# Publicatieblad C 165/2023

| | ISSN 1977-0995 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 165 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 66e jaargang10 mei 2023 |

ISSN 1977-0995

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 165

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

66e jaargang10 mei 2023

---

| Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- |
| | II   Mededelingen |
| | MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Europese Commissie |
| 2023/C 165/01 | Mededeling van de Commissie — Mededeling van de Commissie betreffende aanbevelingen over de geactualiseerde verslagen van 2020 voor artikel 11 van de kaderrichtlijn mariene strategie (2008/56/EC) | 1 |
| 2023/C 165/02 | Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak M.11075 — EBERT HERA ESSER HOLDING / SERVICECO) (
  1
  ) | 8 |

Inhoud

Bladzijde

II   Mededelingen

MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

2023/C 165/01

Mededeling van de Commissie — Mededeling van de Commissie betreffende aanbevelingen over de geactualiseerde verslagen van 2020 voor artikel 11 van de kaderrichtlijn mariene strategie (2008/56/EC)

1

2023/C 165/02

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak M.11075 — EBERT HERA ESSER HOLDING / SERVICECO) (
  1
  )

1

8

---

| | IV   Informatie |
| --- | --- |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Europese Commissie |
| 2023/C 165/03 | Wisselkoersen van de euro — 8 mei 2023 | 9 |
| 2023/C 165/04 | Wisselkoersen van de euro — 9 mei 2023 | 10 |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN |
| 2023/C 165/05 | Kennisgeving van de gebieden waarvoor vergunningen voor de exploratie en exploitatie van koolwaterstoffen kunnen worden afgegeven | 11 |
| 2023/C 165/06 | Kennisgeving inzake de beschikbaarheid van gebieden in Oostenrijk voor de prospectie, exploratie en winning van koolwaterstoffen | 13 |

IV   Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

2023/C 165/03

Wisselkoersen van de euro — 8 mei 2023

9

2023/C 165/04

Wisselkoersen van de euro — 9 mei 2023

10

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN

2023/C 165/05

Kennisgeving van de gebieden waarvoor vergunningen voor de exploratie en exploitatie van koolwaterstoffen kunnen worden afgegeven

11

2023/C 165/06

Kennisgeving inzake de beschikbaarheid van gebieden in Oostenrijk voor de prospectie, exploratie en winning van koolwaterstoffen

13

---

| | V   Bekendmakingen |
| --- | --- |
| | ANDERE HANDELINGEN |
| | Europese Commissie |
| 2023/C 165/07 | Bekendmaking van een goedgekeurde standaardwijziging van een productdossier van een beschermde oorsprongsbenaming of beschermde geografische aanduiding in de sector landbouwproducten en levensmiddelen, als bedoeld in artikel 6 ter, leden 2 en 3, van Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 664/2014 van de Commissie | 14 |

V   Bekendmakingen

ANDERE HANDELINGEN

Europese Commissie

2023/C 165/07

Bekendmaking van een goedgekeurde standaardwijziging van een productdossier van een beschermde oorsprongsbenaming of beschermde geografische aanduiding in de sector landbouwproducten en levensmiddelen, als bedoeld in artikel 6 ter, leden 2 en 3, van Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 664/2014 van de Commissie

14

---

| | Rectificaties |
| --- | --- |
| | Rectificatie van de voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak M.11055 – EQUITIX / CUBE / RIVER RIDGE) — Voor de vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak ( PB C 133 van 17.4.2023 ) | 19 |

Rectificaties

Rectificatie van de voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak M.11055 – EQUITIX / CUBE / RIVER RIDGE) — Voor de vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak ( PB C 133 van 17.4.2023 )

( PB C 133 van 17.4.2023 )

19

---

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Voor de EER relevante tekst. |

---

(1)   Voor de EER relevante tekst.

1

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

II Mededelingen

MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

| 10.5.2023 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 165/1 |
| --- | --- | --- | --- |

10.5.2023

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 165/1

---

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE

Mededeling van de Commissie betreffende aanbevelingen over de geactualiseerde verslagen van 2020 voor artikel 11 van de kaderrichtlijn mariene strategie (2008/56/EC)

(2023/C 165/01)

1.   INLEIDING

De kaderrichtlijn mariene strategie (2008/56/EG) (1) is een holistisch wetgevingsinstrument. Zij heeft tot doel het mariene milieu in Europa te beschermen en tegelijkertijd het duurzame gebruik van mariene rijkdommen en diensten mogelijk te maken. Met deze richtlijn worden de lidstaten verplicht de kwaliteit van het mariene milieu te beoordelen, de goede milieutoestand te bepalen, passende milieudoelen vast te stellen, adequate monitoringprogramma’s op te stellen, en maatregelen uit te voeren om de belangrijkste doelstelling van de richtlijn, namelijk het waarborgen van de “goede milieutoestand” van alle mariene wateren van de EU tegen 2020, te verwezenlijken. Zoals vermeld in het uitvoeringsverslag van de richtlijn (2), werd deze doelstelling niet in alle EU-wateren voor alle beschrijvende elementen (3) van de richtlijn voor de gestelde uiterste termijn bereikt.

Bij Besluit 2017/848 van de Commissie zijn voor elk beschrijvend element van de kaderrichtlijn mariene strategie criteria en methodologische normen vastgesteld voor het bepalen van een goede milieutoestand van mariene wateren.

In het kader van de richtlijn worden de lidstaten verzocht verslag uit te brengen aan de Europese Commissie over de verschillende stappen van hun mariene strategieën, de toestand van hun zeeën te beoordelen, een goede milieutoestand te bepalen en doelstellingen vast te stellen. De lidstaten moeten ook monitoringprogramma’s opzetten en uitvoeren en maatregelen nemen om een goede milieutoestand te bereiken of te behouden. Met name moesten de lidstaten overeenkomstig artikel 11, lid 1, en artikel 17, lid 4, van de richtlijn de Commissie uiterlijk op 15 juli 2020 in kennis stellen van hun geactualiseerde monitoringprogramma’s. Via de gemeenschappelijke uitvoeringsstrategie van de kaderrichtlijn mariene strategie (4) zijn de lidstaten overeengekomen om dergelijke monitoringprogramma’s mee te delen in de vorm van e-verslagen met relevante gestructureerde informatie via het platform WISE-Marine.

Een meerderheid van de lidstaten heeft de verslagen echter niet binnen de gestelde termijn ingediend. Ondanks de herinneringen van de Commissie aan hun rapportageverplichtingen, ontbraken in januari 2022 nog steeds de verslagen van vier lidstaten. Deze laattijdige indiening heeft geleid tot vertragingen bij de beoordeling van de monitoringprogramma’s, die de Commissie krachtens artikel 12 van de richtlijn moet uitvoeren.

Dit verslag is gebaseerd op de monitoringprogramma’s die op de afsluitdatum in januari 2022 waren ingediend door 18 van de 22 lidstaten met een zeegrens (België, Denemarken, Duitsland, Estland, Ierland, Spanje, Frankrijk, Kroatië, Italië, Cyprus, Letland, Litouwen, Nederland, Polen, Roemenië, Slovenië, Finland, Zweden). De analyse en de beoordeling door de Commissie voor landen die na januari 2022 verslagen hebben ingediend (Griekenland, Portugal, Bulgarije) en voor landen die hun verslagen nog niet hebben ingediend (Malta (5)) volgen zodra alle nationale verslagen zijn ontvangen. Als hoedster van de Verdragen behoudt de Commissie zich het recht voor gevallen van niet-naleving te vervolgen met de haar ter beschikking staande rechtsmiddelen.

Op basis van de technische en wetenschappelijke analyse (6) van de nationale verslagen van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek (JRC) van de Commissie — gelijktijdig gepubliceerd met dit verslag — heeft de Commissie een aantal EU-brede aanbevelingen opgesteld. Deze aanbevelingen richten zich op artikel 11 en op de beschrijvende elementen die zijn opgenomen in bijlage I bij de richtlijn, samen met de criteria die bij Besluit (EU) 2017/848 van de Commissie (7) zijn vastgesteld.

Bij haar beoordeling heeft de Commissie de vier hieronder vermelde hoofdelementen in aanmerking genomen:

| 1. | wat wordt er feitelijk gemonitord, met welke frequentie en waar; |
| --- | --- |

1.

wat wordt er feitelijk gemonitord, met welke frequentie en waar;

| 2. | of de verzamelde gegevens toereikend en nuttig zijn om de toestand van de zee, de gevolgen van de genomen maatregelen en het bereiken van een goede milieutoestand naar behoren te beoordelen; |
| --- | --- |

2.

of de verzamelde gegevens toereikend en nuttig zijn om de toestand van de zee, de gevolgen van de genomen maatregelen en het bereiken van een goede milieutoestand naar behoren te beoordelen;

| 3. | de regionale samenhang van de monitoringprogramma’s; |
| --- | --- |

3.

de regionale samenhang van de monitoringprogramma’s;

| 4. | coherentie van het beleid met andere rapportageverplichtingen van de EU – met name de kaderrichtlijnen over afval en water, het gemeenschappelijk visserijbeleid, kunststoffen voor eenmalig gebruik, de habitatrichtlijn en de vogelrichtlijn. |
| --- | --- |

4.

coherentie van het beleid met andere rapportageverplichtingen van de EU – met name de kaderrichtlijnen over afval en water, het gemeenschappelijk visserijbeleid, kunststoffen voor eenmalig gebruik, de habitatrichtlijn en de vogelrichtlijn.

De analyse van het JRC biedt gedetailleerde informatie over hetgeen elke lidstaat heeft gerapporteerd en wijst op nationale tekortkomingen. Voor zover mogelijk wordt een vergelijking gemaakt met de monitoringprogramma’s van 2014, met name wat betreft de nakoming van de toezeggingen van de lidstaten voor 2014.

Het doel van de analyse is om alle noodzakelijke elementen in kaart te brengen en elke lidstaat te begeleiden bij het nemen van passende vervolgmaatregelen in overeenstemming met artikel 12 van de richtlijn. Dit zal de naleving verbeteren bij het rapporteren over monitoringprogramma’s in de hele EU.

Om de gevolgen van de menselijke druk op het mariene milieu te begrijpen, en te beoordelen hoe effectief verschillende maatregelen zijn om deze druk te verminderen en zo bij te dragen tot gezonde zeeën en kusten en, in breder opzicht, tot de uitvoering van de Europese Green Deal, zijn uitgebreide en coherente monitoringgegevens nodig. In dit verband werd in het onlangs vastgestelde verslag over de monitoring van en vooruitzichten voor een samenleving zonder verontreiniging (8), naast de trage vooruitgang in het mariene milieu, met name met betrekking tot de preventie van een teveel aan nutriënten en plastic zwerfvuil in de zeeën, duidelijk gewezen op het feit dat het gebrek aan voldoende en betrouwbare gegevens een belemmering vormt voor de opvolging van de uitvoering van sommige gestelde doelen.

2.   OPMERKINGEN EN AANBEVELINGEN

2.1   Algemene opmerkingen en aanbevelingen

Uit de beoordeling bleek dat slechts een klein deel van de lidstaten melding maakte van nieuwe monitoringprogramma’s (9). In feite was een derde van de monitoringprogramma’s gelijk aan die tijdens de rapportagecyclus van 2014. In de meeste gevallen maakten de lidstaten voornamelijk melding van wijzigingen of actualiseringen van hun monitoringprogramma’s van 2014. Het patroon was voor elk beschrijvend element hetzelfde.

Op basis van het bovenstaande heeft de Commissie de onderstaande algemene opmerkingen en aanbevelingen opgesteld.

| — | Enkele lidstaten hebben voor sommige beschrijvende elementen geen monitoringprogramma’s gerapporteerd (10). De Commissie verzoekt de betrokken lidstaten om de ontbrekende gegevens onverwijld bij te werken en te rapporteren. |
| --- | --- |

—

Enkele lidstaten hebben voor sommige beschrijvende elementen geen monitoringprogramma’s gerapporteerd (10). De Commissie verzoekt de betrokken lidstaten om de ontbrekende gegevens onverwijld bij te werken en te rapporteren.

| — | De gegevens die voor de verschillende elementen en parameters worden gerapporteerd, zijn niet consistent tussen de lidstaten, hetgeen vergelijkingen of beoordelingen van monitoringmethoden en -programma’s enorm bemoeilijkt. Bovendien hebben sommige lidstaten gerapporteerd over verschillende kenmerken, elementen of parameters die strikt genomen niets te maken hebben met het gerapporteerde beschrijvende element. De Commissie onderstreept dat consistente rapportage per beschrijvend element in alle lidstaten essentieel is voor het analyseproces (11). |
| --- | --- |

—

De gegevens die voor de verschillende elementen en parameters worden gerapporteerd, zijn niet consistent tussen de lidstaten, hetgeen vergelijkingen of beoordelingen van monitoringmethoden en -programma’s enorm bemoeilijkt. Bovendien hebben sommige lidstaten gerapporteerd over verschillende kenmerken, elementen of parameters die strikt genomen niets te maken hebben met het gerapporteerde beschrijvende element. De Commissie onderstreept dat consistente rapportage per beschrijvend element in alle lidstaten essentieel is voor het analyseproces (11).

| — | De te rapporteren criteria (12) werden niet consequent gedekt; slechts acht criteria (allemaal primair) (13) van de 42 (zowel primair als secundair) worden door alle lidstaten gerapporteerd. Meer in het algemeen lijkt de dekking voor primaire criteria hoger te zijn dan die voor secundaire criteria (14). Dit hangt echter af van het beschrijvend element dat wordt gemonitord. De Commissie herinnert de lidstaten eraan dat alle criteria in beginsel in de monitoringprogramma’s aan bod moeten komen. |
| --- | --- |

—

De te rapporteren criteria (12) werden niet consequent gedekt; slechts acht criteria (allemaal primair) (13) van de 42 (zowel primair als secundair) worden door alle lidstaten gerapporteerd. Meer in het algemeen lijkt de dekking voor primaire criteria hoger te zijn dan die voor secundaire criteria (14). Dit hangt echter af van het beschrijvend element dat wordt gemonitord. De Commissie herinnert de lidstaten eraan dat alle criteria in beginsel in de monitoringprogramma’s aan bod moeten komen.

| — | Sommige lidstaten (bv. Denemarken, Spanje, Zweden) rapporteerden op gecombineerde wijze over (sub)regio’s (bv. noordoostelijke deel van de Atlantische Oceaan, Oostzee), waardoor geen regionale analyse kon worden uitgevoerd. De Commissie dringt er bij de lidstaten op aan een dergelijke aanpak in toekomstige rapportagerondes te vermijden. |
| --- | --- |

—

Sommige lidstaten (bv. Denemarken, Spanje, Zweden) rapporteerden op gecombineerde wijze over (sub)regio’s (bv. noordoostelijke deel van de Atlantische Oceaan, Oostzee), waardoor geen regionale analyse kon worden uitgevoerd. De Commissie dringt er bij de lidstaten op aan een dergelijke aanpak in toekomstige rapportagerondes te vermijden.

| — | Er zijn koppelingen naar monitoringgegevens opgenomen, maar het aantal en de toegankelijkheid van koppelingen verschilt aanzienlijk tussen de lidstaten. Zo zijn de oorspronkelijke gegevens (en metagegevens) van sommige lidstaten moeilijk of niet toegankelijk omdat de koppelingen onder “Gegevenstoegang” niet gekoppeld zijn aan een specifieke gegevensreeks of omdat aanvullende stappen nodig zijn om de gegevens te vinden, te openen en opnieuw te gebruiken. Dergelijke koppelingen zijn nodig voor transparantie, toegankelijkheid en om gezamenlijke inspanningen mogelijk te maken. De Commissie verzoekt de lidstaten om de toegang tot en de kwaliteit van de koppelingen voor toegang tot de monitoringgegevens te verifiëren. De ervaring leert dat processen zoals EMODnet voor het samenstellen van geharmoniseerde, vergelijkbare gegevensreeksen in de hele EU een op gegevens gebaseerd grootschalig overzicht kunnen ondersteunen; het kan daarom raadzaam zijn om de ontwikkeling van dergelijke processen nader te overwegen. |
| --- | --- |

—

Er zijn koppelingen naar monitoringgegevens opgenomen, maar het aantal en de toegankelijkheid van koppelingen verschilt aanzienlijk tussen de lidstaten. Zo zijn de oorspronkelijke gegevens (en metagegevens) van sommige lidstaten moeilijk of niet toegankelijk omdat de koppelingen onder “Gegevenstoegang” niet gekoppeld zijn aan een specifieke gegevensreeks of omdat aanvullende stappen nodig zijn om de gegevens te vinden, te openen en opnieuw te gebruiken. Dergelijke koppelingen zijn nodig voor transparantie, toegankelijkheid en om gezamenlijke inspanningen mogelijk te maken. De Commissie verzoekt de lidstaten om de toegang tot en de kwaliteit van de koppelingen voor toegang tot de monitoringgegevens te verifiëren. De ervaring leert dat processen zoals EMODnet voor het samenstellen van geharmoniseerde, vergelijkbare gegevensreeksen in de hele EU een op gegevens gebaseerd grootschalig overzicht kunnen ondersteunen; het kan daarom raadzaam zijn om de ontwikkeling van dergelijke processen nader te overwegen.

| — | De aanzienlijke discrepantie en het type informatie dat door de lidstaten voor sommige beschrijvende elementen wordt gerapporteerd, geeft aan dat het personeel van de nationale bevoegde autoriteiten vertrouwd moet raken met de rapportagerichtlijnen en het gebruik van de aanbevolen formaten van de gemeenschappelijke uitvoeringsstrategie van de kaderrichtlijn mariene strategie (15). De Commissie heeft via haar instrument voor technische bijstand en uitwisseling van informatie (TAIEX), zoals “peer-to-peer”-projecten, al mogelijkheden voor capaciteitsopbouw voor rapportage uit hoofde van de kaderrichtlijn mariene strategie aan de overheden van de lidstaten voorgesteld. De Commissie verzoekt de lidstaten om deze optie in de toekomst te overwegen. |
| --- | --- |

—

De aanzienlijke discrepantie en het type informatie dat door de lidstaten voor sommige beschrijvende elementen wordt gerapporteerd, geeft aan dat het personeel van de nationale bevoegde autoriteiten vertrouwd moet raken met de rapportagerichtlijnen en het gebruik van de aanbevolen formaten van de gemeenschappelijke uitvoeringsstrategie van de kaderrichtlijn mariene strategie (15). De Commissie heeft via haar instrument voor technische bijstand en uitwisseling van informatie (TAIEX), zoals “peer-to-peer”-projecten, al mogelijkheden voor capaciteitsopbouw voor rapportage uit hoofde van de kaderrichtlijn mariene strategie aan de overheden van de lidstaten voorgesteld. De Commissie verzoekt de lidstaten om deze optie in de toekomst te overwegen.

2.2   Verbanden met artikel 8 van de richtlijn (beoordelingen van de toestand), artikel 9 (omschrijving van een goede milieutoestand), artikel 10 (milieudoelen) en artikel 13 (maatregelen)

Uit de analyse bleek dat de meeste door de lidstaten ingediende monitoringprogramma’s zijn opgezet om de druk op de zee en aan de bron op te vangen (16). Zij waren daarom minder geschikt om het effect van die druk te meten. Bovendien bracht de analyse tekortkomingen in de monitoringprogramma’s van de lidstaten aan het licht. De meeste tekortkomingen lijken verband te houden met het ontbreken van overeengekomen benaderingen of methodologische normen op EU- of regionaal niveau om de verschillende criteria of beschrijvende elementen te beoordelen.

Wat de dekking van de criteria voor een goede milieutoestand (17) betreft, blijkt uit de analyse dat de monitoringprogramma’s vaak onvolledig zijn, met grote verschillen tussen de lidstaten voor elk van de beschrijvende elementen. Dat gezegd hebbende zijn monitoringprogramma’s vollediger wanneer de criteria van de kaderrichtlijn mariene strategie samenvallen met vereisten uit hoofde van andere EU-wetgeving. Dit is het geval voor commerciële visserij (beschrijvend element 3) in het kader van het gemeenschappelijk visserijbeleid of voor eutrofiëring (beschrijvend element 5) in het kader van de kaderrichtlijn water (2000/60/EG). Dit bevestigt het gebrek aan een voldoende concrete en gecoördineerde bepaling van een goede milieutoestand, waarop reeds is gewezen in de beoordeling door de Commissie van de verslagen van de lidstaten over de artikelen 8 tot en met 10 (18). Sterker nog, minder dan 50 % van de lidstaten heeft kwantitatieve drempelwaarden vastgesteld voor een goede milieutoestand en minder dan 25 % van de lidstaten heeft adequate middelen ontwikkeld om een goede milieutoestand te bepalen voor beschrijvende elementen over biologische diversiteit, niet-inheemse soorten, vervuilende stoffen, en zwerfvuil op zee.

Voor alle beschrijvende elementen heeft een aanzienlijk aantal lidstaten aangegeven dat monitoring nog niet toereikend is om hun eigen milieudoelen te dekken. Uit de meest recente beoordeling door de Commissie van de doelstellingen van de lidstaten (19) bleek al dat er nog steeds sprake is van veel tekortkomingen in de vaststelling van gemeenschappelijke doelstellingen, omdat deze nogal algemeen zijn gedefinieerd. Zo stelt slechts 30 % van de lidstaten meetbare doelen voor eutrofiëring en minder dan 20 % doet dat voor alle andere beschrijvende elementen. Dit betekent dat ze niet allemaal kunnen worden gekoppeld aan specifieke monitoringactiviteiten. De monitoringprogramma’s kunnen daarom niet alle doelstellingen bereiken.

Bovendien leveren de monitoringprogramma’s onvoldoende gegevens op om de voortgang van de maatregelen te beoordelen, ondanks de aanbeveling van de Commissie in 2017 (20) en 2018 (21). Veel lidstaten hebben verklaard dat de monitoring nog niet toereikend is om de voortgang van de maatregelen te volgen en de doeltreffendheid ervan te meten. Om de doeltreffendheid te monitoren, moeten maatregelen specifiek zijn voor het te beoordelen beschrijvend element en mogen ze niet generiek zijn of in grote lijnen verband houden met de gevolgen van menselijke activiteiten, zoals nu vaak het geval is.

Conclusie: op basis van de gerapporteerde informatie is het moeilijk om de verbanden met andere rapportageverplichtingen van de kaderrichtlijn mariene strategie (namelijk de artikelen 8, 9, 10 en 13) nauwkeurig te beoordelen. Het lijkt erop dat er nog steeds lacunes zijn in de kennis over i) welke elementen/parameters moeten worden gecontroleerd om een goede milieutoestand te beoordelen, ii) de conceptuele benaderingen om doelen te stellen, en iii) wat met betrekking tot monitoring in verband met maatregelen gerapporteerd moet worden.

De Commissie wil daarom onderstrepen dat consistente en coherente monitoring alleen mogelijk is als de doelstellingen specifiek genoeg zijn en duidelijk gekoppeld aan een specifiek criterium voor een goede milieutoestand. Alleen dan kan zij de uitvoering van artikel 10 ondersteunen en de vooruitgang in de richting van de doelstellingen meten.

2.3   Ruimtelijke omvang/duur en monitoringfrequentie

De inspanningen op het gebied van monitoring zijn voornamelijk gericht op kustwateren, wat erop duidt dat er behoefte is aan betere monitoring in andere ondervertegenwoordigde gebieden, namelijk buiten de territoriale wateren van de lidstaten, die ook onder het toepassingsgebied van de wetgeving vallen. De Commissie is zich bewust van de uitdagingen en kosten die monitoring op zee met zich meebrengt. Daarom is er gerichte steun verleend via projecten die worden gefinancierd door EU-fondsen zoals het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur (EFMZVA) en zijn voorganger het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij (EFMZV), regionale financiering (Interreg) en Horizon 2020. De Commissie heeft onlangs een document gepubliceerd over financieringsmogelijkheden ter ondersteuning van het milieu in het kader van het meerjarig financieel kader 2021-2027 en NextGenerationEU (22). In het kader van de missie “Onze oceanen en wateren tegen 2030 herstellen” van Horizon Europa zal een digitaal milieumonitoringsysteem worden ingevoerd. Dit systeem, met inbegrip van de digitale tweeling van de oceaan, de missieprojecten en andere acties, zou de lidstaten verder kunnen helpen bij het verbeteren van hun capaciteit op het gebied van mariene monitoring.

Kortom, door een op risico’s gebaseerde benadering van de monitoring, door een betere coördinatie van de inspanningen en door een beter gebruik van de bovengenoemde EU-fondsen en -mogelijkheden kan het territoriale toepassingsgebied van de monitoringprogramma’s van de lidstaten worden uitgebreid.

Wat de monitoringfrequentie betreft, is de verstrekte informatie (23) te algemeen om een patroon te kunnen ontwaren (bijvoorbeeld door verwijzing naar het volledige monitoringprogramma), met name gezien het grote aantal monitoringprogramma’s en de talrijke elementen en parameters. Dergelijke informatie is echter essentieel voor de coördinatie op regionaal niveau. Bovendien zijn op enkele elementen uiteenlopende monitoringfrequenties van toepassing, wat aangeeft dat de lidstaten monitoringprogramma’s hebben gerapporteerd die reeds op grond van andere wettelijke verplichtingen vereist zijn, zoals de kaderrichtlijn water of de regionale zeeverdragen. Uit de beoordeling blijkt ook dat de frequentie niet goed was gecoördineerd binnen de lidstaten of tussen de regio’s. De Commissie dringt er daarom bij de lidstaten op aan hun rapportage te harmoniseren en te verduidelijken, bijvoorbeeld door frequentiebereiken voor de monitoring te geven en nadere gegevens op te nemen zoals koppelingen naar een specifiek criterium van een beschrijvend element, ruimtelijke omvang enz.

Bovendien is de ruimtelijke afbakening van de monitoringprogramma’s niet duidelijk en ontbreken nadere gegevens over de meetstations. De ruimtelijke dekking moet de omvang aangeven van het gebied dat wordt bestreken door het monitoringprogramma (als percentage of niveau), hetzij binnen het rechtsgebied, hetzij binnen het gebied van de geografische verspreiding van de soort. Voor zeer mobiele soorten moet dit gebied bijvoorbeeld overeenkomen met het gebied dat wordt gemonitord op de geografische verspreiding van de soorten, of worden weggelaten om onnodige lasten te voorkomen.

Ten slotte is het belangrijk om te benadrukken dat temporele en ruimtelijke inconsistenties tot de meest voorkomende tekortkomingen behoren; de gerapporteerde gegevens bieden onvoldoende details om te begrijpen waar en met welke frequentie monitoring plaatsvindt.

2.4   Regionale coördinatie

Hoewel er verschillende regionaal overeengekomen monitoringmethoden bestaan (24) die door enkele lidstaten worden gebruikt, hebben de lidstaten in veel gevallen aangegeven dat zij gebruikmaken van nationale of “andere” monitoringmethoden (25). Dit betekent dat er binnen dezelfde regio nog steeds aanzienlijke verschillen bestaan in het aantal elementen dat in aanmerking wordt genomen en in de parameters die door de lidstaten worden gemonitord. Met name de regionale samenwerking op het gebied van monitoring vergt nog veel regionale afstemming, bijvoorbeeld voor beschrijvende elementen als voedselketens (beschrijvend element 4) en hydrografische wijzigingen (beschrijvend element 7).

De Commissie neemt actief deel aan de werkzaamheden in het kader van de regionale zeeverdragen; zij vertegenwoordigt de EU als verdragsluitende partij (Verdrag van Barcelona, Ospar en Helcom) of als waarnemer (Verdrag van Boekarest). Ook ondersteunt zij projecten en activiteiten via speciale EU-fondsen om de regionale coördinatie van de monitoringprogramma’s van de lidstaten te verbeteren. Dit deed zij in het kader van het EFMZV en dit zal zij tevens in het kader van zijn opvolger, het EFMZVA (26), voortzetten.

2.5   Samenhang met andere beleidsgebieden

De monitoringprogramma’s hadden informatie moeten verstrekken over de vraag aan welk ander EU-beleid en internationale overeenkomsten (waaronder regionale zeeverdragen) zij bijdragen en omgekeerd. De lidstaten hebben verschillende beleidslijnen en kaders aangegeven die relevant zijn voor de monitoring van de verschillende beschrijvende elementen van de kaderrichtlijn mariene strategie, zij het niet op consistente wijze (27).

Als we bijvoorbeeld kijken naar verwijzingen naar EU-wetgeving in Besluit 2017/848/EU, wordt voor het beschrijvend element met betrekking tot niet-inheemse soorten (beschrijvend element 2) de verordening betreffende invasieve uitheemse soorten (28) slechts door vijf lidstaten bij de Oostzee (29), vier bij de Atlantische Oceaan (30) en slechts twee lidstaten bij de Middellandse Zee (31) gerapporteerd. Dit is verrassend gezien de verbanden tussen de twee wetgevingsteksten. Het meerjarenplan met betrekking tot het kader voor gegevensverzameling van het gemeenschappelijk visserijbeleid (32), het belangrijkste monitoringprogramma voor commercieel beviste soorten, wordt door alle lidstaten gerapporteerd in het kader van het beschrijvend element met betrekking tot commerciële vis- en schaal- en schelpdierbestanden (beschrijvend element 3), hetzij op zichzelf staand, hetzij in combinatie met andere programma’s. Voor eutrofiëring (beschrijvend element 5) en vervuilende stoffen (beschrijvend element 8) is de rapportage grotendeels gekoppeld aan de kaderrichtlijn water (33) en aan de verordening inzake levensmiddelen (34) voor vervuilende stoffen in visserijproducten (beschrijvend element 9). Voor het beschrijvend element met betrekking tot biodiversiteit (beschrijvend element 1) verwijzen de meeste lidstaten naar de vastgestelde monitoringprogramma’s uit de habitat- en de vogelrichtlijn en het gemeenschappelijk visserijbeleid. Hoewel dit bemoedigend is, zijn er nog inspanningen nodig om de monitoring af te stemmen op de bovengenoemde richtlijnen en de kaderrichtlijn mariene strategie. Hoewel veel lidstaten verwijzen naar de monitoring van onderwatergeluid in het kader van regionale zeeverdragen (namelijk Ospar en Helcom) als relevant voor beschrijvend element 11 met betrekking tot energie en onderwatergeluid van de richtlijn, hebben maar weinig lidstaten de verbanden met die programma’s met enige mate van gedetailleerdheid aangegeven.

2.6   Voortgang ten opzichte van de monitoringrapporten van 2014

De rapportering voor 2020 volgde een eenvoudigere aanpak dan bij de vorige ronde. De lidstaten werden verzocht hun monitoringprogramma’s voor 2014 te koppelen aan het nieuwe rapportageformaat om zo rekening te houden met Besluit 2017/848/EU. Niet alle lidstaten gaven echter gehoor aan dit verzoek (35). Veel gegevens uit de rapportage over 2014 ontbraken of werden op andere wijze gerapporteerd in 2020. Dit zal naar verwachting in de komende rapportagecycli worden opgelost, dankzij de eenvoudigere aanpak (terugbrengen van drie naar twee rapportageniveaus) die vanaf de rapportageronde van 2020 is ingevoerd.

3.   SLOTOPMERKINGEN

Mits zij goed ontwikkeld zijn, kunnen monitoringprogramma’s niet alleen overheidsinstanties informeren over de toestand van het mariene milieu, maar kunnen zij ook lidstaten en marktdeelnemers helpen meer inzicht te krijgen in het verband tussen hun activiteiten en de effecten die hieruit voortvloeien. Monitoringprogramma’s moeten bijvoorbeeld informatie kunnen verschaffen over het positieve effect van visserijbeheermaatregelen op de soorten en habitats die baat hebben bij de maatregelen. Evenzo kan informatie over activiteiten op het land, zoals landbouw, leiden tot corrigerende maatregelen die uiteindelijk de door deze activiteiten veroorzaakte eutrofiëring verminderen. Bovendien verbeteren solide monitoringmechanismen het inzicht in de effecten van projecten met een hoge economische of maatschappelijke relevantie, zoals de ontmanteling van offshore olie- en gasinstallaties of de massale inzet van hernieuwbare energiebronnen op zee. Monitoring draagt dus bij tot een betere beperking van milieurisico’s en stelt het publiek gerust, waardoor de acceptatie van overheidsinvesteringsbeslissingen toeneemt.

Tijdens de meest recente samenstelling van elementen, kenmerken en parameters die in de hele EU worden gemonitord voor alle beschrijvende elementen van de kaderrichtlijn mariene strategie, zijn tekortkomingen in de monitoring vastgesteld. Op basis van de gerapporteerde informatie is het moeilijk de verbanden met andere rapportageverplichtingen van de kaderrichtlijn mariene strategie (namelijk de artikelen 8, 9, 10 en 13) te beoordelen, met name omdat in eerdere verslagen uit hoofde van de kaderrichtlijn mariene strategie de goede milieutoestand, doelstellingen en maatregelen niet op voldoende concrete en meetbare wijze zijn gerapporteerd, zoals benadrukt in de beoordeling van de Commissie voor 2022. Bovendien wordt voor alle sectoren en regio’s op inconsistente wijze gerapporteerd over gemeenschappelijke monitoringprogramma’s. Dit wijst erop dat de lidstaten de koppelingen met andere sectoren op nationaal of regionaal niveau nog niet optimaal benutten, wat leidt tot inefficiëntie.

De lidstaten moeten op alle niveaus van de uitvoering van de richtlijn prioriteit geven aan de aanpak van deze tekortkomingen. Deze aanbevelingen moeten de lidstaten helpen de tekortkomingen weg te werken en efficiënte monitoringprogramma’s te ontwikkelen die uiteindelijk zullen bijdragen tot de verwezenlijking van hun milieudoelstellingen. Een schoon en gezond marien en kustmilieu is niet slechts een wettelijke of morele verplichting voor toekomstige generaties. Het is ook de noodzakelijke basis van alle maritieme activiteiten en een onmisbare voorwaarde voor de duurzaamheid van belangrijke economische sectoren, zoals visserij en toerisme. Dit maakt de bescherming en systematische monitoring van het mariene en kustmilieu tot een werkelijk zinvolle investering, ook vanuit economisch oogpunt.

De Commissie is zich ervan bewust dat het monitoren van milieuparameters om het mariene milieu te beoordelen een enorme opgave is. Deze monitoring omvat tal van aspecten, zoals een veelheid aan mariene soorten en habitats en verschillende soorten antropogene druk en effecten. De inspanningen van de lidstaten zijn opmerkelijk en ondanks de geconstateerde tekortkomingen moet worden erkend dat gecoördineerde mariene milieumonitoring in de EU onder de kaderrichtlijn mariene strategie en met vier regionale zeeverdragen wereldwijd een unieke prestatie is.

Zoals onderstreept in haar verslag van 2020 aan het Europees Parlement en de Raad over de uitvoering van de kaderrichtlijn mariene strategie (36), beschouwt de Commissie de richtlijn als een geharmoniseerd rechtskader dat voortdurende verbeteringen in de gegevensverzameling mogelijk maakt en het ontwerp van alomvattende mariene monitoringprogramma’s bevordert. In hetzelfde rapport wijst de Commissie er ook op dat de gegevens die de lidstaten via monitoringprogramma’s van de kaderrichtlijn mariene strategie verzamelen, vaak niet vergelijkbaar zijn. Ook wijst zij erop dat deze monitoringprogramma’s niet altijd gekoppeld zijn aan de doelen, en omdat zij eerder zijn opgesteld dan de maatregelen, is het verband tussen beide vaak niet optimaal.

De Commissie is van mening dat deze monitoringprogramma’s de toestand van het mariene milieu, de verwezenlijking van milieudoelen en de doeltreffendheid van maatregelen op geharmoniseerde wijze moeten meten. De Commissie zal deze overwegingen meenemen in de lopende herziening van de kaderrichtlijn mariene strategie en tegelijkertijd streven naar vereenvoudiging van de rapportageverplichtingen. Tot slot zijn de gegevens die afkomstig zijn uit deze monitoringprogramma’s essentieel voor de uitvoering van de Europese Green Deal, die, zodra ze beschikbaar komen, worden meegenomen in het kader voor een samenleving zonder verontreiniging en het kader voor monitoring van de biodiversiteit onder het overkoepelende monitoringkader voor het achtste milieuactieprogramma. Ten slotte zullen ze ook bijdragen tot de uitvoering van het mondiale biodiversiteitskader van Kunming-Montreal, door de mariene gerelateerde kern- en andere indicatoren in te vullen en door de aanpassing van de nationale biodiversiteitsstrategieën en actieplannen te vergemakkelijken.

---

(1)  Richtlijn 2008/56/EG van het Europees Parlement en de Raad van 17 juni 2008 tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het beleid ten aanzien van het mariene milieu (Kaderrichtlijn mariene strategie) (PB L 164 van 25.6.2008, blz. 19).

(2)  COM/2020/259 final.

(3)  De elf kwalitatieve beschrijvende elementen worden vastgesteld in bijlage I bij de kaderrichtlijn mariene strategie en nader omschreven in Besluit 2017/848/EU van de Commissie. Zij omvatten: D1 — Biodiversiteit, D2 — Niet-inheemse soorten, D3 — Commerciële soorten vis en schaal- en schelpdieren, D4 — Voedselketens, D5 — Eutrofiëring, D6 — Integriteit van de zeebodem, D7 — Hydrografische wijzigingen, D8 — Vervuilende stoffen, D9 — Vervuilende stoffen in visserijproducten, D10 — Zwerfvuil, D11 — Energie, met inbegrip van onderwatergeluid.

(4)  https://ec.europa.eu/environment/marine/eu-coast-and-marine-policy/implementation/index_en.htm

(5)  Malta had op 22 februari 2023 nog geen verslag uitgebracht.

(6)  Tornero V., Palma M., Boschetti S.T., Cardoso A.C., Druon J.-N., Kotta M., Louropoulou E., Magliozzi C., Palialexis A., Piroddi C., Ruiz-Orejón L.F., Vasilakopoulos P., Vighi M., Hanke G. Beoordeling en analyse van de verslagen van de EU-lidstaten voor 2020: Monitoringprogramma’s (artikel 11, kaderrichtlijn mariene strategie), EUR 31181 EN, Bureau voor publicaties van de Europese Unie, Luxemburg, 2022, ISBN 978-92-76-55778-4, doi:10.2760/8457, JRC129363.

(7)  Besluit (EU) 2017/848 van de Commissie van 17 mei 2017 tot vaststelling van criteria en methodologische standaarden inzake de goede milieutoestand van mariene wateren en specificaties en gestandaardiseerde methoden voor monitoring en beoordeling, en tot intrekking van Besluit 2010/477/EU (PB L 125 van 18.5.2017, blz. 43).

(8)  COM(2022) 674 final, Verslag van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s over de “Eerste monitoring van en vooruitzichten voor een samenleving zonder verontreiniging” ten behoeve van “Trajecten naar schonere lucht, schoner water en een schonere bodem in Europa”.

(9)  Zie blz. 174 van de JRC-analyse.

(10)  Voor Duitsland ontbreekt de rapportage over beschrijvend element 9; voor Roemenië ontbreekt de rapportage over beschrijvend element 1 over vogels; voor Duitsland en Roemenië ontbreekt de rapportage over beschrijvend element 4. Hoewel België, Ierland, Frankrijk, Cyprus en Letland verslagen hebben ingediend voor beschrijvend element 4, hebben ze dit nagelaten voor de bijbehorende criteria, maar wel gerapporteerd over criteria van andere beschrijvende elementen (voornamelijk beschrijvend element 1). Dit komt voornamelijk doordat er bij beschrijvend element 4 geen sprake van monitoring is. Voor dit beschrijvend element doen de lidstaten een beroep op gegevens uit monitoringprogramma’s van andere beschrijvende elementen.

(11)  De rapportage over de kaderrichtlijn mariene strategie moet tevens rapportage over de kenmerken (bv. ecosysteemcomponenten, druk, activiteiten), elementen (bv. specifieke soorten, habitats, verontreinigende stoffen, categorieën afval) en de gemonitorde parameters omvatten, zoals vermeld in de richtsnoeren over monitoringsrapportage (leidraad voor de kaderrichtlijn mariene strategie, document 17).

(12)  Zoals vastgesteld in Besluit 2017/848/EU van de Commissie.

(13)  Beschrijvend element 1, criterium 2 (populatiedichtheid van de geselecteerde soort); beschrijvend element 3, criterium 1 (visserijmortaliteitsratio), beschrijvend element 3, criterium 2 (paaibiomassa), beschrijvend element 5, criterium 1 (nutriëntenconcentratie), beschrijvend element 8, criterium 1 (concentratie van vervuilende stoffen), beschrijvend element 9, criterium 1 (niveau van vervuilende stoffen in eetbare weefsels van visserijproducten), beschrijvend element 10, criterium 1 (hoeveelheden en samenstelling macroafval) en beschrijvend element 11, criterium 1 (antropogeen impulsief geluid in water).

(14)  Volgens artikel 3, lid 2, van Besluit 2017/848/EU van de Commissie worden secundaire criteria gebruikt ter aanvulling van een primair criterium of wanneer het mariene milieu het risico loopt geen goede milieutoestand te bereiken of te behouden voor dat specifieke criterium.

(15)  https://circabc.europa.eu/ui/group/326ae5ac-0419-4167-83ca-e3c210534a69/library/bc5bb466-2855-4308-be2e-4a585ee8ba69/details

(16)  Zie blz. 95-118 en 175-177 van de JRC-analyse.

(17)  Zoals voorzien in Besluit 2017/848/EU van de Commissie.

(18)  Omvat beoordeling van het mariene milieu (artikel 8), omschrijving van een goede milieutoestand (artikel 9) en milieudoelen (artikel 10): C/2022/1392 “Mededeling van de Commissie over aanbevelingen per lidstaat en regio over de bijgewerkte verslagen van 2018 voor de artikelen 8, 9 en 10 van de kaderrichtlijn mariene strategie (2008/56/EG)”

(19)  Zie voetnoot 18.

(20)  COM(2017) 3 final.

(21)  COM(2018) 562 final.

(22)  Find your EU funding programme for the environment – Publications Office of the EU (europa.eu)

(23)  Zie blz. 179 van de JRC-analyse.

(24)  Voornamelijk uit twee regionale zeeverdragen, in het noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan (Ospar) en de Oostzee (Helcom).

(25)  Zie blz. 119-149 en 181 van de JRC-analyse.

(26)  EMFAF Call for Proposals – Regional flagships projects supporting sustainable blue economy in EU sea basins (europa.eu)

(27)  Zie blz. 150-157 en 181 van de JRC-analyse.

(28)  Verordening (EU) nr. 1143/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 22 oktober 2014 betreffende de preventie en beheersing van de introductie en verspreiding van invasieve uitheemse soorten (PB L 317 van 4.11.2014, blz. 35).

(29)  Denemarken, Estland, Letland, Finland en Zweden.

(30)  België, Denemarken, Spanje en Zweden.

(31)  Spanje en Italië.

(32)  Verordening (EU) nr. 1380/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2013 inzake het gemeenschappelijk visserijbeleid (PB L 354 van 28.12.2013, blz. 22).

(33)  Richtlijn 2000/60/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2000 tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het waterbeleid (PB L 327 van 22.12.2000, blz. 1).

(34)  Verordening (EG) nr. 852/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 inzake levensmiddelenhygiëne (PB L 139 van 30.4.2004, blz. 1).

(35)  Zie blz. 164-166 en 183 van de JRC-analyse.

(36)  Verslag over de uitvoering van de kaderrichtlijn mariene strategie (europa.eu)

---

| 10.5.2023 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 165/8 |
| --- | --- | --- | --- |

10.5.2023

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 165/8

---

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie

(Zaak M.11075 — EBERT HERA ESSER HOLDING / SERVICECO)

(Voor de EER relevante tekst)

(2023/C 165/02)

Op 3 mei 2023 heeft de Commissie besloten zich niet te verzetten tegen bovenvermelde aangemelde concentratie en deze verenigbaar met de interne markt te verklaren. Dit besluit is gebaseerd op artikel 6, lid 1, punt b), van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1). De volledige tekst van het besluit is slechts beschikbaar in het Engels en zal openbaar worden gemaakt na verwijdering van eventuele bedrijfsgeheimen. De tekst is beschikbaar:

| — | op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling Fusies (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebesluiten op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector; |
| --- | --- |

—

op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling Fusies (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebesluiten op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector;

| — | in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=nl) onder document nr. 32023M11075. EUR-Lex biedt onlinetoegang tot de communautaire wetgeving. |
| --- | --- |

—

in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=nl) onder document nr. 32023M11075. EUR-Lex biedt onlinetoegang tot de communautaire wetgeving.

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1.

---

IV Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

| 10.5.2023 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 165/9 |
| --- | --- | --- | --- |

10.5.2023

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 165/9

---

Wisselkoersen van de euro (1)

8 mei 2023

(2023/C 165/03)

1 euro =

| | Munteenheid | Koers |
| --- | --- | --- |
| USD | US-dollar | 1,1037 |
| JPY | Japanse yen | 149,15 |
| DKK | Deense kroon | 7,4473 |
| GBP | Pond sterling | 0,87228 |
| SEK | Zweedse kroon | 11,2012 |
| CHF | Zwitserse frank | 0,9813 |
| ISK | IJslandse kroon | 150,50 |
| NOK | Noorse kroon | 11,5505 |
| BGN | Bulgaarse lev | 1,9558 |
| CZK | Tsjechische koruna | 23,410 |
| HUF | Hongaarse forint | 372,20 |
| PLN | Poolse zloty | 4,5693 |
| RON | Roemeense leu | 4,9246 |
| TRY | Turkse lira | 21,5304 |
| AUD | Australische dollar | 1,6244 |
| CAD | Canadese dollar | 1,4710 |
| HKD | Hongkongse dollar | 8,6618 |
| NZD | Nieuw-Zeelandse dollar | 1,7389 |
| SGD | Singaporese dollar | 1,4620 |
| KRW | Zuid-Koreaanse won | 1 458,26 |
| ZAR | Zuid-Afrikaanse rand | 20,2552 |
| CNY | Chinese yuan renminbi | 7,6347 |
| IDR | Indonesische roepia | 16 237,42 |
| MYR | Maleisische ringgit | 4,8971 |
| PHP | Filipijnse peso | 61,015 |
| RUB | Russische roebel | |
| THB | Thaise baht | 37,382 |
| BRL | Braziliaanse real | 5,4613 |
| MXN | Mexicaanse peso | 19,6393 |
| INR | Indiase roepie | 90,2775 |

Munteenheid

Koers

USD

US-dollar

1,1037

JPY

Japanse yen

149,15

DKK

Deense kroon

7,4473

GBP

Pond sterling

0,87228

SEK

Zweedse kroon

11,2012

CHF

Zwitserse frank

0,9813

ISK

IJslandse kroon

150,50

NOK

Noorse kroon

11,5505

BGN

Bulgaarse lev

1,9558

CZK

Tsjechische koruna

23,410

HUF

Hongaarse forint

372,20

PLN

Poolse zloty

4,5693

RON

Roemeense leu

4,9246

TRY

Turkse lira

21,5304

AUD

Australische dollar

1,6244

CAD

Canadese dollar

1,4710

HKD

Hongkongse dollar

8,6618

NZD

Nieuw-Zeelandse dollar

1,7389

SGD

Singaporese dollar

1,4620

KRW

Zuid-Koreaanse won

1 458,26

ZAR

Zuid-Afrikaanse rand

20,2552

CNY

Chinese yuan renminbi

7,6347

IDR

Indonesische roepia

16 237,42

MYR

Maleisische ringgit

4,8971

PHP

Filipijnse peso

61,015

RUB

Russische roebel

THB

Thaise baht

37,382

BRL

Braziliaanse real

5,4613

MXN

Mexicaanse peso

19,6393

INR

Indiase roepie

90,2775

---

(1)  Bron: door de Europese Centrale Bank gepubliceerde referentiekoers.

---

| 10.5.2023 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 165/10 |
| --- | --- | --- | --- |

10.5.2023

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 165/10

---

Wisselkoersen van de euro (1)

9 mei 2023

(2023/C 165/04)

1 euro =

| | Munteenheid | Koers |
| --- | --- | --- |
| USD | US-dollar | 1,0959 |
| JPY | Japanse yen | 147,97 |
| DKK | Deense kroon | 7,4452 |
| GBP | Pond sterling | 0,86990 |
| SEK | Zweedse kroon | 11,1885 |
| CHF | Zwitserse frank | 0,9788 |
| ISK | IJslandse kroon | 150,70 |
| NOK | Noorse kroon | 11,5750 |
| BGN | Bulgaarse lev | 1,9558 |
| CZK | Tsjechische koruna | 23,363 |
| HUF | Hongaarse forint | 371,68 |
| PLN | Poolse zloty | 4,5723 |
| RON | Roemeense leu | 4,9200 |
| TRY | Turkse lira | 21,3858 |
| AUD | Australische dollar | 1,6217 |
| CAD | Canadese dollar | 1,4679 |
| HKD | Hongkongse dollar | 8,5934 |
| NZD | Nieuw-Zeelandse dollar | 1,7320 |
| SGD | Singaporese dollar | 1,4544 |
| KRW | Zuid-Koreaanse won | 1 451,90 |
| ZAR | Zuid-Afrikaanse rand | 20,2003 |
| CNY | Chinese yuan renminbi | 7,5853 |
| IDR | Indonesische roepia | 16 159,20 |
| MYR | Maleisische ringgit | 4,8762 |
| PHP | Filipijnse peso | 61,123 |
| RUB | Russische roebel | |
| THB | Thaise baht | 36,921 |
| BRL | Braziliaanse real | 5,4863 |
| MXN | Mexicaanse peso | 19,4970 |
| INR | Indiase roepie | 89,9495 |

Munteenheid

Koers

USD

US-dollar

1,0959

JPY

Japanse yen

147,97

DKK

Deense kroon

7,4452

GBP

Pond sterling

0,86990

SEK

Zweedse kroon

11,1885

CHF

Zwitserse frank

0,9788

ISK

IJslandse kroon

150,70

NOK

Noorse kroon

11,5750

BGN

Bulgaarse lev

1,9558

CZK

Tsjechische koruna

23,363

HUF

Hongaarse forint

371,68

PLN

Poolse zloty

4,5723

RON

Roemeense leu

4,9200

TRY

Turkse lira

21,3858

AUD

Australische dollar

1,6217

CAD

Canadese dollar

1,4679

HKD

Hongkongse dollar

8,5934

NZD

Nieuw-Zeelandse dollar

1,7320

SGD

Singaporese dollar

1,4544

KRW

Zuid-Koreaanse won

1 451,90

ZAR

Zuid-Afrikaanse rand

20,2003

CNY

Chinese yuan renminbi

7,5853

IDR

Indonesische roepia

16 159,20

MYR

Maleisische ringgit

4,8762

PHP

Filipijnse peso

61,123

RUB

Russische roebel

THB

Thaise baht

36,921

BRL

Braziliaanse real

5,4863

MXN

Mexicaanse peso

19,4970

INR

Indiase roepie

89,9495

---

(1)  Bron: door de Europese Centrale Bank gepubliceerde referentiekoers.

---

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN

| 10.5.2023 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 165/11 |
| --- | --- | --- | --- |

10.5.2023

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 165/11

---

Kennisgeving van de gebieden waarvoor vergunningen voor de exploratie en exploitatie van koolwaterstoffen kunnen worden afgegeven

(2023/C 165/05)

Overeenkomstig artikel 20 van de wet inzake de exploratie en exploitatie van koolwaterstoffen (Narodne novine (NN; Staatsblad van de Republiek Kroatië) nrs. 52/18, 52/19 en 30/21), maakt het Ministerie voor economie en duurzame ontwikkeling namens de Republiek Kroatië het volgende bekend

De regering van de Republiek Kroatië nodigt alle belangstellende rechtspersonen uit inschrijvingen in te dienen om een vergunning te verkrijgen voor de exploratie en exploitatie van koolwaterstoffen voor de beschikbare exploratieblokken op het vasteland.

1.   INFORMATIE OVER EXPLORATIEBLOKKEN

De gebieden op het vasteland waarvoor vergunningen voor de exploratie en exploitatie van koolwaterstoffen beschikbaar zijn, zijn:

| 1. | Exploratieblok SA-08/SA-09 |
| --- | --- |

1.

Exploratieblok SA-08/SA-09

| 2. | Exploratieblok SA-11/SA-12 |
| --- | --- |

2.

Exploratieblok SA-11/SA-12

| 3. | Exploratieblok DR-02/1 |
| --- | --- |

3.

Exploratieblok DR-02/1

Kaarten en coördinaten van de exploratieblokken worden in het aanbestedingsdossier verstrekt.

Voor de exploratieblokken waarvoor exploratie- en exploitatievergunningen beschikbaar zijn, is eerder al een aanbestedingsprocedure voor de exploratie en exploitatie van koolwaterstoffen uitgeschreven. Daarbij werd echter ofwel geen vergunning verleend voor de exploratie en exploitatie van koolwaterstoffen, ofwel werd weliswaar een dergelijke vergunning verleend, maar werd vervolgens nooit een contract voor de exploratie en exploitatie van koolwaterstoffen ondertekend. Een van de blokken komt overeen met het gebied waarvan een investeerder in het kader van de exploratie van koolwaterstoffen afstand heeft gedaan overeenkomstig artikel 36 van de Wet inzake de exploratie en exploitatie van koolwaterstoffen.

2.   CRITERIA VOOR DE SELECTIE VAN INSCHRIJVERS

Op grond van artikel 2, lid 2, van Richtlijn 94/22/EG van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 1994 betreffende de voorwaarden voor het verlenen en het gebruikmaken van vergunningen voor de prospectie, de exploratie en de productie van koolwaterstoffen (PB L 164 van 30.6.1994, blz. 3.), in verband met de nationale veiligheid, en overeenkomstig artikel 19 van de wet inzake de exploratie en exploitatie van koolwaterstoffen, zijn de criteria waarmee rekening moet worden gehouden om de beste inschrijver te selecteren, de volgende:

| 1. | de technische, financiële en professionele capaciteiten van de inschrijver; |
| --- | --- |

1.

de technische, financiële en professionele capaciteiten van de inschrijver;

| 2. | hoe de inschrijver van plan is de activiteiten die onder de vergunning voor de exploratie en exploitatie van koolwaterstoffen vallen, uit te voeren; |
| --- | --- |

2.

hoe de inschrijver van plan is de activiteiten die onder de vergunning voor de exploratie en exploitatie van koolwaterstoffen vallen, uit te voeren;

| 3. | de algehele kwaliteit van de ingediende inschrijving; |
| --- | --- |

3.

de algehele kwaliteit van de ingediende inschrijving;

| 4. | de financiële voorwaarden die door de inschrijver worden geboden in ruil voor de vergunning voor de exploratie en exploitatie van koolwaterstoffen; en |
| --- | --- |

4.

de financiële voorwaarden die door de inschrijver worden geboden in ruil voor de vergunning voor de exploratie en exploitatie van koolwaterstoffen; en

| 5. | eventueel gebrek aan efficiëntie of verantwoordelijkheidsgevoel, in welke vorm dan ook, waarvan de inschrijver blijk heeft gegeven in andere landen bij de uitoefening van activiteiten die onder een vergunning voor de exploratie en exploitatie van koolwaterstoffen vielen. |
| --- | --- |

5.

eventueel gebrek aan efficiëntie of verantwoordelijkheidsgevoel, in welke vorm dan ook, waarvan de inschrijver blijk heeft gegeven in andere landen bij de uitoefening van activiteiten die onder een vergunning voor de exploratie en exploitatie van koolwaterstoffen vielen.

Een ander criterium voor de selectie van de inschrijver is de vergoeding voor de sluiting van het contract voor de exploratie en exploitatie van koolwaterstoffen, waarvan het minimumbedrag is vastgesteld in het in artikel 51 van de wet inzake de exploratie en exploitatie van koolwaterstoffen genoemde decreet.

Als een evaluatie volgens de criteria van de wet inzake de exploratie en exploitatie van koolwaterstoffen twee of meer gelijkwaardige inschrijvingen oplevert, wordt rekening gehouden met andere relevante, objectieve en niet-discriminerende criteria om de uiteindelijke beslissing te nemen.

3.   PROCEDURE VOOR DE INDIENING VAN INSCHRIJVINGEN

Inschrijvingen worden ingediend overeenkomstig het aanbestedingsdossier dat op de officiële website van het Kroatische agentschap voor koolwaterstoffen –www.azu.hr – is bekendgemaakt en worden bij het agentschap voor koolwaterstoffen ingediend overeenkomstig de bepalingen van de wet inzake de exploratie en exploitatie van koolwaterstoffen.

Alle andere relevante informatie en kennisgevingen zijn eveneens te vinden op de website van het agentschap voor koolwaterstoffen – www.azu.hr

---

| 10.5.2023 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 165/13 |
| --- | --- | --- | --- |

10.5.2023

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 165/13

---

Kennisgeving inzake de beschikbaarheid van gebieden in Oostenrijk voor de prospectie, exploratie en winning van koolwaterstoffen

(2023/C 165/06)

Onder verwijzing naar artikel 3, lid 3, van Richtlijn 94/22/EG (1) maakt de federale minister voor Financiën van de Republiek Oostenrijk hierbij bekend dat krachtens de Wet inzake minerale grondstoffen (Mineralrohstoffgesetz, BGBl. I nr. 38/1999), laatstelijk gewijzigd bij federale wet (Bundesgesetz, BGBl. I nr. 60/2022), het gehele grondgebied van de Republiek Oostenrijk als bedoeld in artikel 3, lid 3, permanent beschikbaar is, behoudens bestaande overeenkomsten inzake de exploratie, winning en opslag van koolwaterstoffen en behoudens in het verleden verleende mijnbouwvergunningen die ook voor koolwaterstoffen gelden. Nadere informatie is verkrijgbaar bij het Ministerie van Financiën (Bundesministerium für Finanzen, Sektion VI — Telekommunikation, Post und Bergbau, Denisgasse 31, 1200 Wien).

Deze kennisgeving vervangt de kennisgeving van de Republiek Oostenrijk in het
  Publicatieblad van de Europese Unie C 111 van 3 april 2020, blz. 3.

---

(1)  Richtlijn 94/22/EG van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 1994 betreffende de voorwaarden voor het verlenen en het gebruik maken van vergunningen voor de prospectie, de exploratie en de produktie van koolwaterstoffen PB L 164 van 30.6.1994, blz. 3..

---

V Bekendmakingen

ANDERE HANDELINGEN

Europese Commissie

| 10.5.2023 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 165/14 |
| --- | --- | --- | --- |

10.5.2023

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 165/14

---

Bekendmaking van een goedgekeurde standaardwijziging van een productdossier van een beschermde oorsprongsbenaming of beschermde geografische aanduiding in de sector landbouwproducten en levensmiddelen, als bedoeld in artikel 6 ter, leden 2 en 3, van Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 664/2014 van de Commissie

(2023/C 165/07)

Deze mededeling wordt bekendgemaakt overeenkomstig artikel 6 ter, lid 5, van Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 664/2014 van de Commissie (1).

Mededeling van de goedkeuring van een standaardwijziging van het productdossier van een beschermde oorsprongsbenaming of een beschermde geografische aanduiding uit een lidstaat

(Verordening (EU) nr. 1151/2012)

“Χαλλούμι / Halloumi / Hellim”

EU-nr.: PDO-CY-01243-AM03 – 14.3.2023

BOB (X) BGA ( )

1.   Naam van het product

“Χαλλούμι / Halloumi / Hellim”

2.   Lidstaat waartoe het geografische gebied behoort

Cyprus

3.   Autoriteit van de lidstaat die de standaardwijziging meedeelt

Departement Landbouw — Ministerie van Landbouw, Plattelandsontwikkeling en Milieu

4.   Beschrijving van de goedgekeurde wijziging(en)

1.   Opname van ongevouwen (eenlaagse) Halloumi in het productdossier

Het product komt voor in de volgende vormen: gevouwen of ongevouwen, rechthoekige of halfronde vorm.

De wijziging heeft gevolgen voor het enig document.

2.   Mogelijkheid om Halloumi te maken van rauwe melk

De pasteurisatie van de melk waarmee Halloumi wordt gemaakt, wordt facultatief.

De wijziging heeft gevolgen voor het enig document.

3.   Het productiestadium waarin de wrongel, die onmiddellijk na het stremmen van de melk is gesneden, opnieuw wordt opgewarmd tot 40 °C, wordt facultatief.

Door deze wijziging is het opnieuw opwarmen tot 40 °C van de wrongel, die onmiddellijk na het stremmen van de melk is gesneden, nu facultatief.

De wijziging heeft geen gevolgen voor het enig document.

4.   Mogelijkheid om munt toe te voegen in andere stadia van de Halloumi-productie

De munt kan worden toegevoegd bij het vouwen, maar ook voordat het product wordt verpakt.

De wijziging heeft geen gevolgen voor het enig document.

5.   Droogzouten op de kaasmakerstafel wordt facultatief en het wordt nu mogelijk om het product enkel te zouten in gezouten wei voordat het wordt verpakt.

Het stadium van het droogzouten van de Halloumi op de kaasmakerstafel wordt facultatief; zo wordt het mogelijk om het product vóór het verpakken enkel te zouten in gezouten wei.

De wijziging heeft geen gevolgen voor het enig document.

6.   Mogelijkheid om het product minimaal acht uur en maximaal drie dagen in gezouten wei te houden voordat het wordt verpakt

Het product mag, voordat het wordt verpakt, gedurende minder dan één dag (maar minimaal acht uur) en maximaal drie dagen in gezouten wei worden gehouden.

De wijziging heeft geen gevolgen voor het enig document.

7.   Invoering van de mogelijkheid om het verpakte product zodanig te verwarmen dat de kerntemperatuur gedurende maximaal drie minuten hoger is dan 72 °C

Bij de productie wordt het mogelijk om het product na verpakking een warmtebehandeling te laten ondergaan waarbij de kerntemperatuur gedurende maximaal drie minuten meer dan 72 °C bedraagt.

De wijziging heeft gevolgen voor het enig document.

ENIG DOCUMENT

“Χαλλούμι / Halloumi / Hellim”

EU-nr.: PDO-CY-01243-AM03 – 14.3.2023

BOB (X) BGA ( )

1.   Naam/Namen [van de BOB of de BGA]

“Χαλλούμι / Halloumi / Hellim”

2.   Lidstaat of derde land

Cyprus

3.   Beschrijving van het landbouwproduct of levensmiddel

3.1.   Productcategorie [zie bijlage XI]

Categorie 1.3: Kaas

3.2.   Beschrijving van het product waarvoor de in punt 1 vermelde naam van toepassing is

In de tekst wordt overal de naam “Halloumi” gebruikt, die staat voor de hierboven vermelde namen, namelijk “Χαλλούμι / Halloumi / Hellim”. Er zijn twee soorten Halloumi — verse en gerijpte. Verse Halloumi wordt gemaakt van wrongel die wordt geproduceerd door melk te stremmen met stremsel. Het product wordt gekookt en krijgt vervolgens zijn kenmerkende vorm. De kaas is halfhard en elastisch, gevouwen of ongevouwen (rechthoekige of halfronde vorm), wit tot lichtgeel van kleur, heeft een vaste textuur, kan makkelijk in plakjes worden gesneden en heeft een kenmerkende geur en smaak. De kaas ruikt sterk naar melk/wei en heeft een aroma en smaak van munt, een geur van dieren en een scherpe, zoute smaak. Het maximale vochtgehalte bedraagt 52 %, het vetgehalte moet minstens 43 % bedragen (in de droge stof) en het maximale zoutgehalte is 3 %. Gerijpte Halloumi wordt gemaakt van wrongel die wordt geproduceerd door melk te stremmen met stremsel. Het product wordt gekookt en krijgt zijn kenmerkende vorm, waarna het ten minste 40 dagen in gezouten wei wordt gerijpt. De kaas is halfhard tot hard, minder elastisch, gevouwen of ongevouwen (rechthoekige of halfronde vorm), wit tot gelig van kleur, heeft een vaste textuur, kan makkelijk in plakjes worden gesneden en heeft een kenmerkende geur en smaak. De kaas ruikt sterk naar melk/wei en heeft een aroma en smaak van munt, een geur van dieren en een scherpe, zoute smaak; hij is licht bitter en heel zout. Het maximale vochtgehalte bedraagt 37 %, het vetgehalte moet minstens 40 % bedragen (in de droge stof), het maximale zoutgehalte is 6 % en de zuurtegraad bedraagt 1,2 % (uitgedrukt als melkzuur in droge stof).

Halloumi-kazen wegen tussen 150 en 1 200 gram.

3.3.   Diervoeders (alleen voor producten van dierlijke oorsprong) en grondstoffen (alleen voor verwerkte producten)

Voor de melk waarmee Halloumi wordt gemaakt, geldt het onderstaande, onverminderd Verordening (EU) nr. 664/2014.

De schapen- en de geitenmelk zijn afkomstig van lokale en andere rassen en kruisingen ervan die het hele jaar door grazen, met uitzondering van de perioden waarin dit door de weersomstandigheden niet mogelijk is. Al het ruwvoer voor de schapen en de geiten wordt lokaal geproduceerd (groenvoer, hooi, kuilvoer, stro/stoppels en wilde planten tijdens het grazen). Wat de voedersupplementen betreft, mag worden gebruikgemaakt van granen, waaronder gerst en mais, eiwitvoer zoals gedopt, deels gepeld sojameel, producten en bijproducten van diverse grondstoffen, zoals tarwezemelen, en anorganische stoffen, vitaminen en sporenelementen.

De koemelk is afkomstig van op stal gehouden koeien die worden gevoed met voedergewassen, hooi, kuilvoer en stro die op Cyprus worden geproduceerd, voornamelijk uit inheemse voedergewassen, en met voedersupplementen. Het rantsoen van de koeien bestaat meer bepaald uit lokaal geproduceerde voedergewassen (groenvoer, hooi, kuilvoer en stro/stoppels). De rest van hun rantsoen bestaat uit voedersupplementen die voornamelijk gerst, mais, soja en zemelen bevatten, en ander eiwitvoer zoals gedopt, gedeeltelijk gepeld sojameel, producten en bijproducten van diverse grondstoffen, zoals tarwezemelen, en anorganische stoffen, vitaminen en sporenelementen.

Melk (verse schapen- of geitenmelk of een mengeling daarvan, met of zonder toegevoegde koemelk), stremsel (maar geen varkensstremsel), verse of gedroogde Cypriotische muntblaadjes (Mentha viridis) en zout. De hoeveelheid schapen- of geitenmelk of de mengeling daarvan moet altijd groter zijn dan de hoeveelheid koemelk. Wanneer met andere woorden koemelk wordt gebruikt naast schapen- of geitenmelk of een mengeling daarvan, mag de hoeveelheid koemelk in de Halloumi niet groter zijn dan de hoeveelheid schapen- of geitenmelk of de mengeling daarvan. De melk die voor de productie van Halloumi wordt gebruikt, is volle Cypriotische melk. De melk mag rauw zijn, gepasteuriseerd zijn of tot een temperatuur van meer dan 65 °C zijn opgewarmd. Het mag geen gecondenseerde melk zijn en de melk mag geen van de volgende bestanddelen bevatten: melkpoeder, gecondenseerde melk, caseïnezouten, kleurstoffen, bewaarmiddelen of andere additieven. De melk mag evenmin antibiotica, pesticiden of andere schadelijke stoffen bevatten.

De schapen- en de geitenmelk zijn afkomstig van lokale en andere rassen en kruisingen ervan die in het afgebakende geografische gebied worden gehouden.

De koemelk is afkomstig van koeien die geleidelijk op Cyprus zijn geïntroduceerd en in het afgebakende geografische gebied worden gehouden.

3.4.   Specifieke onderdelen van het productieproces die in het afgebakende geografische gebied moeten plaatsvinden

De schapen-, geiten- en koemelk die de grondstof vormt voor de productie van Halloumi-kaas, wordt in het afgebakende geografische gebied geproduceerd. De Halloumi-kaas zelf wordt eveneens geproduceerd in het afgebakende geografische gebied.

3.5.   Specifieke voorschriften betreffende het in plakken snijden, het raspen, het verpakken, enz. van het product waarnaar de geregistreerde naam verwijst

De verpakking en, indien van toepassing, de warmtebehandeling van “Halloumi”-kaas moeten om de volgende redenen in het afgebakende geografische gebied plaatsvinden: a) Halloumi moet meteen na de productie worden verpakt om verdere rijping te voorkomen, b) het productieproces van Halloumi (productie, verpakking, eventuele warmtebehandeling) mag niet worden onderbroken (continue productie), c) ten behoeve van de traceerbaarheid moet het product door de producent worden verpakt en dienovereenkomstig worden geëtiketteerd, d) om te voorkomen dat kaas die buiten het Cypriotische grondgebied wordt geproduceerd op de markt wordt gebracht als BOB Halloumi, zodat de kwaliteit en oorsprong van het product gegarandeerd zijn en gewaarborgd is dat de vereiste controles kunnen worden uitgevoerd.

3.6.   Specifieke voorschriften betreffende de etikettering van het product waarnaar de geregistreerde naam verwijst

Wat de samenstelling van de melk betreft die wordt gebruikt om “Halloumi” te produceren, moeten, indien een mengeling van verschillende melksoorten wordt gebruikt, de verschillende melksoorten op het etiket worden vermeld in afnemende volgorde van percentage.

4.   Beknopte beschrijving van het afgebakende geografische gebied

De administratieve grenzen van de districten Nicosia, Limassol, Larnaca, Famagusta, Paphos en Kyrenia.

5.   Verband met het geografische gebied

5.1.   Specificiteit van het geografische gebied

Natuurlijke factoren: Cyprus heeft een mediterraan klimaat dat wordt gekenmerkt door hete, droge zomers en zachte, natte winters. Ook de bodem van het eiland speelt een heel belangrijke rol: de bergen krijgen relatief veel neerslag te verwerken en beïnvloeden de hydrologie en het milieu van de lagergelegen gebieden, aangezien de talloze beken en rivieren nog maanden nadat de regen is gestopt, van water uit de bergen worden voorzien. Rekening houdend met zijn oppervlakte bezit Cyprus een van de rijkste flora’s in het Middellandse Zeegebied dankzij de geologische structuur, het klimaat, de geografische ligging, de omliggende zee en de landconfiguratie (Tsintidis et al., 2002). Het eiland telt 1 908 verschillende plantensoorten, waarvan 140 soorten endemisch zijn, m.a.w. alleen op Cyprus worden aangetroffen (Departement Bosbeheer, 2004). Tot slot omvatten de lokale melkveerassen op Cyprus de lokale vetstaartschapen, die goed zijn aangepast aan het droge klimaat en de hoge temperaturen in het gebied, en de lokale Machaira- en Pissouri-geiten. De Chios-schapen en de Damascus-geiten (respectievelijk geïntroduceerd in de jaren 1950 en 1930) zijn eveneens lokale rassen, aangezien hun morfologische en productiegerelateerde kenmerken als gevolg van een langdurig nationaal kweekprogramma afwijken van de originele populatie.

Menselijke factoren: uit historische verwijzingen blijkt dat de productie van Halloumi reeds in de verre oudheid bekend was op Cyprus. Halloumi wordt vermeld als “calumi” in een codex die vijf manuscripten bevat over de geschiedenis van Cyprus en die wordt bewaard in de bibliotheek van het Correr Museum in Venetië. Deze schriftelijke verwijzing naar Halloumi dateert uit 1554 en is de oudste die tot op heden werd gevonden. Er zijn ook latere verwijzingen naar Halloumi, onder meer door Archimandrite Kyprianos in 1788.

Het belang van Halloumi in het leven van de plaatselijke bevolking blijkt niet alleen uit de kunst (poëzie, literatuur), maar ook uit de plaats die het product inneemt op landbouwbeurzen (Lyssi, 1939). De lijst met klassen en geldprijzen en de voorwaarden om deel te nemen aan de landbouwbeurs van Lyssi, die zowel in het Grieks als in het Turks werd gepubliceerd, bevat ook de producten die kunnen meedoen aan de wedstrijd. De Turkse naam voor “Halloumi” is “Hellim”. Turks-Cypriotische producenten van Halloumi gebruiken beide namen voor dit traditionele product of alleen de naam “Hellim”. Er zijn voldoende bewijzen dat de twee namen “Halloumi” en “Hellim” naar hetzelfde traditionele Cypriotische product verwijzen, waarvoor beide namen worden gebruikt (krant Halkin Sesi, 1959 en 1962 en productverpakking voor export met beide namen).

De nauwe band tussen het product en de inwoners van het eiland blijkt ook uit het feit dat vandaag de dag “Haloumas”, “Hallouma”, “Halloumakis” en “Halloumis” vaak voorkomende Cypriotische familienamen zijn.

Reeds in de oudheid vormde Halloumi een belangrijk onderdeel van het Cypriotische dieet (Bevan, 1919; Pitcairn, 1934; Zigouris, 1952) en werd de kaas het hele jaar door gegeten door Cypriotische families. Halloumi was “de bekende Cypriotische kaas die op een speciale manier wordt geproduceerd”, een van de meest gegeten producten bij brood in elk Cypriotisch huishouden en essentieel voor elk gezin op het platteland (Xioutas, 2001). Halloumi werd niet alleen lokaal gegeten, het product werd van oudsher ook uitgevoerd naar verschillende landen (Archimandrite Kyprianos, 1788), zoals Egypte, Syrië, Griekenland, Turkije, Palestina, Frankrijk, Sudan, het Verenigd Koninkrijk, Amerika, Australië en China (Dawe, 1928).

Het productieproces is uniek, met name het koken op hoge temperatuur gedurende een specifieke tijd, het vouwen en het toevoegen van Cypriotische munt. Het koken van de wrongel is heel belangrijk aangezien onderzoek ter zake heeft aangetoond dat het de organoleptische eigenschappen van het product versterkt. Door het koken van de wrongel op hoge temperatuur worden immers grote hoeveelheden specifieke elementaire chemische verbindingen geproduceerd die de smaak van Halloumi meebepalen. Sommige van deze verbindingen zijn lactonen, zoals delta-dodecalactone (gekenmerkt door een fruitige smaak) en delta-decalactone (gekenmerkt door een romige smaak); andere verbindingen zijn methylketonen die worden gekenmerkt door een melkachtige smaak (P. Papademas, 2000).

Het typische vouwen van de wrongel, als onderdeel van de traditionele verwerking, onderscheidt Halloumi van alle andere kazen. De praktijk van het vouwen kwam tot stand omdat dit het traditioneel makkelijker maakte om de kazen in de recipiënten te plaatsen waarin ze in wei werden bewaard. De muntblaadjes worden (tijdens het vouwproces) tussen de wrongellagen gelegd zodat ze op hun plaats worden gehouden en de munt zijn kenmerkende aroma kan afgeven aan het eindproduct. Het gebruik van munt (Mentha viridis) in de vouwfase geeft het eindproduct zijn kenmerkende aroma dankzij de aanwezigheid van de terpenen pulegon (“muntterpeen”) en carvon (Papademas en Robinson, 1998). Het zijn de lokale producenten die de kennis bezitten over dit productieproces.

5.2.   Specificiteit van het product

De specifieke kenmerken van het product zijn onder meer:

| a) | de eigenschap dat het niet uitloopt of smelt op hoge temperaturen (het kan zo worden gegeten of worden gefrituurd, gegrild enz.); |
| --- | --- |

a)

de eigenschap dat het niet uitloopt of smelt op hoge temperaturen (het kan zo worden gegeten of worden gefrituurd, gegrild enz.);

| b) | de warmtebehandeling van de wrongel in wei bij een temperatuur van meer dan 90 °C gedurende ten minste 30 minuten, wat een uniek kenmerk is van het productieproces en bijdraagt aan de specifieke organoleptische kenmerken van het product; |
| --- | --- |

b)

de warmtebehandeling van de wrongel in wei bij een temperatuur van meer dan 90 °C gedurende ten minste 30 minuten, wat een uniek kenmerk is van het productieproces en bijdraagt aan de specifieke organoleptische kenmerken van het product;

| c) | het vouwen om de kenmerkende vorm aan het product te geven; |
| --- | --- |

c)

het vouwen om de kenmerkende vorm aan het product te geven;

| d) | de organoleptische kenmerken (met een kenmerkende geur en smaak — een sterke geur van melk/wei en een aroma en smaak van munt, een geur van dieren en een scherpe, zoute smaak) die voornamelijk te danken zijn aan de schapen- en geitenmelk die wordt beïnvloed door het voer dat de dieren krijgen, de munt die tijdens het productieproces wordt toegevoegd en de vluchtige verbindingen die worden gevormd tijdens de warmtebehandeling van de wrongel in wei; en |
| --- | --- |

d)

de organoleptische kenmerken (met een kenmerkende geur en smaak — een sterke geur van melk/wei en een aroma en smaak van munt, een geur van dieren en een scherpe, zoute smaak) die voornamelijk te danken zijn aan de schapen- en geitenmelk die wordt beïnvloed door het voer dat de dieren krijgen, de munt die tijdens het productieproces wordt toegevoegd en de vluchtige verbindingen die worden gevormd tijdens de warmtebehandeling van de wrongel in wei; en

| e) | het traditionele karakter, aangezien de kaas al van oudsher op Cyprus wordt gemaakt, volgens een traditionele methode die van generatie op generatie wordt overgedragen en waarvan de knowhow vandaag in het bezit is van de lokale producenten. |
| --- | --- |

e)

het traditionele karakter, aangezien de kaas al van oudsher op Cyprus wordt gemaakt, volgens een traditionele methode die van generatie op generatie wordt overgedragen en waarvan de knowhow vandaag in het bezit is van de lokale producenten.

5.3.   Causaal verband tussen het geografische gebied en de kwaliteit of kenmerken van het product (voor een BOB) dan wel een bepaalde hoedanigheid, de faam of een ander kenmerk van het product (voor een BGA)

Het verband tussen Halloumi en de geografische omgeving ligt in de specificiteit van het mediterrane klimaat van het eiland. De plaatselijke vegetatie die door het melkvee wordt gegeten, gaat van de fase van groenvoer over naar halfdroog en tot slot droogvoer en volgt daarmee de typische fasen van het plaatselijke microklimaat. Sommige van deze planten zijn inheems. De plaatselijke Cypriotische vegetatie die door de dieren wordt gegeten, hetzij vers of gedroogd, heeft een cruciaal effect op de kwaliteit van de melk en bijgevolg op de specifieke kenmerken van de kaas (Papademas, 2000). De aanwezigheid van de bacil Lactobacillus cypricasei (melkzuurbacterie uit Cypriotische kaas), die alleen uit Cypriotische Halloumi werd geïsoleerd, toont het verband aan tussen de microflora van het eiland en het product (Lawson et al., 2001). Ook de toevoeging van Cypriotische munt draagt verder bij tot de karakteristieke smaak van het product. Andere factoren die de organoleptische kenmerken van het product beïnvloeden, voornamelijk de smaak en geur, zijn de gebruikte melksoort, aangezien schapen- en geitenmelk specifieke vetzuren met laag molecuulgewicht bevatten, en de vluchtige verbindingen die tijdens het productieproces worden gevormd.

Wat het verband betreft tussen menselijke factoren en het product, wordt Halloumi beschouwd als een traditioneel Cypriotisch product omdat het, zoals in punt 5.1 vermeld, van oudsher een heel belangrijke rol heeft gespeeld in het leven en de voedingsgewoontes van de eilandbewoners, zowel Grieks- als Turks-Cyprioten, en omdat de kennis van het productieproces van generatie op generatie werd overgedragen. Zowel de kenmerkende gevouwen vorm als de specifieke eigenschap dat het product niet smelt bij hoge temperaturen zijn terug te voeren op dit traditionele productieproces dat van generatie op generatie werd doorgegeven.

Verwijzing naar de bekendmaking van het productdossier

http://www.moa.gov.cy/moa/da/da.nsf/All/82B33F7D83ABF5A8C225879C00346BA5?OpenDocument

---

(1)  PB L 179 van 19.6.2014, blz. 17.

---

Rectificaties

| 10.5.2023 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 165/19 |
| --- | --- | --- | --- |

10.5.2023

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 165/19

---

Rectificatie van de voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak M.11055 – EQUITIX / CUBE / RIVER RIDGE) — Voor de vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak

(
  Publicatieblad van de Europese Unie C 133 van 17 april 2023
  )

(2023/C 165/08)

Bladzijde 7, punt 1, eerste zin:

in plaats van:

“Op 4 april 2013”,

lezen:

“Op 4 april 2023”.

---