlánú le haghaidh beartais eile; |
| --- | --- |

69.

Gnéithe nua an CAI reatha a mheasúnú agus an bealach a réiteach do CAI iar-2027 chun tacú le buiséad AE níos athléimní

| 70. | á chur i bhfios go n-ionchorpraítear leis an CAI reatha agus IIA roinnt gnéithe nua nach raibh i gclárthréimhsí roimhe seo ar cheart iad a scrúdú go críochnúil mar chuid den athscrúdú meántéarma agus den athbhreithniú meántéarma; |
| --- | --- |

70.

| 71. | á mheas, cé gur ann do struchtúr nua CAI le ceannteidil go bhfuil caiteachas grúpa de réir braisle beartas níos simplí agus go n-éascaítear bainistiú buiséadach laistigh den Choimisiún leis; á chreidiúint nach bhfuil an ghráinneacht agus an trédhearcacht is gá ag an ainmníocht – le líon laghdaithe línte buiséid agus uaireanta aon líne amháin lena gcumhdaítear clár caiteachais leathan mar is amhlaidh i gcás an Chiste um Thearmann, Imirce agus Lánpháirtíocht agus na hIonstraime um Bainistiú Teorainneacha agus um Víosaí, agus go ndéantar maoirseacht agus cinntí cuí ón údarás buiséadach a theorannú go suntasach; ag dréim leis go ndéanfaidh an Coimisiún athbhreithniú ar na hathruithe ar an struchtúr agus ar an ainmníocht roimh an tréimhse nua CAI; |
| --- | --- |

71.

| 72. | á chur in iúl gur geal léi tionchar dearfach an Rialacháin maidir le córas ginearálta coinníollachta chun buiséad AE a chosaint agus á chreidiúint gur ghníomhaigh sé cheana mar dhíspreagadh éifeachtach i gcoinne sáruithe ar an smacht reachta in úsáid chistí AE; ag cur béim ar an nasc soiléir idir urraim don smacht reachta agus cur chun feidhme éifeachtúil bhuiséad AE agus á iarraidh ar an gCoimisiún forfheidhmiú láidir an Rialacháin Coinníollachta a áirithiú; ag tabhairt dá haire gur cheart go mbeadh sé d’aidhm ag aon mhéadú ar CAI 2021-2027 cosaint an smachta reachta agus leasanna airgeadais an Aontais a threisiú; á áitiú, thairis sin, go bhfuil oibleagáid ann Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh a chomhlíonadh agus buiséad AE á chur chun feidhme; |
| --- | --- |

72.

| 73. | á athdhearbhú go bhfuil gá le trédhearcacht mhéadaithe maidir le caiteachas AE agus á iarraidh go dtabharfaí isteach bunachar sonraí idir-inoibritheach aonair éigeantach chun faireachán a dhéanamh ar thairbhithe díreacha agus deiridh chistí AE i bhformáid mheaisín-inléite agus, ar an gcaoi sin, forléargas soiléir a thabhairt ar fhaighteoirí uile chistiú AE; á chur in iúl gur geal léi togra ón gCoimisiún maidir le hathmhúnlú an Rialacháin Airgeadais an 16 Bealtaine 2022 mar thúsphointe réasúnach chun córas digiteach idir-inoibritheach a chruthú chun críocha iniúchóireachta agus rialaithe; ag tabhairt dá haire gur mhol an Coimisiún go mbeadh éifeacht ag na hathruithe sin in CAI iar-2027; á chur i bhfios go láidir, áfach, go bhfuil aistriú níos uaillmhianaí indéanta agus inmhianaithe; á chur i bhfáth, thairis sin, gur gá rochtain níos éasca a bheith ag an bpobal ar fhaisnéis; |
| --- | --- |

73.

| 74. | ag meabhrú na spriocanna a bhaineann leis an aeráid agus leis an mbithéagsúlacht a leagtar síos in IIA; ag meabhrú a oibleagáide don Choimisiún faoi IIA chun breithniú a dhéanamh ar dhul chun cinn na n-iarrachtaí príomhshruthaithe aeráide agus scrúdú a dhéanamh an bhfuil na spriocanna bainte amach nó an bhfuiltear ar an mbóthar ceart chun iad a bhaint amach; á iarraidh ar an gCoimisiún faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme an phrionsabail “gan dochar suntasach a dhéanamh” agus bearta ceartaitheacha riachtanacha a dhéanamh más gá agus nuair is gá; |
| --- | --- |

74.

| 75. | á chur i bhfáth go bhfuil gá le feabhas suntasach a dhéanamh ar mhodheolaíochtaí príomhshruthaithe aeráide agus bithéagsúlachta agus a áirithiú gur caiteachas breise ar an aeráid agus ar bhithéagsúlacht a bhíonn i gceist go fírinneach nuair a áirítear é i leith na spriocanna caiteachais íosta faoi seach, i gcomhréir le tograí Chúirt Iniúchóirí na hEorpa agus na Parlaiminte; |
| --- | --- |

75.

| 76. | ag dréim le gealltanais airgeadais níos uaillmhianaí sa CAI atá ann faoi láthair agus a bheidh ann amach anseo i gcomhréir le gealltanas domhanda AE aghaidh a thabhairt ar an athrú aeráide agus stop a chur le cailliúint na bithéagsúlachta; ag dréim leis go ndéanfar na gealltanais uile maidir le maoiniú idirnáisiúnta don aeráid a phleanáil go hiomlán i gcomhréir leis an gcaibidlíocht dhomhanda; á iarraidh ar an gCoimisiún a áirithiú go gcomhlíonfar spriocanna príomhshruthaithe bithéagsúlachta 2026 agus 2027 a comhaontaíodh; á iarraidh ar an gCoimisiún measúnú a dhéanamh ar conas is féidir spriocanna aeráide agus bithéagsúlachta a chomhtháthú níos fearr laistigh de CAI iar-2027 chun a áirithiú go gcomhlíonfaidh an tAontas a ghealltanais; |
| --- | --- |

76.

| 77. | á athdhearbhú gur cheart cláir a chur chun feidhme ar bhealach lena gcuirtear comhionannas inscne chun cinn agus a gcuspóirí á mbaint amach acu; á chur in iúl gur geal léi, ina leith sin, obair an Choimisiúin maidir le haicmiú nua chun tionchar inscne chaiteachas an Aontais a thomhas; á mheas gur cheart go soláthródh an t-aicmiú léiriú cruinn agus cuimsitheach ar thionchar na gclár ar chomhionannas inscne; á iarraidh go leathnófaí an t-aicmiú chuig gach clár CAI agus go ndéanfaí é a chomhtháthú níos fearr i gcreat CAI; á chur i bhfáth, ina leith sin, gur gá sonraí atá imdhealaithe ó thaobh inscne de a bhailiú agus a anailísiú go córasach; ag dréim leis go ndéanfar an tuairisciú uile atá ábhartha ó thaobh inscne de ar bhonn méideanna seachas líon na ngníomhaíochtaí; |
| --- | --- |

77.

| 78. | á iarraidh ar an gCoimisiún cur chun feidhme Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe (SDGanna) na Náisiún Aontaithe a rianú i gcláir ábhartha uile CAI de réir IIA agus, dá bhrí sin, modheolaíocht láidir a fhorbairt chun caiteachas a bhaineann le SDGanna agus caiteachas sóisialta laistigh de bhuiséad AE a rianú; |
| --- | --- |

78.

| 79. | á mheabhrú go raibh NGEU ag gabháil leis an CAI reatha, ionstraim nach bhfacthas a leithéid riamh roimhe seo chun borradh a chur faoin téarnamh tar éis na paindéime; á mheas gur éirigh leis an ionstraim sin go dtí seo agus gur cheart í a chur chun feidhme go hiomlán; |
| --- | --- |

79.

| 80. | á mheas go bhfuil ról níos tábhachtaí ag an Aontas maidir le tacaíocht a chur ar fáil do chosaint fostaíochta agus do chúiteamh ioncaim i gcásanna géarchéime agus maidir le haistriú cóir chuig sochaí atá neodrach ó thaobh carbóin de a áirithiú; ag cur béim, sa chomhthéacs sin, ar ról lárnach na hionstraime le haghaidh tacaíocht shealadach chun rioscaí dífhostaíochta a mhaolú i gcás éigeandála (SURE) maidir le tacaíocht a chur ar fáil do scéimeanna oibre sealadacha agus d’oibrithe sna Ballstáit agus maidir le rioscaí dífhostaíochta a mhaolú; á iarraidh ar an gCoimisiún measúnú a dhéanamh ar thionchar SURE agus ar conas is féidir é a fhorbairt do ghníomhaíocht an Aontais amach anseo i gcomhthéacs géarchéimeanna sóisialta; |
| --- | --- |

80.

| 81. | á chur i bhfios nach leanann go leor de na riachtanais chaiteachais a bhí ann le déanaí, i réimsí amhail téarnamh eacnamaíoch agus sóisialta, beartais a bhaineann leis an athrú aeráide agus cistiú a bhaineann le géarchéim na hÚcráine, loighic thraidisiúnta na hintuarthachta infheistíochta meántéarmaí; á mheas gur cásanna iad an SCF agus an chosaint, an fhreagairt ar ghéarchéimeanna agus caiteachas idirghabhála éigeandála ina bhfuil réasúnaíocht shoiléir le gníomhaíocht AE; ag dréim leis go leanfaidh an treocht sin i dtreo tírdhreach caiteachais níos éagsúlaithe de réir mar a théann raon feidhme agus doimhneacht chomhar AE chun cinn; á chur i bhfios go láidir, dá bhrí sin, go bhfuil gá le CAI atá tógtha agus inoiriúnaithe i gceart ionas go gcuirfidh dearadh bhuiséad AE ar chumas AE cúraimí agus feidhmeanna nua a ghlacadh chuige féin gan acmhainní a atreorú ó chláir agus ó thosaíochtaí comhaontaithe; |
| --- | --- |

81.

| 82. | á chur i bhfios go láidir go bhfuil go leor de na heasnaimh sa CAI reatha ina loighic agus ina dhearadh, áit a ndéanann intuarthacht caiteachais cinntí a spreagadh maidir le struchtúr agus méideanna agus solúbthacht a shrianadh; |
| --- | --- |

82.

| 83. | á chur in iúl gur oth léi an laghdú de réir a chéile ar bhuiséad AE mar chéatadán d’ollioncam náisiúnta (OIN) AE agus an bhéim iomarcach ar chaiteachas foriomlán a theorannú ag thart ar 1 % de OIN AE; á mheas gur chuir sé sin cosc ar an Aontas a uaillmhianta comhaontaithe a bhaint amach agus nach bhfuil sé in ann freagairt ar ghéarchéimeanna agus ar riachtanais atá ag teacht chun cinn agus cuntasacht dhaonlathach á háirithiú; |
| --- | --- |

83.

| 84. | á áitiú gur cheart go mbeadh an comharba ar an CAI reatha in ann déileáil go hiomlán agus go solúbtha le réimse tosaíochtaí beartais agus riachtanas caiteachais agus athléimneacht a áirithiú i gcás géarchéimeanna; á mheas go gcruthódh ardú uasteorainn na n-acmhainní dílse an “spás” buiséadach chun freagairt ar ghéarchéimeanna agus ar riachtanais atá ag teacht chun cinn, agus intuarthacht caiteachais á ráthú; á iarraidh ar an gCoimisiún, dá bhrí sin, athbhreithniú a dhéanamh ar struchtúr iomlán CAI, lena n-áirítear fad na gclárthréimhsí, mar chuid de mhachnamh níos fadtéarmaí ar bhuiséad AE tar éis-2027 i bhfianaise riachtanais chaiteachais atá ag athrú; |
| --- | --- |

84.

| 85. | á chur in iúl gur saoth léi, tar éis thabhairt isteach riachtanach NGEU agus SURE, go bhfuil sé molta arís agus arís eile ag an gCoimisiún úsáid a bhaint as ionstraimí seachbhuiséid, go háirithe faoi Airteagal 122 CFAE, nach n-éilíonn maoirseacht Pharlaimint na hEorpa agus, dá bhrí sin, a bhaineann an bonn ó thrédhearcacht agus ó chuntasacht an chaiteachais phoiblí; á mheas, ina leith sin, go mbeidh díospóireacht bhliantúil ag an seisiún iomlánach sa Pharlaimint maidir le hairgeadas uile AE, lena n-áirítear ionstraimí seachbhuiséid, ina céim thábhachtach i dtreo trédhearcacht agus cuntasacht a fheabhsú; |
| --- | --- |

85.

| 86. | á chur in iúl go bhfuil sé ar intinn aige dlúthfhaireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme an chomhaontaithe maidir le grinnscrúdú buiséadach ar thograí nua bunaithe ar Airteagal 122 CFAE, a bhí mar chuid de chomhaontú CAI; á mheabhrú gur minic a bhíonn impleachtaí buiséadacha suntasacha ag tograí den sórt sin a d’fhéadfadh tionchar a bheith acu ar fhorbairt chaiteachas AE; á chur in iúl go bhfuil rún daingean aici a áirithiú go mbeidh ról iomchuí ag an bParlaimint agus go mbeidh sí rannpháirteach sa phróiseas sin mar ghéag chomhionann den údarás buiséadach; |
| --- | --- |

86.

| 87. | a chur i bhfáth nach réiteach sásúil í an treocht i dtreo úsáid mhéadaithe a bhaint as ioncam sannta seachtrach faoi na rialacha reatha toisc go lagaíonn sé ról an údaráis bhuiséadaigh (an Pharlaimint agus an Chomhairle), rud a bhaineann an bonn ó ghrinnscrúdú daonlathach agus a laghdaíonn trédhearcacht airgeadais AE; ag éileamh réitigh atá slán ó thaobh an dlí de lena gceadaítear breisithe spriocdhírithe, aonuaire nó riachtanais-bhunaithe ag a bhfuil na buntáistí céanna agus atá ag ioncam atá curtha in áirithe (i.e. nach n-áirítear in aghaidh na n-uasteorainneacha), ach atá faoi réir rialú iomlán an údaráis bhuiséadaigh ag an am céanna; ag meabhrú a tiomantais do phrionsabal na huilíochta; |
| --- | --- |

87.

| 88. | á thabhairt chun suntais gur cheart go ndéanfaí leis an athbhreithniú leanúnach ar an Rialachán Airgeadais na rialacha lena rialaítear ionstraimí buiséadacha a chur in oiriúint do na himthosca reatha, ina n-úsáidtear ioncam sannta seachtrach, oibríochtaí iasachtaíochta agus iasachtaithe, cistí iontaobhais agus ionstraimí faoi Airteagal 122 CFAE ar bhonn níos minice in ainneoin gur minic an modh comhphobail a bheith á sheachaint agus dá bhrí sin grinnscrúdú an údaráis bhuiséadaigh agus ar an gcaoi sin, inrianaitheacht cistí agus cuntasachta a laghdú; |
| --- | --- |

88.

| 89. | ag cur béim, go háirithe, ar an dearbhú maidir le hathmheasúnú a dhéanamh ar an ioncam sannta seachtrach agus ar na forálacha maidir le hiasachtaí a fháil agus iasachtaí a thabhairt sa Rialachán Airgeadais a comhaontaíodh i gcaibidlíocht faoi CAI; á mheas gur cheart go mbeadh ioncam sannta seachtrach, chomh maith le sócmhainní agus dliteanais atá nasctha le hoibríochtaí iasachtaíochta agus iasachtaithe, ina gcuid lárnach de bhuiséad AE agus gur cheart go nglacfadh an t-údarás buiséadach iad mar chuid den bhuiséad sin; |
| --- | --- |

89.

| 90. | ag athdhearbhú a héilimh sheanbhunaithe go ndéanfaí ionstraimí caiteachais uile an Aontais lena gcumhdaítear caiteachas ar leibhéal AE a ionchorprú go hiomlán sa bhuiséad i gcomhréir leis an gConradh, agus ar an gcaoi sin trédhearcacht, rialú iomlán daonlathach agus cosaint ar airgeadas poiblí agus leasanna airgeadais an Aontais a áirithiú; á áitiú, áfach, nár cheart laghdú a bheith ar mhaoiniú do bheartais agus do chláir eile AE mar thoradh ar na hionstraimí sin a chomhtháthú i mbuiséad AE; |
| --- | --- |

90.

| 91. | á thabhairt chun suntais gur cásanna suntasacha sa chomhthéacs sin iad an Ciste don Nuachóiriú agus an Ciste don Nuálaíocht (an Ciste Infheistíochta don Aeráid); á iarraidh ar an gCoimisiún a mholadh go ndéanfaí iad a áireamh go hiomlán in CAI iar-2027 leis an gcoigeartú cuasa-uathoibríoch ábhartha ar uasteorainneacha; |
| --- | --- |

91.

| 92. | á chur i bhfios go láidir go gcuireann an ceanglas aontoilíochta chun Rialachán CAI a ghlacadh bac ar na cinntí is gá a dhéanamh sa phróiseas athbhreithniúcháin; á iarraidh ar an gCoimisiún tógáil ar obair na Comhdhála ar Thodhchaí na hEorpa ar an mbuiséad; á mheas, i gcomhréir le tograí na Comhdhála, gur cheart feidhm a bheith ag an ngnáthnós imeachta reachtach maidir le glacadh Rialachán CAI agus maidir leis an gCinneadh maidir le hAcmhainní Dílse ionas go bhfaighidh an Pharlaimint na sainchumais bhuiséadacha iomlána atá ag na parlaimintí náisiúnta; á chreidiúint, thairis sin, gur cheart go mbeadh dearadh CAI ina phróiseas ón mbun aníos bunaithe ar rannpháirtíocht fhorleathan na ngeallsealbhóirí; |
| --- | --- |

92.

| 93. | á mheabhrú go gceadaítear leis an gclásal passerelle a leagtar amach in Airteagal 312(2) CFAE Rialachán CAI a ghlacadh trí thromlach cáilithe agus á iarraidh ar an gComhairle Eorpach é a ghníomhachtú chun dlús a chur leis an gcinnteoireacht; |
| --- | --- |

93.

o

o o

| 94. | á threorú dá hUachtarán an rún seo a chur ar aghaidh chuig an gComhairle agus chuig an gCoimisiún. |
| --- | --- |

94.

---

(1)  IO L 433 I, 22.12.2020, lch. 11.

(2)  IO C 444 I, 22.12.2020, lch. 1.

(3)  IO C 445, 29.10.2021, lch. 252.

(4)  IO L 424, 15.12.2020, lch. 1.

(5)  IO L 433 I, 22.12.2020, lch. 28.

(6)  
  IO L 433 I, 22.12.2020, lch. 1.

(7)  IO L 193, 30.7.2018, lch. 1.

(8)  Téacsanna arna nglacadh: P9_TA(2022)0403).

(9)  
  IO C 428, 13.12.2017, lch. 10.

(10)  Téacsanna arna nglacadh: P9_TA(2022)0366.

(11)  Téacsanna arna nglacadh, P9_TA(2022)0309.

(12)  Téacsanna arna nglacadh, P9_TA(2022)0254.

(13)  Téacsanna arna nglacadh, P9_TA(2022)0219.

(14)  IO C 224, 8.6.2022, lch. 37.

(15)  IO C 184, 5.5.2022, lch. 179.

(16)  IO C 445, 29.10.2021, lch. 240.

(17)  IO C 371, 15.9.2021, lch. 110.

(18)  IO C 202, 28.5.2021, lch. 31.

(19)  IO C 363, 28.10.2020, lch. 179.

(20)  Togra an 19 Iúil 2022 le haghaidh rialachán maidir le bunú an Ghnímh um thionscal cosanta na hEorpa a Atreisiú trí Sholáthar comhoibríoch (COM(2022)0349).

(21)  COM(2022)0595, COM(2022)0596, COM(2022)0597.

---

| 17.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 177/96 |
| --- | --- | --- | --- |

17.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 177/96

---

P9_TA(2022)0451

Pléití an Choiste um Achainíocha in 2021

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 15 Nollaig 2022 maidir leis an toradh a bhí ar phléití an Choiste um Achainíocha le linn 2021 (2022/2024(INI))

(2023/C 177/16)

Tá Parlaimint na hEorpa,

| — | ag féachaint do na rúin a tháinig uaithi roimhe seo maidir le pléití an Choiste um Achainíocha, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do na rúin a tháinig uaithi roimhe seo maidir le pléití an Choiste um Achainíocha,

| — | ag féachaint d’Airteagail 10 agus 11 den Chonradh ar an Aontas Eorpach, |
| --- | --- |

—

ag féachaint d’Airteagail 10 agus 11 den Chonradh ar an Aontas Eorpach,

| — | ag féachaint d’Airteagail 20, 24 agus 227 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE), ina léirítear go leagtar tábhacht ar leith sa Chonradh ar an gceart atá ag saoránaigh agus cónaitheoirí AE a gcuid imní a chur in iúl don Pharlaimint, |
| --- | --- |

—

ag féachaint d’Airteagail 20, 24 agus 227 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE), ina léirítear go leagtar tábhacht ar leith sa Chonradh ar an gceart atá ag saoránaigh agus cónaitheoirí AE a gcuid imní a chur in iúl don Pharlaimint,

| — | ag féachaint d’Airteagal 228 CFAE, maidir le ról agus feidhmeanna an Ombudsman Eorpaigh, |
| --- | --- |

—

ag féachaint d’Airteagal 228 CFAE, maidir le ról agus feidhmeanna an Ombudsman Eorpaigh,

| — | ag féachaint d’Airteagal 44 de Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (an “Chairt”) maidir leis an gceart chun achainí a dhéanamh chuig Parlaimint na hEorpa, |
| --- | --- |

—

ag féachaint d’Airteagal 44 de Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (an “Chairt”) maidir leis an gceart chun achainí a dhéanamh chuig Parlaimint na hEorpa,

| — | ag féachaint d’fhorálacha CFAE a bhaineann leis an nós imeachta um shárú agus, go háirithe, d’Airteagail 258 agus 260 de, |
| --- | --- |

—

ag féachaint d’fhorálacha CFAE a bhaineann leis an nós imeachta um shárú agus, go háirithe, d’Airteagail 258 agus 260 de,

| — | ag féachaint do rún uaithi an 9 Márta 2022 maidir le rannpháirtíocht leis na saoránaigh: an ceart chun achainí a dhéanamh, an ceart tarchur a dhéanamh chuig an Ombudsman Eorpach agus an Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh (1), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 9 Márta 2022 maidir le rannpháirtíocht leis na saoránaigh: an ceart chun achainí a dhéanamh, an ceart tarchur a dhéanamh chuig an Ombudsman Eorpach agus an Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh (1),

| — | ag féachaint do Rialacha 54 agus 227(7) dá Rialacha Nós Imeachta, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Rialacha 54 agus 227(7) dá Rialacha Nós Imeachta,

| — | ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Achainíocha (A9-0271/2022), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Achainíocha (A9-0271/2022),

| A. | de bhrí gurb é is cuspóir don tuarascáil bhliantúil ar thoradh phléití an Choiste um Achainíocha anailís a thíolacadh ar na hachainíocha a fuarthas in 2021 agus ar an gcaidreamh le hinstitiúidí eile, agus léargas cruinn a thabhairt ar na cuspóirí a baineadh amach in 2021; |
| --- | --- |

A.

de bhrí gurb é is cuspóir don tuarascáil bhliantúil ar thoradh phléití an Choiste um Achainíocha anailís a thíolacadh ar na hachainíocha a fuarthas in 2021 agus ar an gcaidreamh le hinstitiúidí eile, agus léargas cruinn a thabhairt ar na cuspóirí a baineadh amach in 2021;

| B. | de bhrí go bhfuair an Pharlaimint 1 392 achainí in 2021, arb ionann iad agus thart ar leath den líon a fuarthas in 2013 (2 891) agus 2014 (2 715), nuair a shroich líon iomlán na n-achainíocha a buaic; de bhrí gurb ionann líon na n-achainíocha a tíolacadh in 2021 agus laghdú 11,5 % i gcomparáid leis an 1 573 achainí a tíolacadh in 2020 agus méadú beag 2,5 % i gcomparáid leis an 1 357 achainí a tíolacadh in 2019; |
| --- | --- |

B.

de bhrí go bhfuair an Pharlaimint 1 392 achainí in 2021, arb ionann iad agus thart ar leath den líon a fuarthas in 2013 (2 891) agus 2014 (2 715), nuair a shroich líon iomlán na n-achainíocha a buaic; de bhrí gurb ionann líon na n-achainíocha a tíolacadh in 2021 agus laghdú 11,5 % i gcomparáid leis an 1 573 achainí a tíolacadh in 2020 agus méadú beag 2,5 % i gcomparáid leis an 1 357 achainí a tíolacadh in 2019;

| C. | de bhrí gurb é 209 272 líon na n-úsáideoirí a thacaigh le hachainí amháin nó níos mó ar Thairseach Ghréasáin Achainíocha na Parlaiminte in 2021, líon a léiríonn méadú an-suntasach ó na 48 882 úsáideoir a taifeadadh in 2020; de bhrí gur tháinig méadú freisin ar líon na gcliceanna ag tacú le hachainíocha in 2021, agus gur shroich sé 217 876 ar an iomlán (suas ó 55 129 in 2020); de bhrí gurb ionann achainí Uimh. 0549/2021 ó Adriana Muresan, lena ngabhann 22 735 síniú, maidir leis na drochdhálaí sábháilteachta líomhnaithe i gcarrchlóis do thrucailí agus d’fheithiclí tráchtála ar ghréasán bóithre na hEorpa agus líon níos airde ná riamh de chomhshínithe le haghaidh achainí in 2021; |
| --- | --- |

C.

de bhrí gurb é 209 272 líon na n-úsáideoirí a thacaigh le hachainí amháin nó níos mó ar Thairseach Ghréasáin Achainíocha na Parlaiminte in 2021, líon a léiríonn méadú an-suntasach ó na 48 882 úsáideoir a taifeadadh in 2020; de bhrí gur tháinig méadú freisin ar líon na gcliceanna ag tacú le hachainíocha in 2021, agus gur shroich sé 217 876 ar an iomlán (suas ó 55 129 in 2020); de bhrí gurb ionann achainí Uimh. 0549/2021 ó Adriana Muresan, lena ngabhann 22 735 síniú, maidir leis na drochdhálaí sábháilteachta líomhnaithe i gcarrchlóis do thrucailí agus d’fheithiclí tráchtála ar ghréasán bóithre na hEorpa agus líon níos airde ná riamh de chomhshínithe le haghaidh achainí in 2021;

| D. | de bhrí, i dtaca le líon mór na n-achainíocha lenar cuireadh in iúl ábhair imní na saoránach maidir leis an tsláinte phoiblí agus éigeandálaí socheacnamaíocha, vacsaíniú, agus cur chun feidhme Dheimhniú Digiteach COVID an Aontais, a bhí mar thoradh ar mharthanacht phaindéim COVID-19, gur chuir siad sin go mór leis an méadú ar líon na n-achainíocha a cláraíodh in 2021 faoin ábhar sin i gcomparáid leis an mbliain roimhe; de bhrí gur bhain 17,3 % de na hachainíocha a fuarthas in 2021 le paindéim COVID-19; |
| --- | --- |

D.

de bhrí, i dtaca le líon mór na n-achainíocha lenar cuireadh in iúl ábhair imní na saoránach maidir leis an tsláinte phoiblí agus éigeandálaí socheacnamaíocha, vacsaíniú, agus cur chun feidhme Dheimhniú Digiteach COVID an Aontais, a bhí mar thoradh ar mharthanacht phaindéim COVID-19, gur chuir siad sin go mór leis an méadú ar líon na n-achainíocha a cláraíodh in 2021 faoin ábhar sin i gcomparáid leis an mbliain roimhe; de bhrí gur bhain 17,3 % de na hachainíocha a fuarthas in 2021 le paindéim COVID-19;

| E. | de bhrí go bhfuil méadú suntasach tagtha ar líon na n-achainíocha a fuarthas in 2021 ag iarraidh dlí comhshaoil AE a chomhlíonadh go hiomlán, chomh maith le bearta éifeachtacha agus tapa, i gcomhréir le prionsabal an réamhchúraim, chun éiceachórais agus gnáthóga ar ábhar imní don Aontas iad a chosaint, arb ionann é agus 327 (23,5 %); |
| --- | --- |

E.

de bhrí go bhfuil méadú suntasach tagtha ar líon na n-achainíocha a fuarthas in 2021 ag iarraidh dlí comhshaoil AE a chomhlíonadh go hiomlán, chomh maith le bearta éifeachtacha agus tapa, i gcomhréir le prionsabal an réamhchúraim, chun éiceachórais agus gnáthóga ar ábhar imní don Aontas iad a chosaint, arb ionann é agus 327 (23,5 %);

| F. | de bhrí go léiríonn líon ard na n-achainíocha a tíolacadh in 2021 gurb amhlaidh, sa dara bliain den phaindéim freisin, a chuir saoránaigh muinín shuntasach sa Pharlaimint agus iad ag roghnú a gcuid ábhar imní agus a gcuid gearán a chur go díreach faoi bhráid a n-ionadaithe tofa ar leibhéal AE, arb ionadaithe iad a mheas siad gurbh iad foinse na cinnteoireachta iad; de bhrí nach mór don Pharlaimint a seacht ndícheall a dhéanamh chun an mhuinín sin a bhailíochtú; |
| --- | --- |

F.

de bhrí go léiríonn líon ard na n-achainíocha a tíolacadh in 2021 gurb amhlaidh, sa dara bliain den phaindéim freisin, a chuir saoránaigh muinín shuntasach sa Pharlaimint agus iad ag roghnú a gcuid ábhar imní agus a gcuid gearán a chur go díreach faoi bhráid a n-ionadaithe tofa ar leibhéal AE, arb ionadaithe iad a mheas siad gurbh iad foinse na cinnteoireachta iad; de bhrí nach mór don Pharlaimint a seacht ndícheall a dhéanamh chun an mhuinín sin a bhailíochtú;

| G. | de bhrí, áfach, go bhfuil líon foriomlán na n-achainíocha fós measartha i ndáil le daonra iomlán AE, rud a léiríonn go gcaithfear dlús a chur fós leis na hiarrachtaí chun feasacht na saoránach a mhéadú maidir lena gceart chun achainí a dhéanamh, chun an ionstraim sin a chur chun cinn tuilleadh agus chun ionadaíocht gheografach achainíocha arna dtíolacadh in aghaidh an Bhallstáit a mhéadú, nó chun feasacht a mhéadú maidir le húsáid fhéideartha achainíocha mar mhodh chun aird institiúidí AE agus na mBallstát a tharraingt ar ábhair a dhéanann difear díreach do shaoránaigh agus a bhaineann go díreach leo; de bhrí, agus an ceart chun achainí a dhéanamh á fheidhmiú acu, go mbíonn saoránaigh ag dréim leis go bhfreagróidh institiúidí AE go tráthúil agus go soláthróidh siad breisluach chun teacht ar réiteach ar a gcuid fadhbanna; de bhrí gur dócha go mbeidh míshástacht i leith an Aontais mar thoradh ar mhainneachtain gníomhú ar leibhéal an Aontais chun cosaint iomlán chearta na saoránach a eascraíonn as dlí AE a áirithiú; |
| --- | --- |

G.

de bhrí, áfach, go bhfuil líon foriomlán na n-achainíocha fós measartha i ndáil le daonra iomlán AE, rud a léiríonn go gcaithfear dlús a chur fós leis na hiarrachtaí chun feasacht na saoránach a mhéadú maidir lena gceart chun achainí a dhéanamh, chun an ionstraim sin a chur chun cinn tuilleadh agus chun ionadaíocht gheografach achainíocha arna dtíolacadh in aghaidh an Bhallstáit a mhéadú, nó chun feasacht a mhéadú maidir le húsáid fhéideartha achainíocha mar mhodh chun aird institiúidí AE agus na mBallstát a tharraingt ar ábhair a dhéanann difear díreach do shaoránaigh agus a bhaineann go díreach leo; de bhrí, agus an ceart chun achainí a dhéanamh á fheidhmiú acu, go mbíonn saoránaigh ag dréim leis go bhfreagróidh institiúidí AE go tráthúil agus go soláthróidh siad breisluach chun teacht ar réiteach ar a gcuid fadhbanna; de bhrí gur dócha go mbeidh míshástacht i leith an Aontais mar thoradh ar mhainneachtain gníomhú ar leibhéal an Aontais chun cosaint iomlán chearta na saoránach a eascraíonn as dlí AE a áirithiú;

| H. | de bhrí go leagtar síos na critéir maidir le hinghlacthacht achainíocha in Airteagal 227 CFAE agus i Riail 226 de Rialacha Nós Imeachta Pharlaimint na hEorpa, lena gceanglaítear nach mór do shaoránach AE nó do dhuine nádúrtha nó dlítheanach a bhfuil cónaí air nó a bhfuil oifig chláraithe aige i mBallstát, ar bhonn aonair nó i gcomhlachas le daoine eile, achainíocha a thíolacadh maidir le hábhair a thagann faoi réimsí gníomhaíochta AE agus a dhéanann difear díreach do na hachainígh, agus go bhfuil léirmhíniú an-leathan ag an gcoinníoll deireanach sin; |
| --- | --- |

H.

de bhrí go leagtar síos na critéir maidir le hinghlacthacht achainíocha in Airteagal 227 CFAE agus i Riail 226 de Rialacha Nós Imeachta Pharlaimint na hEorpa, lena gceanglaítear nach mór do shaoránach AE nó do dhuine nádúrtha nó dlítheanach a bhfuil cónaí air nó a bhfuil oifig chláraithe aige i mBallstát, ar bhonn aonair nó i gcomhlachas le daoine eile, achainíocha a thíolacadh maidir le hábhair a thagann faoi réimsí gníomhaíochta AE agus a dhéanann difear díreach do na hachainígh, agus go bhfuil léirmhíniú an-leathan ag an gcoinníoll deireanach sin;

| I. | de bhrí gur dearbhaíodh go raibh 368 n-achainí as na 1 392 achainí a tíolacadh in 2021 neamh-inghlactha agus gur tarraingíodh 17 gcinn acu siar; de bhrí go léirítear leis an gcéatadán measartha ard (26,5 %) d’achainíocha neamh-inghlactha in 2021 go bhfuil easpa soiléireachta ann fós maidir le raon feidhme réimsí freagrachta an Aontais; de bhrí, chun an staid sin a réiteach, gur gá cumarsáid le saoránaigh a spreagadh agus a fheabhsú; |
| --- | --- |

I.

de bhrí gur dearbhaíodh go raibh 368 n-achainí as na 1 392 achainí a tíolacadh in 2021 neamh-inghlactha agus gur tarraingíodh 17 gcinn acu siar; de bhrí go léirítear leis an gcéatadán measartha ard (26,5 %) d’achainíocha neamh-inghlactha in 2021 go bhfuil easpa soiléireachta ann fós maidir le raon feidhme réimsí freagrachta an Aontais; de bhrí, chun an staid sin a réiteach, gur gá cumarsáid le saoránaigh a spreagadh agus a fheabhsú;

| J. | de bhrí go ndéantar gach achainí a bhreithniú agus a scrúdú go cúramach, go héifeachtúil agus go trédhearcach; |
| --- | --- |

J.

de bhrí go ndéantar gach achainí a bhreithniú agus a scrúdú go cúramach, go héifeachtúil agus go trédhearcach;

| K. | de bhrí gur gnách le hachainígh a bheith ina saoránaigh atá rannpháirteach i gcosaint na gceart bunúsach agus i bhfeabhsú agus i bhfolláine ár sochaithe amach anseo; de bhrí go bhfuil tionchar an-mhór ag taithí na saoránach sin maidir le próiseáil a n-achainíocha ar a dtuiscint ar institiúidí AE agus ar an urraim don cheart chun achainí a dhéanamh mar a chumhdaítear i ndlí AE; |
| --- | --- |

K.

de bhrí gur gnách le hachainígh a bheith ina saoránaigh atá rannpháirteach i gcosaint na gceart bunúsach agus i bhfeabhsú agus i bhfolláine ár sochaithe amach anseo; de bhrí go bhfuil tionchar an-mhór ag taithí na saoránach sin maidir le próiseáil a n-achainíocha ar a dtuiscint ar institiúidí AE agus ar an urraim don cheart chun achainí a dhéanamh mar a chumhdaítear i ndlí AE;

| L. | de bhrí go bhfuil an ceart chun achainí a dhéanamh chuig Parlaimint na hEorpa ar cheann de chearta bunúsacha shaoránaigh AE a leagtar amach sna Conarthaí agus sa Chairt; de bhrí go dtugann an ceart achainí a dhéanamh sásra oscailte, daonlathach agus trédhearcach do shaoránaigh agus do chónaitheoirí AE chun labhairt go díreach lena n-ionadaithe tofa; de bhrí go bhfuil sé bunriachtanach, dá bhrí sin, feabhas a chur ar an urraim don cheart sin agus ar a chur chun feidhme ar bhealach tráthúil chun cur ar chumas na saoránach a bheith rannpháirteach ar bhealach níos gníomhaí agus níos éifeachtaí i saol an Aontais; de bhrí, trí achainíocha, gur féidir le saoránaigh AE gearán a dhéanamh faoi mhainneachtain dlí AE a chur chun feidhme agus cabhrú le sáruithe ar dhlí AE a bhrath; |
| --- | --- |

L.

de bhrí go bhfuil an ceart chun achainí a dhéanamh chuig Parlaimint na hEorpa ar cheann de chearta bunúsacha shaoránaigh AE a leagtar amach sna Conarthaí agus sa Chairt; de bhrí go dtugann an ceart achainí a dhéanamh sásra oscailte, daonlathach agus trédhearcach do shaoránaigh agus do chónaitheoirí AE chun labhairt go díreach lena n-ionadaithe tofa; de bhrí go bhfuil sé bunriachtanach, dá bhrí sin, feabhas a chur ar an urraim don cheart sin agus ar a chur chun feidhme ar bhealach tráthúil chun cur ar chumas na saoránach a bheith rannpháirteach ar bhealach níos gníomhaí agus níos éifeachtaí i saol an Aontais; de bhrí, trí achainíocha, gur féidir le saoránaigh AE gearán a dhéanamh faoi mhainneachtain dlí AE a chur chun feidhme agus cabhrú le sáruithe ar dhlí AE a bhrath;

| M. | de bhrí gurb í Parlaimint na hEorpa an t-aon institiúid AE arna toghadh go díreach ag saoránaigh AE; de bhrí go dtugann an ceart chun achainí a dhéanamh deis don Pharlaimint, mar aon le hinstitiúidí eile AE, go háirithe an Coimisiún, i bhfianaise a róil maidir le cur i bhfeidhm ceart dhlí AE a áirithiú ar fud an Aontais, an deis chun a bhfreagrúlacht i leith gearán agus ábhar imní a bhaineann le hurraim do chearta bunúsacha AE agus comhlíonadh reachtaíocht AE sna Ballstáit a fheabhsú; de bhrí gur foinse úsáideach faisnéise iad achainíocha dá bhrí sin, maidir le cásanna de mhífheidhmiú nó sáruithe ar dhlí AE agus, dá bhrí sin, go gcuireann siad ar chumas na Parlaiminte agus institiúidí eile AE measúnú a dhéanamh ar thrasuí agus ar chur i bhfeidhm dhlí AE, chomh maith le heasnaimh agus lúba ar lár i ndlí reatha AE, agus a thionchar ar chearta shaoránaigh agus chónaitheoirí AE; de bhrí gur cheart go léireofaí leis na hachainíocha arna dtíolacadh d’institiúidí AE na réimsí ina bhfuil gá le hiarracht mhór agus gníomhaíocht mhór ar leibhéal AE chun dlí AE a thrasuí agus a chur i bhfeidhm; |
| --- | --- |

M.

de bhrí gurb í Parlaimint na hEorpa an t-aon institiúid AE arna toghadh go díreach ag saoránaigh AE; de bhrí go dtugann an ceart chun achainí a dhéanamh deis don Pharlaimint, mar aon le hinstitiúidí eile AE, go háirithe an Coimisiún, i bhfianaise a róil maidir le cur i bhfeidhm ceart dhlí AE a áirithiú ar fud an Aontais, an deis chun a bhfreagrúlacht i leith gearán agus ábhar imní a bhaineann le hurraim do chearta bunúsacha AE agus comhlíonadh reachtaíocht AE sna Ballstáit a fheabhsú; de bhrí gur foinse úsáideach faisnéise iad achainíocha dá bhrí sin, maidir le cásanna de mhífheidhmiú nó sáruithe ar dhlí AE agus, dá bhrí sin, go gcuireann siad ar chumas na Parlaiminte agus institiúidí eile AE measúnú a dhéanamh ar thrasuí agus ar chur i bhfeidhm dhlí AE, chomh maith le heasnaimh agus lúba ar lár i ndlí reatha AE, agus a thionchar ar chearta shaoránaigh agus chónaitheoirí AE; de bhrí gur cheart go léireofaí leis na hachainíocha arna dtíolacadh d’institiúidí AE na réimsí ina bhfuil gá le hiarracht mhór agus gníomhaíocht mhór ar leibhéal AE chun dlí AE a thrasuí agus a chur i bhfeidhm;

| N. | de bhrí go bhfuil an Pharlaimint chun tosaigh le fada maidir leis an bpróiseas achainíocha a fhorbairt go hidirnáisiúnta agus go bhfuil an próiseas achainíocha is oscailte agus is trédhearcaí aici san Eoraip, rud a fhágann gur féidir le líon suntasach achainíoch páirt a ghlacadh ina cuid gníomhaíochtaí; |
| --- | --- |

N.

de bhrí go bhfuil an Pharlaimint chun tosaigh le fada maidir leis an bpróiseas achainíocha a fhorbairt go hidirnáisiúnta agus go bhfuil an próiseas achainíocha is oscailte agus is trédhearcaí aici san Eoraip, rud a fhágann gur féidir le líon suntasach achainíoch páirt a ghlacadh ina cuid gníomhaíochtaí;

| O. | de bhrí gurb é an Coiste um Achainíocha is fearr atá in ann a thaispeáint do na saoránaigh cad a dhéanann an tAontas Eorpach dóibh agus cad iad na réitigh is féidir leis a chur ar fáil ar an leibhéal Eorpach, náisiúnta nó áitiúil; |
| --- | --- |

O.

de bhrí gurb é an Coiste um Achainíocha is fearr atá in ann a thaispeáint do na saoránaigh cad a dhéanann an tAontas Eorpach dóibh agus cad iad na réitigh is féidir leis a chur ar fáil ar an leibhéal Eorpach, náisiúnta nó áitiúil;

| P. | de bhrí go ndéanann an Coiste um Achainíocha scrúdú cúramach ar gach achainí a chuirtear faoi bhráid na Parlaiminte agus go ndéileálann sé leo; de bhrí go bhfuil sé de cheart ag gach achainíoch go ndéanfaí a achainí nó a hachainí a láimhseáil go neamhchlaonta agus go cothrom i gcomhréir iomlán leis an gceart chun dea-riaracháin a chumhdaítear in Airteagal 41 den Chairt; de bhrí go bhfuil sé de cheart ag gach achainíoch freagra a fháil ina gcuirtear in iúl dó nó di faoin gcinneadh i dtaobh inghlacthachta agus gníomhaíochtaí leantacha a ghlac an coiste laistigh de thréimhse réasúnach ama, ina theanga féin nó ina teanga féin nó sa teanga a úsáidtear san achainí; de bhrí go bhfuil gach achainíoch i dteideal a iarraidh go ndéanfaí a achainí nó a hachainí a athoscailt ar bhonn aon fhorbairtí nua ábhartha; |
| --- | --- |

P.

de bhrí go ndéanann an Coiste um Achainíocha scrúdú cúramach ar gach achainí a chuirtear faoi bhráid na Parlaiminte agus go ndéileálann sé leo; de bhrí go bhfuil sé de cheart ag gach achainíoch go ndéanfaí a achainí nó a hachainí a láimhseáil go neamhchlaonta agus go cothrom i gcomhréir iomlán leis an gceart chun dea-riaracháin a chumhdaítear in Airteagal 41 den Chairt; de bhrí go bhfuil sé de cheart ag gach achainíoch freagra a fháil ina gcuirtear in iúl dó nó di faoin gcinneadh i dtaobh inghlacthachta agus gníomhaíochtaí leantacha a ghlac an coiste laistigh de thréimhse réasúnach ama, ina theanga féin nó ina teanga féin nó sa teanga a úsáidtear san achainí; de bhrí go bhfuil gach achainíoch i dteideal a iarraidh go ndéanfaí a achainí nó a hachainí a athoscailt ar bhonn aon fhorbairtí nua ábhartha;

| Q. | de bhrí gur aithin an Pharlaimint cheana féin gurb ionann diúltú an Choimisiúin do ghníomhú ar shaincheisteanna a tarraingíodh anuas in achainíocha aonair agus sárú ar fhorálacha Chonarthaí reatha AE a bhaineann leis an gceart chun achainí a dhéanamh, ós rud é nach bhfuil sé teoranta do shaincheisteanna a bhfuil tábhacht straitéiseach ag baint leo nó lena léirítear fadhbanna struchtúracha; de bhrí go bhfuil an Coimisiún fós ag cur a chur chuige straitéiseach chun feidhme maidir le hachainíocha a láimhseáil ar bhonn a theachtaireachta ó 2017 dar teideal “Dlí AE: Torthaí níos fearr trí chur i bhfeidhm níos fearr” (2), in ainneoin gur iarr an Pharlaimint ar an gCoimisiún athbhreithniú a dhéanamh air go tráthúil; |
| --- | --- |

Q.

de bhrí gur aithin an Pharlaimint cheana féin gurb ionann diúltú an Choimisiúin do ghníomhú ar shaincheisteanna a tarraingíodh anuas in achainíocha aonair agus sárú ar fhorálacha Chonarthaí reatha AE a bhaineann leis an gceart chun achainí a dhéanamh, ós rud é nach bhfuil sé teoranta do shaincheisteanna a bhfuil tábhacht straitéiseach ag baint leo nó lena léirítear fadhbanna struchtúracha; de bhrí go bhfuil an Coimisiún fós ag cur a chur chuige straitéiseach chun feidhme maidir le hachainíocha a láimhseáil ar bhonn a theachtaireachta ó 2017 dar teideal “Dlí AE: Torthaí níos fearr trí chur i bhfeidhm níos fearr” (2), in ainneoin gur iarr an Pharlaimint ar an gCoimisiún athbhreithniú a dhéanamh air go tráthúil;

| R. | de bhrí go bhfuil ag teip ar an gCoimisiún faisnéis chuimsitheach a chur ar fáil don Choiste um Achainíocha maidir leis na bearta reachtacha agus neamhreachtacha a glacadh tar éis achainíocha a fuarthas, agus maidir le nósanna imeachta um shárú a bhaineann le hachainíocha; de bhrí nach bhfuil aon chlár poiblí ann a nascann achainíocha le gach gníomhaíocht leantach a dhéantar ina leith; |
| --- | --- |

R.

de bhrí go bhfuil ag teip ar an gCoimisiún faisnéis chuimsitheach a chur ar fáil don Choiste um Achainíocha maidir leis na bearta reachtacha agus neamhreachtacha a glacadh tar éis achainíocha a fuarthas, agus maidir le nósanna imeachta um shárú a bhaineann le hachainíocha; de bhrí nach bhfuil aon chlár poiblí ann a nascann achainíocha le gach gníomhaíocht leantach a dhéantar ina leith;

| S. | de bhrí go bhfuil gníomhaíochtaí an Choiste um Achainíocha bunaithe ar ionchur ó achainígh; de bhrí go bhfuil an fhaisnéis a thíolacann achainígh ina n-achainíocha agus ag cruinnithe coiste, mar aon le measúnú an Choimisiúin agus na freagraí ó na Ballstáit agus ó chomhlachtaí eile, ríthábhachtach d’obair an choiste; de bhrí go soláthraíonn achainíocha inghlactha rannchuidithe luachmhara d’obair na gcoistí parlaiminteacha eile, ós rud é go gcuireann an Coiste um Achainíocha ar aghaidh iad chuig coistí eile chun tuairim a fháil nó chun faisnéis a fháil; de bhrí, dá bhrí sin, go bhfuil achainíocha an-tábhachtach don phróiseas reachtach, ós rud é go gcuireann siad ionchur úsáideach agus díreach ar fáil do choistí parlaiminteacha eile dá gcuid oibre reachtaí ina réimsí faoi seach; |
| --- | --- |

S.

de bhrí go bhfuil gníomhaíochtaí an Choiste um Achainíocha bunaithe ar ionchur ó achainígh; de bhrí go bhfuil an fhaisnéis a thíolacann achainígh ina n-achainíocha agus ag cruinnithe coiste, mar aon le measúnú an Choimisiúin agus na freagraí ó na Ballstáit agus ó chomhlachtaí eile, ríthábhachtach d’obair an choiste; de bhrí go soláthraíonn achainíocha inghlactha rannchuidithe luachmhara d’obair na gcoistí parlaiminteacha eile, ós rud é go gcuireann an Coiste um Achainíocha ar aghaidh iad chuig coistí eile chun tuairim a fháil nó chun faisnéis a fháil; de bhrí, dá bhrí sin, go bhfuil achainíocha an-tábhachtach don phróiseas reachtach, ós rud é go gcuireann siad ionchur úsáideach agus díreach ar fáil do choistí parlaiminteacha eile dá gcuid oibre reachtaí ina réimsí faoi seach;

| T. | de bhrí go leagann an Coiste um Achainíocha tábhacht ar leith ar scrúdú agus ar phlé poiblí achainíocha ag a chruinnithe; de bhrí gur minic a thugtar cuireadh d’achainígh a n-achainíocha a thíolacadh agus páirt iomlán a ghlacadh sa phlé, rud a chuireann go gníomhach le hobair an choiste; de bhrí go raibh 12 chruinniú coiste ag an gCoiste um Achainíocha in 2021, inar pléadh 159 n-achainí, agus 113 achainíoch i láthair go cianda acu, agus an chuid is mó de na hachainígh rannpháirteach go gníomhach trí bheith ag labhairt; de bhrí gur féidir gurb é ba chúis le líon beagán níos airde achainíocha a bheith pléite ag cruinnithe in 2021 i gcomparáid le 2020 ná an méadú ar shliotáin ama a bhí ar fáil do chruinnithe coiste, ach saoráidí ateangaireachta teoranta a bheith ar fáil i gcónaí mar thoradh ar bhearta réamhchúraim na Parlaiminte i gcomhthéacs mharthanacht na paindéime; |
| --- | --- |

T.

de bhrí go leagann an Coiste um Achainíocha tábhacht ar leith ar scrúdú agus ar phlé poiblí achainíocha ag a chruinnithe; de bhrí gur minic a thugtar cuireadh d’achainígh a n-achainíocha a thíolacadh agus páirt iomlán a ghlacadh sa phlé, rud a chuireann go gníomhach le hobair an choiste; de bhrí go raibh 12 chruinniú coiste ag an gCoiste um Achainíocha in 2021, inar pléadh 159 n-achainí, agus 113 achainíoch i láthair go cianda acu, agus an chuid is mó de na hachainígh rannpháirteach go gníomhach trí bheith ag labhairt; de bhrí gur féidir gurb é ba chúis le líon beagán níos airde achainíocha a bheith pléite ag cruinnithe in 2021 i gcomparáid le 2020 ná an méadú ar shliotáin ama a bhí ar fáil do chruinnithe coiste, ach saoráidí ateangaireachta teoranta a bheith ar fáil i gcónaí mar thoradh ar bhearta réamhchúraim na Parlaiminte i gcomhthéacs mharthanacht na paindéime;

| U. | de bhrí gur bhain na príomhábhair imní a ardaíodh in achainíocha a tíolacadh in 2021 le cearta bunúsacha (go háirithe tionchar bhearta éigeandála COVID-19 ar an smacht reachta agus an daonlathas, ar rochtain ar oideachas le linn na dianghlasála, ar an tsaoirse gluaiseachta agus ar an gceart chun oibre, chomh maith le cearta LADTIA+ san Aontas), an tsláinte (go háirithe ceisteanna maidir le rochtain ar chúram sláinte, ar an ngéarchéim sláinte poiblí mar thoradh ar mharthanacht na paindéime, ó chosaint shláinte na saoránach, lena n-áirítear beartas vacsaínithe, go húsáid, cur chun feidhme agus cur i bhfeidhm Dheimhniú Digiteach COVID AE sna Ballstáit agus an t-idirdhealú líomhnaithe idir daoine vacsaínithe agus daoine nach bhfuil vacsaínithe), an comhshaol (a bhaineann go príomha le gníomhaíochtaí mianadóireachta agus a dtionchar ar an gcomhshaol, lománaíocht neamhdhleathach, foréigean in aghaidh sceithirí comhshaoil, feabhas féideartha ar chómhaireachtáil idir daoine agus feoiliteoirí móra, diúscairt aindleathach dramhaíola, sábháilteacht núicléach, truailliú aeir, feirmeacha gaoithe, bloic mhíoca lochtacha agus meath ar éiceachórais nádúrtha), cearta mionlaigh agus idirdhealú (lena n-áirítear cearta mionlach náisiúnta nó teanga), oideachas (go háirithe ceisteanna a bhaineann le rochtain idirdhealaitheach ar an oideachas nó athchóirithe náisiúnta ar an dlí maidir le hoideachas), an easpa sábháilteachta i limistéir pháirceála trucailí, staid mhic léinn AE sa Ríocht Aontaithe tar éis tharraingt siar na Ríochta Aontaithe as Erasmus+, agus fostaíocht (go háirithe ceisteanna a bhaineann le cóireáil náisiúnta ar chonarthaí oibre), chomh maith le go leor réimsí eile gníomhaíochta; |
| --- | --- |

U.

de bhrí gur bhain na príomhábhair imní a ardaíodh in achainíocha a tíolacadh in 2021 le cearta bunúsacha (go háirithe tionchar bhearta éigeandála COVID-19 ar an smacht reachta agus an daonlathas, ar rochtain ar oideachas le linn na dianghlasála, ar an tsaoirse gluaiseachta agus ar an gceart chun oibre, chomh maith le cearta LADTIA+ san Aontas), an tsláinte (go háirithe ceisteanna maidir le rochtain ar chúram sláinte, ar an ngéarchéim sláinte poiblí mar thoradh ar mharthanacht na paindéime, ó chosaint shláinte na saoránach, lena n-áirítear beartas vacsaínithe, go húsáid, cur chun feidhme agus cur i bhfeidhm Dheimhniú Digiteach COVID AE sna Ballstáit agus an t-idirdhealú líomhnaithe idir daoine vacsaínithe agus daoine nach bhfuil vacsaínithe), an comhshaol (a bhaineann go príomha le gníomhaíochtaí mianadóireachta agus a dtionchar ar an gcomhshaol, lománaíocht neamhdhleathach, foréigean in aghaidh sceithirí comhshaoil, feabhas féideartha ar chómhaireachtáil idir daoine agus feoiliteoirí móra, diúscairt aindleathach dramhaíola, sábháilteacht núicléach, truailliú aeir, feirmeacha gaoithe, bloic mhíoca lochtacha agus meath ar éiceachórais nádúrtha), cearta mionlaigh agus idirdhealú (lena n-áirítear cearta mionlach náisiúnta nó teanga), oideachas (go háirithe ceisteanna a bhaineann le rochtain idirdhealaitheach ar an oideachas nó athchóirithe náisiúnta ar an dlí maidir le hoideachas), an easpa sábháilteachta i limistéir pháirceála trucailí, staid mhic léinn AE sa Ríocht Aontaithe tar éis tharraingt siar na Ríochta Aontaithe as Erasmus+, agus fostaíocht (go háirithe ceisteanna a bhaineann le cóireáil náisiúnta ar chonarthaí oibre), chomh maith le go leor réimsí eile gníomhaíochta;

| V. | de bhrí, agus a chlár oibre cruinnithe á ghlacadh aige, go dtugann an Coiste um Achainíocha aird ar achainíocha agus ar thopaicí a bhfuil ábharthacht shuntasach ag baint leo le haghaidh plé ar leibhéal AE agus ar an ngá atá le cumhdach geografach cothrom a choinneáil ar thopaicí de réir na n-achainíocha a fuarthas; |
| --- | --- |

V.

de bhrí, agus a chlár oibre cruinnithe á ghlacadh aige, go dtugann an Coiste um Achainíocha aird ar achainíocha agus ar thopaicí a bhfuil ábharthacht shuntasach ag baint leo le haghaidh plé ar leibhéal AE agus ar an ngá atá le cumhdach geografach cothrom a choinneáil ar thopaicí de réir na n-achainíocha a fuarthas;

| W. | de bhrí gur trí Thairseach Ghréasáin Achainíocha na Parlaiminte a tíolacadh 78,6 % (1 094) de na hachainíocha a fuarthas in 2021, céatadán atá beagán níos lú ná an 79,7 % (1 254 achainí) in 2020, rud ar deimhniú é, mar sin, gurb í Tairseach Ghréasáin Achainíocha na Parlaiminte an bealach is mó ar fad a úsáideann na saoránaigh chun achainíocha a thíolacadh chuig an bParlaimint; |
| --- | --- |

W.

de bhrí gur trí Thairseach Ghréasáin Achainíocha na Parlaiminte a tíolacadh 78,6 % (1 094) de na hachainíocha a fuarthas in 2021, céatadán atá beagán níos lú ná an 79,7 % (1 254 achainí) in 2020, rud ar deimhniú é, mar sin, gurb í Tairseach Ghréasáin Achainíocha na Parlaiminte an bealach is mó ar fad a úsáideann na saoránaigh chun achainíocha a thíolacadh chuig an bParlaimint;

| X. | de bhrí go ndearnadh an cuspóir ba thábhachtaí de chuid Thairseach Ghréasáin na nAchainíocha (Tairseach PETI) a bhaint amach go hiomlán in 2021, ós rud é go raibh an tairseach ar líne agus oibríochtúil ar feadh os cionn 99,9 % den am; de bhrí gur ullmhaíodh agus gur foilsíodh gach achainí go tráthúil, laistigh de chúpla lá tar éis a glactha, agus gur tugadh freagra go rathúil ar gach iarraidh inmheánach agus sheachtrach ar thacaíocht maidir le húsáid agus inneachar thairseach PETI, ar bhealach tráthúil agus i ngach teanga; de bhrí gur úsáideadh leagan 2,4 de Thairseach Ghréasáin na nAchainíocha agus gur iarradh go ndéanfaí bota comhrá intleachta saorga a thionscnamh do Thairseach Gréasáin na nAchainíocha; |
| --- | --- |

X.

de bhrí go ndearnadh an cuspóir ba thábhachtaí de chuid Thairseach Ghréasáin na nAchainíocha (Tairseach PETI) a bhaint amach go hiomlán in 2021, ós rud é go raibh an tairseach ar líne agus oibríochtúil ar feadh os cionn 99,9 % den am; de bhrí gur ullmhaíodh agus gur foilsíodh gach achainí go tráthúil, laistigh de chúpla lá tar éis a glactha, agus gur tugadh freagra go rathúil ar gach iarraidh inmheánach agus sheachtrach ar thacaíocht maidir le húsáid agus inneachar thairseach PETI, ar bhealach tráthúil agus i ngach teanga; de bhrí gur úsáideadh leagan 2,4 de Thairseach Ghréasáin na nAchainíocha agus gur iarradh go ndéanfaí bota comhrá intleachta saorga a thionscnamh do Thairseach Gréasáin na nAchainíocha;

| Y. | de bhrí gur thug an Coiste um Achainíocha cuairt aimsithe faisnéise amháin in 2021; de bhrí go ndearnadh an dara cuairt aimsithe faisnéise, a bhí sceidealaithe do mhí na Nollag, a chur siar mar thoradh ar an gcinneadh a glacadh, agus an méadú ar leathadh COVID-19 á chur san áireamh agus chun rioscaí sláinte d’Fheisirí agus d’fhoireann na Parlaiminte a íoslaghdú; |
| --- | --- |

Y.

de bhrí gur thug an Coiste um Achainíocha cuairt aimsithe faisnéise amháin in 2021; de bhrí go ndearnadh an dara cuairt aimsithe faisnéise, a bhí sceidealaithe do mhí na Nollag, a chur siar mar thoradh ar an gcinneadh a glacadh, agus an méadú ar leathadh COVID-19 á chur san áireamh agus chun rioscaí sláinte d’Fheisirí agus d’fhoireann na Parlaiminte a íoslaghdú;

| Z. | de bhrí, faoi na Rialacha Nós Imeachta, go bhfuil an Coiste um Achainíocha freagrach as an gcaidreamh leis an Ombudsman Eorpach, a imscrúdaíonn gearáin faoi dhrochriarachán laistigh d’institiúidí agus comhlachtaí AE; de bhrí gur chuir an tOmbudsman Eorpach reatha, Emily O’Reilly, a Tuarascáil Bhliantúil le haghaidh 2020 faoi bhráid an Choiste um Achainíocha ag a chruinniú an 14 Iúil 2021; |
| --- | --- |

Z.

de bhrí, faoi na Rialacha Nós Imeachta, go bhfuil an Coiste um Achainíocha freagrach as an gcaidreamh leis an Ombudsman Eorpach, a imscrúdaíonn gearáin faoi dhrochriarachán laistigh d’institiúidí agus comhlachtaí AE; de bhrí gur chuir an tOmbudsman Eorpach reatha, Emily O’Reilly, a Tuarascáil Bhliantúil le haghaidh 2020 faoi bhráid an Choiste um Achainíocha ag a chruinniú an 14 Iúil 2021;

| AA. | de bhrí go bhfuil ról ríthábhachtach ag an gCoimisiún, mar chaomhnóir na gConarthaí, sa Choiste um Achainíocha agus go bhfuil an fhaisnéis a chuireann na hachainígh ar fáil úsáideach chun sáruithe nó mí-úsáidí féideartha ar dhlí AE a fháil amach; |
| --- | --- |

AA.

de bhrí go bhfuil ról ríthábhachtach ag an gCoimisiún, mar chaomhnóir na gConarthaí, sa Choiste um Achainíocha agus go bhfuil an fhaisnéis a chuireann na hachainígh ar fáil úsáideach chun sáruithe nó mí-úsáidí féideartha ar dhlí AE a fháil amach;

| AB. | de bhrí go bhfuil an Coiste um Achainíocha ina chomhalta de Líonra Eorpach na nOmbudsman, ina gcuimsítear an tOmbudsman Eorpach, na hombudsman náisiúnta agus réigiúnacha agus comhlachtaí comhchosúla de chuid na mBallstát, na tíortha is iarrthóirí, agus tíortha eile den Limistéar Eorpach Eacnamaíoch, agus a bhfuil sé mar aidhm aige malartú faisnéise faoi dhlí agus beartas an Aontais a chur chun cinn agus dea-chleachtais a roinnt; |
| --- | --- |

AB.

de bhrí go bhfuil an Coiste um Achainíocha ina chomhalta de Líonra Eorpach na nOmbudsman, ina gcuimsítear an tOmbudsman Eorpach, na hombudsman náisiúnta agus réigiúnacha agus comhlachtaí comhchosúla de chuid na mBallstát, na tíortha is iarrthóirí, agus tíortha eile den Limistéar Eorpach Eacnamaíoch, agus a bhfuil sé mar aidhm aige malartú faisnéise faoi dhlí agus beartas an Aontais a chur chun cinn agus dea-chleachtais a roinnt;

| AC. | de bhrí gur príomhghnéithe iad rannpháirtíocht na saoránach a fheabhsú agus cosaint iomlán chearta na saoránach a eascraíonn as dlí AE a áirithiú chun AE a thabhairt níos gaire dá shaoránaigh; de bhrí gur ghlac an Coiste um Achainíocha an tuarascáil maidir dul i rannpháirtíocht leis na saoránaigh: an ceart chun achainí a dhéanamh, an ceart chun tarchur a dhéanamh chuig an Ombudsman Eorpach agus an Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh (3), lena ndírítear ar bhealaí chun feasacht na saoránach ar a gcearta a ardú, feachtais chumarsáide chun aird a tharraingt ar na bealaí atá ann cheana le haghaidh rannpháirtíochta, comhar níos dlúithe le hinstitiúidí eile agus coistí parlaiminteacha agus rannpháirtíocht shibhialta ó thaobh daoine óga de, agus cinneadh á dhéanamh nach mór don Choimisiún athbhreithniú a dhéanamh ar an gcur chuige straitéiseach atá aige faoi láthair maidir le hachainíocha a láimhseáil, ós rud é gur fhág sé gan chóireáil, inter alia, saincheisteanna a bhaineann le sáruithe tromchúiseacha ar dhlí AE a dhéanann dochar do chosaint chearta na saoránach; de bhrí go measann an Coiste um Achainíocha gur ionstraim an-tábhachtach den daonlathas rannpháirteach é an Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh (TES), ar cheart é a fheabhsú chun cur ar chumas na saoránach a bheith rannpháirteach ar bhealach níos gníomhaí agus níos dírí i múnlú bheartais agus reachtaíocht an Aontais; |
| --- | --- |

AC.

de bhrí gur príomhghnéithe iad rannpháirtíocht na saoránach a fheabhsú agus cosaint iomlán chearta na saoránach a eascraíonn as dlí AE a áirithiú chun AE a thabhairt níos gaire dá shaoránaigh; de bhrí gur ghlac an Coiste um Achainíocha an tuarascáil maidir dul i rannpháirtíocht leis na saoránaigh: an ceart chun achainí a dhéanamh, an ceart chun tarchur a dhéanamh chuig an Ombudsman Eorpach agus an Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh (3), lena ndírítear ar bhealaí chun feasacht na saoránach ar a gcearta a ardú, feachtais chumarsáide chun aird a tharraingt ar na bealaí atá ann cheana le haghaidh rannpháirtíochta, comhar níos dlúithe le hinstitiúidí eile agus coistí parlaiminteacha agus rannpháirtíocht shibhialta ó thaobh daoine óga de, agus cinneadh á dhéanamh nach mór don Choimisiún athbhreithniú a dhéanamh ar an gcur chuige straitéiseach atá aige faoi láthair maidir le hachainíocha a láimhseáil, ós rud é gur fhág sé gan chóireáil, inter alia, saincheisteanna a bhaineann le sáruithe tromchúiseacha ar dhlí AE a dhéanann dochar do chosaint chearta na saoránach; de bhrí go measann an Coiste um Achainíocha gur ionstraim an-tábhachtach den daonlathas rannpháirteach é an Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh (TES), ar cheart é a fheabhsú chun cur ar chumas na saoránach a bheith rannpháirteach ar bhealach níos gníomhaí agus níos dírí i múnlú bheartais agus reachtaíocht an Aontais;

| 1. | ag cur béim ar an ról bunúsach atá ag an gCoiste um Achainíocha maidir le cearta shaoránaigh agus chónaitheoirí AE a chosaint agus a chur chun cinn trína áirithiú go scrúdaítear ábhair imní agus gearáin na n-achainíoch ar bhealach tráthúil, éifeachtach, iomchuí agus neamh-idirdhealaitheach, agus go gcuirtear na hachainígh ar an eolas faoi na gníomhaíochtaí a rinneadh agus an dul chun cinn a rinneadh maidir lena n-achainíocha, agus go réitítear iad trí phróiseas achainíocha oscailte, daonlathach agus trédhearcach; |
| --- | --- |

1.

| 2. | á mheabhrú, in 2021, go raibh difríochtaí suntasacha i líon na n-achainíocha a cuireadh faoi bhráid an Choiste um Achainíocha ó na 27 mBallstát, le formhór na n-achainíocha a bhaineann leis an Spáinn (17 %), agus an Ghearmáin (9,7 %), an Iodáil (9,2 %), an Ghréig (5,9 %), an Rómáin (4,1 %), an Pholainn (4 %) agus an Fhrainc (2,6 %) ina dhiaidh sin; á chur i bhfios go raibh líon na n-achainíocha maidir leis na Ballstáit eile níos lú ná 2 % in aghaidh an Bhallstáit; |
| --- | --- |

2.

| 3. | á chur i bhfáth gur minic a labhraíonn achainígh leis an gCoiste um Achainíocha maidir le topaicí atá práinneach dóibh; á chur i bhfios go láidir, i gcásanna den sórt sin, gur beag an luach a bheidh ann do na hachainígh má dhéileáiltear le hachainíocha ar bhonn moillithe; á chreidiúint gur cheart don Choiste um Achainíocha gníomhaíocht a dhéanamh chun riaráiste achainíocha oscailte a imréiteach; á iarraidh ar an gCoiste um Achainíocha athbhreithniú a dhéanamh ar a mhodhanna oibre, chun a áirithiú go ndéileálfar le gach achainí le sraith critéar atá comhsheasmhach agus trédhearcach lena ráthaítear próiseas tráthúil agus éifeachtach; |
| --- | --- |

3.

| 4. | á chur in iúl go bhfuil sí den tuairim go bhfuil an Coiste um Achainíocha ar fáil go cothrom do shaoránaigh agus do chónaitheoirí sna 27 mBallstát ar fad agus gur cheart caitheamh le hachainíocha ar bhealach atá cothrom ó thaobh na geografaíochta de; á chreidiúint, ina leith sin, gur cheart don Pharlaimint a hiarrachtaí a mhéadú chun ról agus obair a Coiste um Achainíocha a chur chun cinn agus feasacht a mhúscailt i measc shaoránaigh uile AE maidir leis an bhféidearthacht achainí a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa; ag cur béim ar an bhfíoras, agus a chlár oibre do chruinnithe, éisteachtaí agus misin á ghlacadh aige, nach mór don Choiste um Achainíocha a threoirlínte agus a chritéir oibiachtúla a leanúint amhail rannchuidiú achainíocha roghnaithe le díospóireacht reatha AE agus a gcumhdach cothrom geografach de réir na n-achainíocha a fuarthas; ag cur béim ar an bhfíoras nach mór gníomhaíocht an Choiste a bheith dírithe i gcónaí ar fhreagairt a thabhairt ar an ábhar a dhéanann difear díreach don achainíoch; á mheabhrú, sa chomhthéacs sin, go bhfuil gné an-Eorpach ag an gCoiste um Achainíocha, a bhfuil sé mar ról aige caitheamh le hachainíocha maidir le hábhair a thagann faoi réimsí gníomhaíochta an Aontais Eorpaigh, mar a chumhdaítear in CFAE; á chreidiúint, chun na críche sin, go bhfuil freagracht ar leith ar an gCoiste um Achainíocha seasamh leis an ngné Eorpach sin i leith na n-achainíoch agus i leith an tsaoil mhóir, agus gur cheart go mbeadh a Chomhaltaí go léir, ina ngníomhaíochtaí agus ina mbreithnithe, á dtreorú i gcónaí ag an bhfreagracht institiúideach Eorpach seachas ag leasanna polaitiúla náisiúnta; á mheabhrú go bhfuil comhaontuithe idir na grúpaí polaitiúla a bhfuil ionadaíocht acu sa Choiste um Achainíocha bunriachtanach chun freagairt chothrom agus intuigthe a sholáthar do na hachainígh; |
| --- | --- |

4.

| 5. | á athdhearbhú a thábhachtaí atá sé díospóireacht phoiblí leanúnach a bheith ann maidir le réimsí gníomhaíochta an Aontais chun a áirithiú go gcuirtear na saoránaigh ar an eolas mar is ceart faoi raon feidhme inniúlachtaí an Aontais agus faoi na leibhéil éagsúla chinnteoireachta; á iarraidh, i ndáil leis sin, go reáchtálfaí feachtais níos leithne ardaithe feasachta, trí rannpháirtíocht ghníomhach seirbhísí cumarsáide, ar an leibhéal Eorpach agus ar an leibhéal náisiúnta araon, chun cuidiú le cur le heolas na saoránach faoina gceart chun achainí a dhéanamh, agus faoi raon feidhme fhreagrachtaí an Aontais agus inniúlachtaí an Choiste um Achainíocha d’fhonn líon na n-achainíocha neamh-inghlactha a laghdú agus freagairt níos fearr a thabhairt ar ábhair imní na saoránach; á chur i bhfios go láidir gur gá iarrachtaí breise a dhéanamh chun feasacht a mhúscailt maidir leis an gceart chun achainíocha sna Ballstáit sin de chuid an Aontais óna ndéantar níos lú achainíocha go comhréireach a thíolacadh; |
| --- | --- |

5.

| 6. | á mheas go bhfuil sé ríthábhachtach go ndéanfadh an Coimisiún athbhreithniú ar a chur chuige straitéiseach maidir le láimhseáil achainíocha atá bunaithe faoi láthair ar a theachtaireacht ó 2017 dar teideal “Dlí AE: Torthaí níos fearr trí chur i bhfeidhm níos fearr” chun rialacha soiléire a ghlacadh agus nós imeachta riaracháin a bhunú chun déileáil le hachainíocha inghlactha, lena n-áirithítear obair leantach leordhóthanach, lena n-áirítear maidir le saincheisteanna a ardaítear in achainíocha aonair, a cháineann sáruithe ar dhlí AE go minic, a dhéanann difear do líon mór saoránach nó a léiríonn sáruithe líomhnaithe breise ar dhlí AE maidir leis an topaic chéanna le nósanna imeachta leanúnacha um shárú; |
| --- | --- |

6.

| 7. | á chur i bhfios gurb ionann achainíocha agus deis uathúil don Pharlaimint agus d’institiúidí eile AE ceangal díreach a dhéanamh le saoránaigh AE agus idirphlé rialta a choinneáil leo, go háirithe i gcásanna ina ndéanann cur i bhfeidhm mícheart nó sárú ar dhlí AE difear dóibh, chomh maith le heasnaimh agus lúba ar lár i ndlí reatha AE; á chur i bhfáth go bhfuil gá le comhar feabhsaithe idir institiúidí, comhlachtaí agus gníomhaireachtaí AE agus údaráis náisiúnta, réigiúnacha agus áitiúla maidir le fiosrúcháin a bhaineann le tionchar agus cur chun feidhme dhlí AE, agus a chomhlíonadh leis; á chreidiúint go bhfuil an comhar sin ríthábhachtach chun aghaidh a thabhairt ar ábhair imní na saoránach maidir le cur i bhfeidhm agus éifeachtacht dhlí AE agus chun iad a réiteach, agus go rannchuidíonn sé le dlisteanacht agus cuntasacht dhaonlathach an Aontais a neartú; á iarraidh go mbeadh ionadaithe na mBallstát rannpháirteach ar bhealach níos gníomhaí i gcruinnithe coiste agus go dtabharfaí freagraí tráthúla agus mionsonraithe ar na hiarrataí ar shoiléiriú nó ar fhaisnéis a sheol an Coiste um Achainíocha chuig na húdaráis náisiúnta; |
| --- | --- |

7.

| 8. | á iarraidh go mbunófaí uirlis TF idirinstitiúideach ilfhreastail idir an Coimisiún agus an Pharlaimint chun an fhaisnéis go léir atá ar fáil a chomhroinnt go poiblí maidir leis na gníomhaíochtaí leantacha uile a dhéantar maidir le hachainíocha, lena n-áirítear faisnéis maidir le nósanna imeachta EU Pilot agus nósanna imeachta um shárú, tograí reachtacha, taifeadtaí de chruinnithe an Choiste a ndéantar díospóireacht ar achainí lena linn, freagraí ó údaráis náisiúnta agus ó bhuanchoistí na Parlaiminte, agus maidir le haon ghníomhaíocht neamhreachtach ghaolmhar eile; |
| --- | --- |

8.

| 9. | á mheabhrú go rannchuidíonn achainíocha go mór le ról an Choimisiúin mar chaomhnóir na gConarthaí trí dheis bhreise a thabhairt do shaoránaigh fógra a thabhairt do sháruithe líomhnaithe ar dhlí AE; á chur i bhfáth go bhfuil bunriachtanas le modhanna comhoibrithe agus comhar treisithe níos struchtúrtha idir an Coiste um Achainíocha agus an Coimisiún trí fhreagraí tráthúla agus mionsonraithe ón gCoimisiún, atá bunaithe ar scrúdú críochnúil a dhéanamh ar na saincheisteanna a ardaítear in achainíocha, chun a áirithiú go gcaithfear go rathúil le hachainíocha: á chur i bhfios go láidir gur cheart go mbeadh an Coimisiún rannpháirteach ar bhealach níos gníomhaí chun freagairt bheacht a thabhairt ar iarrataí agus gearáin achainíocha; á iarraidh an athuair ar an gCoimisiún faisnéis rialta nuashonraithe a chur ar fáil don Choiste um Achainíocha maidir le forbairtí agus staid na himeartha i ndáil le himeachtaí um shárú a seoladh ar bhonn na n-achainíocha a fuarthas, agus a áirithiú go bhfaighidh an Coiste um Achainíocha rochtain ar dhoiciméid ábhartha de chuid an Choimisiúin maidir le sáruithe agus nósanna imeachta EU Pilot; á chur in iúl gur saoth léi, sa chomhthéacs sin, nach ann d’obair leantach chórasach sna teachtaireachtaí leis an gCoiste um Achainíocha; á mheas go bhféadfadh comhaontú idirinstitiúideach idir an Pharlaimint agus an Coimisiún maidir le láimhseáil achainíocha a bheith ar an mbealach chun cinn chun a áirithiú go ndéileálfar go trédhearcach agus go héifeachtúil le hachainíocha; |
| --- | --- |

9.

| 10. | á mheabhrú gur uirlis inmheánach thábhachtach é bunachar sonraí r-Peti a chuireann ar chumas chomhaltaí an Choiste um Achainíocha rochtain a fháil ar an bhfaisnéis uile is gá chun obair leantach a dhéanamh ar staid reatha gach achainí ar leith agus a bheith in ann cinntí eolasacha a dhéanamh a mhéid a bhaineann le láimhseáil leanúnach nó dúnadh féideartha na n-achainíocha; chuige sin, ba cheart bunachar sonraí r-Peti a thabhairt cothrom le dáta go rialta agus, más féidir, é a nascadh le liosta an Choimisiúin de sháruithe; |
| --- | --- |

10.

| 11. | á chur i bhfios go láidir gur cheart aird níos mó a thabhairt ar ghníomh reachtach Eorpach a ghlacadh lena gcumhdaítear aitheantas do chearta LADTIA+; |
| --- | --- |

11.

| 12. | á iarraidh ar an gCoimisiún a mheas ar bhealach níos tráthúla an bhfuil na bearta is gá á ndéanamh ag na húdaráis náisiúnta, i gcás nach ndearna siad amhlaidh cheana, chun freagairt ar bhealach éifeachtach d’ábhair imní na saoránach mar a chuirtear in iúl ina n-achainíocha i gcás ina dtarlaíonn cásanna mainneachtana i gcomhréir le dlí AE, rud a dhéanann dochar do chosaint iomlán chearta na saoránach agus na gcónaitheoirí in AE, agus nósanna imeachta um shárú a sheoladh i gcás inar gá; á chreidiúint go daingean go bhfuil sé ríthábhachtach go ngníomhóidh an Coimisiún go pras i gcoinne sáruithe ar dhlí AE chun cosc a chur ar chineál córasach na sáruithe sin; |
| --- | --- |

12.

| 13. | á iarraidh ar an gCoimisiún feabhas a chur ar a chóras chun faisnéis faoi achainíocha a bhailiú agus tagairt dhíreach d’achainíocha a áireamh ina thuarascáil bhliantúil maidir le faireachán a dhéanamh ar chur i bhfeidhm dhlí AE, agus béim shoiléir á leagan, inter alia, ar an nasc idir achainíocha, nósanna imeachta um shárú, gníomhartha reachtacha AE nó aon ghníomh dlíthiúil eile de chuid AE; |
| --- | --- |

13.

| 14. | á chur i bhfios gur gá aon neamhréireacht nó easpa aonchineálachta a chosc agus achainíocha á láimhseáil, chun cur chun feidhme ceart an chirt chun achainí a ráthú; |
| --- | --- |

14.

| 15. | á chur i bhfios go láidir go bhféadfar achainíocha a mheas freisin mar uirlis straitéiseach chun tionscnaimh reachtacha ó Pharlaimint na hEorpa a spreagadh de bhun Airteagal 225 CFAE, agus ar an gcaoi sin cuidiú le haghaidh a thabhairt ar aon easnaimh i ndlí reatha AE atá díobhálach do chearta na saoránach; |
| --- | --- |

15.

| 16. | á mheabhrú go bhfuil comhar le coistí eile sa Pharlaimint ríthábhachtach chun déileáil go cruinn agus go cuimsitheach le hachainíocha; ag tabhairt dá haire gur seoladh 82 achainí in 2021 chuig coistí eile le haghaidh tuairime agus 548 n-achainí i gcomhair faisnéise; á chur in iúl gur geal léi go bhfuarthas 46 thuairim agus 176 admháil gur cuireadh achainíocha san áireamh ina gcuid oibre ó choistí eile; ag tabhairt dá haire go n-éascaíonn na héisteachtaí poiblí arna n-eagrú i gcomhpháirt le coistí parlaiminteacha eile scrúdú críochnúil ar achainíocha; á mheabhrú go gcuirtear achainígh ar an eolas maidir leis na cinntí tuairimí a iarraidh ó choistí eile chun déileáil lena n-achainíocha; á iarraidh ar choistí parlaiminteacha dlús a chur lena n-iarrachtaí chun rannchuidiú go gníomhach le scrúdú na n-achainíocha – trína gcuid saineolais a chruthú – agus ar an gcaoi sin a chur ar chumas na Parlaiminte freagairt ar bhealach níos tapúla agus níos cuimsithí d’ábhair imní na saoránach; |
| --- | --- |

16.

| 17. | á chreidiúint gur uirlis úsáideach é líonra na n-achainíocha chun obair leantach ar achainíocha in obair pharlaiminteach agus reachtach a éascú; á chur in iúl go bhfuil sí den tuairim gur cheart go gcuirfí feabhas ar idirphlé agus comhar leis an gCoimisiún agus le hinstitiúidí eile de chuid an Aontais leis an líonra seo; á chur in iúl go bhfuil sí den tuairim go bhfuil cruinnithe rialta de líonra na n-achainíocha ríthábhachtach chun níos mó infheictheachta a áirithiú do ghníomhaíochtaí an Choiste um Achainí agus chun an comhar leis na coistí parlaiminteacha eile a neartú trí fhaisnéis a mhalartú agus trí dhea-chleachtais a chomhroinnt i measc chomhaltaí an líonra; |
| --- | --- |

17.

| 18. | á chur i bhfios go láidir, le linn na sliotán méadaithe a cuireadh ar fáil do chruinnithe coiste in 2021, mar oiriúnú don staid mar a bhí de dheasca paindéim COVID-19, gur léirigh an Coiste um Achainíocha a sheasamh maidir le saincheisteanna tábhachtacha a ardaíodh in achainíocha tríd na tuarascálacha seo a leanas a ghlacadh, i measc tuarascálacha eile: an tuarascáil uaidh an 9 Samhain 2021 ar phléití an Choiste um Achainíocha le linn 2020 (4), an dá thuarascáil uaidh an 26 Eanáir 2021 maidir le gníomhaíochtaí an Ombudsman Eorpaigh in 2019 (5) agus an tuarascáil uaidh an 2 Nollaig 2021 maidir le gníomhaíochtaí an Ombudsman Eorpaigh in 2020 (6), an tuarascáil uaidh an 27 Eanáir 2021 maidir le dul i rannpháirtíocht leis na saoránaigh: an ceart chun achainí a dhéanamh, an ceart tarchur a dhéanamh chuig Ombudsman Eorpach agus an Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh (7), agus a thuairim an 27 Bealtaine 2021 ar Thuarascáil 2020 ón gCoimisiún maidir leis an Smacht Reachta (8); á chur in iúl gur mór aici an obair an-mhaith a rinne rúnaíocht an Choiste um Achainíocha tráth a bhí dálaí oibre casta go fóill; |
| --- | --- |

18.

| 19. | ag tarraingt aird ar an líon mór na n-achainíocha maidir le COVID-19 a scrúdaigh an Coiste um Achainíocha agus ar thug sé freagra orthu in 2021; á chur i bhfáth gur iarradh i bhformhór na n-achainíocha sin go ndéanfaí sláinte na saoránach a chosaint ar iarmhairtí an víris, lena n-áirítear ceisteanna maidir le beartas vacsaínithe agus idirdhealú líomhnaithe idir daoine vacsaínithe agus daoine nach bhfuil vacsaínithe, agus go ndéanfaí measúnú ar bhainistiú na géarchéime sláinte sna Ballstáit; |
| --- | --- |

19.

| 20. | á chur in iúl gur oth léi go mór gur mhainnigh an Coimisiún sonraí uile na gconarthaí a síníodh le cuideachtaí cógaisíochta maidir le vacsaíní COVID-19 a nochtadh de shárú ar cheart na saoránach chun faisnéise; á chur in iúl gur cúis mhór bhuartha di an drochriarachán a rinne an Coimisiún maidir le diúltú rochtain phoiblí a thabhairt ar dhoiciméid a bhaineann le 1,5 milliún masc leighis a cheannaigh an Coimisiún go luath i bpaindéim COVID-19 agus nár chomhlíon na caighdeáin cháilíochta is gá (9); |
| --- | --- |

20.

| 21. | ag tabhairt dá haire go raibh an tsláinte, in éineacht le cearta bunúsacha agus an comhshaol, ar cheann de na príomhábhair imní d’achainíocha in 2021, agus ag aithint go raibh ábhair imní sláinte a bhain le paindéim COVID-19 i gcroílár obair an Choiste um Achainíocha; ag cur béim ar an aird a thugann an Coiste um Achainíocha ar iarmhairtí COVID-19 ó thaobh bheartas an mhargaidh inmheánaigh de (go háirithe ceisteanna a bhaineann le srianta taistil náisiúnta agus a dtionchar ar shaorghluaiseacht daoine laistigh de AE agus lasmuigh de); ag tarraingt aird, i ndáil leis sin, ar an éisteacht phoiblí a thionóil an Coiste um Achainíocha i gcomhpháirt leis an gCoiste um Iompar agus um Thurasóireacht an 14 Iúil 2021 dar teideal “How to improve air passenger rights during the COVID-19 crisis? [Conas cearta do phaisinéirí le linn paindéim COVID-19 a fheabhsú?] Rialachán (CE) Uimh. 261/2004” chun measúnú a dhéanamh ar a éifeachtaí a cuireadh an Rialachán maidir le Cúiteamh Eitilte (10) i bhfeidhm le linn phaindéim COVID-19 agus an raibh creat dlíthiúil AE maidir le cearta paisinéirí leormhaith chun déileáil le géarchéim den sórt sin; |
| --- | --- |

21.

| 22. | ag tarraingt aird ar an líon mór achainíocha lena líomhnaítear sáruithe ar an Chairt; á chur i bhfios go bhfuil toradh teoranta ar na hachainíocha thuasluaite mar gheall ar theorannú éifeachtach raon feidhme chur i bhfeidhm na Cairte, mar a leagtar amach in Airteagal 51 di; á mheabhrú go bhfuil ionchais arda ag formhór na n-achainíoch i ndáil leis na cearta a thugtar dóibh leis an gCairt, agus go dtéann na hionchais sin thar raon feidhme an chur i bhfeidhm mar atá faoi láthair; ag athdhearbhú a hiarrata go ndéanfar breithniú ar léirmhíniú Airteagal 51 a leathnú amach thar raon feidhme dhlí an Aontais nó é a scriosadh go hiomlán, mar a bhí luaite i rúin roimhe seo (11); |
| --- | --- |

22.

| 23. | ag tarraingt aird ar líon suntasach na n-achainíocha a pléadh i ndáil le gnéithe éagsúla de chosaint chearta na dteaghlach bogha ceatha in AE, go háirithe na seasaimh éagsúla maidir le saorghluaiseacht agus cearta aitheantais fhrithpháirtigh teaghlach LADTIA+ in AE; ag meabhrú cheardlann an 22 Márta 2021 maidir le cearta LADTI+ in AE, a thionóil an Coiste um Achainíocha chun staid daoine LADTIA+ a phlé, chun scrúdú a dhéanamh ar an straitéis nua maidir le comhionannas LGBTIQ a thíolaic an Coimisiún, agus chun aghaidh a thabhairt ar an bhfadhb a léirítear le bacainní ar shaorghluaiseacht teaghlach bogha ceatha; ag tarraingt aird ar thuarascáil ón gCoiste um Achainíocha an 15 Iúil 2021 maidir le cearta LADTIA+ in AE (12), ina n-iarrann sé ar an gCoimisiún bearta nithiúla a ghlacadh chun cosaint a áirithiú do theaghlaigh LGBTIQ+ i gcomhréir le breithiúnais Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh i gcásanna Coman agus Hamilton, Maruko, Römer agus Hay (13), agus breithiúnas Taddeucci agus McCall (14) ón gCúirt Eorpach um Chearta an Duine; |
| --- | --- |

23.

| 24. | á chur i bhfios gur fhan achainíocha a bhaineann le cearta mionlach náisiúnta ar chlár oibre an Choiste um Achainíocha, go háirithe i réimsí na gcleachtas idirdhealaitheach a bhaineann lena gceart chun oideachais ina máthairtheanga, lena gcearta teanga nó cultúrtha, agus le cearta eile amhail an ceart chun maoine, mar a leagtar amach in achainíocha a bhaineann le cásanna maidir le coigistiú agus aiseag talún i roinnt Ballstát; |
| --- | --- |

24.

| 25. | á thabhairt dá haire go raibh saincheisteanna comhshaoil fós ina n-ábhar mór imní do na hachainígh in 2021; á chur in iúl gurb oth léi nach ndéantar rialacha comhshaoil a chur chun feidhme i gceart i gcónaí sna Ballstáit, mar a thuairiscítear in go leor achainíocha lena n-ardaítear gearáin maidir le truailliú aeir, stádas caomhnaithe mórfheoiliteoirí agus a dtionchar ar ghníomhaíochtaí daonna, lománaíocht neamhdhleathach, ionsaithe ar ghníomhaithe comhshaoil, diúscairt dramhaíola plaistí aindleathacha, meath ar éiceachórais nádúrtha, sábháilteacht núicléach agus athrú na bithéagsúlachta, agus arna ndeimhniú freisin ag EU Pilot agus nósanna imeachta um shárú arna seoladh ag an gCoimisiún; ag tarraingt aird ar an obair thábhachtach a rinne an Coiste um Achainíocha chun tionchar na ngníomhaíochtaí mianadóireachta ar an gcomhshaol a thabhairt chun suntais, mar a léirítear le líon na n-achainíocha a fuarthas faoin ábhar sin; ag tarraingt aird ar éisteacht phoiblí an 2 Nollaig 2021 maidir le tionchair chomhshaoil agus shóisialta na gníomhaíochta mianadóireachta in AE, arna reáchtáil ag an gCoiste um Achainíocha i gcomhar leis an gCoiste um an gComhshaol, um Shláinte Phoiblí agus um Shábháilteacht Bia, chun eolas eolaíoch a fháil ar ghnéithe éagsúla lena n-áirítear reachtaíocht mianadóireachta, caighdeáin sábháilteachta, tionchair shóisialta agus chomhshaoil na mianach, saoránacht chomhshaoil, rannpháirtíocht phoiblí agus trédhearcacht in earnáil na mianadóireachta; á chur i bhfáth gur cheart don Choimisiún imscrúdú a dhéanamh, mar ábhar tosaíochta, ar chásanna ina ndéantar reachtaíocht chomhshaoil AE a thrasuí agus a chur chun feidhme go mícheart chun aghaidh a thabhairt go héifeachtúil ar ábhair imní na n-achainíoch; á mholadh go dtabharfaidh na Ballstáit tús áite do chur chun feidhme na bprionsabal réamhchúraim agus “gan dochar a dhéanamh” agus breithniú á dhéanamh acu ar údarú tionscadal a bhfuil tionchar acu ar an gcomhshaol; |
| --- | --- |

25.

| 26. | á chur i bhfáth gur sáruithe tromchúiseacha ar dhlí AE iad cleachtais aindleathacha a shéantar sna hachainíocha amhail dramhaíl a dhiúscairt i láithreáin líonta talún neamhdhleathacha, lománaíocht neamhdhleathach agus trádáil neamhdhleathach adhmaid, scriosadh éiceachóras, nó marú agus gáinneáil aindleathach speiceas a chosnaítear faoin Treoir maidir le Gnáthóga AE agus gurb ionann iad agus coireanna comhshaoil; á thabhairt chun suntais, sa chomhthéacs sin, gur cheart don Choimisiún na huirlisí a neartú chun coireacht chomhshaoil a chomhrac ar leibhéal AE chun coireanna den sórt sin a imscrúdú agus a ionchúiseamh go héifeachtúil agus ciontóirí a thabhairt os comhair na cúirte; |
| --- | --- |

26.

| 27. | ag tarraingt aird ar éisteacht chomhpháirteach an Choiste um Achainíocha agus an Choiste um an gComhshaol, um Shláinte Phoiblí agus um Shábháilteacht Bia an 25 Feabhra 2021 maidir le plaistigh agus bainistiú dramhaíola sa gheilleagar ciorclach, inar díríodh ar chur chun feidhme an chreata reachtaigh reatha maidir le dramhaíl phlaisteach, ag tabhairt aghaidh ar na príomhdhúshláin a bhíonn roimh na Ballstáit agus ag leagan béim ar na deiseanna a ghabhann leis an gcreat dlíthiúil d’fhonn tionchar an phlaistigh sa chomhshaol a laghdú ar fud na hEorpa; |
| --- | --- |

27.

| 28. | á chur i bhfáth a thábhachtaí atá sé ionchais shaoránaigh AE maidir le cosaint an chomhshaoil a chomhlíonadh, agus go háirithe gníomhaíocht a dhéanamh i réimse an bheartais uisce chun truailliú agus iarmhair ghuaiseacha substaintí ceimiceacha a laghdú; ag tarraingt aird, i ndáil leis sin, ar rún an 23 Márta 2021 maidir le hiarmhair cheimiceacha i Muir Bhailt, bunaithe ar Achainíocha Uimh. 1328/2019 agus Uimh. 0406/2020 (15); á iarraidh ar an gCoimisiún a áirithiú go n-áireofar saincheist na muinisean a dhumpáiltear i bhfarraigí na hEorpa sna cláir chothrománacha chun gur féidir tionscadail a thíolacadh lena gcumhdaítear réigiúin a ndéanann an fhadhb chéanna difear dóibh agus chun malartú taithí agus dea-chleachtas a éascú; |
| --- | --- |

28.

| 29. | ag tathant ar an gCoimisiún, in éineacht leis na Ballstáit, a áirithiú go gcuirfear reachtaíocht AE chun feidhme mar is ceart i réimse an chomhshaoil; |
| --- | --- |

29.

| 30. | ag tarraingt aird ar éisteacht chomhpháirteach an 16 Meitheamh 2021 ón gCoiste um Achainíocha agus ón gCoiste um Thalmhaíocht agus um Fhorbairt Tuaithe maidir le cóir chothrom agus chomhionann feirmeoirí ar fud an Aontais Eorpaigh, inar díríodh ar an gcomhbheartas talmhaíochta a athchóiriú, ar rialacha nua AE maidir le híocaíochtaí díreacha agus forbairt tuaithe tar éis 2022; |
| --- | --- |

30.

| 31. | á mheabhrú nach mór don Aontas an ceart a ráthú do shaoránaigh páirt ghníomhach a ghlacadh i bhfeidhmiú daonlathach an Aontais Eorpaigh in aon cheann dá theangacha oifigiúla chun idirdhealú d’aon chineál a sheachaint agus chun ilteangachas a chur chun cinn; á mholadh d’institiúidí AE, sa chiall sin, an oiread teangacha oifigiúla agus is féidir a úsáid agus chun a mbeartais ilteangachais a chur chun feidhme go comhleanúnach; |
| --- | --- |

31.

| 32. | ag leagan béim ar obair an Choiste um Achainíocha i ndáil le hachainíocha a bhaineann le drochdhálaí sábháilteachta líomhnaithe i saoráidí páirceála do thrucailí agus d’fheithiclí tráchtála ar an ngréasán bóithre Eorpach, maidir le hionsaithe ar iompróirí i limistéir pháirceála trucailí; ag tarraingt aird, i ndáil leis sin, ar an tairiscint i gcomhair rúin a ghlac an Coiste um Achainíocha an 6 Deireadh Fómhair 2021 maidir le sábháilteacht carrchlós páirceála trucailí in AE (16); ag tathant ar an gCoimisiún agus ar an gComhairle na bearta is gá a dhéanamh chun comhar póilíneachta a bhunú agus a fhorbairt lena mbeidh baint ag údaráis inniúla na mBallstát uile chun cionta coiriúla ar bhóithre agus i limistéir pháirceála a chosc, a bhrath agus a imscrúdú; ag spreagadh an Choimisiúin obair leantach a dhéanamh ar an rún sin le gníomhaíochtaí nithiúla agus an faireachán ar dhálaí sábháilteachta i limistéir pháirceála trucailí a neartú; |
| --- | --- |

32.

| 33. | á chur i bhfáth go bhfuil rannchuidiú tábhachtach déanta ag an gCoiste um Achainíocha maidir le cearta daoine faoi mhíchumas a chosaint, mar a léiríodh leis an dóigh ar dhéileáil sé le roinnt achainíocha faoin tsaincheist íogair sin; ag tarraingt aird, i ndáil leis sin, ar rún uaithi an 7 Deireadh Fómhair 2021 maidir le daoine faoi mhíchumas a chosaint trí achainíocha: na ceachtanna a foghlaimíodh (17), a ghlac an Coiste um Achainíocha an 14 Iúil 2021; ag meabhrú cheardlann an 9 Samhain 2021 dar teideal “The rights of persons with disabilities – The implementation of the 2015 Concluding Observations of the CRPD Committee by the EU and the 2021-2030 Disability Strategy [Cur chun feidhme Bharúlacha Deiridh 2015 ó Choiste CRPD ag AE agus Straitéis Mhíchumais 2021-2030]”, a thionóil an Coiste um Achainíocha chun díriú ar chur chun feidhme an Choinbhinsiúin agus ar an gcaoi ar tugadh aghaidh air sin agus ar an gcaoi ar réitíodh é sin go háirithe trí straitéisí míchumais; |
| --- | --- |

33.

| 34. | á chur in iúl gur geal léi an ról maidir leis an gcosaint atá ag an gCoiste um Achainíocha laistigh den Aontas faoi chuimsiú Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas; ag cur béim ar obair thábhachtach leanúnach an choiste i dtaca le hachainíocha maidir le saincheisteanna a bhaineann le míchumais; á thabhairt dá haire gur tháinig laghdú ar líon na n-achainíocha maidir le míchumas in 2021 i gcomparáid leis an mbliain roimhe sin; á chur i bhfáth go bhfuil inrochtaineacht agus soghluaisteacht i spásanna poiblí, idirdhealú, cuimsiú agus rochtain ar oideachas agus ar fhostaíocht fós ar na príomhdhúshláin atá os comhair daoine faoi mhíchumas; |
| --- | --- |

34.

| 35. | á mheabhrú go bhfuil an caidreamh leis an Ombudsman Eorpach ar cheann de na freagrachtaí a thugtar don Choiste um Achainíocha le Rialacha Nós Imeachta na Parlaiminte maidir leis an gCoiste um Achainíocha; á chur in iúl gur geal léi comhar cuiditheach na Parlaiminte leis an Ombudsman Eorpach, chomh maith lena rannpháirtíocht i Líonra Eorpach na nOmbudsman; ag aithint rannchuidithe rialta an Ombudsman Eorpaigh le hobair an Choiste um Achainíocha le linn na bliana; á chreidiúint go láidir nach mór d’institiúidí, do chomhlachtaí agus do ghníomhaireachtaí an Aontais a áirithiú go ndéanfar obair leantach chomhsheasmhach agus éifeachtach ar mholtaí an Ombudsman; ag tacú go láidir le hobair an Ombudsman maidir le seasamh le rochtain phoiblí ar dhoiciméid AE, a chuimsigh 214 fiosrúchán in 2021; á iarraidh an athuair ar an gCoimisiún togra a thíolacadh le haghaidh athbhreithniú ar Rialachán (CE) Uimh. 1049/2001, mar a glacadh i rúin roimhe seo; á chur i bhfáth nach mór d’aon athbhreithniú den sórt sin trédhearcacht agus cuntasacht a fheabhsú trí dhea-chleachtas riaracháin a chur chun cinn (18); |
| --- | --- |

35.

| 36. | á chur i bhfáth gur ionstraim thábhachtach é TES le haghaidh saoránacht ghníomhach agus rannpháirtíocht phoiblí; á chur in iúl gur geal léi an plé i roinnt cruinnithe mar achainíocha ar roinnt ECInna nár éirigh leo, lenar tugadh an deis do shaoránaigh a gcuid smaointe a nochtadh agus díospóireacht chuiditheach a reáchtáil, agus lena ndearnadh rannpháirtíocht shaoránaigh AE i bpróiseas daonlathach an Aontais a éascú; ag tabhairt dá haire gur chláraigh an Coimisiún líon suntasach TESanna in 2021, rud a léiríonn go bhfuil saoránaigh ag tapú na deise chun ionstraimí rannpháirtíochta a úsáid chun cead cainte a bheith acu i bpróisis déanta beartas agus reachtóireachta; á iarraidh ar an gCoimisiún dul i rannpháirtíocht ar bhealach níos fearr leis na saoránaigh agus obair leantach leormhaith a dhéanamh ar TESanna a n-éiríonn leo, lena n-áirítear trí thograí reachtacha; |
| --- | --- |

36.

| 37. | á chur i bhfios go láidir gur cheart iarrachtaí cumarsáide breise a ráthú chun infheictheacht ghníomhaíochtaí an Choiste um Achainíocha a mhéadú i mBallstáit uile AE, go háirithe infheictheacht a chuid misean oifigiúil; |
| --- | --- |

37.

| 38. | á chur i bhfios go láidir gur uirlis bhunriachtanach í Tairseach Ghréasáin na nAchainíocha chun próiseas achainíocha atá rianúil, éifeachtúil agus trédhearcach a áirithiú; á chur in iúl gur geal léi, i ndáil leis sin, na feabhsuithe ar chosaint sonraí agus ar ghnéithe slándála a rinne an tairseach níos soláimhsithe agus níos sláine do shaoránaigh; á chur i bhfáth nach mór leanúint de na hiarrachtaí chun an tairseach a dhéanamh níos inrochtana do shaoránaigh, agus gur mó an t-eolas a bheith acu ina leith, lena n-áirítear do dhaoine faoi mhíchumas; á mheas nach mór do Thairseach Ghréasáin na nAchainíocha tuairiscí gearra a sholáthar i dteanga shoiléir shimplí ar ionstraimí rannpháirtíochta uile AE, agus ar an gcaoi sin cuidiú le húsáideoirí an bealach is iomchuí a shainaithint agus líon na n-achainíocha neamh-inghlactha a laghdú; ag tacú le tairseach aonair dhigiteach a chruthú ina bhféadfaidh saoránaigh rochtain a fháil ar na nósanna imeachta uile maidir le hachainíocha a chur síos agus a bheith ar an eolas fúthu; |
| --- | --- |

38.

| 39. | ag tabhairt dá haire, cé gur léir go bhfuil méadú ag teacht ar líon na ndaoine a thacaíonn le hachainíoch amháin nó níos mó, go bhfuil imní curtha in iúl ag go leor achainíoch faoi chastacht na nósanna imeachta atá le comhlánú ar Thairseach Gréasáin Achainíocha na Parlaiminte chun tacaíocht a léiriú d’achainí; |
| --- | --- |

39.

| 40. | á threorú dá hUachtarán an rún seo agus tuarascáil an Choiste um Achainíocha a chur ar aghaidh chuig an gComhairle, chuig an gCoimisiún, chuig an Ombudsman Eorpach, chuig rialtais agus parlaimintí na mBallstát, agus chuig coistí achainíocha na mBallstát, chuig na hombudsmain náisiúnta nó chuig comhlachtaí inniúla comhchosúla. |
| --- | --- |

40.

---

(1)  IO C 347, 9.9.2022, lch. 110.

(2)  IO C 18, 19.1.2017, lch. 10.

(3)  Arna ghlacadh ag an bParlaimint an 9 Márta 2022 mar rún (IO C 347, 9.9.2022, lch. 110).

(4)  Arna ghlacadh ag an bParlaimint mar rún an 16 Nollaig 2021 (IO C 251, 30.6.2022, lch. 96).

(5)  Arna ghlacadh ag an bParlaimint an 11 Márta 2021 mar rún ar ghníomhaíochtaí an Ombudsman Eorpaigh — tuarascáil bhliantúil 2019. IO C 474, 24.11.2021, lch. 82.

(6)  Arna ghlacadh ag an bParlaimint an 16 Feabhra 2022 mar rún ar an tuarascáil bhliantúil ar ghníomhaíochtaí an Ombudsman Eorpaigh in 2020. IO C 342, 6.9.2022, lch. 58.

(7)  Arna ghlacadh ag an bParlaimint mar rún an 9 Márta 2022 (IO C 347, 9.9.2022, lch. 110).

(8)  Tuairim PE689.805 i nós imeachta 2021/2025(INI), arna glacadh ag an bParlaimint mar rún an 24 Meitheamh 2021 (IO C 81, 18.2.2022, lch. 27).

(9)  Cás an Ombudsman Eorpaigh 790/2021/MIG.

(10)  Rialachán (CE) Uimh. 261/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Feabhra 2004 lena mbunaítear comhrialacha maidir le cúiteamh agus cúnamh do phaisinéirí i gcás nach gceadaítear dóibh bordáil agus i gcás ina gcuirtear eitiltí ar ceal nó ina bhfuil moill mhór ar eitiltí (IO L 46, 17.2.2004, lch. 1).

(11)  Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 27 Feabhra 2014 maidir le staid na gceart bunúsach san Aontas Eorpach sa bhliain 2012, IO C 285, 29.8.2017, lch. 112.

(12)  Arna ghlacadh ag an bParlaimint mar rún an 14 Meán Fómhair 2021 (IO C 117, 11.3.2022, lch. 2).

(13)  Breithiúnas an 5 Meitheamh 2018, Coman, C-673/16, ECLI:EU:C:2018:385; breithiúnas an 1 Aibreán 2008, Maruko, C-267/06, ECLI:EU:C:2008:179; breithiúnas an 10 Bealtaine 2011, Römer, C-147/08, ECLI:EU:C:2011:286; breithiúnas an 7 Feabhra 2014, Hay, C-267/12, ECLI:EU:C:2013:823.

(14)  Taddeucci agus McCall v. an Iodáil, Uimh. 51361/09.

(15)  Arna ghlacadh ag an bParlaimint mar rún an 27 Aibreán 2021 (IO C 506, 15.12.2021, lch. 9).

(16)  Arna ghlacadh ag an bParlaimint mar rún an Déardaoin 25 Samhain 2021 (IO C 224, 8.6.2022, lch. 95).

(17)  Rún an 7 Deireadh Fómhair 2021 ó Pharlaimint na hEorpa maidir le daoine faoi mhíchumas a chosaint trí achainíocha: na ceachtanna a foghlaimíodh (Achainíocha Uimh. 2582/2013, 2551/2014, 0074/2015, 0098/2015, 1140/2015, 1305/2015, 1394/2015, 0172/2016, 0857/2016, 1056/2016, 1147/2016, 0535/2017, 1077/2017, 0356/2018, 0367/2018, 0371/2018, 0530/2018, 0724/2018, 0808/2018, 0959/2018, 0756/2019, 0758/2019, 0954/2019, 1124/2019, 1170/2019, 1262/2019, 0294/2020, 0470/2020, 0527/2020, 0608/2020, 0768/2020, 0988/2020, 1052/2020, 1139/2020, 1205/2020, 1299/2020 agus 0103/2021) (IO C 132, 24.3.2022, lch. 129).

(18)  Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 16 Nollaig 2021 maidir le pléití an Choiste um Achainíocha in 2020 (IO C 251, 30.6.2022, lch. 96).

---

III Gníomhartha ullmhúcháin

Parlaimint na hEorpa

Dé Máirt 13. Nollaig 2022

| 17.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 177/106 |
| --- | --- | --- | --- |

17.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 177/106

---

P9_TA(2022)0428

Fógra faoin Scéim Fritháirithe agus Laghdaithe Carbóin don Eitlíocht Idirnáisiúnta (CORSIA)

Rún reachtach ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 maidir leis an togra le haghaidh cinneadh ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Treoir 2003/87/CE a mhéid a bhaineann leis an bhfógra maidir le fritháireamh i leith beart domhanda margadhbhunaithe d’oibreoirí aerárthaigh atá bunaithe san Aontas (COM(2021)0567 – C9-0323/2021 – 2021/0204(COD))

(An gnáthnós imeachta reachtach: an chéad léamh)

(2023/C 177/17)

Tá Parlaimint na hEorpa,

| — | ag féachaint don togra ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle (COM(2021)0567), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don togra ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle (COM(2021)0567),

| — | ag féachaint d’Airteagal 294(2) agus d’Airteagal 192(1) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, ar dá mbun a thíolaic an Coimisiún an togra do Pharlaimint na hEorpa (C9-0323/2021), |
| --- | --- |

—

ag féachaint d’Airteagal 294(2) agus d’Airteagal 192(1) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, ar dá mbun a thíolaic an Coimisiún an togra do Pharlaimint na hEorpa (C9-0323/2021),

| — | ag féachaint d’Airteagal 294(3) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, |
| --- | --- |

—

ag féachaint d’Airteagal 294(3) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh,

| — | ag féachaint don tuairim réasúnaithe a thíolaic Seanad Éireann, faoi chuimsiú Phrótacal Uimh. 2 maidir le prionsabail na coimhdeachta agus na comhréireachta a chur i bhfeidhm, á mhaíomh nach gcomhlíonann an dréachtghníomh reachtach prionsabal na coimhdeachta, |
| --- | --- |

—

ag féachaint don tuairim réasúnaithe a thíolaic Seanad Éireann, faoi chuimsiú Phrótacal Uimh. 2 maidir le prionsabail na coimhdeachta agus na comhréireachta a chur i bhfeidhm, á mhaíomh nach gcomhlíonann an dréachtghníomh reachtach prionsabal na coimhdeachta,

| — | ag féachaint do thuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa an 20 Deireadh Fómhair 2021 (1), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do thuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa an 20 Deireadh Fómhair 2021 (1),

| — | ag féachaint do thuairim ó Choiste na Réigiún an 28 Aibreán 2022 (2), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do thuairim ó Choiste na Réigiún an 28 Aibreán 2022 (2),

| — | ag féachaint don chomhaontú sealadach a d’fhormheas an coiste freagrach faoi Riail 74(4) dá Rialacha Nós Imeachta agus don gheallúint a thug ionadaí na Comhairle i litir dar dáta an 11 Samhain 2022 go ndéanfadh sí seasamh Pharlaimint na hEorpa a fhormheas, i gcomhréir le hAirteagal 294(4) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh |
| --- | --- |

—

ag féachaint don chomhaontú sealadach a d’fhormheas an coiste freagrach faoi Riail 74(4) dá Rialacha Nós Imeachta agus don gheallúint a thug ionadaí na Comhairle i litir dar dáta an 11 Samhain 2022 go ndéanfadh sí seasamh Pharlaimint na hEorpa a fhormheas, i gcomhréir le hAirteagal 294(4) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh

| — | ag féachaint do Riail 59 dá Rialacha Nós Imeachta, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Riail 59 dá Rialacha Nós Imeachta,

| — | ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Iompar agus um Thurasóireacht, |
| --- | --- |

—

ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Iompar agus um Thurasóireacht,

| — | ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um an gComhshaol, um Shláinte Phoiblí agus um Shábháilteacht Bia (A9-0145/2022), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um an gComhshaol, um Shláinte Phoiblí agus um Shábháilteacht Bia (A9-0145/2022),

| 1. | ag glacadh a seasaimh ar an gcéad léamh mar a leagtar amach ina dhiaidh seo é (3); |
| --- | --- |

1.

| 2. | á iarraidh ar an gCoimisiún an t-ábhar a tharchur chuig Parlaimint na hEorpa arís má dhéanann sé téacs eile a chur in ionad a thogra, má dhéanann sé a thogra a leasú go substaintiúil nó má tá sé ar intinn aige a thogra a leasú go substaintiúil; |
| --- | --- |

2.

| 3. | á threorú dá hUachtarán a seasamh a chur ar aghaidh chuig an gComhairle, chuig an gCoimisiún agus chuig na parlaimintí náisiúnta. |
| --- | --- |

3.

---

(1)  IO C 105, 4.3.2022, lch. 140.

(2)  IO C 301, 5.8.2022, lch. 116.

(3)  Tá an seasamh seo ag gabháil in ionad na leasuithe a glacadh an 8 Meitheamh 2022 (Téacsanna arna nglacadh, P9_TA(2022)0231)

---

| 17.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 177/107 |
| --- | --- | --- | --- |

17.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 177/107

---

P9_TA(2022)0429

Iompar: Rialachán (CEE) Uimh. 1108/70 ón gComhairle agus Rialachán (CE) Uimh. 851/2006 ón gCoimisiún a aisghairm

Rún reachtach ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 ar an togra le haghaidh rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena n-aisghairtear Rialachán (CEE) Uimh. 1108/70 ón gComhairle lena dtugtar isteach córas cuntasaíochta don chaiteachas ar bhonneagar i leith iompar d’iarnród, de bhóthar agus d’uiscebhealach intíre, agus Rialachán (CE) Uimh. 851/2006 ón gCoimisiún lena sonraítear na hítimí atá le cur san áireamh faoi na ceannteidil éagsúla i bhfoirmeacha na gcuntas a léirítear in Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (CEE) Uimh. 1108/70 ón gComhairle (COM(2022)0381 – C9-0294/2022 – 2022/0232(COD))

(An gnáthnós imeachta reachtach: an chéad léamh)

(2023/C 177/18)

Tá Parlaimint na hEorpa,

| — | ag féachaint don togra ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle (COM(2022)0381), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don togra ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle (COM(2022)0381),

| — | ag féachaint d’Airteagal 294(2) agus d’Airteagal 91 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, ar dá mbun a thíolaic an Coimisiún an togra do Pharlaimint na hEorpa (C9-0294/2022), |
| --- | --- |

—

ag féachaint d’Airteagal 294(2) agus d’Airteagal 91 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, ar dá mbun a thíolaic an Coimisiún an togra do Pharlaimint na hEorpa (C9-0294/2022),

| — | ag féachaint d’Airteagal 294(3) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, |
| --- | --- |

—

ag féachaint d’Airteagal 294(3) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh,

| — | ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa an 26 Deireadh Fómhair 2022 (1), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa an 26 Deireadh Fómhair 2022 (1),

| — | tar éis di dul i gcomhairle le Coiste na Réigiún, |
| --- | --- |

—

tar éis di dul i gcomhairle le Coiste na Réigiún,

| — | ag féachaint don gheallúint a thug ionadaí na Comhairle i litir dár dáta an 7 Nollaig 2022 chun seasamh Pharlaimint na hEorpa a fhormheas, i gcomhréir le hAirteagal 294(4) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, |
| --- | --- |

—

ag féachaint don gheallúint a thug ionadaí na Comhairle i litir dár dáta an 7 Nollaig 2022 chun seasamh Pharlaimint na hEorpa a fhormheas, i gcomhréir le hAirteagal 294(4) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh,

| — | ag féachaint do Riail 59 dá Rialacha Nós Imeachta, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Riail 59 dá Rialacha Nós Imeachta,

| — | ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Iompar agus um Thurasóireacht (A9-0286/2022), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Iompar agus um Thurasóireacht (A9-0286/2022),

| 1. | ag glacadh a seasaimh ar an gcéad léamh mar a leagtar amach ina dhiaidh seo é; |
| --- | --- |

1.

| 2. | á iarraidh ar an gCoimisiún an t-ábhar a tharchur chuig Parlaimint na hEorpa arís má dhéanann sé téacs eile a chur in ionad a thogra, má dhéanann sé a thogra a leasú go substaintiúil nó má tá sé ar intinn aige a thogra a leasú go substaintiúil; |
| --- | --- |

2.

| 3. | á threorú dá hUachtarán a seasamh a chur ar aghaidh chuig an gComhairle, chuig an gCoimisiún agus chuig na parlaimintí náisiúnta. |
| --- | --- |

3.

---

(1)  Nár foilsíodh fós san Iris Oifigiúil.

---

P9_TC1-COD(2022)0232

Seasamh ó Pharlaimint na hEorpa arna ghlacadh ar an gcéad léamh an 13 Nollaig 2022 chun go nglacfaí Rialachán (AE) 2023/... ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena n-aisghairtear Rialachán (CEE) Uimh. 1108/70 ón gComhairle lena dtugtar isteach córas cuntasaíochta don chaiteachas ar bhonneagar i leith iompair d’iarnród, de bhóthar agus d’uiscebhealach intíre, agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 851/2006 ón gCoimisiún lena sonraítear na hítimí atá le cur san áireamh faoi na ceannteidil éagsúla i bhfoirmeacha na gcuntas a léirítear inIarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (CEE) Uimh. 1108/70 ón gComhairle

(Ós rud é gur tháinig an Pharlaimint agus an Chomhairle ar chomhaontú, comhfhreagraíonn seasamh na Parlaiminte don ghníomh reachtach críochnaitheach, Rialachán (AE) 2023/144.)

---

| 17.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 177/108 |
| --- | --- | --- | --- |

17.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 177/108

---

P9_TA(2022)0430

Eitlíocht shibhialta: Treoir 89/629/CEE ón gComhairle a aisghairm

Rún reachtach ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 ar an togra le haghaidh cinneadh ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena n-aisghairtear Treoir 89/629/CEE ón gComhairle (COM(2022)0465 – C9-0310/2022 – 2022/0282(COD))

(An gnáthnós imeachta reachtach an chéad léamh)

(2023/C 177/19)

Tá Parlaimint na hEorpa,

| — | ag féachaint don togra ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle (COM(2022)0465), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don togra ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle (COM(2022)0465),

| — | ag féachaint d’Airteagal 294(2) agus d’Airteagal 91 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, ar dá mbun a thíolaic an Coimisiún an togra do Pharlaimint na hEorpa (C9-0310/2022), |
| --- | --- |

—

ag féachaint d’Airteagal 294(2) agus d’Airteagal 91 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, ar dá mbun a thíolaic an Coimisiún an togra do Pharlaimint na hEorpa (C9-0310/2022),

| — | ag féachaint d’Airteagal 294(3) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, |
| --- | --- |

—

ag féachaint d’Airteagal 294(3) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh,

| — | ag féachaint do thuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa an 26 Deireadh Fómhair 2022 (1), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do thuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa an 26 Deireadh Fómhair 2022 (1),

| — | tar éis di dul i gcomhairle le Coiste na Réigiún, |
| --- | --- |

—

tar éis di dul i gcomhairle le Coiste na Réigiún,

| — | ag féachaint don gheallúint a thug ionadaí na Comhairle i litir dar dáta an 7 Nollaig 2022 go ndéanfadh sí seasamh Pharlaimint na hEorpa a fhormheas, i gcomhréir le hAirteagal 294(4) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, |
| --- | --- |

—

ag féachaint don gheallúint a thug ionadaí na Comhairle i litir dar dáta an 7 Nollaig 2022 go ndéanfadh sí seasamh Pharlaimint na hEorpa a fhormheas, i gcomhréir le hAirteagal 294(4) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh,

| — | ag féachaint do Riail 59 dá Rialacha Nós Imeachta, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Riail 59 dá Rialacha Nós Imeachta,

| — | ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Iompar agus um Thurasóireacht (A9-0287/2022), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Iompar agus um Thurasóireacht (A9-0287/2022),

1.

ag glacadh a seasaimh ar an gcéad léamh mar a leagtar amach ina dhiaidh seo é;

2.

á iarraidh ar an gCoimisiún an t-ábhar a tharchur chuig Parlaimint na hEorpa arís má dhéanann sé téacs eile a chur in ionad a thogra, má dhéanann sé a thogra a leasú go substaintiúil nó má tá sé ar intinn aige a thogra a leasú go substaintiúil;

3.

á threorú dá hUachtarán a seasamh a chur ar aghaidh chuig an gComhairle, chuig an gCoimisiún agus chuig na parlaimintí náisiúnta.

---

(1)  Nár foilsíodh fós san Iris Oifigiúil.

1

---

P9_TC1-COD(2022)0282

Seasamh ó Pharlaimint na hEorpa arna ghlacadh ar an gcéad léamh an 13 Nollaig 2022 chun go nglacfaí Cinneadh (AE) 2023/... ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena n-aisghairtear Treoir 89/629/CEE ón gComhairle

(Ós rud é gur tháinig an Pharlaimint agus an Chomhairle ar chomhaontú, comhfhreagraíonn seasamh na Parlaiminte don ghníomh reachtach críochnaitheach, Cinneadh (AE) 2023/145.)

---

| 17.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 177/109 |
| --- | --- | --- | --- |

17.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 177/109

---

P9_TA(2022)0431

Comhar riaracháin i réimse na ndleachtanna máil

Rún reachtach ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 ar an togra le haghaidh Rialachán ón gComhairle lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 389/2012 a mhéid a bhaineann le malartú na faisnéise arna coinneáil ar bun sna cláir leictreonacha a bhaineann le hoibreoirí eacnamaíocha a ghluaiseann earraí máil idir na Ballstáit chun críoch tráchtála (COM(2022)0539 – C9-0367/2022 – 2022/0331(CNS))

(An gnáthnós imeachta reachtach – comhairliúchán)

(2023/C 177/20)

Tá Parlaimint na hEorpa,

| — | ag féachaint don togra ón gCoimisiún chuig an gComhairle (COM(2022)0539), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don togra ón gCoimisiún chuig an gComhairle (COM(2022)0539),

| — | ag féachaint d’Airteagal 113 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, ar dá bhun a chuaigh an Chomhairle i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa (C9-0367/2022), |
| --- | --- |

—

ag féachaint d’Airteagal 113 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, ar dá bhun a chuaigh an Chomhairle i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa (C9-0367/2022),

| — | ag féachaint do Riail 82 dá Rialacha Nós Imeachta, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Riail 82 dá Rialacha Nós Imeachta,

| — | ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Ghnóthaí Eacnamaíochta agus Airgeadaíochta (A9-0276/2022), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Ghnóthaí Eacnamaíochta agus Airgeadaíochta (A9-0276/2022),

| 1. | ag formheas an togra ón gCoimisiún; |
| --- | --- |

1.

| 2. | á iarraidh ar an gComhairle fógra a thabhairt do Pharlaimint na hEorpa má tá sé ar intinn aici imeacht ón téacs atá formheasta ag Parlaimint na hEorpa; |
| --- | --- |

2.

| 3. | á iarraidh ar an gComhairle dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa arís má tá sé ar intinn aici an téacs atá formheasta ag Parlaimint na hEorpa a leasú go substaintiúil; |
| --- | --- |

3.

| 4. | á threorú dá hUachtarán a seasamh a chur ar aghaidh chuig an gComhairle, chuig an gCoimisiún agus chuig na parlaimintí náisiúnta. |
| --- | --- |

4.

---

| 17.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 177/110 |
| --- | --- | --- | --- |

17.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 177/110

---

P9_TA(2022)0432

Cur i bhfeidhm Airteagail 93, 107 agus 108 CFAE i leith catagóirí áirithe Státchabhrach in earnálacha an iompair ar iarnród, an iompair ar uiscebhealaí intíre agus an iompair ilmhódaigh

Rún reachtach ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Nollaig 2022 maidir leis an togra le haghaidh Rialachán ón gComhairle maidir le hAirteagail 93, 107 agus 108 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a chur i bhfeidhm i dtaca le catagóirí áirithe Státchabhrach in earnálacha an iompair ar iarnród, an iompair ar uiscebhealaí intíre agus an iompair ilmhódaigh (COM(2022)0327 – C9-0290/2022 – 2022/0209(NLE))

(Comhairliúchán)

(2023/C 177/21)

Tá Parlaimint na hEorpa,

| — | ag féachaint don togra ón gCoimisiún chuig an gComhairle (COM(2022)0327), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don togra ón gCoimisiún chuig an gComhairle (COM(2022)0327),

| — | ag féachaint d’Airteagal 109 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, ar dá bhun a chuaigh an Chomhairle i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa (C9-0290/2022), |
| --- | --- |

—

ag féachaint d’Airteagal 109 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, ar dá bhun a chuaigh an Chomhairle i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa (C9-0290/2022),

| — | ag féachaint do Riail 82 dá Rialacha Nós Imeachta, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Riail 82 dá Rialacha Nós Imeachta,

| — | ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Ghnóthaí Eacnamaíochta agus Airgeadaíochta (A9-0285/2022), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Ghnóthaí Eacnamaíochta agus Airgeadaíochta (A9-0285/2022),

| 1. | ag formheas an togra ón gCoimisiún; |
| --- | --- |

1.

| 2. | á iarraidh ar an gComhairle a chur in iúl don Pharlaimint má tá sé beartaithe aici imeacht ón téacs a d’fhormheas an Pharlaimint; |
| --- | --- |

2.

| 3. | á iarraidh ar an gComhairle dul i gcomhairle leis an bParlaimint má tá sé ar intinn aici an téacs a d’fhormheas an Pharlaimint a leasú go substaintiúil; |
| --- | --- |

3.

| 4. | á threorú dá hUachtarán a seasamh a chur ar aghaidh chuig an gComhairle agus chuig an gCoimisiún. |
| --- | --- |

4.

---

Dé Céadaoin 14. Nollaig 2022

| 17.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 177/111 |
| --- | --- | --- | --- |

17.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 177/111

---

P9_TA(2022)0439

Ionstraim “Cúnamh Macra-Airgeadais+” chun tacaíocht a thabhairt don Úcráin le haghaidh 2023

Rún reachtach ó Pharlaimint na hEorpa an 14 Nollaig 2022 ar an seasamh ón gComhairle ar an gcéad léamh d’fhonn go nglacfaí rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear ionstraim chun tacaíocht a thabhairt don Úcráin le haghaidh 2023 (cúnamh macra-airgeadais +) (15727/2022 – C9-0424/2022 – 2022/0371(COD))

(An gnáthnós imeachta reachtach: an dara léamh)

(2023/C 177/22)

Tá Parlaimint na hEorpa,

| — | ag féachaint don seasamh ón gComhairle ar an gcéad léamh (15727/2022 – C9-0424/2022), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don seasamh ón gComhairle ar an gcéad léamh (15727/2022 – C9-0424/2022),

| — | ag féachaint don seasamh uaithi ar an gcéad léamh (1) ar an togra ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle (COM(2022)0597), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don seasamh uaithi ar an gcéad léamh (1) ar an togra ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle (COM(2022)0597),

| — | ag féachaint d’Airteagal 294(7) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, |
| --- | --- |

—

ag féachaint d’Airteagal 294(7) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh,

| — | ag féachaint do Rialacha 67 agus 163 dá Rialacha Nós Imeachta, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Rialacha 67 agus 163 dá Rialacha Nós Imeachta,

| 1. | ag formheas an tseasaimh ón gComhairle ar an gcéad léamh; |
| --- | --- |

1.

| 2. | ag tabhairt dá haire go nglactar an gníomh i gcomhréir leis an seasamh ón gComhairle; |
| --- | --- |

2.

| 3. | á threorú dá hUachtarán an gníomh a shíniú le hUachtarán na Comhairle, i gcomhréir le hAirteagal 297(1) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh; |
| --- | --- |

3.

| 4. | á threorú dá hArd-Rúnaí an gníomh a shíniú, a luaithe a bheidh sé fíoraithe go bhfuil na nósanna imeachta ar fad curtha i gcrích go cuí, agus, i gcomhaontú le hArd-Rúnaí na Comhairle, socrú a dhéanamh maidir lena fhoilsiú in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh; |
| --- | --- |

4.

| 5. | á threorú dá hUachtarán a seasamh a chur ar aghaidh chuig an gComhairle, chuig an gCoimisiún agus chuig na parlaimintí náisiúnta. |
| --- | --- |

5.

---

(1)  Téacsanna arna nglacadh, 24.11.2022, P9_TA(2022)0412.

---

| 17.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 177/112 |
| --- | --- | --- | --- |

17.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 177/112

---

P9_TA(2022)0440

Ciste Dlúthpháirtíochta an Aontais Eorpaigh a shlógadh: cúnamh don Ghearmáin, don Bheilg, don Ísiltír, don Ostair, do Lucsamburg, don Spáinn agus don Ghréig

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 14 Nollaig 2022 ar an togra le haghaidh cinneadh ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le Ciste Dlúthpháirtíochta an Aontais Eorpaigh a shlógadh chun cúnamh a thabhairt don Ghearmáin, don Bheilg, don Ísiltír, don Ostair, do Lucsamburg, don Spáinn agus don Ghréig mar thoradh ar thubaistí nádúrtha a tharla sna tíortha sin le linn 2021 (COM(2022)0665 – C9-0350/2022 – 2022/0337(BUD))

(2023/C 177/23)

Tá Parlaimint na hEorpa,

| — | ag féachaint don togra ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle COM(2022)0665 – C9-0350/2022, |
| --- | --- |

—

ag féachaint don togra ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle COM(2022)0665 – C9-0350/2022,

| — | ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 2012/2002 ón gComhairle an 11 Samhain 2002 lena mbunaítear Ciste Dlúthpháirtíochta an Aontais Eorpaigh (1) (“Rialachán CDAE”), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 2012/2002 ón gComhairle an 11 Samhain 2002 lena mbunaítear Ciste Dlúthpháirtíochta an Aontais Eorpaigh (1) (“Rialachán CDAE”),

| — | ag féachaint do Rialachán (AE, Euratom) 2020/2093 ón gComhairle an 17 Nollaig 2020 lena leagtar síos an creat airgeadais ilbhliantúil do na blianta 2021 go 2027 (2), agus go háirithe Airteagal 9 de (an “Rialachán CAI”), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Rialachán (AE, Euratom) 2020/2093 ón gComhairle an 17 Nollaig 2020 lena leagtar síos an creat airgeadais ilbhliantúil do na blianta 2021 go 2027 (2), agus go háirithe Airteagal 9 de (an “Rialachán CAI”),

| — | ag féachaint do Chomhaontú Idirinstitiúideach an 16 Nollaig 2020 idir Parlaimint na hEorpa, Comhairle an Aontais Eorpaigh agus an Coimisiún Eorpach maidir leis an smacht buiséadach, le comhar in ábhair bhuiséadacha agus le bainistíocht fhónta airgeadais, agus maidir le hacmhainní dílse nua, lena n-áirítear treochlár i dtreo acmhainní dílse nua a thabhairt isteach (3), agus go háirithe pointe 10 de, |
| --- | --- |

—

ag féachaint do Chomhaontú Idirinstitiúideach an 16 Nollaig 2020 idir Parlaimint na hEorpa, Comhairle an Aontais Eorpaigh agus an Coimisiún Eorpach maidir leis an smacht buiséadach, le comhar in ábhair bhuiséadacha agus le bainistíocht fhónta airgeadais, agus maidir le hacmhainní dílse nua, lena n-áirítear treochlár i dtreo acmhainní dílse nua a thabhairt isteach (3), agus go háirithe pointe 10 de,

| — | ag féachaint don tuarascáil speisialta ón bPainéal Idir-Rialtasach ar an Athrú Aeráide (IPCC) maidir le téamh domhanda de 1,5 oC, dá thuarascáil speisialta ar an athrú aeráide agus ar thalamh, agus dá thuarascáil speisialta maidir leis an aigéan agus an crióisféar in aeráid atá ag athrú, |
| --- | --- |

—

ag féachaint don tuarascáil speisialta ón bPainéal Idir-Rialtasach ar an Athrú Aeráide (IPCC) maidir le téamh domhanda de 1,5 oC, dá thuarascáil speisialta ar an athrú aeráide agus ar thalamh, agus dá thuarascáil speisialta maidir leis an aigéan agus an crióisféar in aeráid atá ag athrú,

| — | ag féachaint don Chomhaontú a glacadh ag an 21ú Comhdháil de chuid na bPáirtithe i gCreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide (COP21) i bPáras an 12 Nollaig 2015 (Comhaontú Pháras), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don Chomhaontú a glacadh ag an 21ú Comhdháil de chuid na bPáirtithe i gCreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide (COP21) i bPáras an 12 Nollaig 2015 (Comhaontú Pháras),

| — | ag féachaint do rún uaithi an 18 Bealtaine 2021 ar an athbhreithniú ar Chiste Dlúthpháirtíochta an Aontais Eorpaigh (4), |
| --- | --- |

—

ag féachaint do rún uaithi an 18 Bealtaine 2021 ar an athbhreithniú ar Chiste Dlúthpháirtíochta an Aontais Eorpaigh (4),

| — | ag féachaint don litir ón gCoiste um Fhorbairt Réigiúnach, |
| --- | --- |

—

ag féachaint don litir ón gCoiste um Fhorbairt Réigiúnach,

| — | ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Buiséid (A9-0282/2022), |
| --- | --- |

—

ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Buiséid (A9-0282/2022),

| 1. | ag léiriú a dlúthpháirtíochta láidre leis na híospartaigh uile, lena dteaghlaigh agus leis na daoine uile atá buailte ag na tuilte millteacha sa Ghearmáin, sa Bheilg, san Ísiltír, san Ostair agus i Lucsamburg, ag an mbrúchtadh bolcánach ar oileán La Palma sa Spáinn agus ag an gcrith talún sa Chréit sa Ghréig, agus freisin leis na húdaráis náisiúnta, réigiúnacha agus áitiúla agus eagraíochtaí neamhrialtasacha atá páirteach sna hiarrachtaí fóirithinte; |
| --- | --- |

1.

| 2. | ag tabhairt an chinnidh dá haire agus á mheas gur foirm inbhraite agus infheicthe é slógadh an Ciste Dlúthpháirtíochta an Aontais Eorpaigh (CDAE) de dhlúthpháirtíocht an Aontais lena shaoránaigh agus leis na réigiúin sna limistéir a buaileadh sa Ghearmáin, sa Bheilg, san Ísiltír, san Ostair, i Lucsamburg, sa Spáinn agus sa Ghréig; |
| --- | --- |

2.

| 3. | á chur i bhfios go láidir gur chruthaigh cogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine riachtanais ollmhóra maidir le cúnamh éigeandála laistigh den Aontas agus i dtíortha comharsanachta araon; á chur i bhfios go láidir go bhfuil éifeachtaí an chogaidh, mar aon le hiarmhairtí tubaistí nádúrtha tromchúiseacha in 2022, tar éis an Cúlchiste um Dhlúthpháirtíocht agus Cabhair Éigeandála (SEAR) a chur faoi bhrú mór; |
| --- | --- |

3.

| 4. | á chur i bhfáth nach féidir líon agus déine na n-éigeandálaí a thuar; ag athdhearbhú a seasaimh nach leor uasteorainn bhliantúil SEAR don tréimhse 2021-2027 chun freagairt d’éigeandálaí; á chur in iúl gur oth léi, mar gheall ar shrianta buiséadacha, go bhfaighidh saoránaigh agus réigiúin na mBallstát lena mbaineann an togra ón gCoimisiún cúnamh teoranta atá i bhfad ó bheith leordhóthanach chun na riachtanais a chumhdach; |
| --- | --- |

4.

| 5. | á chur i bhfáth gur gá, mar ábhar práinne, cúnamh airgeadais a scaoileadh trí CDAE chun a áirithiú go dtabharfar tacaíocht, in am trátha, do na réigiúin dá ndearnadh difear; á chur in iúl gur oth léi ag an am céanna go bhfuil an t-uasmhéid atá ar fáil le haghaidh shlógadh seo CDAE i bhfad níos ísle ná an méid cabhrach a d’fhéadfadh a bheith riachtanach agus go bhfuil sé á chur ar fáil níos mó ná bliain tar éis na dteagmhas sin, mar gheall ar na rialacha dolúbtha chun CDAE a shlógadh; á iarraidh ar an gCoimisiún, dá bhrí sin, tuilleadh deiseanna a fhiosrú maidir le cistiú breise; |
| --- | --- |

5.

| 6. | á athdhearbhú gur cúis imní di an cinneadh an Cúlchiste um Chabhair Éigeandála (EAR) agus CDAE a chumasc sa chreat airgeadais ilbhliantúil reatha, as ar eascair easnaimh thromchúiseacha, agus an cistiú foriomlán atá ar fáil a laghdú go suntasach; á chur in iúl gur oth léi, mar gheall ar na rialacha maidir le leas a bhaint as SEAR agus na srianta ar chistí CDAE a thús-ualú ar bhonn Airteagal 9(5) de Rialachán CAI, nach bhfuil cistiú breise indéanta; ag tathant ar an gCoimisiún samhail a chur chun cinn maidir le CDAE a shlógadh ar bhealach níos tapúla agus níos tráthúla; á chreidiúint gur cheart na hacmhainní atá ar fáil do CDAE a mhéadú go substaintiúil agus a chur ar fáil ar bhealach níos tráthúla mar chuid den athbhreithniú uaillmhianach ar an gcreat airgeadais ilbhliantúil; |
| --- | --- |

6.

| 7. | á chur i bhfáth gur cheart dámhachtain, bainistiú agus cur chun feidhme dheontais CDAE a úsáid i gcomhréir le prionsabail na trédhearcachta agus na bainistíochta fónta airgeadais lena n-áirítear faireachán críochnúil; á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit dlús a chur le hiarrachtaí cumarsáide chun feabhas a chur ar fheasacht an phobail ar na hidirghabhálacha a dhéantar le maoiniú faoi CDAE; |
| --- | --- |

7.

| 8. | á chur i bhfios go láidir gur cheart go n-áireofaí san athbhreithniú ar an gcreat airgeadais ilbhliantúil uaillmhianach SEAR a roinnt ina dhá shraith – EAR agus CDAE – agus go méadófaí na leithreasuithe bliantúla ó EUR 1,2 billiún do SEAR ar an iomlán go EUR 1 bhilliún do gach sraith i bpraghsanna 2018; á mheas go gcuirfí acmhainní breise ríthábhachtacha ar fáil leis sin chun freagairt do riachtanais reatha agus do riachtanais atá ag teacht chun cinn, go háirithe i bhfianaise géarú agus iolrú eachtraí adhaimsire agus i bhfianaise na staide daonnúla domhanda; |
| --- | --- |

8.

| 9. | á thabhairt chun suntais gur gá athmhachnamh a dhéanamh ar ailtireacht shásra CDAE chun é a dhéanamh níos tapúla, níos solúbtha agus níos lúfaire, chun go mbeidh sé in ann a acmhainneacht mar ionstraim éigeandála éifeachtach a bhaint amach; á iarraidh, dá bhrí sin, go ndéanfaí athbhreithniú ar Rialachán CDAE; |
| --- | --- |

9.

| 10. | ag formheas an chinnidh a ghabhann leis an rún seo; |
| --- | --- |

10.

| 11. | á threorú dá hUachtarán an cinneadh a shíniú in éineacht le hUachtarán na Comhairle agus socrú a dhéanamh dá fhoilsiú in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh; |
| --- | --- |

11.

| 12. | á threorú dá hUachtarán an rún seo, mar aon leis an iarscríbhinn a ghabhann leis, a chur ar aghaidh chuig an gComhairle agus chuig an gCoimisiún. |
| --- | --- |

12.

---

(1)  IO L 311, 14.11.2002, lch. 3.

(2)  IO L 433 I, 22.12.2020, lch. 11.

(3)  IO L 433 I, 22.12.2020, lch. 28.

(4)  IO C 15, 12.1.2022, lch. 2.

---

IARSCRÍBHINN

CINNEADH Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE

maidir le Ciste Dlúthpháirtíochta an Aontais Eorpaigh a shlógadh chun cúnamh a thabhairt don Ghearmáin, don Bheilg, don Ísiltír, don Ostair, do Lucsamburg, don Spáinn agus don Ghréig mar thoradh ar thubaistí nádúrtha a tharla sna tíortha sin le linn 2021

(Ní dhéantar téacs na hiarscríbhinne seo a atáirgeadh anseo ós rud é go gcomhfhreagraíonn sé leis an ngníomh críochnaitheach, Cinneadh (AE) 2023/68.)

---

| 17.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 177/115 |
| --- | --- | --- | --- |

17.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 177/115

---

P9_TA(2022)0441

Treoracha maidir le Fuinneamh In-athnuaite, le Feidhmíocht Fuinnimh Foirgneamh agus le hÉifeachtúlacht Fuinnimh: leasuithe (REPowerEU)

Leasuithe a ghlac Parlaimint na hEorpa an 14 Nollaig 2022 maidir leis an togra le haghaidh treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Treoir (AE) 2018/2001 maidir le húsáid fuinnimh ó fhoinsí in-athnuaite a chur chun cinn, Treoir 2010/31/AE maidir le feidhmíocht fuinnimh foirgneamh agus Treoir 2012/27/AE maidir le héifeachtúlacht fuinnimh (COM(2022)0222 – C9-0184/2022 – 2022/0160(COD)) (1)

(An gnáthnós imeachta reachtach: an chéad léamh)

[Leasú 1, mura léirítear a mhalairt]

(2023/C 177/24)

LEASUITHE Ó PHARLAIMINT NA hEORPA (*1)

ar an togra ón gCoimisiún

TREOIR Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE

lena leasaítear Treoir (AE) 2018/2001 maidir le húsáid fuinnimh ó fhoinsí in-athnuaite a chur chun cinn, Treoir 2010/31/AE maidir le feidhmíocht fuinnimh foirgneamh agus Treoir 2012/27/AE maidir le héifeachtúlacht fuinnimh

(Téacs atá ábhartha maidir le LEE)

TÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 192(1) agus Airteagal 194(2) de,

Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach,

Tar éis dóibh an dréachtghníomh reachtach a chur chuig na parlaimintí náisiúnta,

Ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (2),

Ag féachaint don tuairim ó Choiste na Réigiún (3),

Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach (4),

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | I gcomhthéacs an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip (5), leagadh síos le Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (6) an cuspóir go mbeadh an tAontas aeráidneodrach in 2050
  ar a dhéanaí
  , mar aon leis an sprioc maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú de 55 %
  ar a laghad
  faoi 2030. Chuige sin, tá gá le haistriú fuinnimh
  cóir nach bhfágfaidh aon chríoch ná saoránach ar lár, le héifeachtúlacht mhéadaithe
  agus le sciar i bhfad níos airde d’fhoinsí fuinnimh in-athnuaite i gcóras fuinnimh comhtháite. |
| --- | --- |

(1)

I gcomhthéacs an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip (5), leagadh síos le Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (6) an cuspóir go mbeadh an tAontas aeráidneodrach in 2050
  ar a dhéanaí
  , mar aon leis an sprioc maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú de 55 %
  ar a laghad
  faoi 2030. Chuige sin, tá gá le haistriú fuinnimh
  cóir nach bhfágfaidh aon chríoch ná saoránach ar lár, le héifeachtúlacht mhéadaithe
  agus le sciar i bhfad níos airde d’fhoinsí fuinnimh in-athnuaite i gcóras fuinnimh comhtháite.

| (2) | Tá ról bunúsach ag fuinneamh in-athnuaite chun na cuspóirí sin a bhaint amach, ós rud é gurb í earnáil an fhuinnimh is cúis le breis agus 75 % de na hastaíochtaí iomlána gás ceaptha teasa san Aontas faoi láthair. Trí na hastaíochtaí gás ceaptha teasa sin a laghdú,
  is féidir le
  fuinneamh in-athnuaite
  rannchuidiú freisin le
  dul i ngleic le dúshláin a bhaineann leis an gcomhshaol, amhail cailliúint na bithéagsúlachta agus le truailliú
  talún, uisce agus aer
  a laghdú i gcomhréir le cuspóirí an Phlean Gníomhaíochta um uisce, aer agus ithir saor ó thruailliú. |
| --- | --- |

(2)

Tá ról bunúsach ag fuinneamh in-athnuaite chun na cuspóirí sin a bhaint amach, ós rud é gurb í earnáil an fhuinnimh is cúis le breis agus 75 % de na hastaíochtaí iomlána gás ceaptha teasa san Aontas faoi láthair. Trí na hastaíochtaí gás ceaptha teasa sin a laghdú,
  is féidir le
  fuinneamh in-athnuaite
  rannchuidiú freisin le
  dul i ngleic le dúshláin a bhaineann leis an gcomhshaol, amhail cailliúint na bithéagsúlachta agus le truailliú
  talún, uisce agus aer
  a laghdú i gcomhréir le cuspóirí an Phlean Gníomhaíochta um uisce, aer agus ithir saor ó thruailliú.

| (2a) | Mar thoradh ar na cúinsí ginearálta arna gcruthú ag ionradh na Rúise ar an Úcráin agus ar éifeachtaí phaindéim COVID-19, tá méadú tagtha ar phraghsanna fuinnimh ar fud an Aontais, agus ar an gcaoi sin, cuireadh béim ar an ngá atá le dlús a chur le héifeachtúlacht fuinnimh agus le húsáid fuinnimh in-athnuaite san Aontas a mhéadú. Chun cuspóir fadtéarmach córais fuinnimh atá neamhspleách ar thríú tíortha a bhaint amach, ba cheart don Aontas díriú ar dhlús a chur leis an aistriú glas agus ar bheartas fuinnimh a áirithiú lena laghdaítear an spleáchas ar bhreoslaí iontaise allmhairithe agus lena mbunaítear praghsanna cothroma agus inacmhainne do shaoránaigh agus d’fhiontair an Aontais i ngach earnáil den gheilleagar. |
| --- | --- |

(2a)

Mar thoradh ar na cúinsí ginearálta arna gcruthú ag ionradh na Rúise ar an Úcráin agus ar éifeachtaí phaindéim COVID-19, tá méadú tagtha ar phraghsanna fuinnimh ar fud an Aontais, agus ar an gcaoi sin, cuireadh béim ar an ngá atá le dlús a chur le héifeachtúlacht fuinnimh agus le húsáid fuinnimh in-athnuaite san Aontas a mhéadú. Chun cuspóir fadtéarmach córais fuinnimh atá neamhspleách ar thríú tíortha a bhaint amach, ba cheart don Aontas díriú ar dhlús a chur leis an aistriú glas agus ar bheartas fuinnimh a áirithiú lena laghdaítear an spleáchas ar bhreoslaí iontaise allmhairithe agus lena mbunaítear praghsanna cothroma agus inacmhainne do shaoránaigh agus d’fhiontair an Aontais i ngach earnáil den gheilleagar.

| ▌ | |
| --- | --- |

▌

| (4) | Is príomhbhacainn iad nósanna imeachta riaracháin fada roimh infheistíochtaí i bhfoinsí fuinnimh in-athnuaite agus sa bhonneagar gaolmhar. I measc na mbacainní sin, tá castacht na rialacha is infheidhme maidir le suíomhanna a roghnú agus údaruithe riaracháin le haghaidh tionscadal,
  lena n-áirítear srianta féideartha a bhaineann le tábhacht láithreán áirithe ó thaobh staire de,
  castacht agus fad an mheasúnaithe ar thionchair na dtionscadal ar an gcomhshaol,
  agus
  saincheisteanna a bhaineann le ceangal leis
  na gréasáin fuinneamh ghaolmhara
  , srianta maidir le sonraíochtaí teicneolaíochta a oiriúnú le linn an nós imeachta um dheonú ceadanna, nó saincheisteanna foirne na n-údarás deonaithe ceadanna nó oibreoirí na n-eangaí. Chun dlús a chur leis an luas ag a gcuirtear tionscadail fuinnimh in-athnuaite in úsáid, is iomchuí rialacha a ghlacadh lena ndéanfaí na próisis deonaithe ceadanna a shimpliú agus a ghiorrú
  , agus glacadh sóisialta úsáid an fhuinnimh inathnuaite á chur san áireamh. |
| --- | --- |

(4)

Is príomhbhacainn iad nósanna imeachta riaracháin fada roimh infheistíochtaí i bhfoinsí fuinnimh in-athnuaite agus sa bhonneagar gaolmhar. I measc na mbacainní sin, tá castacht na rialacha is infheidhme maidir le suíomhanna a roghnú agus údaruithe riaracháin le haghaidh tionscadal,
  lena n-áirítear srianta féideartha a bhaineann le tábhacht láithreán áirithe ó thaobh staire de,
  castacht agus fad an mheasúnaithe ar thionchair na dtionscadal ar an gcomhshaol,
  agus
  saincheisteanna a bhaineann le ceangal leis
  na gréasáin fuinneamh ghaolmhara
  , srianta maidir le sonraíochtaí teicneolaíochta a oiriúnú le linn an nós imeachta um dheonú ceadanna, nó saincheisteanna foirne na n-údarás deonaithe ceadanna nó oibreoirí na n-eangaí. Chun dlús a chur leis an luas ag a gcuirtear tionscadail fuinnimh in-athnuaite in úsáid, is iomchuí rialacha a ghlacadh lena ndéanfaí na próisis deonaithe ceadanna a shimpliú agus a ghiorrú
  , agus glacadh sóisialta úsáid an fhuinnimh inathnuaite á chur san áireamh.

| (5) | Maidir leis na ceanglais chun na nósanna imeachta riaracháin maidir le húdarú gléasraí fuinnimh in-athnuaite a shimpliú, le Treoir (AE) 2018/2001 déantar na ceanglais sin a chuíchóiriú trí rialacha a thabhairt isteach maidir le heagrú agus uasfhad na coda riaracháin den phróiseas deonaithe ceadanna le haghaidh tionscadail fuinnimh in-athnuaite, lena gcumhdaítear le gach cead ábhartha go gceadófaí gléasraí a thógáil, a athchumhachtú agus a oibriú, agus lena gcumhdaítear ceangal na ngléasraí sin leis an eangach. |
| --- | --- |

(5)

Maidir leis na ceanglais chun na nósanna imeachta riaracháin maidir le húdarú gléasraí fuinnimh in-athnuaite a shimpliú, le Treoir (AE) 2018/2001 déantar na ceanglais sin a chuíchóiriú trí rialacha a thabhairt isteach maidir le heagrú agus uasfhad na coda riaracháin den phróiseas deonaithe ceadanna le haghaidh tionscadail fuinnimh in-athnuaite, lena gcumhdaítear le gach cead ábhartha go gceadófaí gléasraí a thógáil, a athchumhachtú agus a oibriú, agus lena gcumhdaítear ceangal na ngléasraí sin leis an eangach.

| (6) | Tá gá leis na próisis riaracháin deonaithe ceadanna
  do ghléasraí fuinnimh in-athnuaite agus a mbonneagar gaolmhar, lena n-áirítear naisc ghréasáin
  , a shimpliú agus a ghiorrú a thuilleadh, ar bhealach comhordaithe agus comhchuibhithe chun a áirithiú go mbainfidh an tAontas a spriocanna uaillmhianacha aeráide agus fuinnimh le haghaidh 2030 amach mar aon leis an gcuspóir maidir le haeráidneodracht faoi 2050, agus prionsabal na neamhdhíobhála den Chomhaontú Glas don Eoraip á chur san áireamh san am céanna. Trí sprioc-amanna níos giorra agus níos soiléire a thabhairt isteach do chinntí atá le glacadh ag na húdaráis inniúla maidir le húdarú a eisiúint do shuiteálacha fuinnimh in-athnuaite bunaithe ar iarratas comhlánaithe, cuirfear dlús le himscaradh tionscadal fuinnimh in-athnuaite. Is iomchuí, áfach, idirdhealú a dhéanamh idir tionscadail i limistéir atá an-oiriúnach d’imscaradh tionscadal fuinnimh in-athnuaite, ar féidir sprioc-amanna a chuíchóiriú go háirithe le haghaidh na limistéar sin (limistéir
  luasghéaraithe
  athnuaiteán), agus tionscadail atá lonnaithe lasmuigh de na limistéir sin. |
| --- | --- |

(6)

Tá gá leis na próisis riaracháin deonaithe ceadanna
  do ghléasraí fuinnimh in-athnuaite agus a mbonneagar gaolmhar, lena n-áirítear naisc ghréasáin
  , a shimpliú agus a ghiorrú a thuilleadh, ar bhealach comhordaithe agus comhchuibhithe chun a áirithiú go mbainfidh an tAontas a spriocanna uaillmhianacha aeráide agus fuinnimh le haghaidh 2030 amach mar aon leis an gcuspóir maidir le haeráidneodracht faoi 2050, agus prionsabal na neamhdhíobhála den Chomhaontú Glas don Eoraip á chur san áireamh san am céanna. Trí sprioc-amanna níos giorra agus níos soiléire a thabhairt isteach do chinntí atá le glacadh ag na húdaráis inniúla maidir le húdarú a eisiúint do shuiteálacha fuinnimh in-athnuaite bunaithe ar iarratas comhlánaithe, cuirfear dlús le himscaradh tionscadal fuinnimh in-athnuaite. Is iomchuí, áfach, idirdhealú a dhéanamh idir tionscadail i limistéir atá an-oiriúnach d’imscaradh tionscadal fuinnimh in-athnuaite, ar féidir sprioc-amanna a chuíchóiriú go háirithe le haghaidh na limistéar sin (limistéir
  luasghéaraithe
  athnuaiteán), agus tionscadail atá lonnaithe lasmuigh de na limistéir sin.

| (7) | I measc cuid de na saincheisteanna is coitianta a mbíonn ar thionscnóirí tionscadal fuinnimh in-athnuaite aghaidh a thabhairt orthu, tá saincheisteanna a bhaineann le nósanna imeachta
  casta fada riaracháin, ceadaithe agus nasctha eangaí
  a bhunaítear ar an leibhéal náisiúnta nó ar an leibhéal réigiúnach
  agus easpa foirne agus saineolais teicniúil in údaráis cheadaithe
  chun measúnú a dhéanamh ar thionchar na dtionscadal atá beartaithe ar an gcomhshaol. Dá bhrí sin, is iomchuí gnéithe áirithe a bhaineann leis an gcomhshaol de na nósanna imeachta um dheonú ceadanna agus de na próisis deonaithe ceadanna le haghaidh tionscadail fuinnimh in-athnuaite a chuíchóiriú;
  Thairis sin, is iomchuí a áirithiú freisin go dtacóidh oibreoirí córas fuinnimh le tionscadail fuinnimh in-athnuaite a chur in úsáid go héifeachtúil trí sheirbhísí solúbthachta a sholáthar i gcomhréir le forálacha Rialachán (AE) 2019/943 agus Threoir (AE) 2019/944. [Leasú 5] |
| --- | --- |

(7)

I measc cuid de na saincheisteanna is coitianta a mbíonn ar thionscnóirí tionscadal fuinnimh in-athnuaite aghaidh a thabhairt orthu, tá saincheisteanna a bhaineann le nósanna imeachta
  casta fada riaracháin, ceadaithe agus nasctha eangaí
  a bhunaítear ar an leibhéal náisiúnta nó ar an leibhéal réigiúnach
  agus easpa foirne agus saineolais teicniúil in údaráis cheadaithe
  chun measúnú a dhéanamh ar thionchar na dtionscadal atá beartaithe ar an gcomhshaol. Dá bhrí sin, is iomchuí gnéithe áirithe a bhaineann leis an gcomhshaol de na nósanna imeachta um dheonú ceadanna agus de na próisis deonaithe ceadanna le haghaidh tionscadail fuinnimh in-athnuaite a chuíchóiriú;
  Thairis sin, is iomchuí a áirithiú freisin go dtacóidh oibreoirí córas fuinnimh le tionscadail fuinnimh in-athnuaite a chur in úsáid go héifeachtúil trí sheirbhísí solúbthachta a sholáthar i gcomhréir le forálacha Rialachán (AE) 2019/943 agus Threoir (AE) 2019/944. [Leasú 5]

| (7a) | Bíonn tionchar díréireach ag nósanna imeachta riaracháin atá casta, fada agus doiléir ar shaoránaigh, ar údaráis áitiúla agus ar FBManna, ag gníomhú dóibh mar fhéintomhaltóirí fuinnimh inathnuaite ina n-aonar nó trí chomhbhailitheoirí agus pobail fuinnimh in-athnuaite. Is minic, go háirithe, easpa taithí nó saineolais, easpa acmhainní airgeadais agus easpa acmhainní daonna chun na próisis cheadaithe agus nascachta eangaí a láimhseáil is cúis leis sin. Is gá é a dhéanamh níos éasca do ghníomhaithe neamhghairmiúla agus neamhthráchtála sa mhargadh an próiseas a láimhseáil chun ceaduithe ábhartha a fháil. Ba cheart é sin a éascú trí shimpliú, i gcás inar gá, chomh maith le fuinneoga tiomnaithe i gcás nach bhfuil an acmhainneacht chéanna ag na gníomhaithe sin agus atá ag rannpháirtithe margaidh gairmiúla eile a bhfuil acmhainní maithe acu. Ba cheart go léireofaí le pleanáil agus mapáil il-leibhéil chomhtháite an fhuinnimh in-athnuaite an phleanáil agus an mhapáil a dhéantar ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach agus ba cheart riachtanais mheasta foirne, oiliúna, mhaoinithe agus theicniúla na n-údarás deonaithe ceadanna a shainaithint leo freisin. |
| --- | --- |

(7a)

Bíonn tionchar díréireach ag nósanna imeachta riaracháin atá casta, fada agus doiléir ar shaoránaigh, ar údaráis áitiúla agus ar FBManna, ag gníomhú dóibh mar fhéintomhaltóirí fuinnimh inathnuaite ina n-aonar nó trí chomhbhailitheoirí agus pobail fuinnimh in-athnuaite. Is minic, go háirithe, easpa taithí nó saineolais, easpa acmhainní airgeadais agus easpa acmhainní daonna chun na próisis cheadaithe agus nascachta eangaí a láimhseáil is cúis leis sin. Is gá é a dhéanamh níos éasca do ghníomhaithe neamhghairmiúla agus neamhthráchtála sa mhargadh an próiseas a láimhseáil chun ceaduithe ábhartha a fháil. Ba cheart é sin a éascú trí shimpliú, i gcás inar gá, chomh maith le fuinneoga tiomnaithe i gcás nach bhfuil an acmhainneacht chéanna ag na gníomhaithe sin agus atá ag rannpháirtithe margaidh gairmiúla eile a bhfuil acmhainní maithe acu. Ba cheart go léireofaí le pleanáil agus mapáil il-leibhéil chomhtháite an fhuinnimh in-athnuaite an phleanáil agus an mhapáil a dhéantar ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach agus ba cheart riachtanais mheasta foirne, oiliúna, mhaoinithe agus theicniúla na n-údarás deonaithe ceadanna a shainaithint leo freisin.

| (8) | Ba cheart
  tacú le cur i bhfeidhm céimneach níos tapúla tionscadal fuinnimh in-athnuaite trí phleanáil
  il-leibhéil chomhtháite agus mapáil fuinnimh in-athnuaite
  arna ndéanamh ag na Ballstáit i gcomhchoibhneas struchtúrtha leis na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha. Ba cheart do na Ballstáit na limistéir talún,
  dromchla, fodhromchla
  agus farraige a shainaithint, ar limistéir iad is gá chun gléasraí a shuiteáil chun fuinneamh a ghiniúint ó fhoinsí in-athnuaite ionas go mbeidh siad in ann a rannchuidithe náisiúnta a chomhlíonadh i dtreo sprioc athbhreithnithe 2030 maidir le fuinneamh in-athnuaite a leagtar amach in Airteagal 3(1) de Threoir (AE) 2018/2001
  chomh maith leis na fospriocanna a leagtar amach in Airteagail 15a, 22a, 23(1), 24(4) agus 25(1) de Rialachán (AE) 2021/1119 agus an cuspóir aeráidneodrachta a leagtar amach in Airteagal 2 de.
  Ba cheart do na limistéir sin a bheith ag teacht le conairí measta na mBallstát mar aon leis an toilleadh iomlán suiteáilte atá beartaithe agus ba cheart iad a shainaithint leis an teicneolaíocht fuinnimh in-athnuaite atá leagtha amach i bpleananna náisiúnta ▌ fuinnimh agus aeráide na mBallstát
  arna nuashonrú
  de bhun Airteagal 14 de Rialachán (AE) 2018/1999. Agus na limistéir
  dhromchla talún, fodhromchla talún
  agus farraige á sainaithint, ba cheart go gcuirfí san áireamh infhaighteacht na n-acmhainní fuinnimh in-athnuaite agus an poitéinseal a bhaineann leis na limistéir éagsúla talún agus farraige le haghaidh táirgeadh fuinnimh in-athnuaite trí na teicneolaíochtaí éagsúla, an t-éileamh fuinnimh foriomlán réamh-mheasta agus i réigiúin éagsúla Ballstáit
  , agus éifeachtúlacht fuinnimh agus córas á cur san áireamh,
  agus infhaighteacht
  an ghréasáin fuinnimh agus
  an bhonneagair eangaí ábhartha,
  saoráidí
  stórála
  fuinnimh, lena n-áirítear stóráil theirmeach
  , agus uirlisí solúbthachta eile, agus aird á tabhairt ar an acmhainneacht is gá chun freastal ar mhéid an fhuinnimh in-athnuaite atá ag méadú
  , ar an acmhainneacht a bhaineann le saoránaigh a bheith rannpháirteach go gníomhach sa chóras fuinnimh, ag gníomhú dóibh mar fhéintomhaltóirí fuinnimh inathnuaite ina n-aonar nó trí chomhbhailitheoirí agus pobail fuinnimh
  .
  Ina theannta sin, ba cheart do na Ballstáit a áirithiú, maidir leis na ceadanna riaracháin chun gléasraí a thógáil, a athchumhachtú agus a oibriú chun fuinneamh a tháirgeadh ó fhoinsí inathnuaite dá dtagraítear in Airteagal 16(1) agus (2), go measfar gur cinntí críochnaitheacha iad ar thoradh nós imeachta an údaráis inniúil nó na n-údarás inniúil maidir le húsáid talún a chinneadh don limistéar ina mbeidh na gléasraí sin suite. |
| --- | --- |

(8)

Ba cheart
  tacú le cur i bhfeidhm céimneach níos tapúla tionscadal fuinnimh in-athnuaite trí phleanáil
  il-leibhéil chomhtháite agus mapáil fuinnimh in-athnuaite
  arna ndéanamh ag na Ballstáit i gcomhchoibhneas struchtúrtha leis na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha. Ba cheart do na Ballstáit na limistéir talún,
  dromchla, fodhromchla
  agus farraige a shainaithint, ar limistéir iad is gá chun gléasraí a shuiteáil chun fuinneamh a ghiniúint ó fhoinsí in-athnuaite ionas go mbeidh siad in ann a rannchuidithe náisiúnta a chomhlíonadh i dtreo sprioc athbhreithnithe 2030 maidir le fuinneamh in-athnuaite a leagtar amach in Airteagal 3(1) de Threoir (AE) 2018/2001
  chomh maith leis na fospriocanna a leagtar amach in Airteagail 15a, 22a, 23(1), 24(4) agus 25(1) de Rialachán (AE) 2021/1119 agus an cuspóir aeráidneodrachta a leagtar amach in Airteagal 2 de.
  Ba cheart do na limistéir sin a bheith ag teacht le conairí measta na mBallstát mar aon leis an toilleadh iomlán suiteáilte atá beartaithe agus ba cheart iad a shainaithint leis an teicneolaíocht fuinnimh in-athnuaite atá leagtha amach i bpleananna náisiúnta ▌ fuinnimh agus aeráide na mBallstát
  arna nuashonrú
  de bhun Airteagal 14 de Rialachán (AE) 2018/1999. Agus na limistéir
  dhromchla talún, fodhromchla talún
  agus farraige á sainaithint, ba cheart go gcuirfí san áireamh infhaighteacht na n-acmhainní fuinnimh in-athnuaite agus an poitéinseal a bhaineann leis na limistéir éagsúla talún agus farraige le haghaidh táirgeadh fuinnimh in-athnuaite trí na teicneolaíochtaí éagsúla, an t-éileamh fuinnimh foriomlán réamh-mheasta agus i réigiúin éagsúla Ballstáit
  , agus éifeachtúlacht fuinnimh agus córas á cur san áireamh,
  agus infhaighteacht
  an ghréasáin fuinnimh agus
  an bhonneagair eangaí ábhartha,
  saoráidí
  stórála
  fuinnimh, lena n-áirítear stóráil theirmeach
  , agus uirlisí solúbthachta eile, agus aird á tabhairt ar an acmhainneacht is gá chun freastal ar mhéid an fhuinnimh in-athnuaite atá ag méadú
  , ar an acmhainneacht a bhaineann le saoránaigh a bheith rannpháirteach go gníomhach sa chóras fuinnimh, ag gníomhú dóibh mar fhéintomhaltóirí fuinnimh inathnuaite ina n-aonar nó trí chomhbhailitheoirí agus pobail fuinnimh
  .
  Ina theannta sin, ba cheart do na Ballstáit a áirithiú, maidir leis na ceadanna riaracháin chun gléasraí a thógáil, a athchumhachtú agus a oibriú chun fuinneamh a tháirgeadh ó fhoinsí inathnuaite dá dtagraítear in Airteagal 16(1) agus (2), go measfar gur cinntí críochnaitheacha iad ar thoradh nós imeachta an údaráis inniúil nó na n-údarás inniúil maidir le húsáid talún a chinneadh don limistéar ina mbeidh na gléasraí sin suite.

| (9) | Ba cheart do na Ballstáit na limistéir sin atá an-oiriúnach le haghaidh forbairt tionscadal fuinnimh in-athnuaite a ainmniú mar limistéir
  luasghéaraithe
  athnuaiteán, ar tionscadail iad lena n-úsáidtear teicneolaíochtaí éagsúla agus ar limistéir iad nach meastar go mbeidh tionchar mór ag imscaradh na gcineálacha sonracha foinsí fuinnimh in-athnuaite
  ar an gcomhshaol agus ar shábháilteacht bia ó thaobh táirgeadh talmhaíochta de
  .
  Ba cheart go mbeadh na limistéar luasghéaraithe athnuaiteán oiriúnach go háirithe chun gléasraí a shuiteáil chun fuinneamh ó fhoinsí inathnuaite a tháirgeadh. Mar sin féin, ba cheart gléasraí dócháin bithmhaise a eisiamh ó na limistéar luasghéaraithe athnuaiteán, cé is moite de shuiteálacha atá suite i réigiún forimeallach dá dtagraítear in Airteagal 349 CFAE, i gcás ina bhféadfaí eisceachtaí a chur san áireamh de bharr riachtanas sonrach
  . Agus na limistéar
  luasghéaraithe
  athnuaiteán á n-ainmniú, ba cheart do na Ballstáit limistéir faoi chosaint a sheachaint a mhéid is féidir agus ba cheart dóibh pleananna athchóirithe a mheas.
  Ba cheart limistéar luasghéaraithe athnuaiteán a bhunú le haghaidh tuirbíní gaoithe agus gléasraí gréine ar a laghad agus d’fhéadfaí iad a bhunú le haghaidh gléasraí táirgthe bithmheatáin.
  Féadfaidh na Ballstáit limistéir
  luasghéaraithe athnuaiteán
  a bhaineann go sonrach le cineál gléasra fuinnimh in-athnuaite amháin nó níos mó a ainmniú agus ba cheart dóibh an cineál nó na cineálacha fuinnimh in-athnuaite atá oiriúnach lena tháirgeadh nó lena dtáirgeadh i ngach limistéar
  luasghéaraithe
  athnuaiteán a léiriú. |
| --- | --- |

(9)

Ba cheart do na Ballstáit na limistéir sin atá an-oiriúnach le haghaidh forbairt tionscadal fuinnimh in-athnuaite a ainmniú mar limistéir
  luasghéaraithe
  athnuaiteán, ar tionscadail iad lena n-úsáidtear teicneolaíochtaí éagsúla agus ar limistéir iad nach meastar go mbeidh tionchar mór ag imscaradh na gcineálacha sonracha foinsí fuinnimh in-athnuaite
  ar an gcomhshaol agus ar shábháilteacht bia ó thaobh táirgeadh talmhaíochta de
  .
  Ba cheart go mbeadh na limistéar luasghéaraithe athnuaiteán oiriúnach go háirithe chun gléasraí a shuiteáil chun fuinneamh ó fhoinsí inathnuaite a tháirgeadh. Mar sin féin, ba cheart gléasraí dócháin bithmhaise a eisiamh ó na limistéar luasghéaraithe athnuaiteán, cé is moite de shuiteálacha atá suite i réigiún forimeallach dá dtagraítear in Airteagal 349 CFAE, i gcás ina bhféadfaí eisceachtaí a chur san áireamh de bharr riachtanas sonrach
  . Agus na limistéar
  luasghéaraithe
  athnuaiteán á n-ainmniú, ba cheart do na Ballstáit limistéir faoi chosaint a sheachaint a mhéid is féidir agus ba cheart dóibh pleananna athchóirithe a mheas.
  Ba cheart limistéar luasghéaraithe athnuaiteán a bhunú le haghaidh tuirbíní gaoithe agus gléasraí gréine ar a laghad agus d’fhéadfaí iad a bhunú le haghaidh gléasraí táirgthe bithmheatáin.
  Féadfaidh na Ballstáit limistéir
  luasghéaraithe athnuaiteán
  a bhaineann go sonrach le cineál gléasra fuinnimh in-athnuaite amháin nó níos mó a ainmniú agus ba cheart dóibh an cineál nó na cineálacha fuinnimh in-athnuaite atá oiriúnach lena tháirgeadh nó lena dtáirgeadh i ngach limistéar
  luasghéaraithe
  athnuaiteán a léiriú.

| (9a) | Ní mór tús áite a thabhairt do tháirgeadh bia ar tháirgeadh fuinnimh agus níor cheart táirgeadh fuinnimh a bheith ina chúis le laghdú ar tháirgeadh bia ná ar tháirgeacht barr, ach is féidir leis an dá ghníomhaíocht cómhaireachtáil le chéile agus ba cheart dóibh sineirgí a shaothrú. Chun é sin a dhéanamh, tá sé riachtanach táirgeadh fuinnimh in-athnuaite den uile chineál a éascú, in áiteanna a bhfuil rochtain éasca ag feirmeoirí orthu, agus i gcomhréir le riachtanais na feirme. Ní mór do na Ballstáit gan talamh feirme táirgiúil, limistéir thalmhaíochta ina dtáirgtear táirgí agraibhia ar ardchaighdeán agus táirgí a bhfuil nasc speisialta acu leis an tírdhreach áitiúil agus leis an gcultúr áitiúil a ainmniú mar na limistéir luasghéaraithe. Ba cheart saothrú foinsí fuinnimh in-athnuaite, amhail táirgeadh bithmheatáin, a spreagadh i limistéir atá buailte le láithreáin talmhaíochta, eadhon atá gar do thalamh feirme agus do láithreáin ar an bhfeirm, agus i limistéir neamhthalmhaíochta atá lonnaithe ar thalamh feirme. Mar thosaíocht, ba cheart go mbeadh na limistéir luasghéaraithe gar d’úsáideoirí deiridh nó do limistéir ina bhfuil bonneagair atá ann cheana agus ar láithreáin inar féidir sruthanna iarmharacha nó dramhaíl talmhaíochta a úsáid le haghaidh táirgeadh fuinnimh in-athnuaite. |
| --- | --- |

(9a)

Ní mór tús áite a thabhairt do tháirgeadh bia ar tháirgeadh fuinnimh agus níor cheart táirgeadh fuinnimh a bheith ina chúis le laghdú ar tháirgeadh bia ná ar tháirgeacht barr, ach is féidir leis an dá ghníomhaíocht cómhaireachtáil le chéile agus ba cheart dóibh sineirgí a shaothrú. Chun é sin a dhéanamh, tá sé riachtanach táirgeadh fuinnimh in-athnuaite den uile chineál a éascú, in áiteanna a bhfuil rochtain éasca ag feirmeoirí orthu, agus i gcomhréir le riachtanais na feirme. Ní mór do na Ballstáit gan talamh feirme táirgiúil, limistéir thalmhaíochta ina dtáirgtear táirgí agraibhia ar ardchaighdeán agus táirgí a bhfuil nasc speisialta acu leis an tírdhreach áitiúil agus leis an gcultúr áitiúil a ainmniú mar na limistéir luasghéaraithe. Ba cheart saothrú foinsí fuinnimh in-athnuaite, amhail táirgeadh bithmheatáin, a spreagadh i limistéir atá buailte le láithreáin talmhaíochta, eadhon atá gar do thalamh feirme agus do láithreáin ar an bhfeirm, agus i limistéir neamhthalmhaíochta atá lonnaithe ar thalamh feirme. Mar thosaíocht, ba cheart go mbeadh na limistéir luasghéaraithe gar d’úsáideoirí deiridh nó do limistéir ina bhfuil bonneagair atá ann cheana agus ar láithreáin inar féidir sruthanna iarmharacha nó dramhaíl talmhaíochta a úsáid le haghaidh táirgeadh fuinnimh in-athnuaite.

| (10) | Le Treoir 2001/42/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (7) leagtar síos measúnuithe comhshaoil mar uirlis thábhachtach chun cúrsaí comhshaoil a chomhtháthú in ullmhú agus i nglacadh na bpleananna agus na gclár. Chun limistéir
  luasghéaraithe
  athnuaiteán a ainmniú, ba cheart do na Ballstáit plean nó pleananna a ullmhú lena gcuimsítear sainaithint na limistéar agus na rialacha agus bearta maolaithe is infheidhme
  nó na tionscadail
  atá lonnaithe i ngach limistéir
  luasghéaraithe athnuaiteán
  .
  Ba cheart méid na limistéar sin a bheith comhchuimseach leis na cuspóirí maidir le fuinneamh in-athnuaite agus na fospriocanna a leagtar amach i dTreoir (AE) 2018/2001 agus sna pleananna náisiúnta fuinnimh agus aeráide mar a tugadh iad cothrom le dáta de bhun Airteagal 14 Rialachán (AE) 2018/1999.
  Féadfaidh na Ballstáit plean aonair amháin a ullmhú le haghaidh gach
  limistéar luasghéaraithe athnuaiteán
  agus gach teicneolaíocht, nó pleananna a bhaineann le teicneolaíochtaí sonracha a ullmhú lena sainaithnítear
  limistéar luasghéaraithe athnuaiteán
  amháin nó níos mó. Ba cheart gach plean a bheith faoi réir measúnú comhshaoil a dhéantar i gcomhréir leis na coinníollacha a leagtar amach i dTreoir 2001/42/CE chun measúnú a dhéanamh ar thionchair gach teicneolaíochta in-athnuaite ar na limistéir ábhartha arna n-ainmniú sa phlean sin. Trí mheasúnú comhshaoil a dhéanamh i gcomhréir le Treoir 2001/42/CE chun na críche sin, chuirfí ar chumas na mBallstát cur chuige níos comhtháite agus níos éifeachtúla a bheith acu maidir le pleanáil agus chun cúrsaí comhshaoil a chur san áireamh ag céim luath sa phróiseas pleanála ar leibhéal straitéiseach. Rannchuideodh an méid sin le dlús a chur le himscaradh na bhfoinsí éagsúla fuinnimh in-athnuaite ar bhealach ní ba thapa agus ní ba chuíchóirithe agus tionchair dhiúltacha na dtionscadal sin ar an gcomhshaol á n-íoslaghdú san am céanna. |
| --- | --- |

(10)

Le Treoir 2001/42/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (7) leagtar síos measúnuithe comhshaoil mar uirlis thábhachtach chun cúrsaí comhshaoil a chomhtháthú in ullmhú agus i nglacadh na bpleananna agus na gclár. Chun limistéir
  luasghéaraithe
  athnuaiteán a ainmniú, ba cheart do na Ballstáit plean nó pleananna a ullmhú lena gcuimsítear sainaithint na limistéar agus na rialacha agus bearta maolaithe is infheidhme
  nó na tionscadail
  atá lonnaithe i ngach limistéir
  luasghéaraithe athnuaiteán
  .
  Ba cheart méid na limistéar sin a bheith comhchuimseach leis na cuspóirí maidir le fuinneamh in-athnuaite agus na fospriocanna a leagtar amach i dTreoir (AE) 2018/2001 agus sna pleananna náisiúnta fuinnimh agus aeráide mar a tugadh iad cothrom le dáta de bhun Airteagal 14 Rialachán (AE) 2018/1999.
  Féadfaidh na Ballstáit plean aonair amháin a ullmhú le haghaidh gach
  limistéar luasghéaraithe athnuaiteán
  agus gach teicneolaíocht, nó pleananna a bhaineann le teicneolaíochtaí sonracha a ullmhú lena sainaithnítear
  limistéar luasghéaraithe athnuaiteán
  amháin nó níos mó. Ba cheart gach plean a bheith faoi réir measúnú comhshaoil a dhéantar i gcomhréir leis na coinníollacha a leagtar amach i dTreoir 2001/42/CE chun measúnú a dhéanamh ar thionchair gach teicneolaíochta in-athnuaite ar na limistéir ábhartha arna n-ainmniú sa phlean sin. Trí mheasúnú comhshaoil a dhéanamh i gcomhréir le Treoir 2001/42/CE chun na críche sin, chuirfí ar chumas na mBallstát cur chuige níos comhtháite agus níos éifeachtúla a bheith acu maidir le pleanáil agus chun cúrsaí comhshaoil a chur san áireamh ag céim luath sa phróiseas pleanála ar leibhéal straitéiseach. Rannchuideodh an méid sin le dlús a chur le himscaradh na bhfoinsí éagsúla fuinnimh in-athnuaite ar bhealach ní ba thapa agus ní ba chuíchóirithe agus tionchair dhiúltacha na dtionscadal sin ar an gcomhshaol á n-íoslaghdú san am céanna.

| (11) | Tar éis an phlean nó na bpleananna lena n-ainmnítear
  limistéir luasghéaraithe
  athnuaiteán, ba cheart do na Ballstáit faireachán a dhéanamh ar éifeachtaí móra chur chun feidhme an phlean nó na bpleananna ar an gcomhshaol chun, inter alia, éifeachtaí díobhálacha a shainaithint ag céim luath ▌, agus chun a bheith in ann gníomh feabhais iomchuí a dhéanamh, i gcomhréir le Treoir 2001/42/CE. |
| --- | --- |

(11)

Tar éis an phlean nó na bpleananna lena n-ainmnítear
  limistéir luasghéaraithe
  athnuaiteán, ba cheart do na Ballstáit faireachán a dhéanamh ar éifeachtaí móra chur chun feidhme an phlean nó na bpleananna ar an gcomhshaol chun, inter alia, éifeachtaí díobhálacha a shainaithint ag céim luath ▌, agus chun a bheith in ann gníomh feabhais iomchuí a dhéanamh, i gcomhréir le Treoir 2001/42/CE.

| (12) | Maidir le forálacha Choinbhinsiún Choimisiún Eacnamaíochta na Náisiún Aontaithe don Eoraip (UNECE) maidir le Rochtain ar Fhaisnéis, Rannpháirtíocht Phoiblí i gCinnteoireacht agus Rochtain ar Cheartas i gCúrsaí Comhshaoil (8) (“Coinbhinsiún Aarhus”) a mhéid a bhaineann le rochtain ar fhaisnéis, rannpháirtíocht phoiblí i gcinnteoireacht agus rochtain ar cheartas i gcúrsaí comhshaoil, leanann na forálacha sin, go háirithe na forálacha a bhaineann le rannpháirtíocht phoiblí agus rochtain ar cheartas, de bheith infheidhme. |
| --- | --- |

(12)

Maidir le forálacha Choinbhinsiún Choimisiún Eacnamaíochta na Náisiún Aontaithe don Eoraip (UNECE) maidir le Rochtain ar Fhaisnéis, Rannpháirtíocht Phoiblí i gCinnteoireacht agus Rochtain ar Cheartas i gCúrsaí Comhshaoil (8) (“Coinbhinsiún Aarhus”) a mhéid a bhaineann le rochtain ar fhaisnéis, rannpháirtíocht phoiblí i gcinnteoireacht agus rochtain ar cheartas i gcúrsaí comhshaoil, leanann na forálacha sin, go háirithe na forálacha a bhaineann le rannpháirtíocht phoiblí agus rochtain ar cheartas, de bheith infheidhme.

| (12a) | Chun an glacadh atá ag an bpobal le tionscadail fuinnimh in-athnuaite a mhéadú agus cumhacht a thabhairt do na saoránaigh agus pobail áitiúla a gcuid fuinnimh féin a ghiniúint agus a ídiú, ba cheart do na Ballstáit bearta iomchuí a dhéanamh chun na saoránaigh a chur ar an eolas go cuí faoi thionscadail nua agus chun a rannpháirt sna tionscadail sin a chur chun cinn agus a éascú chomh maith céanna, inter alia, trí phobail fuinnimh in-athnuaite. |
| --- | --- |

(12a)

Chun an glacadh atá ag an bpobal le tionscadail fuinnimh in-athnuaite a mhéadú agus cumhacht a thabhairt do na saoránaigh agus pobail áitiúla a gcuid fuinnimh féin a ghiniúint agus a ídiú, ba cheart do na Ballstáit bearta iomchuí a dhéanamh chun na saoránaigh a chur ar an eolas go cuí faoi thionscadail nua agus chun a rannpháirt sna tionscadail sin a chur chun cinn agus a éascú chomh maith céanna, inter alia, trí phobail fuinnimh in-athnuaite.

| (13) | Ba cheart é a bheith mar aidhm ag ainmniú na
  limistéar luasghéaraithe
  athnuaiteán a áirithiú gur leor an táirgeadh fuinnimh in-athnuaite ó na limistéir sin, in éineacht le gléasraí fuinnimh in-athnuaite atá ann cheana, gléasraí fuinnimh in-athnuaite lasmuigh de na limistéir sin agus sásraí comhair a bheidh ann amach anseo chun rannchuidiú na mBallstát a chomhlíonadh i ndáil le sprioc an Aontais maidir le fuinneamh in-athnuaite a leagtar amach in Airteagal 3(1) de Threoir (AE) 2018/2001. |
| --- | --- |

(13)

Ba cheart é a bheith mar aidhm ag ainmniú na
  limistéar luasghéaraithe
  athnuaiteán a áirithiú gur leor an táirgeadh fuinnimh in-athnuaite ó na limistéir sin, in éineacht le gléasraí fuinnimh in-athnuaite atá ann cheana, gléasraí fuinnimh in-athnuaite lasmuigh de na limistéir sin agus sásraí comhair a bheidh ann amach anseo chun rannchuidiú na mBallstát a chomhlíonadh i ndáil le sprioc an Aontais maidir le fuinneamh in-athnuaite a leagtar amach in Airteagal 3(1) de Threoir (AE) 2018/2001.

| (14) | Sna
  limistéir luasghéaraithe
  athnuaiteán ainmnithe, i ndáil le tionscadail fuinnimh in-athnuaite a chomhlíonann na rialacha agus na bearta a shainaithnítear sa phlean nó sna pleananna arna ullmhú nó arna n-ullmhú ag na Ballstáit, ba cheart do na tionscadail sin tairbhiú den toimhde nach bhfuil éifeachtaí móra acu ar an gcomhshaol. Dá bhrí sin, ba cheart díolúine a bheith ann ón ngá measúnú sonrach a dhéanamh ar an tionchar ar an gcomhshaol ag leibhéal na dtionscadal de réir bhrí Threoir 2011/92/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (9), cé is moite de thionscadail ar dócha go mbeidh éifeachtaí móra acu ar an gcomhshaol i mBallstát eile nó i gcás ina n-iarrann Ballstát ar dócha go ndéanfaí difear mór dó an méid sin. Ba cheart do na hoibleagáidí faoi Choinbhinsiún UNECE Espoo maidir le measúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol i gcomhthéacs trasteorann an 25 Feabhra 1991 leanúint de bheith infheidhme maidir leis na Ballstáit inar dócha go mbeidh tionchar mór trasteorann ag an tionscadal i dtríú tír. |
| --- | --- |

(14)

Sna
  limistéir luasghéaraithe
  athnuaiteán ainmnithe, i ndáil le tionscadail fuinnimh in-athnuaite a chomhlíonann na rialacha agus na bearta a shainaithnítear sa phlean nó sna pleananna arna ullmhú nó arna n-ullmhú ag na Ballstáit, ba cheart do na tionscadail sin tairbhiú den toimhde nach bhfuil éifeachtaí móra acu ar an gcomhshaol. Dá bhrí sin, ba cheart díolúine a bheith ann ón ngá measúnú sonrach a dhéanamh ar an tionchar ar an gcomhshaol ag leibhéal na dtionscadal de réir bhrí Threoir 2011/92/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (9), cé is moite de thionscadail ar dócha go mbeidh éifeachtaí móra acu ar an gcomhshaol i mBallstát eile nó i gcás ina n-iarrann Ballstát ar dócha go ndéanfaí difear mór dó an méid sin. Ba cheart do na hoibleagáidí faoi Choinbhinsiún UNECE Espoo maidir le measúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol i gcomhthéacs trasteorann an 25 Feabhra 1991 leanúint de bheith infheidhme maidir leis na Ballstáit inar dócha go mbeidh tionchar mór trasteorann ag an tionscadal i dtríú tír.

| (15) | Le hainmniú na
  limistéar luasghéaraithe
  athnuaiteán, ba cheart do ghléasraí fuinnimh in-athnuaite, a gceangal leis an eangach mar aon le saoráidí comhshuite stórála fuinnimh a bheith in ann tairbhiú den intuarthacht agus de nósanna imeachta riaracháin cuíchóirithe. Go sonrach, ba cheart do thionscadail atá lonnaithe i 
  limistéir luasghéaraithe
  athnuaiteán tairbhiú de nósanna imeachta riaracháin brostaithe, lena n-áirítear comhaontú intuigthe i gcás nach dtugann an t-údarás inniúil freagra maidir le céim riaracháin faoin sprioc-am arna leagan síos, ach amháin i gcás ina bhfuil an tionscadal sonrach faoi réir measúnú tionchair ar an gcomhshaol. Ba cheart do na tionscadail sin tairbhiú freisin de sprioc-amanna a bhfuil teorainn shoiléir leo agus de dheimhneacht dhlíthiúil a mhéid a bhaineann leis an toradh a mheastar a bheidh ar an nós imeachta. Tar éis d’iarratais a bheith déanta ar thionscadail i 
  limistéar luasghéaraithe
  athnuaiteán, ba cheart do na Ballstáit scagadh tapa a dhéanamh ar na hiarratais sin agus é d’aidhm acu a shainaithint más dócha go n-eascróidh éifeachtaí díobhálacha móra gan choinne as aon cheann de na tionscadail sin i bhfianaise íogaireacht chomhshaoil an limistéir gheografaigh ina bhfuil siad lonnaithe, ar éifeachtaí iad nár sainaithníodh le linn measúnú comhshaoil ar an bplean nó ar na pleananna lena n-ainmnítear
  limistéir luasghéaraithe
  athnuaiteán a dhéantar i gcomhréir le Treoir 2001/42/CE. Ag deireadh an phróisis scagtha sin ba cheart a mheas go bhfuil na tionscadail uile atá lonnaithe i 
  limistéir luasghéaraithe
  athnuaiteán formheasta. Níor cheart do na Ballstáit tionscadal a chur faoi réir measúnú comhshaoil i gcomhréir le Treoir 2011/92/AE agus, i gcás inarb ábhartha, Treoir 92/43/CEE (10) ach amháin má tá fianaise shoiléir ag na Ballstáit lena meas gur dócha go n-eascróidh éifeachtaí díobhálacha móra gan choinne as an tionscadal sonrach sin agus tar éis údar a thabhairt leis an gcinneadh sin. Ós rud é gur gá dlús a chur le himscaradh foinsí fuinnimh in-athnuaite, ba cheart an measúnú sin a dhéanamh laistigh de 6 mhí. |
| --- | --- |

(15)

Le hainmniú na
  limistéar luasghéaraithe
  athnuaiteán, ba cheart do ghléasraí fuinnimh in-athnuaite, a gceangal leis an eangach mar aon le saoráidí comhshuite stórála fuinnimh a bheith in ann tairbhiú den intuarthacht agus de nósanna imeachta riaracháin cuíchóirithe. Go sonrach, ba cheart do thionscadail atá lonnaithe i 
  limistéir luasghéaraithe
  athnuaiteán tairbhiú de nósanna imeachta riaracháin brostaithe, lena n-áirítear comhaontú intuigthe i gcás nach dtugann an t-údarás inniúil freagra maidir le céim riaracháin faoin sprioc-am arna leagan síos, ach amháin i gcás ina bhfuil an tionscadal sonrach faoi réir measúnú tionchair ar an gcomhshaol. Ba cheart do na tionscadail sin tairbhiú freisin de sprioc-amanna a bhfuil teorainn shoiléir leo agus de dheimhneacht dhlíthiúil a mhéid a bhaineann leis an toradh a mheastar a bheidh ar an nós imeachta. Tar éis d’iarratais a bheith déanta ar thionscadail i 
  limistéar luasghéaraithe
  athnuaiteán, ba cheart do na Ballstáit scagadh tapa a dhéanamh ar na hiarratais sin agus é d’aidhm acu a shainaithint más dócha go n-eascróidh éifeachtaí díobhálacha móra gan choinne as aon cheann de na tionscadail sin i bhfianaise íogaireacht chomhshaoil an limistéir gheografaigh ina bhfuil siad lonnaithe, ar éifeachtaí iad nár sainaithníodh le linn measúnú comhshaoil ar an bplean nó ar na pleananna lena n-ainmnítear
  limistéir luasghéaraithe
  athnuaiteán a dhéantar i gcomhréir le Treoir 2001/42/CE. Ag deireadh an phróisis scagtha sin ba cheart a mheas go bhfuil na tionscadail uile atá lonnaithe i 
  limistéir luasghéaraithe
  athnuaiteán formheasta. Níor cheart do na Ballstáit tionscadal a chur faoi réir measúnú comhshaoil i gcomhréir le Treoir 2011/92/AE agus, i gcás inarb ábhartha, Treoir 92/43/CEE (10) ach amháin má tá fianaise shoiléir ag na Ballstáit lena meas gur dócha go n-eascróidh éifeachtaí díobhálacha móra gan choinne as an tionscadal sonrach sin agus tar éis údar a thabhairt leis an gcinneadh sin. Ós rud é gur gá dlús a chur le himscaradh foinsí fuinnimh in-athnuaite, ba cheart an measúnú sin a dhéanamh laistigh de 6 mhí.

| (15a) | Thoiligh na Ballstáit go bhforbrófaí líonra Eorpach comhtháiteach Natura 2000 trí láithreáin leormhaithe a bhfuil tábhacht Chomhphobail leo de bhun Airteagal 4(2) de Threoir 92/43/CEE agus na Limistéir faoi Chosaint Speisialta arna n-ainmniú faoi Threoir 2009/147/CE
   (11)

  a mholadh don Choimisiún. Ba cheart do na Ballstáit a áirithiú nach ndéanfar láithreáin atá ar a liosta náisiúnta ar bhonn na gcritéar eolaíoch a leagtar síos i dTreoir 2009/147/CE agus i dTreoir 92/43/CEE a ainmniú mar limistéir luasghéaraithe athnuaiteán, cé is moite de dhromchlaí saorga agus tógtha atá lonnaithe sna láithreáin sin amhail díonta, limistéir pháirceála nó bonneagar iompair. |
| --- | --- |

(15a)

Thoiligh na Ballstáit go bhforbrófaí líonra Eorpach comhtháiteach Natura 2000 trí láithreáin leormhaithe a bhfuil tábhacht Chomhphobail leo de bhun Airteagal 4(2) de Threoir 92/43/CEE agus na Limistéir faoi Chosaint Speisialta arna n-ainmniú faoi Threoir 2009/147/CE
   (11)

  a mholadh don Choimisiún. Ba cheart do na Ballstáit a áirithiú nach ndéanfar láithreáin atá ar a liosta náisiúnta ar bhonn na gcritéar eolaíoch a leagtar síos i dTreoir 2009/147/CE agus i dTreoir 92/43/CEE a ainmniú mar limistéir luasghéaraithe athnuaiteán, cé is moite de dhromchlaí saorga agus tógtha atá lonnaithe sna láithreáin sin amhail díonta, limistéir pháirceála nó bonneagar iompair.

| (16) | Ós rud é gur gá dlús a chur le himscaradh foinsí fuinnimh in-athnuaite, níor cheart do shainaithint na
  limistéar luasghéaraithe
  athnuaiteán cosc a chur ar shuiteáil tionscadal fuinnimh in-athnuaite atá ar siúl faoi láthair nó suiteálacha a dhéanfar amach anseo i ngach limistéar atá ar fáil maidir le himscaradh fuinnimh in-athnuaite. Ba cheart do na tionscadail sin leanúint de bheith faoi réir na hoibleagáide measúnú a dhéanamh ar an tionchar ar an gcomhshaol i gcomhréir le Treoir 2011/92/AE agus ba cheart do na tionscadail a bheith faoi réir na nósanna imeachta dá bhforáiltear maidir le tionscadail fuinnimh in-athnuaite atá lonnaithe lasmuigh de
  limistéir luasghéaraithe
  athnuaiteán. Chun dlús a chur le ceadú ar an leibhéal is gá chun an sprioc maidir le fuinneamh in-athnuaite a leagtar amach i dTreoir (AE) 2018/2001 a bhaint amach, ba cheart freisin na nósanna imeachta is infheidhme maidir le tionscadail lasmuigh de
  limistéir luasghéaraithe athnuaiteán
  a shimpliú agus a chuíchóiriú mar aon le sprioc-amanna uasta soiléire a thabhairt isteach le haghaidh gach céim den nós imeachta, lena n-áirítear measúnuithe tiomnaithe comhshaoil in aghaidh an tionscadail. |
| --- | --- |

(16)

Ós rud é gur gá dlús a chur le himscaradh foinsí fuinnimh in-athnuaite, níor cheart do shainaithint na
  limistéar luasghéaraithe
  athnuaiteán cosc a chur ar shuiteáil tionscadal fuinnimh in-athnuaite atá ar siúl faoi láthair nó suiteálacha a dhéanfar amach anseo i ngach limistéar atá ar fáil maidir le himscaradh fuinnimh in-athnuaite. Ba cheart do na tionscadail sin leanúint de bheith faoi réir na hoibleagáide measúnú a dhéanamh ar an tionchar ar an gcomhshaol i gcomhréir le Treoir 2011/92/AE agus ba cheart do na tionscadail a bheith faoi réir na nósanna imeachta dá bhforáiltear maidir le tionscadail fuinnimh in-athnuaite atá lonnaithe lasmuigh de
  limistéir luasghéaraithe
  athnuaiteán. Chun dlús a chur le ceadú ar an leibhéal is gá chun an sprioc maidir le fuinneamh in-athnuaite a leagtar amach i dTreoir (AE) 2018/2001 a bhaint amach, ba cheart freisin na nósanna imeachta is infheidhme maidir le tionscadail lasmuigh de
  limistéir luasghéaraithe athnuaiteán
  a shimpliú agus a chuíchóiriú mar aon le sprioc-amanna uasta soiléire a thabhairt isteach le haghaidh gach céim den nós imeachta, lena n-áirítear measúnuithe tiomnaithe comhshaoil in aghaidh an tionscadail.

| (17) | Trí úsáidí iomadúla a bhaint as an spás le haghaidh táirgeadh fuinnimh in-athnuaite agus úsáidí eile talún agus farraige (amhail táirgeadh bia nó caomhnú an dúlra nó athchóiriú), maolaítear baic maidir le húsáid na talún nó na farraige. Sa chomhthéacs sin, is uirlis
  bhunriachtanach
  í an phleanáil spásúil chun sineirgí maidir le húsáid talún agus farraige a shainaithint agus a threorú ag céim luath. Maidir le húsáidí iomadúla na limistéar a shainaithnítear mar thoradh ar na bearta pleanála spásúla arna nglacadh, ba cheart do na Ballstáit na húsáidí iomadúla sin a fhiosrú, a chumasú agus a chur chun cinn. |
| --- | --- |

(17)

Trí úsáidí iomadúla a bhaint as an spás le haghaidh táirgeadh fuinnimh in-athnuaite agus úsáidí eile talún agus farraige (amhail táirgeadh bia nó caomhnú an dúlra nó athchóiriú), maolaítear baic maidir le húsáid na talún nó na farraige. Sa chomhthéacs sin, is uirlis
  bhunriachtanach
  í an phleanáil spásúil chun sineirgí maidir le húsáid talún agus farraige a shainaithint agus a threorú ag céim luath. Maidir le húsáidí iomadúla na limistéar a shainaithnítear mar thoradh ar na bearta pleanála spásúla arna nglacadh, ba cheart do na Ballstáit na húsáidí iomadúla sin a fhiosrú, a chumasú agus a chur chun cinn.

| (18) | D’fhéadfadh sé go mbeadh marú agus corraí éan agus speiceas eile atá faoi chosaint faoi Threoir 92/43/CEE nó faoi Threoir
  2009/147/CE
  ó am go chéile mar thoradh ar thógáil agus ar oibriú gléasraí fuinnimh in-athnuaite. Mar sin féin, ní mheasfaí gur marú nó corraí d’aon ghnó iad an marú ná an corraí sin de réir bhrí na dTreoracha sin má ghlac an tionscadal, le linn a thógála agus a oibrithe,
  gach
  beart maolaithe
  is gá
  chun imbhualadh a sheachaint nó corraí a chosc, agus má dhéanann sé faireachán iomchuí chun éifeachtacht na mbeart sin a mheas agus, i bhfianaise na faisnéise arna mbailiú, má dhéanann sé bearta breise de réir mar is gá chun a áirithiú nach mbeidh aon tionchar diúltach mór ar phobal na speiceas lena mbaineann. |
| --- | --- |

(18)

D’fhéadfadh sé go mbeadh marú agus corraí éan agus speiceas eile atá faoi chosaint faoi Threoir 92/43/CEE nó faoi Threoir
  2009/147/CE
  ó am go chéile mar thoradh ar thógáil agus ar oibriú gléasraí fuinnimh in-athnuaite. Mar sin féin, ní mheasfaí gur marú nó corraí d’aon ghnó iad an marú ná an corraí sin de réir bhrí na dTreoracha sin má ghlac an tionscadal, le linn a thógála agus a oibrithe,
  gach
  beart maolaithe
  is gá
  chun imbhualadh a sheachaint nó corraí a chosc, agus má dhéanann sé faireachán iomchuí chun éifeachtacht na mbeart sin a mheas agus, i bhfianaise na faisnéise arna mbailiú, má dhéanann sé bearta breise de réir mar is gá chun a áirithiú nach mbeidh aon tionchar diúltach mór ar phobal na speiceas lena mbaineann.

| (19) | Anuas ar ghléasraí nua
  agus nuálacha
  fuinnimh in-athnuaite a shuiteáil, tá poitéinseal ag baint le gléasraí fuinnimh in-athnuaite atá ann cheana a athchumhachtú chun rannchuidiú le baint amach na spriocanna maidir le fuinneamh in-athnuaite. Ós rud é, de ghnáth, go suiteáiltear na gléasraí fuinnimh in-athnuaite atá ann cheana ar shuíomhanna a bhfuil poitéinseal mór acmhainne fuinnimh in-athnuaite ag baint leo, is féidir a áirithiú le hathchumhachtú go leanfar de na suíomhanna sin a úsáid agus san am céanna laghdófar an gá maidir le suíomhanna nua a ainmniú le haghaidh tionscadail fuinnimh in-athnuaite. Tá tairbhí breise ag baint le hathchumhachtú amhail an ceangal leis an eangach atá ann cheana, an dóchúlacht go mbeidh glacadh níos airde ann ón bpobal agus eolas ar na tionchair ar an gcomhshaol. Le hathchumhachtú tionscadal fuinnimh in-athnuaite tá athruithe ar thionscadail atá ann cheana nó leathnú na dtionscadal atá cheana i gceist ar leibhéil éagsúla. Ba cheart an próiseas deonaithe ceadanna maidir le tionscadail fuinnimh in-athnuaite a athchumhachtú, lena n-áirítear measúnuithe comhshaoil agus scagadh, a bheith teoranta do na tionchair a d’fhéadfadh a bheith ann mar thoradh ar an athrú nó ar an leathnú i gcomparáid leis an tionscadal bunaidh. |
| --- | --- |

(19)

Anuas ar ghléasraí nua
  agus nuálacha
  fuinnimh in-athnuaite a shuiteáil, tá poitéinseal ag baint le gléasraí fuinnimh in-athnuaite atá ann cheana a athchumhachtú chun rannchuidiú le baint amach na spriocanna maidir le fuinneamh in-athnuaite. Ós rud é, de ghnáth, go suiteáiltear na gléasraí fuinnimh in-athnuaite atá ann cheana ar shuíomhanna a bhfuil poitéinseal mór acmhainne fuinnimh in-athnuaite ag baint leo, is féidir a áirithiú le hathchumhachtú go leanfar de na suíomhanna sin a úsáid agus san am céanna laghdófar an gá maidir le suíomhanna nua a ainmniú le haghaidh tionscadail fuinnimh in-athnuaite. Tá tairbhí breise ag baint le hathchumhachtú amhail an ceangal leis an eangach atá ann cheana, an dóchúlacht go mbeidh glacadh níos airde ann ón bpobal agus eolas ar na tionchair ar an gcomhshaol. Le hathchumhachtú tionscadal fuinnimh in-athnuaite tá athruithe ar thionscadail atá ann cheana nó leathnú na dtionscadal atá cheana i gceist ar leibhéil éagsúla. Ba cheart an próiseas deonaithe ceadanna maidir le tionscadail fuinnimh in-athnuaite a athchumhachtú, lena n-áirítear measúnuithe comhshaoil agus scagadh, a bheith teoranta do na tionchair a d’fhéadfadh a bheith ann mar thoradh ar an athrú nó ar an leathnú i gcomparáid leis an tionscadal bunaidh.

| (20) | Le Treoir (AE) 2018/2001 tugtar isteach nósanna imeachta cuíchóirithe um dheonú ceadanna maidir le hathchumhachtú. Chun freastal ar an ngá atá ag méadú maidir le gléasraí fuinnimh in-athnuaite atá ann cheana a athchumhachtú agus chun leas iomlán a bhaint as na buntáistí a bhaineann leis sin, is iomchuí nós imeachta níos giorra fós a bhunú maidir le gléasraí fuinnimh in-athnuaite atá lonnaithe i 
  limistéir luasghéaraithe athnuaiteán
  a athchumhachtú, lena n-áirítear nós imeachta scagtha níos giorra. Maidir le gléasraí fuinnimh in-athnuaite atá ann cheana agus atá lonnaithe lasmuigh de
  limistéir luasghéaraithe athnuaiteán
  , ba cheart do na Ballstáit próiseas deonaithe ceadanna simplithe agus pras a áirithiú, ar próiseas é nár cheart dul thar thréimhse 1 bhliain, agus prionsabal na neamhdhíobhála den Chomhaontú Glas don Eoraip á chur san áireamh san am céanna. |
| --- | --- |

(20)

Le Treoir (AE) 2018/2001 tugtar isteach nósanna imeachta cuíchóirithe um dheonú ceadanna maidir le hathchumhachtú. Chun freastal ar an ngá atá ag méadú maidir le gléasraí fuinnimh in-athnuaite atá ann cheana a athchumhachtú agus chun leas iomlán a bhaint as na buntáistí a bhaineann leis sin, is iomchuí nós imeachta níos giorra fós a bhunú maidir le gléasraí fuinnimh in-athnuaite atá lonnaithe i 
  limistéir luasghéaraithe athnuaiteán
  a athchumhachtú, lena n-áirítear nós imeachta scagtha níos giorra. Maidir le gléasraí fuinnimh in-athnuaite atá ann cheana agus atá lonnaithe lasmuigh de
  limistéir luasghéaraithe athnuaiteán
  , ba cheart do na Ballstáit próiseas deonaithe ceadanna simplithe agus pras a áirithiú, ar próiseas é nár cheart dul thar thréimhse 1 bhliain, agus prionsabal na neamhdhíobhála den Chomhaontú Glas don Eoraip á chur san áireamh san am céanna.

| (20a) | D’fhonn athchumhachtú gléasraí fuinnimh in-athnuaite atá ann cheana a chur chun cinn agus dlús a chur leis an athchumhachtú sin, ba cheart nós imeachta simplithe um naisc eangaí a bhunú láithreach i gcás ina mbeidh méadú teoranta ar an acmhainneacht iomlán i gcomparáid leis an mbuntionscadal mar thoradh ar an athchumhachtú. [Leasú 20] |
| --- | --- |

(20a)

D’fhonn athchumhachtú gléasraí fuinnimh in-athnuaite atá ann cheana a chur chun cinn agus dlús a chur leis an athchumhachtú sin, ba cheart nós imeachta simplithe um naisc eangaí a bhunú láithreach i gcás ina mbeidh méadú teoranta ar an acmhainneacht iomlán i gcomparáid leis an mbuntionscadal mar thoradh ar an athchumhachtú. [Leasú 20]

| (20b) | Agus suiteáil grianfhuinnimh á athchumhachtú, is féidir méaduithe ar éifeachtúlacht agus ar acmhainneacht a bhaint amach gan an spás atá á úsáid a mhéadú. Dá bhrí sin, níl tionchar éagsúil ag an tsuiteáil athchumhachtaithe ar an gcomhshaol ná mar atá ag an mbunsuiteáil ar choinníoll nach méadaítear an spás a úsáidtear sa phróiseas, agus go leantar de na bearta maolaithe comhshaoil a ceanglaíodh ar dtús a chomhlíonadh
  . [Leasú 21] |
| --- | --- |

(20b)

Agus suiteáil grianfhuinnimh á athchumhachtú, is féidir méaduithe ar éifeachtúlacht agus ar acmhainneacht a bhaint amach gan an spás atá á úsáid a mhéadú. Dá bhrí sin, níl tionchar éagsúil ag an tsuiteáil athchumhachtaithe ar an gcomhshaol ná mar atá ag an mbunsuiteáil ar choinníoll nach méadaítear an spás a úsáidtear sa phróiseas, agus go leantar de na bearta maolaithe comhshaoil a ceanglaíodh ar dtús a chomhlíonadh
  . [Leasú 21]

| (21) | Maidir le trealamh grianfhuinnimh a shuiteáil, mar aon le stóráil a bhaineann leis sin
  , lena n-áirítear stóráil
  chomhshuite
  theirmeach agus cumhachta,
  agus ceangal leis an eangach, i struchtúir atá ann cheana nó a bheidh ann amach anseo, ar struchtúir iad a cruthaíodh chun críoch eile seachas chun grianfhuinneamh a tháirgeadh cé is moite de dhromchlaí uisce saorga, amhail díonta, limistéir pháirceála, bóithre agus iarnróid, ní hábhair imní iad de ghnáth a bhaineann le húsáidí iomaíocha den spás nó le tionchar ar an gcomhshaol. Dá bhrí sin d’fhéadfadh na suiteálacha sin tairbhiú de nósanna imeachta um dheonú ceadanna atá níos giorra;
  Dá bhrí sin, tugtar isteach leis an Treoir seo próiseas brostaithe deonaithe ceadanna le haghaidh suiteáil trealaimh grianfhuinnimh mar aon le stóráil chomhshuite agus ceangail leis an eangach a bhaineann leis sin, i struchtúir shaorga atá ann cheana nó a bheidh ann amach anseo agus a cruthaíodh chun críoch eile seachas chun grianfhuinneamh a tháirgeadh. Tugtar isteach leis freisin maolú sonrach do na suiteálacha sin ón ngá atá le measúnuithe comhshaoil a dhéanamh faoi Threoir 2011/92/AE ar bhonn nach dócha go mbeidh ábhair imní ann maidir le húsáidí iomaíocha den spás nó tionchar ar an gcomhshaol. Tá infheistíocht i suiteálacha beaga díláraithe grianfhuinnimh ionas go mbeidh siad ina bhféintomhaltóirí in-athnuaite ar cheann de na modhanna is éifeachtúla trínar féidir le tomhaltóirí fuinnimh a mbillí fuinnimh agus a neamhchosaint ar luaineacht praghsanna a laghdú. Le suiteálacha díláraithe lena n-áirítear le haghaidh féintomhaltóirí aonair nó féintomhaltóirí comhroinnte comhchoiteanna, nó i gcomhthéacs comhphobail áitiúla fuinnimh in-athnuaite, rannchuidítear freisin leis an éileamh foriomlán ar ghás nádúrtha a laghdú, le hathléimneacht an chórais a mhéadú agus le spriocanna fuinnimh in-athnuaite an Aontais a bhaint amach. Ní dócha go mbeidh éifeachtaí díobhálacha móra ag suiteálacha 50 kW nó níos lú d’acmhainneacht leictreach ar an gcomhshaol ná ar an eangach agus ní cúis imní iad maidir le sábháilteacht. Ina theannta sin, de ghnáth ní bhíonn méadú acmhainneachta de dhíth ar shuiteálacha beaga féintomhaltóirí fuinnimh in-athnuaite ag an bpointe nasctha eangaí. I bhfianaise na n-éifeachtaí dearfacha láithreacha a bhaineann le suiteálacha den chineál sin do thomhaltóirí agus i bhfianaise na dtionchar teoranta a bhféadfadh a bheith acu ar an gcomhshaol, is iomchuí an próiseas deonaithe ceadanna is infheidhme maidir leo a chuíchóiriú a thuilleadh trí choincheap an tosta dhearfaigh riaracháin a thabhairt isteach sna nósanna imeachta ábhartha deonaithe ceadanna chun imscaradh na suiteálacha sin a chur chun cinn agus dlús a chur leis an imscaradh sin, agus chun leas a bhaint as na tairbhí a bhaineann leis na suiteálacha sin sa ghearrthéarma. [Leasú 22] |
| --- | --- |

(21)

Maidir le trealamh grianfhuinnimh a shuiteáil, mar aon le stóráil a bhaineann leis sin
  , lena n-áirítear stóráil
  chomhshuite
  theirmeach agus cumhachta,
  agus ceangal leis an eangach, i struchtúir atá ann cheana nó a bheidh ann amach anseo, ar struchtúir iad a cruthaíodh chun críoch eile seachas chun grianfhuinneamh a tháirgeadh cé is moite de dhromchlaí uisce saorga, amhail díonta, limistéir pháirceála, bóithre agus iarnróid, ní hábhair imní iad de ghnáth a bhaineann le húsáidí iomaíocha den spás nó le tionchar ar an gcomhshaol. Dá bhrí sin d’fhéadfadh na suiteálacha sin tairbhiú de nósanna imeachta um dheonú ceadanna atá níos giorra;
  Dá bhrí sin, tugtar isteach leis an Treoir seo próiseas brostaithe deonaithe ceadanna le haghaidh suiteáil trealaimh grianfhuinnimh mar aon le stóráil chomhshuite agus ceangail leis an eangach a bhaineann leis sin, i struchtúir shaorga atá ann cheana nó a bheidh ann amach anseo agus a cruthaíodh chun críoch eile seachas chun grianfhuinneamh a tháirgeadh. Tugtar isteach leis freisin maolú sonrach do na suiteálacha sin ón ngá atá le measúnuithe comhshaoil a dhéanamh faoi Threoir 2011/92/AE ar bhonn nach dócha go mbeidh ábhair imní ann maidir le húsáidí iomaíocha den spás nó tionchar ar an gcomhshaol. Tá infheistíocht i suiteálacha beaga díláraithe grianfhuinnimh ionas go mbeidh siad ina bhféintomhaltóirí in-athnuaite ar cheann de na modhanna is éifeachtúla trínar féidir le tomhaltóirí fuinnimh a mbillí fuinnimh agus a neamhchosaint ar luaineacht praghsanna a laghdú. Le suiteálacha díláraithe lena n-áirítear le haghaidh féintomhaltóirí aonair nó féintomhaltóirí comhroinnte comhchoiteanna, nó i gcomhthéacs comhphobail áitiúla fuinnimh in-athnuaite, rannchuidítear freisin leis an éileamh foriomlán ar ghás nádúrtha a laghdú, le hathléimneacht an chórais a mhéadú agus le spriocanna fuinnimh in-athnuaite an Aontais a bhaint amach. Ní dócha go mbeidh éifeachtaí díobhálacha móra ag suiteálacha 50 kW nó níos lú d’acmhainneacht leictreach ar an gcomhshaol ná ar an eangach agus ní cúis imní iad maidir le sábháilteacht. Ina theannta sin, de ghnáth ní bhíonn méadú acmhainneachta de dhíth ar shuiteálacha beaga féintomhaltóirí fuinnimh in-athnuaite ag an bpointe nasctha eangaí. I bhfianaise na n-éifeachtaí dearfacha láithreacha a bhaineann le suiteálacha den chineál sin do thomhaltóirí agus i bhfianaise na dtionchar teoranta a bhféadfadh a bheith acu ar an gcomhshaol, is iomchuí an próiseas deonaithe ceadanna is infheidhme maidir leo a chuíchóiriú a thuilleadh trí choincheap an tosta dhearfaigh riaracháin a thabhairt isteach sna nósanna imeachta ábhartha deonaithe ceadanna chun imscaradh na suiteálacha sin a chur chun cinn agus dlús a chur leis an imscaradh sin, agus chun leas a bhaint as na tairbhí a bhaineann leis na suiteálacha sin sa ghearrthéarma. [Leasú 22]

| (21a) | Is teicneolaíocht iad teaschaidéil chun téamh agus fuarú in-athnuaite a tháirgeadh ó fhuinneamh comhthimpeallach, lena n-áirítear ó ghléasraí cóireála fuíolluisce, agus ó fhuinneamh geoiteirmeach. Ceadaítear leo freisin úsáid dramhtheasa agus dramhfhuachta don téamh agus don fhuarú. Trí imscaradh tapa teaschaidéal, lena slógtar foinsí fuinnimh in-athnuaite tearcúsáidte mar shampla fuinneamh comhthimpeallach, fuinneamh geoiteirmeach, féintéamh agus dramhtheas ó earnálacha tionsclaíocha agus treasacha, lena n-áirítear lárionaid sonraí, beifear in ann réiteach téimh in-athnuaite a chur in ionad coirí gáis nádúrtha agus coirí eile atá bunaithe ar bhreoslaí iontaise, agus éifeachtúlacht fuinnimh á méadú ag an am céanna. Cuirfidh sé sin dlús le laghdú ar úsáid gáis nádúrtha chun téamh a sholáthar, i bhfoirgnimh agus in earnáil na tionsclaíochta araon. Chun dlús a chur le suiteáil agus úsáid teaschaidéal, is iomchuí nósanna imeachta deonaithe ceadanna a bheidh spriocdhírithe agus níos giorra a thabhairt isteach le haghaidh na suiteálacha sin, lena n-áirítear nós imeachta simplithe chun teaschaidéil níos lú a cheangal leis an eangach ach amháin i gcás nach gceanglaítear nós imeachta mar sin faoin dlí náisiúnta. Trí shuiteáil teaschaidéal níos tapúla agus níos éasca, úsáid mhéadaithe foinsí in-athnuaite in earnáil an téimh, arb í is cúis le leath d’ídiú fuinnimh an Aontais, cuidíodh le slándáil an tsoláthair agus cabhraíodh le dul i ngleic le staid níos deacra sa mhargadh. [Leasú 23] |
| --- | --- |

(21a)

Is teicneolaíocht iad teaschaidéil chun téamh agus fuarú in-athnuaite a tháirgeadh ó fhuinneamh comhthimpeallach, lena n-áirítear ó ghléasraí cóireála fuíolluisce, agus ó fhuinneamh geoiteirmeach. Ceadaítear leo freisin úsáid dramhtheasa agus dramhfhuachta don téamh agus don fhuarú. Trí imscaradh tapa teaschaidéal, lena slógtar foinsí fuinnimh in-athnuaite tearcúsáidte mar shampla fuinneamh comhthimpeallach, fuinneamh geoiteirmeach, féintéamh agus dramhtheas ó earnálacha tionsclaíocha agus treasacha, lena n-áirítear lárionaid sonraí, beifear in ann réiteach téimh in-athnuaite a chur in ionad coirí gáis nádúrtha agus coirí eile atá bunaithe ar bhreoslaí iontaise, agus éifeachtúlacht fuinnimh á méadú ag an am céanna. Cuirfidh sé sin dlús le laghdú ar úsáid gáis nádúrtha chun téamh a sholáthar, i bhfoirgnimh agus in earnáil na tionsclaíochta araon. Chun dlús a chur le suiteáil agus úsáid teaschaidéal, is iomchuí nósanna imeachta deonaithe ceadanna a bheidh spriocdhírithe agus níos giorra a thabhairt isteach le haghaidh na suiteálacha sin, lena n-áirítear nós imeachta simplithe chun teaschaidéil níos lú a cheangal leis an eangach ach amháin i gcás nach gceanglaítear nós imeachta mar sin faoin dlí náisiúnta. Trí shuiteáil teaschaidéal níos tapúla agus níos éasca, úsáid mhéadaithe foinsí in-athnuaite in earnáil an téimh, arb í is cúis le leath d’ídiú fuinnimh an Aontais, cuidíodh le slándáil an tsoláthair agus cabhraíodh le dul i ngleic le staid níos deacra sa mhargadh. [Leasú 23]

| (22) | Tá foinsí fuinnimh in-athnuaite ríthábhachtach chun an t-athrú aeráide a chomhrac, praghsanna fuinnimh a laghdú, spleáchas an Aontais ar bhreoslaí iontaise a laghdú agus cinnteacht sholáthair an Aontais a áirithiú. Chun críocha reachtaíocht ábhartha an Aontais, sna measúnuithe riachtanacha de réir an cháis chun a fhionnadh i gcás áirithe cé acu atá leas poiblí sáraitheach ag baint le gléasra chun fuinneamh a tháirgeadh ó fhoinsí in-athnuaite, le ceangal an ghléasra sin leis an eangach, leis an eangach ghaolmhar féin nó leis na sócmhainní stórála nó nach bhfuil, ba cheart do na Ballstáit a mheas go bhfuil leas poiblí sáraitheach ag baint leis na gléasraí sin agus leis an mbonneagar gaolmhar agus gur chun leas na sábháilteachta agus na sláinte poiblí atá siad, ach amháin i gcás ina bhfuil fianaise shoiléir ann lena léirítear go bhfuil éifeachtaí díobhálacha móra ag na tionscadail sin ar an gcomhshaol nach féidir a mhaolú ná a chúiteamh. Trína mheas go bhfuil leas poiblí sáraitheach ag baint leis na gléasraí sin agus gur chun leas na sábháilteachta agus na sláinte poiblí atá siad, beidh na tionscadail sin in ann tairbhiú de mheasúnú simplithe. |
| --- | --- |

(22)

Tá foinsí fuinnimh in-athnuaite ríthábhachtach chun an t-athrú aeráide a chomhrac, praghsanna fuinnimh a laghdú, spleáchas an Aontais ar bhreoslaí iontaise a laghdú agus cinnteacht sholáthair an Aontais a áirithiú. Chun críocha reachtaíocht ábhartha an Aontais, sna measúnuithe riachtanacha de réir an cháis chun a fhionnadh i gcás áirithe cé acu atá leas poiblí sáraitheach ag baint le gléasra chun fuinneamh a tháirgeadh ó fhoinsí in-athnuaite, le ceangal an ghléasra sin leis an eangach, leis an eangach ghaolmhar féin nó leis na sócmhainní stórála nó nach bhfuil, ba cheart do na Ballstáit a mheas go bhfuil leas poiblí sáraitheach ag baint leis na gléasraí sin agus leis an mbonneagar gaolmhar agus gur chun leas na sábháilteachta agus na sláinte poiblí atá siad, ach amháin i gcás ina bhfuil fianaise shoiléir ann lena léirítear go bhfuil éifeachtaí díobhálacha móra ag na tionscadail sin ar an gcomhshaol nach féidir a mhaolú ná a chúiteamh. Trína mheas go bhfuil leas poiblí sáraitheach ag baint leis na gléasraí sin agus gur chun leas na sábháilteachta agus na sláinte poiblí atá siad, beidh na tionscadail sin in ann tairbhiú de mheasúnú simplithe.

| (23) | Chun a áirithiú go gcuirfear chun feidhme na forálacha a leagtar síos sa Treoir seo ar bhealach rianúil éifeachtach, tacaíonn an Coimisiún leis na Ballstáit tríd an Ionstraim um Thacaíocht Theicniúil (12) lena gcuirtear saineolas teicniúil saincheaptha ar fáil chun athchóirithe a cheapadh agus a chur chun feidhme, lena n-áirítear na hathchóirithe sin lena méadaítear úsáidí fuinnimh ó fhoinsí in-athnuaite, lena gcothaítear comhtháthú córas fuinnimh ar bhealach níos fearr, lena sainaithnítear limistéir shonracha atá an-oiriúnach do shuiteáil gléasraí chun fuinneamh in-athnuaite a tháirgeadh, agus lena ndéantar an creat maidir le húdarú agus próisis deonaithe ceadanna le haghaidh tionscadail fuinnimh in-athnuaite a chuíchóiriú. Maidir leis an tacaíocht theicniúil, mar shampla, baineann sé leis an acmhainneacht riaracháin a neartú, na creataí reachtacha a chomhchuibhiú agus dea-chleachtais ábhartha a chomhroinnt. |
| --- | --- |

(23)

Chun a áirithiú go gcuirfear chun feidhme na forálacha a leagtar síos sa Treoir seo ar bhealach rianúil éifeachtach, tacaíonn an Coimisiún leis na Ballstáit tríd an Ionstraim um Thacaíocht Theicniúil (12) lena gcuirtear saineolas teicniúil saincheaptha ar fáil chun athchóirithe a cheapadh agus a chur chun feidhme, lena n-áirítear na hathchóirithe sin lena méadaítear úsáidí fuinnimh ó fhoinsí in-athnuaite, lena gcothaítear comhtháthú córas fuinnimh ar bhealach níos fearr, lena sainaithnítear limistéir shonracha atá an-oiriúnach do shuiteáil gléasraí chun fuinneamh in-athnuaite a tháirgeadh, agus lena ndéantar an creat maidir le húdarú agus próisis deonaithe ceadanna le haghaidh tionscadail fuinnimh in-athnuaite a chuíchóiriú. Maidir leis an tacaíocht theicniúil, mar shampla, baineann sé leis an acmhainneacht riaracháin a neartú, na creataí reachtacha a chomhchuibhiú agus dea-chleachtais ábhartha a chomhroinnt.

| (23a) | Ba cheart don Choimisiún foráil a dhéanamh freisin do chóras sonrach díolúintí ó threoirlínte maidir le Státchabhair chun a chur ar chumas na mBallstát cúnamh do thionscnaimh agus infheistíochtaí i bhfuinneamh in-athnuaite, fuinneamh féinghinte agus éifeachtúlacht fuinnimh a chalabrú go cuí. |
| --- | --- |

(23a)

Ba cheart don Choimisiún foráil a dhéanamh freisin do chóras sonrach díolúintí ó threoirlínte maidir le Státchabhair chun a chur ar chumas na mBallstát cúnamh do thionscnaimh agus infheistíochtaí i bhfuinneamh in-athnuaite, fuinneamh féinghinte agus éifeachtúlacht fuinnimh a chalabrú go cuí.

| (24) | Ba cheart, dá bhrí sin, Treoir (AE) 2018/2001 a leasú dá réir. |
| --- | --- |

(24)

Ba cheart, dá bhrí sin, Treoir (AE) 2018/2001 a leasú dá réir.

| ▌ | |
| --- | --- |

▌

| (25a) | Níor cheart go gcuirfeadh soláthar dreasachtaí grianfhuinnimh trí dheontais agus scéimeanna tacaíochta eile cosc ar fhuinneamh den sórt sin a dhíol ar an eangach ó fhoinsí príobháideacha, tráchtála agus talmhaíochta. |
| --- | --- |

(25a)

Níor cheart go gcuirfeadh soláthar dreasachtaí grianfhuinnimh trí dheontais agus scéimeanna tacaíochta eile cosc ar fhuinneamh den sórt sin a dhíol ar an eangach ó fhoinsí príobháideacha, tráchtála agus talmhaíochta.

| (25b) | Is féidir ról lárnach a bheith ag earnáil na talmhaíochta in aistriú fuinnimh na gceantar tuaithe agus laistigh de phobail tuaithe, go háirithe i bhfianaise an táirgthe dhíláraithe. Níor cheart, dá bhrí sin, an fhéidearthacht grianfhuinneamh a tháirgeadh mar ghníomhaíocht thánaisteach a theorannú d’fhéintomhaltas, ach d’fhéadfaí é a mheas i gcomhcheangal, mar shampla, le cineálacha eile táirgthe. Ba cheart do na Ballstáit feirmeoirí a spreagadh, trí shásraí cistiúcháin spriocdhírithe, chun suiteálacha gréine ar an bhfeirm a imlonnú, go háirithe forbairt tionscadal agraighréine maidir le foirgnimh nua talmhaíochta, agus táirgeadh bithmheatáin chun go bhféadfar forbairt níos leithne a dhéanamh ar fhuinneamh in-athnuaite agus ioncam breise d’fheirmeoirí á áirithiú ag an am céanna. Tá ardacmhainneacht ag suiteálacha táirgthe fuinnimh ar fheirmeacha ar mhionscála chun ciorclaíocht ar an bhfeirm a mhéadú trí dhramhaíl agus sruthanna iarmharacha na feirme, amhail aoileach, a chlaochlú ina teas agus ina leictreachas, agus tá sé tábhachtach feirmeoirí a chur chun cinn agus a spreagadh chun infheistíocht a dhéanamh sna teicneolaíochtaí sin. Ba cheart treisiú na n-eangach i gceantair thuaithe a spreagadh go láidir ionas gur féidir le feirmeacha an rannchuidiú a d’fhéadfadh siad a dhéanamh leis an aistriú fuinnimh a bhaint amach trí tháirgeadh leictreachais dhíláraithe. Ba cheart tosaíocht a thabhairt do shuímh gheografacha ina bhfuil leibhéil arda ionradaíochta ós rud é gur acmhainn theoranta iad amhábhair le haghaidh painéil ghréine. Ina theannta sin, ba cheart d’fheirmeoirí agus dá n-eagraíochtaí ionadaíocha a bheith rannpháirteach in ainmniú na limistéar luasghéaraithe. |
| --- | --- |

(25b)

Is féidir ról lárnach a bheith ag earnáil na talmhaíochta in aistriú fuinnimh na gceantar tuaithe agus laistigh de phobail tuaithe, go háirithe i bhfianaise an táirgthe dhíláraithe. Níor cheart, dá bhrí sin, an fhéidearthacht grianfhuinneamh a tháirgeadh mar ghníomhaíocht thánaisteach a theorannú d’fhéintomhaltas, ach d’fhéadfaí é a mheas i gcomhcheangal, mar shampla, le cineálacha eile táirgthe. Ba cheart do na Ballstáit feirmeoirí a spreagadh, trí shásraí cistiúcháin spriocdhírithe, chun suiteálacha gréine ar an bhfeirm a imlonnú, go háirithe forbairt tionscadal agraighréine maidir le foirgnimh nua talmhaíochta, agus táirgeadh bithmheatáin chun go bhféadfar forbairt níos leithne a dhéanamh ar fhuinneamh in-athnuaite agus ioncam breise d’fheirmeoirí á áirithiú ag an am céanna. Tá ardacmhainneacht ag suiteálacha táirgthe fuinnimh ar fheirmeacha ar mhionscála chun ciorclaíocht ar an bhfeirm a mhéadú trí dhramhaíl agus sruthanna iarmharacha na feirme, amhail aoileach, a chlaochlú ina teas agus ina leictreachas, agus tá sé tábhachtach feirmeoirí a chur chun cinn agus a spreagadh chun infheistíocht a dhéanamh sna teicneolaíochtaí sin. Ba cheart treisiú na n-eangach i gceantair thuaithe a spreagadh go láidir ionas gur féidir le feirmeacha an rannchuidiú a d’fhéadfadh siad a dhéanamh leis an aistriú fuinnimh a bhaint amach trí tháirgeadh leictreachais dhíláraithe. Ba cheart tosaíocht a thabhairt do shuímh gheografacha ina bhfuil leibhéil arda ionradaíochta ós rud é gur acmhainn theoranta iad amhábhair le haghaidh painéil ghréine. Ina theannta sin, ba cheart d’fheirmeoirí agus dá n-eagraíochtaí ionadaíocha a bheith rannpháirteach in ainmniú na limistéar luasghéaraithe.

| ▌ | |
| --- | --- |

▌

| (30) | Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóir na Treorach seo, eadhon astaíochtaí gás ceaptha teasa, spleáchas fuinnimh agus praghsanna fuinnimh a laghdú, a ghnóthú go leordhóthanach, ach gur fearr, de bharr fhairsinge na gníomhaíochta, é a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta mar a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Treoir seo thar a bhfuil riachtanach chun an cuspóir sin a ghnóthú. |
| --- | --- |

(30)

Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóir na Treorach seo, eadhon astaíochtaí gás ceaptha teasa, spleáchas fuinnimh agus praghsanna fuinnimh a laghdú, a ghnóthú go leordhóthanach, ach gur fearr, de bharr fhairsinge na gníomhaíochta, é a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta mar a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Treoir seo thar a bhfuil riachtanach chun an cuspóir sin a ghnóthú.

| (31) | I gcomhréir le Dearbhú Comhpháirteach Polaitiúil an 28 Meán Fómhair 2011 ó na Ballstáit agus ón gCoimisiún maidir le doiciméid mhíniúcháin (13), ghlac na Ballstáit mar chúram orthu féin, i gcásanna a bhfuil údar cuí leo, doiciméad amháin nó níos mó a chur leis an bhfógra maidir lena mbearta trasuite, ar doiciméid iad lena mínítear an gaol idir codanna de threoir agus páirteanna comhfhreagracha na n-ionstraimí náisiúnta trasuite. Maidir leis an Treoir seo, measann an reachtóir go bhfuil údar cuí le doiciméid den sórt sin a tharchur, go háirithe tar éis an bhreithiúnais ón gCúirt Bhreithiúnais sa chás An Coimisiún v An Bheilg (14) (cás C-543/17). |
| --- | --- |

(31)

I gcomhréir le Dearbhú Comhpháirteach Polaitiúil an 28 Meán Fómhair 2011 ó na Ballstáit agus ón gCoimisiún maidir le doiciméid mhíniúcháin (13), ghlac na Ballstáit mar chúram orthu féin, i gcásanna a bhfuil údar cuí leo, doiciméad amháin nó níos mó a chur leis an bhfógra maidir lena mbearta trasuite, ar doiciméid iad lena mínítear an gaol idir codanna de threoir agus páirteanna comhfhreagracha na n-ionstraimí náisiúnta trasuite. Maidir leis an Treoir seo, measann an reachtóir go bhfuil údar cuí le doiciméid den sórt sin a tharchur, go háirithe tar éis an bhreithiúnais ón gCúirt Bhreithiúnais sa chás An Coimisiún v An Bheilg (14) (cás C-543/17).

TAR ÉIS AN TREOIR SEO A GHLACADH:

Airteagal 1

Leasuithe ar Threoir (AE) 2018/2001

Leasaítear Treoir (AE) 2018/2001 mar a leanas:

| (1) | In Airteagal 2, cuirtear
  isteach
  na pointí seo a leanas ▌:






  “(9a) | ciallaíonn ‘
  limistéar luasghéaraithe
  athnuaiteán’ suíomh sonrach, cé acu atá sé ar an talamh nó ar muir, ar suíomh é 
  ar thug
  Ballstát
  tosaíocht dó
  mar shuíomh atá an-oiriúnach chun
  dlús a chur le suiteáil
  gléasraí maidir le fuinneamh a ghiniúint ó fhoinsí in-athnuaite,
  agus na sócmhainní is gá chun iad a cheangal leis an eangach agus le gréasáin fuinnimh ghaolmhara á gcur san áireamh; [Leasuithe 3 agus 38]

  ▌ |
| --- | --- | --- |

(1)

In Airteagal 2, cuirtear
  isteach
  na pointí seo a leanas ▌:

“(9a)

▌

| (9b) | ciallaíonn ‘trealamh grianfhuinnimh’ trealamh a thiontaíonn fuinneamh ón ngrian go fuinneamh teirmeach nó leictreach, go háirithe trealamh teirmeach gréine agus trealamh fótavoltach gréine;”; [Leasú 24] |
| --- | --- |

(9b)

| (3) | In Airteagal 15, cuirtear an mhír seo ▌a leanas
  isteach
  :

  “2a.   Cuirfidh na Ballstáit tástáil ar theicneolaíochtaí
  nuálacha
  fuinnimh in-athnuaite chun cinn,
  lena n-áirítear teicneolaíochtaí táirgthe, comhroinnte agus stórála,
  i dtionscadail phíolótacha i bhfíorthimpeallacht, ar feadh tréimhse theoranta, i gcomhréir le reachtaíocht an Aontais is infheidhme agus coimircí iomchuí ag gabháil léi chun oibriú slán an chórais
  fuinnimh
  a áirithiú agus chun tionchair dhíréireacha ar fheidhmiú an mhargaidh inmheánaigh a sheachaint, agus déanfar an méid sin faoi mhaoirseacht an údaráis inniúil.
  Gan dochar d’Airteagal 17, áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh an nós imeachta chun teicneolaíochtaí nuálacha fuinnimh in-athnuaite den sórt sin a cheadú ar a laghad chomh tapa agus a bhíonn sé i limistéir luasghéaraithe athnuaiteán.
  ”; |
| --- | --- |

(3)

In Airteagal 15, cuirtear an mhír seo ▌a leanas
  isteach
  :

“2a.   Cuirfidh na Ballstáit tástáil ar theicneolaíochtaí
  nuálacha
  fuinnimh in-athnuaite chun cinn,
  lena n-áirítear teicneolaíochtaí táirgthe, comhroinnte agus stórála,
  i dtionscadail phíolótacha i bhfíorthimpeallacht, ar feadh tréimhse theoranta, i gcomhréir le reachtaíocht an Aontais is infheidhme agus coimircí iomchuí ag gabháil léi chun oibriú slán an chórais
  fuinnimh
  a áirithiú agus chun tionchair dhíréireacha ar fheidhmiú an mhargaidh inmheánaigh a sheachaint, agus déanfar an méid sin faoi mhaoirseacht an údaráis inniúil.
  Gan dochar d’Airteagal 17, áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh an nós imeachta chun teicneolaíochtaí nuálacha fuinnimh in-athnuaite den sórt sin a cheadú ar a laghad chomh tapa agus a bhíonn sé i limistéir luasghéaraithe athnuaiteán.
  ”;

| (4) | Cuirtear na
  hairteagail
  seo a leanas isteach:


  “Airteagal 15b



  Mapáil agus pleanáil il-leibhéil chomhtháite ar na limistéir is gá le haghaidh rannchuidithe náisiúnta i dtreo sprioc 2030 maidir le fuinnimh in-athnuaite agus i dtreo chuspóir na haeráidneodrachta








  (1) | Faoin ... [1 bhliain tar éis theacht i bhfeidhm na Treorach], déanfaidh na Ballstáit
  mapáil agus pleanáil il-leibhéil chomhtháite chun acmhainní fuinnimh in-athnuaite a imscaradh ar a gcríoch iomlán i gcomhar leis na húdaráis ábhartha náisiúnta, réigiúnacha agus áitiúla uile chun an acmhainneacht intíre
  a shainaithint
  mar aon leis
  na limistéir talún,
  dromchla, fodhromchla
  agus farraige
  atá ar fáil lena n-imscaradh. Sainaithneoidh na Ballstáit freisin an toilleadh suiteáilte chomh maith leis na limistéir talún, dromchla, fodhromchla agus farraige is gá
  chun fuinneamh a tháirgeadh ó fhoinsí in-athnuaite
  agus dá mbonneagar gaolmhar, amhail saoráidí eangaí agus stórála, lena n-áirítear teirmeastóráil,
  ionas go mbeidh siad in ann a rannchuidithe náisiúnta a chomhlíonadh i dtreo sprioc 2030 maidir le fuinneamh in-athnuaite i gcomhréir le hAirteagal 3 den Treoir seo
  chomh maith leis na fospriocanna a leagtar amach in Airteagail 15a, 22a, 23(1), 24(4) agus 25(1) de Rialachán (AE) 2021/1119 agus chun aeráidneodracht a bhaint amach faoi 2050 i gcomhréir le hAirteagal 2 de
  . Beidh na limistéir sin comhchuimseach le conairí measta na mBallstát mar aon leis an toilleadh iomlán suiteáilte atá beartaithe ag teicneolaíocht fuinnimh in-athnuaite a leagtar amach
  sna
  pleananna náisiúnta fuinnimh agus aeráide ▌
  , ar pleananna iad a tugadh
  cothrom le dáta de bhun
  Airteagail
   14
  agus 15(6)
  de Rialachán (AE) 2018/1999
  chomh maith le pleananna spásúla muirí, lena n-áirítear na pleananna dá dtagraítear in Airteagal 8 de Threoir 2014/89/AE
   (15). |
| --- | --- | --- |

(4)

Cuirtear na
  hairteagail
  seo a leanas isteach:

hairteagail

“Airteagal 15b

Mapáil agus pleanáil il-leibhéil chomhtháite ar na limistéir is gá le haghaidh rannchuidithe náisiúnta i dtreo sprioc 2030 maidir le fuinnimh in-athnuaite agus i dtreo chuspóir na haeráidneodrachta

(1)

Faoin ... [1 bhliain tar éis theacht i bhfeidhm na Treorach], déanfaidh na Ballstáit
  mapáil agus pleanáil il-leibhéil chomhtháite chun acmhainní fuinnimh in-athnuaite a imscaradh ar a gcríoch iomlán i gcomhar leis na húdaráis ábhartha náisiúnta, réigiúnacha agus áitiúla uile chun an acmhainneacht intíre
  a shainaithint
  mar aon leis
  na limistéir talún,
  dromchla, fodhromchla
  agus farraige
  atá ar fáil lena n-imscaradh. Sainaithneoidh na Ballstáit freisin an toilleadh suiteáilte chomh maith leis na limistéir talún, dromchla, fodhromchla agus farraige is gá
  chun fuinneamh a tháirgeadh ó fhoinsí in-athnuaite
  agus dá mbonneagar gaolmhar, amhail saoráidí eangaí agus stórála, lena n-áirítear teirmeastóráil,
  ionas go mbeidh siad in ann a rannchuidithe náisiúnta a chomhlíonadh i dtreo sprioc 2030 maidir le fuinneamh in-athnuaite i gcomhréir le hAirteagal 3 den Treoir seo
  chomh maith leis na fospriocanna a leagtar amach in Airteagail 15a, 22a, 23(1), 24(4) agus 25(1) de Rialachán (AE) 2021/1119 agus chun aeráidneodracht a bhaint amach faoi 2050 i gcomhréir le hAirteagal 2 de
  . Beidh na limistéir sin comhchuimseach le conairí measta na mBallstát mar aon leis an toilleadh iomlán suiteáilte atá beartaithe ag teicneolaíocht fuinnimh in-athnuaite a leagtar amach
  sna
  pleananna náisiúnta fuinnimh agus aeráide ▌
  , ar pleananna iad a tugadh
  cothrom le dáta de bhun
  Airteagail
   14
  agus 15(6)
  de Rialachán (AE) 2018/1999
  chomh maith le pleananna spásúla muirí, lena n-áirítear na pleananna dá dtagraítear in Airteagal 8 de Threoir 2014/89/AE
   (15).

| (2) | Agus na limistéir dá dtagraítear i mír 1 á sainaithint, cuirfidh na Ballstáit an méid a leanas san áireamh:






  (a) | infhaighteacht na n-acmhainní fuinnimh in-athnuaite agus an poitéinseal a bhaineann leis na teicneolaíochtaí éagsúla sna limistéir éagsúla talún agus farraige maidir le táirgeadh fuinnimh in-athnuaite; |
| --- | --- | --- |

(2)

Agus na limistéir dá dtagraítear i mír 1 á sainaithint, cuirfidh na Ballstáit an méid a leanas san áireamh:

(a)

infhaighteacht na n-acmhainní fuinnimh in-athnuaite agus an poitéinseal a bhaineann leis na teicneolaíochtaí éagsúla sna limistéir éagsúla talún agus farraige maidir le táirgeadh fuinnimh in-athnuaite;

| (b) | an t éileamh fuinnimh
  náisiúnta agus réigiúnach atá
  réamh-mheasta
  , agus solúbthacht fhéideartha na freagartha gníomhaí ar an éileamh agus na gnóthachain éifeachtúlachta a bhfuiltear ag súil leo agus comhtháthú an chórais fuinnimh á gcur san áireamh
  ; |
| --- | --- |

(b)

an t éileamh fuinnimh
  náisiúnta agus réigiúnach atá
  réamh-mheasta
  , agus solúbthacht fhéideartha na freagartha gníomhaí ar an éileamh agus na gnóthachain éifeachtúlachta a bhfuiltear ag súil leo agus comhtháthú an chórais fuinnimh á gcur san áireamh
  ;

| (c) | infhaighteacht
  na ngréasán fuinnimh ábhartha,
  an bhonneagair eangaí, stórála agus uirlisí solúbthachta eile nó an poitéinseal maidir leis an mbonneagar eangaí nó an stóráil sin a chruthú
  nó a uasghrádú; |
| --- | --- |

(c)

infhaighteacht
  na ngréasán fuinnimh ábhartha,
  an bhonneagair eangaí, stórála agus uirlisí solúbthachta eile nó an poitéinseal maidir leis an mbonneagar eangaí nó an stóráil sin a chruthú
  nó a uasghrádú;

| (ca) | an poitéinseal a bhaineann le féintomhaltóirí fuinnimh in-athnuaite agus comhphobail fuinnimh in-athnuaite a bheith rannpháirteach, arna mheasúnú i gcomhréir le hAirteagail 21 agus 22; |
| --- | --- |

(ca)

an poitéinseal a bhaineann le féintomhaltóirí fuinnimh in-athnuaite agus comhphobail fuinnimh in-athnuaite a bheith rannpháirteach, arna mheasúnú i gcomhréir le hAirteagail 21 agus 22;

| (cb) | torthaí na gcomhairliúchán poiblí oscailte, ionchuimsitheach agus éifeachtach, rannpháirtíocht na n-údarás áitiúil ábhartha, agus na ngeallsealbhóirí ábhartha uile, chun a áirithiú go gcuirfear tuairim an phobail san áireamh agus na réimsí dá dtagraítear in Airteagal 15b agus 15c á sainaithint; |
| --- | --- |

(cb)

torthaí na gcomhairliúchán poiblí oscailte, ionchuimsitheach agus éifeachtach, rannpháirtíocht na n-údarás áitiúil ábhartha, agus na ngeallsealbhóirí ábhartha uile, chun a áirithiú go gcuirfear tuairim an phobail san áireamh agus na réimsí dá dtagraítear in Airteagal 15b agus 15c á sainaithint;

| (cc) | tionscadail fuinnimh in-athnuaite ar struchtúir shaorga nua a bhfuiltear ag súil leo amhail limistéir pháirceála, bóithre, iarnróid agus limistéir thionsclaíocha; |
| --- | --- |

(cc)

tionscadail fuinnimh in-athnuaite ar struchtúir shaorga nua a bhfuiltear ag súil leo amhail limistéir pháirceála, bóithre, iarnróid agus limistéir thionsclaíocha;

| (cd) | an fhorbairt thionsclaíoch agus an fhostaíocht a bhfuiltear ag súil leo agus a bhaineann le tionscadail in-athnuaite i bpobail áitiúla lena mbaineann. |
| --- | --- |

(cd)

an fhorbairt thionsclaíoch agus an fhostaíocht a bhfuiltear ag súil leo agus a bhaineann le tionscadail in-athnuaite i bpobail áitiúla lena mbaineann.

| (3) | Tabharfaidh na Ballstáit fabhar d’úsáidí iomadúla na limistéar arna sainaithint mar thoradh ar an oibleagáid i mír 1
  ar choinníoll go bhfuil suiteáil gléasraí maidir le fuinneamh a tháirgeadh ó fhoinsí in-athnuaite comhoiriúnach le húsáidí atá ann cheana féin
  . |
| --- | --- |

(3)

Tabharfaidh na Ballstáit fabhar d’úsáidí iomadúla na limistéar arna sainaithint mar thoradh ar an oibleagáid i mír 1
  ar choinníoll go bhfuil suiteáil gléasraí maidir le fuinneamh a tháirgeadh ó fhoinsí in-athnuaite comhoiriúnach le húsáidí atá ann cheana féin
  .

| (3a) | Agus na limistéir talún, dromchla, fodhromchla agus farraige á sainaithint acu, ar limistéir iad is gá chun gléasraí maidir le fuinneamh a tháirgeadh ó fhoinsí in-athnuaite a shuiteáil iontu, úsáidfidh na Ballstáit sásra lena dtacófar leis an bhforbairt is gá i dtaca le gréasán téimh in-athnuaite agus le heangach cumhachta chun córas fuinnimh atá go hiomlán comhtháite a sholáthar. |
| --- | --- |

(3a)

Agus na limistéir talún, dromchla, fodhromchla agus farraige á sainaithint acu, ar limistéir iad is gá chun gléasraí maidir le fuinneamh a tháirgeadh ó fhoinsí in-athnuaite a shuiteáil iontu, úsáidfidh na Ballstáit sásra lena dtacófar leis an bhforbairt is gá i dtaca le gréasán téimh in-athnuaite agus le heangach cumhachta chun córas fuinnimh atá go hiomlán comhtháite a sholáthar.

| (3b) | Má shainmhínítear gléasraí táirgthe bithmheatáin ar mhórscála ar bhonn náisiúnta mar shuiteálacha chun oibríochtaí aisghabhála dramhaíola a dhéanamh mar a liostaítear in Iarscríbhinn II, pointe (11), a ghabhann le Treoir 2008/98/CE, féadfaidh na Ballstáit na gléasraí sin a áireamh i bhfoinsí fuinnimh in-athnuaite agus na limistéir luasghéaraithe athnuaiteán á n-ainmniú acu. |
| --- | --- |

(3b)

Má shainmhínítear gléasraí táirgthe bithmheatáin ar mhórscála ar bhonn náisiúnta mar shuiteálacha chun oibríochtaí aisghabhála dramhaíola a dhéanamh mar a liostaítear in Iarscríbhinn II, pointe (11), a ghabhann le Treoir 2008/98/CE, féadfaidh na Ballstáit na gléasraí sin a áireamh i bhfoinsí fuinnimh in-athnuaite agus na limistéir luasghéaraithe athnuaiteán á n-ainmniú acu.

| (3c) | Déanfaidh na Ballstáit athbhreithniú agus nuashonrú go tréimhsiúil ar na limistéir dá dtagraítear i mír 1 den Airteagal seo, ar a laghad i gcomhthéacs nuashonrú na bpleananna náisiúnta fuinnimh agus aeráide de bhun Airteagal 14 de Rialachán (AE) 2018/1999. |
| --- | --- |

(3c)

Déanfaidh na Ballstáit athbhreithniú agus nuashonrú go tréimhsiúil ar na limistéir dá dtagraítear i mír 1 den Airteagal seo, ar a laghad i gcomhthéacs nuashonrú na bpleananna náisiúnta fuinnimh agus aeráide de bhun Airteagal 14 de Rialachán (AE) 2018/1999.

| (3d) | Molfaidh na Ballstáit do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha conairí nó spriocanna a fhorbairt agus a chur chun feidhme maidir le fuinneamh in-athnuaite a tháirgfidh cathracha, féintomhaltóirí fuinnimh in-athnuaite agus comhphobail fuinnimh in-athnuaite, agus tacóidh na Ballstáit leis na húdaráis sin an méid sin a bhaint amach. |
| --- | --- |

(3d)

Molfaidh na Ballstáit do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha conairí nó spriocanna a fhorbairt agus a chur chun feidhme maidir le fuinneamh in-athnuaite a tháirgfidh cathracha, féintomhaltóirí fuinnimh in-athnuaite agus comhphobail fuinnimh in-athnuaite, agus tacóidh na Ballstáit leis na húdaráis sin an méid sin a bhaint amach.

Airteagal 15c

Limistéir luasghéaraithe athnuaiteán

| (1) | Faoin ... [2 bhliain tar éis theacht i bhfeidhm na Treorach], glacfaidh na Ballstáit
  , i gcomhar lena n-údaráis áitiúla agus réigiúnacha,
  plean nó pleananna lena n-ainmneofar, laistigh de na limistéir dá dtagraítear in Airteagal 15b(1),
  limistéir luasghéaraithe
  athnuaiteán le haghaidh cineál amháin foinsí fuinnimh in-athnuaite nó níos mó.
  Beidh méid na limistéar sin comhchuimseach leis na cuspóirí maidir le fuinneamh in-athnuaite agus na fospriocanna a leagtar amach sa Treoir seo agus sna pleananna náisiúnta fuinnimh agus aeráide a tugadh cothrom le dáta de bhun Airteagal 14 de Rialachán (AE) 2018/1999.
  Sa phlean nó sna pleananna
  lena n-ainmnítear na limistéir luasghéaraithe athnuaiteán,
  déanfaidh na Ballstáit an méid seo a leanas:






  (a) | Limistéir talún agus farraige atá sách aonfhoirmeach a ainmniú, ar limistéir iad a mheastar nach mbeidh
  éifeacht mhór
  ag imscaradh na gcineálacha sonracha cineálacha fuinnimh in-athnuaite sin ar an gcomhshaol, i bhfianaise shaintréithe na críche a roghnaítear.
  Rannchuideoidh méid iomlán na limistéar talún agus farraige go suntasach leis na ceanglais spáis arna sainaithint i gcomhréir le hAirteagal 15b(1) den Treoir seo chun sprioc 2030 maidir le fuinneamh in-athnuaite a bhaint amach agus cuirfidh san áireamh é i bpleananna náisiúnta fuinnimh agus aeráide a tugadh cothrom le dáta de bhun Airteagal 14 de Rialachán (AE) 2018/1999.
  Agus an méid sin á dhéanamh ag na Ballstáit, déanfaidh siad mar a leanas:






  (i) | tosaíocht a thabhairt do dhromchlaí saorga agus tógtha, amhail díonta
  agus aghaidheanna foirgneamh
  , limistéir bonneagair iompair
  agus a dtimpeallacht dhíreach
  , limistéir pháirceála,
  láithreáin ar an bhfeirm,
  láithreáin dramhaíola, láithreáin tionscail, mianaigh, agus, i gcás inarb iomchuí,
  dromchlaí saorga agus tógtha amhail
  láithreáin cóireála fuíolluisce uirbigh,
  lochanna saorga, dobharlaigh intíre nó taiscumair agus
  talamh díghrádaithe nach bhfuil inúsáidte don talmhaíocht; |
| --- | --- | --- | --- |

(1)

Faoin ... [2 bhliain tar éis theacht i bhfeidhm na Treorach], glacfaidh na Ballstáit
  , i gcomhar lena n-údaráis áitiúla agus réigiúnacha,
  plean nó pleananna lena n-ainmneofar, laistigh de na limistéir dá dtagraítear in Airteagal 15b(1),
  limistéir luasghéaraithe
  athnuaiteán le haghaidh cineál amháin foinsí fuinnimh in-athnuaite nó níos mó.
  Beidh méid na limistéar sin comhchuimseach leis na cuspóirí maidir le fuinneamh in-athnuaite agus na fospriocanna a leagtar amach sa Treoir seo agus sna pleananna náisiúnta fuinnimh agus aeráide a tugadh cothrom le dáta de bhun Airteagal 14 de Rialachán (AE) 2018/1999.
  Sa phlean nó sna pleananna
  lena n-ainmnítear na limistéir luasghéaraithe athnuaiteán,
  déanfaidh na Ballstáit an méid seo a leanas:

(a)

Limistéir talún agus farraige atá sách aonfhoirmeach a ainmniú, ar limistéir iad a mheastar nach mbeidh
  éifeacht mhór
  ag imscaradh na gcineálacha sonracha cineálacha fuinnimh in-athnuaite sin ar an gcomhshaol, i bhfianaise shaintréithe na críche a roghnaítear.
  Rannchuideoidh méid iomlán na limistéar talún agus farraige go suntasach leis na ceanglais spáis arna sainaithint i gcomhréir le hAirteagal 15b(1) den Treoir seo chun sprioc 2030 maidir le fuinneamh in-athnuaite a bhaint amach agus cuirfidh san áireamh é i bpleananna náisiúnta fuinnimh agus aeráide a tugadh cothrom le dáta de bhun Airteagal 14 de Rialachán (AE) 2018/1999.
  Agus an méid sin á dhéanamh ag na Ballstáit, déanfaidh siad mar a leanas:

(i)

tosaíocht a thabhairt do dhromchlaí saorga agus tógtha, amhail díonta
  agus aghaidheanna foirgneamh
  , limistéir bonneagair iompair
  agus a dtimpeallacht dhíreach
  , limistéir pháirceála,
  láithreáin ar an bhfeirm,
  láithreáin dramhaíola, láithreáin tionscail, mianaigh, agus, i gcás inarb iomchuí,
  dromchlaí saorga agus tógtha amhail
  láithreáin cóireála fuíolluisce uirbigh,
  lochanna saorga, dobharlaigh intíre nó taiscumair agus
  talamh díghrádaithe nach bhfuil inúsáidte don talmhaíocht;

| (ii) | láithreáin Natura 2000 agus páirceanna agus tearmainn dúlra, bealaí imirce sainaitheanta éan
  agus mamach farraige
  ,
  de réir na sonraí is fearr atá ar fáil, conairí éiceolaíocha agus
  limistéir eile a shainaithnítear bunaithe ar mhapaí íogaireachta agus ar na huirlisí dá dtagraítear sa chéad phointe eile a eisiaimh seachas dromchlaí saorga agus tógtha atá lonnaithe sna limistéir sin amhail díonta, limistéir pháirceála nó bonneagar iompair; |
| --- | --- |

(ii)

láithreáin Natura 2000 agus páirceanna agus tearmainn dúlra, bealaí imirce sainaitheanta éan
  agus mamach farraige
  ,
  de réir na sonraí is fearr atá ar fáil, conairí éiceolaíocha agus
  limistéir eile a shainaithnítear bunaithe ar mhapaí íogaireachta agus ar na huirlisí dá dtagraítear sa chéad phointe eile a eisiaimh seachas dromchlaí saorga agus tógtha atá lonnaithe sna limistéir sin amhail díonta, limistéir pháirceála nó bonneagar iompair;

| (iii) | na huirlisí agus na tacair sonraí iomchuí uile a úsáid
  , lena n-áirítear, i gcás inar gá, suirbhéanna sonracha allamuigh,
  chun na limistéir a shainaithint nach mbeadh tionchar mór ag na gléasraí fuinnimh in-athnuaite ar an gcomhshaol iontu, lena n-áirítear mapáil íogaireachta fiadhúlra
  , agus aird á tabhairt ar na sonraí atá ar fáil i dtaca le líonra comhsheasmhach Natura 2000 a fhorbairt, atá leordhóthanach a mhéid a bhaineann leis na cineálacha gnáthóg agus na speicis faoi Threoir 92/43/CEE ón gComhairle
   (16),
  chomh maith leis na héin agus na láithreáin faoi Threoir 2009/147/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle
   (17); |
| --- | --- |

(iii)

na huirlisí agus na tacair sonraí iomchuí uile a úsáid
  , lena n-áirítear, i gcás inar gá, suirbhéanna sonracha allamuigh,
  chun na limistéir a shainaithint nach mbeadh tionchar mór ag na gléasraí fuinnimh in-athnuaite ar an gcomhshaol iontu, lena n-áirítear mapáil íogaireachta fiadhúlra
  , agus aird á tabhairt ar na sonraí atá ar fáil i dtaca le líonra comhsheasmhach Natura 2000 a fhorbairt, atá leordhóthanach a mhéid a bhaineann leis na cineálacha gnáthóg agus na speicis faoi Threoir 92/43/CEE ón gComhairle
   (16),
  chomh maith leis na héin agus na láithreáin faoi Threoir 2009/147/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle
   (17);

| (iv) | fáil réidh le baic riaracháin agus foireann dhea-oilte agus acmhainní riaracháin leordhóthanacha a chur ar fáil; |
| --- | --- |

(iv)

fáil réidh le baic riaracháin agus foireann dhea-oilte agus acmhainní riaracháin leordhóthanacha a chur ar fáil;

| (b) | Rialacha iomchuí a leagan síos le haghaidh na
  limistéar luasghéaraithe athnuaiteán ainmnithe
  , lena n-áirítear maidir leis na bearta maolaithe atá le glacadh i dtaca le gléasraí fuinnimh in-athnuaite a shuiteáil, saoráidí comhshuite stórála fuinnimh a shuiteáil, mar aon leis na sócmhainní is gá chun iad a cheangal leis an eangach, chun na tionchair dhiúltacha ar an gcomhshaol a d’fhéadfadh teacht chun cinn a sheachaint nó mura féidir é sin a dhéanamh, chun na tionchair dhiúltacha sin a laghdú go mór. Áiritheoidh na Ballstáit go gcuirfear bearta maolaithe iomchuí i bhfeidhm chun
  a áirithiú go ndéanfar na hoibleagáidí a leagtar síos
  in Airteagail 6(2) agus 12(1) de Threoir 92/43/CEE, Airteagal 5 de Threoir 2009/147/CE agus Airteagal 4(1)(a)(i) d
  e Threoir 2000/60/CE a chur chun feidhme agus chun meath a sheachaint agus dea-stádas nó dea-phoitéinseal éiceolaíoch a bhaint amach i gcomhréir le hAirteagal 4(1)
  de Threoir 2000/60/CE. Díreofar na rialacha sin ar shainiúlachtaí gach
  limistéar luasghéaraithe athnuaiteán sainaitheanta
  , ar an teicneolaíocht nó na teicneolaíochtaí fuinnimh in-athnuaite atá le himscaradh i ngach limistéar agus ar na tionchair shainaitheanta ar an gcomhshaol. De thoradh ar chomhlíontacht leis na rialacha sin agus cur chun feidhme na mbeart maolaithe iomchuí ag na tionscadail aonair, measfar nach sáraíonn na tionscadail na forálacha sin gan dochar do mhíreanna 4 agus 5 d’Airteagal 16a. I gcás nach ndearnadh tástáil fhorleathan ar bhearta maolaithe nua chun cosc a chur, a mhéid is féidir, ar mharú agus corraí speiceas atá faoi chosaint faoi Threoir 92/43/CEE ón gComhairle agus Treoir 2009/147/CE, nó chun aon tionchar eile ar an gcomhshaol a chosc, a mhéid a bhaineann le héifeachtacht na mbeart nua sin, féadfaidh na Ballstáit a cheadú go n-úsáidfear iad i dtionscadal píolótach amháin nó i roinnt tionscadail phíolótacha ar feadh tréimhse theoranta, ar choinníoll go ndéanfar faireachán géar ar éifeachtacht na mbeart sin agus go nglacfar céimeanna láithreach má léirítear nach bhfuil siad éifeachtach.
  Féadfaidh na Ballstáit limistéir atá ainmnithe cheana féin chun gléasraí cumhachta gaoithe nó gréine a shuiteáil iontu a dhearbhú mar limistéir luasghéaraithe athnuaiteán trína mheas go gcomhlíonann na pleananna spásúla atá ann cheana ceanglais Airteagal 15c. |
| --- | --- |

(b)

Rialacha iomchuí a leagan síos le haghaidh na
  limistéar luasghéaraithe athnuaiteán ainmnithe
  , lena n-áirítear maidir leis na bearta maolaithe atá le glacadh i dtaca le gléasraí fuinnimh in-athnuaite a shuiteáil, saoráidí comhshuite stórála fuinnimh a shuiteáil, mar aon leis na sócmhainní is gá chun iad a cheangal leis an eangach, chun na tionchair dhiúltacha ar an gcomhshaol a d’fhéadfadh teacht chun cinn a sheachaint nó mura féidir é sin a dhéanamh, chun na tionchair dhiúltacha sin a laghdú go mór. Áiritheoidh na Ballstáit go gcuirfear bearta maolaithe iomchuí i bhfeidhm chun
  a áirithiú go ndéanfar na hoibleagáidí a leagtar síos
  in Airteagail 6(2) agus 12(1) de Threoir 92/43/CEE, Airteagal 5 de Threoir 2009/147/CE agus Airteagal 4(1)(a)(i) d
  e Threoir 2000/60/CE a chur chun feidhme agus chun meath a sheachaint agus dea-stádas nó dea-phoitéinseal éiceolaíoch a bhaint amach i gcomhréir le hAirteagal 4(1)
  de Threoir 2000/60/CE. Díreofar na rialacha sin ar shainiúlachtaí gach
  limistéar luasghéaraithe athnuaiteán sainaitheanta
  , ar an teicneolaíocht nó na teicneolaíochtaí fuinnimh in-athnuaite atá le himscaradh i ngach limistéar agus ar na tionchair shainaitheanta ar an gcomhshaol. De thoradh ar chomhlíontacht leis na rialacha sin agus cur chun feidhme na mbeart maolaithe iomchuí ag na tionscadail aonair, measfar nach sáraíonn na tionscadail na forálacha sin gan dochar do mhíreanna 4 agus 5 d’Airteagal 16a. I gcás nach ndearnadh tástáil fhorleathan ar bhearta maolaithe nua chun cosc a chur, a mhéid is féidir, ar mharú agus corraí speiceas atá faoi chosaint faoi Threoir 92/43/CEE ón gComhairle agus Treoir 2009/147/CE, nó chun aon tionchar eile ar an gcomhshaol a chosc, a mhéid a bhaineann le héifeachtacht na mbeart nua sin, féadfaidh na Ballstáit a cheadú go n-úsáidfear iad i dtionscadal píolótach amháin nó i roinnt tionscadail phíolótacha ar feadh tréimhse theoranta, ar choinníoll go ndéanfar faireachán géar ar éifeachtacht na mbeart sin agus go nglacfar céimeanna láithreach má léirítear nach bhfuil siad éifeachtach.
  Féadfaidh na Ballstáit limistéir atá ainmnithe cheana féin chun gléasraí cumhachta gaoithe nó gréine a shuiteáil iontu a dhearbhú mar limistéir luasghéaraithe athnuaiteán trína mheas go gcomhlíonann na pleananna spásúla atá ann cheana ceanglais Airteagal 15c.

Sa phlean míneoidh na Ballstáit an measúnú a rinneadh chun gach
  limistéar luasghéaraithe athnuaiteán
  ainmnithe a shainaithint ar bhonn na gcritéar a leagtar amach i bpointe (a) agus chun bearta maolaithe iomchuí a shainaithint.

| (2) | Sula nglacfar é nó iad, beidh an plean nó na pleananna lena n-ainmnítear na
  limistéir luasghéaraithe
  athnuaiteán faoi réir measúnú comhshaoil a dhéanfar i gcomhréir leis na coinníollacha a leagtar amach i dTreoir 2001/42/CE, agus ▌, más dócha go mbeidh tionchair mhóra i gceist do láithreáin
  Natura 2000
  , beidh an plean nó na pleananna faoi réir an mheasúnaithe iomchuí i gcomhréir le hAirteagal 6(3) de Threoir 92/43/CEE. |
| --- | --- |

(2)

Sula nglacfar é nó iad, beidh an plean nó na pleananna lena n-ainmnítear na
  limistéir luasghéaraithe
  athnuaiteán faoi réir measúnú comhshaoil a dhéanfar i gcomhréir leis na coinníollacha a leagtar amach i dTreoir 2001/42/CE, agus ▌, más dócha go mbeidh tionchair mhóra i gceist do láithreáin
  Natura 2000
  , beidh an plean nó na pleananna faoi réir an mheasúnaithe iomchuí i gcomhréir le hAirteagal 6(3) de Threoir 92/43/CEE.

| (
  2a) | Agus na limistéir farraige dá dtagraítear in Airteagal 15b(1) á sainaithint, comhlíonfaidh ainmniú de bhun an Airteagail seo Treoir 2014/89/AE maidir le húsáid a bhaint as cur chuige atá bunaithe ar éiceachórais i leith na pleanála spásúla muirí agus láithreáin fuinnimh in-athnuaite á n-ainmniú acu. Le linn phróiseas na pleanála spásúla muirí, méadóidh na Ballstáit an spás atá ainmnithe le haghaidh táirgeadh fuinnimh in-athnuaite i gcomhréir leis na spriocanna aeráide le haghaidh 2030, 2040 agus 2050. |
| --- | --- |

(
  2a)

Agus na limistéir farraige dá dtagraítear in Airteagal 15b(1) á sainaithint, comhlíonfaidh ainmniú de bhun an Airteagail seo Treoir 2014/89/AE maidir le húsáid a bhaint as cur chuige atá bunaithe ar éiceachórais i leith na pleanála spásúla muirí agus láithreáin fuinnimh in-athnuaite á n-ainmniú acu. Le linn phróiseas na pleanála spásúla muirí, méadóidh na Ballstáit an spás atá ainmnithe le haghaidh táirgeadh fuinnimh in-athnuaite i gcomhréir leis na spriocanna aeráide le haghaidh 2030, 2040 agus 2050.

| (3) | Cuirfear an plean nó na pleananna lena n-ainmnítear
  limistéir luasghéaraithe
  athnuaiteán ar fáil don phobal
  , agus tabharfar cothrom le dáta iad ar bhonn leanúnach chun acmhainneacht nua a thaifeadadh, i bhfoirm leictreonach,
  agus déanfar iad a athbhreithniú go tréimhsiúil, ar a laghad i gcomhthéacs ▌na bpleananna náisiúnta fuinnimh agus aeráide
  a tugadh cothrom le dáta
  de bhun Airteagal 14 de Rialachán (AE) 2018/1999
  agus sineirgí le Treoir 2014/89/AE á n-áirithiú
  . |
| --- | --- |

(3)

Cuirfear an plean nó na pleananna lena n-ainmnítear
  limistéir luasghéaraithe
  athnuaiteán ar fáil don phobal
  , agus tabharfar cothrom le dáta iad ar bhonn leanúnach chun acmhainneacht nua a thaifeadadh, i bhfoirm leictreonach,
  agus déanfar iad a athbhreithniú go tréimhsiúil, ar a laghad i gcomhthéacs ▌na bpleananna náisiúnta fuinnimh agus aeráide
  a tugadh cothrom le dáta
  de bhun Airteagal 14 de Rialachán (AE) 2018/1999
  agus sineirgí le Treoir 2014/89/AE á n-áirithiú
  .

Airteagal 15d

Rannpháirtíocht phoiblí

1.
     
  Maidir le hullmhú na bpleananna lena sainaithnítear na limistéir talún agus farraige is gá chun gléasraí a shuiteáil iontu chun fuinneamh ó fhoinsí in-athnuaite a ghiniúint agus ullmhú na bpleananna lena n-ainmnítear limistéir athnuaiteán, dá dtagraítear in Airteagail 15a, 15b agus 15c, áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh an próiseas sin oscailte, ionchuimsitheach, tráthúil agus éifeachtach agus go dtabharfar deis shonrach don phobal a bheith rannpháirteach i bhforbairt na bpleananna sin ón tús.

2.
     
  Sainaithneoidh na Ballstáit an pobal a ndéanann na pleananna difear dó nó ar dócha go ndéanfaidh siad difear dó nó a bhfuil leas aige iontu, lena n-áirítear daoine nádúrtha nó dlítheanacha nó na comhlachais, na heagraíochtaí nó na grúpaí a dhéanann ionadaíocht orthu, agus aird á tabhairt ar chuspóirí na Treorach seo agus an tionchar a d’fhéadfadh a bheith ag cur chun feidhme na Treorach ar limistéir a chumhdaítear le hionstraimí eile de chuid an Aontais. Áiritheoidh na Ballstáit go gcuirfear an pobal a dtagraítear dó ar an eolas go leictreonach agus trí fhógraí poiblí nó trí mhodhanna iomchuí eile.”; [Leasú 14]

| (6) | Cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 16:


  “Airteagal 16



  Eagar agus príomhphrionsabail an phróisis deonaithe ceadanna








  (1) | Cumhdóidh an próiseas deonaithe ceadanna na ceadanna riaracháin ábhartha uile maidir le gléasraí chun fuinneamh a tháirgeadh ó fhoinsí in-athnuaite a thógáil, a athchumhachtú agus a oibriú
  , lena n-áirítear gléasraí cumhachta hibrideacha ina gcomhcheanglaítear foinsí éagsúla fuinnimh in-athnuaite, teaschaidéil, stóráil
  fuinnimh
  , lena n-áirítear saoráidí cumhachta agus teirmeacha,
  mar aon leis na sócmhainní atá riachtanach lena gceangal leis an eangach
  agus chun athnuaiteáin a chomhtháthú i ngréasáin téimh agus fuaraithe. Áireofar leis freisin
  ceadanna maidir le
  gréasáin fuinnimh ghaolmhara
  agus measúnuithe comhshaoil i gcás inar gá leo sin. Beidh an próiseas deonaithe ceadanna comhdhéanta de na nósanna imeachta uile ón tráth a n-admhaítear bailíocht an iarratais i gcomhréir le mír 2 go dtí go dtugann an t-údarás nó na húdaráis ábhartha fógra faoin gcinneadh críochnaitheach maidir le toradh an nós imeachta. [Leasú 25] |
| --- | --- | --- |

(6)

Cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 16:

“Airteagal 16

Eagar agus príomhphrionsabail an phróisis deonaithe ceadanna

(1)

Cumhdóidh an próiseas deonaithe ceadanna na ceadanna riaracháin ábhartha uile maidir le gléasraí chun fuinneamh a tháirgeadh ó fhoinsí in-athnuaite a thógáil, a athchumhachtú agus a oibriú
  , lena n-áirítear gléasraí cumhachta hibrideacha ina gcomhcheanglaítear foinsí éagsúla fuinnimh in-athnuaite, teaschaidéil, stóráil
  fuinnimh
  , lena n-áirítear saoráidí cumhachta agus teirmeacha,
  mar aon leis na sócmhainní atá riachtanach lena gceangal leis an eangach
  agus chun athnuaiteáin a chomhtháthú i ngréasáin téimh agus fuaraithe. Áireofar leis freisin
  ceadanna maidir le
  gréasáin fuinnimh ghaolmhara
  agus measúnuithe comhshaoil i gcás inar gá leo sin. Beidh an próiseas deonaithe ceadanna comhdhéanta de na nósanna imeachta uile ón tráth a n-admhaítear bailíocht an iarratais i gcomhréir le mír 2 go dtí go dtugann an t-údarás nó na húdaráis ábhartha fógra faoin gcinneadh críochnaitheach maidir le toradh an nós imeachta. [Leasú 25]

| (1a) | Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh maoiniú foirne cáilithe, uas-sciliú agus athsciliú a n-údarás inniúil ar an leibhéal náisiúnta, réigiúnach agus áitiúil comhréireach le cur chun feidhme na riachtanas foriomlán maidir le fuinnimh in-athnuaite a shainaithnítear faoi Airteagal 15b den Treoir seo, agus leis an toilleadh suiteáilte atá beartaithe le haghaidh giniúint fuinnimh in-athnuaite dá bhforáiltear ina bpleananna náisiúnta fuinnimh agus aeráide, mar a tugadh iad cothrom le dáta de bhun Airteagal 14 de Rialachán (AE) 2018/1999. Cuirfidh na Ballstáit na táillí uile a bhaineann leis na próisis iarratais agus deonaithe ceadanna i leataobh chun foireann cháilithe a mhaoiniú tuilleadh agus acmhainneacht an údaráis ábhartha cheadaithe a fheabhsú. Soláthróidh na Ballstáit tacaíocht, lena n-áirítear tacaíocht theicniúil agus airgeadais, d’údaráis réigiúnacha agus áitiúla chun an próiseas deonaithe ceadanna a éascú. |
| --- | --- |

(1a)

Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh maoiniú foirne cáilithe, uas-sciliú agus athsciliú a n-údarás inniúil ar an leibhéal náisiúnta, réigiúnach agus áitiúil comhréireach le cur chun feidhme na riachtanas foriomlán maidir le fuinnimh in-athnuaite a shainaithnítear faoi Airteagal 15b den Treoir seo, agus leis an toilleadh suiteáilte atá beartaithe le haghaidh giniúint fuinnimh in-athnuaite dá bhforáiltear ina bpleananna náisiúnta fuinnimh agus aeráide, mar a tugadh iad cothrom le dáta de bhun Airteagal 14 de Rialachán (AE) 2018/1999. Cuirfidh na Ballstáit na táillí uile a bhaineann leis na próisis iarratais agus deonaithe ceadanna i leataobh chun foireann cháilithe a mhaoiniú tuilleadh agus acmhainneacht an údaráis ábhartha cheadaithe a fheabhsú. Soláthróidh na Ballstáit tacaíocht, lena n-áirítear tacaíocht theicniúil agus airgeadais, d’údaráis réigiúnacha agus áitiúla chun an próiseas deonaithe ceadanna a éascú.

| (2) | Tráth nach déanaí ná 14 lá
  oibre
  i gcás gléasraí atá lonnaithe i 
  limistéir luasghéaraithe athnuaiteán
  agus 1 mhí i gcás gléasraí atá lonnaithe lasmuigh de
  limistéir luasghéaraithe athnuaiteán
  , tar éis an t-iarratas a fháil, déanfaidh an t-údarás inniúil an t-iarratas a bhailíochtú nó, mura bhfuil an fhaisnéis ar fad is gá chun iarratas a phróiseáil seolta ag an bhforbróir, iarrfaidh sé ar an bhforbróir iarratas comhlánaithe a chur isteach laistigh de 14 lá
  oibre
  ón iarraidh sin. Mura gcuirfidh an forbróir iarratas comhlánaithe isteach laistigh den sprioc-am sin, féadfaidh an t-údarás inniúil an t-iarratas a dhiúltú i scríbhinn. I gcás diúltaithe, tabharfaidh an t-údarás inniúil údar lena chinneadh. Féadfaidh an forbróir iarratas nua a chur isteach arís tráth ar bith tar éis an diúltaithe sin. Is é an dáta ar a admhaíonn an t-údarás inniúil bailíocht an iarratais dáta tosaigh an phróisis deonaithe ceadanna. |
| --- | --- |

(2)

Tráth nach déanaí ná 14 lá
  oibre
  i gcás gléasraí atá lonnaithe i 
  limistéir luasghéaraithe athnuaiteán
  agus 1 mhí i gcás gléasraí atá lonnaithe lasmuigh de
  limistéir luasghéaraithe athnuaiteán
  , tar éis an t-iarratas a fháil, déanfaidh an t-údarás inniúil an t-iarratas a bhailíochtú nó, mura bhfuil an fhaisnéis ar fad is gá chun iarratas a phróiseáil seolta ag an bhforbróir, iarrfaidh sé ar an bhforbróir iarratas comhlánaithe a chur isteach laistigh de 14 lá
  oibre
  ón iarraidh sin. Mura gcuirfidh an forbróir iarratas comhlánaithe isteach laistigh den sprioc-am sin, féadfaidh an t-údarás inniúil an t-iarratas a dhiúltú i scríbhinn. I gcás diúltaithe, tabharfaidh an t-údarás inniúil údar lena chinneadh. Féadfaidh an forbróir iarratas nua a chur isteach arís tráth ar bith tar éis an diúltaithe sin. Is é an dáta ar a admhaíonn an t-údarás inniúil bailíocht an iarratais dáta tosaigh an phróisis deonaithe ceadanna.

| (3) | Bunóidh nó ainmneoidh na Ballstáit pointe teagmhála amháin nó níos mó agus soláthróidh siad faisnéis i gcomhréir le hAirteagal 18(6). Treoróidh agus éascóidh na pointí teagmhála sin, ar iarraidh ón iarrthóir, an próiseas iomlán riaracháin maidir le hiarratas ar chead a dhéanamh agus maidir le cead a dheonú. Ní cheanglófar ar an iarratasóir teagmháil a dhéanamh le níos mó ná pointe teagmhála amháin don phróiseas ar fad. Treoróidh an pointe teagmhála an t-iarrthóir tríd an bpróiseas riaracháin iarratais ar chead, lena n-áirítear na céimeanna a bhaineann leis an gcomhshaol, ar bhealach trédhearcach go dtí go ndéanfaidh na húdaráis fhreagracha cinneadh nó roinnt cinntí ag deireadh an phróisis, cuirfidh sé an fhaisnéis riachtanach uile ar fáil don iarrthóir agus, i gcás inarb iomchuí, tabharfaidh sé rannpháirt do na húdaráis riaracháin eile. Áiritheoidh an pointe teagmhála go gcomhlíonfar na sprioc-amanna maidir leis na nósanna imeachta um dheonú ceadanna a leagtar amach sa Treoir seo. Ligfear do na hiarrthóirí na doiciméid ábhartha a thíolacadh i bhfoirm dhigiteach. Faoin [2 bhliain tar éis theacht i bhfeidhm na Treorach] áiritheoidh na Ballstáit gur i bhformáid leictreonach a dhéantar na nósanna imeachta uile: Cuirfidh na Ballstáit faisnéis faoin bpróiseas deonaithe ceadanna ar fáil don phobal. |
| --- | --- |

(3)

Bunóidh nó ainmneoidh na Ballstáit pointe teagmhála amháin nó níos mó agus soláthróidh siad faisnéis i gcomhréir le hAirteagal 18(6). Treoróidh agus éascóidh na pointí teagmhála sin, ar iarraidh ón iarrthóir, an próiseas iomlán riaracháin maidir le hiarratas ar chead a dhéanamh agus maidir le cead a dheonú. Ní cheanglófar ar an iarratasóir teagmháil a dhéanamh le níos mó ná pointe teagmhála amháin don phróiseas ar fad. Treoróidh an pointe teagmhála an t-iarrthóir tríd an bpróiseas riaracháin iarratais ar chead, lena n-áirítear na céimeanna a bhaineann leis an gcomhshaol, ar bhealach trédhearcach go dtí go ndéanfaidh na húdaráis fhreagracha cinneadh nó roinnt cinntí ag deireadh an phróisis, cuirfidh sé an fhaisnéis riachtanach uile ar fáil don iarrthóir agus, i gcás inarb iomchuí, tabharfaidh sé rannpháirt do na húdaráis riaracháin eile. Áiritheoidh an pointe teagmhála go gcomhlíonfar na sprioc-amanna maidir leis na nósanna imeachta um dheonú ceadanna a leagtar amach sa Treoir seo. Ligfear do na hiarrthóirí na doiciméid ábhartha a thíolacadh i bhfoirm dhigiteach. Faoin [2 bhliain tar éis theacht i bhfeidhm na Treorach] áiritheoidh na Ballstáit gur i bhformáid leictreonach a dhéantar na nósanna imeachta uile: Cuirfidh na Ballstáit faisnéis faoin bpróiseas deonaithe ceadanna ar fáil don phobal.

| (4) | Cuirfidh an pointe teagmhála lámhleabhar nósanna imeachta ar fáil d’fhorbróirí gléasraí na táirgeachta fuinnimh in-athnuaite agus cuirfidh sé an fhaisnéis sin ar fáil ar líne freisin, lena dtabharfar aghaidh go soiléir chomh maith ar thionscadail ar mionscála agus ar fhéintomhaltóirí fuinnimh in-athnuaite, ar phobail fuinnimh in-athnuaite, ar chomhthionscadail agus ar thionscadail aonair, lena dtabharfar cúnamh agus treoir dóibh tríd an bpróiseas riaracháin maidir le tacaíocht a fháil faoi na scéimeanna tacaíochta um fhuinneamh in-athnuaite. San fhaisnéis ar líne, tabharfar le fios an pointe teagmhála is ábhartha d’iarratas an iarrthóra. Má tá níos mó ná pointe teagmhála amháin ag Ballstát, tabharfar le fios san fhaisnéis ar líne an pointe teagmhála is ábhartha d’iarratas an iarrthóra. |
| --- | --- |

(4)

Cuirfidh an pointe teagmhála lámhleabhar nósanna imeachta ar fáil d’fhorbróirí gléasraí na táirgeachta fuinnimh in-athnuaite agus cuirfidh sé an fhaisnéis sin ar fáil ar líne freisin, lena dtabharfar aghaidh go soiléir chomh maith ar thionscadail ar mionscála agus ar fhéintomhaltóirí fuinnimh in-athnuaite, ar phobail fuinnimh in-athnuaite, ar chomhthionscadail agus ar thionscadail aonair, lena dtabharfar cúnamh agus treoir dóibh tríd an bpróiseas riaracháin maidir le tacaíocht a fháil faoi na scéimeanna tacaíochta um fhuinneamh in-athnuaite. San fhaisnéis ar líne, tabharfar le fios an pointe teagmhála is ábhartha d’iarratas an iarrthóra. Má tá níos mó ná pointe teagmhála amháin ag Ballstát, tabharfar le fios san fhaisnéis ar líne an pointe teagmhála is ábhartha d’iarratas an iarrthóra.

| (5) | Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh rochtain éasca ag iarrthóirí ar nósanna imeachta simplí chun díospóidí a bhaineann leis na bpróisis deonaithe ceadanna a réiteach agus chun ceadanna a eisiúint maidir le gléasraí fuinnimh in-athnuaite a thógáil agus a oibriú lena n-áirítear, i gcás inarb infheidhme, sásraí réitigh díospóide malartacha. |
| --- | --- |

(5)

Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh rochtain éasca ag iarrthóirí ar nósanna imeachta simplí chun díospóidí a bhaineann leis na bpróisis deonaithe ceadanna a réiteach agus chun ceadanna a eisiúint maidir le gléasraí fuinnimh in-athnuaite a thógáil agus a oibriú lena n-áirítear, i gcás inarb infheidhme, sásraí réitigh díospóide malartacha.

| (6) | Beidh feidhm ag na sprioc-amanna a leagtar síos in Airteagal 16a, 16b agus 16c gan dochar d’achomhairc, leigheasanna agus imeachtaí eile breithiúnacha os comhair cúirte nó binse, agus do shásraí réitigh díospóide malartacha, lena n-áirítear nósanna imeachta gearáin, achomhairc agus leigheasanna neamhbhreithiúnacha, agus féadfar iad a shíneadh a fhad is a bheidh na nósanna imeachta sin ar siúl. |
| --- | --- |

(6)

Beidh feidhm ag na sprioc-amanna a leagtar síos in Airteagal 16a, 16b agus 16c gan dochar d’achomhairc, leigheasanna agus imeachtaí eile breithiúnacha os comhair cúirte nó binse, agus do shásraí réitigh díospóide malartacha, lena n-áirítear nósanna imeachta gearáin, achomhairc agus leigheasanna neamhbhreithiúnacha, agus féadfar iad a shíneadh a fhad is a bheidh na nósanna imeachta sin ar siúl.

| (7) | Maidir le hachomhairc riaracháin agus bhreithiúnacha i gcomhthéacs tionscadail le haghaidh forbairt gléasra táirgthe fuinnimh in-athnuaite nó a cheangal gaolmhar leis an eangach
  agus na sócmhainní sin is gá chun forbairt a dhéanamh ar na líonraí bonneagair fuinnimh is gá chun foinsí in-athnuaite a chomhtháthú sa chóras mar a thuairiscítear i mír 1
  , lena n-áirítear iad siúd a bhaineann le gnéithe comhshaoil, áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh siad faoi réir na nósanna imeachta riaracháin agus breithiúnacha is gasta atá ar fáil ar an leibhéal ábhartha náisiúnta, réigiúnach nó áitiúil.

  Leathnóidh an próiseas deonaithe ceadanna dá dtagraítear i mír 1, i gcás inar gá, chuig gach cead riaracháin ábhartha nuair a athróidh gléasraí tionsclaíocha go dtí fuinneamh in-athnuaite a úsáid. |
| --- | --- |

(7)

Maidir le hachomhairc riaracháin agus bhreithiúnacha i gcomhthéacs tionscadail le haghaidh forbairt gléasra táirgthe fuinnimh in-athnuaite nó a cheangal gaolmhar leis an eangach
  agus na sócmhainní sin is gá chun forbairt a dhéanamh ar na líonraí bonneagair fuinnimh is gá chun foinsí in-athnuaite a chomhtháthú sa chóras mar a thuairiscítear i mír 1
  , lena n-áirítear iad siúd a bhaineann le gnéithe comhshaoil, áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh siad faoi réir na nósanna imeachta riaracháin agus breithiúnacha is gasta atá ar fáil ar an leibhéal ábhartha náisiúnta, réigiúnach nó áitiúil.

| (7a) | Forbróidh an Coimisiún nósanna imeachta tuairiscithe do na Ballstáit chun measúnú a dhéanamh ar a gcleachtais cheadaithe, ar mheánfhad an nóis imeachta ceadaithe agus ar na hacmhainní daonna agus airgeadais atá tiomnaithe do chomhlíonadh na gceanglas ceadaithe a leagtar amach san Airteagal seo agus in Airteagail 16a agus 16b a áirithiú.



  Poibleofar measúnú an Choimisiúin. Féadfaidh an Coimisiún bearta ceartaitheacha a mholadh chun tacú leis na Ballstáit agus an nós imeachta ceadaithe á chur chun feidhme acu trí chúnamh a thabhairt dóibh a nósanna imeachta ceadaithe a athchóiriú agus a chuíchóiriú. |
| --- | --- |

(7a)

Forbróidh an Coimisiún nósanna imeachta tuairiscithe do na Ballstáit chun measúnú a dhéanamh ar a gcleachtais cheadaithe, ar mheánfhad an nóis imeachta ceadaithe agus ar na hacmhainní daonna agus airgeadais atá tiomnaithe do chomhlíonadh na gceanglas ceadaithe a leagtar amach san Airteagal seo agus in Airteagail 16a agus 16b a áirithiú.

| (7b) | Beidh feidhm ag forálacha mhír 1 den Airteagal seo agus ag Airteagail 16a agus 16b freisin maidir leis an bpróiseas comhthreomhar deonaithe ceadanna d’fhorbróirí córas líonra i dtaca leis na sócmhainní fuinnimh gaolmhara is gá chun an gléasra fuinnimh in-athnuaite a chomhtháthú sa chóras chomh maith leis na sócmhainní is gá chun iad a nascadh leis an eangach, ar sócmhainní iad nach bhfuil comhtháite sa phróiseas deonaithe ceadanna faoi mhír 1 don ghléasra sonrach fuinnimh in-athnuaite.”; |
| --- | --- |

(7b)

Beidh feidhm ag forálacha mhír 1 den Airteagal seo agus ag Airteagail 16a agus 16b freisin maidir leis an bpróiseas comhthreomhar deonaithe ceadanna d’fhorbróirí córas líonra i dtaca leis na sócmhainní fuinnimh gaolmhara is gá chun an gléasra fuinnimh in-athnuaite a chomhtháthú sa chóras chomh maith leis na sócmhainní is gá chun iad a nascadh leis an eangach, ar sócmhainní iad nach bhfuil comhtháite sa phróiseas deonaithe ceadanna faoi mhír 1 don ghléasra sonrach fuinnimh in-athnuaite.”;

| (7) | Cuirtear na hairteagail seo a leanas isteach:


  “Airteagal 16a



  An próiseas deonaithe ceadanna i limistéir luasghéaraithe athnuaiteán








  (1) | Áiritheoidh na Ballstáit nach rachaidh an próiseas deonaithe ceadanna dá dtagraítear in Airteagal 16(1) thar 9 mí le haghaidh tionscadal i limistéir luasghéaraithe athnuaiteán, lena n-áirítear a n-eilimintí gaolmhara líonra fuinnimh agus a gceangal leis an eangach. I gcás a bhfuil bonn cirt cuí leis ar an bhforas gurb ann d’imthosca urghnácha, féadfar síneadh suas le 3 mhí a chur leis an tréimhse
  9 mí
  sin. Sa chás sin, cuirfidh na Ballstáit an forbróir ar an eolas go soiléir faoi na himthosca urghnácha a thug údar leis an síneadh. |
| --- | --- | --- |

(7)

Cuirtear na hairteagail seo a leanas isteach:

“Airteagal 16a

An próiseas deonaithe ceadanna i limistéir luasghéaraithe athnuaiteán

(1)

Áiritheoidh na Ballstáit nach rachaidh an próiseas deonaithe ceadanna dá dtagraítear in Airteagal 16(1) thar 9 mí le haghaidh tionscadal i limistéir luasghéaraithe athnuaiteán, lena n-áirítear a n-eilimintí gaolmhara líonra fuinnimh agus a gceangal leis an eangach. I gcás a bhfuil bonn cirt cuí leis ar an bhforas gurb ann d’imthosca urghnácha, féadfar síneadh suas le 3 mhí a chur leis an tréimhse
  9 mí
  sin. Sa chás sin, cuirfidh na Ballstáit an forbróir ar an eolas go soiléir faoi na himthosca urghnácha a thug údar leis an síneadh.

| (2) | Maidir leis an bpróiseas deonaithe ceadanna le haghaidh gléasraí a athchumhachtú, lena n-áirítear na gléasraí sin a mhéadaíonn an acmhainneacht agus an gá atá le forbairtí gaolmhara líonra fuinnimh gan an limistéar áitithe a mhéadú, agus le haghaidh suiteálacha nua a bhfuil acmhainn leictreach níos lú ná 150 kW acu, saoráidí ▌stórála fuinnimh, lena n-áirítear fuinneamh leictreach agus teirmeach, mar aon lena gceangal leis an eangach, atá lonnaithe i limistéir luasghéaraithe athnuaiteán, ní rachaidh an próiseas deonaithe ceadanna sin thar 6 mhí. I gcás a bhfuil bonn cirt cuí leis ar an bhforas gurb ann d’imthosca urghnácha, amhail ar fhorais cúiseanna sábháilteachta sáraitheacha i gcás ina mbíonn tionchar mór ag an tionscadal athchumhachtaithe ar an eangach nó ar acmhainn bhunaidh, ar mhéid nó ar fheidhmíocht na suiteála, is féidir síneadh suas le 3 mhí a chur leis an tréimhse 6 mhí sin. Cuirfidh na Ballstáit an forbróir tionscadail ar an eolas go soiléir faoi na himthosca urghnácha a thugann údar leis an síneadh. |
| --- | --- |

(2)

Maidir leis an bpróiseas deonaithe ceadanna le haghaidh gléasraí a athchumhachtú, lena n-áirítear na gléasraí sin a mhéadaíonn an acmhainneacht agus an gá atá le forbairtí gaolmhara líonra fuinnimh gan an limistéar áitithe a mhéadú, agus le haghaidh suiteálacha nua a bhfuil acmhainn leictreach níos lú ná 150 kW acu, saoráidí ▌stórála fuinnimh, lena n-áirítear fuinneamh leictreach agus teirmeach, mar aon lena gceangal leis an eangach, atá lonnaithe i limistéir luasghéaraithe athnuaiteán, ní rachaidh an próiseas deonaithe ceadanna sin thar 6 mhí. I gcás a bhfuil bonn cirt cuí leis ar an bhforas gurb ann d’imthosca urghnácha, amhail ar fhorais cúiseanna sábháilteachta sáraitheacha i gcás ina mbíonn tionchar mór ag an tionscadal athchumhachtaithe ar an eangach nó ar acmhainn bhunaidh, ar mhéid nó ar fheidhmíocht na suiteála, is féidir síneadh suas le 3 mhí a chur leis an tréimhse 6 mhí sin. Cuirfidh na Ballstáit an forbróir tionscadail ar an eolas go soiléir faoi na himthosca urghnácha a thugann údar leis an síneadh.

| (2a) | I gcás nach dtiocfaidh méadú thar 15 % ar acmhainneacht an ghléasra cumhachta fuinnimh in-athnuaite mar thoradh ar an athchumhachtú, agus gan dochar don ghá measúnú a dhéanamh ar aon tionchar comhshaoil a d’fhéadfadh a bheith ann de bhun mhír 2b, ceadófar naisc eangaí leis an eangach tarchuir nó dáileacháin laistigh de mhí amháin tar éis iarratas a dhéanamh chuig an eintiteas ábhartha mura bhfuil údar imní dea-bhunaithe maidir le sábháilteacht ann nó mura bhfuil neamh-chomhoiriúnacht theicniúil idir comhpháirteanna an chórais ann. |
| --- | --- |

(2a)

I gcás nach dtiocfaidh méadú thar 15 % ar acmhainneacht an ghléasra cumhachta fuinnimh in-athnuaite mar thoradh ar an athchumhachtú, agus gan dochar don ghá measúnú a dhéanamh ar aon tionchar comhshaoil a d’fhéadfadh a bheith ann de bhun mhír 2b, ceadófar naisc eangaí leis an eangach tarchuir nó dáileacháin laistigh de mhí amháin tar éis iarratas a dhéanamh chuig an eintiteas ábhartha mura bhfuil údar imní dea-bhunaithe maidir le sábháilteacht ann nó mura bhfuil neamh-chomhoiriúnacht theicniúil idir comhpháirteanna an chórais ann.

| (2b) | I gcás nach mbeidh úsáid spáis bhreise i gceist le hathchumhachtú suiteálacha gréine agus i gcás ina gcomhlíonfar na bearta maolaithe comhshaoil is infheidhme arna mbunú le haghaidh na bunsuiteála, díolmhófar an tionscadal ón gceanglas, más infheidhme, a bheith faoi réir cinnidh an bhfuil nó nach bhfuil measúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol de bhun Airteagal 4 de Threoir 2011/92/AE ag teastáil don tionscadal. |
| --- | --- |

(2b)

I gcás nach mbeidh úsáid spáis bhreise i gceist le hathchumhachtú suiteálacha gréine agus i gcás ina gcomhlíonfar na bearta maolaithe comhshaoil is infheidhme arna mbunú le haghaidh na bunsuiteála, díolmhófar an tionscadal ón gceanglas, más infheidhme, a bheith faoi réir cinnidh an bhfuil nó nach bhfuil measúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol de bhun Airteagal 4 de Threoir 2011/92/AE ag teastáil don tionscadal.

| (2c) | I gcás ina mbeidh athchumhachtú gléasra cumhachta fuinnimh in-athnuaite nó bonneagair eangaí ghaolmhair is gá chun foinsí fuinnimh in-athnuaite a chomhtháthú sa chóras leictreachais faoi réir cinnidh an bhfuil nó nach bhfuil nós imeachta um measúnú tionchair ar an gcomhshaol nó measúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol de bhun Airteagal 4 de Threoir 2011/92/AE ag teastáil don tionscadal, beidh an réamhchinneadh agus/nó an measúnú comhshaoil sin teoranta do na tionchair a d’fhéadfadh teacht as an athrú nó as an síneadh i gcomparáid leis an mbuntionscadal. [Leasú 26] |
| --- | --- |

(2c)

I gcás ina mbeidh athchumhachtú gléasra cumhachta fuinnimh in-athnuaite nó bonneagair eangaí ghaolmhair is gá chun foinsí fuinnimh in-athnuaite a chomhtháthú sa chóras leictreachais faoi réir cinnidh an bhfuil nó nach bhfuil nós imeachta um measúnú tionchair ar an gcomhshaol nó measúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol de bhun Airteagal 4 de Threoir 2011/92/AE ag teastáil don tionscadal, beidh an réamhchinneadh agus/nó an measúnú comhshaoil sin teoranta do na tionchair a d’fhéadfadh teacht as an athrú nó as an síneadh i gcomparáid leis an mbuntionscadal. [Leasú 26]

| (2d) | Cuirfear cinntí a eascraíonn as na próisis deonaithe ceadanna thuas ar fáil go poiblí. [Leasú 31] |
| --- | --- |

(2d)

Cuirfear cinntí a eascraíonn as na próisis deonaithe ceadanna thuas ar fáil go poiblí. [Leasú 31]

| (3) | Gan dochar do mhíreanna 4 agus 5 den Airteagal seo, de mhaolú ar Airteagal 4(2) de Threoir 2011/92/AE, pointe 6(b) d’Iarscríbhinn 
  I a mhéid a bhaineann
  le giniúint hidrigine in-athnuaite agus pointí 3(a), (b), (d), (h), (i) agus 6(c) d’Iarscríbhinn II, ina n-aonar nó i gcomhar le pointe 13(a) den Treoir sin a mhéid a bhaineann le tionscadail fuinnimh in-athnuaite, iarratais nua ar ghléasraí fuinnimh in-athnuaite, lena n-áirítear gléasraí giniúna ina dtugtar cineálacha éagsúla fuinnimh in-athnuaite le chéile, cé is moite de ghléasraí dócháin bithmhaise, lena n-áirítear athchumhachtú gléasraí, i limistéir luasghéaraithe athnuaiteán atá ainmnithe cheana féin le haghaidh na teicneolaíochta faoi seach, saoráidí comhshuite stórála mar aon lena gceangal leis an eangach,
  an gréasán fuinnimh gaolmhar,
  an líonra gaolmhar tarchurtha agus dáileacháin, agus na sócmhainní gaolmhara is gá chun forbairt a dhéanamh ar na líonraí leictreachais is gá chun foinsí in-athnuaite fuinnimh a ionchorprú sa chóras, díolmhófar na hiarratais sin ón gceanglas maidir le measúnú tiomanta a dhéanamh ar an tionchar ar an gcomhshaol faoi Airteagal 2(1) de Threoir 2011/92/AE, ar choinníoll go gcomhlíonann na tionscadail sin na rialacha agus na bearta a leagtar amach i gcomhréir le pointe (b) d’Airteagal 15c(1) den Treoir seo. Maidir leis an díolúine ó chur i bhfeidhm Threoir 2011/92/AE a luaitear thuas, ní bheidh feidhm aici maidir le tionscadail ar dócha go mbeidh éifeachtaí móra acu ar an gcomhshaol i mBallstát eile nó i gcás ina n-iarrann Ballstát ar dócha go ndéanfaí difear mór dó amhlaidh, mar a fhoráiltear in Airteagal 7 den Treoir sin. [Leasú 27]

  De mhaolú ar Airteagal 6(3) de Threoir 92/43/CEE, ní bheidh na gléasraí dá dtagraítear sa chéad fhomhír faoi réir measúnú maidir lena n-impleachtaí do láithreáin Natura 2000, ar choinníoll go gcomhlíonann na tionscadail fuinnimh in-athnuaite sin na rialacha agus na bearta arna mbunú i gcomhréir le pointe (b) d’Airteagal 15c(1) den Treoir seo,
  agus más rud é gur cruthaíodh nach bhfuil éifeachtaí móra ag na gléasraí ar bhonn an mheasúnaithe iomchuí ar na pleananna lena n-ainmnítear limistéir luasghéaraithe athnuaiteán arna ndéanamh i gcomhréir le hAirteagal 15(c)(2) den Treoir seo
  . [Leasú 15] |
| --- | --- |

(3)

Gan dochar do mhíreanna 4 agus 5 den Airteagal seo, de mhaolú ar Airteagal 4(2) de Threoir 2011/92/AE, pointe 6(b) d’Iarscríbhinn 
  I a mhéid a bhaineann
  le giniúint hidrigine in-athnuaite agus pointí 3(a), (b), (d), (h), (i) agus 6(c) d’Iarscríbhinn II, ina n-aonar nó i gcomhar le pointe 13(a) den Treoir sin a mhéid a bhaineann le tionscadail fuinnimh in-athnuaite, iarratais nua ar ghléasraí fuinnimh in-athnuaite, lena n-áirítear gléasraí giniúna ina dtugtar cineálacha éagsúla fuinnimh in-athnuaite le chéile, cé is moite de ghléasraí dócháin bithmhaise, lena n-áirítear athchumhachtú gléasraí, i limistéir luasghéaraithe athnuaiteán atá ainmnithe cheana féin le haghaidh na teicneolaíochta faoi seach, saoráidí comhshuite stórála mar aon lena gceangal leis an eangach,
  an gréasán fuinnimh gaolmhar,
  an líonra gaolmhar tarchurtha agus dáileacháin, agus na sócmhainní gaolmhara is gá chun forbairt a dhéanamh ar na líonraí leictreachais is gá chun foinsí in-athnuaite fuinnimh a ionchorprú sa chóras, díolmhófar na hiarratais sin ón gceanglas maidir le measúnú tiomanta a dhéanamh ar an tionchar ar an gcomhshaol faoi Airteagal 2(1) de Threoir 2011/92/AE, ar choinníoll go gcomhlíonann na tionscadail sin na rialacha agus na bearta a leagtar amach i gcomhréir le pointe (b) d’Airteagal 15c(1) den Treoir seo. Maidir leis an díolúine ó chur i bhfeidhm Threoir 2011/92/AE a luaitear thuas, ní bheidh feidhm aici maidir le tionscadail ar dócha go mbeidh éifeachtaí móra acu ar an gcomhshaol i mBallstát eile nó i gcás ina n-iarrann Ballstát ar dócha go ndéanfaí difear mór dó amhlaidh, mar a fhoráiltear in Airteagal 7 den Treoir sin. [Leasú 27]

De mhaolú ar Airteagal 6(3) de Threoir 92/43/CEE, ní bheidh na gléasraí dá dtagraítear sa chéad fhomhír faoi réir measúnú maidir lena n-impleachtaí do láithreáin Natura 2000, ar choinníoll go gcomhlíonann na tionscadail fuinnimh in-athnuaite sin na rialacha agus na bearta arna mbunú i gcomhréir le pointe (b) d’Airteagal 15c(1) den Treoir seo,
  agus más rud é gur cruthaíodh nach bhfuil éifeachtaí móra ag na gléasraí ar bhonn an mheasúnaithe iomchuí ar na pleananna lena n-ainmnítear limistéir luasghéaraithe athnuaiteán arna ndéanamh i gcomhréir le hAirteagal 15(c)(2) den Treoir seo
  . [Leasú 15]

| (4) | Déanfaidh údaráis inniúla na mBallstát scagadh ar na hiarratais dá dtagraítear i mír 3. Is é is aidhm don scagadh sin a shainaithint más rídhócha go n-eascróidh éifeachtaí móra díobhálacha as aon cheann de na tionscadail sin i bhfianaise íogaireacht chomhshaoil na limistéar geografach ina bhfuil siad lonnaithe, ar éifeachtaí iad nár sainaithníodh le linn measúnú comhshaoil ar an bplean nó ar na pleananna lena n-ainmnítear limistéir luasghéaraithe athnuaiteán a dhéantar i gcomhréir le Treoir 2001/42/CE agus, más ábhartha, le Treoir 92/43/CEE. Beidh an scagadh a dhéanfar maidir le tionscadail a athchumhachtú teoranta do na tionchair a d’fhéadfadh a bheith ann mar thoradh ar an athrú nó ar an leathnú i gcomparáid leis an tionscadal bunaidh.
  Chun críocha an scagtha sin, cuirfidh forbróir an tionscadail faisnéis ar fáil faoi shaintréithe an tionscadail, faoin tionchar a d’fhéadfadh a bheith aige ar an gcomhshaol, faoina mhéid a chomhlíonann sé na rialacha agus na bearta arna sainaithint de réir phointí (b) agus (c) d’Airteagal 15c(1), le haghaidh an limistéir shonraigh luasghéaraithe athnuaiteán, faoi aon bhearta breise arna nglacadh ag an tionscadal agus faoin gcaoi a dtéitear i ngleic le tionchair ar an gcomhshaol leis na bearta sin. Tabharfar an scagadh sin chun críche laistigh de 30 lá ón dáta ar cuireadh isteach na hiarratais ar ghléasraí nua fuinnimh in-athnuaite, cé is moite de na hiarratais ar shuiteálacha a bhfuil acmhainn leictreach níos lú ná 150 kW acu. Maidir leis na suiteálacha sin agus maidir le hiarratais nua ar ghléasraí a athchumhachtú, tabharfar an scagadh sin chun críche laistigh de 15 lá. |
| --- | --- |

(4)

Déanfaidh údaráis inniúla na mBallstát scagadh ar na hiarratais dá dtagraítear i mír 3. Is é is aidhm don scagadh sin a shainaithint más rídhócha go n-eascróidh éifeachtaí móra díobhálacha as aon cheann de na tionscadail sin i bhfianaise íogaireacht chomhshaoil na limistéar geografach ina bhfuil siad lonnaithe, ar éifeachtaí iad nár sainaithníodh le linn measúnú comhshaoil ar an bplean nó ar na pleananna lena n-ainmnítear limistéir luasghéaraithe athnuaiteán a dhéantar i gcomhréir le Treoir 2001/42/CE agus, más ábhartha, le Treoir 92/43/CEE. Beidh an scagadh a dhéanfar maidir le tionscadail a athchumhachtú teoranta do na tionchair a d’fhéadfadh a bheith ann mar thoradh ar an athrú nó ar an leathnú i gcomparáid leis an tionscadal bunaidh.

Chun críocha an scagtha sin, cuirfidh forbróir an tionscadail faisnéis ar fáil faoi shaintréithe an tionscadail, faoin tionchar a d’fhéadfadh a bheith aige ar an gcomhshaol, faoina mhéid a chomhlíonann sé na rialacha agus na bearta arna sainaithint de réir phointí (b) agus (c) d’Airteagal 15c(1), le haghaidh an limistéir shonraigh luasghéaraithe athnuaiteán, faoi aon bhearta breise arna nglacadh ag an tionscadal agus faoin gcaoi a dtéitear i ngleic le tionchair ar an gcomhshaol leis na bearta sin. Tabharfar an scagadh sin chun críche laistigh de 30 lá ón dáta ar cuireadh isteach na hiarratais ar ghléasraí nua fuinnimh in-athnuaite, cé is moite de na hiarratais ar shuiteálacha a bhfuil acmhainn leictreach níos lú ná 150 kW acu. Maidir leis na suiteálacha sin agus maidir le hiarratais nua ar ghléasraí a athchumhachtú, tabharfar an scagadh sin chun críche laistigh de 15 lá.

| (5) | Tar éis an phróisis scagtha, beidh na hiarratais dá dtagraítear i mír 3 údaraithe ó thaobh an chomhshaoil de gan aon cheangal maidir le cinneadh sainráite ón údarás inniúil, ach amháin má ghlacann an t-údarás inniúil cinneadh riaracháin atá cuí-réasúnaithe agus bunaithe ar fhianaise shoiléir, a léiríonn gur rídhócha go n-eascróidh éifeachtaí móra díobhálacha as tionscadal sonrach i bhfianaise íogaireacht chomhshaoil an limistéir gheografaigh ina bhfuil siad lonnaithe, ar éifeachtaí iad nach féidir a mhaolú leis na bearta a shainaithnítear sa phlean nó sna pleananna lena n-ainmnítear limistéir luasghéaraithe athnuaiteán nó le bearta atá beartaithe ag forbróir an tionscadail. Cuirfear an cinneadh sin ar fáil don phobal. Beidh na tionscadail sin faoi réir measúnaithe i gcomhréir le Treoir 2011/92/AE agus, más infheidhme, faoi réir measúnaithe faoi Airteagal 6(3) de Threoir 92/43/CEE, a dhéanfar laistigh de 6 mhí tar éis an chinnidh maidir le scagadh. |
| --- | --- |

(5)

Tar éis an phróisis scagtha, beidh na hiarratais dá dtagraítear i mír 3 údaraithe ó thaobh an chomhshaoil de gan aon cheangal maidir le cinneadh sainráite ón údarás inniúil, ach amháin má ghlacann an t-údarás inniúil cinneadh riaracháin atá cuí-réasúnaithe agus bunaithe ar fhianaise shoiléir, a léiríonn gur rídhócha go n-eascróidh éifeachtaí móra díobhálacha as tionscadal sonrach i bhfianaise íogaireacht chomhshaoil an limistéir gheografaigh ina bhfuil siad lonnaithe, ar éifeachtaí iad nach féidir a mhaolú leis na bearta a shainaithnítear sa phlean nó sna pleananna lena n-ainmnítear limistéir luasghéaraithe athnuaiteán nó le bearta atá beartaithe ag forbróir an tionscadail. Cuirfear an cinneadh sin ar fáil don phobal. Beidh na tionscadail sin faoi réir measúnaithe i gcomhréir le Treoir 2011/92/AE agus, más infheidhme, faoi réir measúnaithe faoi Airteagal 6(3) de Threoir 92/43/CEE, a dhéanfar laistigh de 6 mhí tar éis an chinnidh maidir le scagadh.

| (6) | I bpróiseas deonaithe ceadanna na n-iarratas dá dtagraítear i míreanna 1 agus 2, i gcás easpa freagra ó na comhlachtaí riaracháin ábhartha laistigh den sprioc-am a leagadh síos, measfar, arna iarraidh sin don fhorbróir, na céimeanna sonracha riaracháin a bheith formheasta, seachas i gcásanna ina bhfuil an tionscadal sonrach faoi réir measúnú tionchair ar an gcomhshaol i gcomhréir le mír 5. Cuirfear na cinntí uile a thagann as sin ar fáil don phobal. |
| --- | --- |

(6)

I bpróiseas deonaithe ceadanna na n-iarratas dá dtagraítear i míreanna 1 agus 2, i gcás easpa freagra ó na comhlachtaí riaracháin ábhartha laistigh den sprioc-am a leagadh síos, measfar, arna iarraidh sin don fhorbróir, na céimeanna sonracha riaracháin a bheith formheasta, seachas i gcásanna ina bhfuil an tionscadal sonrach faoi réir measúnú tionchair ar an gcomhshaol i gcomhréir le mír 5. Cuirfear na cinntí uile a thagann as sin ar fáil don phobal.

| (6a) | Déanfaidh na Ballstáit dea-chleachtais a chomhroinnt agus a úsáid sa phróiseas deonaithe ceadanna. |
| --- | --- |

(6a)

Déanfaidh na Ballstáit dea-chleachtais a chomhroinnt agus a úsáid sa phróiseas deonaithe ceadanna.

| ▌ | |
| --- | --- |

▌

Airteagal 16b

An próiseas deonaithe ceadanna lasmuigh de limistéir luasghéaraithe athnuaiteán

| (1) | Áiritheoidh na Ballstáit nach rachaidh an próiseas deonaithe ceadanna dá dtagraítear in Airteagal 16(1) thar 18 mí. Beidh feidhm ag an tréimhse sin maidir le gléasraí cumhachta hibrideacha in-athnuaite agus a líonraí fuinnimh gaolmhara i dtaca le tionscadail lasmuigh de limistéir luasghéaraithe in-athnuaite. I gcás a bhfuil bonn cirt cuí leis ar fhorais gurb ann d’imthosca urghnácha, féadfar síneadh suas le 3 mhí a chur leis an tréimhse 18 mí sin. Sa chás sin, cuirfidh na Ballstáit an forbróir ar an eolas go soiléir faoi na himthosca urghnácha a thug údar leis an síneadh. |
| --- | --- |

(1)

Áiritheoidh na Ballstáit nach rachaidh an próiseas deonaithe ceadanna dá dtagraítear in Airteagal 16(1) thar 18 mí. Beidh feidhm ag an tréimhse sin maidir le gléasraí cumhachta hibrideacha in-athnuaite agus a líonraí fuinnimh gaolmhara i dtaca le tionscadail lasmuigh de limistéir luasghéaraithe in-athnuaite. I gcás a bhfuil bonn cirt cuí leis ar fhorais gurb ann d’imthosca urghnácha, féadfar síneadh suas le 3 mhí a chur leis an tréimhse 18 mí sin. Sa chás sin, cuirfidh na Ballstáit an forbróir ar an eolas go soiléir faoi na himthosca urghnácha a thug údar leis an síneadh.

| (2) | I gcás ina n-éilítear measúnú comhshaoil faoi Threoir 2011/92/AE nó Treoir 92/43/CEE, déanfar an measúnú i nós imeachta amháin ina gcomhcheanglaítear na measúnuithe ábhartha uile le haghaidh tionscadal áirithe. Nuair is gá an measúnú tionchair ar an gcomhshaol sin a dhéanamh, agus an fhaisnéis a chuir an forbróir ar fáil á cur san áireamh, eiseoidh an t-údarás inniúil tuairim maidir le raon feidhme agus leibhéal sonraí na faisnéise a bheidh le cuimsiú ag an bhforbróir sa tuarascáil mheasúnachta ar an tionchar ar an gcomhshaol, agus ní leathnófar a raon feidhme. I gcás ina bhfuil na bearta maolaithe ar fad is gá glactha ag na tionscadail shonracha, ní mheasfar gur marú nó corraí d’aon ghnó iad aon mharú nó corraí speiceas atá faoi chosaint faoi Airteagal 12(1) de Threoir 92/43/CEE agus Airteagal 5 de Threoir 2009/147/CE. I gcás nach ndearnadh tástáil fhorleathan ar bhearta maolaithe nua chun cosc a chur, a mhéid is féidir, ar mharú agus corraí speiceas atá faoi chosaint faoi Threoir 92/43/CEE ón gComhairle agus Treoir 2009/147/CE, nó chun aon tionchar eile ar an gcomhshaol a chosc, a mhéid a bhaineann le héifeachtacht na mbeart nua sin, féadfaidh na Ballstáit a cheadú go n-úsáidfear iad i dtionscadal píolótach amháin nó i roinnt tionscadail phíolótacha ar feadh tréimhse theoranta, ar choinníoll go ndéanfar faireachán géar ar éifeachtacht na mbeart sin agus go nglacfar céimeanna láithreach má léirítear nach bhfuil siad éifeachtach. Maidir leis an bpróiseas deonaithe ceadanna le haghaidh tionscadail a athchumhachtú, lena n-áirítear tionscadail a mhéadaíonn an acmhainneacht agus an gá atá leis na forbairtí gaolmhara líonra fuinnimh gan an limistéar áitithe a mhéadú, agus le haghaidh suiteálacha nua ag a bhfuil acmhainn leictreach níos lú ná 150 kW, saoráidí comhshuite stórála mar aon lena gceangal leis an eangach, atá lonnaithe lasmuigh de limistéir luasghéaraithe athnuaiteán, ní rachaidh an próiseas deonaithe ceadanna sin thar
  sé mhí
  , lena n-áirítear measúnuithe comhshaoil i gcás ina gceanglaítear sin leis an reachtaíocht ábhartha. I gcás a bhfuil bonn cirt cuí leis ar an bhforas gurb ann d’imthosca urghnácha, féadfar síneadh suas le 3 mhí a chur leis an tréimhse
  sé mhí
  sin. Cuirfidh na Ballstáit na forbróirí ar an eolas go soiléir faoi na himthosca urghnácha a thug údar leis an síneadh.[Leasú 28]

  Éascóidh na Ballstáit athchumhachtú tionscadal atá lonnaithe lasmuigh de limistéir luasghéaraithe trína áirithiú, más gá measúnú comhshaoil a dhéanamh le haghaidh tionscadail faoi reachtaíocht chomhshaoil an Aontais, go ndéanfar an measúnú sin a theorannú do na tionchair a d’fhéadfadh a bheith ann mar thoradh ar an athrú nó ar an leathnú i gcomparáid leis an tionscadal bunaidh. |
| --- | --- |

(2)

I gcás ina n-éilítear measúnú comhshaoil faoi Threoir 2011/92/AE nó Treoir 92/43/CEE, déanfar an measúnú i nós imeachta amháin ina gcomhcheanglaítear na measúnuithe ábhartha uile le haghaidh tionscadal áirithe. Nuair is gá an measúnú tionchair ar an gcomhshaol sin a dhéanamh, agus an fhaisnéis a chuir an forbróir ar fáil á cur san áireamh, eiseoidh an t-údarás inniúil tuairim maidir le raon feidhme agus leibhéal sonraí na faisnéise a bheidh le cuimsiú ag an bhforbróir sa tuarascáil mheasúnachta ar an tionchar ar an gcomhshaol, agus ní leathnófar a raon feidhme. I gcás ina bhfuil na bearta maolaithe ar fad is gá glactha ag na tionscadail shonracha, ní mheasfar gur marú nó corraí d’aon ghnó iad aon mharú nó corraí speiceas atá faoi chosaint faoi Airteagal 12(1) de Threoir 92/43/CEE agus Airteagal 5 de Threoir 2009/147/CE. I gcás nach ndearnadh tástáil fhorleathan ar bhearta maolaithe nua chun cosc a chur, a mhéid is féidir, ar mharú agus corraí speiceas atá faoi chosaint faoi Threoir 92/43/CEE ón gComhairle agus Treoir 2009/147/CE, nó chun aon tionchar eile ar an gcomhshaol a chosc, a mhéid a bhaineann le héifeachtacht na mbeart nua sin, féadfaidh na Ballstáit a cheadú go n-úsáidfear iad i dtionscadal píolótach amháin nó i roinnt tionscadail phíolótacha ar feadh tréimhse theoranta, ar choinníoll go ndéanfar faireachán géar ar éifeachtacht na mbeart sin agus go nglacfar céimeanna láithreach má léirítear nach bhfuil siad éifeachtach. Maidir leis an bpróiseas deonaithe ceadanna le haghaidh tionscadail a athchumhachtú, lena n-áirítear tionscadail a mhéadaíonn an acmhainneacht agus an gá atá leis na forbairtí gaolmhara líonra fuinnimh gan an limistéar áitithe a mhéadú, agus le haghaidh suiteálacha nua ag a bhfuil acmhainn leictreach níos lú ná 150 kW, saoráidí comhshuite stórála mar aon lena gceangal leis an eangach, atá lonnaithe lasmuigh de limistéir luasghéaraithe athnuaiteán, ní rachaidh an próiseas deonaithe ceadanna sin thar
  sé mhí
  , lena n-áirítear measúnuithe comhshaoil i gcás ina gceanglaítear sin leis an reachtaíocht ábhartha. I gcás a bhfuil bonn cirt cuí leis ar an bhforas gurb ann d’imthosca urghnácha, féadfar síneadh suas le 3 mhí a chur leis an tréimhse
  sé mhí
  sin. Cuirfidh na Ballstáit na forbróirí ar an eolas go soiléir faoi na himthosca urghnácha a thug údar leis an síneadh.[Leasú 28]

Éascóidh na Ballstáit athchumhachtú tionscadal atá lonnaithe lasmuigh de limistéir luasghéaraithe trína áirithiú, más gá measúnú comhshaoil a dhéanamh le haghaidh tionscadail faoi reachtaíocht chomhshaoil an Aontais, go ndéanfar an measúnú sin a theorannú do na tionchair a d’fhéadfadh a bheith ann mar thoradh ar an athrú nó ar an leathnú i gcomparáid leis an tionscadal bunaidh.

| (2a) | I gcás nach dtiocfaidh méadú thar 15 % ar thoilleadh an ghléasra cumhachta fuinnimh in-athnuaite mar thoradh ar an athchumhachtú, agus gan dochar don ghá measúnú a dhéanamh ar aon tionchair chomhshaoil a d’fhéadfadh a bheith ann de bhun mhír 2b, ceadófar naisc leis an eangach tarchurtha nó dáileacháin laistigh d’aon mhí amháin tar éis a chur i bhfeidhm ar an eintiteas ábhartha murach ann d’ábhair imní a bhfuil údar cuí leo maidir le sábháilteacht nó neamh-chomhoiriúnacht theicniúil idir comhpháirteanna an chórais. |
| --- | --- |

(2a)

I gcás nach dtiocfaidh méadú thar 15 % ar thoilleadh an ghléasra cumhachta fuinnimh in-athnuaite mar thoradh ar an athchumhachtú, agus gan dochar don ghá measúnú a dhéanamh ar aon tionchair chomhshaoil a d’fhéadfadh a bheith ann de bhun mhír 2b, ceadófar naisc leis an eangach tarchurtha nó dáileacháin laistigh d’aon mhí amháin tar éis a chur i bhfeidhm ar an eintiteas ábhartha murach ann d’ábhair imní a bhfuil údar cuí leo maidir le sábháilteacht nó neamh-chomhoiriúnacht theicniúil idir comhpháirteanna an chórais.

| (2b) | I gcás nach mbeidh úsáid spáis bhreise i gceist le hathchumhachtú suiteálacha gréine agus i gcás ina gcomhlíonfaidh sé na bearta maolaithe comhshaoil is infheidhme a bunaíodh don tsuiteáil bhunaidh, díolmhófar an tionscadal ón gceanglas, más infheidhme, a bheith faoi réir cinneadh an bhfuil measúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol de bhun Airteagal 4 de Threoir 2011/92/AE ag teastáil ón tionscadal. |
| --- | --- |

(2b)

I gcás nach mbeidh úsáid spáis bhreise i gceist le hathchumhachtú suiteálacha gréine agus i gcás ina gcomhlíonfaidh sé na bearta maolaithe comhshaoil is infheidhme a bunaíodh don tsuiteáil bhunaidh, díolmhófar an tionscadal ón gceanglas, más infheidhme, a bheith faoi réir cinneadh an bhfuil measúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol de bhun Airteagal 4 de Threoir 2011/92/AE ag teastáil ón tionscadal.

| (2c) | I gcás, de bharr athchumhachtú gléasra cumhachta fuinnimh inathnuaite nó athchumhachtú bonneagair eangaí ghaolmhair atá riachtanach chun foinsí in-athnuaite fuinnimh a chomhtháthú sa chóras leictreachais, gur gá cinneadh a dhéanamh an bhfuil nós imeachta maidir le measúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol nó measúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol de bhun Airteagal 4 de Threoir 2011/92/AE ag teastáil don tionscadal, beidh an cinneadh agus/nó an measúnú comhshaoil sin teoranta do na tionchair a d’fhéadfadh eascairt as an athrú nó as an síneadh i gcomparáid leis an mbuntionscadal. |
| --- | --- |

(2c)

I gcás, de bharr athchumhachtú gléasra cumhachta fuinnimh inathnuaite nó athchumhachtú bonneagair eangaí ghaolmhair atá riachtanach chun foinsí in-athnuaite fuinnimh a chomhtháthú sa chóras leictreachais, gur gá cinneadh a dhéanamh an bhfuil nós imeachta maidir le measúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol nó measúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol de bhun Airteagal 4 de Threoir 2011/92/AE ag teastáil don tionscadal, beidh an cinneadh agus/nó an measúnú comhshaoil sin teoranta do na tionchair a d’fhéadfadh eascairt as an athrú nó as an síneadh i gcomparáid leis an mbuntionscadal.

| (2d) | Cuirfear cinntí a eascraíonn as an bpróiseas deonaithe ceadanna ar fáil go poiblí. [Leasú 29] |
| --- | --- |

(2d)

Cuirfear cinntí a eascraíonn as an bpróiseas deonaithe ceadanna ar fáil go poiblí. [Leasú 29]

Airteagal 16c

An próiseas deonaithe ceadanna maidir le trealamh grianfhuinnimh a shuiteáil i struchtúir shaorga

| (1) | Maidir leis an bpróiseas deonaithe ceadanna dá dtagraítear in Airteagal 16(1)
  den Treoir seo
  i ndáil le trealamh grianfhuinnimh a shuiteáil,
  lena n-áirítear ar shócmhainní stórála fuinnimh ar an díon, agus ar chinn chomhshuite,
  lena n-áirítear suiteálacha gréine comhtháite san fhoirgneamh, i struchtúir shaorga atá ann cheana nó a bheidh ann amach anseo, cé is moite de dhromchlaí uisce saorga, áiritheoidh na Ballstáit, nach rachaidh an próiseas sin thar
  mí amháin
  , ar choinníoll nach é príomhaidhm na struchtúr sin grianfhuinneamh a tháirgeadh.
  I gcás suiteálacha gréine 50 kW nó níos lú, lena n-áirítear féintomhaltóirí fuinnimh inathnuaite, féintomhaltóirí fuinnimh inathnuaite agus comhphobail fuinnimh inathnuaite atá ag gníomhú go comhpháirteach, déanfaidh na Ballstáit foráil maidir le nós imeachta fógra simplí mar a leagtar amach in Airteagal 17 den Treoir seo.
  De mhaolú ar Airteagal 4(2) de Threoir 2011/92/AE agus Iarscríbhinn II, pointí 3(a) agus (b), ina aonar nó i gcomhar le pointe 13(a) den Treoir sin, beidh suiteáil trealaimh gréine den sórt sin díolmhaithe ón gceanglas, más infheidhme, maidir le measúnú tiomanta ar an tionchar ar an gcomhshaol a dhéanamh faoi Airteagal 2(1) de Threoir 2011/92/AE.’ [Leasú 30 cp]


  Áiritheoidh na Ballstáit go mbainfear na ceanglais maidir le tógáil atá fós i bhfeidhm. Bunóidh na Ballstáit treochlár freisin chun bacainní eile a bhaint agus chun cur le húsáid luathaithe an fhuinnimh gréine [Leasú 30 cp] |
| --- | --- |

(1)

Maidir leis an bpróiseas deonaithe ceadanna dá dtagraítear in Airteagal 16(1)
  den Treoir seo
  i ndáil le trealamh grianfhuinnimh a shuiteáil,
  lena n-áirítear ar shócmhainní stórála fuinnimh ar an díon, agus ar chinn chomhshuite,
  lena n-áirítear suiteálacha gréine comhtháite san fhoirgneamh, i struchtúir shaorga atá ann cheana nó a bheidh ann amach anseo, cé is moite de dhromchlaí uisce saorga, áiritheoidh na Ballstáit, nach rachaidh an próiseas sin thar
  mí amháin
  , ar choinníoll nach é príomhaidhm na struchtúr sin grianfhuinneamh a tháirgeadh.
  I gcás suiteálacha gréine 50 kW nó níos lú, lena n-áirítear féintomhaltóirí fuinnimh inathnuaite, féintomhaltóirí fuinnimh inathnuaite agus comhphobail fuinnimh inathnuaite atá ag gníomhú go comhpháirteach, déanfaidh na Ballstáit foráil maidir le nós imeachta fógra simplí mar a leagtar amach in Airteagal 17 den Treoir seo.
  De mhaolú ar Airteagal 4(2) de Threoir 2011/92/AE agus Iarscríbhinn II, pointí 3(a) agus (b), ina aonar nó i gcomhar le pointe 13(a) den Treoir sin, beidh suiteáil trealaimh gréine den sórt sin díolmhaithe ón gceanglas, más infheidhme, maidir le measúnú tiomanta ar an tionchar ar an gcomhshaol a dhéanamh faoi Airteagal 2(1) de Threoir 2011/92/AE.’ [Leasú 30 cp]

| (1a) | Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh suiteáil suiteálacha gréine comhtháite san fhoirgneamh díolmhaithe ó mheasúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol faoi Airteagal 2(1) de Threoir 2011/92/AE agus ó chead tógála. |
| --- | --- |

(1a)

Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh suiteáil suiteálacha gréine comhtháite san fhoirgneamh díolmhaithe ó mheasúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol faoi Airteagal 2(1) de Threoir 2011/92/AE agus ó chead tógála.

Airteagal 16d

Leas poiblí sáraitheach

Faoin...[3 mhí ó theacht i bhfeidhm na Treorach], go dtí go mbainfear aeráidneodracht amach, áiritheoidh na Ballstáit, maidir leis an bpróiseas deonaithe ceadanna, pleanáil, tógáil agus oibriú gléasraí le haghaidh táirgeadh fuinnimh ó fhoinsí in-athnuaite, ceangal na ngléasraí leis an eangach agus an eangach ghaolmhar féin agus na sócmhainní stórála gaolmhara, go meastar go bhfuil leas poiblí sáraitheach ag baint leo agus gur chun leas na sábháilteachta agus na sláinte poiblí atá siad agus leasanna dlíthiúla á gcothromú sna cásanna aonair chun críocha Airteagal 6(4) agus Airteagal 16(1)(c) de Threoir 92/43/CEE, Airteagal 4(7) de Threoir 2000/60/CE agus Airteagal 9(1)(a) de Threoir 2009/147/CE. ▌

Tráth nach déanaí ná... [aon mhí amháin tar éis dáta theacht i bhfeidhm na Treorach seo], eiseoidh an Coimisiún, chun éiginnteacht dhlíthiúil a laghdú, treoirlínte maidir le conas an tAirteagal seo a chur chun feidhme i gcomhréir leis na ceanglais atá ann cheana faoi dhlí an Aontais agus na rialuithe ábhartha ó Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh. [Leasú 17]

Airteagal 16e

Dlús a chur le húsáid teaschaidéal

1.
     
  Ní mhairfidh an próiseas deonaithe ceadanna chun teaschaidéil a shuiteáil níos faide ná aon mhí amháin.

2.
     
  Ceadófar naisc leis an eangach tarchurtha nó dáileacháin tar éis fógra a bheith tugtha don eintiteas ábhartha maidir leo seo a leanas:

| (a) | teaschaidéil a bhfuil toilleadh leictreach suas le 12 kW acu; agus |
| --- | --- |

(a)

teaschaidéil a bhfuil toilleadh leictreach suas le 12 kW acu; agus

| (b) | teaschaidéil arna suiteáil ag féintomhaltóir fuinnimh inathnuaite, féintomhaltóir fuinnimh inathnuaite agus comhphobail fuinnimh inathnuaite atá ag gníomhú go comhpháirteach de bhun Airteagal 2(14) de Threoir (AE) 2018/2001 a bhfuil toilleadh leictreach suas le 50 kW acu, ar choinníoll gurb ionann toilleadh shuiteáil giniúna leictreachais in-athnuaite an fhéintomhaltóra in-athnuaite agus 60 % ar a laghad de thoilleadh an teaschaidéil murach ann d’ábhair imní a bhfuil údar cuí leo maidir le sábháilteacht nó neamh-chomhoiriúnacht theicniúil idir comhpháirteanna an chórais. |
| --- | --- |

(b)

teaschaidéil arna suiteáil ag féintomhaltóir fuinnimh inathnuaite, féintomhaltóir fuinnimh inathnuaite agus comhphobail fuinnimh inathnuaite atá ag gníomhú go comhpháirteach de bhun Airteagal 2(14) de Threoir (AE) 2018/2001 a bhfuil toilleadh leictreach suas le 50 kW acu, ar choinníoll gurb ionann toilleadh shuiteáil giniúna leictreachais in-athnuaite an fhéintomhaltóra in-athnuaite agus 60 % ar a laghad de thoilleadh an teaschaidéil murach ann d’ábhair imní a bhfuil údar cuí leo maidir le sábháilteacht nó neamh-chomhoiriúnacht theicniúil idir comhpháirteanna an chórais.

3.
     
  Cuirfear cinntí a eascraíonn as próisis deonaithe ceadanna ar fáil go poiblí. [Leasú 32]

Airteagal 16f

Tuairisceoidh na Ballstáit don Choimisiún maidir leis na nithe seo a leanas:

| (a) | fad na bpróiseas deonaithe ceadanna do ghléasraí chun fuinneamh a tháirgeadh ó fhoinsí in-athnuaite laistigh agus lasmuigh de na limistéir luasghéaraithe athnuaiteán; |
| --- | --- |

(a)

fad na bpróiseas deonaithe ceadanna do ghléasraí chun fuinneamh a tháirgeadh ó fhoinsí in-athnuaite laistigh agus lasmuigh de na limistéir luasghéaraithe athnuaiteán;

| (b) | tionchar Airteagal 16d ar fhad an phróisis deonaithe ceadanna agus na n-imeachtaí dlíthiúla.’; |
| --- | --- |

(b)

tionchar Airteagal 16d ar fhad an phróisis deonaithe ceadanna agus na n-imeachtaí dlíthiúla.’;

Déanfaidh an Coimisiún meastóireacht ar an bhfaisnéis a chuirfidh na Ballstáit ar fáil agus, más iomchuí, molfaidh sé athruithe ar an reachtaíocht ábhartha.”;

| ▌ | |
| --- | --- |

▌

Airteagal 4

Trasuí

| (1) | Na forálacha reachtaíochta, rialúcháin agus riaracháin is gá chun Airteagal 1, pointe (10) a chomhlíonadh, déanfaidh na Ballstáit iad a thabhairt i bhfeidhm faoin [
  mí amháin
  tar éis theacht i bhfeidhm na Treorach seo] ar a dhéanaí. [Leasú 35]

  Na forálacha reachtaíochta, rialúcháin agus riaracháin is gá chun Airteagal 1, pointí (1), (2), (3), (4), (6), (8) agus (9), agus Airteagal 3 a chomhlíonadh, déanfaidh na Ballstáit iad a thabhairt i bhfeidhm faoin [
  sé mhí
  tar éis theacht i bhfeidhm na Treorach seo] ar a dhéanaí. [Leasú 36]

  Na forálacha reachtaíochta, rialúcháin agus riaracháin is gá chun Airteagal 1, pointí (5) agus (7), agus Airteagal 2 a chomhlíonadh, déanfaidh na Ballstáit iad a thabhairt i bhfeidhm faoin [
  bliain amháin
  tar éis theacht i bhfeidhm na Treorach seo] ar a dhéanaí. [Leasú 37]

  Cuirfidh siad téacs na bhforálacha sin in iúl don Choimisiún láithreach.
  Nuair a ghlacfaidh na Ballstáit na forálacha sin, beidh tagairt iontu don Treoir seo nó beidh tagairt den sórt sin ag gabháil leo tráth a bhfoilsithe oifigiúil. Is iad na Ballstáit a chinnfidh an bealach le tagairt den sórt sin a dhéanamh. |
| --- | --- |

(1)

Na forálacha reachtaíochta, rialúcháin agus riaracháin is gá chun Airteagal 1, pointe (10) a chomhlíonadh, déanfaidh na Ballstáit iad a thabhairt i bhfeidhm faoin [
  mí amháin
  tar éis theacht i bhfeidhm na Treorach seo] ar a dhéanaí. [Leasú 35]

Na forálacha reachtaíochta, rialúcháin agus riaracháin is gá chun Airteagal 1, pointí (1), (2), (3), (4), (6), (8) agus (9), agus Airteagal 3 a chomhlíonadh, déanfaidh na Ballstáit iad a thabhairt i bhfeidhm faoin [
  sé mhí
  tar éis theacht i bhfeidhm na Treorach seo] ar a dhéanaí. [Leasú 36]

Na forálacha reachtaíochta, rialúcháin agus riaracháin is gá chun Airteagal 1, pointí (5) agus (7), agus Airteagal 2 a chomhlíonadh, déanfaidh na Ballstáit iad a thabhairt i bhfeidhm faoin [
  bliain amháin
  tar éis theacht i bhfeidhm na Treorach seo] ar a dhéanaí. [Leasú 37]

Cuirfidh siad téacs na bhforálacha sin in iúl don Choimisiún láithreach.

Nuair a ghlacfaidh na Ballstáit na forálacha sin, beidh tagairt iontu don Treoir seo nó beidh tagairt den sórt sin ag gabháil leo tráth a bhfoilsithe oifigiúil. Is iad na Ballstáit a chinnfidh an bealach le tagairt den sórt sin a dhéanamh.

| (2) | Déanfaidh na Ballstáit téacs phríomhfhorálacha an dlí náisiúnta a ghlacfaidh siad sa réimse a chumhdaítear leis an Treoir seo a chur in iúl don Choimisiún. |
| --- | --- |

(2)

Déanfaidh na Ballstáit téacs phríomhfhorálacha an dlí náisiúnta a ghlacfaidh siad sa réimse a chumhdaítear leis an Treoir seo a chur in iúl don Choimisiún.

Airteagal 5

Teacht i bhfeidhm

Tiocfaidh an Treoir seo i bhfeidhm an fichiú lá tar éis lá a foilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.

Airteagal 6

Seolaithe

Is chuig na Ballstáit a dhírítear an Treoir seo.

Arna dhéanamh i/in/sa ▌,

Thar ceann Pharlaimint na hEorpa

An tUachtarán

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

---

(1)  Tarchuireadh an ní ar ais chuig an gcoiste freagrach le haghaidh idirbheartaíocht idirinstitiúideach de bhun Riail 59(4), an ceathrú fomhír (A9-0283/2022).

1

(*1)  Leasuithe: tá téacs nua nó téacs leasaithe aibhsithe i gcló dubh iodálach; cuirtear nithe a scriostar in iúl leis an siombal ▌

*1

(2)  IO C , , lch. .

2

(3)  IO C , , lch. .

3

(4)  
  Seasamh Pharlaimint na hEorpa an ...

4

Seasamh Pharlaimint na hEorpa an ...

(5)  Teachtaireacht ón gCoimisiún COM(2019)0640, An Comhaontú Glas don Eoraip.

5

(6)  Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Meitheamh 2021 lena mbunaítear an creat chun aeráidneodracht a bhaint amach agus lena leasaítear Rialacháin (CE) Uimh. 401/2009 agus (AE) 2018/1999 (“An Dlí Aeráide Eorpach”), IO L 243, 9.7.2021, lch. 1.

6

(7)  Treoir 2001/42/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Meitheamh 2001 maidir le measúnú ar éifeachtaí pleananna agus clár áirithe ar an gcomhshaol (IO L 197, 21.7.2001, lch. 30).

7

(8)  Cinneadh 2005/370/CE ón gComhairle an 17 Feabhra 2005 maidir le tabhairt i gcrích, thar ceann an Chomhphobail Eorpaigh, an Choinbhinsiúin maidir le rochtain ar fhaisnéis, rannpháirtíocht phoiblí i gcinnteoireacht agus rochtain ar cheartas i gcúrsaí comhshaoil, (IO L 124, 17.5.2005, lch. 1).

8

(9)  Treoir 2011/92/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Nollaig 2011 maidir le measúnú a dhéanamh ar éifeachtaí tionscadal poiblí agus príobháideach áirithe ar an gcomhshaol (IO L 26, 28.1.2012, lch. 1).

9

(10)  Treoir 92/43/CEE ón gComhairle an 21 Bealtaine 1992 maidir le gnáthóga nádúrtha agus fauna agus flora fiáine a chaomhnú (IO L 206, 22.7.1992, lch. 7).

10

(11)  
  Treoir 2009/147/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Samhain 2009 maidir le héin fhiáine a chaomhnú (IO L 20, 26.1.2010, lch. 7).

11

Treoir 2009/147/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Samhain 2009 maidir le héin fhiáine a chaomhnú (IO L 20, 26.1.2010, lch. 7).

(12)  Rialachán (AE) 2021/240 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 10 Feabhra 2021 lena mbunaítear Ionstraim um Thacaíocht Theicniúil (IO L 57, 18.2.2021, lch. 1).

12

(13)  IO C 369, 17.12.2011, lch. 14.

13

(14)  Breithiúnas ón gCúirt Bhreithiúnais an 8 Iúil 2019, An Coimisiún v An Bheilg, C-543/17, ECLI: EU: C:2019:573.

14

An Coimisiún

An Bheilg

(15)  
  Treoir 2014/89/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Iúil 2014 lena mbunaítear creat do phleanáil spásúil mhuirí (IO L 257, 28.8.2014, lch. 135).

15

Treoir 2014/89/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Iúil 2014 lena mbunaítear creat do phleanáil spásúil mhuirí (IO L 257, 28.8.2014, lch. 135).

(16)  
  Treoir 92/43/CEE ón gComhairle an 21 Bealtaine 1992 maidir le gnáthóga nádúrtha agus fauna agus flora fiáine a chaomhnú (IO L 206, 22.7.1992, lch. 7).

16

Treoir 92/43/CEE ón gComhairle an 21 Bealtaine 1992 maidir le gnáthóga nádúrtha agus fauna agus flora fiáine a chaomhnú (IO L 206, 22.7.1992, lch. 7).

(17)  
  Treoir 2009/147/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Samhain 2009 maidir le héin fhiáine a chaomhnú (IO L 20, 26.1.2010, lch. 7).

17

Treoir 2009/147/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Samhain 2009 maidir le héin fhiáine a chaomhnú (IO L 20, 26.1.2010, lch. 7).

---