# Iris Oifigiúil C 148/2023

| | ISSN 1977-107X |
| --- | --- |
| Iris Oifigiúil
  an Aontais Eorpaigh | C 148 |
| | |
| An t-eagrán Gaeilge | Faisnéis agus Fógraí | 6628 Aibreán 2023 |

ISSN 1977-107X

Iris Oifigiúil

an Aontais Eorpaigh

C 148

An t-eagrán Gaeilge

Faisnéis agus Fógraí

6628 Aibreán 2023

---

| Clár | Leathanach |
| --- | --- |
| | II   Faisnéis |
| | FAISNÉIS Ó INSTITIÚIDÍ, Ó CHOMHLACHTAÍ, Ó OIFIGÍ, AGUS Ó GHNÍOMHAIREACHTAÍ AN AONTAIS EORPAIGH |
| | An Coimisiún Eorpach |
| 2023/C 148/01 | Teachtaireacht ón gCoimisiún maidir leis an Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh (TES) Sábhálaimis na beacha agus na feirmeoirí! I dtreo talmhaíocht neamhdhíobhálach do bheacha i gcomhair comhshaol folláin | 1 |

Clár

Leathanach

II   Faisnéis

FAISNÉIS Ó INSTITIÚIDÍ, Ó CHOMHLACHTAÍ, Ó OIFIGÍ, AGUS Ó GHNÍOMHAIREACHTAÍ AN AONTAIS EORPAIGH

An Coimisiún Eorpach

2023/C 148/01

Teachtaireacht ón gCoimisiún maidir leis an Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh (TES) Sábhálaimis na beacha agus na feirmeoirí! I dtreo talmhaíocht neamhdhíobhálach do bheacha i gcomhair comhshaol folláin

1

---

| | IV   Fógraí |
| --- | --- |
| | FÓGRAÍ Ó INSTITIÚIDÍ, Ó CHOMHLACHTAÍ, Ó OIFIGÍ, AGUS Ó GHNÍOMHAIREACHTAÍ AN AONTAIS EORPAIGH |
| | An Coimisiún Eorpach |
| 2023/C 148/02 | Rátaí malairte an euro — 27 Aibreán 2023 | 13 |
| | An Chúirt Iniúchóirí |
| 2023/C 148/03 | Tuarascáil speisialta 10/2023 — Réamhbheart maidir le Taighde Cosanta — Roinnt ceachtanna foghlamtha, ach laghdú ar a luach mar mhodh tástála chun caiteachas cosanta an Aontais a mhéadú mar gheall ar shrianta ama agus torthaí teoranta | 14 |
| 2023/C 148/04 | Tuarascáil speisialta 11/2023 — Tacaíocht ón Aontas le haghaidh digiteáil sna scoileanna – Infheistíochtaí suntasacha, ach gan fócas straitéiseach i bhfeidhm ag na Ballstáit sa chaoi ar úsáid siad maoiniú ón Aontas | 15 |
| | FÓGRAÍ Ó BHALLSTÁIT |
| 2023/C 148/05 | Teachtaireacht ón gCoimisiún de bhun Airteagal 1 7(5) de Rialachán (CE) Uimh. 1008/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le rialacha comhchoiteanna le haghaidh oibriú aersheirbhísí sa Chomhphobal — Cuireadh chun tairisceana i leith oibriú aersheirbhísí sceidealta i gcomhréir le hoibleagáidí seirbhíse poiblí (
  1
  ) | 16 |
| 2023/C 148/06 | Teachtaireacht ón gCoimisiún de bhun Airteagal 17(5) de Rialachán (CE) Uimh. 1008/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le rialacha comhchoiteanna le haghaidh oibriú aersheirbhísí sa Chomhphobal — Cuireadh chun tairisceana i leith oibriú aersheirbhísí sceidealta i gcomhréir le hoibleagáidí seirbhíse poiblí (
  1
  ) | 17 |
| 2023/C 148/07 | Teachtaireacht ón gCoimisiún de bhun Airteagal 16(4) de Rialachán (CE) Uimh. 1008/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le rialacha comhchoiteanna le haghaidh oibriú aersheirbhísí sa Chomhphobal — Oibleagáidí seirbhíse poiblí i leith aersheirbhísí sceidealta (
  1
  ) | 18 |

IV   Fógraí

FÓGRAÍ Ó INSTITIÚIDÍ, Ó CHOMHLACHTAÍ, Ó OIFIGÍ, AGUS Ó GHNÍOMHAIREACHTAÍ AN AONTAIS EORPAIGH

An Coimisiún Eorpach

2023/C 148/02

Rátaí malairte an euro — 27 Aibreán 2023

13

An Chúirt Iniúchóirí

2023/C 148/03

Tuarascáil speisialta 10/2023 — Réamhbheart maidir le Taighde Cosanta — Roinnt ceachtanna foghlamtha, ach laghdú ar a luach mar mhodh tástála chun caiteachas cosanta an Aontais a mhéadú mar gheall ar shrianta ama agus torthaí teoranta

14

2023/C 148/04

Tuarascáil speisialta 11/2023 — Tacaíocht ón Aontas le haghaidh digiteáil sna scoileanna – Infheistíochtaí suntasacha, ach gan fócas straitéiseach i bhfeidhm ag na Ballstáit sa chaoi ar úsáid siad maoiniú ón Aontas

15

FÓGRAÍ Ó BHALLSTÁIT

2023/C 148/05

Teachtaireacht ón gCoimisiún de bhun Airteagal 1 7(5) de Rialachán (CE) Uimh. 1008/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le rialacha comhchoiteanna le haghaidh oibriú aersheirbhísí sa Chomhphobal — Cuireadh chun tairisceana i leith oibriú aersheirbhísí sceidealta i gcomhréir le hoibleagáidí seirbhíse poiblí (
  1
  )

1

16

2023/C 148/06

Teachtaireacht ón gCoimisiún de bhun Airteagal 17(5) de Rialachán (CE) Uimh. 1008/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le rialacha comhchoiteanna le haghaidh oibriú aersheirbhísí sa Chomhphobal — Cuireadh chun tairisceana i leith oibriú aersheirbhísí sceidealta i gcomhréir le hoibleagáidí seirbhíse poiblí (
  1
  )

1

17

2023/C 148/07

Teachtaireacht ón gCoimisiún de bhun Airteagal 16(4) de Rialachán (CE) Uimh. 1008/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le rialacha comhchoiteanna le haghaidh oibriú aersheirbhísí sa Chomhphobal — Oibleagáidí seirbhíse poiblí i leith aersheirbhísí sceidealta (
  1
  )

1

18

---

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Téacs atá ábhartha maidir le LEE. |

---

(1)   Téacs atá ábhartha maidir le LEE.

1

| GA | |
| --- | --- |

GA

---

II Faisnéis

FAISNÉIS Ó INSTITIÚIDÍ, Ó CHOMHLACHTAÍ, Ó OIFIGÍ, AGUS Ó GHNÍOMHAIREACHTAÍ AN AONTAIS EORPAIGH

An Coimisiún Eorpach

| 28.4.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 148/1 |
| --- | --- | --- | --- |

28.4.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 148/1

---

TEACHTAIREACHT ÓN gCOIMISIÚN

maidir leis an Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh (TES) “Sábhálaimis na beacha agus na feirmeoirí! I dtreo talmhaíocht neamhdhíobhálach do bheacha i gcomhair comhshaol folláin”

(2023/C 148/01)

1.   RÉAMHRÁ: AN TIONSCNAMH Ó NA SAORÁNAIGH

Is féidir le saoránaigh an Aontais a iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach togra le haghaidh reachtaíochta a chur isteach maidir le hábhar a mheasann siad a bhfuil gá le gníomhaíocht dlí ina leith chun conarthaí an Aontais a chosaint. Chun é sin a dhéanamh, ní mór dóibh tionscnamh Eorpach ó na saoránaigh a chur isteach faoi Airteagal 11(4) den Chonradh ar an Aontas Eorpach, lena gceanglaítear síniú milliún náisiúnach nó níos mó ó líon suntasach Ballstát den Aontas a bhailiú. Leagtar amach i Rialachán (AE) 2019/788 (an “Rialachán maidir le TES”) (1) rialacha mionsonraithe a bhaineann leis an tionscnamh Eorpach ó na saoránaigh.

Is é an tionscadal, dar teideal “Sábhálaimis na beacha agus na feirmeoirí! I dtreo talmhaíocht neamhdhíobhálach do bheacha i gcomhair comhshaol folláin” (2) an seachtú tionscadal Eorpach ó na saoránaigh chun an tairseach a cheanglaítear leis an gConradh agus leis an Rialachán maidir le TES a bhaint amach (3). Chun beacha agus sláinte daoine a chosaint, iarrtar leis an tionscnamh ar an gCoimisiún reachtaíocht a mholadh chun deireadh a chur de réir a chéile le lotnaidicídí sintéiseacha faoi 2035, chun an bhithéagsúlacht a athchóiriú agus chun tacú le feirmeoirí san aistriú, mar a leanas:

| — | Deireadh a chur de réir a chéile le 80 % de na lotnaidicídí sintéiseacha i dtalmhaíocht an Aontais faoi 2030, ag tosú leis na lotnaidicídí is guaisí, chun bheith saor ó lotnaidicídí sintéiseacha faoi 2035; |
| --- | --- |

—

Deireadh a chur de réir a chéile le 80 % de na lotnaidicídí sintéiseacha i dtalmhaíocht an Aontais faoi 2030, ag tosú leis na lotnaidicídí is guaisí, chun bheith saor ó lotnaidicídí sintéiseacha faoi 2035;

| — | Na héiceachórais nádúrtha a athchóiriú sna limistéir talmhaíochta ionas go mbeidh an fheirmeoireacht ina veicteoir i dtaca le téarnamh bithéagsúlachta; |
| --- | --- |

—

Na héiceachórais nádúrtha a athchóiriú sna limistéir talmhaíochta ionas go mbeidh an fheirmeoireacht ina veicteoir i dtaca le téarnamh bithéagsúlachta;

| — | An talmhaíocht a athchóiriú trí thosaíocht a thabhairt don fheirmeoireacht mhionscála, iléagsúil, inbhuanaithe, trí thacú le méadú tapa ar an gcleachtas agra-éiceolaíoch agus orgánach, agus trí oiliúint agus taighde neamhspleách maidir le feirmeoireacht saor ó lotnaidicidí agus ó GMOnna a chur á ndéanamh. |
| --- | --- |

—

An talmhaíocht a athchóiriú trí thosaíocht a thabhairt don fheirmeoireacht mhionscála, iléagsúil, inbhuanaithe, trí thacú le méadú tapa ar an gcleachtas agra-éiceolaíoch agus orgánach, agus trí oiliúint agus taighde neamhspleách maidir le feirmeoireacht saor ó lotnaidicidí agus ó GMOnna a chur á ndéanamh.

Arna iarraidh sin d’eagraithe an TES seo an 31 Iúil 2019, chláraigh an Coimisiún an tionscnamh (4) an 30 Meán Fómhair 2019. Ós rud é gurbh éigean, mar chuid den tionscnamh, ráitis tacaíochta a bhailiú le linn phaindéim COVID-19, bhí sé incháilithe do shíneadh bliana a chur leis an spriocdháta 12 mhí (chun sínithe a bhailiú ón 30 Meán Fómhair 2019 go dtí an 30 Meán Fómhair 2021) (5). An 7 Deireadh Fómhair 2022, tar éis dóibh na ráitis tacaíochta a bhailigh údaráis na mBallstát a fhíorú, chuir na heagraithe an tionscnamh faoi bhráid an Choimisiúin. Rinne an Coimisiún scrúdú ar an tionscnamh ar bhonn an Rialacháin maidir le TES, a bhfuil feidhm aige ón 1 Eanáir 2020.

Thug na heagraithe míniú mionsonraithe ar chuspóirí an tionscnaimh ag cruinniú leis an gCoimisiún an 25 Samhain 2022. Chuir siad i láthair é ag éisteacht phoiblí arna heagrú ag Parlaimint na hEorpa an 24 Eanáir 2023. An 14 Nollaig 2022 ghlac Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa tuairim maidir leis an Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh (6). Thionóil Parlaimint na hEorpa díospóireacht iomlánach maidir leis an tionscnamh an 16 Márta 2023.

Leagtar amach sa Teachtaireacht seo conclúidí dlíthiúla agus polaitiúla an Choimisiúin maidir leis an tionscnamh agus maidir le haon ghníomhaíocht atá beartaithe aige a dhéanamh mar fhreagairt faoi Airteagal 15(2) den Rialachán maidir leis an Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh.

2.   COMHTHÉACS

2.1.   Feirmeacha agus córais feirmeoireachta san Aontas Eorpach

Tá tuairim agus 9 milliún feirm san Aontas. Déanann tuairim agus 39,5 % de na feirmeacha speisialú i mbarra páirce (amhail gránaigh, síolta ola agus barra próitéine) agus déanann 21,5 % díobh speisialú i mbarra buana, ar fíonghoirt 4,7 % díobh. Déanann thart ar 21,7 % de na feirmeacha speisialú i dtáirgeadh beostoic agus déanann sciar beag de na feirmeacha speisialú i dtáirgí gairneoireachta (2,3 %). Is feirmeacha measctha iad thart ar 14,2 % de na feirmeacha (agus táirgeann siad meascán de bharra éagsúla agus/nó de bheostoc) (7). Is féarthailte buana 30 % den limistéar talmhaíochta.

Tá níos lú ná 2 heicteár de limistéar talmhaíochta ag tromlach coibhneasta na bhfeirmeacha (42,6 %) agus tá idir 2 agus 5 heicteár7 ag 21,2 % díobh. D’fhéadfadh difríocht mhór a bheith ann idir fheirmeacha maidir le staid na fostaíochta orthu. Mar shampla, is minic nach gcuireann feirmeacha an-bheag pá maireachtála leordhóthanach ar fáil do shealbhóirí na feirme.

Tháinig méadú 5,7 % ar an meán in aghaidh na bliana ar sciar na talún atá faoi fheirmeoireacht orgánach idir 2012 agus 2020. In 2020, bhí 14,7 milliún heicteár nó 9,1 % de thalamh talmhaíochta an Aontais faoi fheirmeoireacht orgánach (8). Is féarthailte buana iad thart ar 42 % den talamh atá faoi fheirmeoireacht orgánach, agus ina dhiaidh sin tá farae glas (17 %), gránaigh (16 %), barra buana (11 %), barra tionsclaíocha (4 %) agus piseánaigh thirime (3 %) (9).

2.2.   Úsáid lotnaidicídí i dtalmhaíocht an Aontais

Is minic a úsáidtear lotnaidicídí ceimiceacha san fheirmeoireacht thraidisiúnta (10) mar phríomh-mhodh chun caillteanas fómhair de bharr lotnaidí a chosc. Cé go bhfuil a n-úsáid dírithe ar lotnaidí sonracha, bíonn tionchair dhíobhálacha ag na ceimiceáin sin ar orgánaigh nach spriocorgánaigh iad, lena n-áirítear tionchair dhíobhálacha in éiceachórais uisceacha. Tá úsáid lotnaidicídí ar cheann de na rudaí is mó atá ina gcúis le meath na bithéagsúlachta. Téann córais feirmeoireachta eile i ngleic le lotnaidí ar bhealaí eile; mar shampla, úsáideann córais agra-éiceolaíocha modhanna arb ar an mbithéagsúlacht is mó atá siad bunaithe agus réitigh neamhcheimiceacha eile chun lotnaidí a rialú (11). San fheirmeoireacht orgánach, ní cheadaítear lotnaidicídí sintéiseacha a úsáid.

Gach bliain, díoltar tuairim agus 350 000 tona de gach cineál lotnaidicídí san Aontas. D’fhan an méid sin seasmhach le linn na tréimhse 2012-2019. Tháinig méadú ar dhíolachán lotnaidicídí neamhcheimiceacha agus lotnaidicídí ceimiceacha ísealriosca, cé go bhfuil siad fós ina gcion íseal den díolachán iomlán lotnaidicídí (12).

2.3.   Bithéagsúlacht in éiceachórais talmhaíochta an Aontais

Sa mheastóireacht a rinneadh ar straitéis bhithéagsúlachta an Aontais go dtí 2020 (13), cuireadh i dtábhacht go bhfuil staid na bithéagsúlachta in agra-éiceachórais an Aontais ag dul in olcas ó bhí 2010 ann, rud a chuir leis an gcailliúint bithéagsúlachta a chonacthas le blianta beaga anuas. Is géar an cás é sin go háirithe maidir le féileacáin féaraigh, éin talún feirme agus gnáthóga agus speicis faoi chosaint faoi na Treoracha Dúlra a bhaineann le hagra-éiceachórais.

Idir 1991 agus 2018, tháinig laghdú 25 % ar na daonraí féileacán féaraigh (14). De réir an mheasúnaithe ar an Liosta Dearg Eorpach, tá laghdú ag teacht ar dhaonra na mbeach, na bhféileacán agus na mbeach gabhair, i gcás ceann as gach trí cinn de gach speiceas díobh sin, agus tá ceann as gach deich speiceas beach agus féileacán i mbaol a ndíothaithe (15). Léirítear sa mheasúnú go bhfuil ról tábhachtach ag dianchleachtais talmhaíochta sa laghdú sin. Tá baint ag an dianfheirmeoireacht atáthar a dhéanamh i limistéir áirithe leis an méadú ar úsáid lotnaidicídí agus leis an gcaillteanas gnathóige, amhail cailliúint gnéithe tírdhreacha ardéagsúlachta, gnáthóga neamhshaothraithe eile, nó féarthailte breacnádúrtha.

Murab ionann agus speicis pailneoirí fiáine, níl laghdú ag teacht, ar leibhéal an Aontais, ar dhaonraí na mbeach meala mar speiceas pailneoirí bainistithe. Tháinig méadú 15.7 % ar an líon coilíneachtaí beach meala idir 2018 agus 2021 (16).

Cé gur tháinig laghdú 12 % ar dhaonraí na n-éan coiteann uile san Aontas agus gur tháinig laghdú 5 % ar dhaonraí na n-éan coiteann foraoise idir 1990 agus 2021, tháinig laghdú 36 % ar dhaonraí na n-éan coiteann talún feirme le linn na tréimhse céanna (17).

Léiríodh sa tuarascáil maidir le Staid an Dúlra 2020 (18) go bhfuil drochstádas caomhantais ag breis agus 45 % de na gnáthóga faoi chosaint (19) atá ag brath ar an talmhaíocht nó a ndéanann an talmhaíocht difear dóibh. Tá dhá chúis leis sin: ar thaobh amháin, tá dlús curtha le cleachtais talmhaíochta áirithe, lena mbaineann leibhéil arda úsáide lotnaidicídí agus dianchuraíochta, dian-innilt nó dianspealadh, agus ró-leasú roinnt féarthailte. Ar an taobh eile, tá gnáthóga breacnádúrtha, amhail féarthailte breacnádúrtha, atá tábhachtach do chaomhnú an dúlra, imithe mar thoradh ar thréigean talmhaíochta nó ar thiontú go húsáidí eile talún. Léiríodh sa tuarascáil freisin go bhfuil sciar níos airde speiceas ag a bhfuil drochstádas caomhantais agus treochtaí níos measa maidir le stádas caomhantais ag baint le féarthailte faoi chosaint a bhfuil ábharthacht ar leith ag baint leo do phailneoirí.

Mar a luadh sa teachtaireacht “Beart nua do Phailneoirí” (20) agus mar a léirítear le fianaise, tá tosca seachas dianúsáid talmhaíochta agus lotnaidicídí ina gcúis freisin le cailliúint bithéagsúlachta agus le cailliúint pailneoirí. Áirítear ar na tosca sin athrú ar úsáid talún agus uirbiú, an t-athrú aeráide agus speicis choimhthíocha ionracha.

2.4.   Comhthéacs beartais an Aontais

Tá níos mó ná 3 bliana go leith caite ó chuir na heagraithe an tionscnamh Eorpach seo ó na saoránaigh i láthair i mí Iúil 2019, ós rud é gur cuireadh síneadh leis an tréimhse chun sínithe a bhailiú mar gheall ar phaindéim COVID-19. Le linn na tréimhse sin, tá athrú mór tagtha ar chreat beartais an Aontais. I mí na Nollag 2019, ghlac an Coimisiún an Comhaontú Glas don Eoraip (21), straitéis nua um fhás chun borradh a chur faoin ngeilleagar, chun sláinte agus cáilíocht saoil na ndaoine a fheabhsú, agus chun aire a thabhairt don dúlra. Córais bhia inbhuanaithe a bheith ann, rud é sin atá i gcroílár an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip. Thairis sin, i mí na Nollag 2021 ghlac na comhreachtóirí comhbheartas talmhaíochta athchóirithe an Aontais (CBT) (22), a mhol an Coimisiún i mí an Mheithimh 2018, agus tháinig pleananna straitéiseacha na mBallstát i bhfeidhm an 1 Eanáir 2023. Beidh siad ríthábhachtach chun tacú le cur chun feidhme chuspóirí an Chomhaontaithe Ghlais a bhaineann go sonrach le hearnáil na talmhaíochta.

An straitéis “ón bhfeirm go dtí an forc” (23) agus Straitéis Bhithéagsúlachta an Aontais Eorpaigh go dtí 2030 (24) a glacadh i mí na Bealtaine 2020, agus Plean Gníomhaíochta an Aontais um Uisce, Aer agus Ithir Saor ó Thruailliú (25) a glacadh i mí na Bealtaine 2021, is tionscnaimh shuaitheanta iad faoin gComhaontú Glas don Eoraip. Faoin straitéis “ón bhfeirm go dtí an forc” agus faoin straitéis bhithéagsúlachta, ghlac an Coimisiún dhá thogra cheannródaíocha i mí an Mheithimh 2022, ceann amháin le haghaidh rialachán maidir le hathchóiriú an dúlra (26) agus ceann eile le haghaidh rialachán maidir le húsáid inbhuanaithe táirgí cosanta plandaí (27). Na tionscnaimh sin uile, tá siad ábhartha ar bhealach díreach maidir leis an tionscnamh ó na saoránaigh. Is amhlaidh an cás maidir leis an gCreat Domhanda Bithéagsúlachta (28) a comhaontaíodh ag an 15ú Comhdháil de chuid na bPáirtithe sa Choinbhinsiún maidir leis an mBithéagsúlacht i mí na Nollag 2022.

I gcomhthéacs an chogaidh atá an Rúis a chur ar an Úcráin agus shaincheist na hinacmhainneachta bia a bhaineann leis an mboilsciú ard agus le praghsanna bia, d’fhoilsigh an Coimisiún roinnt doiciméad beartais (29) maidir le slándáil bia agus infhaighteacht leasachán agus éifeachtúlacht a n-úsáide. Cuirtear in iúl go láidir gurb é an t-aistriú chuig táirgeadh inbhuanaithe bia an cur chuige is fearr chun athléimneacht a bhaint amach in earnáil na talmhaíochta san Aontas agus ar fud an domhain. Mar obair leantach ar Chruinniú Mullaigh 2021 na Náisiún Aontaithe maidir le Córais Bhia, ghlac an Coimisiún páirt mar mhór-chomhpháirtí in ocht gcomhghuaillíocht córas bia, go háirithe sa chomhghuaillíocht maidir le hagra-éiceolaíocht arb é is aidhm di cleachtais agra-éiceolaíocha agus slabhraí luacha a mhéadú. Léiríonn na comhghuaillíochtaí sin rannpháirtíocht nithiúil an Aontais chun claochlú inbhuanaithe na gcóras bia ar fhóraim iltaobhacha a chur chun cinn. Cuireann an tionscnamh seo ó na saoránaigh leis an díospóireacht phoiblí, atá á stiúradh ar an leibhéal idirnáisiúnta freisin, maidir leis an gcaoi ar féidir an claochlú sin a bhaint amach go héifeachtach.

3.   FREAGAIRT AR AN TIONSCNAMH EORPACH Ó NA SAORÁNAIGH

3.1.   Iarraidh ó na saoránaigh: Deireadh a chur de réir a chéile le 80 % de na lotnaidicídí sintéiseacha i dtalmhaíocht an Aontais faoi 2030, ag tosú leis na lotnaidicídí is guaisí, chun bheith saor ó lotnaidicídí sintéiseacha faoi 2035

Is é is aidhm don Treoir maidir le hÚsáid Inbhuanaithe Lotnaidicídí (30), a glacadh in 2009, na rioscaí agus na tionchair a bhaineann le húsáid lotnaidicídí ar shláinte an duine agus ar an gcomhshaol a laghdú. Tá an bainistiú comhtháite lotnaidí (BCL) ar cheann de na príomhghnéithe a bhaineann leis, rud a chuireann saothrú barr sláintiúil agus rialú lotnaidí nádúrtha chun cinn, agus nach n-úsáideann rialú ceimiceach ach amháin mar rogha dheireanach.

Ag freagairt don Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh a cuireadh isteach in 2017 dar teideal “Ban glyphosate and protect people and the environment from toxic pesticides” [Cuirtear toirmeasc ar an ngliofosáit agus cosnaítear daoine agus an comhshaol ar lotnaidicídí tocsaineacha] (31), dhírigh an Coimisiún ar chur chun feidhme na Treorach maidir le hÚsáid Inbhuanaithe Lotnaidicídí a chothú agus ar tháscairí riosca comhchuibhithe a bhunú chun faireachán a dhéanamh ar threochtaí ar leibhéal an Aontais. Gheall an Coimisiún na sonraí a bhí mar thoradh air sin a úsáid mar bhonn chun roghanna beartais a bheidh ann amach anseo a chinneadh agus chun athmheastóireacht a dhéanamh ar an staid ag céim níos déanaí, i dtuarascáil cur chun feidhme ar dtús. Thairis sin, glacadh an Rialachán maidir le trédhearcacht agus inbhuanaitheacht mheasúnú riosca an Aontais sa bhiashlabhra in 2019 (32).

Léirítear sna táscairí gur tháinig laghdú 14 % ar úsáid agus ar riosca lotnaidicídí ceimiceacha idir 2015-2017 agus 2020, agus tháinig laghdú 26 % ar úsáid lotnaidicídí níos guaisí (33). An méadú ar úsáid lotnaidicídí lena mbaineann riosca níos ísle, a úsáidtear i gcainníochtaí níos mó in aghaidh an heicteáir, is é an méadú sin an fáth a bhfuil an díolachán foriomlán fós seasta. Mar sin féin, léiríodh sa mheastóireacht ar an Treoir maidir le hÚsáid Inbhuanaithe Lotnaidicídí go raibh laigí fós ann maidir leis an treoir a chur chun feidhme agus a fhorfheidhmiú agus nár baineadh amach a cuspóirí go leordhóthanach (34).

Leis an gComhaontú Glas don Eoraip fógraíodh an uaillmhian úsáid agus riosca lotnaidicídí ceimiceacha a laghdú go suntasach. Sa straitéis “ón bhfeirm go dtí an forc”, gheall an Coimisiún go ngníomhódh sé chun laghdú 50 % a dhéanamh faoi 2030 ar úsáid iomlán lotnaidicídí ceimiceacha agus ar an riosca iomlán a bhaineann leo, agus chun laghdú 50 % a dhéanamh faoi 2030 ar úsáid lotnaidicídí níos guaisí.

Leis an togra le haghaidh rialachán maidir le húsáid inbhuanaithe táirgí cosanta plandaí, togra a ghlac an Coimisiún i mí an Mheithimh 2022, moladh spriocanna a bheadh ceangailteach ó thaobh dlí ar leibhéal an Aontais chun laghdú 50 % a dhéanamh ar úsáid agus ar riosca lotnaidicídí ceimiceacha agus úsáid lotnaidicídí níos guaisí faoi 2030, agus moladh bearta chun feabhas a chur ar an mbainistiú comhtháite lotnaidí. Leis an togra, cuirtear d’oibleagáid ar na Ballstáit spriocanna náisiúnta atá ceangailteach ó thaobh dlí agus a chomhfhreagraíonn do spriocanna ar leibhéal an Aontais a ghlacadh. Cuirtear srian leis freisin ar úsáid lotnaidicídí i limistéir íogaire, lena n-áirítear i limistéir ina gcothaítear speicis pailneoirí atá i mbaol a ndíothaithe.

Aithnítear leis an togra le haghaidh rialachán maidir le húsáid inbhuanaithe táirgí cosanta plandaí an tionscnamh “Sábhálaimis na beacha agus na feirmeoirí” agus an gá atá le húsáid lotnaidicídí ceimiceacha a laghdú. Tá sé faoi chaibidil i bParlaimint na hEorpa agus sa Chomhairle faoi láthair.

Na spriocanna a áirítear sa togra le haghaidh rialachán maidir le húsáid inbhuanaithe táirgí cosanta plandaí, tacaíonn siad le gealltanas an Aontais faoin gCreat Domhanda Bithéagsúlachta a glacadh i mí na Nollag 2022, mar atá, an riosca foriomlán ó lotnaidicídí a laghdú de leath ar a laghad faoi 2030 (35).

Mar chuid den mheasúnú tionchair atá mar bhonn taca leis an togra le haghaidh rialachán maidir le húsáid inbhuanaithe táirgí cosanta plandaí, rinne an Coimisiún iniúchadh ar an mbeadh sé iomchuí spriocanna a leagan síos a bhfuil uaillmhian níos airde ná 50 % acu. Baineann socrú aon sprioc ar leibhéal an Aontais i réimse an chomhshaoil leis an gcomhbhabhtáil idir trí fhachtóir idirnasctha: cosaint an chomhshaoil agus shláinte an duine, indéantacht pholaitiúil, agus inmharthanacht eacnamaíoch. Léiríodh sa mheasúnú tionchair go mbeadh na tionchair dhearfacha is mó ag sprioc laghdaithe 70-80 % ar shláinte an duine agus ar an gcomhshaol. Mar sin féin, ós rud é go mbeadh gá le hathruithe tapa agus ollmhóra ar chleachtais feirmeoireachta sula mbeadh roghanna malartacha ar fáil, ba dhócha go mbeadh tionchar níos mó aige ar tháirgeacht barr, agus ina dhiaidh sin an costas eacnamaíoch is mó ní d’fheirmeoirí amháin ach don gheilleagar iomlán agus do thomhaltóirí. Mheas an Coimisiún go raibh leibhéal uaillmhéine 50 % ar an rogha is iomchuí agus is cothroime chun an comhshaol agus sláinte an duine a chosaint agus chun iarmhairtí tromchúiseacha ar inacmhainneacht bia a sheachaint (36).

Faoin togra le haghaidh rialachán maidir le húsáid inbhuanaithe táirgí cosanta plandaí, déanfaidh an Coimisiún meastóireacht 4 bliana tar éis dháta chur i bhfeidhm an Rialacháin, ina ndéanfar measúnú ar an dul chun cinn atá déanta maidir le riosca agus úsáid lotnaidicídí a laghdú. Is tábhachtach forbairtí maidir le glacadh BCL, feirmeoireacht orgánach agus talmhaíocht bheacht a chur san áireamh agus measúnú á dhéanamh ar an dul chun cinn maidir le cuspóirí an Rialacháin a bhaint amach.

Leis an togra le haghaidh rialachán maidir le húsáid inbhuanaithe táirgí cosanta plandaí, leagtar amach oibleagáidí d’fheirmeoirí crann cinnteoireachta BCL a leanúint, ionas go bhféachfaidh siad i gcónaí ar dtús ar roghanna eile de mhalairt ar lotnaidicídí ceimiceacha. I gcás barra a chumhdaíonn 90 % den limistéar talmhaíochta sna Ballstáit, bheadh sé d’oibleagáid ar fheirmeoirí cloí le rialacha mionsonraithe náisiúnta a bhaineann go sonrach le barra a chuireann prionsabail BCL i bhfeidhm ar a ndálaí áitiúla. Tá sé beartaithe ag an gCoimisiún tacú go gníomhach leis an bhforbairt a dhéanfaidh na Ballstáit ar na rialacha sin agus faireachán a dhéanamh ar an bhforbairt sin. Chuige sin, tá sé beartaithe ag an gCoimisiún tionscadal a sheoladh faoi Chlár LIFE, lena dtacófaí leis na Ballstáit na rialacha sin a fhorbairt. Chuirfeadh sé leis an treoirthionscadal “Bosca Uirlisí BCL d’fheirmeoirí” (37), ina ndearnadh anailís ar na spreagthaí agus na bacainní ar ghlacadh BCL agus ar chleachtais tiomsaithe.

Is fíor-riachtanach roghanna malartacha a bheith ar fáil chun úsáid lotnaidicídí ceimiceacha a laghdú. Tá bearta suntasacha déanta ag an gCoimisiún cheana féin chun feabhas a chur ar an staid sin. Ghlac sé ceithre rialachán cur chun feidhme (38) faoin Rialachán maidir le Táirgí Cosanta Plandaí (39) lena ndéantar athbhreithniú ar cheanglais sonraí, ar chritéir formheasa agus ar mhodheolaíochtaí measúnaithe chun lotnaidicídí bitheolaíocha ina bhfuil miocrorgánaigh a údarú chun dlús a chur lena rochtain ar an margadh. Mar chuid den tionscnamh “Oiliúint níos fearr le haghaidh bia níos sábháilte” (40), tá deiseanna oiliúna ar fáil chun an saineolas a chur chun cinn maidir le measúnuithe riosca a dhéanamh ar mhiocrorgánaigh a úsáidtear mar lotnaidicídí, maidir le bainistiú comhtháite lotnaidí a chur chun feidhme agus a rialú ar leibhéal na feirme, agus maidir le trealamh leata lotnaidicídí a thástáil. Sheol an Coimisiún glao ar thograí freisin faoi Chlár an Mhargaidh Aonair maidir le deontais airgeadais do na Ballstáit (EUR 10 milliún thar 5 bliana) chun a n-inniúlachtaí i dtaca le meastóireacht a dhéanamh ar chomhaid iarratais, go háirithe i gcás miocrorgánach, a mhéadú. Dírítear roinnt tionscadal taighde atá ar siúl faoi láthair faoi na cláracha Fís Eorpach agus Fís 2020 ar roghanna malartacha ar lotnaidicídí ceimiceacha a lorg agus ar úsáid uirlisí agus teicneolaíochtaí le haghaidh bainistiú comhtháite lotnaidí a chomhcheangal.

Trí chineálacha plandaí nua atá frithsheasmhach in aghaidh lotnaidí a fhorbairt, cuidítear freisin an spleáchas ar lotnaidicídí a laghdú. Is féidir leis na cineálacha uile cur chuige pórúcháin, lena n-áirítear teicnící géanómaíocha nua, dlús a chur leis an bpróiseas sin agus tabharfaidh an Coimisiún togra dlíthiúil chun tosaigh maidir lena n-úsáid le linn 2023. Maidir leis an ngné sin freisin, tacaíonn Fís 2020 agus Fís Eorpach le roinnt tionscadal maidir le cineálacha plandaí a phórú a bheadh frithsheasmhach in aghaidh lotnaidí agus athléimneach in aghaidh an athraithe aeráide.

Déantar foráil leis an togra le haghaidh rialachán maidir le húsáid inbhuanaithe táirgí cosanta plandaí gur féidir feirmeoirí a chúiteamh faoi CBT, le linn idirthréimhse 5 bliana, as aon chostas a bhaineann le ceanglais nua a chomhlíonadh. Bheadh sin ina bhreis ar an iliomad idirghabhálacha atá cláraithe cheana féin faoin CBT nua, mar shampla, faoi éiciscéimeanna nó tionscnaimh forbartha tuaithe, chun tacú le húsáid inbhuanaithe lotnaidicídí (féach roinn 3.3.2). Cuirfear leis sin ar chumas CBT ról ríthábhachtach a bheith aige chun cabhrú le feirmeoirí agus iad ag aistriú i dtreo lotnaidicidí a úsáid ar bhealach níos inbhuanaithe.

Sular féidir lotnaidicíd a úsáid, ní mór do na Ballstáit í a údarú ar bhonn an Rialacháin maidir le Táirgí Cosanta Plandaí. Tá ceann de na córais rialála is déine ar domhan ag an Aontas (41), lena n-áirithítear ardchaighdeáin sábháilteachta do shláinte an duine, do shláinte ainmhithe agus don chomhshaol, lena n-áirítear beacha. Chuir an Coimisiún srian nó toirmeasc ar úsáid lotnaidicídí atá díobhálach do bheacha (e.g. neoinicitínóidigh (42) agus sulfocsaflór) (43) agus rinne sé bearta chun an measúnú ar an riosca lotnaidicíde maidir le beacha a dhéanamh níos doichte (44). Go háirithe, d’iarr an Coimisiún ar an Údarás Eorpach um Shábháilteacht Bia (ÚESB) in 2019 an treoirdhoiciméad maidir le beacha a thabhairt cothrom le dáta chun eolas eolaíoch nua a chur san áireamh go hiomlán. Tá an t-athbhreithniú sin á thabhairt chun críche ag ÚESB faoi láthair. A luaithe a ghlacfaidh ÚESB an treoirdhoiciméad athbhreithnithe maidir le beacha, leasóidh an Coimisiún na rialacháin cur chun feidhme lena mbaineann agus iarrfaidh sé ar na Ballstáit an treoirdhoiciméad maidir le beacha a fhormhuiniú. Chuir an Coimisiún tús freisin le plean oibre chun na prótacail uile is gá agus atá ar feitheamh chun lotnaidicídí a thástáil ar phailneoirí a fhorbairt, lena ndírítear ar speicis fhiáine.

Is feiniméan domhanda é meath na bpailneoirí. Dá bhrí sin, ghlac an Coimisiún Rialachán (45) le déanaí chun na huasleibhéil iarmhar a ísliú i gcás dhá cheann de na neoinicitínóidigh nach bhfuil formheasta a thuilleadh san Aontas (clóitiainidín agus tiaimeatocsam) lena n-úsáid sna tráchtearraí bia uile go dtí an leibhéal is ísle is féidir a thomhas leis na teicneolaíochtaí is déanaí, gan beann ar cé acu a tháirgtear an táirge san Aontas nó a allmhairítear é ó thíortha neamh-AE. D’ullmhaigh an Coimisiún dréacht-rialachán freisin chun clár oibre a bhunú chun teorantóirí agus sineirgígh a úsáidtear i lotnaidicídí a athbhreithniú agus a fhormheas ar leibhéal an Aontais. Ghlac sé Rialachán Cur Chun Feidhme le déanaí ina leagtar amach rialacha mionsonraithe maidir le comhfhoirmligh neamh-inghlactha i lotnaidicídí a shainaithint (46). Cumhdaítear leis an dá rialachán an tionchar ar bheacha agus ar phailneoirí eile.

I mí Dheireadh Fómhair 2022, ghlac an Coimisiún, mar chuid den phacáiste maidir le truailliú nialasach (47), togra reachtach chun athbhreithniú a dhéanamh ar liostaí na dtruailleán uisce dromchla agus screamhuisce, lena n-áirítear lotnaidicídí, atá á phlé faoi láthair i bParlaimint na hEorpa agus sa Chomhairle. Cheanglófaí ar na Ballstáit astaíochtaí na dtruailleán sin uile a laghdú chun na caighdeáin cháilíochta nua a chomhlíonadh.

Tá gá le sonraí níos fearr maidir le húsáid agus láithreacht lotnaidicídí sa chomhshaol chun tacú le gníomhaíocht beartais leanúnach agus chun reachtaíocht a mhúnlú i ndiaidh 2030. Beidh sonraí úsáide lotnaidicídí ar fáil faoin Rialachán maidir le staidreamh ar ionchur agus aschur talmhaíochta (48) a glacadh i mí na Nollag 2022. Ghlac an Coimisiún Rialachán Cur Chun Feidhme (49) le déanaí faoin Rialachán maidir le Táirgí Cosanta Plandaí chun rialacha comhchoiteanna a leagan síos maidir leis na taifid nach mór d’úsáideoirí gairmiúla lotnaidicídí a choinneáil.

Mar phointe deiridh, tá sé beartaithe ag an gCoimisiún spriocanna atá ceangailteach ó thaobh an dlí a mholadh in 2023 chun cur amú bia a laghdú (50). Is cur amú ionchur talmhaíochta agus lotnaidicídí é bia a chaitear amach. Tá sé beartaithe ag an gCoimisiún creat reachtach a mholadh in 2023 le haghaidh córais bhia inbhuanaithe (51),chun sainmhínithe comhchoiteanna, prionsabail ghinearálta agus cuspóirí a leagan síos chun an inbhuanaitheacht a phríomhshruthú i mbeartais a bhaineann le bia.

3.2.   Iarraidh ó na saoránaigh: Na héiceachórais nádúrtha a athchóiriú i limistéir talmhaíochta ionas go mbeidh an fheirmeoireacht ina veicteoir i dtaca le téarnamh bithéagsúlachta

An dara haidhm atá ag an tionscnamh Eorpach ó na saoránaigh – is é sin éiceachórais nádúrtha a athchóiriú i limistéir thalmhaíochta ionas go mbeidh an fheirmeoireacht ina veicteoir téarnaimh bithéagsúlachta – tá sí i gcomhréir le cuspóir an Aontais a leagadh síos i Straitéis Bhithéagsúlachta an Aontais Eorpaigh go dtí 2030, mar atá, an dúlra a thabhairt ar ais ar an talamh talmhaíochta, mar chuid de phlean níos leithne de chuid an Aontais maidir leis an dúlra a athchóiriú. Cuirtear i dtábhacht sa straitéis ar ról ríthábhachtach na hearnála talmhaíochta i gcaomhnú na bithéagsúlachta, agus aithnítear inti gur caomhnóirí talaimh is ea na feirmeoirí agus gur cheart tacú leo agus iad a dhreasú chun an t-aistriú chuig bainistíocht inbhuanaithe talún a dhéanamh.

Chun níos mó spáis a chur ar fáil don dúlra, sonraítear sa straitéis bhithéagsúlachta gur cheart ar a laghad 10 % den limistéar talmhaíochta a bheith faoi ghnéithe tírdhreacha ardéagsúlachta. Soláthraítear leis na gnéithe sin acmhainní riachtanacha do go leor speiceas, mar shampla foráiste, áit neadaithe, agus láithreacha pórúcháin. Thairis sin, déantar foráil leis an straitéis gur cheart glacadh cleachtas agra-éiceolaíoch a mhéadú go suntasach, agus leagtar síos sa straitéis “ón bhfeirm go dtí an forc” an cuspóir gur cheart ar a laghad 25 % den talamh talmhaíochta a bheith faoi fheirmeoireacht orgánach. Osclófar leis sin spás don bhithéagsúlacht i gcodanna táirgiúla de thírdhreacha talmhaíochta agus tacófar leis an aistriú chuig córas inbhuanaithe táirgthe bia. Chun sprioc an Aontais a bhaint amach agus chun cuidiú le hearnáil na feirmeoireachta orgánaí barr a cumais a bhaint amach, chuir an Coimisiún plean gníomhaíochta don táirgeadh orgánach i bhfeidhm san Aontas lena gcumhdaítear an tréimhse 2021-2027 (52).

Chun cabhrú le téarnamh na bithéagsúlachta in éiceachórais talmhaíochta, is ríthábhachtach freisin an brú ó thruailleáin cheimiceacha agus ó shubstaintí eile a laghdú. Baineann sé sin go háirithe le lotnaidicídí, mar a chuirtear i láthair iad sa roinn roimhe seo, ach le caillteanais chothaitheacha ó leasacháin freisin. Leagtar síos sa straitéis bhithéagsúlachta an cuspóir caillteanas cothaitheach ón talmhaíocht a laghdú ar a laghad 50 % faoi 2030, agus a áirithiú san am céanna nach dtiocfaidh aon mheathlú ar thorthúlacht na hithreach. Bainfear é sin amach trí ghníomhaíocht maidir le raon beart, lena n-áirítear an plean gníomhaíochta maidir le bainistiú comhtháite cothaitheach (53).

Chun éiceachórais a ndearnadh damáiste dóibh a athchóiriú ar fud na hEorpa agus chun téarnamh marthanach fadtéarmach an dúlra bhithéagsúil agus athléimnigh a chumasú, ghlac an Coimisiún an chéad togra uile-Aontais le haghaidh rialachán maidir le hathchóiriú an dúlra (54) i mí an Mheithimh 2022. Tá cuspóir uileghabhálach athchóirithe mar aon le spriocanna ceangailteacha le haghaidh éiceachórais shonracha i gceist leis sin. Áirítear ar na bearta maidir le hathchóiriú i dtalamh talmhaíochta athchóiriú a dhéanamh ar fheidhmeanna agus ar sheirbhísí éiceachórais, agus tá pailniú ainmhithe ar cheann de na cinn is riachtanaí. Ar na hoibleagáidí atá beartaithe maidir le héiceachórais talmhaíochta, tá téarnamh féileacán féaraigh agus daonraí éan talaimh feirme a chumasú, tailte portaigh a athfhliuchadh, agus sciar na talún talmhaíochta a bhfuil gnéithe tírdhreacha ardéagsúlachta aige a mhéadú.

Leis an dlí um athchóiriú an dúlra atá beartaithe, áirítear sprioc shonrach do na Ballstáit, sprioc atá ceangailteach ó thaobh dlí, mar atá, an meath ar dhaonraí pailneoirí a aisiompú faoi 2030 agus méadú a bhaint amach ina dhiaidh sin, agus áirítear leis sin modh chun faireachán rialta a dhéanamh ar phailneoirí. Faoin togra ón gCoimisiún, meastar go gcuirfidh na Ballstáit pleananna náisiúnta um athchóiriú faoi bhráid an Choimisiúin ina léireofar an chaoi a gcomhlíonfaidh siad na spriocanna. Ceanglófar orthu freisin faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar an dul chun cinn atá déanta acu.

Tá gá le beart faoi dhromchla na talún freisin chun an dúlra a athchóiriú. I mí na Samhna 2021 ghlac an Coimisiún Straitéis Ithreach an Aontais Eorpaigh le haghaidh 2030 (55). Leagtar béim leis an straitéis ar a thábhachtaí atá bithéagsúlacht ithreach do shláinte an éiceachórais agus leagtar amach léi gníomhaíochtaí sonracha chun bithéagsúlacht ithreach a thuiscint agus a chosaint ar bhealach níos fearr, lena n-áirítear trí mhisean an chláir Fís Eorpach, Beart um Ithir don Eoraip (56). Is gné riachtanach d’fhís na straitéise é stop a chur le cailliúint bithéagsúlachta ithreach agus an chailliúint sin a aisiompú, chun ithreacha sláintiúla a bhaint amach faoi 2050. Chun an fhís sin a fhíorú, tá sé beartaithe ag an gCoimisiún togra a ghlacadh le haghaidh dlí maidir le sláinte ithreach in 2023.

Leis an gcomhbheartas talmhaíochta (CBT) nua le haghaidh 2023-2027, tá méadú suntasach tagtha ar a uaillmhian chomhshaoil i gcomparáid leis an mbeartas a bhí ann roimhe seo. Go háirithe, tá tacar coinníollacha comhshaoil ann nach mór d’fheirmeoirí a fhaigheann tacaíocht CBT a chomhlíonadh (57), lena gcumhdaítear thart ar 90 % den limistéar talmhaíochta san Aontas. Áirítear ar na coinníollacha sin na “caighdeáin maidir le dea-bhail talmhaíochta agus comhshaoil talún” (GAECanna), a bhfuil sé d’aidhm acu an bhithéagsúlacht a chosaint agus a athchóiriú. Mar shampla, ní mór d’fheirmeoirí 4 % dá dtalamh arúil a chaitheamh ar ghnéithe agus ar limistéir neamhtháirgiúla, amhail fálta, linnte, imill pháirce, stráicí bláthanna agus talamh branair – agus baineann sé sin leis na feirmeoirí uile a fhaigheann aon íocaíocht CBT limistéarbhunaithe nó ainmhíbhunaithe. Le GAEC eile cuirtear ceangal ar fheirmeoirí stráicí maoláin saor ó lotnaidicídí agus saor ó leasachán a chruthú feadh sruthchúrsaí.

Sa bhreis ar na coinníollacha sin, tacóidh CBT 2023-2027 le feirmeoirí a rachaidh i gceann cleachtais níos inbhuanaithe dá ndeoin féin. Faoin CBT nua, leithdháilfear beagnach EUR 100 billiún – aon trian de bhuiséad CBT – chun tacú leis an aistriú comhshaoil agus aeráide sin go dtí 2027. Chun é sin a bhaint amach, tá éiciscéimeanna nua á moladh ag na Ballstáit lena ndíreofar ar 25 % ar a laghad den bhuiséad le haghaidh íocaíochtaí díreacha, chomh maith le tacar ionstraimí forbartha tuaithe, lena leithdháilfear ar a laghad 35 % den bhuiséad ar chleachtais chomhshaoil (féach roinn 3.3).

An 24 Eanáir 2023 ghlac an Coimisiún Eorpach ar deireadh an teachtaireacht dar teideal “Beart nua do phailneoirí” (58) lena ndéantar athbhreithniú ar Thionscnamh an Aontais maidir le Pailneoirí 2018. Freagraíonn sé sin do mhéadú na nglaonna ar ghníomhaíocht, lena n-áirítear ó Chúirt Iniúchóirí na hEorpa (59) agus ón Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh “Sábhálaimis na beacha agus na feirmeoirí”, chun feabhas a chur ar chaomhnú pailneoirí agus chun dul i ngleic le cúiseanna a meatha agus a n-iarmhairtí ar shlándáil bia, ar shláinte an duine, ar cháilíocht na beatha agus ar éiceachórais. Cuireann sé le próiseas cuimsitheach comhairliúcháin agus déanann sé obair leantach ar an athbhreithniú ar Thionscnamh na bPailneoirí (60) a rinneadh i mí na Bealtaine 2021. Léiríodh san athbhreithniú gur uirlis beartais bhailí fós é an tionscnamh ach gur gá dúshláin mhóra a shárú fós chun stop a chur leis an meath ar an líon pailneoirí agus chun an meath sin a aisiompú.

Leis an mbeart nua do phailneoirí leagtar síos creat uaillmhianach. Tá 42 ghníomhaíocht ann chun dul i ngleic leis na cúiseanna atá le meath na bpailneoirí, chun eolas a fheabhsú agus chun na gníomhaithe uile a chur chun gníomhaíochta ar fud na sochaí. Go háirithe, tá sé d’aidhm aige an méid seo a leanas a dhéanamh:

| i) | córas láidir a chruthú chun faireachán a dhéanamh ar na speicis pailneoirí agus ar na rioscaí atá rompu; |
| --- | --- |

i)

córas láidir a chruthú chun faireachán a dhéanamh ar na speicis pailneoirí agus ar na rioscaí atá rompu;

| ii) | mapáil a dhéanamh ar na príomhlimistéir pailneoirí agus líonra conairí éiceolaíocha a chruthú – “Conairí Crónáin” – chun na limistéir sin a nascadh i gceart; |
| --- | --- |

ii)

mapáil a dhéanamh ar na príomhlimistéir pailneoirí agus líonra conairí éiceolaíocha a chruthú – “Conairí Crónáin” – chun na limistéir sin a nascadh i gceart;

| iii) | cleachtais talmhaíochta atá fabhrach do phailneoirí a chur chun cinn faoi CBT; |
| --- | --- |

iii)

cleachtais talmhaíochta atá fabhrach do phailneoirí a chur chun cinn faoi CBT;

| iv) | maolú a dhéanamh ar an tionchar a imríonn úsáid lotnaidicídí ar phailneoirí; |
| --- | --- |

iv)

maolú a dhéanamh ar an tionchar a imríonn úsáid lotnaidicídí ar phailneoirí;

| v) | gnólachtaí agus saoránaigh a chur chun gníomhaíochta, go háirithe trí thacú le rannpháirtíocht na hóige agus le rialachas rannpháirteach; agus |
| --- | --- |

v)

gnólachtaí agus saoránaigh a chur chun gníomhaíochta, go háirithe trí thacú le rannpháirtíocht na hóige agus le rialachas rannpháirteach; agus

| vi) | gníomhaíocht a chur chun cinn chun cabhrú le pailneoirí ar an leibhéal náisiúnta, réigiúnach agus áitiúil. |
| --- | --- |

vi)

gníomhaíocht a chur chun cinn chun cabhrú le pailneoirí ar an leibhéal náisiúnta, réigiúnach agus áitiúil.

Leis an mbeart nua do phailneoirí, comhlánaítear an togra ón gCoimisiún le haghaidh dlí maidir le hathchóiriú an dúlra agus cuirtear chun feidhme leis an gealltanas an meath ar phailneoirí fiáine a aisiompú faoi 2030 a leagtar amach sa straitéis bhithéagsúlachta.

3.3.   Iarraidh ó na saoránaigh: An talmhaíocht a athchóiriú trí thosaíocht a thabhairt don fheirmeoireacht mhionscála, iléagsúil agus inbhuanaithe, trí thacú le méadú tapa ar chleachtas agra-éiceolaíoch agus orgánach, agus trí oiliúint agus taighde neamhspleách maidir le feirmeoireacht saor ó lotnaidicidí agus ó GMOnna a chur á ndéanamh.

Le himeacht na mblianta, tá méadú ag teacht ar na ceisteanna comhshaoil a chomhtháthaigh CBT trí úsáid a bhaint as príomhionstraimí amhail tras-chomhlíonadh agus bearta agra-chomhshaoil. Mar a luadh thuas, tá céimeanna móra sa bheartas nua le haghaidh 2023-2027 chun tacú leis an aistriú i dtreo na feirmeoireachta inbhuanaithe agus meastar go gcuirfidh sé go mór le huaillmhianta na straitéise “ón bhfeirm go dtí an forc” agus na straitéise bithéagsúlachta, agus ar an gcaoi sin go rannchuideoidh sé le hiarrataí an tionscnaimh Eorpaigh ó na saoránaigh a chomhlíonadh. Bunaithe ar mheasúnú ar na dálaí áitiúla agus ar na riachtanais áitiúla, d’ullmhaigh na Ballstáit pleananna straitéiseacha náisiúnta CBT le haghaidh na tréimhse 2023-2027 (dá ngairtear na “pleananna” anseo feasta (61)), ina mínítear an chaoi a ndéanfaidh siad tacaíocht a dhíriú chun na cuspóirí eacnamaíocha, comhshaoil agus sóisialta a leagtar amach faoi CBT a bhaint amach.

3.3.1.   Tacaíocht d’fheirmeoireacht ar mionscála agus don fheirmeoireacht iléagsúil

Déanann CBT bearta breise chun tacaíocht ioncaim a dháileadh ar bhealach níos cothroime agus chun tacaíocht a spriocdhíriú ar na feirmeacha is mó a bhfuil gá acu léi, go háirithe feirmeacha beaga agus meánmhéide. Leithdháiltear leis tuairim agus EUR 29 mbilliún in aghaidh na bliana chun dul i ngleic leis an mbearna leanúnach idir ioncam talmhaíochta agus an meánphá sa gheilleagar ina iomláine, chomh maith le héagothromaíochtaí ioncaim idir earnálacha éagsúla talmhaíochta agus cineálacha éagsúla feirmeacha. Féadfaidh feirmeoirí beaga tacaíocht ioncaim níos airde a fháil trí íocaíochtaí comhlántacha lena n-athdháiltear tacaíocht ioncaim ó fheirmeacha móra.

Leanfaidh CBT de thacaíocht a thabhairt d’earnáil na beachadóireachta, le ranníocaíocht bhliantúil an Aontais cothrom le EUR 60 milliún sna pleananna atá ann faoi láthair. Is féidir tacaíocht a dheonú le haghaidh cúnamh teicniúil, oiliúint agus seirbhísí comhairleacha, taighde, anailís saotharlainne ar tháirgí beachadóireachta agus ar chaillteanais beach, cur chun cinn agus margaíocht. Tacaíonn CBT freisin le hinfheistíochtaí chun an táirgeadh a fheabhsú, chun lotnaidí agus galair a chomhrac agus chun damáiste de dheasca drochdhálaí aeráide a chosc.

Maidir leis an bhfeirmeoireacht iléagsúil, tacaíonn CBT le hioncam feirmeoirí agus cuireann sé leis an gcothromaíocht gheografach san Aontas tríd an talmhaíocht a choinneáil ar siúl i gceantair imeallacha. Cuidíonn sé le ró-speisialtóireacht a theorannú agus le tiúchan táirgeachta a sheachaint sna limistéir is táirgiúla. Cuidíonn sé sin le leibhéal níos airde éagsúlachta sna córais táirgthe agus feirmeoireachta a choinneáil ar fud na gceantar tuaithe.

3.3.2.   Tacaíocht do chleachtais inbhuanaithe, agra-éiceolaíocha agus orgánacha

Áirítear i bpleananna na mBallstát na bearta seo a leanas arb é is aidhm dóibh tacú le feirmeoirí san aistriú chuig feirmeoireacht athléimneach inbhuanaithe.

| — | Ar an iomlán, is é níos mó ná 26 % spriocluach an Aontais (62) don sciar den talamh talmhaíochta atá le tairiscint chun úsáid agus riosca lotnaidicídí a laghdú. Is féidir le feirmeoirí iarratas a dhéanamh ar éiciscéimeanna i dtaca le bainistiú comhtháite lotnaidí nó le cineálacha eile bainistithe lotnaidicídí. Áirítear leis sin, mar shampla, rialú ceimiceach lotnaidí a thoirmeasc (rud a áirítear i 15 phlean) nó úsáid lotnaidicídí a thoirmeasc nó a theorannú i gcainníocht nó in uainiú (rud a áirítear i 17 bplean). Áirítear i 16 phlean tacaíocht faoi fhorbairt tuaithe, lena gcuirtear srian ar úsáid lotnaidicídí nó lena gcuirtear cosc uirthi i limistéir gheografacha áirithe amhail limistéir Natura 2000 nó criosanna cosanta uisce óil. Baineann gealltanais forbartha tuaithe eile le húsáid teicneolaíochtaí beachtais agus cleachtais BCL, amhail úsáid cineálacha barr traidisiúnta nó fulangach a dteastaíonn níos lú lotnaidicídí uathu, nó uainíochtaí fairsinge barr, lena laghdaítear an dóchúlacht go mbeidh inmhíolú lotnaidí ann. |
| --- | --- |

—

Ar an iomlán, is é níos mó ná 26 % spriocluach an Aontais (62) don sciar den talamh talmhaíochta atá le tairiscint chun úsáid agus riosca lotnaidicídí a laghdú. Is féidir le feirmeoirí iarratas a dhéanamh ar éiciscéimeanna i dtaca le bainistiú comhtháite lotnaidí nó le cineálacha eile bainistithe lotnaidicídí. Áirítear leis sin, mar shampla, rialú ceimiceach lotnaidí a thoirmeasc (rud a áirítear i 15 phlean) nó úsáid lotnaidicídí a thoirmeasc nó a theorannú i gcainníocht nó in uainiú (rud a áirítear i 17 bplean). Áirítear i 16 phlean tacaíocht faoi fhorbairt tuaithe, lena gcuirtear srian ar úsáid lotnaidicídí nó lena gcuirtear cosc uirthi i limistéir gheografacha áirithe amhail limistéir Natura 2000 nó criosanna cosanta uisce óil. Baineann gealltanais forbartha tuaithe eile le húsáid teicneolaíochtaí beachtais agus cleachtais BCL, amhail úsáid cineálacha barr traidisiúnta nó fulangach a dteastaíonn níos lú lotnaidicídí uathu, nó uainíochtaí fairsinge barr, lena laghdaítear an dóchúlacht go mbeidh inmhíolú lotnaidí ann.

| — | Meastar gurb é 31 % de limistéar talmhaíochta an Aontais (beagnach 49.5 milliún heicteár) spriocluach an Aontais maidir le tacaíocht do chaomhnú nó d’athchóiriú na bithéagsúlachta. Go háirithe, leithdháilfear tacaíocht ar thart ar 2.86 milliún heicteár chun gnéithe tírdhreacha a chothabháil nó a chaomhnú, trí éiciscéimeanna nó trí fhorbairt tuaithe. I measc na ngnéithe tírdhreacha sin tá gnáthóga a thacaíonn le saolré pailneoirí. I gcás éiciscéimeanna, baineann sé sin, mar shampla, le crainn agus fálta a chur (a áirítear i 16 phlean), le talamh a fhágtar gan chur a choinneáil (a áirítear i 17 bplean) agus le stráicí maoláin a chruthú atá cumhdaithe le féar, bláthanna agus barra milmheara (rud a áirítear i 16 phlean). I measc na bpleananna tá tacaíocht d’fhorbairt tuaithe do ghnéithe tírdhreacha, lena n-áirítear stráicí bláthanna i réimsí nó imill pháirce. Cuireann na Ballstáit tacaíocht ar fáil freisin d’infheistíochtaí chun gnéithe tírdhreacha a chruthú. Ina theannta sin, tacaíonn roinnt pleananna le córais thraidisiúnta táirgthe talmhaíochta agus tírdhreacha traidisiúnta a choinneáil, amhail fíonghoirt de chineálacha traidisiúnta, úlloird, nó féarthailte nádúrtha atá ar mhórán speiceas agus a bhainistítear le húsáid (nó toirmeasc) lotnaidicídí ceimiceacha an-teoranta. Ina theannta sin, tá íocaíochtaí le haghaidh láithreáin Natura 2000 san áireamh i 13 phlean. |
| --- | --- |

—

Meastar gurb é 31 % de limistéar talmhaíochta an Aontais (beagnach 49.5 milliún heicteár) spriocluach an Aontais maidir le tacaíocht do chaomhnú nó d’athchóiriú na bithéagsúlachta. Go háirithe, leithdháilfear tacaíocht ar thart ar 2.86 milliún heicteár chun gnéithe tírdhreacha a chothabháil nó a chaomhnú, trí éiciscéimeanna nó trí fhorbairt tuaithe. I measc na ngnéithe tírdhreacha sin tá gnáthóga a thacaíonn le saolré pailneoirí. I gcás éiciscéimeanna, baineann sé sin, mar shampla, le crainn agus fálta a chur (a áirítear i 16 phlean), le talamh a fhágtar gan chur a choinneáil (a áirítear i 17 bplean) agus le stráicí maoláin a chruthú atá cumhdaithe le féar, bláthanna agus barra milmheara (rud a áirítear i 16 phlean). I measc na bpleananna tá tacaíocht d’fhorbairt tuaithe do ghnéithe tírdhreacha, lena n-áirítear stráicí bláthanna i réimsí nó imill pháirce. Cuireann na Ballstáit tacaíocht ar fáil freisin d’infheistíochtaí chun gnéithe tírdhreacha a chruthú. Ina theannta sin, tacaíonn roinnt pleananna le córais thraidisiúnta táirgthe talmhaíochta agus tírdhreacha traidisiúnta a choinneáil, amhail fíonghoirt de chineálacha traidisiúnta, úlloird, nó féarthailte nádúrtha atá ar mhórán speiceas agus a bhainistítear le húsáid (nó toirmeasc) lotnaidicídí ceimiceacha an-teoranta. Ina theannta sin, tá íocaíochtaí le haghaidh láithreáin Natura 2000 san áireamh i 13 phlean.

| — | Tá tacaíocht ar fáil freisin do chórais feirme iomláine amhail agrafhoraoiseacht agus agra-éiceolaíocht. Tá spriocluach an Aontais chun tacú le talamh foraoisithe nua, lena n-áirítear agrafhoraoiseacht agus gnéithe tírdhreacha adhmaid, gar do 623 000 heicteár. |
| --- | --- |

—

Tá tacaíocht ar fáil freisin do chórais feirme iomláine amhail agrafhoraoiseacht agus agra-éiceolaíocht. Tá spriocluach an Aontais chun tacú le talamh foraoisithe nua, lena n-áirítear agrafhoraoiseacht agus gnéithe tírdhreacha adhmaid, gar do 623 000 heicteár.

| — | Faoin bhfeirmeoireacht orgánach, tá úsáid lotnaidicídí teoranta go docht do liosta táirgí óna n-eisiatar lotnaidicídí sintéiseacha (63). Le CBT, déantar an fheirmeoireacht orgánach a chur chun cinn agus tacaítear go mór léi mar mhodh chun sprioc na straitéise “ón bhfeirm go dtí an forc” a bhaint amach chun clúdach 25 % ar a laghad de limistéar talmhaíochta an Aontais a bhaint amach ar leibhéal an Aontais faoi 2030. Tacaíonn na Ballstáit uile le tiontú agus cothabháil na feirmeoireachta orgánaí faoi éiciscéimeanna agus/nó faoi fhorbairt tuaithe. Chuir 6 Bhallstát spriocanna náisiúnta don fheirmeoireacht orgánach faoi 2027 san áireamh ina bpleananna agus rinne 14 Bhallstát amhlaidh maidir le spriocanna náisiúnta don fheirmeoireacht orgánach faoi 2030. Tá sé d’aidhm ag 19 mBallstát a gcumhdach a mhéadú ar a laghad 25 % i gcomparáid le 2020 i dtéarmaí comhréireacha agus tá sé d’aidhm ag 9 gcinn de na Ballstáit sin an sciar a mhéadú faoi dhó ar a laghad. |
| --- | --- |

—

Faoin bhfeirmeoireacht orgánach, tá úsáid lotnaidicídí teoranta go docht do liosta táirgí óna n-eisiatar lotnaidicídí sintéiseacha (63). Le CBT, déantar an fheirmeoireacht orgánach a chur chun cinn agus tacaítear go mór léi mar mhodh chun sprioc na straitéise “ón bhfeirm go dtí an forc” a bhaint amach chun clúdach 25 % ar a laghad de limistéar talmhaíochta an Aontais a bhaint amach ar leibhéal an Aontais faoi 2030. Tacaíonn na Ballstáit uile le tiontú agus cothabháil na feirmeoireachta orgánaí faoi éiciscéimeanna agus/nó faoi fhorbairt tuaithe. Chuir 6 Bhallstát spriocanna náisiúnta don fheirmeoireacht orgánach faoi 2027 san áireamh ina bpleananna agus rinne 14 Bhallstát amhlaidh maidir le spriocanna náisiúnta don fheirmeoireacht orgánach faoi 2030. Tá sé d’aidhm ag 19 mBallstát a gcumhdach a mhéadú ar a laghad 25 % i gcomparáid le 2020 i dtéarmaí comhréireacha agus tá sé d’aidhm ag 9 gcinn de na Ballstáit sin an sciar a mhéadú faoi dhó ar a laghad.

Ar deireadh, ghlac an tAontas le déanaí eisiamh nua ó rialacha iomaíochta an Aontais (64) lena gceadaítear comhaontuithe idir táirgeoirí táirgí talmhaíochta ag gníomhú dóibh ina n-aonar nó i gcomhar le hoibreoirí eile ón slabhra soláthair agraibhia arb é is aidhm dóibh caighdeáin inbhuanaitheachta atá níos airde ná mar a shainordaítear faoi dhlí an Aontais nó faoin dlí náisiúnta a chur i bhfeidhm. D’fhéadfadh comhaontuithe den sórt sin a bheith sa réim a bhaineann le húsáid lotnaidicídí a laghdú, bithéagsúlacht agus éiceachórais a chosaint agus a athchóiriú chomh maith le cuspóirí comhshaoil eile, sláinte ainmhithe agus leas ainmhithe. Faoin bhforáil sin, ceadaítear srianta ar iomaíocht ar choinníoll go bhfuil siad fíor-riachtanach chun an caighdeán inbhuanaitheachta atá beartaithe a bhaint amach. Fágann sé sin go bhféadfaidh táirgeoirí táirgí talmhaíochta tairbhe a bhaint as e.g. luach saothair níos airde, cinnteacht maidir le cainníocht áirithe soláthair nó cur chun cinn a dtáirgí ag gníomhaithe eile sa slabhra mar mhalairt ar fheabhsuithe arna ndéanamh acu ó thaobh na hinbhuanaitheachta de.

3.3.3.   Oiliúint agus taighde neamhspleách maidir le feirmeoireacht saor ó lotnaidicidí agus ó GMOnna a chur á ndéanamh

Tá an chomhairle d’fheirmeoirí maidir leis an aistriú éiceolaíoch seo ríthábhachtach, mar is minic a thacaíonn sí leo teicnící nua a chur chun feidhme, trí úsáid a bhaint as ábhar nua, nó acmhainní agus ionchuir a bhainistiú go héifeachtúil b’fhéidir. Tá sé beartaithe ag formhór na mBallstát cistiú CBT a úsáid chun tacú le seirbhísí comhairleacha. Ní mór do na Ballstáit a áirithiú gur comhairle neamhchlaonta a bheidh sa chomhairle a thabharfar agus, i dtaca leis na comhairleoirí, gur oiriúnach a gcáilíochtaí agus a n-oiliúint agus go bhfuil siad saor ó aon choinbhleacht leasa. Tá sé d’aidhm ag an gCóras um Eolas agus Nuálaíocht Talmhaíochta (65) a áirithiú go bhfuil comhairleoirí nasctha le taighde agus go bhfuil siad ar an eolas faoi na teicnící is déanaí agus faoi chleachtais nuálacha.

Trí Líonra CBT, leanfaidh an Coimisiún de thacaíocht a chur ar fáil agus den mhalartú dea-chleachtas idir na Ballstáit agus na páirtithe leasmhara eile a chur chun cinn, trí cheardlanna agus seimineáir a eagrú (66). Beidh comhairleoirí i gceist leis na gníomhaíochtaí seo, agus beidh na comhairleoirí sin in ann, ag an am cuí, treoir níos fearr a thabhairt do na feirmeoirí ar an láthair.

Maidir le taighde, seolfaidh an clár de chuid an Aontais Fís Eorpach comhpháirtíocht (67) leis na Ballstáit in 2024 chun an bonn eolais a fheabhsú agus chun réitigh agus uirlisí a sholáthar a bheidh mar bhonn agus mar thaca ag an aistriú agra-éiceolaíochta san Eoraip. Déanfar iniúchadh sa chomhpháirtíocht ar an gcaoi ar féidir leis an agra-éiceolaíocht a bheith ar an bpríomhionstraim chun úsáid lotnaidicídí sa talmhaíocht a laghdú agus deireadh a chur léi de réir a chéile, agus chun an méid a chuireann an fheirmeoireacht le cosaint na bithéagsúlachta agus le hathchóiriú an dúlra a uasmhéadú. Ina theannta sin, tá os cionn 30 tionscadal taighde á gcistiú ag an gclár Fís Eorpach, le buiséad EUR 200 milliún ar a laghad, maidir le húsáid lotnaidicídí sa talmhaíocht a laghdú agus maidir le cleachtais feirmeoireachta inbhuanaithe atá fabhrach do phailneoirí, amhail an agra-éiceolaíocht, an fheirmeoireacht orgánach agus athchóiriú na seirbhísí pailnithe.

4.   CONCLÚID

Léiríonn an tionscnamh Eorpach ó na saoránaigh “Sábhálaimis na beacha agus na feirmeoirí!” imní an phobail faoi inbhuanaitheacht chomhshaoil agus shocheacnamaíoch thalmhaíocht na hEorpa. Is díol sásaimh don Choimisiún an tionscnamh seo agus aithníonn sé tábhacht an tionscnaimh, go háirithe ós rud é go bhfuil an t-athrú aeráide agus an chailliúint bithéagsúlachta ina ndúshláin mhéadaitheacha maidir le talmhaíocht na hEorpa. Tá sé ag teacht leis an méid a iarradh ag an gComhdháil ar Thodhchaí na hEorpa (68) mar ar áitigh na saoránaigh go bhfuil gá le táirgeadh bia atá sábháilte, inbhuanaithe, cóir, freagrach ó thaobh na haeráide de agus inacmhainne lena chois sin, agus lena gcosnaítear an bhithéagsúlacht agus éiceachórais, agus slándáil bia á áirithiú san am céanna.

Ó bhí 2019 ann, an uair a cuireadh isteach an tionscnamh agus a tosaíodh ag bailiú tacaíochta dó, rinne an Coimisiún gníomhaíochtaí uaillmhianacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip chun inbhuanaitheacht na gcóras bia a áirithiú, lena n-áirítear straitéis an Aontais “ón bhfeirm go dtí an forc”, an straitéis bhithéagsúlachta agus an plean gníomhaíochta um uisce, aer agus ithir saor ó thruailliú, in éineacht le CBT. I dteannta a chéile, is freagairt chuimsitheach iad na bearta sin ar na hiarrataí a rinneadh sa tionscnamh seo.

Sa togra le haghaidh rialachán maidir le húsáid inbhuanaithe táirgí cosanta plandaí, leagtar amach bealach uaillmhianach chun riosca agus úsáid lotnaidicídí ceimiceacha i dtalmhaíocht an Aontais a laghdú. Treisítear leis, ar bhealach comhréireach cothrom, an ghníomhaíocht atá ar siúl faoi láthair chun úsáid agus riosca lotnaidicídí ceimiceacha in éiceachórais talún agus uisceacha agus i gcóras údaraithe lotnaidicídí an Aontais a laghdú. Faoin togra ón gCoimisiún, dhéanfaí meastóireacht ar an rialachán i gceann 4 bliana.

An togra le haghaidh dlí maidir le hathchóiriú an dúlra agus an beart nua do phailneoirí, is féidir dóibh an domhan difir a dhéanamh maidir le caomhnú pailneoirí ar leibhéal an Aontais. Cuireann siad leis an leibhéal uaillmhéine a leagtar síos faoi straitéis bhithéagsúlachta an Aontais chun an meath ar phobail pailneoirí a aisiompú faoi 2030 agus chun an dúlra a thabhairt ar ais ar an talamh talmhaíochta.

Tacóidh pleananna na mBallstát faoi CBT le feirmeoirí, lena n-áirítear feirmeoirí mionscála, san aistriú i dtreo mhéadú inbhuanaitheacht agus athléimneacht na gcóras feirmeoireachta le linn 2023-2027.

Ar na cúiseanna sin, seachas gníomhartha reachtacha nua a mholadh, is é an tosaíocht atá ann a áirithiú go ndéanfar na tograí atá á gcaibidliú faoi láthair ag na comhreachtóirí a ghlacadh go pras agus a chur chun feidhme ina dhiaidh sin, in éineacht le CBT. Déanfaidh an Coimisiún gach iarracht an sprioc sin a bhaint amach, agus molann sé do na gníomhaithe uile lena mbaineann rannchuidiú leis. An tuilleadh agus milliún ráiteas a thacaíonn leis an tionscnamh seo ó na saoránaigh, is comhartha iad gur cheart ardleibhéal uaillmhéine na dtograí ón gCoimisiún a choinneáil. Tá rath an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip ag brath ar an tsochaí ar fad – lena n-áirítear na saoránaigh, na feirmeoirí, na gnólachtaí, na heolaithe, na húdaráis phoiblí agus na hinstitiúidí Eorpacha.

---

(1)  Rialachán (AE) 2019/787 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Aibreán 2019 maidir le sainmhíniú, tuairisc, cur i láthair agus lipéadú deochanna biotáilleacha, úsáid ainmneacha deochanna biotáilleacha i gcur i láthair agus lipéadú earraí bia eile, agus cosaint tásc geografach le haghaidh deochanna biotáilleacha, úsáid alcól eitile agus driogáití de thionscnamh talmhaíochta i ndeochanna alcólacha, agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 110/2008 (IO L 130, 17.5.2019, lch. 55).

(2)  https://europa.eu/citizens-initiative/select-language?destination=/initiatives/details/2019/000016

(3)  Ó cuireadh an TES sin faoi bhráid an Choimisiúin, cuireadh dhá thionscnamh bailí eile chun cinn ina dhiaidh sin, rud a fhágann go bhfuil naoi dtionscnamh ann ar éirigh leo.

(4)  IO L 241, 19.9.2019, lch. 10.

(5)  Thairbhigh an tionscnamh de shíntí a cuireadh leis an tréimhse bailithe faoi Rialachán (AE) 2020/1042 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 15 Iúil 2020 lena leagtar síos bearta sealadacha maidir leis na teorainneacha amale haghaidh na gcéimeanna bailiúcháin, fíorúcháin agus scrúdúcháindá bhforáiltear i Rialachán (AE) 2019/788 maidir leis an tionscnamh Eorpachó na saoránaigh i bhfianaise ráig COVID-19 (IO L 231, 17.7.2020, lch. 7), (IO L 434, 23.12.2020, lch. 56) agus (IO L 69, 26.2.2021, lch. 9).

(6)  NAT/868-EESC-2022.

(7)  Eurostat: Táscairí feirme de réir stádas dlíthiúil an ghabháltais, limistéar talmhaíochta a úsáideadh, cineál agus méid eacnamaíoch réigiún na feirme agus NUTS2 (2023).

(8)  Staidreamh bliantúil maidir le barra orgánacha (bunaithe ar shonraí arna mbailiú trí chomhlachtaí deimhniúcháin feirmeoireachta orgánaí na mBallstát).

(9)  Eurostat: Limistéar barr orgánach de réir modhanna táirgeachta talmhaíochta agus barra (2023).

(10)  Is de bhunús nádúrtha, sin nó de dhéantús an duine (lotnaidicídí sintéiseacha), iad na lotnaidicídí ceimiceacha. Tagraíonn an téarma “lotnaidicídí” sa teachtaireacht seo do tháirgí cosanta plandaí mar a shainmhínítear i Rialachán (CE) Uimh. 1107/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 21 Deireadh Fómhair 2009 maidir le táirgí cosanta plandaí a chur ar an margadh agus lena n-aisghairtear Treoir 79/117/CEE agus Treoir 91/414/CEE ón gComhairle (IO L 309, 24.11.2009, lch. 1), lena n-áirítear lotnaidicídí ceimiceacha (de dhéantús an duine nó a fhaightear go nádúrtha amhail eastóscáin plandaí) agus lotnaidicídí neamhcheimiceacha amhail miocrorgánaigh.

(11)  Mar shampla, creachadóirí nádúrtha lotnaidí, uainíocht barr nó gortghlanadh meicniúil. Féach samplaí eile a liostaítear faoi na prionsabail maidir le bainistiú comhtháite lotnaidí in Iarscríbhinn III a ghabhann le (IO L 309, 24.11.2009, lch. 71).

(12)  Eurostat: Díolachán lotnaidicídí de réir catagóiriú substaintí gníomhacha (2023).

(13)  SWD(2022) 284 final.

(14)  An Ghníomhaireacht Eorpach Comhshaoil: An táscaire Eorpach maidir le féileacán féaraigh (2019).

(15)  https://ec.europa.eu/environment/nature/conservation/species/redlist

(16)  https://agriculture.ec.europa.eu/system/files/2022-10/market-presentation-honey_autumn2022_en.pdf

(17)  Eurostat: Innéacs na n-éan coiteann (2022).

(18)  An Ghníomhaireacht Eorpach Comhshaoil: Staid an Dúlra san Aontas Eorpach. Torthaí ó thuairisciú faoi na treoracha dúlra 2013-2018 (2020).

(19)  Gnáthóga a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann le (IO L 206, 22.7.1992, lch. 7).

https://ec.europa.eu/environment/nature/legislation/habitatsdirective/index_en.htm

(20)  COM(2023) 35 final.

(21)  COM(2019) 640 final.

(22)  https://agriculture.ec.europa.eu/common-agricultural-policy/cap-overview/cap-glance_en

(23)  COM(2020) 381 final.

(24)  COM(2020) 380 final.

(25)  COM(2021) 400 final.

(26)  COM(2022) 304 final.

(27)  COM(2022) 305 final.

(28)  https://www.cbd.int/article/cop15-final-text-kunming-montreal-gbf-221222

(29)  COM(2022) 133 final; COM(2022) 590 final; SWD(2023) 4 final.

(30)  IO L 309, 24.11.2009, lch. 71.

(31)  https://europa.eu/citizens-initiative/select-language?destination=/initiatives/details/2017/000002

(32)  Rialachán (AE) 2019/1381 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Meitheamh 2019 maidir le trédhearcacht agus inbhuanaitheacht mheasúnú an Aontais ar rioscaí sa bhiashlabhra lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 178/2002, Rialachán (CE) Uimh. 1829/2003, Rialachán (CE) Uimh. 1831/2003, Rialachán (CE) Uimh. 2065/2003, Rialachán (CE) Uimh. 1935/2004, Rialachán (CE) Uimh. 1331/2008, Rialachán (CE) Uimh. 1107/2009, Rialachán (AE) 2015/2283 agus Treoir 2001/18/CE (IO L 231, 6.9.2019, lch. 1).

(33)  https://food.ec.europa.eu/plants/pesticides/sustainable-use-pesticides/farm-fork-targets-progress/eu-trends_en

(34)  Féach an mheastóireacht ar an Treoir maidir le hÚsáid Inbhuanaithe Lotnaidicídí in Iarscríbhinn 8 a ghabhann le SWD(2022) 170, Cuid 2/2; Rún ó Pharlaimint na hEorpa maidir le cur chun feidhme Threoir 2009/128/CE maidir le húsáid inbhuanaithe lotnaidicídí (2019); Tuarascáil Speisialta 05/2020 ó Chúirt Iniúchóirí na hEorpa: Úsáid inbhuanaithe táirgí cosanta plandaí: dul chun cinn teoranta maidir le rioscaí a thomhas agus a laghdú.

(35)  https://www.cbd.int/article/cop15-final-text-kunming-montreal-gbf-221222; féach Sprioc 7.

(36)  SWD(2022) 170 final.

(37)  https://agrilpm.eu

(38)  https://food.ec.europa.eu/plants/pesticides/micro-organisms_en

(39)  Rialachán (CE) Uimh. 1107/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 21 Deireadh Fómhair 2009 maidir le táirgí cosanta plandaí a chur ar an margadh agus lena n-aisghairtear Treoir 79/117/CEE agus Treoir 91/414/CEE ón gComhairle (IO L 309, 24.11.2009, lch. 1).

(40)  https://better-training-for-safer-food.ec.europa.eu/training/?redirect=0

(41)  https://food.ec.europa.eu/plants/pesticides_en

(42)  https://food.ec.europa.eu/plants/pesticides/approval-active-substances/renewal-approval/neonicotinoids_en

(43)  Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2022/686 ón gCoimisiún an 28 Aibreán 2022 lena leasaítear Rialacháin Cur Chun Feidhme (AE) 2015/1295 agus (AE) Uimh. 540/2011 a mhéid a bhaineann leis na coinníollacha formheasa le haghaidh na substainte gníomhaí sulfocsaflór (IO L 126, 29.4.2022, lch. 18).

(44)  https://food.ec.europa.eu/plants/pesticides/protection-bees_en

(45)  Rialachán (AE) 2023/334 ón gCoimisiún an 2 Feabhra 2023 lena leasaítear Iarscríbhinní II agus V a ghabhann le Rialachán (CE) Uimh. 396/2005 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a mhéid a bhaineann le huasleibhéil iarmhar le haghaidh clóitiainídine agus tiaimeatocsam i dtáirgí áirithe nó ar tháirgí áirithe (IO L 47, 15.2.2023, lch. 29).

(46)  Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2023/574 ón gCoimisiún an 13 Márta 2023 lena leagtar amach rialacha mionsonraithe maidir le comhfhoirmligh neamh-inghlactha i dtáirgí cosanta plandaí a shainaithint i gcomhréir le Rialachán (CE) Uimh. 1107/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO L 75, 14.3.2023, lch. 7).

(47)  COM(2022) 540 final (lena n-athraítear an Treoir Réime maidir le hUisce, an Treoir maidir le Caighdeáin na Cáilíochta Comhshaoil agus an Treoir maidir le Screamhuisce).

(48)  Rialachán (AE) 2022/2379 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Samhain 2022 maidir le staidreamh ar ionchur agus aschur talmhaíochta, lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 617/2008 ón gCoimisiún agus lena n-aisghairtear Rialacháin (CE) Uimh. 1165/2008, (CE) Uimh. 543/2009 agus (CE) Uimh. 1185/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Treoir 96/16/CE ón gComhairle (IO L 315, 7.12.2022, lch. 1).

(49)  Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2023/564 ón gCoimisiún an 10 Márta 2023 a mhéid a bhaineann le hinneachar agus formáid na dtaifead a choinníonn úsáideoirí gairmiúla ar tháirgí cosanta plandaí de bhun Rialachán (CE) Uimh. 1107/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO L 74, 13.3.2023, lch. 4).

(50)  https://food.ec.europa.eu/safety/food-waste/eu-actions-against-food-waste/food-waste-reduction-targets_en

(51)  https://food.ec.europa.eu/horizontal-topics/farm-fork-strategy/legislative-framework_en

(52)  COM(2021) 141 final/2.

(53)  https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/12899-Nutrients-action-plan-for-better-management_en

(54)  COM(2022) 304 final.

(55)  COM(2021) 699 final.

(56)  https://research-and-innovation.ec.europa.eu/funding/funding-opportunities/funding-programmes-and-open-calls/horizon-europe/eu-missions-horizon-europe/soil-health-and-food_en

(57)  Aon tacaíocht a fhaightear ar bhonn limistéir talún nó ar bhonn an lín ainmhithe.

(58)  COM(2023) 35 final.

(59)  Tuarascáil Speisialta 15/2020 ó Chúirt Iniúchóirí na hEorpa: Pailneoirí Fiáine san Aontas a chosaint: gan aon toradh ar thionscnaimh an Choimisiúin.

(60)  COM(2021) 261 final.

(61)  Tá 28 bplean straitéiseacha CBT ann: ceann do gach ceann de 27 mBallstát an Aontais Eorpaigh agus dhá cheann don Bheilg.

(62)  Suim na spriocanna a chuimsigh na Ballstáit uile ina bpleananna straitéiseacha CBT atá le baint amach ag deireadh thréimhse an phlean straitéisigh CBT.

(63)  Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2021/1165 ón gCoimisiún an 15 Iúil 2021 lena n-údaraítear táirgí agus substaintí áirithe lena n-úsáid i dtáirgeadh orgánach agus lena mbunaítear a liostaí (IO L 253, 16.7.2021, lch. 13).

(64)  Airteagal 210a de Rialachán (AE) Uimh. 1308/2013 lena mbunaítear comheagraíocht na margaí i dtáirgí talmhaíochta, a tugadh isteach le Rialachán (AE) 2021/2117 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 2 Nollaig 2021 lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1308/2013 lena mbunaítear comheagrú na margaí i dtáirgí talmhaíochta, (AE) Uimh. 1151/2012 maidir le scéimeanna cáilíochta do tháirgí talmhaíochta agus do bhia-earraí, (AE) Uimh. 251/2014 maidir le sainmhíniú, tuairisc, cur i láthair, lipéadú agus cosaint sonraí geografacha i ndáil le táirgí fíona cumhraithe, agus (AE) Uimh. 228/2013 lena leagtar síos bearta sonracha don talmhaíocht sna réigiúin is forimeallaí den Aontas (IO L 435, 6.12.2021, lch. 262).

(65)  Airteagal 15 de Rialachán (AE) 2021/2115ó pharlaimint na hEORPA agus ón gComhairle an 2 Nollaig 2021 lena mbunaítear rialacha maidir le tacaíocht do phleananna straitéiseacha atá le tarraingt suas ag na Ballstáit faoin gcomhbheartas talmhaíochta (Pleananna Straitéiseacha CBT) agus le maoiniú ag an gCiste Eorpach um Ráthaíocht Talmhaíochta (CERT) agus ag an gCiste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe (CETFT) agus lena n-aisghairtear Rialacháin (AE) Uimh. 1305/2013 agus (AE) Uimh. 1307/2013 (IO L 435, 6.12.2021, lch. 1).

(66)  https://eu-cap-network.ec.europa.eu

(67)  https://research-and-innovation.ec.europa.eu/research-area/agriculture-forestry-and-rural-areas/ecological-approaches-and-organic-farming/partnership-agroecology_en

(68)  https://futureu.europa.eu/en

---

IV Fógraí

FÓGRAÍ Ó INSTITIÚIDÍ, Ó CHOMHLACHTAÍ, Ó OIFIGÍ, AGUS Ó GHNÍOMHAIREACHTAÍ AN AONTAIS EORPAIGH

An Coimisiún Eorpach

| 28.4.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 148/13 |
| --- | --- | --- | --- |

28.4.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 148/13

---

Rátaí malairte an euro (1)

27 Aibreán 2023

(2023/C 148/02)

1 euro =

| | Airgeadra | Ráta malairte |
| --- | --- | --- |
| USD | dollar na Stát Aontaithe | 1,1042 |
| JPY | yen na Seapáine | 147,16 |
| DKK | krone na Danmhairge | 7,4538 |
| GBP | punt steirling | 0,88428 |
| SEK | krona na Sualainne | 11,3805 |
| CHF | franc na hEilvéise | 0,9862 |
| ISK | króna na hÍoslainne | 149,70 |
| NOK | krone na hIorua | 11,7140 |
| BGN | lev na Bulgáire | 1,9558 |
| CZK | koruna Phoblacht na Seice | 23,512 |
| HUF | forint na hUngáire | 373,58 |
| PLN | zloty na Polainne | 4,5900 |
| RON | leu na Rómáine | 4,9390 |
| TRY | lira na Tuirce | 21,4528 |
| AUD | dollar na hAstráile | 1,6672 |
| CAD | dollar Cheanada | 1,5041 |
| HKD | dollar Hong Cong | 8,6679 |
| NZD | dollar na Nua-Shéalainne | 1,7940 |
| SGD | dollar Shingeapór | 1,4749 |
| KRW | won na Cóiré Theas | 1 480,87 |
| ZAR | rand na hAfraice Theas | 20,1452 |
| CNY | renminbi-yuan na Síne | 7,6454 |
| IDR | rupiah na hIndinéise | 16 252,57 |
| MYR | ringgit na Malaeisia | 4,9280 |
| PHP | peso na nOileán Filipíneach | 61,526 |
| RUB | rúbal na Rúise | |
| THB | baht na Téalainne | 37,664 |
| BRL | real na Brasaíle | 5,5532 |
| MXN | peso Mheicsiceo | 20,0182 |
| INR | rúipí na hIndia | 90,3185 |

Airgeadra

Ráta malairte

USD

dollar na Stát Aontaithe

1,1042

JPY

yen na Seapáine

147,16

DKK

krone na Danmhairge

7,4538

GBP

punt steirling

0,88428

SEK

krona na Sualainne

11,3805

CHF

franc na hEilvéise

0,9862

ISK

króna na hÍoslainne

149,70

NOK

krone na hIorua

11,7140

BGN

lev na Bulgáire

1,9558

CZK

koruna Phoblacht na Seice

23,512

HUF

forint na hUngáire

373,58

PLN

zloty na Polainne

4,5900

RON

leu na Rómáine

4,9390

TRY

lira na Tuirce

21,4528

AUD

dollar na hAstráile

1,6672

CAD

dollar Cheanada

1,5041

HKD

dollar Hong Cong

8,6679

NZD

dollar na Nua-Shéalainne

1,7940

SGD

dollar Shingeapór

1,4749

KRW

won na Cóiré Theas

1 480,87

ZAR

rand na hAfraice Theas

20,1452

CNY

renminbi-yuan na Síne

7,6454

IDR

rupiah na hIndinéise

16 252,57

MYR

ringgit na Malaeisia

4,9280

PHP

peso na nOileán Filipíneach

61,526

RUB

rúbal na Rúise

THB

baht na Téalainne

37,664

BRL

real na Brasaíle

5,5532

MXN

peso Mheicsiceo

20,0182

INR

rúipí na hIndia

90,3185

---

(1)  Foinse: ráta malairte tagartha arna fhoilsiú ag an mBanc Ceannais Eorpach (BCE).

---

An Chúirt Iniúchóirí

| 28.4.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 148/14 |
| --- | --- | --- | --- |

28.4.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 148/14

---

Tuarascáil speisialta 10/2023

“Réamhbheart maidir le Taighde Cosanta — Roinnt ceachtanna foghlamtha, ach laghdú ar a luach mar mhodh tástála chun caiteachas cosanta an Aontais a mhéadú mar gheall ar shrianta ama agus torthaí teoranta”

(2023/C 148/03)

D’fhoilsigh Cúirt Iniúchóirí na hEorpa a tuarascáil speisialta 10/2023: “Réamhbheart maidir le Taighde Cosanta — Roinnt ceachtanna foghlamtha, ach laghdú ar a luach mar mhodh tástála chun caiteachas cosanta an Aontais a mhéadú mar gheall ar shrianta ama agus torthaí teoranta”.

Más maith leat an tuarascáil a léamh nó a íoslódáil, is féidir é sin a dhéanamh ag suíomh gréasáin Chúirt Iniúchóirí na hEorpa:https://www.eca.europa.eu/en/publications/sr-2023-10

---

| 28.4.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 148/15 |
| --- | --- | --- | --- |

28.4.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 148/15

---

Tuarascáil speisialta 11/2023

“Tacaíocht ón Aontas le haghaidh digiteáil sna scoileanna – Infheistíochtaí suntasacha, ach gan fócas straitéiseach i bhfeidhm ag na Ballstáit sa chaoi ar úsáid siad maoiniú ón Aontas”

(2023/C 148/04)

D’fhoilsigh Cúirt Iniúchóirí na hEorpa a tuarascáil speisialta 11/2023: 'Tacaíocht ón Aontas le haghaidh digiteáil sna scoileanna – Infheistíochtaí suntasacha, ach gan fócas straitéiseach i bhfeidhm ag na Ballstáit sa chaoi ar úsáid siad maoiniú ón Aontas’.

Más maith leat an tuarascáil a léamh nó a íoslódáil, is féidir é sin a dhéanamh ag suíomh gréasáin Chúirt Iniúchóirí na hEorpa: https://www.eca.europa.eu/ga/Pages/DocItem.aspx?did=63783

---

FÓGRAÍ Ó BHALLSTÁIT

| 28.4.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 148/16 |
| --- | --- | --- | --- |

28.4.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 148/16

---

Teachtaireacht ón gCoimisiún de bhun Airteagal 1 7(5) de Rialachán (CE) Uimh. 1008/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le rialacha comhchoiteanna le haghaidh oibriú aersheirbhísí sa Chomhphobal

Cuireadh chun tairisceana i leith oibriú aersheirbhísí sceidealta i gcomhréir le hoibleagáidí seirbhíse poiblí

(Téacs atá ábhartha maidir le LEE)

(2023/C 148/05)

| Ballstát | An Spáinn |
| --- | --- |
| An t-aerbhealach lena mbaineann | Menorca-Maidrid |
| Tréimhse bhailíochta an chonartha | Ón 1 Samhain 2023 go dtí an 30 Aibreán 2024 agus
  Ón 1 Samhain 2024 go dtí an 30 Aibreán 2025 |
| An sprioc-am le haghaidh tairiscintí a chur isteach | Tráth nach luaithe ná 2 mhí tar éis dháta foilsithe an fhógra seo |
| An seoladh ónar féidir an téacs agus aon fhaisnéis nó doiciméadacht eile a fháil a bhaineann leis na hoibleagáidí seirbhíse poiblí. | Ministerio de Transportes, Movilidad y Agenda Urbana





  Dirección General de Aviación Civil |
| Subdirección General de Transporte Aéreo |
| Paseo de la Castellana 67 |
| 28071 Maidrid |
| An SPÁINN |

Ballstát

An Spáinn

An t-aerbhealach lena mbaineann

Menorca-Maidrid

Tréimhse bhailíochta an chonartha

Ón 1 Samhain 2023 go dtí an 30 Aibreán 2024 agus

Ón 1 Samhain 2024 go dtí an 30 Aibreán 2025

An sprioc-am le haghaidh tairiscintí a chur isteach

Tráth nach luaithe ná 2 mhí tar éis dháta foilsithe an fhógra seo

An seoladh ónar féidir an téacs agus aon fhaisnéis nó doiciméadacht eile a fháil a bhaineann leis na hoibleagáidí seirbhíse poiblí.

Ministerio de Transportes, Movilidad y Agenda Urbana

Dirección General de Aviación Civil

Subdirección General de Transporte Aéreo

Paseo de la Castellana 67

28071 Maidrid

An SPÁINN

Teil. +34 915977837

Facs +34 915978643

R-phost: osp.dgac@mitma.es

---

| 28.4.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 148/17 |
| --- | --- | --- | --- |

28.4.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 148/17

---

Teachtaireacht ón gCoimisiún de bhun Airteagal 17(5) de Rialachán (CE) Uimh. 1008/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le rialacha comhchoiteanna le haghaidh oibriú aersheirbhísí sa Chomhphobal

Cuireadh chun tairisceana i leith oibriú aersheirbhísí sceidealta i gcomhréir le hoibleagáidí seirbhíse poiblí

(Téacs atá ábhartha maidir le LEE)

(2023/C 148/06)

| Ballstát | An Ghréig |
| --- | --- |
| Na haerbhealaí lena mbaineann | An Aithin — Kozani — Kastoria
  Corfú — Aktio — Kefalonia — Zakynthos
  Limnos — Mytilini — Chios — Samos — Rhodos
  Thessaloniki — Corfú
  Thessaloniki — Kalamata
  Rhodos — Karpathos — Kasos — Siteia
  Rhodos – Kastelorizo
  Rhodos — Kos — Kalymnos — Leros — Astypalaia |
| Tréimhse bhailíochta an chonartha | 1.11.2023 – 31.10.2027 |
| An sprioc-am le haghaidh tairiscintí a chur isteach | 61 lá tar éis lá foilsithe an fhógra maidir le hoibleagáidí seirbhíse poiblí |
| An seoladh ónar féidir téacs an chuiridh chun tairisceana agus aon fhaisnéis agus/nó doiciméadacht ábhartha a bhaineann leis an tairiscint phoiblí agus an oibleagáid seirbhíse poiblí a fháil saor in aisce | An tÚdarás Eitlíochta Sibhialta Heilléanach
  An Ard-Stiúrthóireacht um Maoirseacht Eacnamaíoch agus Tacaíocht Riaracháin
  Aerfort Idirnáisiúnta na hAithne, Foirgneamh 45,
  P.O. 190 19, P.O. 190 19, Spata, an Ghréig
  Teil. +30 210 3541313 3541333
  Ríomhphoist: info@hcaa.gov.gr, gd.ecfin@hcaa.gov.gr , m.savvidou@hcaa.gov.gr , a5.c@hcaa.gov.gr
  Suíomh gréasáin: https://hcaa.gov.gr/
  Ní mór an comhfhreagras, na hiarrataí ar fhaisnéis, an doiciméadacht agus na tairiscintí uile a bhaineann leis an gcomórtas tairisceana seo a chur chuig an Suíomh Gréasáin na Tairsí ríomhsholáthair ag www.promitheus.gov.gr |

Ballstát

An Ghréig

Na haerbhealaí lena mbaineann

An Aithin — Kozani — Kastoria

Corfú — Aktio — Kefalonia — Zakynthos

Limnos — Mytilini — Chios — Samos — Rhodos

Thessaloniki — Corfú

Thessaloniki — Kalamata

Rhodos — Karpathos — Kasos — Siteia

Rhodos – Kastelorizo

Rhodos — Kos — Kalymnos — Leros — Astypalaia

Tréimhse bhailíochta an chonartha

1.11.2023 – 31.10.2027

An sprioc-am le haghaidh tairiscintí a chur isteach

61 lá tar éis lá foilsithe an fhógra maidir le hoibleagáidí seirbhíse poiblí

An seoladh ónar féidir téacs an chuiridh chun tairisceana agus aon fhaisnéis agus/nó doiciméadacht ábhartha a bhaineann leis an tairiscint phoiblí agus an oibleagáid seirbhíse poiblí a fháil saor in aisce

An tÚdarás Eitlíochta Sibhialta Heilléanach

An Ard-Stiúrthóireacht um Maoirseacht Eacnamaíoch agus Tacaíocht Riaracháin

Aerfort Idirnáisiúnta na hAithne, Foirgneamh 45,

P.O. 190 19, P.O. 190 19, Spata, an Ghréig

Teil. +30 210 3541313 3541333

Ríomhphoist: info@hcaa.gov.gr, gd.ecfin@hcaa.gov.gr , m.savvidou@hcaa.gov.gr , a5.c@hcaa.gov.gr

Suíomh gréasáin: https://hcaa.gov.gr/

Ní mór an comhfhreagras, na hiarrataí ar fhaisnéis, an doiciméadacht agus na tairiscintí uile a bhaineann leis an gcomórtas tairisceana seo a chur chuig an Suíomh Gréasáin na Tairsí ríomhsholáthair ag www.promitheus.gov.gr

---

| 28.4.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 148/18 |
| --- | --- | --- | --- |

28.4.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 148/18

---

Teachtaireacht ón gCoimisiún de bhun Airteagal 16(4) de Rialachán (CE) Uimh. 1008/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le rialacha comhchoiteanna le haghaidh oibriú aersheirbhísí sa Chomhphobal

Oibleagáidí seirbhíse poiblí i leith aersheirbhísí sceidealta

(Téacs atá ábhartha maidir le LEE)

(2023/C 148/07)

| Ballstát | AN GHRÉIG |
| --- | --- |
| Na haerbhealaí lena mbaineann | | An Aithin — Kozani — Kastoria |

Ballstát

AN GHRÉIG

Na haerbhealaí lena mbaineann

An Aithin — Kozani — Kastoria

| | Corfú — Aktio — Kefalonia — Zakynthos |
| --- | --- |

Corfú — Aktio — Kefalonia — Zakynthos

| | Limnos — Mytilini — Chios — Samos — Rhodos |
| --- | --- |

Limnos — Mytilini — Chios — Samos — Rhodos

| | Thessaloniki — Corfú |
| --- | --- |

Thessaloniki — Corfú

| | Thessaloniki — Kalamata |
| --- | --- |

Thessaloniki — Kalamata

| | Rhodos — Karpathos — Kasos — Siteia |
| --- | --- |

Rhodos — Karpathos — Kasos — Siteia

| | Rhodos – Kastelorizo |
| --- | --- |

Rhodos – Kastelorizo

| | Rhodos — Kos — Kalymnos — Leros — Astypalaia |
| --- | --- |

Rhodos — Kos — Kalymnos — Leros — Astypalaia

Dáta theacht i bhfeidhm na n-oibleagáidí seirbhíse poiblí

1 Samhain 2023

Seoladh ón féidir an téacs agus aon fhaisnéis ábhartha agus/nó aon doiciméadacht ábhartha a bhaineann leis an oibleagáid seirbhíse poiblí a fháil saor in aisce

An tÚdarás Eitlíochta Sibhialta Heilléanach

An Ard-Stiúrthóireacht um Maoirseacht Eacnamaíoch agus

Tacaíocht Riaracháin

| Aerfort Idirnáisiúnta na hAithne, Foirgneamh 45, |
| --- |
| P.O. 190 19, P.O. 190 19, Spata, an Ghréig |

Aerfort Idirnáisiúnta na hAithne, Foirgneamh 45,

P.O. 190 19, P.O. 190 19, Spata, an Ghréig

Teil. +30 210 3541313 3541327 3541349 3541333

Ríomhphoist: info@hcaa.gov.gr, gd.ecfin@hcaa.gov.gr , a4.a@hcaa.gov.gr , pso@hcaa.gov.gr

Suíomh gréasáin: https://hcaa.gov.gr/

---