# Il-Ġurnal Uffiċjali C 132/14 t

| | ISSN 1977-0987 |
| --- | --- |
| Il-Ġurnal Uffiċjali
  tal-Unjoni Ewropea | C 132 |
| | |
| Edizzjoni bil-Malti | Informazzjoni u Avviżi | Volum 6614 ta' April 2023 |

ISSN 1977-0987

Il-Ġurnal Uffiċjali

tal-Unjoni Ewropea

C 132

Edizzjoni bil-Malti

Informazzjoni u Avviżi

Volum 6614 ta' April 2023

---

| Werrej | Paġna |
| --- | --- |
| | |
| | IL-PARLAMENT EWROPEW
  SESSJONI 2022–2023Dati tas–seduti: 3–6 ta’ Ottubru 2022TESTI ADOTTATI | 1 |

Werrej

Paġna

IL-PARLAMENT EWROPEW
  SESSJONI 2022–2023Dati tas–seduti: 3–6 ta’ Ottubru 2022TESTI ADOTTATI

IL-PARLAMENT EWROPEW

1

---

| | I   Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet |
| --- | --- |
| | RIŻOLUZZJONIJIET |
| | Il-Parlament Ewropew |
| | It-Tlieta 4 ta’ Ottubru 2022 |
| 2023/C 132/01 | Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar l-impenn favur akkwakultura sostenibbli u kompetittiva fl-UE: it-triq 'il quddiem (2021/2189(INI)) | 2 |
| 2023/C 132/02 | Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar l-impatt tat-teknoloġiji l-ġodda fuq it-tassazzjoni: kriptoteknoloġiji u blockchain (2021/2201(INI)) | 15 |
| 2023/C 132/03 | Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar Ċentru AccessibleEU b'appoġġ għall-politiki ta' aċċessibbiltà fis-suq intern tal-UE (2022/2013(INI)) | 23 |
| | L-Erbgħa 5 ta’ Ottubru 2022 |
| 2023/C 132/04 | Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-5 ta' Ottubru 2022 dwar is-sitwazzjoni tal-persuni Rom li jgħixu f'insedjamenti fl-UE (2022/2662(RSP)) | 29 |
| 2023/C 132/05 | Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-5 ta' Ottubru 2022 dwar l-objettivi strateġiċi tal-UE għad-19-il laqgħa tal-Konferenza tal-Partijiet għall-Konvenzjoni dwar il-Kummerċ Internazzjonali fl-Ispeċijiet ta' Fawna u Flora Selvaġġi fil-Periklu (CITES), li se ssir fil-Panama mill-14 sal-25 ta' Novembru 2022 (2022/2681(RSP)) | 41 |
| 2023/C 132/06 | Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-5 ta' Ottubru 2022 dwar l-aċċess għall-ilma bħala dritt tal-bniedem – id-dimensjoni esterna (2021/2187(INI)) | 54 |
| 2023/C 132/07 | Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-5 ta' Ottubru 2022 dwar ir-risposta tal-UE għaż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġija fl-Ewropa (2022/2830(RSP)) | 65 |
| | Il-Ħamis 6 ta’ Ottubru 2022 |
| 2023/C 132/08 | Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-6 ta' Ottubru 2022 dwar is-sitwazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fil-Haiti, b'mod partikolari fir-rigward tal-vjolenza minn gruppi organizzati (2022/2856(RSP)) | 74 |
| 2023/C 132/09 | Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-6 ta' Ottubru 2022 dwar ir-repressjoni tal-libertà tal-media fil-Myanmar, b'mod partikolari l-każijiet ta' Htet Htet Khine, Sithu Aung Myint u Nyein Nyein Aye (2022/2857(RSP)) | 79 |
| 2023/C 132/10 | Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-6 ta' Ottubru 2022 dwar is-sitwazzjoni umanitarja u tad-drittijiet tal-bniedem reċenti fit-Tigray, l-Etjopja, b'mod partikolari dik tat-tfal (2022/2858(RSP)) | 84 |
| 2023/C 132/11 | Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-6 ta' Ottubru 2022 dwar il-mewt ta' Mahsa Jina Amini u r-repressjoni tad-dimostranti favur id-drittijiet tan-nisa fl-Iran (2022/2849(RSP)) | 89 |
| 2023/C 132/12 | Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-6 ta' Ottubru 2022 dwar l-eskalazzjoni min-naħa tar-Russja tal-gwerra ta' aggressjoni tagħha kontra l-Ukrajna (2022/2851(RSP)) | 94 |
| 2023/C 132/13 | Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-6 ta' Ottubru 2022 dwar l-eżitu tar-rieżami tal-Kummissjoni tal-Pjan ta' Azzjoni ta' 15-il Punt dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli (2022/2692(RSP)) | 99 |
| 2023/C 132/14 | Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-6 ta' Ottubru 2022 dwar Approċċ tal-UE għall-Immaniġġjar tat-Traffiku fl-Ispazju – Kontribut tal-UE li jindirizza sfida globali (2022/2641(RSP)) | 103 |
| 2023/C 132/15 | Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-6 ta' Ottubru 2022 dwar il-Momentum favur l-Oċeani biex jissaħħu l-Governanza u l-Bijodiversità tal-Oċeani (2022/2836(RSP)) | 106 |
| | RAKKOMANDAZZJONIJIET |
| | Il-Parlament Ewropew |
| | L-Erbgħa 5 ta’ Ottubru 2022 |
| 2023/C 132/16 | Rakkomandazzjoni tal-Parlament Ewropew tal-5 ta' Ottubru 2022 fuq ir-rakkomandazzjoni tal-Parlament Ewropew lill-Kunsill, lill-Kummissjoni u lill-Viċi President tal-Kummissjoni/Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà dwar ir-relazzjoni strateġika u s-sħubija tal-UE mal-Qarn tal-Afrika (2021/2206(INI)) | 115 |

I   Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet

RIŻOLUZZJONIJIET

Il-Parlament Ewropew

It-Tlieta 4 ta’ Ottubru 2022

2023/C 132/01

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar l-impenn favur akkwakultura sostenibbli u kompetittiva fl-UE: it-triq 'il quddiem (2021/2189(INI))

2

2023/C 132/02

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar l-impatt tat-teknoloġiji l-ġodda fuq it-tassazzjoni: kriptoteknoloġiji u blockchain (2021/2201(INI))

15

2023/C 132/03

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar Ċentru AccessibleEU b'appoġġ għall-politiki ta' aċċessibbiltà fis-suq intern tal-UE (2022/2013(INI))

23

L-Erbgħa 5 ta’ Ottubru 2022

2023/C 132/04

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-5 ta' Ottubru 2022 dwar is-sitwazzjoni tal-persuni Rom li jgħixu f'insedjamenti fl-UE (2022/2662(RSP))

29

2023/C 132/05

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-5 ta' Ottubru 2022 dwar l-objettivi strateġiċi tal-UE għad-19-il laqgħa tal-Konferenza tal-Partijiet għall-Konvenzjoni dwar il-Kummerċ Internazzjonali fl-Ispeċijiet ta' Fawna u Flora Selvaġġi fil-Periklu (CITES), li se ssir fil-Panama mill-14 sal-25 ta' Novembru 2022 (2022/2681(RSP))

41

2023/C 132/06

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-5 ta' Ottubru 2022 dwar l-aċċess għall-ilma bħala dritt tal-bniedem – id-dimensjoni esterna (2021/2187(INI))

54

2023/C 132/07

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-5 ta' Ottubru 2022 dwar ir-risposta tal-UE għaż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġija fl-Ewropa (2022/2830(RSP))

65

Il-Ħamis 6 ta’ Ottubru 2022

2023/C 132/08

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-6 ta' Ottubru 2022 dwar is-sitwazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fil-Haiti, b'mod partikolari fir-rigward tal-vjolenza minn gruppi organizzati (2022/2856(RSP))

74

2023/C 132/09

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-6 ta' Ottubru 2022 dwar ir-repressjoni tal-libertà tal-media fil-Myanmar, b'mod partikolari l-każijiet ta' Htet Htet Khine, Sithu Aung Myint u Nyein Nyein Aye (2022/2857(RSP))

79

2023/C 132/10

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-6 ta' Ottubru 2022 dwar is-sitwazzjoni umanitarja u tad-drittijiet tal-bniedem reċenti fit-Tigray, l-Etjopja, b'mod partikolari dik tat-tfal (2022/2858(RSP))

84

2023/C 132/11

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-6 ta' Ottubru 2022 dwar il-mewt ta' Mahsa Jina Amini u r-repressjoni tad-dimostranti favur id-drittijiet tan-nisa fl-Iran (2022/2849(RSP))

89

2023/C 132/12

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-6 ta' Ottubru 2022 dwar l-eskalazzjoni min-naħa tar-Russja tal-gwerra ta' aggressjoni tagħha kontra l-Ukrajna (2022/2851(RSP))

94

2023/C 132/13

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-6 ta' Ottubru 2022 dwar l-eżitu tar-rieżami tal-Kummissjoni tal-Pjan ta' Azzjoni ta' 15-il Punt dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli (2022/2692(RSP))

99

2023/C 132/14

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-6 ta' Ottubru 2022 dwar Approċċ tal-UE għall-Immaniġġjar tat-Traffiku fl-Ispazju – Kontribut tal-UE li jindirizza sfida globali (2022/2641(RSP))

103

2023/C 132/15

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-6 ta' Ottubru 2022 dwar il-Momentum favur l-Oċeani biex jissaħħu l-Governanza u l-Bijodiversità tal-Oċeani (2022/2836(RSP))

106

RAKKOMANDAZZJONIJIET

Il-Parlament Ewropew

L-Erbgħa 5 ta’ Ottubru 2022

2023/C 132/16

Rakkomandazzjoni tal-Parlament Ewropew tal-5 ta' Ottubru 2022 fuq ir-rakkomandazzjoni tal-Parlament Ewropew lill-Kunsill, lill-Kummissjoni u lill-Viċi President tal-Kummissjoni/Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà dwar ir-relazzjoni strateġika u s-sħubija tal-UE mal-Qarn tal-Afrika (2021/2206(INI))

115

---

| | III   Atti preparatorji |
| --- | --- |
| | Il-Parlament Ewropew |
| | It-Tlieta 4 ta’ Ottubru 2022 |
| 2023/C 132/17 | P9_TA(2022)0332Ċentru Ewropew għall-Prevenzjoni u l-Kontroll tal-Mard ***IRiżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (KE) Nru 851/2004 li jistabbilixxi Ċentru Ewropew għall-prevenzjoni u l-kontroll tal-mard (COM(2020)0726 – C9-0366/2020 – 2020/0320(COD))P9_TC1-COD(2020)0320Pożizzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fl-ewwel qari fl-4 ta’ Ottubru 2022 bil-ħsieb tal-adozzjoni tar-Regolament (UE) 2022/... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (KE) Nru 851/2004 li jistabbilixxi ċentru Ewropew għall-prevenzjoni u l-kontroll tal-mard | 130 |
| 2023/C 132/18 | P9_TA(2022)0333Theddid transkonfinali serju għas-saħħa ***IRiżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar theddid transkonfinali serju għas-saħħa u li jħassar id-Deċiżjoni Nru 1082/2013/UE (COM(2020)0727 – C9-0367/2020 – 2020/0322(COD))P9_TC1-COD(2020)0322Pożizzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fl-ewwel qari fl-4 ta’ Ottubru 2022 bil-ħsieb tal-adozzjoni tar-Regolament (UE) 2022/... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar theddid transkonfinali serju għas-saħħa u li jħassar id-Deċiżjoni Nru 1082/2013/UE | 132 |
| 2023/C 132/19 | P9_TA(2022)0336L-istabbiliment tal-miżuri ta' ġestjoni, ta' konservazzjoni u ta' kontroll li japplikaw fiż-Żona ta' Kompetenza tal-Kummissjoni dwar it-Tonn tal-Oċean Indjan (IOTC) ***IRiżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-miżuri ta' ġestjoni, ta' konservazzjoni u ta' kontroll li japplikaw fiż-Żona ta' Kompetenza tal-Kummissjoni dwar it-Tonn tal-Oċean Indjan (IOTC) u li jemenda r-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 1936/2001, (KE) Nru 1984/2003 u (KE) Nru 520/2007 (COM(2021)0113 – C9-0095/2021 – 2021/0058(COD))P9_TC1-COD(2021)0058Pożizzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fl-ewwel qari fl- 4 ta’ Ottubru 2022 bil-ħsieb tal-adozzjoni tar-Regolament (UE) 2022/... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-miżuri ta' ġestjoni, ta' konservazzjoni u ta' kontroll li japplikaw fiż-Żona ta' Kompetenza tal-Kummissjoni dwar it-Tonn tal-Oċean Indjan (IOTC) u li jemenda r-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 1936/2001, (KE) Nru 1984/2003 u (KE) Nru 520/2007 regolament | 133 |
| 2023/C 132/20 | P9_TA(2022)0337Assistenza Flessibbli għat-Territorji (FAST-CARE) ***IRiżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) Nru 1303/2013 u r-Regolament (UE) 2021/1060 fir-rigward ta' aktar flessibbiltà biex jiġu indirizzati l-konsegwenzi tal-aggressjoni militari tal-Federazzjoni Russa FAST (Assistenza Flessibbli għat-Territorji) – CARE (COM(2022)0325 – C9-0218/2022 – 2022/0208(COD))P9_TC1-COD(2022)0208Pożizzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fl-ewwel qari fl-4 ta' Ottubru 2022 bil-ħsieb tal-adozzjoni tar-Regolament (UE) 2022/... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1303/2013 u (UE) 2021/1060 fir-rigward ta’ aktar flessibbiltà biex jiġu indirizzati l-konsegwenzi tal-aggressjoni militari tal-Federazzjoni Russa FAST (Assistenza Flessibbli għat-Territorji) – CARE | 134 |
| 2023/C 132/21 | P9_TA(2022)0338Direttiva dwar it-Tagħmir tar-Radju: ċarġer komuni għall-apparat elettroniku ***IRiżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar il-proposta għal direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Direttiva 2014/53/UE dwar l-armonizzazzoni tal-liġijiet tal-Istati Membri marbuta mat-tqegħid fis-suq ta' tagħmir tar-radju (COM(2021)0547 – C9-0366/2021 – 2021/0291(COD))P9_TC1-COD(2021)0291Pożizzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fl-ewwel qari fl-4 ta’ Ottubru 2022 bil-ħsieb tal-adozzjoni tad-Direttiva (UE) 2022/... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Direttiva 2014/53/UE dwar l-armonizzazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri marbuta mat-tqegħid fis-suq ta' tagħmir tar-radju | 135 |
| 2023/C 132/22 | P9_TA(2022)0340Tieqa Unika tal-UE għad-Dwana ***IRiżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-Ambjent ta' Tieqa Unika tal-Unjoni Ewropea għad-Dwana u li jemenda r-Regolament (UE) Nru 952/2013 (COM(2020)0673 – C9-0338/2020 – 2020/0306(COD))P9_TC1-COD(2020)0306Pożizzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fl-ewwel qari fl-4 ta’ Ottubru 2022 bil-ħsieb tal-adozzjoni (UE) 2022/... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-Ambjent ta' Tieqa Unika tal-Unjoni Ewropea għad-Dwana u li jemenda r-Regolament (UE) Nru 952/2013 | 136 |
| 2023/C 132/23 | P9_TA(2022)0341Statistika dwar l-input u l-output agrikoli ***IRiżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-Istatistika dwar l-Input u l-Output Agrikoli u li jħassar ir-Regolamenti (KE) Nru 1165/2008, (KE) Nru 543/2009, (KE) Nru 1185/2009 u d-Direttiva 96/16/KE (COM(2021)0037 – C9-0009/2021 – 2021/0020(COD))P9_TC1-COD(2021)0020Pożizzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fl-ewwel qari fl-4 ta’ Ottubru 2022 bil-ħsieb tal-adozzjoni tad-Direttiva (UE) 2022/... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-istatistika dwar l-input u l-output agrikoli, li jemenda r-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 617/2008 u li jħassar ir-Regolamenti (KE) Nru 1165/2008, (KE) Nru 543/2009 u (KE) Nru 1185/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u d-Direttiva tal-Kunsill 96/16/KE | 137 |
| 2023/C 132/24 | P9_TA(2022)0342Emenda tal-Annessi IV u V tar-Regolament (UE) 2019/1021 dwar il-pollutanti organiċi persistenti ***IRiżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda l-Annessi IV u V tar-Regolament (UE) 2019/1021 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-pollutanti organiċi persistenti (COM(2021)0656 – C9-0396/2021 – 2021/0340(COD))P9_TC1-COD(2021)0340Pożizzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fl-ewwel qari fl-4 ta’ Ottubru 2022 bil-ħsieb tal-adozzjoni tar-Regolament (UE) 2022/... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda l-Annessi IV u V tar-Regolament (UE) 2019/1021 dwar il-pollutanti organiċi persistenti | 139 |
| | Il-Ħamis 6 ta’ Ottubru 2022 |
| 2023/C 132/25 | P9_TA(2022)0348Ir-regoli dwar l-użu tas-slots fl-ajruporti tal-Unjoni: solliev temporanju ***IRiżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew tas-6 ta’ Ottubru 2022 dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 95/93 fir-rigward tas-solliev temporanju mir-regoli dwar l-użu tas-slots fl-ajruporti tal-Komunità minħabba l-pandemija tal-COVID-19 (COM(2022)0334 – C9-0225/2022 – 2022/0214(COD))P9_TC1-COD(2022)0214Pożizzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fl-ewwel qari fis-6 ta’ Ottubru 2022 bil-ħsieb tal-adozzjoni tar-Regolament (UE) 2022/... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 95/93 fir-rigward tas-solliev temporanju mir-regoli dwar l-użu tas-slots fl-ajruporti tal-Unjoni ▌minħabba sitwazzjoni epidemjoloġika jew aggressjoni militari | 141 |

III   Atti preparatorji

Il-Parlament Ewropew

It-Tlieta 4 ta’ Ottubru 2022

2023/C 132/17

P9_TA(2022)0332Ċentru Ewropew għall-Prevenzjoni u l-Kontroll tal-Mard ***IRiżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (KE) Nru 851/2004 li jistabbilixxi Ċentru Ewropew għall-prevenzjoni u l-kontroll tal-mard (COM(2020)0726 – C9-0366/2020 – 2020/0320(COD))P9_TC1-COD(2020)0320Pożizzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fl-ewwel qari fl-4 ta’ Ottubru 2022 bil-ħsieb tal-adozzjoni tar-Regolament (UE) 2022/... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (KE) Nru 851/2004 li jistabbilixxi ċentru Ewropew għall-prevenzjoni u l-kontroll tal-mard

130

2023/C 132/18

P9_TA(2022)0333Theddid transkonfinali serju għas-saħħa ***IRiżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar theddid transkonfinali serju għas-saħħa u li jħassar id-Deċiżjoni Nru 1082/2013/UE (COM(2020)0727 – C9-0367/2020 – 2020/0322(COD))P9_TC1-COD(2020)0322Pożizzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fl-ewwel qari fl-4 ta’ Ottubru 2022 bil-ħsieb tal-adozzjoni tar-Regolament (UE) 2022/... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar theddid transkonfinali serju għas-saħħa u li jħassar id-Deċiżjoni Nru 1082/2013/UE

132

2023/C 132/19

P9_TA(2022)0336L-istabbiliment tal-miżuri ta' ġestjoni, ta' konservazzjoni u ta' kontroll li japplikaw fiż-Żona ta' Kompetenza tal-Kummissjoni dwar it-Tonn tal-Oċean Indjan (IOTC) ***IRiżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-miżuri ta' ġestjoni, ta' konservazzjoni u ta' kontroll li japplikaw fiż-Żona ta' Kompetenza tal-Kummissjoni dwar it-Tonn tal-Oċean Indjan (IOTC) u li jemenda r-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 1936/2001, (KE) Nru 1984/2003 u (KE) Nru 520/2007 (COM(2021)0113 – C9-0095/2021 – 2021/0058(COD))P9_TC1-COD(2021)0058Pożizzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fl-ewwel qari fl- 4 ta’ Ottubru 2022 bil-ħsieb tal-adozzjoni tar-Regolament (UE) 2022/... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-miżuri ta' ġestjoni, ta' konservazzjoni u ta' kontroll li japplikaw fiż-Żona ta' Kompetenza tal-Kummissjoni dwar it-Tonn tal-Oċean Indjan (IOTC) u li jemenda r-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 1936/2001, (KE) Nru 1984/2003 u (KE) Nru 520/2007 regolament

133

2023/C 132/20

P9_TA(2022)0337Assistenza Flessibbli għat-Territorji (FAST-CARE) ***IRiżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) Nru 1303/2013 u r-Regolament (UE) 2021/1060 fir-rigward ta' aktar flessibbiltà biex jiġu indirizzati l-konsegwenzi tal-aggressjoni militari tal-Federazzjoni Russa FAST (Assistenza Flessibbli għat-Territorji) – CARE (COM(2022)0325 – C9-0218/2022 – 2022/0208(COD))P9_TC1-COD(2022)0208Pożizzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fl-ewwel qari fl-4 ta' Ottubru 2022 bil-ħsieb tal-adozzjoni tar-Regolament (UE) 2022/... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1303/2013 u (UE) 2021/1060 fir-rigward ta’ aktar flessibbiltà biex jiġu indirizzati l-konsegwenzi tal-aggressjoni militari tal-Federazzjoni Russa FAST (Assistenza Flessibbli għat-Territorji) – CARE

134

2023/C 132/21

P9_TA(2022)0338Direttiva dwar it-Tagħmir tar-Radju: ċarġer komuni għall-apparat elettroniku ***IRiżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar il-proposta għal direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Direttiva 2014/53/UE dwar l-armonizzazzoni tal-liġijiet tal-Istati Membri marbuta mat-tqegħid fis-suq ta' tagħmir tar-radju (COM(2021)0547 – C9-0366/2021 – 2021/0291(COD))P9_TC1-COD(2021)0291Pożizzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fl-ewwel qari fl-4 ta’ Ottubru 2022 bil-ħsieb tal-adozzjoni tad-Direttiva (UE) 2022/... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Direttiva 2014/53/UE dwar l-armonizzazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri marbuta mat-tqegħid fis-suq ta' tagħmir tar-radju

135

2023/C 132/22

P9_TA(2022)0340Tieqa Unika tal-UE għad-Dwana ***IRiżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-Ambjent ta' Tieqa Unika tal-Unjoni Ewropea għad-Dwana u li jemenda r-Regolament (UE) Nru 952/2013 (COM(2020)0673 – C9-0338/2020 – 2020/0306(COD))P9_TC1-COD(2020)0306Pożizzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fl-ewwel qari fl-4 ta’ Ottubru 2022 bil-ħsieb tal-adozzjoni (UE) 2022/... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-Ambjent ta' Tieqa Unika tal-Unjoni Ewropea għad-Dwana u li jemenda r-Regolament (UE) Nru 952/2013

136

2023/C 132/23

P9_TA(2022)0341Statistika dwar l-input u l-output agrikoli ***IRiżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-Istatistika dwar l-Input u l-Output Agrikoli u li jħassar ir-Regolamenti (KE) Nru 1165/2008, (KE) Nru 543/2009, (KE) Nru 1185/2009 u d-Direttiva 96/16/KE (COM(2021)0037 – C9-0009/2021 – 2021/0020(COD))P9_TC1-COD(2021)0020Pożizzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fl-ewwel qari fl-4 ta’ Ottubru 2022 bil-ħsieb tal-adozzjoni tad-Direttiva (UE) 2022/... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-istatistika dwar l-input u l-output agrikoli, li jemenda r-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 617/2008 u li jħassar ir-Regolamenti (KE) Nru 1165/2008, (KE) Nru 543/2009 u (KE) Nru 1185/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u d-Direttiva tal-Kunsill 96/16/KE

, li jemenda r-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 617/2008

137

2023/C 132/24

P9_TA(2022)0342Emenda tal-Annessi IV u V tar-Regolament (UE) 2019/1021 dwar il-pollutanti organiċi persistenti ***IRiżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda l-Annessi IV u V tar-Regolament (UE) 2019/1021 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-pollutanti organiċi persistenti (COM(2021)0656 – C9-0396/2021 – 2021/0340(COD))P9_TC1-COD(2021)0340Pożizzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fl-ewwel qari fl-4 ta’ Ottubru 2022 bil-ħsieb tal-adozzjoni tar-Regolament (UE) 2022/... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda l-Annessi IV u V tar-Regolament (UE) 2019/1021 dwar il-pollutanti organiċi persistenti

139

Il-Ħamis 6 ta’ Ottubru 2022

2023/C 132/25

P9_TA(2022)0348Ir-regoli dwar l-użu tas-slots fl-ajruporti tal-Unjoni: solliev temporanju ***IRiżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew tas-6 ta’ Ottubru 2022 dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 95/93 fir-rigward tas-solliev temporanju mir-regoli dwar l-użu tas-slots fl-ajruporti tal-Komunità minħabba l-pandemija tal-COVID-19 (COM(2022)0334 – C9-0225/2022 – 2022/0214(COD))P9_TC1-COD(2022)0214Pożizzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fl-ewwel qari fis-6 ta’ Ottubru 2022 bil-ħsieb tal-adozzjoni tar-Regolament (UE) 2022/... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 95/93 fir-rigward tas-solliev temporanju mir-regoli dwar l-użu tas-slots fl-ajruporti tal-Unjoni ▌minħabba sitwazzjoni epidemjoloġika jew aggressjoni militari

141

---

| Tifsira tas-simboli użati






  - | Proċedura ta' konsultazzjoni |
| --- | --- |
| *** | Proċedura ta' approvazzjoni |
| ***I | Proċedura leġiżlattiva ordinarja: l-ewwel qari |
| ***II | Proċedura leġiżlattiva ordinarja: it-tieni qari |
| ***III | Proċedura leġiżlattiva ordinarja: it-tielet qari |

Tifsira tas-simboli użati

*

Proċedura ta' konsultazzjoni

***

Proċedura ta' approvazzjoni

***I

Proċedura leġiżlattiva ordinarja: l-ewwel qari

***II

Proċedura leġiżlattiva ordinarja: it-tieni qari

***III

Proċedura leġiżlattiva ordinarja: it-tielet qari

(It-tip ta' proċedura jiddependi mill-bażi legali proposta mill-abbozz ta' att)

Emendi tal-Parlament:

Il-partijiet tat-testi l-ġodda huma indikati permezz tat-tipa
  korsiva u grassa
  . Il-partijiet tat-test imħassra huma indikati permezz tas-simbolu ▌ jew huma ingassati. Is-sostituzzjoni hija indikata billi t-test il-ġdid jiġi indikat permezz tat-tipa
  korsiva u grassa
  u billi jitħassar jew jiġi ingassat it-test sostitwit.

korsiva u grassa

korsiva u grassa

| MT | |
| --- | --- |

MT

---

14.4.2023

| 14.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 132/1 |
| --- | --- | --- | --- |

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 132/1

---

IL-PARLAMENT EWROPEW

SESSJONI 2022–2023

Dati tas–seduti: 3–6 ta’ Ottubru 2022

TESTI ADOTTATI

---

I Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet

RIŻOLUZZJONIJIET

Il-Parlament Ewropew

It-Tlieta 4 ta’ Ottubru 2022

| 14.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 132/2 |
| --- | --- | --- | --- |

14.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 132/2

---

P9_TA(2022)0334

L-impenn favur akkwakultura sostenibbli u kompetittiva fl-UE: it-triq 'il quddiem

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar l-impenn favur akkwakultura sostenibbli u kompetittiva fl-UE: it-triq 'il quddiem (2021/2189(INI))

(2023/C 132/01)

Il-Parlament Ewropew,

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-12 ta' Mejju 2021 dwar linji gwida strateġiċi għal akkwakultura tal-UE li tkun aktar sostenibbli u kompetittiva għall-perjodu bejn l-2021 u l-2030 (COM(2021)0236), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-12 ta' Mejju 2021 dwar linji gwida strateġiċi għal akkwakultura tal-UE li tkun aktar sostenibbli u kompetittiva għall-perjodu bejn l-2021 u l-2030 (COM(2021)0236),

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-25 ta' Marzu 2021 dwar pjan ta' azzjoni għall-iżvilupp tal-produzzjoni organika (COM(2021)0141), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-25 ta' Marzu 2021 dwar pjan ta' azzjoni għall-iżvilupp tal-produzzjoni organika (COM(2021)0141),

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-20 ta' Mejju 2020 bit-titolu ''Strateġija “Mill-Għalqa sal-Platt” għal sistema tal-ikel ġusta, tajba għas-saħħa u favur l-ambjent" (COM(2020)0381), u r-riżoluzzjoni tal-Parlament tal-20 ta' Ottubru 2021 (1) dwarha, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-20 ta' Mejju 2020 bit-titolu ''Strateġija “Mill-Għalqa sal-Platt” għal sistema tal-ikel ġusta, tajba għas-saħħa u favur l-ambjent" (COM(2020)0381), u r-riżoluzzjoni tal-Parlament tal-20 ta' Ottubru 2021 (1) dwarha,

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-20 ta' Mejju 2020 bit-titolu ''Strateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030 – Inreġġgħu n-natura lura f'ħajjitna" (COM(2020)0380), u r-riżoluzzjoni tal-Parlament tal-Parlament Ewropew tad-9 ta' Ġunju 2021 (2) dwarha, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-20 ta' Mejju 2020 bit-titolu ''Strateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030 – Inreġġgħu n-natura lura f'ħajjitna" (COM(2020)0380), u r-riżoluzzjoni tal-Parlament tal-Parlament Ewropew tad-9 ta' Ġunju 2021 (2) dwarha,

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-11 ta' Diċembru 2019 dwar il-Patt Ekoloġiku Ewropew (COM(2019)0640), u r-riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-15 ta' Jannar 2020 (3) dwarha, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-11 ta' Diċembru 2019 dwar il-Patt Ekoloġiku Ewropew (COM(2019)0640), u r-riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-15 ta' Jannar 2020 (3) dwarha,

| — | wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1380/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta' Diċembru 2013 dwar il-Politika Komuni tas-Sajd, li jemenda r-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 1954/2003 u (KE) Nru 1224/2009 u li jħassar ir-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 2371/2002 u (KE) Nru 639/2004 u d-Deċiżjoni tal-Kunsill 2004/585/KE (4), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1380/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta' Diċembru 2013 dwar il-Politika Komuni tas-Sajd, li jemenda r-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 1954/2003 u (KE) Nru 1224/2009 u li jħassar ir-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 2371/2002 u (KE) Nru 639/2004 u d-Deċiżjoni tal-Kunsill 2004/585/KE (4),

| — | wara li kkunsidra r-Regolament (UE) 2021/1139 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-7 ta' Lulju 2021 li jistabbilixxi l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi, is-Sajd u l-Akkwakultura u li jemenda r-Regolament (UE) 2017/1004 (5), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Regolament (UE) 2021/1139 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-7 ta' Lulju 2021 li jistabbilixxi l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi, is-Sajd u l-Akkwakultura u li jemenda r-Regolament (UE) 2017/1004 (5),

| — | wara li kkunsidra d-Direttiva 2014/89/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta' Lulju 2014 li tistabbilixxi qafas għal ippjanar tal-ispazju marittimu (6), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Direttiva 2014/89/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta' Lulju 2014 li tistabbilixxi qafas għal ippjanar tal-ispazju marittimu (6),

| — | wara li kkunsidra d-Direttiva 2009/147/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta' Novembru 2009 dwar il-konservazzjoni tal-għasafar selvaġġi (7) (id-“Direttiva dwar l-Għasafar”), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Direttiva 2009/147/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta' Novembru 2009 dwar il-konservazzjoni tal-għasafar selvaġġi (7) (id-“Direttiva dwar l-Għasafar”),

| — | wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1099/2009 tal-24 ta' Settembru 2009 dwar il-protezzjoni tal-annimali waqt il-qatla (8), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1099/2009 tal-24 ta' Settembru 2009 dwar il-protezzjoni tal-annimali waqt il-qatla (8),

| — | wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1/2005 tat-22 ta' Diċembru 2004 dwar il-protezzjoni tal-annimali waqt it-trasport u operazzjonijiet relatati (9), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1/2005 tat-22 ta' Diċembru 2004 dwar il-protezzjoni tal-annimali waqt it-trasport u operazzjonijiet relatati (9),

| — | wara li kkunsidra d-Direttiva tal-Kunsill 98/58/KE tal-20 ta' Lulju 1998 dwar il-ħarsien ta' annimali miżmuma għal skopijiet ta' biedja (10), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Direttiva tal-Kunsill 98/58/KE tal-20 ta' Lulju 1998 dwar il-ħarsien ta' annimali miżmuma għal skopijiet ta' biedja (10),

| — | wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew tat-22 ta' Settembru 2021 dwar linji gwida strateġiċi għall-iżvilupp sostenibbli tal-akkwakultura tal-UE, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew tat-22 ta' Settembru 2021 dwar linji gwida strateġiċi għall-iżvilupp sostenibbli tal-akkwakultura tal-UE,

| — | wara li kkunsidra l-abbozz ta' opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni tal-1 sat-3 ta' Diċembru 2021 dwar ekonomija blu u akkwakultura sostenibbli, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-abbozz ta' opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni tal-1 sat-3 ta' Diċembru 2021 dwar ekonomija blu u akkwakultura sostenibbli,

| — | wara li kkunsidra l-Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni tas-17 ta' Diċembru 2015 dwar il-ġejjieni tal-akkwakultura Ewropea, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni tas-17 ta' Diċembru 2015 dwar il-ġejjieni tal-akkwakultura Ewropea,

| — | wara li kkunsidra l-Istrateġija għall-2030 għas-sajd u l-akkwakultura sostenibbli fil-Mediterran u fil-Baħar l-Iswed tal-Kummissjoni Ġenerali tas-Sajd għall-Mediterran tal-Organizzazzjoni tal-Ikel u l-Agrikoltura tan-NU (FAO), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Istrateġija għall-2030 għas-sajd u l-akkwakultura sostenibbli fil-Mediterran u fil-Baħar l-Iswed tal-Kummissjoni Ġenerali tas-Sajd għall-Mediterran tal-Organizzazzjoni tal-Ikel u l-Agrikoltura tan-NU (FAO),

| — | wara li kkunsidra l-evalwazzjoni interim tal-Metodu Miftuħ ta' Koordinazzjoni għall-akkwakultura tal-UE (11), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-evalwazzjoni interim tal-Metodu Miftuħ ta' Koordinazzjoni għall-akkwakultura tal-UE (11),

| — | wara li kkunsidra l-Ewrobarometru Speċjali 515 tal-2021 dwar id-drawwiet tal-konsumatur tal-UE fir-rigward tal-prodotti tas-sajd u tal-akkwakultura, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Ewrobarometru Speċjali 515 tal-2021 dwar id-drawwiet tal-konsumatur tal-UE fir-rigward tal-prodotti tas-sajd u tal-akkwakultura,

| — | wara li kkunsidra l-istudju mitlub mill-Kumitat għas-Sajd (PECH) tiegħu dwar l-impatti tal-pandemija tal-COVID-19 fuq is-sajd u l-akkwakultura tal-UE, ippubblikat fis-7 ta' Lulju 2021, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-istudju mitlub mill-Kumitat għas-Sajd (PECH) tiegħu dwar l-impatti tal-pandemija tal-COVID-19 fuq is-sajd u l-akkwakultura tal-UE, ippubblikat fis-7 ta' Lulju 2021,

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-12 ta' Ġunju 2018 bit-titolu “Lejn settur Ewropew tal-akkwakultura sostenibbli u kompetittiv: is-sitwazzjoni attwali u l-isfidi futuri” (12), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-12 ta' Ġunju 2018 bit-titolu “Lejn settur Ewropew tal-akkwakultura sostenibbli u kompetittiv: is-sitwazzjoni attwali u l-isfidi futuri” (12),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-4 ta' Diċembru 2008 dwar l-adozzjoni ta' “Pjan Ewropew ta' kontroll tal-istokkijiet tal-marguni” sabiex jitnaqqas l-effett dejjem jiżdied tal-marguni fuq l-istokkijiet tal-ħut, is-sajd u l-akwakultura (13), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-4 ta' Diċembru 2008 dwar l-adozzjoni ta' “Pjan Ewropew ta' kontroll tal-istokkijiet tal-marguni” sabiex jitnaqqas l-effett dejjem jiżdied tal-marguni fuq l-istokkijiet tal-ħut, is-sajd u l-akwakultura (13),

| — | wara li kkunsidra l-Artikoli 3, 4, 38 u 43 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikoli 3, 4, 38 u 43 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea,

| — | wara li kkunsidra t-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (TUE), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra t-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (TUE),

| — | wara li kkunsidra r-Regola 54 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Regola 54 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

| — | wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għas-Sajd (A9-0215/2022), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għas-Sajd (A9-0215/2022),

| A. | billi l-politika komuni tas-sajd tiddikjara li jenħtieġ li l-akkwakultura tikkontribwixxi għall-preservazzjoni tal-potenzjal tal-produzzjoni tal-ikel fuq bażi sostenibbli mal-Unjoni kollha biex tiggarantixxi s-sigurtà tal-ikel fit-tul, inklużi l-provvisti tal-ikel, it-tkabbir u l-impjiegi għaċ-ċittadini tal-Unjoni, u tikkontribwixxi biex tkun issodisfata d-domanda dinjija dejjem tikber għall-ikel akkwatiku; billi jenħtieġ li l-politika komuni tas-sajd tagħti attenzjoni sħiħa lis-saħħa tal-annimali, lit-trattament xieraq tal-annimali u lis-sikurezza tal-ikel u tal-għalf; billi huwa kruċjali li jitnaqqas il-piż amministrattiv u li d-dritt tal-Unjoni jiġi implimentat b'mod aktar effiċjenti li jirrispondi aktar għall-ħtiġijiet tal-partijiet ikkonċernati; |
| --- | --- |

A.

billi l-politika komuni tas-sajd tiddikjara li jenħtieġ li l-akkwakultura tikkontribwixxi għall-preservazzjoni tal-potenzjal tal-produzzjoni tal-ikel fuq bażi sostenibbli mal-Unjoni kollha biex tiggarantixxi s-sigurtà tal-ikel fit-tul, inklużi l-provvisti tal-ikel, it-tkabbir u l-impjiegi għaċ-ċittadini tal-Unjoni, u tikkontribwixxi biex tkun issodisfata d-domanda dinjija dejjem tikber għall-ikel akkwatiku; billi jenħtieġ li l-politika komuni tas-sajd tagħti attenzjoni sħiħa lis-saħħa tal-annimali, lit-trattament xieraq tal-annimali u lis-sikurezza tal-ikel u tal-għalf; billi huwa kruċjali li jitnaqqas il-piż amministrattiv u li d-dritt tal-Unjoni jiġi implimentat b'mod aktar effiċjenti li jirrispondi aktar għall-ħtiġijiet tal-partijiet ikkonċernati;

| B. | billi s-setturi tal-frott tal-baħar bil-qoxra u tal-akkwakultura għandhom rwol importanti u ta' valur fl-UE minn perspettiva ekonomika, soċjali u ambjentali, u jgħinu biex tittejjeb il-kwalità tal-ħajja fir-reġjuni kostali, interni u ultraperiferiċi tal-UE; |
| --- | --- |

B.

billi s-setturi tal-frott tal-baħar bil-qoxra u tal-akkwakultura għandhom rwol importanti u ta' valur fl-UE minn perspettiva ekonomika, soċjali u ambjentali, u jgħinu biex tittejjeb il-kwalità tal-ħajja fir-reġjuni kostali, interni u ultraperiferiċi tal-UE;

| C. | billi s-sigurtà tal-ikel u l-għajxien li dawn l-industriji jipprovdu huma kruċjali f'ħafna reġjuni kostali, tax-xmajjar, tal-gżejjer, interni u tal-laguni; |
| --- | --- |

C.

billi s-sigurtà tal-ikel u l-għajxien li dawn l-industriji jipprovdu huma kruċjali f'ħafna reġjuni kostali, tax-xmajjar, tal-gżejjer, interni u tal-laguni;

| D. | billi l-Patt Ekoloġiku Ewropew, l-Istrateġija għall-Bijodiversità u l-Istrateġija mill-Għalqa sal-Platt għandhom l-għan li jiksbu Ewropa newtrali għall-karbonju sal-2050 u li jagħmlu s-sistemi tal-ikel ekwi, tajbin għas-saħħa u ekoloġiċi madwar l-Unjoni; billi l-akkwakultura tista' tipprovdi ikel tajjeb għas-saħħa b'impronta klimatika u ambjentali iżgħar minn dik tal-biedja mhux akkwatika bbażata fuq l-art; |
| --- | --- |

D.

billi l-Patt Ekoloġiku Ewropew, l-Istrateġija għall-Bijodiversità u l-Istrateġija mill-Għalqa sal-Platt għandhom l-għan li jiksbu Ewropa newtrali għall-karbonju sal-2050 u li jagħmlu s-sistemi tal-ikel ekwi, tajbin għas-saħħa u ekoloġiċi madwar l-Unjoni; billi l-akkwakultura tista' tipprovdi ikel tajjeb għas-saħħa b'impronta klimatika u ambjentali iżgħar minn dik tal-biedja mhux akkwatika bbażata fuq l-art;

| E. | billi d-Dikjarazzjoni tal-FAO għas-Sajd u l-Akkwakultura Sostenibbli tirrikonoxxi li l-akkwakultura kienet l-industrija globali tal-produzzjoni tal-ikel li qed tikber l-aktar malajr matul l-aħħar ħames deċennji, u li hija responsabbli għall-irduppjar tal-konsum globali per capita tal-ħut mill-1960, u pprovdiet dejjem aktar ikel u għajxien lil popolazzjoni li qed tikber; |
| --- | --- |

E.

billi d-Dikjarazzjoni tal-FAO għas-Sajd u l-Akkwakultura Sostenibbli tirrikonoxxi li l-akkwakultura kienet l-industrija globali tal-produzzjoni tal-ikel li qed tikber l-aktar malajr matul l-aħħar ħames deċennji, u li hija responsabbli għall-irduppjar tal-konsum globali per capita tal-ħut mill-1960, u pprovdiet dejjem aktar ikel u għajxien lil popolazzjoni li qed tikber;

| F. | billi l-linji gwida strateġiċi tal-UE għal akkwakultura tal-UE aktar sostenibbli u kompetittiva, id-Dikjarazzjoni ta' Shanghai tal-FAO ta' Settembru 2021 dwar l-akkwakultura għall-ikel u l-iżvilupp sostenibbli, u l-Kodiċi tas-Saħħa tal-Annimali Akkwatiċi tal-2021 tal-Organizzazzjoni Dinjija għas-Saħħa tal-Annimali jistabbilixxu objettivi għat-trattament xieraq tal-annimali fl-akkwakultura biex jiġu appoġġjati l-produtturi u l-konsumaturi; |
| --- | --- |

F.

billi l-linji gwida strateġiċi tal-UE għal akkwakultura tal-UE aktar sostenibbli u kompetittiva, id-Dikjarazzjoni ta' Shanghai tal-FAO ta' Settembru 2021 dwar l-akkwakultura għall-ikel u l-iżvilupp sostenibbli, u l-Kodiċi tas-Saħħa tal-Annimali Akkwatiċi tal-2021 tal-Organizzazzjoni Dinjija għas-Saħħa tal-Annimali jistabbilixxu objettivi għat-trattament xieraq tal-annimali fl-akkwakultura biex jiġu appoġġjati l-produtturi u l-konsumaturi;

| G. | billi l-produzzjoni tal-akkwakultura tal-UE tirrappreżenta biss 1,15 % tal-produzzjoni globali, skont l-aktar ċifri reċenti (2018) (14); |
| --- | --- |

G.

billi l-produzzjoni tal-akkwakultura tal-UE tirrappreżenta biss 1,15 % tal-produzzjoni globali, skont l-aktar ċifri reċenti (2018) (14);

| H. | billi l-istabbiliment jew l-espansjoni ta' farm tal-akkwakultura fl-UE jirrikjedu diversi liċenzji u awtorizzazzjonijiet u ġeneralment jinvolvu proċedura kumplessa u kajmana li xi drabi ma jkollhiex ċertezza tad-dritt u prevedibbiltà ekonomika; billi din is-sitwazzjoni xxekkel l-iżvilupp tas-settur, peress li tiskoraġġixxi l-investiment korporattiv u tiġġenera spejjeż eċċessivi għas-settur, filwaqt li tippromwovi l-importazzjonijiet minn pajjiżi terzi; |
| --- | --- |

H.

billi l-istabbiliment jew l-espansjoni ta' farm tal-akkwakultura fl-UE jirrikjedu diversi liċenzji u awtorizzazzjonijiet u ġeneralment jinvolvu proċedura kumplessa u kajmana li xi drabi ma jkollhiex ċertezza tad-dritt u prevedibbiltà ekonomika; billi din is-sitwazzjoni xxekkel l-iżvilupp tas-settur, peress li tiskoraġġixxi l-investiment korporattiv u tiġġenera spejjeż eċċessivi għas-settur, filwaqt li tippromwovi l-importazzjonijiet minn pajjiżi terzi;

| I. | billi r-rapport tal-FAO tal-2020 dwar l-istat tas-sajd u l-akkwakultura fid-dinja jindika li, globalment, il-proporzjon ta' nisa fil-forza tax-xogħol totali tal-akkwakultura (19 %) huwa akbar minn dak fis-sajd (12 %) u li, b'mod ġenerali, in-nisa għandhom rwol kruċjali fil-katina tal-valur tal-ħut u tal-akkwakultura kollha kemm hi u jipprovdu xogħol relatat kemm mal-prattiki kummerċjali ġenerali kif ukoll mal-prattiki artiġjanali; billi s-settur tal-akkwakultura b'mod ġenerali jimpjega direttament aktar minn 74 000 persuna fl-UE f'aktar minn 12 000 kumpanija (15); |
| --- | --- |

I.

billi r-rapport tal-FAO tal-2020 dwar l-istat tas-sajd u l-akkwakultura fid-dinja jindika li, globalment, il-proporzjon ta' nisa fil-forza tax-xogħol totali tal-akkwakultura (19 %) huwa akbar minn dak fis-sajd (12 %) u li, b'mod ġenerali, in-nisa għandhom rwol kruċjali fil-katina tal-valur tal-ħut u tal-akkwakultura kollha kemm hi u jipprovdu xogħol relatat kemm mal-prattiki kummerċjali ġenerali kif ukoll mal-prattiki artiġjanali; billi s-settur tal-akkwakultura b'mod ġenerali jimpjega direttament aktar minn 74 000 persuna fl-UE f'aktar minn 12 000 kumpanija (15);

| J. | billi wieħed minn kull erba' prodotti tal-frott tal-baħar ikkunsmat fl-Ewropa jiġi mill-akkwakultura; billi bejn l-2018 u l-2019, il-konsum apparenti per capita ta' prodotti mrobbija żdied bi 2 %; billi meta jitqies li fl-2019, l-UE kienet 41,2 % awtosuffiċjenti fil-ħut u l-frott tal-baħar, 10 % biss tal-konsum tal-frott tal-baħar tal-UE kien ġej mill-akkwakultura tal-UE, li jammontaw għal inqas minn 2 % tal-produzzjoni globali; |
| --- | --- |

J.

billi wieħed minn kull erba' prodotti tal-frott tal-baħar ikkunsmat fl-Ewropa jiġi mill-akkwakultura; billi bejn l-2018 u l-2019, il-konsum apparenti per capita ta' prodotti mrobbija żdied bi 2 %; billi meta jitqies li fl-2019, l-UE kienet 41,2 % awtosuffiċjenti fil-ħut u l-frott tal-baħar, 10 % biss tal-konsum tal-frott tal-baħar tal-UE kien ġej mill-akkwakultura tal-UE, li jammontaw għal inqas minn 2 % tal-produzzjoni globali;

| K. | billi kważi 70 % tal-produzzjoni tal-akkwakultura fl-UE hija kkonċentrata f'erba' Stati Membri (Spanja, Franza, l-Italja u l-Greċja) u l-maskli, it-troti, l-awrat, il-gajdri, l-ispnott, il-karpjuni u l-gandoffli jirrappreżentaw il-maġġoranza l-kbira tal-produzzjoni; billi għad hemm ħafna potenzjal li jsir aktar tkabbir u diversifikazzjoni f'dawk li huma pajjiżi produtturi u speċijiet imrobbija; |
| --- | --- |

K.

billi kważi 70 % tal-produzzjoni tal-akkwakultura fl-UE hija kkonċentrata f'erba' Stati Membri (Spanja, Franza, l-Italja u l-Greċja) u l-maskli, it-troti, l-awrat, il-gajdri, l-ispnott, il-karpjuni u l-gandoffli jirrappreżentaw il-maġġoranza l-kbira tal-produzzjoni; billi għad hemm ħafna potenzjal li jsir aktar tkabbir u diversifikazzjoni f'dawk li huma pajjiżi produtturi u speċijiet imrobbija;

| L. | billi għalkemm kważi żewġ terzi tal-Ewropej kielu prodotti tas-sajd jew tal-akkwakultura d-dar mill-inqas darba fix-xahar fl-2021, din hija xejra 'l isfel meta mqabbla mal-2018; billi l-konsumaturi fl-2021 kienu maqsuma bejniethom fir-rigward tal-preferenza tagħhom ta' prodotti selvaġġi jew imrobbija, fejn madwar terz jippreferu prodotti selvaġġi, terz jippreferu prodotti mrobbija u proporzjon simili ma għandhom l-ebda preferenza; |
| --- | --- |

L.

billi għalkemm kważi żewġ terzi tal-Ewropej kielu prodotti tas-sajd jew tal-akkwakultura d-dar mill-inqas darba fix-xahar fl-2021, din hija xejra 'l isfel meta mqabbla mal-2018; billi l-konsumaturi fl-2021 kienu maqsuma bejniethom fir-rigward tal-preferenza tagħhom ta' prodotti selvaġġi jew imrobbija, fejn madwar terz jippreferu prodotti selvaġġi, terz jippreferu prodotti mrobbija u proporzjon simili ma għandhom l-ebda preferenza;

| M. | billi xi stimi inizjali jindikaw tnaqqis ta' 17 % fil-volum tal-bejgħ u tnaqqis ta' 18 % fid-dħul totali, b'impatt partikolarment aħrax fuq is-settur tal-frott tal-baħar bil-qoxra; |
| --- | --- |

M.

billi xi stimi inizjali jindikaw tnaqqis ta' 17 % fil-volum tal-bejgħ u tnaqqis ta' 18 % fid-dħul totali, b'impatt partikolarment aħrax fuq is-settur tal-frott tal-baħar bil-qoxra;

| N. | billi l-produzzjoni tal-frott tal-baħar bil-qoxra tal-UE tikkonsisti prinċipalment f'molluski, speċifikament maskli, gajdri u gandoffli, u ġeneralment hija attività tal-akkwakultura tradizzjonali u li tirrikjedi ħafna ħaddiema mwettqa minn negozji tal-familja, li hija integrata bis-sħiħ fl-ambjent lokali; |
| --- | --- |

N.

billi l-produzzjoni tal-frott tal-baħar bil-qoxra tal-UE tikkonsisti prinċipalment f'molluski, speċifikament maskli, gajdri u gandoffli, u ġeneralment hija attività tal-akkwakultura tradizzjonali u li tirrikjedi ħafna ħaddiema mwettqa minn negozji tal-familja, li hija integrata bis-sħiħ fl-ambjent lokali;

| O. | billi l-istrateġija għall-2030 għas-sajd u l-akkwakultura sostenibbli fil-Mediterran u fil-Baħar l-Iswed tal-Kummissjoni Ġenerali tas-Sajd għall-Mediterran tispeċifika li l-produzzjoni tal-akkwakultura teħtieġ tissodisfa d-domanda, tikber b'mod sostenibbli, tikkapitalizza fuq l-innovazzjoni, id-diġitalizzazzjoni u l-kondiviżjoni tal-għarfien u ttejjeb l-attraenza tagħha għall-investiment; billi l-istrateġija tiddikjara wkoll li l-monitoraġġ u t-tnaqqis tal-impronta ambjentali tas-settur, l-indirizzar tat-tibdil fil-klima u t-tniġġis u l-iżgurar tas-saħħa u t-trattament xieraq tal-annimali huma kruċjali biex tinkiseb is-sostenibbiltà; |
| --- | --- |

O.

billi l-istrateġija għall-2030 għas-sajd u l-akkwakultura sostenibbli fil-Mediterran u fil-Baħar l-Iswed tal-Kummissjoni Ġenerali tas-Sajd għall-Mediterran tispeċifika li l-produzzjoni tal-akkwakultura teħtieġ tissodisfa d-domanda, tikber b'mod sostenibbli, tikkapitalizza fuq l-innovazzjoni, id-diġitalizzazzjoni u l-kondiviżjoni tal-għarfien u ttejjeb l-attraenza tagħha għall-investiment; billi l-istrateġija tiddikjara wkoll li l-monitoraġġ u t-tnaqqis tal-impronta ambjentali tas-settur, l-indirizzar tat-tibdil fil-klima u t-tniġġis u l-iżgurar tas-saħħa u t-trattament xieraq tal-annimali huma kruċjali biex tinkiseb is-sostenibbiltà;

| P. | billi r-rapport ekonomiku tal-2020 dwar is-settur tal-akkwakultura tal-UE tal-Kumitat Xjentifiku, Tekniku u Ekonomiku għas-Sajd jindika li kważi 80 % tal-intrapriżi kollha tal-akkwakultura fl-UE huma mikrointrapriżi b'inqas minn 10 impjegati; |
| --- | --- |

P.

billi r-rapport ekonomiku tal-2020 dwar is-settur tal-akkwakultura tal-UE tal-Kumitat Xjentifiku, Tekniku u Ekonomiku għas-Sajd jindika li kważi 80 % tal-intrapriżi kollha tal-akkwakultura fl-UE huma mikrointrapriżi b'inqas minn 10 impjegati;

| Q. | billi l-evalwazzjoni interim tal-Metodu Miftuħ ta' Koordinazzjoni kkonkludiet li jenħtieġ li l-Istati Membri jagħmlu sforzi akbar biex jespandu s-settur tal-akkwakultura tal-UE, isaħħu r-reżiljenza u l-kompetittività tiegħu, u jiggarantixxu, b'mod partikolari, l-aċċess għall-ispazju u l-ilma, u qafas regolatorju u amministrattiv trasparenti u effiċjenti; |
| --- | --- |

Q.

billi l-evalwazzjoni interim tal-Metodu Miftuħ ta' Koordinazzjoni kkonkludiet li jenħtieġ li l-Istati Membri jagħmlu sforzi akbar biex jespandu s-settur tal-akkwakultura tal-UE, isaħħu r-reżiljenza u l-kompetittività tiegħu, u jiggarantixxu, b'mod partikolari, l-aċċess għall-ispazju u l-ilma, u qafas regolatorju u amministrattiv trasparenti u effiċjenti;

| R. | billi, minkejja l-potenzjal tas-settur, l-iżvilupp tal-akkwakultura fir-reġjuni ultraperiferiċi għadu lura wisq; |
| --- | --- |

R.

billi, minkejja l-potenzjal tas-settur, l-iżvilupp tal-akkwakultura fir-reġjuni ultraperiferiċi għadu lura wisq;

| S. | billi r-rapport dwar il-frakass tal-fdal tal-ħut u ż-żejt tal-ħut minn Settembru 2021 tal-Osservatorju Ewropew tas-Suq tal-Prodotti tas-Sajd u tal-Akkwakultura jindika li l-biċċa l-kbira tal-frakass tal-fdal tal-ħut fl-għalf tal-akkwakultura jiġi kkunsmat fl-Asja, u li fl-2019, 34 % tal-frakass tal-fdal tal-ħut intuża fiċ-Ċina, 35 % f'pajjiżi Asjatiċi oħra u 9 % tal-frakass tal-fdal tal-ħut intuża fl-Ewropa; billi kull sena jinqabdu 20 miljun tunnellata ħut selvaġġ għal skopijiet ta' għalf mhux uman; billi hemm kompetizzjoni dejjem akbar għall-frakass tal-fdal tal-ħut fis-swieq globali tal-għalf tal-annimali bejn il-produtturi tal-akkwakultura u dawk tal-bhejjem; billi l-prezzijiet ogħla tal-għalf iżidu l-ħtieġa ta' aktar żvilupp ta' prodotti tal-għalf alternattivi kif ukoll ta' effiċjenza tal-għalf biex tiġi żgurata l-profittabbiltà għall-prodotti tal-akkwakultura ta' valur għoli; |
| --- | --- |

S.

billi r-rapport dwar il-frakass tal-fdal tal-ħut u ż-żejt tal-ħut minn Settembru 2021 tal-Osservatorju Ewropew tas-Suq tal-Prodotti tas-Sajd u tal-Akkwakultura jindika li l-biċċa l-kbira tal-frakass tal-fdal tal-ħut fl-għalf tal-akkwakultura jiġi kkunsmat fl-Asja, u li fl-2019, 34 % tal-frakass tal-fdal tal-ħut intuża fiċ-Ċina, 35 % f'pajjiżi Asjatiċi oħra u 9 % tal-frakass tal-fdal tal-ħut intuża fl-Ewropa; billi kull sena jinqabdu 20 miljun tunnellata ħut selvaġġ għal skopijiet ta' għalf mhux uman; billi hemm kompetizzjoni dejjem akbar għall-frakass tal-fdal tal-ħut fis-swieq globali tal-għalf tal-annimali bejn il-produtturi tal-akkwakultura u dawk tal-bhejjem; billi l-prezzijiet ogħla tal-għalf iżidu l-ħtieġa ta' aktar żvilupp ta' prodotti tal-għalf alternattivi kif ukoll ta' effiċjenza tal-għalf biex tiġi żgurata l-profittabbiltà għall-prodotti tal-akkwakultura ta' valur għoli;

| T. | billi d-dokument tekniku tal-FAO dwar is-sajd u l-akkwakultura tad-19 ta' Frar 2019 intitolat “A third assessment of global marine fisheries discards” juri li l-qbid skartat jammonta għal total ta' 9,1 miljun tunnellata, li jirrappreżenta 10,8 % tal-qabda medja annwali bejn l-2010 u l-2014; |
| --- | --- |

T.

billi d-dokument tekniku tal-FAO dwar is-sajd u l-akkwakultura tad-19 ta' Frar 2019 intitolat “A third assessment of global marine fisheries discards” juri li l-qbid skartat jammonta għal total ta' 9,1 miljun tunnellata, li jirrappreżenta 10,8 % tal-qabda medja annwali bejn l-2010 u l-2014;

| U. | billi r-rapport dwar l-akkwakultura organika tal-UE tal-Osservatorju Ewropew tas-Suq tal-Prodotti tas-Sajd u tal-Akkwakultura minn Mejju 2017 jindika li l-produzzjoni organika tal-akkwakultura qed tiżdied b'mod sinifikanti f'xi Stati Membri, filwaqt li oħrajn għadhom fl-istadji bikrija tal-iżvilupp ta' dan il-metodu ta' produzzjoni; |
| --- | --- |

U.

billi r-rapport dwar l-akkwakultura organika tal-UE tal-Osservatorju Ewropew tas-Suq tal-Prodotti tas-Sajd u tal-Akkwakultura minn Mejju 2017 jindika li l-produzzjoni organika tal-akkwakultura qed tiżdied b'mod sinifikanti f'xi Stati Membri, filwaqt li oħrajn għadhom fl-istadji bikrija tal-iżvilupp ta' dan il-metodu ta' produzzjoni;

| V. | billi l-akkwakultura hija partikolarment sensittiva għal avvenimenti estremi tat-temp fis-sodod tax-xmajjar u fiż-żoni kostali li kulma jmur qed iseħħu aktar spiss minħabba t-tisħin globali, inklużi n-nixfiet, l-għargħar, il-maltempati u l-mewġ, li jikkawżaw ħsara serja lill-infrastrutturi tal-akkwakultura u lill-ispeċijiet ikkultivati; |
| --- | --- |

V.

billi l-akkwakultura hija partikolarment sensittiva għal avvenimenti estremi tat-temp fis-sodod tax-xmajjar u fiż-żoni kostali li kulma jmur qed iseħħu aktar spiss minħabba t-tisħin globali, inklużi n-nixfiet, l-għargħar, il-maltempati u l-mewġ, li jikkawżaw ħsara serja lill-infrastrutturi tal-akkwakultura u lill-ispeċijiet ikkultivati;

| W. | billi d-Direttiva 2014/89/UE dwar l-ippjanar tal-ispazju marittimu titlob li l-Istati Membri kostali kollha jippreżentaw pjanijiet tal-ispazju marittimu nazzjonali lill-Kummissjoni “malajr kemm jista' jkun, u mhux aktar tard mill-31 ta' Marzu 2021”; |
| --- | --- |

W.

billi d-Direttiva 2014/89/UE dwar l-ippjanar tal-ispazju marittimu titlob li l-Istati Membri kostali kollha jippreżentaw pjanijiet tal-ispazju marittimu nazzjonali lill-Kummissjoni “malajr kemm jista' jkun, u mhux aktar tard mill-31 ta' Marzu 2021”;

| X. | billi r-reġjuni ultraperiferiċi huma partikolarment esposti għal klimi instabbli u avvenimenti severi tat-temp, li jistgħu jipperikolaw il-potenzjal tas-settur f'dawk ir-reġjuni; |
| --- | --- |

X.

billi r-reġjuni ultraperiferiċi huma partikolarment esposti għal klimi instabbli u avvenimenti severi tat-temp, li jistgħu jipperikolaw il-potenzjal tas-settur f'dawk ir-reġjuni;

| Y. | billi l-popolazzjoni tal-marguni rat żieda enormi; billi din iż-żieda qed tikkawża ħsara serja lil ħafna setturi tal-baħar, inkluża l-akkwakultura; |
| --- | --- |

Y.

billi l-popolazzjoni tal-marguni rat żieda enormi; billi din iż-żieda qed tikkawża ħsara serja lil ħafna setturi tal-baħar, inkluża l-akkwakultura;

| Z. | billi fir-riżoluzzjoni tiegħu dwar l-adozzjoni ta' pjan Ewropew ta' kontroll tal-istokkijiet tal-marguni sabiex jitnaqqas l-effett dejjem jiżdied tal-marguni fuq l-istokkijiet tal-ħut, is-sajd u l-akwakultura, adottata 13-il sena ilu, il-Parlament ippropona diversi azzjonijiet possibbli biex jiġu solvuti l-problemi li l-marguni qed ikomplu joħolqu; |
| --- | --- |

Z.

billi fir-riżoluzzjoni tiegħu dwar l-adozzjoni ta' pjan Ewropew ta' kontroll tal-istokkijiet tal-marguni sabiex jitnaqqas l-effett dejjem jiżdied tal-marguni fuq l-istokkijiet tal-ħut, is-sajd u l-akwakultura, adottata 13-il sena ilu, il-Parlament ippropona diversi azzjonijiet possibbli biex jiġu solvuti l-problemi li l-marguni qed ikomplu joħolqu;

| AA. | billi r-rapport fuq inizjattiva proprja intitolat “Lejn settur Ewropew tal-akkwakultura sostenibbli u kompetittiv: status attwali u sfidi futuri” jenfasizza l-importanza, fost ħafna azzjonijiet oħra, li jiġi minimizzat l-impatt dejjem akbar tal-marguni fuq l-akkwakultura; |
| --- | --- |

AA.

billi r-rapport fuq inizjattiva proprja intitolat “Lejn settur Ewropew tal-akkwakultura sostenibbli u kompetittiv: status attwali u sfidi futuri” jenfasizza l-importanza, fost ħafna azzjonijiet oħra, li jiġi minimizzat l-impatt dejjem akbar tal-marguni fuq l-akkwakultura;

| AB. | billi huwa disponibbli kumpens finanzjarju għall-operaturi tal-akkwakultura u tas-sajd għat-telf li jirriżulta mill-interazzjoni tal-marguni mas-sajd; |
| --- | --- |

AB.

billi huwa disponibbli kumpens finanzjarju għall-operaturi tal-akkwakultura u tas-sajd għat-telf li jirriżulta mill-interazzjoni tal-marguni mas-sajd;

| AC. | billi s-settur kollu tal-akkwakultura fl-Ewropa se jkollu jġorr il-piż taż-żieda fl-ispejjeż tal-elettriku u tal-gass, b'perspettiva saħansitra agħar minħabba ż-żieda fl-ispejjeż tal-produzzjoni u l-inċertezza tal-kummerċjalizzazzjoni kkawżata wkoll mill-kriżi tal-pandemija tal-COVID-19; |
| --- | --- |

AC.

billi s-settur kollu tal-akkwakultura fl-Ewropa se jkollu jġorr il-piż taż-żieda fl-ispejjeż tal-elettriku u tal-gass, b'perspettiva saħansitra agħar minħabba ż-żieda fl-ispejjeż tal-produzzjoni u l-inċertezza tal-kummerċjalizzazzjoni kkawżata wkoll mill-kriżi tal-pandemija tal-COVID-19;

| AD. | billi l-produtturi l-kbar tal-ħut u tal-prodotti tal-ħut fiż-żona tal-viċinat tal-UE qed jippjanaw li sal-2030 jirduppjaw il-produzzjoni tal-akkwakultura tagħhom meta mqabbla mal-livelli tal-2020, ħaġa li tista' żżid il-pressjoni fuq il-produzzjoni tal-UE; |
| --- | --- |

AD.

billi l-produtturi l-kbar tal-ħut u tal-prodotti tal-ħut fiż-żona tal-viċinat tal-UE qed jippjanaw li sal-2030 jirduppjaw il-produzzjoni tal-akkwakultura tagħhom meta mqabbla mal-livelli tal-2020, ħaġa li tista' żżid il-pressjoni fuq il-produzzjoni tal-UE;

| AE. | billi mhux l-Istati Membri kollha qed jagħtu kunsiderazzjoni biżżejjed lill-potenzjal tal-iżvilupp tal-akkwakultura jew l-effetti soċjoekonomiċi u ambjentali potenzjali tiegħu; |
| --- | --- |

AE.

billi mhux l-Istati Membri kollha qed jagħtu kunsiderazzjoni biżżejjed lill-potenzjal tal-iżvilupp tal-akkwakultura jew l-effetti soċjoekonomiċi u ambjentali potenzjali tiegħu;

| AF. | billi l-konsum annwali tal-prodotti tal-ħut per capita fl-UE jvarja ħafna, minn madwar 6 kg għal madwar 60 kg; billi d-domanda għall-prodotti tal-akkwakultura fl-UE tista' għalhekk tiżdied fil-futur prevedibbli; |
| --- | --- |

AF.

billi l-konsum annwali tal-prodotti tal-ħut per capita fl-UE jvarja ħafna, minn madwar 6 kg għal madwar 60 kg; billi d-domanda għall-prodotti tal-akkwakultura fl-UE tista' għalhekk tiżdied fil-futur prevedibbli;

| AG. | billi ħafna intrapriżi qed isibuha diffiċli li jżommu s-sehem mis-suq tagħhom, kemm domestikament kif ukoll barra mill-pajjiż; |
| --- | --- |

AG.

billi ħafna intrapriżi qed isibuha diffiċli li jżommu s-sehem mis-suq tagħhom, kemm domestikament kif ukoll barra mill-pajjiż;

| AH. | billi, skont l-aktar data reċenti mill-Eurostat u l-FAO, fl-2019 madwar 76 % tal-ħut ikkunsmat fl-UE kien selvaġġ u 24 % kien imrobbi; |
| --- | --- |

AH.

billi, skont l-aktar data reċenti mill-Eurostat u l-FAO, fl-2019 madwar 76 % tal-ħut ikkunsmat fl-UE kien selvaġġ u 24 % kien imrobbi;

| AI. | billi hemm biss 62 prodott b'indikazzjoni ġeografika protetta (IĠP) irreġistrati fil-klassi 1.7.— Ħut frisk, molluski u krustaċji u prodotti derivati minnhom, minn total ta' 1 382 prodott b'IĠP; billi bħalissa għaddejjin proċeduri ta' protezzjoni għal 14-il prodott ieħor; billi r-reġistru tal-ikel tal-Ispeċjalitajiet Tradizzjonali Garantiti (STG) fih biss erba' prodotti f'dik il-klassi; billi xi wħud mir-reġistrazzjonijiet li rnexxew kienu għall-prodotti tal-akkwakultura; |
| --- | --- |

AI.

billi hemm biss 62 prodott b'indikazzjoni ġeografika protetta (IĠP) irreġistrati fil-klassi 1.7.— Ħut frisk, molluski u krustaċji u prodotti derivati minnhom, minn total ta' 1 382 prodott b'IĠP; billi bħalissa għaddejjin proċeduri ta' protezzjoni għal 14-il prodott ieħor; billi r-reġistru tal-ikel tal-Ispeċjalitajiet Tradizzjonali Garantiti (STG) fih biss erba' prodotti f'dik il-klassi; billi xi wħud mir-reġistrazzjonijiet li rnexxew kienu għall-prodotti tal-akkwakultura;

| AJ. | billi l-fondi tal-UE għas-sajd (il-Fond Ewropew għas-Sajd (FES), il-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd (FEMS) u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi, is-Sajd u l-Akkwakultura (FEMSA)) ipprovdew appoġġ finanzjarju lis-settur tal-akkwakultura tal-UE; |
| --- | --- |

AJ.

billi l-fondi tal-UE għas-sajd (il-Fond Ewropew għas-Sajd (FES), il-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd (FEMS) u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi, is-Sajd u l-Akkwakultura (FEMSA)) ipprovdew appoġġ finanzjarju lis-settur tal-akkwakultura tal-UE;

| AK. | billi l-individwi li jaħarbu mill-farms tal-akkwakultura jistgħu jikkawżaw alterazzjonijiet ġenetiċi fil-popolazzjonijiet selvaġġi; |
| --- | --- |

AK.

billi l-individwi li jaħarbu mill-farms tal-akkwakultura jistgħu jikkawżaw alterazzjonijiet ġenetiċi fil-popolazzjonijiet selvaġġi;

Il-kontribut tal-akkwakultura għall-Patt Ekoloġiku Ewropew

| 1. | Jilqa' l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar il-linji gwida strateġiċi għal akkwakultura tal-UE aktar sostenibbli u kompetittiva għall-perjodu mill-2021 sal-2030; iqis li dawn il-linji gwida huma komprensivi, sodi u xierqa għall-iskop tal-promozzjoni ta' akkwakultura tal-UE sostenibbli u kompetittiva b'enfasi fit-tul fuq is-sostenibbiltà tas-settur tal-akkwakultura u fuq il-kontribut tiegħu għall-Patt Ekoloġiku Ewropew; jiddispjaċih, madankollu, għall-fatt li dawn huma ffukati ħafna fuq aspetti ambjentali u li jeħtieġu aktar ambizzjoni biex jagħtu spinta lill-produzzjoni sostenibbli u l-iżvilupp ta' settur tal-akkwakultura tal-UE ġenwinament b'saħħtu u kompetittiv; iqis li huwa importanti li jiġu stabbiliti objettivi kwantitattivi għat-tkabbir ta' dan is-settur fil-qafas tal-linji gwida, l-istess bħalma l-istrateġija għall-bijodiversità, l-Istrateġija “Mill-Għalqa sal-Platt” u strateġiji oħra tal-Patt Ekoloġiku jistabbilixxu miri ambjentali; iħeġġeġ lill-Istati Membri u lill-Kunsill Konsultattiv għall-Akkwakultura jimplimentaw l-azzjonijiet rakkomandati fil-linji gwida; jistieden lill-Kummissjoni timmonitorja regolarment il-konformità ma' dawn ir-rakkomandazzjonijiet u żżomm lill-Parlament infurmat; |
| --- | --- |

1.

| 2. | Jenfasizza l-importanza li l-Istati Membri jimplimentaw il-linji gwida b'mod xieraq u kkoordinat sabiex jilħqu l-objettivi tagħhom; jirrimarka l-importanza tar-rwol tal-Kummissjoni fl-assistenza u l-koordinazzjoni tal-implimentazzjoni fost l-Istati Membri biex tiżgura kundizzjonijiet ekwi għall-akkwakulturist tal-UE; iħeġġeġ lill-Kummissjoni ssegwi kontinwament l-implimentazzjoni ta' dawn il-linji gwida u atti legali oħra li jaffettwaw l-akkwakultura bħar-Regolament dwar il-produzzjoni organika u t-tikkettar ta' prodotti organiċi (16) u jekk ikun xieraq tippreżenta emendi għal dan ir-regolament, u potenzjalment oħrajn, bil-ħsieb li jiġu indirizzati l-ostakli li jxekklu t-twettiq tal-objettivi tal-UE dwar il-produzzjoni organika, bħal dawk stabbiliti fl-Istrateġija “Mill-Għalqa sal-Platt”; |
| --- | --- |

2.

| 3. | Jenfasizza l-potenzjal tal-kontributi tas-settur tal-akkwakultura biex jintlaħqu l-objettivi tal-Patt Ekoloġiku Ewropew, u jenfasizza l-ħtieġa li jiġu żgurati s-sostenibbiltà u r-reżiljenza fit-tul tas-settur, b'mod partikolari fid-dawl tal-kriżi tal-COVID-19; iqis li t-tranżizzjoni għal sistema tal-ikel sostenibbli fl-Ewropa jeħtieġ li tieħu vantaġġ mill-potenzjal mhux sfruttat li hemm fis-settur tal-akkwakultura peress li jista' jaqdi parti importanti u saħansitra akbar fl-ekonomija ċirkolari u bħala kontributur nett għat-trasformazzjoni tan-nutrijenti eċċessivi fi proteini ta' kwalità għolja; |
| --- | --- |

3.

| 4. | Jissottolinja li l-akkwakultura tal-UE tissodisfa standards għolja f'dawk li huma kwalità tal-prodotti u saħħa tal-annimali, iżda li għad hemm marġni għal titjib f'dawk li huma diversifikazzjoni, kompetittività u prestazzjoni ambjentali; jinnota li l-akkwakultura b'impatt baxx (bħall-akkwakultura b'livelli trofiċi baxxi, multitrofika u organika), u s-servizzi ambjentali mill-akkwakultura jistgħu, jekk jiġu żviluppati aktar, jikkontribwixxu ħafna għall-Patt Ekoloġiku Ewropew, għall-Istrateġija “Mill-Għalqa sal-Platt” u għal ekonomija blu sostenibbli (17); |
| --- | --- |

4.

| 5. | Jindika li l-akkwakultura mistennija tikkontribwixxi għall-provvista tal-ikel u għas-sigurtà tal-ikel billi tibbilanċja mill-ġdid il-lakuna li hemm fejn jidħol il-ħut, peress li l-UE timporta 70 % tal-ikel akkwatiku kollu li tikkonsma u dan jikkawża defiċit kummerċjali annwali ta' EUR 21 biljun (fl-2019); iqis li l-akkwakultura għandha potenzjal ta' żvillupp u tkabbir imdaqqas li jeħtieġ li jissaħħaħ filwaqt li ma jinqabżux il-limiti ekoloġiċi, sabiex tkun tista' tipprovdi prodotti tal-ikel sostenibbli u ta' kwalità, tnaqqas id-dipendenza tagħna fuq l-importazzjonijiet tal-ikel akkwatiku u toħloq aktar impjiegi, u opportunitajiet soċjoekonomiċi oħra, speċjalment fir-reġjuni kostali iżda wkoll fiż-żoni rurali; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jipprovdu qafas legali robust, affidabbli, prevedibbli, simplifikat u favorevoli għan-negozju, u jagħmlu użu sħiħ mir-riżorsi ta' finanzjament disponibbli tal-FEMSA, peress li dan huwa l-istrument ta' finanzjament speċifikament iddedikat għall-objettivi tal-ġestjoni tas-sajd u tal-akkwakultura tal-UE; iħeġġeġ lill-Istati Membri jallokaw biżżejjed finanzjament taħt il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza biex jappoġġjaw l-innovazzjoni, is-sostenibbiltà u r-reżiljenza tas-settur tal-akkwakultura tal-UE; |
| --- | --- |

5.

| 6. | Jissottolinja li l-akkwakultura ġiet żviluppata bħala ħtieġa soċjali biex tipprovdi provvista kostanti ta' ikel akkwatiku frisk fi staġuni u reġjuni fejn is-sajd għall-ħut selvaġġ naqas milli jwettaqha, u b'hekk tissodisfa wieħed mill-aktar rwoli importanti għas-soċjetà: il-forniment ta' ikel frisk tajjeb għas-saħħa prinċipalment għas-suq lokali jew reġjonali; jenfasizza għalhekk li l-espansjoni tal-akkwakultura fl-Ewropa hija marbuta b'mod qawwi mal-prattiki kulturali tradizzjonali, li ftit jew wisq huma speċifiċi għall-parti partikolari tagħhom tal-kontinent; |
| --- | --- |

6.

| 7. | Jirrimarka l-importanza ta' data u statistika preċiżi għall-prodotti tal-akkwakultura, speċjalment fir-rigward tal-konsum, l-importazzjonijiet u l-esportazzjonijiet, sabiex jiġi żgurat li qed nilħqu l-miri u l-objettivi li qed nistabbilixxu għas-settur; jitlob li aktar data ssir disponibbli u aċċessibbli f'dan ir-rigward; |
| --- | --- |

7.

| 8. | Jirrimarka li l-iżbilanċ fil-kummerċ estern tal-prodotti akkwatiċi prodotti fl-Unjoni Ewropea mhuwiex aċċettabbli, la mil-lat ekonomiku, minħabba d-defiċit kummerċjali li jimplika, u lanqas mil-lat soċjali, minħabba li qed jintilfu l-opportunitajiet ta' impjieg. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Jenfasizza li l-progress lejn l-objettivi tal-Patt Ekoloġiku Ewropew irid ikun allinjat mal-iżgurar tas-sigurtà tal-ikel ta' pajjiżi terzi; |
| --- | --- |

9.

| 10. | Jappoġġja l-istabbiliment tal-mekkaniżmu l-ġdid tal-UE għall-assistenza fl-akkwakultura bħala għodda innovattiva biex tgħin lill-Kummissjoni, lill-Istati Membri, lill-awtoritajiet reġjonali, lill-industrija u lil partijiet ikkonċernati oħra jiżviluppaw gwida ulterjuri u jikkonsolidaw l-aħjar prattiki f'oqsma rilevanti differenti; iqis li l-partijiet ikkonċernati rilevanti kollha, inkluż il-Parlament, għandhom ikunu involuti fil-ħolqien ta' dan il-mekkaniżmu, b'mod partikolari l-membri kollha tal-Kunsill Konsultattiv għall-Akkwakultura, f'konformità mal-Artikolu 11 tat-TUE li jirrikonoxxi d-demokrazija parteċipattiva bħala prinċipju demokratiku fundamentali; jappella għall-ħolqien ta' djalogu sinifikattiv mas-soċjetà ċivili; |
| --- | --- |

10.

| 11. | Jisħaq li l-potenzjal tat-tkabbir tas-settur tal-akkwakultura tal-UE jeħtieġ li jiġi żviluppat b'mod sostenibbli, filwaqt li jitqiesu t-tliet pilastri kollha tas-sostenibbiltà – ekonomika, soċjali u ambjentali; jirrimarka l-ħtieġa li jkun hemm settur attraenti u orjentat lejn is-suq, anke għall-pixxikulturi ġodda, b'qafas legali biex jattira l-investimenti kummerċjali, joħloq u jżomm kundizzjonijiet tax-xogħol tajbin, u jipproteġi l-ambjent billi juża sorsi tal-għalf sostenibbli u jtejjeb is-saħħa akkwatika, it-trattament xieraq tal-annimali u l-bijosigurtà, kif ukoll inaqqas l-użu tal-antimikrobiċi skont l-aqwa parir xjentifiku disponibbli, jinkoraġġixxi prattiki responsabbli u prudenti, f'konformità mal-istrateġija “Mill-Għalqa sal-Platt”; |
| --- | --- |

11.

| 12. | Iqis li s-settur tal-akkwakultura kapaċi jipprovdi kontribut konsistenti għas-servizzi tal-ekosistema għas-soċjetà, u li l-akkwakultura tal-għadajjar, il-kultivazzjoni tal-algi u t-trobbija tal-frott tal-baħar bil-qoxra jistgħu jikkontribwixxu għad-dekarbonizzazzjoni tal-ekonomija tal-UE u għall-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima; jenfasizza, madankollu, li s-sekwestru tal-karbonju permezz tal-kultivazzjoni tal-algi u t-trobbija tal-frott tal-baħar bil-qoxra huwa limitat skont il-metodu ta' produzzjoni u l-użu meta l-prodott jinħasad; jappoġġja l-azzjonijiet proposti dwar it-tibdil fil-klima iżda jenfasizza l-ħtieġa ta' metodoloġija komuni biex titkejjel l-impronta tal-karbonju tal-farms tal-akkwakultura individwali u jitlob li ssir valutazzjoni tal-impatt għall-miżuri proposti kollha inkluż l-impatt tagħhom fuq is-setturi tal-akkwakultura individwali; jistieden lill-Istati Membri jippromwovu ktajjen tal-provvista qosra effiċjenti, fejn xieraq, bil-ħsieb li jikkontribwixxu għall-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima; |
| --- | --- |

12.

| 13. | Jemmen li huwa meħtieġ investiment fuq skala kbira permezz ta' miżuri ta' mitigazzjoni u ta' adattament biex jiġi prevenut u jitnaqqas l-impatt tal-katastrofi u tal-avvenimenti estremi tat-temp minn fuq is-setturi tas-sajd u tal-akkwakultura, bil-ħsieb li jissaħħu l-ekosistemi akkwatiċi produttivi u reżiljenti u jinżammu l-benefiċċji għall-konsumaturi u għat-trattament xieraq tal-annimali; |
| --- | --- |

13.

| 14. | Jindika li l-implimentazzjoni tal-linji gwida strateġiċi għandha tagħti aktar attenzjoni lill-intrapriżi mikro u żgħar tal-akkwakultura u l-ħtiġijiet speċifiċi tagħhom; |
| --- | --- |

14.

| 15. | Iħeġġeġ lill-Kummissjoni tappoġġja l-istabbiliment ta' korsijiet ta' taħriġ vokazzjonali għas-settur tal-akkwakultura billi tipprovdi riżorsi tekniċi u finanzjarji, sabiex tattira liż-żgħażagħ u tippermetti lis-sajjieda jitħarrġu mill-ġdid, u dan se jgħin biex jinħolqu l-impjiegi fir-reġjuni kostali u tal-gżejjer li tradizzjonalment huma aktar dipendenti mill-attivitajiet tas-sajd; |
| --- | --- |

15.

| 16. | Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jiffaċilitaw, jinkoraġġixxu u jipprovdu appoġġ adegwat għal akkwakultura ekoloġika, bħall-akkwakultura organika, l-akkwakultura b'sistema magħluqa, il-kultivazzjoni tal-algi, it-trobbija tal-frott tal-baħar bil-qoxra, it-trobbija tal-ħut tal-għadajjar u sistemi integrati ta' akkwakultura multitrofika u akkwaponika; |
| --- | --- |

16.

| 17. | Huwa tal-fehma li għandu jingħata appoġġ għall-iżvilupp ta' sistemi akkwaponiċi, li huma sistemi ta' produzzjoni magħluqa fuq l-art li jikkombinaw il-produzzjoni tal-akkwakultura mal-produzzjoni tal-għelejjel, fejn dawn tal-aħħar jużaw il-materja organika fl-ilma, u b'hekk jitnaqqsu l-effetti tat-tniġġis ikkawżat mill-materja organika żejda; |
| --- | --- |

17.

| 18. | Iqis li l-akkwakultura tal-ilma ħelu hija importanti ħafna f'ħafna reġjuni rurali tal-Ewropa, u tipprovdi mhux biss ikel u impjiegi ta' kwalità għolja iżda wkoll servizzi tal-ekosistema interessanti; jistieden lill-Kummissjoni biex tiġġeneralizza l-użu tat-terminu “ikel akkwatiku” li huwa espressjoni aktar komprensiva u inklużiva u biex ma tinsiex lill-bdiewa tal-ilma ħelu; |
| --- | --- |

18.

| 19. | Jirrimarka li għall-akkwakultura tal-ilma ħelu b'mod partikolari, il-predaturi u n-nixfa wkoll joħolqu sfida, riflessa fil-kwantità, id-daqs u l-kwalità tal-ħut imrobbi, u fl-aħħar mill-aħħar għandhom impatt negattiv fuq il-profittabbiltà tas-settur; |
| --- | --- |

19.

| 20. | Jerġa' jsostni l-ħtieġa ta' sistema ta' traċċabbiltà tal-ikel fl-UE li ttejjeb is-sostenibbiltà tas-settur tal-akkwakultura u twieġeb għad-domandi tal-konsumatur billi tipprovdi informazzjoni dwar fejn, meta, kif u liema ħut jew ikel akkwatiku jkun ġie mrobbi, primarjament biex tittejjeb is-sikurezza alimentari iżda wkoll biex ikunu jistgħu jsiru kontrolli tul il-katina kemm tal-prodotti tal-UE kif ukoll tal-importazzjonijiet minn barra l-UE u biex tiġi miġġielda l-frodi; jemmen li din is-sistema għandha tinvolvi lill-atturi kollha fil-katina tal-valur, sabiex ikunu jistgħu jikkollaboraw ma' xulxin bl-użu ta' sistemi diġitali, intelliġenza artifiċjali u innovazzjonijiet teknoloġiċi oħra; |
| --- | --- |

20.

| 21. | Jenfasizza l-valur li l-konsumaturi Ewropej jagħtu lid-denominazzjonijiet ta' kwalità, inklużi kemm id-denominazzjonijiet ta' oriġini kif ukoll l-indikazzjonijiet ġeografiċi protetti; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jinkoraġġixxu l-użu tagħhom fil-prodotti tal-akkwakultura li joffru l-kwalitajiet meħtieġa u jissodisfaw ir-rekwiżiti stabbiliti fir-Regolament Ewropew dwar il-kwalità, pereżempju d-DOP Mexillón de Galicia; |
| --- | --- |

21.

| 22. | Jilqa' l-intenzjoni tal-Kummissjoni li tappoġġja mudelli ta' negozju ekoloġiku, bħal dawk ibbażati fuq is-sekwestru tal-karbonju, sabiex il-ktajjen tal-provvista jsiru aktar sostenibbli; jisħaq, f'dan ir-rigward, li ċerti prattiki tal-akkwakultura, bħat-trobbija tal-maskli jew tal-gajdri u l-polikultura tal-għadajjar, jistgħu jkunu mudelli ta' suċċess għas-sistemi futuri tal-krediti tat-tnaqqis ta' emissjonijiet tal-karbonju, fil-kuntest tal-leġiżlazzjoni tal-UE dwar il-klima; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri biex jappoġġjaw dan it-tip ta' negozju ekoloġiku fid-dawl tal-objettivi tal-istrateġija; |
| --- | --- |

22.

| 23. | Jenfasizza l-importanza li jiġu applikati standards u interventi bbażati fuq l-evidenza biex jittejjeb it-trattament xieraq tal-ħut waqt it-trobbija, it-trasport u t-tbiċċir, inkluża iż-żamma tal-kwalità tal-ilma fil-limiti rilevanti għat-trattament xieraq u għall-ambjent, bħala mod kif jitnaqqsu l-prevalenza u t-tixrid tal-mard u tkompli titnaqqas il-ħtieġa tal-użu tal-antibijotiċi, li fi kwalunkwe każ għandha tkompli titnaqqas aktar; jitlob li tingħata attenzjoni partikolari lill-metodi tat-tagħlif sabiex jiġu kkontrollati l-livelli ta' materja organika, kemm jekk f'ċirkwiti miftuħa kemm jekk magħluqa, bil-għan li l-prattiki ambjentali tajba jinżammu u jittejbu; jenfasizza l-importanza li l-metodi tat-trobbija jkomplu jittejbu f'konformità mal-għarfien xjentifiku l-aktar aġġornat disponibbli sabiex jinkiseb trattament xieraq tal-annimali li jikkontribwixxi għal riżultati ambjentali aħjar, reżiljenza kontra t-tibdil fil-klima u l-ottimizzazzjoni tal-użu tar-riżorsi; |
| --- | --- |

23.

| 24. | Itenni li diversi rakkomandazzjonijiet dwar it-trattament xieraq tal-annimali ma japplikawx għas-setturi tas-sajd u tal-akkwakultura minħabba n-natura tagħhom; |
| --- | --- |

24.

| 25. | Jistieden lill-Istati Membri jkomplu jinkoraġġixxu l-promozzjoni tal-kultivazzjoni tal-algi u jiffaċilitaw l-użu u l-iżvilupp tal-algi bħala ikel u għalf, inkluż billi jippermettu proċessi ta' awtorizzazzjoni aktar faċli, mingħajr ma jittraskuraw speċijiet oħra mrobbija fl-akkwakultura; jenfasizza li hemm potenzjal mhux sfruttat fil-kultivazzjoni tal-algi għall-ħolqien ta' impjiegi ġodda u l-forniment ta' servizzi tal-ekosistema u ta' ikel u għalf aktar ekoloġiċi; iqis li ġestjoni aħjar tal-popolazzjonijiet tal-algi tista' sa ċertu punt tkun mod effettiv, minbarra l-kultivazzjoni tagħha, biex tista' tiġi miġġielda l-ewtrofikazzjoni u jitneħħew n-nitroġenu u l-fosforu żejda mill-ilma, kif ukoll il-karbonju żejjed jekk l-algi jibqgħu fl-ilma u jitħallew jiddepożitaw ruħhom fuq qiegħ il-baħar; jilqa' l-intenzjoni tal-Kummissjoni li tippreżenta inizjattiva speċifika biex tappoġġja l-konsum tal-algi fl-UE; jirrimarka li l-protezzjoni aħjar tal-popolazzjonijiet tal-algi tista' tipprovdi servizzi tal-ekosistema, taġixxi bħala bir tal-karbonju u tikkontribwixxi għat-titjib tal-bijodiversità; |
| --- | --- |

25.

| 26. | Jilqa' r-rwol tan-nisa fil-ktajjen tal-valur tal-akkwakultura u għaldaqstant iħeġġeġ li jiġu ggarantiti kundizzjonijiet tax-xogħol deċenti u li l-prinċipju tal-paga ugwali għal xogħol ugwali jew għal xogħol ta' valur ugwali jiġi rispettat; iqis ukoll li l-viżibbiltà u r-rappreżentanza tagħhom fl-istrutturi u l-proċessi tat-teħid tad-deċiżjonijiet għandhom jissaħħu; |
| --- | --- |

26.

L-ostakli ewlenin għall-akkwakultura fl-Unjoni u s-soluzzjonijiet possibbli

| 27. | Iħeġġeġ lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jiżguraw li l-pjanijiet nazzjonali għall-iżvilupp sostenibbli tal-akkwakultura jqisu l-ostakli ewlenin għall-iżvilupp tal-potenzjal tas-settur u jirrikonoxxu l-ħtieġa li jiġi allokat spazju lill-akkwakultura permezz ta' ppjanar tal-ispazju xieraq; jenfasizza l-importanza ta' mekkaniżmu trasparenti u parteċipattiv, f'konformità mad-Direttiva 2014/89/UE dwar l-ippjanar tal-ispazju marittimu, għall-allokazzjoni tal-ispazju, inkluż għall-postijiet tas-sajd u għall-farms tal-akkwakultura – dawk eżistenti u dawk ġodda – u għaż-żoni marini protetti kif ukoll għaż-żoni ristretta għas-sajd, lill-partijiet ikkonċernati kollha b'mod ekwu; jiddispjaċih li xi Stati Membri għad iridu jippreżentaw lill-Kummissjoni l-pjanijiet tal-ispazji marittimi nazzjonali tagħhom, minkejja l-iskadenza stabbilita fid-Direttiva, u jħeġġiġhom jippreżentaw il-pjanijiet tagħhom malajr kemm jista' jkun; |
| --- | --- |

27.

| 28. | Jappoġġja l-għan tal-Kummissjoni li tagħti bidu għal kampanji ta' promozzjoni biex tinkoraġġixxi l-konsum tal-prodotti tal-akkwakultura tal-UE u tenfasizza l-akkwakultura tal-UE u tkompli tappoġġja l-iżvilupp sostenibbli tagħha; jenfasizza l-ħtieġa f'dan ir-rigward ta' informazzjoni għall-konsumaturi li tkun komprensiva u faċli biex tiġi aċċessata inkluż dwar dieti tajbin għas-saħħa, benefiċċji ambjentali u parametri oħra ta' sostenibbiltà bħall-impatt fuq il-klima; |
| --- | --- |

28.

| 29. | Iqis li s-siti ta' produzzjoni tal-akkwakultura ppjanati u stabbiliti fl-ilma miftuħ m'għandhomx jikkoinċidu jew ikunu f'kunflitt maż-żoni tas-sajd; iqis, barra minn hekk, li s-settur tas-sajd u l-operaturi u r-rappreżentanti tiegħu għandhom ikunu involuti bis-sħiħ f'dan il-proċess; |
| --- | --- |

29.

| 30. | Jirrimarka li l-produzzjoni tal-akkwakultura tal-UE għadha kkonċentrata ħafna f'dawk li huma kemm Stati Membri kif ukoll speċijiet imrobbija, u għalhekk hemm potenzjal sinifikanti ta' diversifikazzjoni; |
| --- | --- |

30.

| 31. | Jirrimarka li l-ippjanar tal-ispazju huwa wieħed mill-għodod ewlenin biex jinħolqu l-prekundizzjonijiet għall-iżvilupp fit-tul tal-akkwakultura u għandu jiżgura siti xierqa tal-ippjanar għall-akkwakultura, b'kont meħud tal-attivitajiet l-oħra fiż-żoni kkonċernati; |
| --- | --- |

31.

| 32. | Jisħaq li l-iżvilupp tal-akkwakultura jirrikjedi qafas legali solidu, affidabbli, ċar u, mil-lat amministrattiv, sempliċi, għall-użu tal-ispazju u l-liċenzji li jipprovdi fiduċja u sigurtà għall-investiment fis-settur; jisħaq li l-ippjanar tal-ispazju għandu jirriżulta fi pjan effettiv u flessibbli li jqis l-ambjenti tal-baħar u tal-ilma ħelu li dejjem qed jinbidlu, li fihom tiffunzjona l-akkwakultura, u li żoni restrittivi żżejjed jistgħu jiskoraġġixxu l-investiment u l-iżvilupp; |
| --- | --- |

32.

| 33. | Jenfasizza l-importanza taċ-ċertezza tad-dritt u l-prevedibbiltà tal-investiment għat-tkabbir sostenibbli tas-settur tal-akkwakultura tal-Unjoni; jenfasizza li l-miżuri kollha adottati mid-diversi awtoritajiet pubbliċi fl-Istati Membri jridu jgħinu biex jiġu ssimplifikati l-iskadenzi u l-proċeduri amministrattivi, sabiex l-amministrazzjonijiet pubbliċi jissodisfaw ir-rekwiżiti tagħhom, isolvu l-kwistjonijiet fil-ħin u jevitaw id-dewmien bla bżonn fil-proċeduri tal-awtorizzazzjoni jew tal-liċenzjar; jirrifjuta azzjoni retroattiva li tnaqqas il-perjodu tal-validità tal-liċenzji jew l-estensjonijiet, u jistieden lill-Istati Membri jissalvagwardjaw il-fiduċja u l-aspettattivi leġittimi tad-detenturi tal-liċenzji; |
| --- | --- |

33.

| 34. | Jirrimarka li, f'dawk li huma liċenzjar u ppjanar, il-kumplessità u d-dewmien burokratiċi eżistenti jirriżultaw fi spejjeż addizzjonali għall-investituri potenzjali; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jiżguraw proċeduri ta' liċenzjar ċari u trasparenti sabiex jinkoraġġixxu lill-investituri; |
| --- | --- |

34.

| 35. | Jisħaq li l-Metodu Miftuħ ta' Koordinazzjoni għandu jiġi implimentat aktar biex tinkiseb koordinazzjoni mal-amministrazzjonijiet pubbliċi nazzjonali, reġjonali u lokali li għandhom kompetenzi fis-settur tal-akkwakultura; iqis li din il-koordinazzjoni hija meħtieġa ħafna għas-simplifikazzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali u għall-għoti ta' gwida dwar il-qafas regolatorju applikabbli għas-settur; jistieden lill-Kummissjoni tippubblika rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż biex tipprovdi lill-Istati Membri gwida dwar l-iżvilupp tal-akkwakultura tal-UE; |
| --- | --- |

35.

| 36. | Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jiżguraw koordinazzjoni aħjar fir-rigward tal-kompetenzi kondiviżi tal-UE, u koordinazzjoni fost l-awtoritajiet nazzjonali, reġjonali u lokali; |
| --- | --- |

36.

| 37. | Jisħaq fuq l-importanza ta' ingredjenti tal-għalf sostenibbli għall-akkwakultura fl-Unjoni; iqis li l-akkwakultura tista' timla l-lakuna li hemm fejn jidħol il-ħut jekk l-ispeċijiet kollha mrobbija jipprovdu gwadann nett fil-proteina tal-ħut, li jfisser li l-akkwakultura ma tneħħix aktar ħut selvaġġ mill-oċeani u minn korpi tal-ilma oħra għall-ħtiġijiet tal-għalf milli tipproduċi; jenfasizza li globalment, sehem kbir tal-ħut użat għall-produzzjoni ta' frakass tal-fdal tal-ħut u żejt tal-ħut jinqabad fiż-żoni ekonomiċi esklussivi tal-pajjiżi li qed jiżviluppaw; jisħaq fuq il-ħtieġa li jiġu promossi l-proteini u ż-żjut tal-baħar ekoloġikament sostenibbli biex jintużaw bħala għalf fis-sura ta' prodotti sekondarji u fdalijiet, proteini oħra u soluzzjonijiet innovattivi, bħall-insetti mitħuna u l-mikroalgi, u s-sostituzzjoni parzjali tal-proteini u ż-żjut tal-baħar b'alternattivi mhux tal-baħar; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jinvestu fir-riċerka u l-innovazzjoni sabiex jippromwovu tranżizzjoni lejn sorsi sostenibbli u ġodda ta' proteini u jitlob lill-Kummissjoni tivvaluta jekk humiex meħtieġa xi bidliet leġiżlattivi f'dan ir-rigward; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jippromwovu prattiki responsabbli u sostenibbli u jżidu fl-għalf il-perċentwal ta' frakass tal-fdal tal-ħut u ta' żejt tal-ħut iċċertifikati b'mod indipendenti, b'ċertifikazzjoni mwettqa minn skemi taċ-ċertifikazzjoni ambjentali u soċjali kredibbli u indipendenti li jużaw kriterji ta' valutazzjoni tal-indiċi trofiku baxx u l-kodiċi ta' kondotta tal-FAO; |
| --- | --- |

37.

| 38. | Jirrikonoxxi l-fatt li bħalissa mhuwiex possibbli li jiġu pprovduti biżżejjed frakass tal-fdal tal-ħut u żejt tal-ħut lill-akkwakultura sempliċement bil-qbid skartat u l-prodotti sekondarji mill-industrija tas-sajd, parzjalment minħabba ż-żieda fid-domanda fis-suq tal-frakass tal-fdal tal-ħut; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jiżguraw produzzjoni sostenibbli tal-frakass tal-fdal tal-ħut u taż-żejt tal-ħutu u b'mod konġunt iżidu l-isforzi fir-riċerka u l-innovazzjoni biex isolvu l-problema taż-żieda fid-domanda fis-suq tal-frakass tal-fdal tal-ħut billi jiżviluppaw alternattivi sostenibbli; |
| --- | --- |

38.

| 39. | Jinsab imħasseb dwar l-għadd dejjem jikber ta' fabbriki tal-frakass tal-fdal tal-ħut u taż-żejt tal-ħut tul il-kosta tal-Afrika tal-Punent, ġestiti prinċipalment minn kumpaniji Ċiniżi li l-produzzjoni mhux sostenibbli tagħhom qed tikkawża problemi eżistenzjali għas-sajd reġjonali u mhux industrijali, u jistieden għalhekk lill-Kummissjoni tiżgura li ma jintuża l-ebda għalf minn tali produzzjoni fil-faċilitajiet tal-akkwakultura fl-UE; |
| --- | --- |

39.

| 40. | Jistieden lill-Kummissjoni tuża sistemi diġitali u l-intelliġenza artifiċjali biex ittejjeb it-traċċabbiltà u s-sostenibbiltà tal-prodotti tal-akkwakultura u testendi t-traċċabbiltà għall-għalf użat; |
| --- | --- |

40.

| 41. | Jistieden lill-Kummissjoni tirrikonoxxi l-importanza li jsiru kampanji ta' komunikazzjoni madwar l-UE kollha dwar l-akkwakultura sostenibbli tal-UE u l-importanza tal-produzzjoni b'fondi taħt ġestjoni diretta f'konformità mal-objettivi tal-linji gwida strateġiċi; jistieden lill-Istati Membri u lill-Kummissjoni jinkludu l-organizzazzjoni ta' kampanji ta' informazzjoni u komunikazzjoni fil-programmi operazzjonali kollha, f'konformità mal-objettivi tal-linji gwida strateġiċi, dwar sottosetturi speċifiċi tal-akkwakultura sostenibbli tal-UE; |
| --- | --- |

41.

| 42. | Iħeġġeġ lill-Kummissjoni tippromwovi programmi fl-ambitu tal-politika ta' promozzjoni agrikola tal-UE li permezz tagħhom il-prodotti tal-akkwakultura jistgħu jiġu promossi b'mod speċifiku u individwali; jisħaq fuq l-importanza li jsir użu mir-rieżami attwali tal-politika ta' promozzjoni agrikola biex tiġi ppożizzjonata aħjar il-promozzjoni tal-prodotti tal-akkwakultura sostenibbli u jħeġġeġ lill-Kummissjoni tuża l-politika ta' promozzjoni agrikola biex tappoġġja s-setturi u l-operaturi li b'mod inerenti jikkontribwixxu għall-ilħiq tal-objettivi tal-Patt Ekoloġiku jew imexxu t-tranżizzjoni lejhom; |
| --- | --- |

42.

| 43. | Jilqa' l-kwalità tal-ħidma mwettqa mill-Osservatorju Ewropew tas-Suq tal-Prodotti tas-Sajd u tal-Akkwakultura (EUMOFA); jistieden lill-Kummissjoni tagħti finanzjament immirat addizzjonali lill-EUMOFA biex ir-rapporti tal-Osservatorju jiġu tradotti għal-lingwi uffiċjali kollha tal-UE peress li spiss ikunu disponibbli biss b'lingwa uffiċjali waħda jew b'mhux aktar minn ħames lingwi uffiċjali tal-UE; jemmen li tali informazzjoni se tgħin lis-settur tal-akkwakultura jikseb informazzjoni aġġornata u ta' kwalità għolja biex itejjeb il-prestazzjoni tal-kummerċjalizzazzjoni tiegħu; |
| --- | --- |

43.

| 44. | Iħeġġeġ lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jżidu b'mod sostanzjali l-fondi għar-riċerka u l-innovazzjoni fis-settur tal-akkwakultura (kemm tal-baħar u kemm tal-ilma ħelu), speċjalment f'oqsma ta' għarfien ġodda bħall-istudju tal-mikrobijoma jew il-monitoraġġ xjentifiku tas-servizzi ambjentali tal-akkwakultura; jistieden lill-Istati Membri jipprovdu jew iżidu l-finanzjament għar-riċerka u l-iżvilupp fis-settur tal-akkwakultura, u jsaħħu t-trasferiment tal-għarfien xjentifiku lis-settur u lil partijiet ikkonċernati oħra; |
| --- | --- |

44.

| 45. | Jistieden lill-Istati Membri u lill-amministrazzjonijiet tagħhom jiżguraw li l-potenzjal tal-iskemi tal-kwalità tal-prodotti agrikoli u tal-ikel jintuża b'mod aktar wiesa' għall-prodotti tal-akkwakultura; ifakkar fil-possibbiltà li jiġu stabbiliti skemi tal-kwalità fil-livell reġjonali jew f'dak nazzjonali, li jistgħu jgħinu lill-produtturi jtejbu l-viżibbiltà tagħhom u b'hekk il-prestazzjoni u l-introjtu tal-kummerċjalizzazzjoni tagħhom; |
| --- | --- |

45.

| 46. | Jissottolinja li l-għarfien u l-innovazzjoni (inkluż l-użu tat-teknoloġija diġitali) huma kruċjali biex jintlaħqu l-objettivi l-oħra stabbiliti għas-settur tal-akkwakultura tal-UE u li Orizzont Ewropa, il-programm qafas tal-UE għar-riċerka u l-innovazzjoni, joffri opportunità sinifikanti biex isir pass 'il quddiem f'dan il-qasam; |
| --- | --- |

46.

| 47. | Iħeġġeġ lill-Kummissjoni ttejjeb u tiġbor informazzjoni dwar il-potenzjal tas-settur tal-akkwakultura fir-reġjuni ultraperiferiċi permezz ta' studji dwar il-vijabbiltà u feedback, u tipprovdi appoġġ speċifiku għan-negozji ġodda li jixtiequ jaħdmu f'dan is-settur f'dawk ir-reġjuni; |
| --- | --- |

47.

| 48. | Jesprimi l-appoġġ l-aktar qawwi tiegħu għall-innovazzjoni u l-avvanzi fit-tnissil ta' speċijiet ġodda tal-akkwakultura; |
| --- | --- |

48.

| 49. | Jieħu nota tal-fatt li settur tal-akkwakultura innovattiv jitlob ukoll l-iżvilupp ta' ħiliet xierqa miksuba permezz tal-promozzjoni ta' kurrikuli u għarfien speċjalizzati dwar l-akkwakultura (eż. studji veterinarji speċjalizzati fuq il-ħut u taħriġ dwar is-saħħa tal-ħut għall-operaturi tal-akkwakultura), kif ukoll taħriġ tul il-ħajja għall-pixxikulturi dwar approċċi innovattivi għas-settur tal-akkwakultura; |
| --- | --- |

49.

| 50. | Jistieden lill-Kummissjoni tkompli taħdem aktar biex toħloq kundizzjonijiet ekwi għall-akkwakultura tal-UE fil-konfront tal-produtturi ta' pajjiżi terzi permezz tar-reviżjoni tal-ftehimiet kummerċjali internazzjonali u l-iffirmar possibbli ta' oħrajn ġodda fil-futur, fir-rigward tal-importazzjonijiet ta' prodotti li ma għandhomx l-istess aċċess għas-suq, sostenibbiltà ambjentali u soċjali, jew standards tat-trattament xieraq tal-ħut bħal dawk prodotti fl-UE, inkluż billi jiġu aġġornati r-regoli għall-implimentazzjoni aħjar tat-tikkettar tal-ikel akkwatiku; iqis li, f'każijiet speċifiċi bħat-tikkettar tal-kavjar, il-qafas legali dwar l-informazzjoni għall-konsumaturi għandu jiġi rivedut; jistieden lill-Kummissjoni tanalizza, permezz ta' valutazzjoni tal-impatt, l-inklużjoni ta' setturi tal-akkwakultura sostenibbli fil-Mekkaniżmu ta' Aġġustament tal-Karbonju fil-Fruntieri tal-UE sabiex jinħolqu inċentivi għall-industriji Ewropej u għas-sħab kummerċjali tal-UE biex jiddekarbonizzaw l-industriji tagħhom favur l-implimentazzjoni ta' miżuri li se jgħinu b'mod pożittiv biex jitnaqqsu l-gassijiet serra bil-għan li tintlaħaq il-mira ta' emissjonijiet żero netti, u b'hekk jappoġġjaw kemm lill-politiki tal-UE kif ukoll dawk globali dwar il-klima lejn emissjonijiet ta' gassijiet serra żero netti, u fl-istess ħin, mingħajr ma jkunu diskriminatorji jew jikkostitwixxu xi restrizzjoni mistura fuq il-kummerċ internazzjonali; |
| --- | --- |

50.

| 51. | Ifakkar fl-opportunitajiet biex is-settur iżid il-kummerċ tal-prodotti tal-akkwakultura, speċjalment fil-pajjiżi u r-reġjuni fejn il-konsum ta' dawn il-prodotti huwa baxx; |
| --- | --- |

51.

| 52. | Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jappoġġjaw l-għarfien xjentifiku dwar it-trattament xieraq tal-ħut, jippromwovu l-aħjar prattiki tal-akkwakultura dwar il-benesseri tal-ħut u jippromwovu l-ħolqien ta' ċentri ta' referenza tal-UE għat-trattament xieraq tal-ħut; jenfasizza li l-prattiki tajba ta' trattament xieraq tal-annimali huma l-aħjar pass preventiv biex titnaqqas il-ħtieġa ta' mediċini u biex jiġu żgurati s-saħħa u t-trattament xieraq tal-ħut; jinkoraġġixxi l-użu ulterjuri tat-teknoloġiji u l-innovazzjoni biex il-mard jiġi indirizzat b'mod aktar immirat biex b'hekk jitnaqqas l-ammont ta' mediċina meħtieġa; jenfasizza l-ħtieġa li tittejjeb id-disponibbiltà tal-mediċini veterinarji, meta jkun meħtieġ għas-settur tal-akkwakultura; |
| --- | --- |

52.

| 53. | Jirrakkomanda li l-Kummissjoni tfassal proposti leġiżlattivi abbażi tal-aħħar għarfien xjentifiku dwar il-ħtiġijiet tal-ħut u ta' annimali akkwatiċi oħra u dwar il-metodi tat-trasport sabiex tiġi mminimizzata t-tbatija tagħhom matul it-trasport; jisħaq li d-dispożizzjonijiet il-ġodda għandhom jipprovdu lista ta' kontroll dettaljata għall-ippjanar u t-tħejjija ta' qabel it-trasport, dispożizzjonijiet speċifiċi li jikkonċernaw il-parametri tal-kwalità tal-ilma, id-densità, l-immaniġġjar matul it-tagħbija u l-ħatt, u kontrolli tat-trattament xieraq ta' wara t-trasport; jistieden lill-Kummissjoni tiżgura li l-linji gwida li tippubblika jiġu aġġornati abbażi tal-aħħar evidenza xjentifika u jkunu konformi mar-Regolament (KE) Nru 1/2005 u jappella għal rekwiżiti speċifiċi għall-moviment kummerċjali tal-ħut; jisħaq, barra minn hekk, li għandhom jiġu pprovduti taħriġ u ċertifikazzjoni speċifiċi fir-rigward tat-trasport tal-ħut; |
| --- | --- |

53.

| 54. | Jappoġġja li Copernicus u n-Network Ewropew ta' Osservazzjoni u Data Marittima tiżdidilhom il-kapaċità li josservaw, jimmudellaw u jipprevedu biex jantiċipaw aħjar l-effetti tal-avvenimenti estremi tat-temp, kemm fuq l-art kif ukoll fuq il-baħar, li għalihom il-faċilitajiet tal-akkwakultura huma partikolarment sensittivi; |
| --- | --- |

54.

| 55. | Jenfasizza l-importanza ta' taħriġ adegwat kemm għall-awtoritajiet kompetenti kif ukoll għall-pixxikulturi dwar kif jillimitaw l-impatt ambjentali tal-prattiki tal-akkwakultura u jiżguraw ir-rispett tal-istandards għolja tat-trattament xieraq u s-saħħa tal-annimali; |
| --- | --- |

55.

| 56. | Jistieden lill-Kummissjoni tħejji proposta għal pjan Ewropew ta' kontroll tal-istokkijiet tal-marguni li jkun jista' jindirizza b'mod xieraq u definittiv il-problema li s-settur tal-akkwakultura ilu jiffaċċja għal ħafna snin, abbażi tal-aħjar parir xjentifiku disponibbli u l-esperjenzi u l-prattiki li diġà ġew ittestjati fl-Istati Membri; iħeġġeġ li l-pjan jitfassal għall-mitigazzjoni u l-kontroll effettivi tal-effett tagħhom fuq il-farms tal-akkwakultura, bil-għan li jitnaqqas l-impatt ekonomiku, ambjentali u soċjali tagħhom minn fuq il-produzzjoni u l-bijodiversità; jenfasizza li l-pjan għandu jinkludi lista ta' miżuri eliġibbli dwar soluzzjonijiet ta' koeżistenza preventivi u kumpens adegwat għat-telf u miżuri, iffinanzjati mill-fondi tal-UE jew nazzjonali; jinsisti li l-appoġġ finanzjarju għal riċerka mfassla apposta mmirata lejn is-sejbien u l-ittestjar ta' miżuri preventivi huwa kruċjali, iżda wkoll biex jippermetti monitoraġġ xieraq, inklużi r-reġistrazzjoni u l-analiżi tal-effetti tal-miżuri meħuda; jistieden lill-Istati Membri jimplimentaw dawk il-miżuri abbażi ta' kull każ lokali għalih u jirrapportaw lill-Kummissjoni ta' kull sena dwar l-implimentazzjoni tal-pjan, inkluża l-effettività tal-miżuri magħżula; jistieden lill-Kummissjoni tevalwa l-pjan Ewropew ta' kontroll tal-istokkijiet tal-marguni kull ħames snin u tirrapporta lill-Parlament; iħeġġeġ lill-Kummissjoni tħejji, bħala azzjoni immedjata, dokument ta' gwida dwar kif għandhom jiġu applikati d-derogi previsti fl-Artikolu 9 tad-Direttiva dwar l-Għasafar, u tivvaluta l-ħtieġa li l-leġiżlazzjoni attwal tiġi mmodifikata fejn il-miżuri preventivi ma jkunux ħarġu li huma biżżejjed u l-impatt finanzjarju u soċjali ma jippermettix soluzzjonijiet ta' koeżistenza, skont l-aħjar parir xjentifiku; |
| --- | --- |

56.

| 57. | Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jissimplifikaw il-proċeduri tal-ħruġ tal-liċenzji, u jagħmlu aktar sforzi u jipprovdu l-għajnuna addizzjonali meħtieġa biex l-utenti tal-FEMSA jkunu jistgħu jiksbu aċċess għall-finanzjament; |
| --- | --- |

57.

Akkwakultura organika

| 58. | Jilqa' l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar pjan ta' azzjoni għall-iżvilupp tal-produzzjoni organika u t-23 azzjoni li huma inklużi fl-anness tagħha; jindika li l-akkwakultura organika teħtieġ li jkollha rwol ewlieni fit-tkabbir ippjanat tas-settur tal-akkwakultura, minħabba l-potenzjal kbir tagħha li għadu ma ġiex sfruttat għall-iżvilupp, f'konformità mat-tranżizzjoni għal sistema tal-ikel sostenibbli fl-Ewropa, u li għandha tingħata assistenza permezz tal-FEMSA; |
| --- | --- |

58.

| 59. | Jaqbel li l-akkwakultura organika għandha potenzjal, iżda jenfasizza d-differenzi fil-produzzjoni tal-akkwakultura organika madwar l-Istati Membri; |
| --- | --- |

59.

| 60. | Jaqbel mal-objettiv ta' żieda sinifikanti fl-akkwakultura organika sal-2030 mingħajr ma jiġi stabbilit xi perċentwal konkret f'dan il-pjan, minħabba li dan huwa settur relattivament ġdid u t-tkabbir tiegħu mhuwiex faċli biex jiġi previst; jinkoraġġixxi lill-Istati Membri, madankollu, jistabbilixxu miri, jekk ikun xieraq, filwaqt li jqisu l-għarfien tagħhom tal-ispeċifiċitajiet lokali u reġjonali u tal-iżviluppi fis-suq; jindika li għalkemm l-akkwakultura organika tal-UE esperjenzat żieda fit-trobbija ta' ċerti speċijiet u f'ċerti pajjiżi f'dawn l-aħħar snin (inkluż is-salamun fl-Irlanda u l-maskli fid-Danimarka u fl-Irlanda), id-domanda għall-akkwakultura organika tal-UE hija inċerta u, barra minn hekk, il-prestazzjoni ekonomika tal-akkwakultura organika għadha mhijiex suffiċjenti f'xi żoni; |
| --- | --- |

60.

| 61. | Iqis li l-akkwakultura sostenibbli, b'mod ġenerali, u l-akkwakultura organika, b'mod partikolari, se jkollha rwol ewlieni fl-ilħuq tal-ambizzjoni tal-UE għal Ewropa newtrali għall-karbonju sal-2050 billi tnaqqas l-emissjonijiet ta' gassijiet serra u tikkontribwixxi għall-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima, filwaqt li tipprovdi benefiċċji addizzjonali għall-ambjent u għall-bijodiversità; |
| --- | --- |

61.

| 62. | Jindika li l-akkwakultura sostenibbli, b'mod ġenerali, u l-akkwakultura organika, b'mod partikolari, jistgħu jgħinu biex jiġu ssodisfati d-domandi tal-konsumaturi għal ikel diversifikat ta' kwalità għolja prodott b'mod li jirrispetta l-ambjent u jiżgura l-benesseri tal-ħut, u b'hekk jimtela d-distakk bejn id-domanda u l-provvista ta' prodotti tas-sajd fl-UE, u tonqos il-pressjoni fuq l-istokkijiet selvaġġi; |
| --- | --- |

62.

| 63. | Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri, fil-qafas tal-pjanijiet nazzjonali għall-iżvilupp sostenibbli tal-akkwakultura, janalizzaw l-ostakli ewlenin għall-iżvilupp tal-akkwakultura organika u jipproponu miżuri xierqa; jistieden ukoll lill-Istati Membri jinkludu, abbażi ta' valutazzjoni tal-impatt ex-ante, żieda fl-akkwakultura organika fost l-objettivi tal-pjanijiet strateġiċi nazzjonali pluriennali rieżaminati tagħhom għall-akkwakultura; iqis li l-FEMSA għandha tintuża biex tippromwovi prattiki sostenibbli tal-akkwakultura, inkluża l-produzzjoni organika, u tipprovdi appoġġ matul il-perjodu ta' konverżjoni, u dan joħloq kundizzjonijiet ekwi fir-rigward ta' akkwakulturisti organiċi oħra; |
| --- | --- |

63.

| 64. | Jisħaq fuq il-ħtieġa għal aktar appoġġ għar-riċerka u l-innovazzjoni dwar sorsi alternattivi ta' nutrijenti, trattamenti, tnissil u benesseri tal-annimali fl-akkwakultura; iqis li huwa meħtieġ li jiġu promossi investimenti f'sistemi adattati ta' polikultura u ta' akkwakultura multitrofika u li jiġu promossi l-imfaqas u l-attivitajiet ta' tkabbir għall-ħut żgħir organiku; jilqa' l-Metodu Miftuħ ta' Koordinazzjoni għall-iskambju tal-aħjar prattiki u l-innovazzjoni fl-akkwakultura organika; |
| --- | --- |

64.

| 65. | Jenfasizza li l-innovazzjoni, inklużi tipi differenti ta' akkwakultura, żviluppat minn meta ġie adottat ir-Regolament dwar il-produzzjoni organika u t-tikkettar ta' prodotti organiċi; jirrimarka f'dan ir-rigward li ċerti dispożizzjonijiet, bħal dawk dwar ir-riproduzzjoni, mhumiex mgħammra tajjeb għall-metodi innovattivi u sostenibbli ġodda tal-akkwakultura li ġew żviluppati; iħeġġeġ lill-Kummissjoni tivvaluta dan ir-Regolament kif xieraq u tippreżenta l-emendi meħtieġa; |
| --- | --- |

65.

| 66. | Jistieden lill-Kummissjoni biex tanalizza kif ir-regoli għall-akkwakultura organika jiġu interpretati, implimentati u mmonitorjati f'kull Stat Membru; iħeġġeġ lill-Kummissjoni tippubblika linji gwida għall-Istati Membri, għall-korpi ta' ċertifikazzjoni u għall-ppixxikulturi, immirati biex inaqqsu l-eteroġeneità fl-implimentazzjoni tar-regolament organiku, abbażi tal-konklużjonijiet ta' dik l-analiżi; |
| --- | --- |

66.

| 67. | Iħeġġeġ lill-Kummissjoni tikkunsidra li tawtorizza mill-ġdid l-użu ta' 30 % tar-razzjoni ta' kuljum tal-frakass tal-fdal tal-ħut u taż-żejt tal-ħut minn fdalijiet tal-akkwakultura mhux organika, jew minn fdalijiet tal-ħut li jinqabad għall-konsum mill-bniedem li jiġu minn prodotti tas-sajd sostenibbli tal-UE, għal perjodu tranżitorju ta' ħames snin għal dawk kollha li deħlin ġodda fis-settur tal-akkwakultura organika, minħabba l-impatt pożittiv tiegħu fuq l-ekonomija ċirkolari u bħala miżura ta' appoġġ meħtieġa fid-dawl tad-disponibbiltà baxxa u l-prezzijiet għolja tal-għalf organiku; jistieden lill-Kummissjoni tikkunsidra wkoll l-użu ta' speċijiet (li ma jistgħux ibidu b'mod naturali fl-Ewropa) li għalihom ir-riproduzzjoni indotta ssir bl-użu ta' estratti pitwitarji, speċijiet li jintużaw fil-prattiki ta' polikultura sabiex jintużaw niċeċ trofiċi oħra tal-ambjent tal-kultura, u b'hekk jikkontribwixxu għas-sekwestru tal-karbonju, itaffu l-ewtrofikazzjoni, iżidu l-produttività ġenerali tal-għadajjar u jnaqqsu l-piż tan-nutrijenti tat-trobbija tal-ħut; |
| --- | --- |

67.

| 68. | Jenfasizza l-ħtieġa li jinħolqu kundizzjonijiet ekwi għall-akkwakulturisti organiċi tal-UE madwar l-Unjoni, kif ukoll rigward il-prodotti organiċi importati, billi jiġu pprovduti l-istess regoli u appoġġ u jiġu armonizzati t-trattamenti għall-mard użati fl-akkwakultura organika u fit-trobbija organika tal-bhejjem; |
| --- | --- |

68.

| 69. | Ifakkar li r-riżoluzzjoni tal-Parlament bit-titolu “Lejn settur Ewropew tal-akkwakultura sostenibbli u kompetittiv: status attwali u sfidi futuri” tipproponi 92 azzjoni biex jiġi sfruttat il-potenzjal tal-akkwakultura tal-UE permezz ta': is-simplifikazzjoni tal-proċeduri amministrattivi; l-iżgurar tal-ekwità f'interazzjoni ma' setturi oħra; it-tisħiħ tal-kompetittività tal-akkwakultura fl-UE fi ħdan il-fruntieri tal-Unjoni u lil hinn minnhom; it-titjib tal-informazzjoni għall-konsumaturi; l-iżgurar tat-trattament xieraq tal-annimali u tad-disponibbiltà ta' prodotti veterinarji; it-twettiq ta' kampanji promozzjonali u komunikazzjoni aħjar; l-appoġġ għar-riċerka u l-innovazzjoni; l-inkoraġġiment tat-taħriġ u l-impjiegi; iż-żieda fis-sostenibbiltà tas-settur tal-akkwakultura tal-UE; l-iżgurar ta' finanzjament adegwat permezz tal-FEMS u fondi strutturali oħra; u l-ilħiq ta' simbjożi armonjuża mas-sajd; iħeġġeġ lill-Kummissjoni taħdem mill-qrib mal-Istati Membri biex timplimenta dawn l-azzjonijiet; |
| --- | --- |

69.

| 70. | Jirrimarka li l-kunflitt bejn is-sajd estrattiv u l-akkwakultura ma jagħmel l-ebda sens fil-kuntest attwali, fejn id-domanda għall-prodotti tal-baħar qed tiżdied filwaqt li l-pressjoni fuq il-popolazzjonijiet tal-ħut selvaġġ qed tibda tonqos gradwalment fl-Unjoni, u jenfasizza li dawn iż-żewġ attivitajiet jikkomplementaw lil xulxin; |
| --- | --- |

70.

| 71. | Jenfasizza li l-kooperazzjoni bejn l-akkwakultura, minn naħa, u s-settur tat-tqegħid fil-laned u l-ipproċessar, min-naħa l-oħra, tista' tiġġenera valur miżjud sinifikanti għall-prodotti tal-akkwakultura jekk il-kooperazzjoni titwettaq f'sinerġija u tippromwovi ż-żewġ attivitajiet; |
| --- | --- |

71.

o

o o

| 72. | Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex jgħaddi din ir-riżoluzzjoni lill-Kunsill, lill-Kummissjoni, lill-gvernijiet u lill-parlamenti tal-Istati Membri, u lill-Kunsilli Konsultattivi tal-politika komuni tas-sajd. |
| --- | --- |

72.

---

(1)  ĠU C 184, 5.5.2022, p. 2.

(2)  ĠU C 67, 8.2.2022, p. 25.

(3)  ĠU C 270, 7.7.2021, p. 2.

(4)  ĠU L 354, 28.12.2013, p. 22.

(5)  ĠU L 247, 13.7.2021, p. 1.

(6)  ĠU L 257, 28.8.2014, p. 135.

(7)  ĠU L 20, 26.1.2010, p. 7.

(8)  ĠU L 303, 18.11.2009, p. 1.

(9)  ĠU L 3, 5.1.2005, p. 1.

(10)  ĠU L 221, 8.8.1998, p. 23.

(11)  Il-Kummissjoni Ewropea, id-Direttorat Ġenerali għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd, Study on an interim evaluation of the Open Method of Coordination (OMC) for the sustainable development of EU aquaculture (Studju dwar evalwazzjoni interim tal-Metodu Miftuħ ta' Koordinazzjoni (MMK) għall-iżvilupp sostenibbli tal-akkwakultura tal-UE), 2019.

(12)  ĠU C 28, 27.1.2020, p. 26.

(13)  ĠU C 21 E, 28.1.2010, p. 11.

(14)  Il-Kummissjoni Ewropea, id-Direttorat Ġenerali għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd, The EU fish market: 2020 edition (Is-suq tal-ħut tal-UE: Edizzjoni tal-2020), Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet, 2021.

(15)  Il-Kumitat Xjentifiku, Tekniku u Ekonomiku għas-Sajd (STECF) – The EU Aquaculture Sector – Economic report 2020 (Is-Settur tal-Akkwakultura tal-UE – Rapport ekonomiku 2020) (STECF-20-12). EUR 28359 EN, Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, il-Lussemburgu, 2021.

(16)  Ir-Regolament (UE) 2018/848 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta' Mejju 2018 dwar il-produzzjoni organika u t-tikkettar ta' prodotti organiċi (ĠU L 150, 14.6.2018, p. 1).

(17)  Nittrasformaw l-Ekonomija Blu tal-UE għal Futur Sostenibbli (2021) – https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/HTML/?uri=CELEX:52021DC0240&from=MT

---

| 14.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 132/15 |
| --- | --- | --- | --- |

14.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 132/15

---

P9_TA(2022)0335

L-impatt tat-teknoloġiji l-ġodda fuq it-tassazzjoni: kriptoteknoloġiji u blockchain

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar l-impatt tat-teknoloġiji l-ġodda fuq it-tassazzjoni: kriptoteknoloġiji u blockchain (2021/2201(INI))

(2023/C 132/02)

Il-Parlament Ewropew,

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-15 ta' Lulju 2020 intitolata “Pjan ta' Azzjoni għal tassazzjoni ġusta u sempliċi li tappoġġa l-istrateġija ta' rkupru” (COM(2020)0312), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-15 ta' Lulju 2020 intitolata “Pjan ta' Azzjoni għal tassazzjoni ġusta u sempliċi li tappoġġa l-istrateġija ta' rkupru” (COM(2020)0312),

| — | wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar is-swieq fil-kriptoassi tal-24 ta' Settembru 2020 (COM(2020)0593), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar is-swieq fil-kriptoassi tal-24 ta' Settembru 2020 (COM(2020)0593),

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-24 ta' Settembru 2020 dwar strateġija għall-finanzi diġitali għall-UE (COM(2020)0591), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-24 ta' Settembru 2020 dwar strateġija għall-finanzi diġitali għall-UE (COM(2020)0591),

| — | wara li kkunsidra r-rapport tal-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (OECD) tat-12 ta' Ottubru 2020 bit-titlu "Taxing Virtual Currencies: An Overview of Tax Treatments and Emerging Tax Policy Issues (L-Intaxxar ta' Miniti Virtwali: Ħarsa Ġenerali lejn it-Trattament Fiskali u Kwistjonijiet Emerġenti ta' Politika Fiskali), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapport tal-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (OECD) tat-12 ta' Ottubru 2020 bit-titlu "Taxing Virtual Currencies: An Overview of Tax Treatments and Emerging Tax Policy Issues (L-Intaxxar ta' Miniti Virtwali: Ħarsa Ġenerali lejn it-Trattament Fiskali u Kwistjonijiet Emerġenti ta' Politika Fiskali),

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-18 ta' Mejju 2021 intitolata “It-Tassazzjoni tal-Intrapriżi għas-Seklu 21” (COM(2021)0251), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-18 ta' Mejju 2021 intitolata “It-Tassazzjoni tal-Intrapriżi għas-Seklu 21” (COM(2021)0251),

| — | wara li kkunsidra d-dokument ta' ħidma tal-2021 taċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka tal-Kummissjoni dwar it-tassazzjoni u r-riformi strutturali intitolat “Cryptocurrencies: an empirical view from a tax perspective” (Il-kriptovaluti: opinjoni empirika minn perspettiva tat-taxxa), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-dokument ta' ħidma tal-2021 taċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka tal-Kummissjoni dwar it-tassazzjoni u r-riformi strutturali intitolat “Cryptocurrencies: an empirical view from a tax perspective” (Il-kriptovaluti: opinjoni empirika minn perspettiva tat-taxxa),

| — | wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni tal-20 ta' Lulju 2021 għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-informazzjoni li takkumpanja t-trasferimenti ta' fondi u ta' ċerti kriptoassi (COM(2021)0422), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni tal-20 ta' Lulju 2021 għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-informazzjoni li takkumpanja t-trasferimenti ta' fondi u ta' ċerti kriptoassi (COM(2021)0422),

| — | wara li kkunsidra d-dokument ta' ħidma tal-Bank Dinji intitolat “Crypto-Assets Activity around the World: Evolution and Macro-Financial Drivers” (L-Attività tal-Kriptoassi madwar id-Dinja: l-Evoluzzjoni u l-Fatturi Makrofinanzjarji) ippubblikat fit-8 ta' Marzu 2022, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-dokument ta' ħidma tal-Bank Dinji intitolat “Crypto-Assets Activity around the World: Evolution and Macro-Financial Drivers” (L-Attività tal-Kriptoassi madwar id-Dinja: l-Evoluzzjoni u l-Fatturi Makrofinanzjarji) ippubblikat fit-8 ta' Marzu 2022,

| — | wara li kkunsidra d-dokument tal-konsultazzjoni pubblika tal-OECD tat-22 ta' Marzu 2022 bit-titlu “Crypto-Asset Reporting Framework and Amendments to the Common Reporting Standard” (Qafas ta' Rapportar tal-Kriptoassi u Emendi għall-Istandard Komuni ta' Rapportar), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-dokument tal-konsultazzjoni pubblika tal-OECD tat-22 ta' Marzu 2022 bit-titlu “Crypto-Asset Reporting Framework and Amendments to the Common Reporting Standard” (Qafas ta' Rapportar tal-Kriptoassi u Emendi għall-Istandard Komuni ta' Rapportar),

| — | wara li kkunsidra l-istudju tiegħu tal-15 ta' Ottubru 2018 intitolat “VAT fraud: economic impact, challenges and policy issues” (Il-frodi fil-VAT: l-impatt ekonomiku, l-isfidi u l-kwistjonijiet politiċi), l-istudju ta' Lulju 2018 intitolat “Cryptocurrencies and blockchain – Legal context and implications for financial crime, money laundering and tax evasion” (Kriptovaluti u blockchain – il-kuntest ġuridiku u l-implikazzjonijiet għall-kriminalità finanzjarja, il-ħasil tal-flus u l-evażjoni tat-taxxa) u l-istudju tal-15 ta' Frar 2018 intitolat “Impact of Digitalisation on International Tax Matters” (L-impatt tad-diġitalizzazzjoni fuq kwistjonijiet internazzjonali fil-qasam tat-taxxa), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-istudju tiegħu tal-15 ta' Ottubru 2018 intitolat “VAT fraud: economic impact, challenges and policy issues” (Il-frodi fil-VAT: l-impatt ekonomiku, l-isfidi u l-kwistjonijiet politiċi), l-istudju ta' Lulju 2018 intitolat “Cryptocurrencies and blockchain – Legal context and implications for financial crime, money laundering and tax evasion” (Kriptovaluti u blockchain – il-kuntest ġuridiku u l-implikazzjonijiet għall-kriminalità finanzjarja, il-ħasil tal-flus u l-evażjoni tat-taxxa) u l-istudju tal-15 ta' Frar 2018 intitolat “Impact of Digitalisation on International Tax Matters” (L-impatt tad-diġitalizzazzjoni fuq kwistjonijiet internazzjonali fil-qasam tat-taxxa),

| — | wara li kkunsidra l-istudju tiegħu tal-21 ta' Ottubru 2021 intitolat “Exploring the opportunities and challenges of new technologies for EU tax administration and policy” (L-analiżi tal-opportunitajiet u l-isfidi ta' teknoloġiji ġodda għall-amministrazzjoni u l-politika tat-tassazzjoni tal-UE), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-istudju tiegħu tal-21 ta' Ottubru 2021 intitolat “Exploring the opportunities and challenges of new technologies for EU tax administration and policy” (L-analiżi tal-opportunitajiet u l-isfidi ta' teknoloġiji ġodda għall-amministrazzjoni u l-politika tat-tassazzjoni tal-UE),

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 54 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 54 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

| — | wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għall-Affarijiet Ekonomiċi u Monetarji (A9-0204/2022), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għall-Affarijiet Ekonomiċi u Monetarji (A9-0204/2022),

| A. | billi l-użu ta' teknoloġiji ġodda fis-suq uniku tal-UE u d-diġitalizzazzjoni tal-amministrazzjonijiet tat-taxxa madwar l-Ewropa qed jittrasformaw ir-relazzjoni bejn il-kontribwent, jiġifieri ċ-ċittadini u l-kumpaniji minn naħa, u l-awtoritajiet nazzjonali tat-taxxa min-naħa l-oħra; billi l-UE jista' jkollha rwol ewlieni fl-iżgurar li l-aspetti proċedurali u tekniċi tad-diġitalizzazzjoni tal-amministrazzjonijiet tat-taxxa jiġu kkoordinati ħalli jiġu evitati ostakli għall-interoperabbiltà tal-pjattaformi tekniċi nazzjonali; |
| --- | --- |

A.

billi l-użu ta' teknoloġiji ġodda fis-suq uniku tal-UE u d-diġitalizzazzjoni tal-amministrazzjonijiet tat-taxxa madwar l-Ewropa qed jittrasformaw ir-relazzjoni bejn il-kontribwent, jiġifieri ċ-ċittadini u l-kumpaniji minn naħa, u l-awtoritajiet nazzjonali tat-taxxa min-naħa l-oħra; billi l-UE jista' jkollha rwol ewlieni fl-iżgurar li l-aspetti proċedurali u tekniċi tad-diġitalizzazzjoni tal-amministrazzjonijiet tat-taxxa jiġu kkoordinati ħalli jiġu evitati ostakli għall-interoperabbiltà tal-pjattaformi tekniċi nazzjonali;

| B. | billi l-karatteristiċi differenti ta' tipi differenti ta' kriptoassi u l-konfini bejn it-tipi differenti ta' kriptoassi jistgħu jkunu rilevanti biex jiġi ddeterminat it-trattament tat-taxxa tagħhom; |
| --- | --- |

B.

billi l-karatteristiċi differenti ta' tipi differenti ta' kriptoassi u l-konfini bejn it-tipi differenti ta' kriptoassi jistgħu jkunu rilevanti biex jiġi ddeterminat it-trattament tat-taxxa tagħhom;

| C. | billi id-dinamika tas-suq tal-kriptoassi turi li hemm bżonn li jinħoloq qafas legali ċar, stabbli u trasparenti; |
| --- | --- |

C.

billi id-dinamika tas-suq tal-kriptoassi turi li hemm bżonn li jinħoloq qafas legali ċar, stabbli u trasparenti;

| D. | billi attwalment l-awtoritajiet tat-taxxa jiffaċċjaw ħafna sfidi fir-rigward tal-effettività tal-infurzar tat-taxxa u b'mod partikolari l-kooperazzjoni transfruntiera, fid-dawl tal-aċċellerazzjoni tat-tranżazzjonijiet diġitali, il-mobbiltà dejjem akbar tal-kontribwenti, in-numru ta' tranżazzjonijiet transfruntiera u l-internazzjonalizzazzjoni tal-operazzjonijiet ekonomiċi u tal-mudelli tan-negozju, kif ukoll ir-riskji tat-tassazzjoni doppja jew skemi ta' taxxi aggressivi kumplessi; |
| --- | --- |

D.

billi attwalment l-awtoritajiet tat-taxxa jiffaċċjaw ħafna sfidi fir-rigward tal-effettività tal-infurzar tat-taxxa u b'mod partikolari l-kooperazzjoni transfruntiera, fid-dawl tal-aċċellerazzjoni tat-tranżazzjonijiet diġitali, il-mobbiltà dejjem akbar tal-kontribwenti, in-numru ta' tranżazzjonijiet transfruntiera u l-internazzjonalizzazzjoni tal-operazzjonijiet ekonomiċi u tal-mudelli tan-negozju, kif ukoll ir-riskji tat-tassazzjoni doppja jew skemi ta' taxxi aggressivi kumplessi;

| E. | billi l-awtoritajiet tat-taxxa jeħtieġ li jadattaw ruħhom għar-riskji potenzjali għas-sostenibbiltà tas-sistemi tat-taxxa u l-kapaċità tagħhom li jiżguraw ir-rispett tal-oqfsa legali nazzjonali u Ewropej fil-qasam tat-tassazzjoni; |
| --- | --- |

E.

billi l-awtoritajiet tat-taxxa jeħtieġ li jadattaw ruħhom għar-riskji potenzjali għas-sostenibbiltà tas-sistemi tat-taxxa u l-kapaċità tagħhom li jiżguraw ir-rispett tal-oqfsa legali nazzjonali u Ewropej fil-qasam tat-tassazzjoni;

| F. | billi soluzzjonijiet teknoloġiċi ġodda, bħall-blockchain, jistgħu jintużaw mill-amministrazzjonijiet tat-taxxa biex jaqdu aħjar il-ħtiġijiet tal-kontribwenti, biex jiskambjaw informazzjoni bejn ġurisdizzjonijiet, għal tipi varji ta' reġistrazzjonijiet, u biex tiġi skoraġġuta u/jew miġġielda l-korruzzjoni, iżda jista' jsir ukoll abbuż minn tali teknoloġiji u dawn jistgħu jservu bħala mezz għal attivitajiet illeċiti, bl-intenzjoni kriminali li jiġi evitat il-ħlas tat-taxxi; billi, iż-żieda fil-viżabbiltà tat-tranżizzjonijiet blockchain, b'mod partikolari, tista' tiffaċilita l-isforzi tal-amministrazzjonijiet tat-taxxa biex jiġġieldu l-frodi tat-taxxa; |
| --- | --- |

F.

billi soluzzjonijiet teknoloġiċi ġodda, bħall-blockchain, jistgħu jintużaw mill-amministrazzjonijiet tat-taxxa biex jaqdu aħjar il-ħtiġijiet tal-kontribwenti, biex jiskambjaw informazzjoni bejn ġurisdizzjonijiet, għal tipi varji ta' reġistrazzjonijiet, u biex tiġi skoraġġuta u/jew miġġielda l-korruzzjoni, iżda jista' jsir ukoll abbuż minn tali teknoloġiji u dawn jistgħu jservu bħala mezz għal attivitajiet illeċiti, bl-intenzjoni kriminali li jiġi evitat il-ħlas tat-taxxi; billi, iż-żieda fil-viżabbiltà tat-tranżizzjonijiet blockchain, b'mod partikolari, tista' tiffaċilita l-isforzi tal-amministrazzjonijiet tat-taxxa biex jiġġieldu l-frodi tat-taxxa;

| G. | billi diversi amministrazzjonijiet tat-taxxa madwar l-Ewropa diġà qed jieħdu passi importanti lejn id-diġitalizzazzjoni tal-proċessi, għalkemm dan qed isir fi gradi differenti, u b'hekk qed irendu l-konformità fiskali aktar faċli, aktar rapida u aktar effettiva; billi l-użu ta' teknoloġiji ġodda għadu jvarja b'mod konsiderevoli bejn l-Istati Membri; billi l-amministrazzjonijiet nazzjonali tat-taxxa, b'mod ġenerali, jeħtieġu aktar inċentivi u miżuri ta' sensibilizzazzjoni biex jisfruttaw il-potenzjal fil-qasam tat-trasformazzjoni teknoloġika u diġitali; billi t-teknoloġija tista' tgħin biex tiffaċilita l-kooperazzjoni bejn korpi differenti tal-gvern, jiġifieir fuq kwistjonijiet relatati mat-taxxa; |
| --- | --- |

G.

billi diversi amministrazzjonijiet tat-taxxa madwar l-Ewropa diġà qed jieħdu passi importanti lejn id-diġitalizzazzjoni tal-proċessi, għalkemm dan qed isir fi gradi differenti, u b'hekk qed irendu l-konformità fiskali aktar faċli, aktar rapida u aktar effettiva; billi l-użu ta' teknoloġiji ġodda għadu jvarja b'mod konsiderevoli bejn l-Istati Membri; billi l-amministrazzjonijiet nazzjonali tat-taxxa, b'mod ġenerali, jeħtieġu aktar inċentivi u miżuri ta' sensibilizzazzjoni biex jisfruttaw il-potenzjal fil-qasam tat-trasformazzjoni teknoloġika u diġitali; billi t-teknoloġija tista' tgħin biex tiffaċilita l-kooperazzjoni bejn korpi differenti tal-gvern, jiġifieir fuq kwistjonijiet relatati mat-taxxa;

| H. | billi ż-żieda fl-użu tal-kriptoassi qed iġġiegħel lill-amministrazzjonijiet tat-taxxa jadattaw il-prattiki attwali fil-qasam tat-taxxa fi ħdan is-suq uniku; billi fi ħdan is-suq tal-kriptoassi, l-identifikazzjoni ta' attivitajiet rilevanti għat-taxxa hija kumplessa, peress li tiddependi anqas fuq l-intermedjarjri finanzjarji tradizzjonali, li tipikament jipprovdu informazzjoni għal skopijiet ta' taxxa; |
| --- | --- |

H.

billi ż-żieda fl-użu tal-kriptoassi qed iġġiegħel lill-amministrazzjonijiet tat-taxxa jadattaw il-prattiki attwali fil-qasam tat-taxxa fi ħdan is-suq uniku; billi fi ħdan is-suq tal-kriptoassi, l-identifikazzjoni ta' attivitajiet rilevanti għat-taxxa hija kumplessa, peress li tiddependi anqas fuq l-intermedjarjri finanzjarji tradizzjonali, li tipikament jipprovdu informazzjoni għal skopijiet ta' taxxa;

| I. | billi 5 minn 27 Stat Membru għandhom dispożizzjonijiet legali speċifiċi dwar it-tassazzjoni tal-kriptoassi; billi 19-il Stat Membru għandhom gwida amministrattiva dwar it-tassazzjoni tal-kriptoassi; |
| --- | --- |

I.

billi 5 minn 27 Stat Membru għandhom dispożizzjonijiet legali speċifiċi dwar it-tassazzjoni tal-kriptoassi; billi 19-il Stat Membru għandhom gwida amministrattiva dwar it-tassazzjoni tal-kriptoassi;

| J. | billi l-Istandard Komuni ta' Rapportar (CRS) tal-OECD tejjeb it-trasparenza internazzjonali tat-taxxa billi jirrikjedi li l-ġuriżdizzjonijiet jiksbu informazzjoni dwar l-assi offshore miżmuma mill-istituzzjonijiet finanzjarji u jiskambjaw dik l-informazzjoni awtomatikament mal-ġuriżdizzjonijiet ta' residenza tal-kontribwenti fuq bażi annwali; billi fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, madankollu, il-kriptoassi ma jidħlux fl-ambitu tas-CRS, li japplika għal assi finanzjarji tradizzjonali u muniti ta' kors legali; |
| --- | --- |

J.

billi l-Istandard Komuni ta' Rapportar (CRS) tal-OECD tejjeb it-trasparenza internazzjonali tat-taxxa billi jirrikjedi li l-ġuriżdizzjonijiet jiksbu informazzjoni dwar l-assi offshore miżmuma mill-istituzzjonijiet finanzjarji u jiskambjaw dik l-informazzjoni awtomatikament mal-ġuriżdizzjonijiet ta' residenza tal-kontribwenti fuq bażi annwali; billi fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, madankollu, il-kriptoassi ma jidħlux fl-ambitu tas-CRS, li japplika għal assi finanzjarji tradizzjonali u muniti ta' kors legali;

| K. | billi hemm sforz u impenn internazzjonali biex tiġi rregolata aħjar it-tassazzjoni ġusta tal-ekonomija diġitali; billi l-kriptoassi jistgħu jiġu sfruttati biex jimminaw l-inizjattivi internazzjonali eżistenti fis-settur tat-trasparenza tat-taxxa, kif rikonoxxut mill-OECD; billi, f'dan il-kuntest, huwa kruċjali li l-UE tassumi rwol ewlieni, b'mod partikolari billi tippromwovi kooperazzjoni mill-qrib bejn l-Istati Membri biex il-kriptoassi jiġu ntaxxati b'mod ġust u trasparenti; |
| --- | --- |

K.

billi hemm sforz u impenn internazzjonali biex tiġi rregolata aħjar it-tassazzjoni ġusta tal-ekonomija diġitali; billi l-kriptoassi jistgħu jiġu sfruttati biex jimminaw l-inizjattivi internazzjonali eżistenti fis-settur tat-trasparenza tat-taxxa, kif rikonoxxut mill-OECD; billi, f'dan il-kuntest, huwa kruċjali li l-UE tassumi rwol ewlieni, b'mod partikolari billi tippromwovi kooperazzjoni mill-qrib bejn l-Istati Membri biex il-kriptoassi jiġu ntaxxati b'mod ġust u trasparenti;

| L. | billi l-ekonomija globali qed tinbidel u qed issir progressivament diġitalizzata u l-prinċipji li jirfdu l-qafas internazzjonali attwali tat-taxxa qed isiru dejjem anqas validi, u ma jistgħux jiżguraw aktar li l-profitti jiġu ntaxxati fejn jitwettqu l-attivitajiet ekonomiċi li jiġġeneraw dawk il-profitti u fejn jinħoloq il-valur; |
| --- | --- |

L.

billi l-ekonomija globali qed tinbidel u qed issir progressivament diġitalizzata u l-prinċipji li jirfdu l-qafas internazzjonali attwali tat-taxxa qed isiru dejjem anqas validi, u ma jistgħux jiżguraw aktar li l-profitti jiġu ntaxxati fejn jitwettqu l-attivitajiet ekonomiċi li jiġġeneraw dawk il-profitti u fejn jinħoloq il-valur;

| M. | billi ma hemm l-ebda strument internazzjonali fir-rigward tat-tassazzjoni tal-kriptoassi u hemm spettru wiesa' ta' approċċi għal din il-kwistjoni, meħuda minn pajjiżi differenti; billi l-UE jeħtiġilha twitti t-triq għal aktar libertà finanzjarja aktar inklussiva għaċ-ċittadini, kemm ġewwa l-fruntieri tagħha kif ukoll barra minnhom, fil-pjattaformi internazzjonali rilevanti; |
| --- | --- |

M.

billi ma hemm l-ebda strument internazzjonali fir-rigward tat-tassazzjoni tal-kriptoassi u hemm spettru wiesa' ta' approċċi għal din il-kwistjoni, meħuda minn pajjiżi differenti; billi l-UE jeħtiġilha twitti t-triq għal aktar libertà finanzjarja aktar inklussiva għaċ-ċittadini, kemm ġewwa l-fruntieri tagħha kif ukoll barra minnhom, fil-pjattaformi internazzjonali rilevanti;

| N. | billi, fir-rapport tagħha tal-2020 dwar it-tassazzjoni ta' muniti virtwali, l-OECD tidentifika għadd ta' punti materjali li għandhom jiġu indirizzati, speċifikament id-definizzjoni ta' avvenimenti taxxabbli, il-forom ta' introjtu li huma assoċjati mal-muniti virtwali, u kif it-tassazzjoni tista' tiġi aġġustata għan-natura u għad-dinamika tal-kriptoassi sabiex jiġu identifikati l-profitti b'mod ġust u effiċjenti, fost aspetti oħra; |
| --- | --- |

N.

billi, fir-rapport tagħha tal-2020 dwar it-tassazzjoni ta' muniti virtwali, l-OECD tidentifika għadd ta' punti materjali li għandhom jiġu indirizzati, speċifikament id-definizzjoni ta' avvenimenti taxxabbli, il-forom ta' introjtu li huma assoċjati mal-muniti virtwali, u kif it-tassazzjoni tista' tiġi aġġustata għan-natura u għad-dinamika tal-kriptoassi sabiex jiġu identifikati l-profitti b'mod ġust u effiċjenti, fost aspetti oħra;

| O. | billi l-Unjoni diġà ħadet passi importanti lejn definizzjoni ċara ta' ċerti kriptoassi u fornituri ta' servizzi tal-kriptoassi u, b'mod aktar ġenerali, lejn l-istabbiliment ta' qafas regolatorju xieraq għall-kriptoassi, ir-Regolament dwar is-Swieq fil-Kriptoassi (MiCA); billi dan il-qafas u dawn id-definizzjonijiet se jiffaċilitaw it-tassazzjoni ġusta u sempliċi ta' dawn l-assi; billi d-definizzjonijiet ta' tali kriptoassi jeħtieġu jkunu allinjati mal-istandards internazzjonali, jiġifieri dawk żviluppati mill-OECD u t-Task Force ta' Azzjoni Finanzjarja; |
| --- | --- |

O.

billi l-Unjoni diġà ħadet passi importanti lejn definizzjoni ċara ta' ċerti kriptoassi u fornituri ta' servizzi tal-kriptoassi u, b'mod aktar ġenerali, lejn l-istabbiliment ta' qafas regolatorju xieraq għall-kriptoassi, ir-Regolament dwar is-Swieq fil-Kriptoassi (MiCA); billi dan il-qafas u dawn id-definizzjonijiet se jiffaċilitaw it-tassazzjoni ġusta u sempliċi ta' dawn l-assi; billi d-definizzjonijiet ta' tali kriptoassi jeħtieġu jkunu allinjati mal-istandards internazzjonali, jiġifieri dawk żviluppati mill-OECD u t-Task Force ta' Azzjoni Finanzjarja;

| P. | billi d-definizzjonijiet tal-kriptoassi jeħtieġ li jkunu uniformi madwar l-UE u allinjati mal-istandards internazzjonali; billi l-istess kriptoassi jista' jiġi kategorizzat bħala “oġġett tat-taxxa” f'għadd ta' modi differenti madwar l-UE, li jirriżulta fi trattament tat-taxxa differenti; |
| --- | --- |

P.

billi d-definizzjonijiet tal-kriptoassi jeħtieġ li jkunu uniformi madwar l-UE u allinjati mal-istandards internazzjonali; billi l-istess kriptoassi jista' jiġi kategorizzat bħala “oġġett tat-taxxa” f'għadd ta' modi differenti madwar l-UE, li jirriżulta fi trattament tat-taxxa differenti;

| Q. | billi ċerti oqsma ta' politika tat-taxxa huma knazzjonali u l-kooperazzjoni bejn l-Istati Membri tibqa' essenzjali u meħtieġa biex jiġu indirizzati l-isfidi għall-integrità tas-suq uniku u s-sostenibbiltà tas-sistema tat-taxxa, fost l-oħrajn, l-użu dejjem akbar tal-kriptoassi; billi qafas ta' 27 approċċ sinifikament differenti għat-tassazzjoni fuq il-kriptoassi jista' jwassal għal ostakli sinifikanti għall-ilħuq tal-objettivi tas-suq uniku diġitali; billi għalhekk hemm każ ċar għal koordinazzjoni u kooperazzjoni fil-livell tal-UE; |
| --- | --- |

Q.

billi ċerti oqsma ta' politika tat-taxxa huma knazzjonali u l-kooperazzjoni bejn l-Istati Membri tibqa' essenzjali u meħtieġa biex jiġu indirizzati l-isfidi għall-integrità tas-suq uniku u s-sostenibbiltà tas-sistema tat-taxxa, fost l-oħrajn, l-użu dejjem akbar tal-kriptoassi; billi qafas ta' 27 approċċ sinifikament differenti għat-tassazzjoni fuq il-kriptoassi jista' jwassal għal ostakli sinifikanti għall-ilħuq tal-objettivi tas-suq uniku diġitali; billi għalhekk hemm każ ċar għal koordinazzjoni u kooperazzjoni fil-livell tal-UE;

| R. | billi l-UE u s-suq uniku tagħha jeħtiġilhom jiżguraw ambjent favorevoli għall-innovazzjoni għall-kumpaniji (b'mod partikolari għall-intrapriżi żgħar u medji (SMEs) u n-negozji ġodda) fir-rigward tat-teknoloġiji l-ġodda fil-qasam tas-servizzi finanzjarji u tal-kriptoassi; billi dan l-għan ewlieni jirrikjedi impenn qawwi mill-Istati Membri b'politiki, jiġifieri fil-qasam tat-tassazzjoni, biex jiżguraw qafas regolatorju stabbli, ċar u sigur biex in-negozji jirnexxu u jikkontribwixxu għat-tkabbir ekonomiku; billi, fl-aħħar nett, dan l-isforz jirrikjedi impenn qawwi li jiġu protetti d-drittijiet taċ-ċittadini, bħala kontribwenti u konsumaturi ta' servizzi finanzjarji; |
| --- | --- |

R.

billi l-UE u s-suq uniku tagħha jeħtiġilhom jiżguraw ambjent favorevoli għall-innovazzjoni għall-kumpaniji (b'mod partikolari għall-intrapriżi żgħar u medji (SMEs) u n-negozji ġodda) fir-rigward tat-teknoloġiji l-ġodda fil-qasam tas-servizzi finanzjarji u tal-kriptoassi; billi dan l-għan ewlieni jirrikjedi impenn qawwi mill-Istati Membri b'politiki, jiġifieri fil-qasam tat-tassazzjoni, biex jiżguraw qafas regolatorju stabbli, ċar u sigur biex in-negozji jirnexxu u jikkontribwixxu għat-tkabbir ekonomiku; billi, fl-aħħar nett, dan l-isforz jirrikjedi impenn qawwi li jiġu protetti d-drittijiet taċ-ċittadini, bħala kontribwenti u konsumaturi ta' servizzi finanzjarji;

| S. | billi linji gwida internazzjonali ċari huma essenzjali għal sistema ta' tassazzjoni ġusta u effiċjent li, jekk jiġu implimentati b'mod effiċjenti mill-Istati Membri jistgħu jiksbu riformi ta' benefiċċju billi jnaqqsu l-ispejjeż amministrattivi u l-ħin, inaqqsu l-ostakli għad-dħul u jiżguraw iċ-ċertezza u l-istabilità, li huma prerekwiżiti għall-kompetittività, kif ukoll biex jingħalqu l-lakuni bejn il-kumpaniji, speċjalment għall-SMEs; |
| --- | --- |

S.

billi linji gwida internazzjonali ċari huma essenzjali għal sistema ta' tassazzjoni ġusta u effiċjent li, jekk jiġu implimentati b'mod effiċjenti mill-Istati Membri jistgħu jiksbu riformi ta' benefiċċju billi jnaqqsu l-ispejjeż amministrattivi u l-ħin, inaqqsu l-ostakli għad-dħul u jiżguraw iċ-ċertezza u l-istabilità, li huma prerekwiżiti għall-kompetittività, kif ukoll biex jingħalqu l-lakuni bejn il-kumpaniji, speċjalment għall-SMEs;

| T. | billi l-kriptoassi huma ambjent li jimxi malajr u dawk li jfasslu l-politika jeħtieġ li jagħtu riżultati fuq termini ugwali; billi l-implikazzjonijiet tal-politika tat-taxxa u tal-evażjoni tat-taxxa għad iridu jiġu eżaminati mill-qrib, peress li jiffurmaw aspett importanti tal-qafas regolatorju ġenerali; |
| --- | --- |

T.

billi l-kriptoassi huma ambjent li jimxi malajr u dawk li jfasslu l-politika jeħtieġ li jagħtu riżultati fuq termini ugwali; billi l-implikazzjonijiet tal-politika tat-taxxa u tal-evażjoni tat-taxxa għad iridu jiġu eżaminati mill-qrib, peress li jiffurmaw aspett importanti tal-qafas regolatorju ġenerali;

| U. | billi dan il-Parlament diġà ssottolinja li “r-regoli internazzjonali attwali dwar it-taxxa korporattiva ma għadhomx adatti fil-kuntest tad-diġitalizzazzjoni u tal-globalizzazzjoni tal-ekonomija” u li “l-iżviluppi fid-diġitalizzazzjoni u dipendenza aktar qawwija fuq assi intanġibbli u ż-żieda tagħhom fil-ktajjen tal-valur, joħolqu prospetti u sfidi f'termini ta' traċċabbiltà ta' operazzjonijiet ekonomiċi u eventi taxxabbli, inkluż l-iffaċilitar ta' prattiki ta' evitar tat-taxxa, speċjalment meta dawn l-operazzjonijiet ikunu transfruntiera jew iseħħu barra mill-Unjoni” (1); |
| --- | --- |

U.

billi dan il-Parlament diġà ssottolinja li “r-regoli internazzjonali attwali dwar it-taxxa korporattiva ma għadhomx adatti fil-kuntest tad-diġitalizzazzjoni u tal-globalizzazzjoni tal-ekonomija” u li “l-iżviluppi fid-diġitalizzazzjoni u dipendenza aktar qawwija fuq assi intanġibbli u ż-żieda tagħhom fil-ktajjen tal-valur, joħolqu prospetti u sfidi f'termini ta' traċċabbiltà ta' operazzjonijiet ekonomiċi u eventi taxxabbli, inkluż l-iffaċilitar ta' prattiki ta' evitar tat-taxxa, speċjalment meta dawn l-operazzjonijiet ikunu transfruntiera jew iseħħu barra mill-Unjoni” (1);

| V. | billi, għad-differenza tal-finanzi tradizzjonali, id-dinja tal-kripto xi drabi tkun organizzata b'mod deċentralizzat, li jagħmilha aktar diffiċli biex l-intermedjarji jintalbu jassistu lill-awtoritajiet tat-taxxa; billi tali intermedjarji ħafna drabi jservu bħala fornituri ta' informazzjoni rilevanti f'sistemi ta' rapportar tat-taxxa tradizzjonali ta' partijiet terzi; billi fuq l-intersezzjoni bejn l-ekosistema tal-kripto u s-sistema finanzjarja tradizzjonali, intermedjarju bħal pereżempji skambju jkun ġeneralmemt involut; |
| --- | --- |

V.

billi, għad-differenza tal-finanzi tradizzjonali, id-dinja tal-kripto xi drabi tkun organizzata b'mod deċentralizzat, li jagħmilha aktar diffiċli biex l-intermedjarji jintalbu jassistu lill-awtoritajiet tat-taxxa; billi tali intermedjarji ħafna drabi jservu bħala fornituri ta' informazzjoni rilevanti f'sistemi ta' rapportar tat-taxxa tradizzjonali ta' partijiet terzi; billi fuq l-intersezzjoni bejn l-ekosistema tal-kripto u s-sistema finanzjarja tradizzjonali, intermedjarju bħal pereżempji skambju jkun ġeneralmemt involut;

Il-potenzjal ta' teknoloġiji ġodda – bħall-blockchain – biex jinqdew aħjar il-kontribwenti, jiġu skoraġġuti l-prattiki ta' korruzzjoni, tingħata s-setgħa lill-amministrazzjonijiet tat-taxxa u jiġu indirizzati l-frodi u l-evażjoni tat-taxxa

| 1. | Iqis li l-amministrazzjonijiet nazzjonali tat-taxxa għandhom ikunu mgħammra aħjar bir-riżorsi adegwati biex jiffaċilitaw il-ġbir effiċjenti tat-taxxa, jinforzaw ir-regoli, jaqdu aħjar lill-kontribwenti u jiżguraw il-konformità mar-regoli; jistieden lill-Istati Membri jimpenjaw ruħhom, fid-dawl tal-isfidi dejjem akbar tat-tranżizzjoni diġitali, li jagħmlu biżżejjed investimenti fir-riżorsi umani, inklużi t-taħriġ, l-infrastrutturi diġitali u l-persunal u t-tagħmir speċjalizzat; |
| --- | --- |

1.

| 2. | Jistieden lill-Kummissjoni biex fil-proposti leġiżlattivi futuri tesplora kif tiżgura li t-teknoloġija li tirfed l-leġiżlazzjoni li tkun għadha kif ġiet adottata tkun marbuta b' intrinsiku mal-implimentazzjoni korretta tal-leġiżlazzjoni; |
| --- | --- |

2.

| 3. | Jindika li l-adattament tal-kapaċitajiet tal-IT tal-awtoritajiet tat-taxxa permezz ta' teknoloġiji emerġenti ġodda, bħat-teknoloġiji ta' reġistru distribwit bħall-blockchain jew l-intelliġenza artifiċjali, għandu jippermetti t-trawwim ta' proċeduri fiskali u amministrattivi intelliġenti, effettivi u effiċjenti, l-evitar u l-limitazzjoni tal-korruzzjoni, il-faċilitazzjoni tal-konformità fiskali miċ-ċittadini u min-negozji, aktar traċċabbiltà u identifikazzjoni ta' tranżazzjonijiet taxxabbli u s-sjieda ta' assi tanġibbli u intanġibbli f'ambjent globalizzat fejn it-tranżazzjonijiet transfruntiera jkunu żdiedu, u b'hekk jinħolqu opportunitajiet għal sistemi tat-taxxa mfassla aħjar u aktar ġusti biex jiġu ntaxxati kemm il-kontribwenti kif ukoll l-assi mobbli; jitlob lill-Kummissjoni tanalizza u tevalwa l-effetti fuq il-protezzjoni tad-data u d-dħul tal-implimentazzjoni ta' taxxa possibbli fuq il-ħżin ta' data personali; |
| --- | --- |

3.

| 4. | Jenfasizza li t-teknoloġiji emerġenti bħat-teknoloġija tar-reġistru distribwit u l-blockchain, permezz tal-karatteristiċi uniċi tagħhom bħat-traċċabbiltà u l-kapaċità tagħhom li jaħżnu data immutabbli u affidabbli, li jipproteġu l-integrità ta' dik id-data, jistgħu joffru mod ġdid kif jiġi awtomatizzat il-ġbir tat-taxxa; jemmen li dan jiżgura li n-nies iħallsu dak dovut minnhom, jiżgura konformità fiskali effiċjenti u jiffaċilita l-ġbir tad-dħul mit-taxxa fis-sors tal-istadji differenti taċ-ċiklu tal-ħajja ta' prodott jew servizz fi żmien utli, filwaqt li jipproteġi d-data personali taċ-ċittadini u jiggarantixxi standard għoli ta' protezzjoni tad-data; |
| --- | --- |

4.

| 5. | Jenfasizza l-ħtieġa li jiġu identifikati l-aħjar modi kif tintuża t-teknoloġija biex tissaħħaħ il-kapaċità analitika tal-amministrazzjonijiet tat-taxxa (permezz ta' analiżi aħjar tad-data), tiġi standardizzata d-data biex tiġi ffaċilitata l-konformità fiskali għall-SMEs u l-kontribwenti (anki permezz ta' standards ta' rapportar komuni), u jiġi żgurat ukoll li t-tassazzjoni tirrifletti aħjar l-ambjent tan-negozju fl-era diġitali u fl-istess ħin tiggarantixxi livelli għoljin ta' protezzjoni tad-data; |
| --- | --- |

5.

| 6. | Jieħu nota tat-tnedija tal-Komunità ta' Kooperazzjoni Amministrattiva Internazzjonali Avvanzata tal-UE (Komunità AIAC tal-UE) u l-kontribut siewi tas-Summit tal-UE tal-Amministrazzjonijiet tat-Taxxa (TADEUS) għad-dibattitu dwar l-impatt ta' teknoloġiji ġodda fuq il-ħidma tal-awtoritajiet nazzjonali tat-taxxa; jistieden lill-Kummissjoni, għalhekk, tinvolvi dawn il-fora fit-tfassil ta' programm ta' taħriġ speċjali għall-persunal tal-amministrazzjoni tat-taxxa dwar l-użu ta' teknoloġiji ġodda fil-ġlieda kontra l-frodi tat-taxxa u l-evażjoni tat-taxxa kif ukoll tibni fuq ir-rwol tagħhom fit-titjib tal-interoperabbiltà tas-sistemi tat-taxxa fir-rigward tal-istandardizzazzjoni tad-data u l-kondiviżjoni awtomatika tad-data f'ħin reali f'kuntest transfruntier; ifakkar fil-fatt li tali programm irid jiġi integrat fl-attività tal-programm Fiscalis; |
| --- | --- |

6.

| 7. | Jenfasizza, madankollu, li l-użu tal-blockchain, l-IA u għodod diġitali oħra mill-amministrazzjonijiet tat-taxxa għandu l-vantaġġi tiegħi iżda jinvolvi wkoll riskji, li jridu jiġu mmitigati kif xieraq, l-aktar billi jiġu evitati l-ksur tal-privatezza u t-trattament preġudikat u diskriminatorju tal-kontribwenti; |
| --- | --- |

7.

| 8. | Jenfasizza b'mod partikolari r-riskji assoċjati mal-kwalità tad-data; jinnota f'dan ir-rigward li blockchain awtorizzata, b'awtorizzazzjonijiet ristretti kkontrollat mill-intermedjarji, hija kruċjali fil-kuntest tal-amministrazzjonijiet tat-taxxa u tista' tgħin biex ittejjeb l-integrità tas-sistema peress li tippermetti li l-informazzjoni tat-taxxa, fost data oħra, tiġi kondiviża f'ambjent sigur; |
| --- | --- |

8.

| 9. | Jappella lill-Kummissjoni tevalwa l-modi li bihom Stati Membri differenti jintaxxaw il-kriptoassi tat-taxxa u l-politiki nazzjonali differenti fl-ambitu tal-ġlieda kontra l-frodi u l-evażjoni tat-taxxa fil-qasam tal-kriptoassi, filwaqt li tissottolinja l-aħjar prattiki u lakuni potenzjali, u tieħu vantaġġ mill-pjattaformi ta' kooperazzjoni fil-qasam tat-tassazzjoni, jiġifieri l-programm Fiscalis; jistieden lill-Kummissjoni, bl-appoġġ tal-Grupp dwar il-Kodiċi tal-Kondotta dwar it-tassazzjoni tal-intrapriżi, tindirizza prattiki tat-taxxa dannużi fil-qasam tal-kriptoassi fl-UE; |
| --- | --- |

9.

| 10. | Jirrikonoxxi li l-impatt ta' teknoloġiji ġodda bħall-blockchain fuq kwistjonijiet ta' taxxa jistgħu jiġu kkunsidrati b'mod differenti skont jekk l-enfasi jkunx fuq it-tassazzjoni diretta (pereżempju, taxxa minn ras il-għajn), it-tassazzjoni indiretta (VAT jew dazji doganali) jew il-konformità; jissottolinja l-potenzjal tat-teknoloġija ta' reġistru distribwit biex is-sistema tat-taxxa minn ras il-għajn issir aktar effiċjenti f'kull pajjiż, iżda wkoll biex jiġu ffaċilitati proċeduri transfruntieri bla xkiel u tiġi evitata attività frodulenti; jagħti parir lill-Kummissjoni biex tqis il-karatteristiċi speċifiċi ta' kull dimensjoni; jistieden lill-Kummissjoni tqis is-soluzzjonijiet diġitali eżistenti fl-Istati Membri u tevalwa l-opportunità li tintegra soluzzjonijiet ibbażati fuq il-blockchain fuq pjattaformi ta' skambju ta' informazzjoni sabiex tippromwovi l-awditjar u l-iskambju ta' informazzjoni f'ħin reali filwaqt li tirrispetta bis-sħiħ ir-regoli tal-UE dwar il-protezzjoni tad-data; |
| --- | --- |

10.

| 11. | Jistieden lill-Kummissjoni tevalwa l-ħolqien ta' pjattaforma ġdida għat-taħriġ u l-kondiviżjoni tal-aħjar prattiki bejn l-awtoritajiet nazzjonali tat-taxxa fil-qasam tal-ġlieda kontra l-frodi u l-evażjoni tat-taxxa fl-ekonomija diġitali, b'mod partikolari bl-użu tal-kriptoassi; jifhem li din il-pjattaforma l-ġdida tista' tiġi integrata fl-inizjattivi attwali, bħall-programm Fiscalis; |
| --- | --- |

11.

| 12. | Jistieden lill-Kummissjoni tkompli tevalwa l-aspetti tal-impatt operazzjonali u tal-governanza tat-taxxa tat-teknoloġija blockchain u ta' teknoloġiji oħra ta' reġistru distribwit, b'mod partikolari permezz tal-programm Fiscalis; |
| --- | --- |

12.

| 13. | Ifakkar fil-proposta tiegħu għal inizjattiva tal-Kummissjoni dwar "standard għar-rapportar online ta' data (fl-ewwel stadju) għall-kummerċ transfruntier tal-Unjoni, preferibbilment bl-użu ta' data minn fatturazzjoni elettronika (jew minn alternattiva, iżda dejjem jinżamm il-prinċipju li d-data trid tiġi pprovduta darba biss), inkluż ipproċessar ta' data ċentralizzat/deċentralizzat effiċjenti u sigur ħafna għad-detezzjoni ta' frodi (2); |
| --- | --- |

13.

| 14. | Jisħaq fuq l-istedina tiegħu lill-Istati Membri biex “[i]komplu jirriformaw l-awtoritajiet tat-taxxa, iħaffu d-diġitalizzazzjoni u jibdew jimplimentaw approċċi strateġiċi biex jappoġġjaw lill-SMEs bil-konformità mat-taxxa kif ukoll jidentifikaw opportunitajiet għat-tnaqqis tal-piż” (3); |
| --- | --- |

14.

| 15. | Jistieden lill-Kummissjoni tesplora l-opportunitajiet kollha maħluqa mill-Infrastruttura Ewropea tal-Blockchain għas-Servizzi (EBSI) – network bejn pari ta' nodi interkonnessi li joperaw infrastruttura ta' servizzi ta' blockchain – għall-awtoritajiet nazzjonali tat-taxxa, l-aktar fil-qasam tal-konformità tal-VAT, b'rispett sħiħ għall-ogħla standards ta' protezzjoni tad-data u privatezza, bil-għan li jsiru disponibbli lilhom protokolli tal-blockchain multipli u innovattivi u bil-missjoni li l-amministrazzjonijiet nazzjonali tat-taxxa jiġu megħjuna fl-adattament tagħhom għall-użu ta' tali teknoloġiji; |
| --- | --- |

15.

| 16. | Ifakkar fl-importanza tan-Numru ta' Identifikazzjoni tat-Kontribwent (TIN) Ewropew u jistieden lill-Kummissjoni tevalwa l-valur miżjud tat-teknoloġiji bbażati fuq il-blockchain biex tassigura identità fiskali transfruntiera xierqa, bi standards għoljin ta' protezzjoni tad-data u salvagwardji tal-privatezza; |
| --- | --- |

16.

L-isfidi tat-tassazzjoni fir-rigward tal-kriptoassi

| 17. | Iqis li l-kriptoassi jridu jkunu soġġetti għal tassazzjoni ġusta, trasparenti u effettiva, sabiex jiġu ggarantiti kompetizzjoni ekwa, kundizzjonijiet ekwivalenti ta' kompetizzjoni bejn it-trattament tat-taxxa tal-assi u l-prodotti finanzjarji u bejn il-fornituri tas-servizzi finanzjarji; jifhem li d-deċiżjonijiet dwar it-tassazzjoni tal-kriptoassi jiddependu mill-Istati Membri, b'mod konformi mat-Trattati; jistieden lill-awtoritajiet jikkunsidraw trattament tat-taxxa simplifikat għall-operaturi okkażjonali jew żgħar u għat-tranżazzjonijiet żgħar; huwa favur il-ħolqien ta' ambjent favorevoli għall-innovazzjoni fis-suq uniku diġitali, li fih l-intraprendituri, l-SMEs u n-negozji ġodda jistgħu jirnexxu, jiġġeneraw it-tkabbir, joħolqu l-impjiegi u jikkontribwixxu għall-irkupru ekonomiku permezz tad-dħul mit-taxxa fl-ambitu ta' qafas regolatorju effettiv; |
| --- | --- |

17.

| 18. | Jinnota li l-operaturi tal-ekonomija diġitali jistgħu jinvolvu ruħhom f'attivitajiet kummerċjali sinifikanti fi Stat Membru mingħajr ma jistabbilixxu preżenza fiżika hemmhekk, u għalhekk it-taxxi mħallsa f'ġuriżdizzjoni waħda ma jibqgħux jirriflettu l-valur u l-profitti maħluqa hemmhekk; jissottolinja, għalhekk, il-ħtieġa li jiġi adattat il-kunċett ta' stabbiliment permanenti, jiġifieri b'definizzjoni ċara tal-istabbiliment permanenti virtwali, f'konformità mal-istandards internazzjonali; ifakkar, għalhekk, fl-importanza ta' traspożizzjoni effettiva ta' pilastru wieħed tal-Qafas Inklużiv tal-OECD/G20 dwar l-Erożjoni tal-Bażi tat-Taxxa u t-Trasferiment tal-Profitti; |
| --- | --- |

18.

| 19. | Jirrikonoxxi li d-definizzjoni tal-bażi għat-taxxa għall-kriptoassi hija waħda mill-kwistjonijiet ewlenin għall-politika tat-tassazzjoni; jinnota li bħalissa ma hemm l-ebda definizzjoni standard miftiehma fuq livell internazzjonali ta' kriptoassi u tipi ta' assi li għandhom jiġu inklużi f'dan it-terminu; huwa konxju tal-fatt li definizzjoni bħal din tikkostitwixxi prijorità ewlenija fil-qafas leġiżlattiv Ewropew, sabiex tiġi ggarantita pożizzjoni ewlenija għall-Unjoni fil-livell internazzjonali; jifhem li l-OECD, awtorizzata mill-G20, qed taħdem fuq qafas globali ġdid tat-trasparenza tat-taxxa biex jipprevedi r-rapportar u l-iskambju ta' informazzjoni fir-rigward tal-kriptoassi; |
| --- | --- |

19.

| 20. | Iqis li huwa meħtieġ li jkun hemm definizzjoni tal-kriptoassi ċara u ġeneralment aċċettata għal skopijiet ta' taxxa; jissottolinja li din id-definizzjoni għandha tkun allinjata ma' dik tar-regolament MiCA; jinsisti fuq il-ħtieġa li tiġi garantita koerenza sistematika bejn id-diversi strumenti legali li jirregolaw jew li se jirregolaw il-kriptoassi (pereżempju r-Regolament MiCA, ir-Regolament dwar it-Trasferiment ta' Fondi (4), id-Direttiva dwar il-Kooperazzjoni Amministrattiva (5) u inizjattivi oħra relatati mal-ħasil tal-flus) u, l-aktar importanti, li jiġu ssalvagwardjati ċ-ċertezza u l-istabbiltà tad-dritt; |
| --- | --- |

20.

| 21. | Jirrimarka li bil-kriptoassi, jista' jkun hemm għażliet differenti biex jiġi ddefinit avveniment taxxabbli rilevanti bħall-ħolqien ta' muniti permezz tal-estrazzjoni, l-iskambju tal-kriptoassi f'munita ta' kors legali jew kriptoassi oħra, bidla radikali jew l-istaking tal-kriptoassi; jinnota li jeħtieġ li tinstab definizzjoni koerenti ta' avveniment taxxabbli sabiex jiġi żgurat livell xieraq ta' tassazzjoni, filwaqt li jiġu evitati l-każijiet ta' tassazzjoni doppja; |
| --- | --- |

21.

| 22. | Jistieden lill-Kummissjoni tippreżenta valutazzjoni dwar il-bdil ta' tip wieħed ta' kritpoassi f'tip differenti ta' kriptoassi u tippreżenta possibbiltajiet dwar id-definizzjoni tal-avveniment taxxabbli, u tqis ir-riskju li dan se jżid l-għadd ta' avvenimenti taxxabbli b'mod konsiderevoli filwaqt li joħloq problemi ta' valwazzjoni sinifikanti; jitlob lill-Kummissjoni tevalwa l-possibbilità li l-bdil ta' kriptoassi f'munita ta' kors legali jista' jkun għażla aktar xierqa għal avveniment taxxabbli, jekk ikun sar il-qligħ; |
| --- | --- |

22.

| 23. | Jinnota li kull pajjiż għandu t-tendenza li juża t-terminoloġija tiegħu stess meta jkun qed ifassal is-soluzzjonijiet regolatorji nazzjonali tiegħu għall-kriptoassi, u dan jista' jikkawża inċertezza legali għaċ-ċittadini u għall-kumpaniji, ikun theddida għall-integrità tas-suq uniku tal-UE peress li l-kooperazzjoni transfruntiera tkun ostakolata b'mod sinifikanti, joħloq involontarjament lakuni li jipprovdu opportunitajiet ta' abbuż u evitar tat-taxxa u jiġi sfruttat biex jimmina t-trasparenza tat-taxxa internazzjonali eżistenti bħas-CRS; |
| --- | --- |

23.

| 24. | Jenfasizza li d-dimanika tas-swieq tal-kriptoassi (6) jagħmluha urġenti li jiġu stabbiliti regoli li jiddefinixxu t-tip ta' tassazzjoni li għandha tiġi applikata, id-definizzjoni tal-“avveniment taxxabbli”, iż-żmien ta' meta u fejn jseħħ avveniment taxxabbli u l-valwazzjoni tiegħu; |
| --- | --- |

24.

| 25. | Jindika li t-tassazzjoni tal-kriptoassi f'sitwazzjonijiet transfruntiera hija marbuta ma' diversi dimensjonijiet tal-politika tat-tassazzjoni bħat-taxxi fuq l-introjtu jew il-VAT u li attwalment tali dimensjonijiet huma distribwiti bejn il-kompetenzi nazzjonali u Ewropej, iżda li l-benefiċċji ta' approċċ komuni Ewropew jistgħu jkunu sinifikanti f'oqsma marbuta, fost oħrajn, mal-kooperazzjoni amministrattiva, l-iskambju ta' informazzjoni u t-tassazzjoni korporattiva |
| --- | --- |

25.

| 26. | Jistieden lill-Kummissjoni tikkunsidra d-dimensjoni tal-kriptoassi, id-diġitalizzazzjoni u t-teknoloġiji ġodda fil-proposti leġiżlattivi pjanati u futuri kollha tagħha fil-qasam tat-taxxa, b'mod partikolari l-proposta futura intitolata Business in Europe: Framework for Income Taxation (In-Negozju fl-Ewropa:; Qafas għat-Tassazzjoni fuq l-Introjtu) (BEFIT); jistieden lill-Istati Membri, f'dan il-kuntest, biex ikunu ambizzjużi u jassumu rwol mexxej fid-dibattitu internazzjonali; |
| --- | --- |

26.

| 27. | Jappella lill-Istati Membri jikkunsidraw l-ispeċifiċitajiet tal-użu tal-kriptoassi fir-riformi tat-taxxa nazzjonali tagħhom, u jikkunsidraw l-implimentazzjoni ta' sistemi aktar effettivi li jiżguraw tnaqqis fil-kostijiet ta' konformità u fil-piżijiet amministrattivi, iżda li jiggarantixxu, fl-istess ħin, it-tassazzjoni ġusta, trasparenti u effettiva tal-kriptoassi; Jissottolinja li inċentivi temporanji u ġustifikati jistgħu jkunu xierqa għall-promozzjoni tal-innovazzjoni u l-iżvilupp teknoloġiku, b'mod partikolari tas-settur tat-teknoloġija blockchain; jenfasizza l-importanza ewlenija ta' standards ta' rapportar komuni għall-fornituri tas-servizzi tal-kriptoassi kif ukoll għall-individwi u l-entitajiet; |
| --- | --- |

27.

| 28. | Jistieden lill-Istati Membri jittrattaw tipi differenti ta' kriptoassi b'mod li huwa konsistenti mat-trattament tat-taxxa ta' assi mhux kripto simili; |
| --- | --- |

28.

| 29. | Jistieden lill-Istati Membri jikkunsidraw l-objettivi tal-politika tal-UE kif minquxa fl-Artikolu 3 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, speċjalment ekonomija soċjali tas-suq kompetittiva ħafna u livell għoli ta' protezzjoni u titjib tal-kwalità tal-ambjent, fil-qafas tal-għażliet leġiżlattivi tagħhom rigward it-trattament tat-taxxa tal-kriptoassi; |
| --- | --- |

29.

| 30. | Jitlob lill-Kummissjoni tevalwa jekk it-trattament tat-taxxa tal-kriptoassi, meta mqabbel mat-trattament tat-taxxa ta' assi oħra, huwiex konsistenti u ġust, speċjalment fir-rigward tat-trattament tal-VAT ta' dawk l-assi; |
| --- | --- |

30.

Nimxu 'l quddiem bl-iżvilupp ta' qafas regolatorju/legali effettiv

| 31. | Jindika li x-xenarju tal-kriptoassi huwa globali u li t-trattament tat-taxxa tal-kriptoasssi jirrikjedi approċċ internazzjonali kkoordinat; huwa konxju, f'dan ir-rigward, mill-ħtieġa li jiġu nnegozjati aktar strumenti internazzjonali dwar il-kwistjoni; iqis li l-OECD, li diġà għamlet xogħol sostanzjali kemm fuq it-tassazzjoni kif ukoll fuq it-trattament tal-kriptoassi, tista' tkun forum xieraq f'dan ir-rigward, b'mod partikolari għar-reviżjoni tas-CRS; |
| --- | --- |

31.

| 32. | Jinnota li l-OECD diġà bdiet xogħol fuq qafas ġdid ta' rapportar tal-kriptoassi; |
| --- | --- |

32.

| 33. | Iqis li n-nuqqas ta' ftehim internazzjonali dwar it-tassazzjoni tal-kriptoassi jħalli lill-UE u lill-Istati Membri tagħha mingħajr pedament li fuqu jibnu approċċ intelliġenti u validu għall-futur; |
| --- | --- |

33.

| 34. | Jistieden lill-Kummissjoni tippreżenta valutazzjoni tal-avvenimenti taxxabbli ewlenin u forom ta' introjtu assoċjati mal-kriptoassi, li tiffoka fuq il-konsegwenzi tat-taxxa ta' għadd ta' operazzjonijiet ewlenin bħall-ħruġ ta' kriptoassi, l-iskambju ta' kriptoassi għal muniti ta' kors legali, oġġetti jew servizzi, u l-għoti permezz ta' donazzjoni jew wirt, kif ukoll it-telf jew is-serq, eċċ.; |
| --- | --- |

34.

| 35. | Jitlob lill-Kummissjoni twettaq valutazzjoni tal-impatt dwar l-aħjar prattiki identifikati biex tintaxxa b'mod ġust u effettiv il-kriptoassi, filwaqt li tirrispetta s-sett ta' kompetenzi tal-UE fi kwistjonijiet tat-taxxa, teżamina r-rwol tal-fornituri ta' servizzi tal-kriptoassi u tiddetermina sa liema punt il-kriptoassi jidħlu fi ħdan il-qafas tat-taxxa eżistenti; huwa tal-fehma li l-politika tat-tassazzjoni għandha tiġi integrata f'qafas regolatorju sod għall-kriptoassi, u li għandha tkun koerenti ma' aspetti oħra tal-politika inkluż it-trasparenza tat-taxxa u rekwiżiti legali, finanzjarji u tal-protezzjoni tal-konsumatur; |
| --- | --- |

35.

| 36. | Ifakkar li suq uniku tal-UE kompletament integrat jirrikjedi approċċ komuni dwar it-tassazzjoni tal-kriptoassi, li jirrispetta l-kompetenzi ddefiniti mit-Trattati; jappella lill-Kunsill, fil-formazzjoni tiegħu tal-Kunsill Affarijiet Ekonomiċi u Finanzjarji, biex jibda djalogu strutturat mal-Parlament dwar din il-kwistjoni; jappella wkoll lill-president tal-Grupp tal-Euro jagħti bidu għal dibattitu dwar it-tassazzjoni tal-kriptoassi mal-ministri tal-finanzi taż-żona tal-Euro; |
| --- | --- |

36.

| 37. | Jemmen li l-emenda tal-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-Kooperazzjoni Amministrattiva hija meħtieġa sabiex l-iskambju tal-qafas ta' informazzjoni fil-qasam tat-tassazzjoni jinkludi l-kriptoassi u l-flus elettroniċi; jistieden lill-OECD tadotta mingħajr aktar dewmien definizzjoni ġdida ta' standard ta' rapportar għall-iskambju ta' informazzjoni; iqis li r-reviżjoni tad-Direttiva dwar il-Kooperazzjoni Amministrattiva hija prijorità fil-qasam tat-tassazzjoni; jistieden lill-Kummissjoni tinkludi fir-reviżjoni futura tagħha tad-Direttiva, mingħajr ebda dewmien, ir-rakkomandazzjonijiet futuri tal-OECD dwar ir-rappurtar tal-kriptoassi u r-reviżjonijiet tas-CRS kif ukoll ir-rakkomandazzjonijiet tal-Parlament kif stabbiliti fir-riżoluzzjoni tiegħu dwar l-implimentazzjoni tar-rekwiżiti tal-UE għall-iskambju ta' informazzjoni dwar it-taxxa (7); jistieden lill-Kunsill jadotta malajr dawn il-bidliet proposti; |
| --- | --- |

37.

| 38. | Jisħaq fuq l-importanza li jiġi garantit li reviżjoni futura tad-Direttiva dwar il-Kooperazzjoni Amministrattiva se tikkomplementa l-obbligi ta' rapportar fl-ambitu ta' strumenti legali oħra, billi tgħin lill-awtoritajiet biex awtomatikament jiskambjaw id-data dwar il-kriptoassi u l-flus elettroniċi, sabiex ikunu jistgħu jivvalutaw l-introjtu u d-dħul minn investimenti u pagamenti bl-użu tal-kriptoassi u fil-flus elettroniċi; jissottolinja l-ħtieġa li tiġi ssalvagwardjata koerenza sistematika li tipprovdi ċertezza legali lill-operaturi u gwida teknika lill-awtoritajiet nazzjonali tat-taxxa; |
| --- | --- |

38.

| 39. | Jappella lill-Kummissjoni u lill-awtoritajiet pubbliċi nazzjonali jiżguraw li t-teknoloġija blockchain użata biex tinforza r-regoli jew tipprovdi servizzi pubbliċi tikkonforma mad-drittijiet fundamentali, kif ukoll l-istandards relatati maċ-ċibersigurtà u mal-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu; |
| --- | --- |

39.

| 40. | Iħeġġeġ lill-Kummissjoni tqis is-soluzzjonijiet diġitali eżistenti, id-dispożizzjonijiet legali u l-gwida amministrattiva użata fl-Istati Membri, biex tivvaluta kif għandhom jiġu ingranati t-teknoloġiji blockchain u teknoloġiji oħra ta' reġistru distribwit biex jiġu evitati l-frodi u l-evitar tat-taxxa u tiġi miġġielda l-korruzzjoni; jappoġġa l-iżvilupp ta' infrastruttura Ewropea tas-servizzi tal-blockchain; |
| --- | --- |

40.

| 41. | Jitlob lill-Kummissjoni tevalwa kif għandu jiġi appoġġat it-titjib fil-konformità mar-regoli tat-taxxa, filwaqt li tqis il-valuri tal-kriptoassi li qed jimxu b'pass mgħaġġel u n-nuqqas ta' tisrif attwali f'munita ta' kors legali f'xi każijiet, iżda wkoll l-isfida għall-amministrazzjonijiet tat-taxxa biex jiksbu informazzjoni affidabbli u f'waqtha dwar dawn it-tranżazzjonijiet; |
| --- | --- |

41.

| 42. | Iqis li, sakemm is-settur tal-kriptoassi jkun attwalment f'transizzjoni u ma jkunx mistenni jistabbilizza fil-futur qrib, il-ħtieġa ta' valutazzjoni tas-sitwazzjoni ma għandhiex tipprevjeni lill-istituzzjonijiet tal-UE milli jilleġiżlaw dwar superviżjoni aħjar u tassazzjoni aħjar tal-kriptoassi; |
| --- | --- |

42.

| 43. | Jirrimarka l-ħtieġa ta' rieżami u adattament frekwenti tal-politika tat-tassazzjoni sabiex tkun tista' twieġeb għall-evoluzzjonijiet tas-settur u biex jiġi żgurat li tibqa' rilevanti quddiem l-iżviluppi teknoloġiċi u tas-suq relatati mal-muniti virtwali u tipi ta' assi oħra emerġenti; |
| --- | --- |

43.

o

o o

| 44. | Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex tgħaddi din ir-riżoluzzjoni lill-Kunsill u lill-Kummissjoni. |
| --- | --- |

44.

---

(1)  Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-10 ta' Marzu 2022 li tinkludi rakkomandazzjonijiet lill-Kummissjoni dwar tassazzjoni ġusta u sempliċi li tappoġġja l-istrateġija ta' rkupru (segwitu tal-PE għall-Pjan ta' Azzjoni tal-Kummissjoni ta' Lulju u l-25 inizjattiva tiegħu fil-qasam tal-VAT, it-tassazzjoni tal-intrapriżi u tal-individwi) (ĠU C 347, 9.9.2022, p. 211).

(2)  ĠU C 347, 9.9.2022, p. 211.

(3)  Ir-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-15 ta' Frar 2022 dwar l-impatt tar-riformi fiskali nazzjonali fuq l-ekonomija tal-UE, (ĠU C 342, 6.9.2022, p. 14).

(4)  Ir-Regolament (UE) 2015/847 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta' Mejju 2015 dwar l-informazzjoni li takkumpanja t-trasferimenti ta' fondi (ĠU L 141, 5.6.2015, p. 1).

(5)  Id-Direttiva tal-Kunsill 2011/16/UE tal-15 ta' Frar 2011 dwar il-kooperazzjoni amministrattiva fil-qasam tat-tassazzjoni (ĠU L 64, 11.3.2011, p. 1).

(6)  Id-daqs ekonomiku tas-suq tal-kriptovaluti kien stmat għal EUR 2,2 triljun f'Mejju 2021, b'massimu ta' EUR 2,5 triljun f'Ottubru 2021 (Ċentru Konġunt tar-Riċerka tal-Kummissjoni, 2021).

(7)  Ir-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-16 ta' Settembru 2021 dwar l-implimentazzjoni tar-rekwiżiti tal-UE għall-iskambju ta' informazzjoni dwar it-taxxa: il-progress, it-tagħlimiet miksuba u l-ostakli li jridu jingħelbu (ĠU C 117, 11.3.2022, p. 120).

---

| 14.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 132/23 |
| --- | --- | --- | --- |

14.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 132/23

---

P9_TA(2022)0339

Ċentru AccessibleEU b'appoġġ għall-politiki ta' aċċessibbiltà fis-suq intern tal-UE

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar Ċentru AccessibleEU b'appoġġ għall-politiki ta' aċċessibbiltà fis-suq intern tal-UE (2022/2013(INI))

(2023/C 132/03)

Il-Parlament Ewropew,

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 2 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 2 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea,

| — | wara li kkunsidra l-Artikoli 19, 48, 67(4), 153, 165, 168 u 174 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikoli 19, 48, 67(4), 153, 165, 168 u 174 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea,

| — | wara li kkunsidra l-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, b'mod partikolari l-Artikoli 3, 21, 24, 26, 34, 35, 41 u 47 tagħha, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, b'mod partikolari l-Artikoli 3, 21, 24, 26, 34, 35, 41 u 47 tagħha,

| — | wara li kkunsidra l-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabilità (CRPD), u d-dħul fis-seħħ tagħha fil-21 ta' Jannar 2011 f'konformità mad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2010/48/KE tas-26 ta' Novembru 2009 dwar il-konklużjoni, mill-Komunità Ewropea, tal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabilità (1), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabilità (CRPD), u d-dħul fis-seħħ tagħha fil-21 ta' Jannar 2011 f'konformità mad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2010/48/KE tas-26 ta' Novembru 2009 dwar il-konklużjoni, mill-Komunità Ewropea, tal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabilità (1),

| — | wara li kkunsidra l-kummenti ġenerali dwar is-CRPD, miġbura mill-Kumitat tan-NU dwar id-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabilità, bħala l-gwida awtoritattiva dwar l-implimentazzjoni tagħha, u b'mod partikolari l-kumment ġenerali Nru 2 dwar l-Artikolu 9: Aċċessibbiltà, adottat fil-11 ta' April 2014, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-kummenti ġenerali dwar is-CRPD, miġbura mill-Kumitat tan-NU dwar id-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabilità, bħala l-gwida awtoritattiva dwar l-implimentazzjoni tagħha, u b'mod partikolari l-kumment ġenerali Nru 2 dwar l-Artikolu 9: Aċċessibbiltà, adottat fil-11 ta' April 2014,

| — | wara li kkunsidra l-Kodiċi ta' Kondotta bejn il-Kunsill, l-Istati Membri u l-Kummissjoni li jistabbilixxi arranġamenti interni għall-implimentazzjoni minn u r-rappreżentanza tal-Unjoni Ewropea tal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabbiltà (2), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Kodiċi ta' Kondotta bejn il-Kunsill, l-Istati Membri u l-Kummissjoni li jistabbilixxi arranġamenti interni għall-implimentazzjoni minn u r-rappreżentanza tal-Unjoni Ewropea tal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabbiltà (2),

| — | wara li kkunsidra l-osservazzjonijiet konklużivi tal-Kumitat tan-NU dwar id-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabilità tat-2 ta' Ottubru 2015 dwar ir-rapport inizjali tal-Unjoni Ewropea, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-osservazzjonijiet konklużivi tal-Kumitat tan-NU dwar id-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabilità tat-2 ta' Ottubru 2015 dwar ir-rapport inizjali tal-Unjoni Ewropea,

| — | wara li kkunsidra l-inkjesta strateġika tal-Ombudsman Ewropew dwar kif il-Kummissjoni timmonitorja l-Fondi tal-UE li jintużaw biex tippromwovi d-dritt tal-persuni b'diżabilità u tal-anzjani għal għajxien indipendenti, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-inkjesta strateġika tal-Ombudsman Ewropew dwar kif il-Kummissjoni timmonitorja l-Fondi tal-UE li jintużaw biex tippromwovi d-dritt tal-persuni b'diżabilità u tal-anzjani għal għajxien indipendenti,

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-3 ta' Marzu 2021 bit-titolu “Unjoni ta' Ugwaljanza: Strateġija dwar id-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabilità 2021-2030” (COM(2021)0101), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-3 ta' Marzu 2021 bit-titolu “Unjoni ta' Ugwaljanza: Strateġija dwar id-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabilità 2021-2030” (COM(2021)0101),

| — | wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni għal direttiva tal-Kunsill dwar l-implimentazzjoni tal-prinċipju ta' trattament ugwali bejn il-persuni irrispettivament mir-reliġjon jew it-twemmin, id-diżabilità, l-età jew l-orjentazzjoni sesswali (COM(2008)0426, “id-direttiva kontra d-diskriminazzjoni”) u l-pożizzjoni tal-Parlament tat-2 ta' April 2009 dwarha (3), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni għal direttiva tal-Kunsill dwar l-implimentazzjoni tal-prinċipju ta' trattament ugwali bejn il-persuni irrispettivament mir-reliġjon jew it-twemmin, id-diżabilità, l-età jew l-orjentazzjoni sesswali (COM(2008)0426, “id-direttiva kontra d-diskriminazzjoni”) u l-pożizzjoni tal-Parlament tat-2 ta' April 2009 dwarha (3),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-18 ta' Ġunju 2020 dwar l-Istrateġija Ewropea tad-Diżabilità wara l-2020 (4), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-18 ta' Ġunju 2020 dwar l-Istrateġija Ewropea tad-Diżabilità wara l-2020 (4),

| — | wara li kkunsidra r-Regolament (UE) 2021/782 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-29 ta' April 2021 dwar id-drittijiet u l-obbligi tal-passiġġieri tal-ferroviji (5), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Regolament (UE) 2021/782 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-29 ta' April 2021 dwar id-drittijiet u l-obbligi tal-passiġġieri tal-ferroviji (5),

| — | wara li kkunsidra d-Direttiva (UE) 2019/882 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta' April 2019 dwar ir-rekwiżiti ta' aċċessibbiltà għall-prodotti u għas-servizzi (6) (l-Att Ewropew dwar l-Aċċessibbiltà), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Direttiva (UE) 2019/882 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta' April 2019 dwar ir-rekwiżiti ta' aċċessibbiltà għall-prodotti u għas-servizzi (6) (l-Att Ewropew dwar l-Aċċessibbiltà),

| — | wara li kkunsidra d-Direttiva (UE) 2016/2102 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta' Ottubru 2016 dwar l-aċċessibbiltà tas-siti elettroniċi u tal-applikazzjonijiet mobbli tal-korpi tas-settur pubbliku (7), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Direttiva (UE) 2016/2102 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta' Ottubru 2016 dwar l-aċċessibbiltà tas-siti elettroniċi u tal-applikazzjonijiet mobbli tal-korpi tas-settur pubbliku (7),

| — | wara li kkunsidra d-Direttiva (UE) 2018/1972 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta' Diċembru 2018 li tistabbilixxi l-Kodiċi Ewropew għall-Komunikazzjonijiet Elettroniċi (8), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Direttiva (UE) 2018/1972 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta' Diċembru 2018 li tistabbilixxi l-Kodiċi Ewropew għall-Komunikazzjonijiet Elettroniċi (8),

| — | wara li kkunsidra r-Regolament (UE) 2022/612 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-6 ta' April 2022 dwar ir-roaming fuq networks pubbliċi tal-komunikazzjoni mobbli fi ħdan l-Unjoni (riformulazzjoni) (9), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Regolament (UE) 2022/612 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-6 ta' April 2022 dwar ir-roaming fuq networks pubbliċi tal-komunikazzjoni mobbli fi ħdan l-Unjoni (riformulazzjoni) (9),

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni bit-titolu “Il-Kumpass Diġitali tal-2030: l-approċċ Ewropew għad-Deċennju Diġitali” (COM(2021)0118), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni bit-titolu “Il-Kumpass Diġitali tal-2030: l-approċċ Ewropew għad-Deċennju Diġitali” (COM(2021)0118),

| — | wara li kkunsidra d-Direttiva 2010/13/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-10 ta' Marzu 2010 dwar il-koordinazzjoni ta' ċerti dispożizzjonijiet stabbiliti bil-liġi, b'regolament jew b'azzjoni amministrattiva fi Stati Membri dwar il-forniment ta' servizzi tal-media awdjoviżiva (Direttiva dwar is-Servizzi tal-Media Awdjoviżiva) (10),, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Direttiva 2010/13/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-10 ta' Marzu 2010 dwar il-koordinazzjoni ta' ċerti dispożizzjonijiet stabbiliti bil-liġi, b'regolament jew b'azzjoni amministrattiva fi Stati Membri dwar il-forniment ta' servizzi tal-media awdjoviżiva (Direttiva dwar is-Servizzi tal-Media Awdjoviżiva) (10),,

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni bit-titolu “Strateġija għal Mobbiltà Sostenibbli u Intelliġenti – inqiegħdu t-trasport Ewropew fit-triq it-tajba għall-futur” (COM(2020)0789), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni bit-titolu “Strateġija għal Mobbiltà Sostenibbli u Intelliġenti – inqiegħdu t-trasport Ewropew fit-triq it-tajba għall-futur” (COM(2020)0789),

| — | wara li kkunsidra l-Aġenda tal-Konsumatur Ġdida(COM(2020)0696), li fost il-ħames prijoritajiet tagħha għandha l-ħtiġijiet speċifiċi ta' ċerti gruppi ta' konsumaturi, fosthom, il-persuni b'diżabilità, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Aġenda tal-Konsumatur Ġdida(COM(2020)0696), li fost il-ħames prijoritajiet tagħha għandha l-ħtiġijiet speċifiċi ta' ċerti gruppi ta' konsumaturi, fosthom, il-persuni b'diżabilità,

| — | wara li kkunsidra d-Direttiva 2014/24/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta' Frar 2014 dwar l-akkwist pubbliku u li tħassar id-Direttiva 2004/18/KE (11) (Direttiva dwar l-Akkwist Pubbliku), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Direttiva 2014/24/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta' Frar 2014 dwar l-akkwist pubbliku u li tħassar id-Direttiva 2004/18/KE (11) (Direttiva dwar l-Akkwist Pubbliku),

| — | wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (UE, Euratom) 2020/2093 tas-17 ta' Diċembru 2020 li jistabbilixxi l-qafas finanzjarju pluriennali għas-snin mill-2021 sal-2027 (12), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (UE, Euratom) 2020/2093 tas-17 ta' Diċembru 2020 li jistabbilixxi l-qafas finanzjarju pluriennali għas-snin mill-2021 sal-2027 (12),

| — | wara li kkunsidra d-Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2018/254 tal-15 ta' Frar 2018 dwar il-konklużjoni f'isem l-Unjoni Ewropea tat-Trattat ta' Marrakexx biex jiġi ffaċilitat l-aċċess għal xogħlijiet pubblikati għal persuni għomja, b'diżabbiltà fil-vista, jew li b'xi mod ieħor għandhom diffikultà biex jaqraw materjal stampat (13), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2018/254 tal-15 ta' Frar 2018 dwar il-konklużjoni f'isem l-Unjoni Ewropea tat-Trattat ta' Marrakexx biex jiġi ffaċilitat l-aċċess għal xogħlijiet pubblikati għal persuni għomja, b'diżabbiltà fil-vista, jew li b'xi mod ieħor għandhom diffikultà biex jaqraw materjal stampat (13),

| — | wara li kkunsidra l-istandards ta' aċċessibbiltà li jirriżultaw mill-mandati tal-Kummissjoni 376, 554, 420 u 473, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-istandards ta' aċċessibbiltà li jirriżultaw mill-mandati tal-Kummissjoni 376, 554, 420 u 473,

| — | wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 181/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta' Frar 2011 dwar id-drittijiet tal-passiġġieri fit-trasport bix-xarabank u bil-kowċ u li jemenda r-Regolament (KE) Nru 2006/2004 (14), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 181/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta' Frar 2011 dwar id-drittijiet tal-passiġġieri fit-trasport bix-xarabank u bil-kowċ u li jemenda r-Regolament (KE) Nru 2006/2004 (14),

| — | wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1177/2010 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta' Novembru 2010 dwar id-drittijiet tal-passiġġieri meta jivvjaġġaw bil-baħar jew minn passaġġi fuq l-ilma interni u li jemenda r-Regolament (KE) Nru 2006/2004 (15), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1177/2010 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta' Novembru 2010 dwar id-drittijiet tal-passiġġieri meta jivvjaġġaw bil-baħar jew minn passaġġi fuq l-ilma interni u li jemenda r-Regolament (KE) Nru 2006/2004 (15),

| — | wara li kkunsidra r-Regolament (KE) Nru 1107/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-5 ta' Lulju 2006 dwar id-drittijiet ta' persuni b'diżabbiltà u ta' persuni b'mobbiltà mnaqqsa meta jivvjaġġaw bl-ajru (16), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Regolament (KE) Nru 1107/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-5 ta' Lulju 2006 dwar id-drittijiet ta' persuni b'diżabbiltà u ta' persuni b'mobbiltà mnaqqsa meta jivvjaġġaw bl-ajru (16),

| — | wara li kkunsidra r-Regolament (KE) Nru 261/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta' Frar 2004 li jistabbilixxi regoli komuni dwar il-kumpens u l-assistenza għal passiġġieri fil-każ li ma jitħallewx jitilgħu u ta' kanċellazzjoni jew dewmien twil ta' titjiriet, u li jħassar ir-Regolament (KEE) Nru 295/91 (17), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Regolament (KE) Nru 261/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta' Frar 2004 li jistabbilixxi regoli komuni dwar il-kumpens u l-assistenza għal passiġġieri fil-każ li ma jitħallewx jitilgħu u ta' kanċellazzjoni jew dewmien twil ta' titjiriet, u li jħassar ir-Regolament (KEE) Nru 295/91 (17),

| — | wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 1300/2014 tat-18 ta' Novembru 2014 dwar l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi tal-interoperabbiltà relatati mal-aċċessibbiltà tas-sistema ferrovjarja tal-Unjoni għall-persuni b'diżabbiltà u għall-persuni b'mobbiltà mnaqqsa (18), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 1300/2014 tat-18 ta' Novembru 2014 dwar l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi tal-interoperabbiltà relatati mal-aċċessibbiltà tas-sistema ferrovjarja tal-Unjoni għall-persuni b'diżabbiltà u għall-persuni b'mobbiltà mnaqqsa (18),

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 54 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 54 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

| — | wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għas-Suq Intern u l-Ħarsien tal-Konsumatur (A9-0209/2022), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għas-Suq Intern u l-Ħarsien tal-Konsumatur (A9-0209/2022),

| A. | billi l-persuni b'diżabilità għandhom drittijiet ugwali fuq bażi ugwali ma' oħrajn fl-oqsma kollha tal-ħajja u għandhom id-drittijiet inaljenabbli għad-dinjità, għat-trattament ugwali, għall-għajxien indipendenti, għall-awtonomija u għall-parteċipazzjoni sħiħa fis-soċjetà, li huma ta' benefiċċju għal-livelli kollha tas-soċjetà; |
| --- | --- |

A.

billi l-persuni b'diżabilità għandhom drittijiet ugwali fuq bażi ugwali ma' oħrajn fl-oqsma kollha tal-ħajja u għandhom id-drittijiet inaljenabbli għad-dinjità, għat-trattament ugwali, għall-għajxien indipendenti, għall-awtonomija u għall-parteċipazzjoni sħiħa fis-soċjetà, li huma ta' benefiċċju għal-livelli kollha tas-soċjetà;

| B. | billi aktar minn 87 miljun persuna fl-Unjoni għandhom xi forma ta' diżabilità, u billi trid titqies it-tendenza lejn tixjiħ demografiku fl-Unjoni; |
| --- | --- |

B.

billi aktar minn 87 miljun persuna fl-Unjoni għandhom xi forma ta' diżabilità, u billi trid titqies it-tendenza lejn tixjiħ demografiku fl-Unjoni;

| C. | billi l-aċċessibbiltà hija prekundizzjoni essenzjali biex il-persuni b'diżabilità jgawdu bis-sħiħ id-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali; billi skont l-Artikolu 9 tas-CRPD dwar l-aċċessibbiltà, sabiex il-persuni b'diżabilità jkunu jistgħu jgħixu b'mod indipendenti u jipparteċipaw b'mod sħiħ fl-aspetti kollha tal-ħajja, l-istati partijiet jeħtiġilhom jieħdu miżuri adegwati biex jiżguraw li jkollhom aċċess, fuq bażi ugwali ma' ħaddieħor, għall-ambjent fiżiku, għat-trasport, għall-informazzjoni u l-komunikazzjoni, inklużi sistemi u teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni (ICT), u għal faċilitajiet oħra u servizzi miftuħa jew provduti lill-pubbliku, kemm f'żoni urbani kif ukoll f'żoni rurali; |
| --- | --- |

C.

billi l-aċċessibbiltà hija prekundizzjoni essenzjali biex il-persuni b'diżabilità jgawdu bis-sħiħ id-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali; billi skont l-Artikolu 9 tas-CRPD dwar l-aċċessibbiltà, sabiex il-persuni b'diżabilità jkunu jistgħu jgħixu b'mod indipendenti u jipparteċipaw b'mod sħiħ fl-aspetti kollha tal-ħajja, l-istati partijiet jeħtiġilhom jieħdu miżuri adegwati biex jiżguraw li jkollhom aċċess, fuq bażi ugwali ma' ħaddieħor, għall-ambjent fiżiku, għat-trasport, għall-informazzjoni u l-komunikazzjoni, inklużi sistemi u teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni (ICT), u għal faċilitajiet oħra u servizzi miftuħa jew provduti lill-pubbliku, kemm f'żoni urbani kif ukoll f'żoni rurali;

| D. | billi l-Istati Membri jeħtiġilhom jiżguraw li l-aċċessibbiltà tiġi integrata fil-livelli kollha, mhux biss fil-bini u fit-trasport pubbliku, iżda wkoll fis-saħħa u fl-edukazzjoni, kif ukoll li tiżdied il-mobbiltà għall-persuni b'diżabilità kif ukoll l-integrazzjoni tagħhom; |
| --- | --- |

D.

billi l-Istati Membri jeħtiġilhom jiżguraw li l-aċċessibbiltà tiġi integrata fil-livelli kollha, mhux biss fil-bini u fit-trasport pubbliku, iżda wkoll fis-saħħa u fl-edukazzjoni, kif ukoll li tiżdied il-mobbiltà għall-persuni b'diżabilità kif ukoll l-integrazzjoni tagħhom;

| E. | billi s-CRPD tiddefinixxi “disinn universali” bħala d-disinn ta' prodotti, ambjenti, programmi u servizzi li jkunu jistgħu jintużaw mill-persuni kollha, sal-akbar limitu possibbli, mingħajr il-ħtieġa ta' adattament jew disinn speċjalizzat u mingħajr ma jiġu esklużi apparati assistivi għal gruppi partikolari ta' persuni b'diżabilità; billi l-aċċessibbiltà hija wieħed mill-prinċipji ġenerali tas-CRPD, u l-UE u l-Istati Membri huma legalment marbuta bis-CRPD skont id-Deċiżjoni 2010/48/KE; billi l-kumment ġenerali Nru 2 dwar is-CRPD jinnota l-obbligu tal-istati partijiet li jadottaw pjanijiet ta' azzjoni u strateġiji biex jidentifikaw l-ostakli eżistenti għall-aċċessibbiltà, jistabbilixxu skedi ta' żmien bi skadenzi speċifiċi u jipprovdu kemm ir-riżorsi umani kif ukoll dawk materjali meħtieġa biex jitneħħew l-ostakli; billi l-aċċessibbiltà hija kruċjali biex il-persuni b'diżabilità jgawdu d-drittijiet għall-privatezza, għan-nondiskriminazzjoni, għall-impjiegi, għall-edukazzjoni inklużiva, għall-parteċipazzjoni politika, u drittijiet oħra minquxa fis-CRPD; |
| --- | --- |

E.

billi s-CRPD tiddefinixxi “disinn universali” bħala d-disinn ta' prodotti, ambjenti, programmi u servizzi li jkunu jistgħu jintużaw mill-persuni kollha, sal-akbar limitu possibbli, mingħajr il-ħtieġa ta' adattament jew disinn speċjalizzat u mingħajr ma jiġu esklużi apparati assistivi għal gruppi partikolari ta' persuni b'diżabilità; billi l-aċċessibbiltà hija wieħed mill-prinċipji ġenerali tas-CRPD, u l-UE u l-Istati Membri huma legalment marbuta bis-CRPD skont id-Deċiżjoni 2010/48/KE; billi l-kumment ġenerali Nru 2 dwar is-CRPD jinnota l-obbligu tal-istati partijiet li jadottaw pjanijiet ta' azzjoni u strateġiji biex jidentifikaw l-ostakli eżistenti għall-aċċessibbiltà, jistabbilixxu skedi ta' żmien bi skadenzi speċifiċi u jipprovdu kemm ir-riżorsi umani kif ukoll dawk materjali meħtieġa biex jitneħħew l-ostakli; billi l-aċċessibbiltà hija kruċjali biex il-persuni b'diżabilità jgawdu d-drittijiet għall-privatezza, għan-nondiskriminazzjoni, għall-impjiegi, għall-edukazzjoni inklużiva, għall-parteċipazzjoni politika, u drittijiet oħra minquxa fis-CRPD;

| F. | billi l-awtoritajiet lokali għandhom rwol kruċjali li jappoġġaw lill-Istati Membri fl-iżvilupp ta' politiki soċjali, inklużi politiki dwar id-diżabilità u l-aċċessibbiltà, permezz tal-analiżi tal-ħtiġijiet fuq il-post u l-implimentazzjoni ta' miżuri speċifiċi; |
| --- | --- |

F.

billi l-awtoritajiet lokali għandhom rwol kruċjali li jappoġġaw lill-Istati Membri fl-iżvilupp ta' politiki soċjali, inklużi politiki dwar id-diżabilità u l-aċċessibbiltà, permezz tal-analiżi tal-ħtiġijiet fuq il-post u l-implimentazzjoni ta' miżuri speċifiċi;

| G. | billi l-iżgurar ta' teknoloġiji assistivi ta' kwalità għolja u affordabbli se jrawwem l-inklużjoni sħiħa tal-persuni b'diżabilità fis-soċjetà u se jkun ta' benefiċċju kemm għall-persuni b'diżabilità u l-fornituri ta' dawn it-teknoloġiji, kif ukoll għas-soċjetà kollha kemm hi; billi t-teknoloġiji assistivi se jgħinu biex jitnaqqsu d-disparitajiet fost l-Istati Membri u billi dawn it-teknoloġiji jistgħu jaħdmu biss f'ambjenti aċċessibbli; |
| --- | --- |

G.

billi l-iżgurar ta' teknoloġiji assistivi ta' kwalità għolja u affordabbli se jrawwem l-inklużjoni sħiħa tal-persuni b'diżabilità fis-soċjetà u se jkun ta' benefiċċju kemm għall-persuni b'diżabilità u l-fornituri ta' dawn it-teknoloġiji, kif ukoll għas-soċjetà kollha kemm hi; billi t-teknoloġiji assistivi se jgħinu biex jitnaqqsu d-disparitajiet fost l-Istati Membri u billi dawn it-teknoloġiji jistgħu jaħdmu biss f'ambjenti aċċessibbli;

| H. | billi livelli ogħla ta' impjieg ta' persuni b'diżabilità, aċċessibbiltà akbar u inklużjoni akbar ta' dan il-grupp fil-forza tax-xogħol għandhom potenzjal ekonomiku ċar; |
| --- | --- |

H.

billi livelli ogħla ta' impjieg ta' persuni b'diżabilità, aċċessibbiltà akbar u inklużjoni akbar ta' dan il-grupp fil-forza tax-xogħol għandhom potenzjal ekonomiku ċar;

| I. | billi l-Unjoni stabbiliet qafas legali komprensiv għall-aċċessibbiltà fis-suq intern, b'mod partikolari bl-adozzjoni ta' leġiżlazzjoni speċifika dwar l-aċċessibbiltà bħall-Att Ewropew dwar l-Aċċessibbiltà, u inkludiet obbligi b'rabta mal-aċċessibbiltà f'biċċiet varji ta' leġiżlazzjoni settorjali, inklużi r-regolamenti dwar il-fondi tal-UE; billi l-Att Ewropew dwar l-Aċċessibbiltà, li se japplika mit-28 ta' Ġunju 2025, se jintroduċi rekwiżiti ġodda sinifikanti fir-rigward tal-aċċessibbiltà għall-prodotti u għas-servizzi; |
| --- | --- |

I.

billi l-Unjoni stabbiliet qafas legali komprensiv għall-aċċessibbiltà fis-suq intern, b'mod partikolari bl-adozzjoni ta' leġiżlazzjoni speċifika dwar l-aċċessibbiltà bħall-Att Ewropew dwar l-Aċċessibbiltà, u inkludiet obbligi b'rabta mal-aċċessibbiltà f'biċċiet varji ta' leġiżlazzjoni settorjali, inklużi r-regolamenti dwar il-fondi tal-UE; billi l-Att Ewropew dwar l-Aċċessibbiltà, li se japplika mit-28 ta' Ġunju 2025, se jintroduċi rekwiżiti ġodda sinifikanti fir-rigward tal-aċċessibbiltà għall-prodotti u għas-servizzi;

| J. | billi l-implimentazzjoni proprja tal-politiki relatati mad-diżabilità se tikkontribwixxi b'mod pożittiv għall-kompetittività tas-suq intern tal-UE u għalhekk tirrappreżenta riżorsa integrali għall-ekonomija tal-UE; |
| --- | --- |

J.

billi l-implimentazzjoni proprja tal-politiki relatati mad-diżabilità se tikkontribwixxi b'mod pożittiv għall-kompetittività tas-suq intern tal-UE u għalhekk tirrappreżenta riżorsa integrali għall-ekonomija tal-UE;

| K. | billi l-evalwazzjoni tal-Istrateġija Ewropea tad-Diżabilità 2010-2020 uriet li l-kontribut tagħha tejjeb is-sitwazzjoni f'għadd ta' oqsma, iżda enfasizzat ukoll il-fatt li l-persuni b'diżabilità għadhom jiffaċċjaw ostakli konsiderevoli fl-aċċess għall-kura tas-saħħa, għall-edukazzjoni, għat-trasport, għall-ambjent mibni, għall-ICT, għall-impjiegi u għall-attivitajiet rikreattivi, kif ukoll għall-parteċipazzjoni fil-ħajja politika u f'oqsma oħra tal-ħajja; |
| --- | --- |

K.

billi l-evalwazzjoni tal-Istrateġija Ewropea tad-Diżabilità 2010-2020 uriet li l-kontribut tagħha tejjeb is-sitwazzjoni f'għadd ta' oqsma, iżda enfasizzat ukoll il-fatt li l-persuni b'diżabilità għadhom jiffaċċjaw ostakli konsiderevoli fl-aċċess għall-kura tas-saħħa, għall-edukazzjoni, għat-trasport, għall-ambjent mibni, għall-ICT, għall-impjiegi u għall-attivitajiet rikreattivi, kif ukoll għall-parteċipazzjoni fil-ħajja politika u f'oqsma oħra tal-ħajja;

1.

Jilqa' l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni bit-titolu “Unjoni ta' Ugwaljanza: Strateġija Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabilità 2021-2030” (l-Istrateġija), li l-għan tagħha huwa li tiżgura li l-persuni kollha b'diżabilità fl-Ewropa jkunu jistgħu jgawdu d-drittijiet tagħhom, jieħdu sehem fis-soċjetà u fl-ekonomija taħt kundizzjonijiet ugwali u ma jibqgħux soġġetti għal diskriminazzjoni, filwaqt li tindirizza l-ostakli konsiderevoli enfasizzati fl-evalwazzjoni tal-Istrateġija Ewropea tad-Diżabilità 2010-2020;

2.

Jilqa' l-inizjattiva tal-Kummissjoni, imħabbra fl-Istrateġija, li tistabbilixxi ċ-Ċentru AccessibleEU (iċ-Ċentru); jirrikonoxxi li ċ-Ċentru għandu l-għan li jżid il-koerenza ta' politiki ta' aċċessibbiltà armonizzati, jappoġġa l-implimentazzjoni tagħhom, u jiffaċilita l-aċċess għall-għarfien u għall-ħiliet rilevanti, jippromwovi kultura ta' opportunitajiet indaqs u parteċipazzjoni sħiħa fis-soċjetà għall-persuni b'diżabilità, inkluż fil-livell professjonali, fi spazju kollaborattiv bejn l-amministrazzjonijiet pubbliċi, ir-rappreżentanti tan-negozji, is-soċjetà ċivili fl-oqsma tad-diżabilità, l-esperti fl-aċċessibbiltà u l-utenti;

3.

Jinnota li eżiti ta' aċċessibbiltà akbar fis-soċjetà jistgħu jinkisbu biss jekk iċ-Ċentru jsegwi l-approċċ ta' “disinn universali”; jenfasizza l-ħtieġa li jiġi żgurat li dan l-approċċ komprensiv għall-aċċessibbiltà jitqies kif xieraq, b'mod partikolari fir-rigward tal-ambjent fiżiku, tat-trasport, tal-informazzjoni, tal-komunikazzjoni, tas-servizzi, u tal-qasam tal-kuntratti ta' akkwist pubbliku u tas-sejħiet għall-offerti; iqis li dan l-approċċ jimplika wkoll parteċipazzjoni effettiva ta' kull parti ikkonċernata u ta' kull detentur tad-drittijiet fil-proċedimenti tagħhom;

4.

Jenfasizza li l-UE stabbiliet qafas legali komprensiv għall-aċċessibbiltà fis-suq uniku abbażi tal-mandat tas-CRPD, li jinkludi, fost l-oħrajn, l-Att Ewropew dwar l-Aċċessibbiltà, id-Direttiva dwar l-Aċċessibbiltà għall-Web, id-Direttivi dwar is-servizzi tal-media awdjoviżiva u l-komunikazzjonijiet elettroniċi, u l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi għall-istazzjonijiet ferrovjarji u l-vetturi; ifakkar li l-aspetti ta' dan il-qafas għandhom skadenzi għall-implimentazzjoni fil-futur u jinkoraġġixxi aktar sforzi biex tinkiseb implimentazzjoni bikrija; jesprimi dispjaċir dwar il-fatt li, fejn diġà meħtieġ, l-implimentazzjoni ta' tali leġiżlazzjoni kruċjali tvarja ħafna minn Stat Membru għall-ieħor u, b'mod ġenerali, għadha mhijiex sodisfaċenti, l-aktar minħabba n-nuqqas ta' esperti kwalifikati fl-aċċessibbiltà; jisħaq, għalhekk, fuq il-ħtieġa li jittejjeb l-għarfien ġenerali, kif ukoll l-għarfien espert prattiku u teoretiku, dwar il-politiki ta' aċċessibbiltà fost l-amministrazzjonijiet pubbliċi, l-operaturi ekonomiċi u s-soċjetà inġenerali, sabiex jgħinu biex jinstabu soluzzjonijiet xierqa, sostenibbli u affordabbli f'kull Stat Membru u għaldaqstant itejbu l-implimentazzjoni tar-rekwiżiti ta' aċċessibbiltà eżistenti u futuri; jisħaq, f'dan il-kuntest, li ċ-Ċentru għandu jservi ta' riżorsa importanti fl-għoti ta' għarfien u appoġġ lill-Istati Membri fil-fażi tal-implimentazzjoni;

5.

Jirrikonoxxi l-istabbiliment ta' gruppi ta' ħidma ad hoc għall-implimentazzjoni ta' ċerta leġiżlazzjoni dwar l-aċċessibbiltà; jemmen, madankollu, li n-nuqqas ta' qafas ta' koordinazzjoni u kooperazzjoni bejn l-UE, l-Istati Membri, b'mod partikolari awtoritajiet pubbliċi li jimmonitorjaw jew jinfurzaw il-liġijiet dwar l-aċċessibbiltà, u l-partijiet ikkonċernati rilevanti li jappoġġaw soluzzjonijiet trasversali, jiġifieri l-persuni b'diżabilità permezz tal-organizzazzjonijiet rappreżentattivi tagħhom, il-professjonisti fil-qasam tal-aċċessibbiltà u s-settur privat, jirrappreżenta ostaklu ulterjuri għall-implimentazzjoni tal-liġijiet dwar l-aċċessibbiltà u għall-infurzar armonizzat tagħhom madwar l-UE kollha;

6.

Jistieden lill-Kummissjoni tiżgura riżorsi adegwati, kemm f'termini ta' finanzjament kif ukoll ta' riżorsi umani, għall-istabbiliment u għall-funzjonament taċ-Ċentru; jistieden lill-Istati Membri jiżguraw ir-riżorsi meħtieġa għall-implimentazzjoni u għall-infurzar tal-politiki ta' aċċessibbiltà, inkluż permezz ta' fondi tal-UE; jisħaq li finanzjament suffiċjenti huwa imperattiv għall-ilħiq ta' politiki pubbliċi effettivi fil-qasam tal-aċċessibbiltà, kif ukoll biex jinkiseb progress fuq firxa wiesgħa ta' suġġetti bħas-sensibilizzazzjoni permezz ta' azzjonijiet ta' komunikazzjoni, b'mod partikolari dwar organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw lill-persuni b'diżabilità, ir-rikonoxximent ta' diżabilitajiet inviżibbli u l-armonizzazzjoni tal-karti tad-diżabilità nazzjonali jew tal-istandards għall-aċċessibbiltà;

Struttura

Struttura

| 7. | Jistieden lill-Kummissjoni tistabbilixxi segretarjat u forum biex jiggwidaw u jmexxu l-ħidma taċ-Ċentru; jissottolinja li l-forum għandu jiggarantixxi l-parteċipazzjoni bbilanċjata tal-partijiet ikkonċernati mis-setturi pubbliċi u privati u tad-detenturi tad-drittijiet b'esperjenza xierqa fil-qasam tal-aċċessibbiltà; jisħaq li l-bilanċ bejn il-ġeneri għandu jiġi żgurat; jissottolinja li l-parteċipazzjoni tal-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw lill-persuni b'diżabilità trid tiġi żgurata bħala parti essenzjali tal-ħidma taċ-Ċentru, sabiex jiġi żgurat l-ogħla livell possibbli ta' trasparenza fir-rigward tal-attivitajiet tiegħu; jemmen li ċ-Ċentru għandu jippubblika programm ta' ħidma annwali u fil-forum għandu jinkludi rappreżentanti minn fost il-Membri tal-Parlament Ewropew; |
| --- | --- |

7.

Jistieden lill-Kummissjoni tistabbilixxi segretarjat u forum biex jiggwidaw u jmexxu l-ħidma taċ-Ċentru; jissottolinja li l-forum għandu jiggarantixxi l-parteċipazzjoni bbilanċjata tal-partijiet ikkonċernati mis-setturi pubbliċi u privati u tad-detenturi tad-drittijiet b'esperjenza xierqa fil-qasam tal-aċċessibbiltà; jisħaq li l-bilanċ bejn il-ġeneri għandu jiġi żgurat; jissottolinja li l-parteċipazzjoni tal-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw lill-persuni b'diżabilità trid tiġi żgurata bħala parti essenzjali tal-ħidma taċ-Ċentru, sabiex jiġi żgurat l-ogħla livell possibbli ta' trasparenza fir-rigward tal-attivitajiet tiegħu; jemmen li ċ-Ċentru għandu jippubblika programm ta' ħidma annwali u fil-forum għandu jinkludi rappreżentanti minn fost il-Membri tal-Parlament Ewropew;

| 8. | Jenfasizza l-isfidi speċifiċi ppreżentati minn oqsma partikolari ta' politiki ta' aċċessibbiltà, bħall-ambjent mibni, l-akkwist pubbliku, it-teknoloġiji diġitali, il-media u l-kultura, it-trasport, it-teknoloġiji emerġenti u t-teknoloġiji assistivi, u prodotti u servizzi miftuħin għall-pubbliku; jistieden lill-Kummissjoni tistabbilixxi sottogruppi speċjalizzati ta' esperti għal ċerti oqsma; huwa konvint li dawn il-gruppi għandhom jaħdmu mill-qrib maċ-Ċentru, mal-Istati Membri, ma' persuni b'diżabilità u ma' organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw lill-persuni b'diżabilità, sabiex jiggarantixxu valutazzjoni, implimentazzjoni, monitoraġġ u infurzar aħjar tal-leġiżlazzjoni relatata mal-aċċessibbiltà; |
| --- | --- |

8.

Jenfasizza l-isfidi speċifiċi ppreżentati minn oqsma partikolari ta' politiki ta' aċċessibbiltà, bħall-ambjent mibni, l-akkwist pubbliku, it-teknoloġiji diġitali, il-media u l-kultura, it-trasport, it-teknoloġiji emerġenti u t-teknoloġiji assistivi, u prodotti u servizzi miftuħin għall-pubbliku; jistieden lill-Kummissjoni tistabbilixxi sottogruppi speċjalizzati ta' esperti għal ċerti oqsma; huwa konvint li dawn il-gruppi għandhom jaħdmu mill-qrib maċ-Ċentru, mal-Istati Membri, ma' persuni b'diżabilità u ma' organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw lill-persuni b'diżabilità, sabiex jiggarantixxu valutazzjoni, implimentazzjoni, monitoraġġ u infurzar aħjar tal-leġiżlazzjoni relatata mal-aċċessibbiltà;

| 9. | Jistieden lill-Istati Membri jistabbilixxu hubs nazzjonali għall-aċċessibbiltà, li jistgħu jinkludu punti ta' kuntatt u gruppi ta' esperti simili biex jaħdmu id f'id maċ-Ċentru fl-implimentazzjoni, fil-monitoraġġ u fl-infurzar tal-leġiżlazzjoni dwar l-aċċessibbiltà; huwa tal-opinjoni li l-hubs nazzjonali tal-aċċessibbiltà għandhom jiffaċilitaw skambju u koordinazzjoni fost il-partijiet ikkonċernati u d-detenturi tad-drittijiet rilevanti, inklużi l-operaturi ekonomiċi, l-organizzazzjonijiet ta' persuni b'diżabilità u l-awtoritajiet nazzjonali responsabbli għall-aċċessibbiltà u għall-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni settorjali; huwa konvint li l-esperti taċ-Ċentru dwar is-suġġett inkwistjoni għandhom jipprovdu gwida u taħriġ lill-partijiet ikkonċernati rilevanti kollha; jemmen li tali gruppi jistgħu jgħinu biex jinstabu soluzzjonijiet ta' aċċessibbiltà li jqisu l-ispeċifiċitajiet nazzjonali; |
| --- | --- |

9.

Jistieden lill-Istati Membri jistabbilixxu hubs nazzjonali għall-aċċessibbiltà, li jistgħu jinkludu punti ta' kuntatt u gruppi ta' esperti simili biex jaħdmu id f'id maċ-Ċentru fl-implimentazzjoni, fil-monitoraġġ u fl-infurzar tal-leġiżlazzjoni dwar l-aċċessibbiltà; huwa tal-opinjoni li l-hubs nazzjonali tal-aċċessibbiltà għandhom jiffaċilitaw skambju u koordinazzjoni fost il-partijiet ikkonċernati u d-detenturi tad-drittijiet rilevanti, inklużi l-operaturi ekonomiċi, l-organizzazzjonijiet ta' persuni b'diżabilità u l-awtoritajiet nazzjonali responsabbli għall-aċċessibbiltà u għall-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni settorjali; huwa konvint li l-esperti taċ-Ċentru dwar is-suġġett inkwistjoni għandhom jipprovdu gwida u taħriġ lill-partijiet ikkonċernati rilevanti kollha; jemmen li tali gruppi jistgħu jgħinu biex jinstabu soluzzjonijiet ta' aċċessibbiltà li jqisu l-ispeċifiċitajiet nazzjonali;

Mandat

Mandat

| 10. | Jemmen li ċ-Ċentru għandu jiffunzjona bħala hub li jipprovdi lill-istituzzjonijiet u lill-korpi rilevanti tal-UE u l-Istati Membri tagħha, meta jimplimentaw id-dritt tal-Unjoni, b'assistenza u b'għarfien espert regolari relatati mal-politiki ta' aċċessibbiltà u mar-rekwiżiti tekniċi; jemmen li ċ-Ċentru għandu jistabbilixxi u jikkoordina qafas ta' kooperazzjoni li jgħaqqad flimkien il-korpi nazzjonali u tal-Unjoni rilevanti mal-gruppi kollha tal-utenti, b'mod partikolari l-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw lill-persuni b'diżabilità, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, l-akkademiċi, il-kumpaniji u l-professjonisti mill-oqsma kollha tal-aċċessibbiltà u tad-drittijiet tal-konsumatur, sabiex jiġu appoġġati l-implimentazzjoni u l-infurzar armonizzati madwar l-UE kollha, jiġu pprovduti gwida u taħriġ, u jingħata lok għall-iżvilupp u għall-innovazzjoni tal-politiki fil-livell nazzjonali u tal-UE, inkluż permezz tal-identifikazzjoni u tal-kondiviżjoni tal-aħjar prattiki fis-setturi kollha, kif ukoll permezz tal-ħolqien ta' għodod li jkollhom l-għan li jiffaċilitaw l-implimentazzjoni tad-dritt tal-Unjoni; jemmen, barra minn hekk, li ċ-Ċentru jista' jsaħħaħ il-kollaborazzjoni bejn il-korpi u l-organizzazzjonijiet imsemmija hawn fuq ma' partijiet ikkonċernati innovattivi ħafna, sabiex jiġi promoss l-iżvilupp ta' teknoloġiji assistivi; iqis li ċ-Ċentru għandu jipprovdi wkoll pariri, inklużi linji gwida, lill-istituzzjonijiet u l-korpi rilevanti tal-UE u lill-Istati Membri tagħha dwar il-politiki u l-prattiki interni tagħhom fil-qasam tal-aċċessibbiltà; |
| --- | --- |

10.

Jemmen li ċ-Ċentru għandu jiffunzjona bħala hub li jipprovdi lill-istituzzjonijiet u lill-korpi rilevanti tal-UE u l-Istati Membri tagħha, meta jimplimentaw id-dritt tal-Unjoni, b'assistenza u b'għarfien espert regolari relatati mal-politiki ta' aċċessibbiltà u mar-rekwiżiti tekniċi; jemmen li ċ-Ċentru għandu jistabbilixxi u jikkoordina qafas ta' kooperazzjoni li jgħaqqad flimkien il-korpi nazzjonali u tal-Unjoni rilevanti mal-gruppi kollha tal-utenti, b'mod partikolari l-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw lill-persuni b'diżabilità, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, l-akkademiċi, il-kumpaniji u l-professjonisti mill-oqsma kollha tal-aċċessibbiltà u tad-drittijiet tal-konsumatur, sabiex jiġu appoġġati l-implimentazzjoni u l-infurzar armonizzati madwar l-UE kollha, jiġu pprovduti gwida u taħriġ, u jingħata lok għall-iżvilupp u għall-innovazzjoni tal-politiki fil-livell nazzjonali u tal-UE, inkluż permezz tal-identifikazzjoni u tal-kondiviżjoni tal-aħjar prattiki fis-setturi kollha, kif ukoll permezz tal-ħolqien ta' għodod li jkollhom l-għan li jiffaċilitaw l-implimentazzjoni tad-dritt tal-Unjoni; jemmen, barra minn hekk, li ċ-Ċentru jista' jsaħħaħ il-kollaborazzjoni bejn il-korpi u l-organizzazzjonijiet imsemmija hawn fuq ma' partijiet ikkonċernati innovattivi ħafna, sabiex jiġi promoss l-iżvilupp ta' teknoloġiji assistivi; iqis li ċ-Ċentru għandu jipprovdi wkoll pariri, inklużi linji gwida, lill-istituzzjonijiet u l-korpi rilevanti tal-UE u lill-Istati Membri tagħha dwar il-politiki u l-prattiki interni tagħhom fil-qasam tal-aċċessibbiltà;

| 11. | Jisħaq fuq il-benefiċċji potenzjali taċ-Ċentru fl-appoġġ tal-ħidma tal-Kummissjoni, fost l-oħrajn, permezz tal-identifikazzjoni ta' lakuni u inkonsistenzi fil-leġiżlazzjoni attwali kif ukoll ta' għajnuna biex dawn jingħelbu, l-għoti ta' rakkomandazzjonijiet ta' politiki għall-aġġornament u għall-iżvilupp tal-liġijiet dwar l-aċċessibbiltà, l-integrazzjoni tal-aċċessibbiltà fil-politiki rilevanti kollha taħt ir-responsabbiltà tad-Direttorati Ġenerali differenti tal-Kummissjoni, inkluż billi jiġu identifikati oqsma ta' prijorità fejn l-aċċessibbiltà għandha tittejjeb, jitwettqu proġetti li jesploraw modi innovattivi biex tiġi implimentata l-aċċessibbiltà, tingħata assistenza fl-abbozzar ta' speċifikazzjonijiet tekniċi dwar l-aċċessibbiltà, u tingħata għajnuna lill-aġenziji u lill-korpi tal-UE fi kwistjonijiet relatati mal-aċċessibbiltà; |
| --- | --- |

11.

Jisħaq fuq il-benefiċċji potenzjali taċ-Ċentru fl-appoġġ tal-ħidma tal-Kummissjoni, fost l-oħrajn, permezz tal-identifikazzjoni ta' lakuni u inkonsistenzi fil-leġiżlazzjoni attwali kif ukoll ta' għajnuna biex dawn jingħelbu, l-għoti ta' rakkomandazzjonijiet ta' politiki għall-aġġornament u għall-iżvilupp tal-liġijiet dwar l-aċċessibbiltà, l-integrazzjoni tal-aċċessibbiltà fil-politiki rilevanti kollha taħt ir-responsabbiltà tad-Direttorati Ġenerali differenti tal-Kummissjoni, inkluż billi jiġu identifikati oqsma ta' prijorità fejn l-aċċessibbiltà għandha tittejjeb, jitwettqu proġetti li jesploraw modi innovattivi biex tiġi implimentata l-aċċessibbiltà, tingħata assistenza fl-abbozzar ta' speċifikazzjonijiet tekniċi dwar l-aċċessibbiltà, u tingħata għajnuna lill-aġenziji u lill-korpi tal-UE fi kwistjonijiet relatati mal-aċċessibbiltà;

| 12. | Huwa tal-opinjoni li ċ-Ċentru għandu jiġġenera għarfien prezzjuż dwar l-aċċessibbiltà permezz tal-użu ta' riċerka u studji, li għandu jipprovdi kemm lill-Kummissjoni kif ukoll lill-Istati Membri, u li għandu jiġbor u jikkonsolida informazzjoni speċjalizzata u komparabbli u data kompletament aċċessibbli, inkluż feedback dwar l-implimentazzjoni tal-liġijiet dwar l-aċċessibbiltà; jenfasizza li dawn l-azzjonijiet jgħinu biex il-politiki ta' aċċessibbiltà jkunu bbażati b'mod sod fuq ir-rekwiżiti u l-esperjenzi tal-utenti; jisħaq li ċ-Ċentru għandu jgħin biex jiġu indirizzati l-lakuni fil-ġbir ta' data statistika fil-livell nazzjonali dwar is-sitwazzjoni tal-persuni b'diżabilità u li għandha tiġi prevista kooperazzjoni mal-korpi tal-istatistika rilevanti, b'mod partikolari l-Eurostat; |
| --- | --- |

12.

Huwa tal-opinjoni li ċ-Ċentru għandu jiġġenera għarfien prezzjuż dwar l-aċċessibbiltà permezz tal-użu ta' riċerka u studji, li għandu jipprovdi kemm lill-Kummissjoni kif ukoll lill-Istati Membri, u li għandu jiġbor u jikkonsolida informazzjoni speċjalizzata u komparabbli u data kompletament aċċessibbli, inkluż feedback dwar l-implimentazzjoni tal-liġijiet dwar l-aċċessibbiltà; jenfasizza li dawn l-azzjonijiet jgħinu biex il-politiki ta' aċċessibbiltà jkunu bbażati b'mod sod fuq ir-rekwiżiti u l-esperjenzi tal-utenti; jisħaq li ċ-Ċentru għandu jgħin biex jiġu indirizzati l-lakuni fil-ġbir ta' data statistika fil-livell nazzjonali dwar is-sitwazzjoni tal-persuni b'diżabilità u li għandha tiġi prevista kooperazzjoni mal-korpi tal-istatistika rilevanti, b'mod partikolari l-Eurostat;

| 13. | Iqis li r-rwol taċ-Ċentru jkun essenzjali biex jipprovdi lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri, lill-partijiet ikkonċernati u lid-detenturi tad-drittijiet b'għarfien u b'appoġġ għall-implimentazzjoni, għall-monitoraġġ u għall-infurzar tal-politiki ta' aċċessibbiltà, inkluż permezz ta' dokumenti ta' taħriġ u ta' gwida bil-lingwi uffiċjali kollha tal-UE u miktubin b'lingwaġġ li jkun aċċessibbli, jinftiehem u faċli biex jinqara; |
| --- | --- |

13.

Iqis li r-rwol taċ-Ċentru jkun essenzjali biex jipprovdi lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri, lill-partijiet ikkonċernati u lid-detenturi tad-drittijiet b'għarfien u b'appoġġ għall-implimentazzjoni, għall-monitoraġġ u għall-infurzar tal-politiki ta' aċċessibbiltà, inkluż permezz ta' dokumenti ta' taħriġ u ta' gwida bil-lingwi uffiċjali kollha tal-UE u miktubin b'lingwaġġ li jkun aċċessibbli, jinftiehem u faċli biex jinqara;

| 14. | Jisħaq li ċ-Ċentru għandu jgħin biex jingħelbu l-inkonsistenzi bejn is-CRPD u l-politiki tal-UE, u b'hekk għandu jgħin lill-Istati Membri jiksbu l-għan primarju li jżidu l-livelli ta' impjieg fost il-persuni b'diżabilità; jirrimarka li din l-attività ta' integrazzjoni jeħtieġ li tinvolvi lill-UE u lill-Istati Membri anke permezz ta' kooperazzjoni mill-qrib ma' organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw lill-persuni b'diżabilità u organizzazzjonijiet oħra tas-soċjetà ċivili, mal-awtoritajiet pubbliċi, u mas-settur privat; |
| --- | --- |

14.

Jisħaq li ċ-Ċentru għandu jgħin biex jingħelbu l-inkonsistenzi bejn is-CRPD u l-politiki tal-UE, u b'hekk għandu jgħin lill-Istati Membri jiksbu l-għan primarju li jżidu l-livelli ta' impjieg fost il-persuni b'diżabilità; jirrimarka li din l-attività ta' integrazzjoni jeħtieġ li tinvolvi lill-UE u lill-Istati Membri anke permezz ta' kooperazzjoni mill-qrib ma' organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw lill-persuni b'diżabilità u organizzazzjonijiet oħra tas-soċjetà ċivili, mal-awtoritajiet pubbliċi, u mas-settur privat;

| 15. | Jinnota li l-implimentazzjoni tal-politiki ta' aċċessibbiltà tirrikjedi livell għoli ta' għarfien espert tekniku u mhijiex inkluża biżżejjed fil-programmi ta' edukazzjoni għolja, u dan jikkontribwixxi għal nuqqas ta' esperti kwalifikati fl-aċċessibbiltà fis-setturi pubbliċi u privati fl-oqsma kollha; jisħaq li ċ-Ċentru għandu jappoġġa lill-Istati Membri fl-iżvilupp ta' programmi edukattivi ddedikati għal kwistjonijiet relatati mal-aċċessibbiltà u għandu jipprovdi taħriġ lill-professjonisti, lill-uffiċjali pubbliċi nazzjonali u tal-UE kif ukoll lill-partijiet ikkonċernati u lid-detenturi tad-drittijiet rilevanti sabiex tiżdied is-sensibilizzazzjoni dwar dawn il-kwistjonijiet; |
| --- | --- |

15.

Jinnota li l-implimentazzjoni tal-politiki ta' aċċessibbiltà tirrikjedi livell għoli ta' għarfien espert tekniku u mhijiex inkluża biżżejjed fil-programmi ta' edukazzjoni għolja, u dan jikkontribwixxi għal nuqqas ta' esperti kwalifikati fl-aċċessibbiltà fis-setturi pubbliċi u privati fl-oqsma kollha; jisħaq li ċ-Ċentru għandu jappoġġa lill-Istati Membri fl-iżvilupp ta' programmi edukattivi ddedikati għal kwistjonijiet relatati mal-aċċessibbiltà u għandu jipprovdi taħriġ lill-professjonisti, lill-uffiċjali pubbliċi nazzjonali u tal-UE kif ukoll lill-partijiet ikkonċernati u lid-detenturi tad-drittijiet rilevanti sabiex tiżdied is-sensibilizzazzjoni dwar dawn il-kwistjonijiet;

| 16. | Jesprimi dispjaċir għall-fatt li s-sistema ta' standardizzazzjoni ma tippermettix b'mod adegwat lill-persuni b'diżabilità u lill-organizzazzjonijiet rappreżentattivi tagħhom jipparteċipaw fuq l-istess livell ma' partijiet ikkonċernati oħra fl-attivitajiet tal-korpi ta' standardizzazzjoni Ewropej u nazzjonali meta jkunu qed ifasslu l-istandards għall-aċċessibbiltà; jitlob, għalhekk, rappreżentanza mtejba fi ħdan is-sistema ta' standardizzazzjoni u rappreżentanza bbilanċjata fost l-esperti maħtura, sabiex jiġi garantit eżitu ġust tal-leġiżlazzjoni u tal-istandards tal-Unjoni dwar l-aċċessibbiltà; iqis li ċ-Ċentru għandu jkollu rwol sinifikanti fis-sistema tal-iffissar tal-istandards u jista' jipprovdi għarfien espert lill-Kummissjoni meta l-Kummissjoni tkun qed tipparteċipa fil-ħidma tal-kumitati tal-istandardizzazzjoni, inkluż permezz tal-għoti ta' pariri mill-esperti tal-istandardizzazzjoni ta' organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw lill-persuni b'diżabilità, u, fejn possibbli, jassisti lill-Kummissjoni fl-abbozzar ta' speċifikazzjonijiet tekniċi u talbiet għal standards u riżultati Ewropej f'konformità mar-Regolament (UE) Nru 1025/2012 (19), inkluż permezz tal-involviment tal-partijiet ikkonċernati u tad-detenturi tad-drittijiet rilevanti kollha; jemmen li l-involviment taċ-Ċentru jġib benefiċċji ċari għall-persuni b'diżabilità fir-rigward tal-moviment madwar l-UE u jagħtihom is-setgħa li jgawdu d-dritt tagħhom li jaħdmu, jgħixu u jivvjaġġaw liberament; |
| --- | --- |

16.

Jesprimi dispjaċir għall-fatt li s-sistema ta' standardizzazzjoni ma tippermettix b'mod adegwat lill-persuni b'diżabilità u lill-organizzazzjonijiet rappreżentattivi tagħhom jipparteċipaw fuq l-istess livell ma' partijiet ikkonċernati oħra fl-attivitajiet tal-korpi ta' standardizzazzjoni Ewropej u nazzjonali meta jkunu qed ifasslu l-istandards għall-aċċessibbiltà; jitlob, għalhekk, rappreżentanza mtejba fi ħdan is-sistema ta' standardizzazzjoni u rappreżentanza bbilanċjata fost l-esperti maħtura, sabiex jiġi garantit eżitu ġust tal-leġiżlazzjoni u tal-istandards tal-Unjoni dwar l-aċċessibbiltà; iqis li ċ-Ċentru għandu jkollu rwol sinifikanti fis-sistema tal-iffissar tal-istandards u jista' jipprovdi għarfien espert lill-Kummissjoni meta l-Kummissjoni tkun qed tipparteċipa fil-ħidma tal-kumitati tal-istandardizzazzjoni, inkluż permezz tal-għoti ta' pariri mill-esperti tal-istandardizzazzjoni ta' organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw lill-persuni b'diżabilità, u, fejn possibbli, jassisti lill-Kummissjoni fl-abbozzar ta' speċifikazzjonijiet tekniċi u talbiet għal standards u riżultati Ewropej f'konformità mar-Regolament (UE) Nru 1025/2012 (19

| 17. | Jistieden lill-Kummissjoni biex, ħames snin wara l-ħolqien taċ-Ċentru, twettaq valutazzjoni biex tevalwa l-effettività u l-valur miżjud tiegħu fit-tisħiħ tal-politiki ta' aċċessibbiltà fl-UE; jissottolinja li abbażi ta' din il-valutazzjoni, il-Kummissjoni għandha tieħu passi xierqa biex taġġorna u ttejjeb iċ-Ċentru, inkluża l-evalwazzjoni tal-possibbiltà li tiġi stabbilita aġenzija jekk l-objettivi elenkati fil-mandat tiegħu ma jintlaħqux; jistieden lill-Kummissjoni timmonitorja l-ħidma taċ-Ċentru u l-kisbiet tiegħu permezz ta' rapporti annwali li jiġu ppreżentati lill-Parlament; |
| --- | --- |

17.

Jistieden lill-Kummissjoni biex, ħames snin wara l-ħolqien taċ-Ċentru, twettaq valutazzjoni biex tevalwa l-effettività u l-valur miżjud tiegħu fit-tisħiħ tal-politiki ta' aċċessibbiltà fl-UE; jissottolinja li abbażi ta' din il-valutazzjoni, il-Kummissjoni għandha tieħu passi xierqa biex taġġorna u ttejjeb iċ-Ċentru, inkluża l-evalwazzjoni tal-possibbiltà li tiġi stabbilita aġenzija jekk l-objettivi elenkati fil-mandat tiegħu ma jintlaħqux; jistieden lill-Kummissjoni timmonitorja l-ħidma taċ-Ċentru u l-kisbiet tiegħu permezz ta' rapporti annwali li jiġu ppreżentati lill-Parlament;

o

o o

| 18. | Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex tgħaddi din ir-riżoluzzjoni lill-Kunsill u lill-Kummissjoni kif ukoll lill-Istati Membri. |
| --- | --- |

18.

Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex tgħaddi din ir-riżoluzzjoni lill-Kunsill u lill-Kummissjoni kif ukoll lill-Istati Membri.

---

(1)  ĠU L 23, 27.1.2010, p. 35.

1

(2)  ĠU C 340, 15.12.2010, p. 11.

2

(3)  ĠU C 137 E, 27.5.2010, p. 68.

3

(4)  ĠU C 362, 8.9.2021, p. 8.

4

(5)  ĠU L 172, 17.5.2021, p. 1.

5

(6)  ĠU L 151, 7.6.2019, p. 70.

6

(7)  ĠU L 327, 2.12.2016, p. 1.

7

(8)  ĠU L 321, 17.12.2018, p. 36.

8

(9)  ĠU L 115, 13.4.2022, p. 1.

9

(10)  ĠU L 95, 15.4.2010, p. 1.

10

(11)  ĠU L 94, 28.3.2014, p. 65.

11

(12)  ĠU L 433 I, 22.12.2020, p. 11.

12

(13)  ĠU L 48, 21.2.2018, p. 1.

13

(14)  ĠU L 55, 28.2.2011, p. 1.

14

(15)  ĠU L 334, 17.12.2010, p. 1.

15

(16)  ĠU L 204, 26.7.2006, p. 1.

16

(17)  ĠU L 46, 17.2.2004, p. 1.

17

(18)  ĠU L 356, 12.12.2014, p. 110.

18

(19)  Ir-Regolament (UE) Nru 1025/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta' Ottubru 2012 dwar l-istandardizzazzjoni Ewropea (ĠU L 316, 14.11.2012, p. 12).

19

---

L-Erbgħa 5 ta’ Ottubru 2022

| 14.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 132/29 |
| --- | --- | --- | --- |

14.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 132/29

---

P9_TA(2022)0343

Is-sitwazzjoni tal-persuni Rom li jgħixu f'insedjamenti fl-UE

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-5 ta' Ottubru 2022 dwar is-sitwazzjoni tal-persuni Rom li jgħixu f'insedjamenti fl-UE (2022/2662(RSP))

(2023/C 132/04)

Il-Parlament Ewropew,

| — | wara li kkunsidra t-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (TUE), it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea u l-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra t-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (TUE), it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea u l-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea,

| — | wara li kkunsidra l-Karta Soċjali Ewropea, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Karta Soċjali Ewropea,

| — | wara li kkunsidra l-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem,

| — | wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem,

| — | wara li kkunsidra l-qafas legali tal-Kunsill tal-Ewropa għall-protezzjoni tal-minoranzi, il-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, b'mod partikolari dwar prattiki ta' segregazzjoni fl-edukazzjoni manifestament diskriminatorji tat-tfal Rom, u l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-qafas legali tal-Kunsill tal-Ewropa għall-protezzjoni tal-minoranzi, il-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, b'mod partikolari dwar prattiki ta' segregazzjoni fl-edukazzjoni manifestament diskriminatorji tat-tfal Rom, u l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja,

| — | wara li kkunsidra d-Direttiva tal-Kunsill 2000/43/KE tad-29 ta' Ġunju 2000 li timplimenta l-prinċipju tat-trattament ugwali bejn il-persuni irrispettivament mill-oriġini tar-razza jew etniċità (1) (id-Direttiva dwar l-Ugwaljanza Razzjali), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Direttiva tal-Kunsill 2000/43/KE tad-29 ta' Ġunju 2000 li timplimenta l-prinċipju tat-trattament ugwali bejn il-persuni irrispettivament mill-oriġini tar-razza jew etniċità (1) (id-Direttiva dwar l-Ugwaljanza Razzjali),

| — | wara li kkunsidra d-Direttiva tal-Kunsill 2000/78/KE tas-27 ta' Novembru 2000 li tistabbilixxi qafas ġenerali għall-ugwaljanza fit-trattament fl-impjieg u fix-xogħol (2), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Direttiva tal-Kunsill 2000/78/KE tas-27 ta' Novembru 2000 li tistabbilixxi qafas ġenerali għall-ugwaljanza fit-trattament fl-impjieg u fix-xogħol (2),

| — | wara li kkunsidra d-Direttiva 2008/98/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-19 ta' Novembru 2008 dwar l-iskart u li tħassar ċerti Direttivi (3) (id-Direttiva Qafas dwar l-Iskart), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Direttiva 2008/98/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-19 ta' Novembru 2008 dwar l-iskart u li tħassar ċerti Direttivi (3) (id-Direttiva Qafas dwar l-Iskart),

| — | wara li kkunsidra d-Deċiżjoni Qafas 2008/913/ĠAI tal-Kunsill tat-28 ta' Novembru 2008 dwar il-ġlieda kontra ċerti forom u espressjonijiet ta' razziżmu u ksenofobija permezz tal-liġi kriminali (4), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Deċiżjoni Qafas 2008/913/ĠAI tal-Kunsill tat-28 ta' Novembru 2008 dwar il-ġlieda kontra ċerti forom u espressjonijiet ta' razziżmu u ksenofobija permezz tal-liġi kriminali (4),

| — | wara li kkunsidra l-Aġenda 2030 tan-NU għall-Iżvilupp Sostenibbli, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Aġenda 2030 tan-NU għall-Iżvilupp Sostenibbli,

| — | wara li kkunsidra l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali u l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-4 ta' Marzu 2021 dwar il-Pjan ta' Azzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali (COM(2021)0102), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali u l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-4 ta' Marzu 2021 dwar il-Pjan ta' Azzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali (COM(2021)0102),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-18 ta' Frar 2011 dwar l-istrateġija tal-UE dwar l-inklużjoni tar-Rom (5), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-18 ta' Frar 2011 dwar l-istrateġija tal-UE dwar l-inklużjoni tar-Rom (5),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-10 ta' Diċembru 2013 dwar l-aspetti tal-ġeneru tal-Qafas Ewropew għall-Istrateġiji Nazzjonali għall-Inklużjoni tar-Rom (6), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-10 ta' Diċembru 2013 dwar l-aspetti tal-ġeneru tal-Qafas Ewropew għall-Istrateġiji Nazzjonali għall-Inklużjoni tar-Rom (6),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-12 ta' Frar 2019 dwar il-ħtieġa li jissaħħaħ il-Qafas Strateġiku tal-UE għall-Istrateġiji Nazzjonali għall-Inklużjoni tar-Rom wara l-2020 u li tiġi intensifikata l-ġlieda kontra l-anti-Żingariżmu (7), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-12 ta' Frar 2019 dwar il-ħtieġa li jissaħħaħ il-Qafas Strateġiku tal-UE għall-Istrateġiji Nazzjonali għall-Inklużjoni tar-Rom wara l-2020 u li tiġi intensifikata l-ġlieda kontra l-anti-Żingariżmu (7),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-18 ta' Ġunju 2020 dwar l-Istrateġija Ewropea tad-Diżabilità għal wara l-2020 (8), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-18 ta' Ġunju 2020 dwar l-Istrateġija Ewropea tad-Diżabilità għal wara l-2020 (8),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tas-17 ta' Settembru 2020 bit-titolu “L-implimentazzjoni tal-Istrateġiji Nazzjonali għall-Integrazzjoni tar-Rom: Nikkumbattu l-attitudnijiet negattivi fil-konfront ta' persuni ta' oriġini Romani fl-Ewropa” (9), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tas-17 ta' Settembru 2020 bit-titolu “L-implimentazzjoni tal-Istrateġiji Nazzjonali għall-Integrazzjoni tar-Rom: Nikkumbattu l-attitudnijiet negattivi fil-konfront ta' persuni ta' oriġini Romani fl-Ewropa” (9),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-21 ta' Jannar 2021 dwar l-aċċess għal akkomodazzjoni diċenti u affordabbli għal kulħadd (10), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-21 ta' Jannar 2021 dwar l-aċċess għal akkomodazzjoni diċenti u affordabbli għal kulħadd (10),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-11 ta' Marzu 2021 dwar id-drittijiet tat-tfal fid-dawl tal-Istrateġija tal-UE dwar id-drittijiet tat-tfal (11), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-11 ta' Marzu 2021 dwar id-drittijiet tat-tfal fid-dawl tal-Istrateġija tal-UE dwar id-drittijiet tat-tfal (11),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tas-7 ta' April 2022 dwar il-protezzjoni tal-UE tat-tfal u ż-żgħażagħ li qed jaħarbu minħabba l-gwerra fl-Ukrajna (12), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tas-7 ta' April 2022 dwar il-protezzjoni tal-UE tat-tfal u ż-żgħażagħ li qed jaħarbu minħabba l-gwerra fl-Ukrajna (12),

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-4 ta' Diċembru 2018 bit-titolu “Rapport dwar l-evalwazzjoni tal-Qafas tal-UE tal-Istrateġiji Nazzjonali għall-Integrazzjoni tar-Rom sal-2020” (COM(2018)0785), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-4 ta' Diċembru 2018 bit-titolu “Rapport dwar l-evalwazzjoni tal-Qafas tal-UE tal-Istrateġiji Nazzjonali għall-Integrazzjoni tar-Rom sal-2020” (COM(2018)0785),

| — | wara li kkunsidra t-Tieni Stħarriġ tal-Unjoni Ewropea dwar il-Minoranzi u d-Diskriminazzjoni (EU-MIDIS II) tal-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għad-Drittijiet Fundamentali (FRA), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra t-Tieni Stħarriġ tal-Unjoni Ewropea dwar il-Minoranzi u d-Diskriminazzjoni (EU-MIDIS II) tal-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għad-Drittijiet Fundamentali (FRA),

| — | wara li kkunsidra l-Qafas ta' monitoraġġ tal-FRA għal Qafas Strateġiku tal-UE dwar ir-Rom għall-Ugwaljanza, l-Inklużjoni u l-Parteċipazzjoni, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Qafas ta' monitoraġġ tal-FRA għal Qafas Strateġiku tal-UE dwar ir-Rom għall-Ugwaljanza, l-Inklużjoni u l-Parteċipazzjoni,

| — | wara li kkunsidra l-bullettin tal-FRA tad-29 ta' Settembru 2020 bit-titolu “Coronavirus pandemic in the EU – Impact on Roma and Travellers” (Il-pandemija tal-coronavirus fl-UE – L-impatt fuq ir-Rom u t-Travellers), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-bullettin tal-FRA tad-29 ta' Settembru 2020 bit-titolu “Coronavirus pandemic in the EU – Impact on Roma and Travellers” (Il-pandemija tal-coronavirus fl-UE – L-impatt fuq ir-Rom u t-Travellers),

| — | wara li kkunsidra d-dikjarazzjoni tal-FEANTSA (Federazzjoni Ewropea tal-Organizzazzjonijiet Nazzjonali li Jaħdmu mal-Persuni mingħajr Dar) tas-26 ta' Ottubru 2020 bit-titolu “The Housing Situation for Roma in the EU Remains Difficult” (Is-Sitwazzjoni tal-Akkomodazzjoni għar-Rom fl-UE tibqa' diffiċli), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-dikjarazzjoni tal-FEANTSA (Federazzjoni Ewropea tal-Organizzazzjonijiet Nazzjonali li Jaħdmu mal-Persuni mingħajr Dar) tas-26 ta' Ottubru 2020 bit-titolu “The Housing Situation for Roma in the EU Remains Difficult” (Is-Sitwazzjoni tal-Akkomodazzjoni għar-Rom fl-UE tibqa' diffiċli),

| — | wara li kkunsidra l-briefing tan-Network Ewropew dwar l-Apolidija tal-10 ta' Marzu 2022 bit-titolu “Stateless people and people at risk of statelessness forcibly displaced from Ukraine” (Persuni apolidi u persuni f'riskju ta' apolidija spostati bil-forza mill-Ukrajna), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-briefing tan-Network Ewropew dwar l-Apolidija tal-10 ta' Marzu 2022 bit-titolu “Stateless people and people at risk of statelessness forcibly displaced from Ukraine” (Persuni apolidi u persuni f'riskju ta' apolidija spostati bil-forza mill-Ukrajna),

| — | wara li kkunsidra d-dokument ta' pożizzjoni tal-Unicef ta' Ġunju 2012 bit-titolu “The Right of Roma Children to Education” (Id-Dritt tat-Tfal Rom għall-Edukazzjoni), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-dokument ta' pożizzjoni tal-Unicef ta' Ġunju 2012 bit-titolu “The Right of Roma Children to Education” (Id-Dritt tat-Tfal Rom għall-Edukazzjoni),

| — | wara li kkunsidra r-rapport speċjali Nru 14/2016 tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri tat-28 ta' Ġunju 2016 bit-titolu “EU policy initiatives and financial support for Roma integration: significant progress made over the last decade, but additional efforts needed on the ground” (Inizjattivi ta' politika u appoġġ finanzjarju tal-UE għall-integrazzjoni tar-Rom: sar progress sinifikanti fl-aħħar 10 snin, iżda sforzi addizzjonali huma meħtieġa fil-prattika), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapport speċjali Nru 14/2016 tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri tat-28 ta' Ġunju 2016 bit-titolu “EU policy initiatives and financial support for Roma integration: significant progress made over the last decade, but additional efforts needed on the ground” (Inizjattivi ta' politika u appoġġ finanzjarju tal-UE għall-integrazzjoni tar-Rom: sar progress sinifikanti fl-aħħar 10 snin, iżda sforzi addizzjonali huma meħtieġa fil-prattika),

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-18 ta' Settembru 2020 bit-titolu “Unjoni ta' Ugwaljanza: Pjan ta' Azzjoni tal-UE għall-ġlieda kontra r-razziżmu 2020-2025” (COM(2020)0565), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-18 ta' Settembru 2020 bit-titolu “Unjoni ta' Ugwaljanza: Pjan ta' Azzjoni tal-UE għall-ġlieda kontra r-razziżmu 2020-2025” (COM(2020)0565),

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tas-7 ta' Ottubru 2020 bit-titolu “Unjoni tal-Ugwaljanza: Qafas Strateġiku tal-UE għar-Rom għall-ugwaljanza, għall-inklużjoni u għall-parteċipazzjoni” (COM(2020)0620), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tas-7 ta' Ottubru 2020 bit-titolu “Unjoni tal-Ugwaljanza: Qafas Strateġiku tal-UE għar-Rom għall-ugwaljanza, għall-inklużjoni u għall-parteċipazzjoni” (COM(2020)0620),

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-24 ta' Novembru 2020 bit-titolu “Pjan ta' Azzjoni dwar l-Integrazzjoni u l-Inklużjoni” (COM(2020)0758), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-24 ta' Novembru 2020 bit-titolu “Pjan ta' Azzjoni dwar l-Integrazzjoni u l-Inklużjoni” (COM(2020)0758),

| — | wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-12 ta' Marzu 2021 dwar l-ugwaljanza, l-inklużjoni u l-parteċipazzjoni tar-Rom (13), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-12 ta' Marzu 2021 dwar l-ugwaljanza, l-inklużjoni u l-parteċipazzjoni tar-Rom (13),

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-24 ta' Marzu 2021 bit-titolu “Strateġija tal-UE dwar id-drittijiet tat-tfal” (COM(2021)0142), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-24 ta' Marzu 2021 bit-titolu “Strateġija tal-UE dwar id-drittijiet tat-tfal” (COM(2021)0142),

| — | wara li kkunsidra r-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill (UE) 2021/1004 tal-14 ta' Ġunju 2021 li tistabbilixxi Garanzija Ewropea għat-Tfal (14), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill (UE) 2021/1004 tal-14 ta' Ġunju 2021 li tistabbilixxi Garanzija Ewropea għat-Tfal (14),

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-5 ta' Marzu 2020 bit-titolu “Unjoni ta' Ugwaljanza: Strateġija ta' Ugwaljanza Bejn is-Sessi għall-2020-2025” (COM(2020)0152), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-5 ta' Marzu 2020 bit-titolu “Unjoni ta' Ugwaljanza: Strateġija ta' Ugwaljanza Bejn is-Sessi għall-2020-2025” (COM(2020)0152),

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-3 ta' Marzu 2021 bit-titolu “Unjoni ta' Ugwaljanza: Strateġija dwar id-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabilità 2021-2030” (COM(2021)0101), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-3 ta' Marzu 2021 bit-titolu “Unjoni ta' Ugwaljanza: Strateġija dwar id-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabilità 2021-2030” (COM(2021)0101),

| — | wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni għal direttiva tal-Kunsill dwar l-implimentazzjoni tal-prinċipju ta' trattament ugwali bejn il-persuni irrispettivament mir-reliġjon jew it-twemmin, id-diżabilità, l-età jew l-orjentazzjoni sesswali (COM(2008)0426), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni għal direttiva tal-Kunsill dwar l-implimentazzjoni tal-prinċipju ta' trattament ugwali bejn il-persuni irrispettivament mir-reliġjon jew it-twemmin, id-diżabilità, l-età jew l-orjentazzjoni sesswali (COM(2008)0426),

| — | wara li kkunsidra d-Direttiva tal-Kunsill 2001/55/KE tal-20 ta' Lulju 2001 dwar l-istandards minimi sabiex tingħata protezzjoni temporanja fl-eventwalità ta' influss bil-massa ta' persuni spostati u dwar il-miżuri li jippromwovu bilanċ fl-isforzi bejn l-Istati Membri meta jirċievu dawn il-persuni u li jġorru l-konsegwenzi ta' dawn (15) (Direttiva dwar il-Protezzjoni Temporanja), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Direttiva tal-Kunsill 2001/55/KE tal-20 ta' Lulju 2001 dwar l-istandards minimi sabiex tingħata protezzjoni temporanja fl-eventwalità ta' influss bil-massa ta' persuni spostati u dwar il-miżuri li jippromwovu bilanċ fl-isforzi bejn l-Istati Membri meta jirċievu dawn il-persuni u li jġorru l-konsegwenzi ta' dawn (15) (Direttiva dwar il-Protezzjoni Temporanja),

| — | wara li kkunsidra l-Mistoqsijiet għal Tweġiba Orali lill-Kunsill u l-Kummissjoni dwar is-sitwazzjoni tal-persuni Rom li jgħixu f'insedjamenti fl-UE (O-000022/2022 – B9-0018/2022 u O-000023/2022 – B9-0019/2022), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Mistoqsijiet għal Tweġiba Orali lill-Kunsill u l-Kummissjoni dwar is-sitwazzjoni tal-persuni Rom li jgħixu f'insedjamenti fl-UE (O-000022/2022 – B9-0018/2022 u O-000023/2022 – B9-0019/2022),

| — | wara li kkunsidra l-Artikoli 136(5) u 132(2) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikoli 136(5) u 132(2) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

| — | wara li kkunsidra l-mozzjoni għal riżoluzzjoni tal-Kumitat għall-Impjiegi u l-Affarijiet Soċjali, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-mozzjoni għal riżoluzzjoni tal-Kumitat għall-Impjiegi u l-Affarijiet Soċjali,

| A. | billi l-valuri tal-UE jipprevalu f'soċjetà li tirrispetta d-diversità, il-pluraliżmu, in-nondiskriminazzjoni, it-tolleranza, il-ġustizzja, is-solidarjetà u l-ugwaljanza bejn il-ġeneri; billi l-Istati Membri għandhom responsabbiltà speċjali biex jiżguraw dawn il-valuri għal kulħadd, inkluż għall-persuni Rom; |
| --- | --- |

A.

billi l-valuri tal-UE jipprevalu f'soċjetà li tirrispetta d-diversità, il-pluraliżmu, in-nondiskriminazzjoni, it-tolleranza, il-ġustizzja, is-solidarjetà u l-ugwaljanza bejn il-ġeneri; billi l-Istati Membri għandhom responsabbiltà speċjali biex jiżguraw dawn il-valuri għal kulħadd, inkluż għall-persuni Rom;

| B. | billi “Rom” huwa terminu ġenerali li jinkludi firxa wiesgħa ta' persuni differenti ta' oriġini Romani bħar-Rom, is-Sinti, il-Kale, ir-Romanichels u l-Boyash/r-Rudari; billi dan jiġbor fih ukoll gruppi bħall-Ashkali, l-Eġizzjani, il-Yenish, id-Dom, il-Lom, ir-Rom u l-Abdal, kif ukoll popolazzjonijiet ta' vjaġġaturi, inklużi t-Travellers etniċi jew dawk iddeżinjati bit-terminu amministrattiv “Gens du Voyage”, u persuni li jidentifikaw lilhom infushom bħala Żingari, Tsiganes jew Tziganes, mingħajr ma jiċħdu l-karatteristiċi speċifiċi tagħhom; |
| --- | --- |

B.

billi “Rom” huwa terminu ġenerali li jinkludi firxa wiesgħa ta' persuni differenti ta' oriġini Romani bħar-Rom, is-Sinti, il-Kale, ir-Romanichels u l-Boyash/r-Rudari; billi dan jiġbor fih ukoll gruppi bħall-Ashkali, l-Eġizzjani, il-Yenish, id-Dom, il-Lom, ir-Rom u l-Abdal, kif ukoll popolazzjonijiet ta' vjaġġaturi, inklużi t-Travellers etniċi jew dawk iddeżinjati bit-terminu amministrattiv “Gens du Voyage”, u persuni li jidentifikaw lilhom infushom bħala Żingari, Tsiganes jew Tziganes, mingħajr ma jiċħdu l-karatteristiċi speċifiċi tagħhom;

| C. | billi l-persuni Rom huma l-akbar minoranza etnika fl-Ewropa; billi għadd għoli inaċċettabbli ta' persuni Rom fl-Ewropa għadhom jgħixu fil-faqar u huma soċjalment esklużi, li jbatu f'kundizzjonijiet ta' għajxien estremament prekarji, mhux sikuri u ffullati żżejjed f'żoni rurali u urbani segregati; billi l-kwistjoni tal-persuni Rom li jgħixu f'insedjamenti mhijiex limitata għal pajjiż wieħed u għalhekk hija problema Ewropea u jeħtieġ li tiġi indirizzata bħala tali; billi s-segregazzjoni spazjali tirrappreżenta l-kawża ewlenija, u ssaħħaħ b'mod reċiproku, l-aċċess mhux ugwali għall-kura tas-saħħa, l-indukrar u l-edukazzjoni bikrija tat-tfal, l-impjieg u s-servizzi ewlenin, inklużi l-aċċess għat-toroq, il-faċilitajiet tal-ilma, is-sanità u tad-dranaġġ, l-elettriku u l-ġbir tal-iskart; billi din mhux biss għandha konsegwenzi fiżiċi u ekonomiċi, iżda wkoll oħrajn psikoloġiċi u soċjoloġiċi, kemm fuq l-individwi kif ukoll fuq il-komunitajiet; billi l-faqar interġenerazzjonali fl-insedjamenti tar-Rom huwa ta' natura soċjoekonomika u għandu konsegwenzi serji għas-saħħa fiżika u mentali tal-persuni Rom, kif ukoll il-benesseri, l-opportunitajiet tal-ħajja u t-tgawdija tad-drittijiet fundamentali tagħhom; |
| --- | --- |

C.

billi l-persuni Rom huma l-akbar minoranza etnika fl-Ewropa; billi għadd għoli inaċċettabbli ta' persuni Rom fl-Ewropa għadhom jgħixu fil-faqar u huma soċjalment esklużi, li jbatu f'kundizzjonijiet ta' għajxien estremament prekarji, mhux sikuri u ffullati żżejjed f'żoni rurali u urbani segregati; billi l-kwistjoni tal-persuni Rom li jgħixu f'insedjamenti mhijiex limitata għal pajjiż wieħed u għalhekk hija problema Ewropea u jeħtieġ li tiġi indirizzata bħala tali; billi s-segregazzjoni spazjali tirrappreżenta l-kawża ewlenija, u ssaħħaħ b'mod reċiproku, l-aċċess mhux ugwali għall-kura tas-saħħa, l-indukrar u l-edukazzjoni bikrija tat-tfal, l-impjieg u s-servizzi ewlenin, inklużi l-aċċess għat-toroq, il-faċilitajiet tal-ilma, is-sanità u tad-dranaġġ, l-elettriku u l-ġbir tal-iskart; billi din mhux biss għandha konsegwenzi fiżiċi u ekonomiċi, iżda wkoll oħrajn psikoloġiċi u soċjoloġiċi, kemm fuq l-individwi kif ukoll fuq il-komunitajiet; billi l-faqar interġenerazzjonali fl-insedjamenti tar-Rom huwa ta' natura soċjoekonomika u għandu konsegwenzi serji għas-saħħa fiżika u mentali tal-persuni Rom, kif ukoll il-benesseri, l-opportunitajiet tal-ħajja u t-tgawdija tad-drittijiet fundamentali tagħhom;

| D. | billi r-Rom jiffaċċjaw rati ogħla ta' intensità baxxa ta' xogħol, nuqqas ta' sigurtà fl-impjieg u qgħad, u ħafna drabi ikunu f'sitwazzjonijiet ta' impjieg atipiċi jew prekarji, li jxekklu l-aċċess tagħhom għal skemi tal-qgħad u intitolamenti tal-pensjoni; billi r-Rom għandhom nuqqas ta' networks ta' impjieg u jsofru diskriminazzjoni fl-aċċess għall-impjieg u fil-post tax-xogħol, u huma wkoll ikkonċentrati f'reġjuni soċjoekonomikament żvantaġġati; billi s-6 miljun persuna Rom li jgħixu fl-UE jirrappreżentaw parti sinifikanti u li qed tikber tal-popolazzjoni tagħha u għandhom potenzjal enormi, li se jkun jista' jiġi sfruttat biss jekk jittejbu s-sitwazzjonijiet ta' impjieg u inklużjoni soċjali tagħhom; |
| --- | --- |

D.

billi r-Rom jiffaċċjaw rati ogħla ta' intensità baxxa ta' xogħol, nuqqas ta' sigurtà fl-impjieg u qgħad, u ħafna drabi ikunu f'sitwazzjonijiet ta' impjieg atipiċi jew prekarji, li jxekklu l-aċċess tagħhom għal skemi tal-qgħad u intitolamenti tal-pensjoni; billi r-Rom għandhom nuqqas ta' networks ta' impjieg u jsofru diskriminazzjoni fl-aċċess għall-impjieg u fil-post tax-xogħol, u huma wkoll ikkonċentrati f'reġjuni soċjoekonomikament żvantaġġati; billi s-6 miljun persuna Rom li jgħixu fl-UE jirrappreżentaw parti sinifikanti u li qed tikber tal-popolazzjoni tagħha u għandhom potenzjal enormi, li se jkun jista' jiġi sfruttat biss jekk jittejbu s-sitwazzjonijiet ta' impjieg u inklużjoni soċjali tagħhom;

| E. | billi, skont l-EU-MIDIS II, persuna biss minn kull erba' persuni Rom li għandhom 16-il sena jew aktar irrapportaw li huma impjegati jew jaħdmu għal rashom bħala l-attività ewlenija tagħhom u li n-nisa Rom irrapportaw rati ta' impjieg ħafna aktar baxxi mill-irġiel Rom – 16 % meta mqabbla ma' 34 %; billi s-sitwazzjoni taż-żgħażagħ kienet partikolarment inkwetanti b'rata ta' NEETs Rom (barra mill-edukazzjoni, impjieg jew taħriġ), bħala medja, ta' 63 % meta mqabbla mal-medja tal-UE ta' 12 %; billi, għal dan il-grupp ta' età, ir-riżultati wrew ukoll disparità konsiderevoli bejn il-ġeneri, bi 72 % tan-nisa Rom żgħażagħ ikklassifikati bħala NEET, meta mqabbla ma' 55 % tal-irġiel Rom żgħażagħ; billi dan huwa f'kuntrast qawwi mal-bqija tal-popolazzjoni (35 %); billi sa 80 % tal-persuni Rom ġew irrappurtati li jgħixu taħt il-livell limitu tar-riskju ta' faqar ta' pajjiżhom; billi persuna Rom minn kull tlieta kienet tgħix f'akkomodazzjoni mingħajr ilma tal-vit u persuna waħda minn kull għaxra kienet tgħix f'akkomodazzjoni mingħajr elettriku; billi tifel jew tifla Rom minn kull tlieta kellhom membru tal-familja tagħhom li raqad bil-ġuħ tal-inqas darba fix-xahar u kważi nofs ir-Rom ta' bejn is-6 snin u l-24 sena ma marrux skola; |
| --- | --- |

E.

billi, skont l-EU-MIDIS II, persuna biss minn kull erba' persuni Rom li għandhom 16-il sena jew aktar irrapportaw li huma impjegati jew jaħdmu għal rashom bħala l-attività ewlenija tagħhom u li n-nisa Rom irrapportaw rati ta' impjieg ħafna aktar baxxi mill-irġiel Rom – 16 % meta mqabbla ma' 34 %; billi s-sitwazzjoni taż-żgħażagħ kienet partikolarment inkwetanti b'rata ta' NEETs Rom (barra mill-edukazzjoni, impjieg jew taħriġ), bħala medja, ta' 63 % meta mqabbla mal-medja tal-UE ta' 12 %; billi, għal dan il-grupp ta' età, ir-riżultati wrew ukoll disparità konsiderevoli bejn il-ġeneri, bi 72 % tan-nisa Rom żgħażagħ ikklassifikati bħala NEET, meta mqabbla ma' 55 % tal-irġiel Rom żgħażagħ; billi dan huwa f'kuntrast qawwi mal-bqija tal-popolazzjoni (35 %); billi sa 80 % tal-persuni Rom ġew irrappurtati li jgħixu taħt il-livell limitu tar-riskju ta' faqar ta' pajjiżhom; billi persuna Rom minn kull tlieta kienet tgħix f'akkomodazzjoni mingħajr ilma tal-vit u persuna waħda minn kull għaxra kienet tgħix f'akkomodazzjoni mingħajr elettriku; billi tifel jew tifla Rom minn kull tlieta kellhom membru tal-familja tagħhom li raqad bil-ġuħ tal-inqas darba fix-xahar u kważi nofs ir-Rom ta' bejn is-6 snin u l-24 sena ma marrux skola;

| F. | billi n-nuqqas ta' miżuri ta' politika jew investiment sinifikanti, kif ukoll id-disponibbiltà limitata u l-kwalità baxxa ta' akkomodazzjoni soċjali, id-diskriminazzjoni fis-suq tal-akkomodazzjoni u s-segregazzjoni, iżommu d-distakk fl-aċċess għall-akkomodazzjoni bejn ir-Rom u dawk mhux Rom kważi mhux mibdul (16); |
| --- | --- |

F.

billi n-nuqqas ta' miżuri ta' politika jew investiment sinifikanti, kif ukoll id-disponibbiltà limitata u l-kwalità baxxa ta' akkomodazzjoni soċjali, id-diskriminazzjoni fis-suq tal-akkomodazzjoni u s-segregazzjoni, iżommu d-distakk fl-aċċess għall-akkomodazzjoni bejn ir-Rom u dawk mhux Rom kważi mhux mibdul (16);

| G. | billi l-persuni Rom li jgħixu f'insedjamenti għandu jkollhom aċċess għal akkomodazzjoni deċenti li tkun aċċessibbli, affordabbli, ambjentalment sikura, b'saħħitha u desegregata; |
| --- | --- |

G.

billi l-persuni Rom li jgħixu f'insedjamenti għandu jkollhom aċċess għal akkomodazzjoni deċenti li tkun aċċessibbli, affordabbli, ambjentalment sikura, b'saħħitha u desegregata;

| H. | billi l-anti-Żingariżmu strutturali b'għeruq fondi u istituzzjonali għadu jeżisti fil-livelli kollha tas-soċjetà tal-UE u huwa ostaklu kbir biex il-persuni Rom igawdu bis-sħiħ id-drittijiet fundamentali tagħhom bħala ċittadini tal-UE fl-isferi kollha tal-ħajja, inklużi l-impjieg, l-akkomodazzjoni, l-edukazzjoni, il-kura tas-saħħa, il-kura, il-protezzjoni soċjali u servizzi pubbliċi oħra ewlenin; billi 41 % tar-Rom fid-disa' Stati Membri tal-UE mistħarrġa fl-istħarriġ EU-MIDIS II ħassew li esperjenzaw diskriminazzjoni minħabba l-isfond Rom tagħhom f'mill-inqas qasam wieħed tal-ħajja ta' kuljum, bħat-tfittxija għal xogħol, ix-xogħol, l-akkomodazzjoni, is-saħħa u l-edukazzjoni; billi l-integrazzjoni tar-Rom tirrikjedi sensittività għall-kuntesti lokali, għad-diversità etnika u soċjoekonomika bejn ir-Rom. ostakli għall-mobilità soċjali kif ukoll għal forom intersezzjonali ta' diskriminazzjoni fir-rigward tal-ġeneru, l-età u d-diżabilità; billi l-ugwaljanza bejn il-ġeneri u s-sitwazzjoni tat-tfal u taż-żgħażagħ Rom huma żewġ oqsma ewlenin ta' intervent għall-inklużjoni soċjali tar-Rom li ma humiex indirizzati biżżejjed kemm fil-livell tal-UE kif ukoll f'dak nazzjonali; |
| --- | --- |

H.

billi l-anti-Żingariżmu strutturali b'għeruq fondi u istituzzjonali għadu jeżisti fil-livelli kollha tas-soċjetà tal-UE u huwa ostaklu kbir biex il-persuni Rom igawdu bis-sħiħ id-drittijiet fundamentali tagħhom bħala ċittadini tal-UE fl-isferi kollha tal-ħajja, inklużi l-impjieg, l-akkomodazzjoni, l-edukazzjoni, il-kura tas-saħħa, il-kura, il-protezzjoni soċjali u servizzi pubbliċi oħra ewlenin; billi 41 % tar-Rom fid-disa' Stati Membri tal-UE mistħarrġa fl-istħarriġ EU-MIDIS II ħassew li esperjenzaw diskriminazzjoni minħabba l-isfond Rom tagħhom f'mill-inqas qasam wieħed tal-ħajja ta' kuljum, bħat-tfittxija għal xogħol, ix-xogħol, l-akkomodazzjoni, is-saħħa u l-edukazzjoni; billi l-integrazzjoni tar-Rom tirrikjedi sensittività għall-kuntesti lokali, għad-diversità etnika u soċjoekonomika bejn ir-Rom. ostakli għall-mobilità soċjali kif ukoll għal forom intersezzjonali ta' diskriminazzjoni fir-rigward tal-ġeneru, l-età u d-diżabilità; billi l-ugwaljanza bejn il-ġeneri u s-sitwazzjoni tat-tfal u taż-żgħażagħ Rom huma żewġ oqsma ewlenin ta' intervent għall-inklużjoni soċjali tar-Rom li ma humiex indirizzati biżżejjed kemm fil-livell tal-UE kif ukoll f'dak nazzjonali;

| I. | billi s-sitwazzjoni fl-insedjamenti tar-Rom tikser b'mod ċar id-drittijiet tal-bniedem u d-drittijiet fundamentali kif imnaqqxa fit-Trattati tal-UE, fil-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem, fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE, fil-Karta Soċjali Ewropea, fil-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet tat-Tfal u fil-Patt Internazzjonali dwar id-Drittijiet Ekonomiċi, Soċjali u Kulturali, kif ukoll il-prinċipji rikonoxxuti fil-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali; billi huwa allarmanti li dawn id-drittijiet ma humiex qegħdin jiġu rrispettati fil-prattika fir-rigward tal-persuni Rom li jgħixu f'insedjamenti; |
| --- | --- |

I.

billi s-sitwazzjoni fl-insedjamenti tar-Rom tikser b'mod ċar id-drittijiet tal-bniedem u d-drittijiet fundamentali kif imnaqqxa fit-Trattati tal-UE, fil-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem, fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE, fil-Karta Soċjali Ewropea, fil-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet tat-Tfal u fil-Patt Internazzjonali dwar id-Drittijiet Ekonomiċi, Soċjali u Kulturali, kif ukoll il-prinċipji rikonoxxuti fil-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali; billi huwa allarmanti li dawn id-drittijiet ma humiex qegħdin jiġu rrispettati fil-prattika fir-rigward tal-persuni Rom li jgħixu f'insedjamenti;

| J. | billi ċ-ċirku vizzjuż tal-faqar interġenerazzjonali fl-insedjamenti tar-Rom emarġinati huwa fenomenu kumpless li jeħtieġ li jiġi indirizzat orizzontalment f'oqsma tal-politika interkonnessi differenti, b'mod komprensiv u bil-kooperazzjoni mill-qrib tal-partijiet ikkonċernati rilevanti kollha; billi s-soluzzjonijiet effettivi jirrikjedu impenn sħiħ fil-livell tal-UE, nazzjonali, reġjonali u lokali f'kooperazzjoni ma' inizjattivi tas-soċjetà ċivili, inklużi organizzazzjonijiet tal-karità u bbażati fuq il-knisja, is-sħab soċjali u atturi privati, billi wieħed jitgħallem mill-aħjar prattiki u s-soluzzjonijiet innovattivi fl-Istati Membri u jirreplikahom fuq skala usa'; |
| --- | --- |

J.

billi ċ-ċirku vizzjuż tal-faqar interġenerazzjonali fl-insedjamenti tar-Rom emarġinati huwa fenomenu kumpless li jeħtieġ li jiġi indirizzat orizzontalment f'oqsma tal-politika interkonnessi differenti, b'mod komprensiv u bil-kooperazzjoni mill-qrib tal-partijiet ikkonċernati rilevanti kollha; billi s-soluzzjonijiet effettivi jirrikjedu impenn sħiħ fil-livell tal-UE, nazzjonali, reġjonali u lokali f'kooperazzjoni ma' inizjattivi tas-soċjetà ċivili, inklużi organizzazzjonijiet tal-karità u bbażati fuq il-knisja, is-sħab soċjali u atturi privati, billi wieħed jitgħallem mill-aħjar prattiki u s-soluzzjonijiet innovattivi fl-Istati Membri u jirreplikahom fuq skala usa';

| K. | billi ħafna awtoritajiet lokali u reġjonali u rappreżentanti tas-soċjetà ċivili ilhom jaħdmu b'mod attiv mal-persuni Rom li jgħixu f'insedjamenti maż-żmien b'approċċi u proġetti ppruvati u innovattivi, iżda spiss ma jagħmlux użu mill-fondi strutturali u ta' investiment Ewropej (FSIE) disponibbli minħabba li l-proċessi huma ta' piż kbir u kumplessi ħafna; billi l-aktar ostakli komuni għall-aċċess għall-FSIE identifikati huma n-nuqqas ta' approċċ ta' sħubija; rimborż tard ta' talbiet għal ħlas; il-pagament tal-FSIE lill-benefiċjarju abbażi ta' sistema ta' rimborż li hija l-aktar għażla frekwenti, li tagħmel il-benefiċjarju dipendenti fuq ir-riżorsi proprji; kontrolli twal u ripetuti tal-akkwist pubbliku; nuqqas ta' konsistenza bejn is-sejbiet tal-kontrolli, bir-riżultat li l-benefiċjarji jiġu akkużati bi żbalji li jistgħu jirrikjedu r-ritorn tal-finanzjament, u b'hekk jirriskjaw ir-riallokazzjoni tar-riżorsi minn oqsma oħra jew saħansitra l-insolvenza; involviment u kooperazzjoni batuti mal-benefiċjarji minn kontrolluri minn awtoritajiet maniġerjali jew intermedji matul il-proċess tal-akkwist; u l-istabbiliment ta' limiti u rekwiżiti arbitrarji għal aspetti differenti tal-proġetti; |
| --- | --- |

K.

billi ħafna awtoritajiet lokali u reġjonali u rappreżentanti tas-soċjetà ċivili ilhom jaħdmu b'mod attiv mal-persuni Rom li jgħixu f'insedjamenti maż-żmien b'approċċi u proġetti ppruvati u innovattivi, iżda spiss ma jagħmlux użu mill-fondi strutturali u ta' investiment Ewropej (FSIE) disponibbli minħabba li l-proċessi huma ta' piż kbir u kumplessi ħafna; billi l-aktar ostakli komuni għall-aċċess għall-FSIE identifikati huma n-nuqqas ta' approċċ ta' sħubija; rimborż tard ta' talbiet għal ħlas; il-pagament tal-FSIE lill-benefiċjarju abbażi ta' sistema ta' rimborż li hija l-aktar għażla frekwenti, li tagħmel il-benefiċjarju dipendenti fuq ir-riżorsi proprji; kontrolli twal u ripetuti tal-akkwist pubbliku; nuqqas ta' konsistenza bejn is-sejbiet tal-kontrolli, bir-riżultat li l-benefiċjarji jiġu akkużati bi żbalji li jistgħu jirrikjedu r-ritorn tal-finanzjament, u b'hekk jirriskjaw ir-riallokazzjoni tar-riżorsi minn oqsma oħra jew saħansitra l-insolvenza; involviment u kooperazzjoni batuti mal-benefiċjarji minn kontrolluri minn awtoritajiet maniġerjali jew intermedji matul il-proċess tal-akkwist; u l-istabbiliment ta' limiti u rekwiżiti arbitrarji għal aspetti differenti tal-proġetti;

| L. | billi r-Rom iħabbtu wiċċhom ma' ostakli sproporzjonati biex jaċċessaw servizzi tas-saħħa, aggravati minn nuqqas ta' dokumenti ta' assigurazzjoni jew ta' identifikazzjoni personali, kif ukoll diskriminazzjoni mill-professjonisti tas-saħħa u segregazzjoni fil-faċilitajiet tal-kura tas-saħħa; billi l-inugwaljanzi persistenti fis-settur tas-saħħa, inkluż l-impatt speċifiku fuq is-saħħa tas-segregazzjoni spazjali u l-akkomodazzjoni b'affollament eċċessiv, ipoġġu lir-Rom f'pożizzjoni vulnerabbli. |
| --- | --- |

L.

billi r-Rom iħabbtu wiċċhom ma' ostakli sproporzjonati biex jaċċessaw servizzi tas-saħħa, aggravati minn nuqqas ta' dokumenti ta' assigurazzjoni jew ta' identifikazzjoni personali, kif ukoll diskriminazzjoni mill-professjonisti tas-saħħa u segregazzjoni fil-faċilitajiet tal-kura tas-saħħa; billi l-inugwaljanzi persistenti fis-settur tas-saħħa, inkluż l-impatt speċifiku fuq is-saħħa tas-segregazzjoni spazjali u l-akkomodazzjoni b'affollament eċċessiv, ipoġġu lir-Rom f'pożizzjoni vulnerabbli.

| M. | billi s-27 Stat Membru kollha impenjaw ruħhom li jaħdmu biex itemmu l-fenomenu tal-persuni mingħajr dar sal-2030 billi ffirmaw id-Dikjarazzjoni ta' Liżbona ta' Ġunju 2020 u billi stabbilew il-Pjattaforma Ewropea għall-Ġlieda kontra l-Fenomenu tal-Persuni Mingħajr Dar, li għandha l-għan tippromwovi politiki bbażati fuq approċċ iffukat fuq il-persuni, immexxi mill-akkomodazzjoni u integrat; |
| --- | --- |

M.

billi s-27 Stat Membru kollha impenjaw ruħhom li jaħdmu biex itemmu l-fenomenu tal-persuni mingħajr dar sal-2030 billi ffirmaw id-Dikjarazzjoni ta' Liżbona ta' Ġunju 2020 u billi stabbilew il-Pjattaforma Ewropea għall-Ġlieda kontra l-Fenomenu tal-Persuni Mingħajr Dar, li għandha l-għan tippromwovi politiki bbażati fuq approċċ iffukat fuq il-persuni, immexxi mill-akkomodazzjoni u integrat;

| N. | billi l-UE tipprovdi appoġġ finanzjarju sinifikanti għall-miżuri tal-inklużjoni soċjali, inkluż għal miżuri li jippromwovu l-inklużjoni tar-Rom, inklużi dawk l-aktar fil-bżonn; billi d-dokumenti tal-ippjanar tal-Istati Membri jindikaw li fil-perjodu ta' programmazzjoni 2014-2020 kien hemm EUR 1,5 biljun allokati għall-integrazzjoni soċjoekonomika ta' gruppi vulnerabbli ta' individwi (17); |
| --- | --- |

N.

billi l-UE tipprovdi appoġġ finanzjarju sinifikanti għall-miżuri tal-inklużjoni soċjali, inkluż għal miżuri li jippromwovu l-inklużjoni tar-Rom, inklużi dawk l-aktar fil-bżonn; billi d-dokumenti tal-ippjanar tal-Istati Membri jindikaw li fil-perjodu ta' programmazzjoni 2014-2020 kien hemm EUR 1,5 biljun allokati għall-integrazzjoni soċjoekonomika ta' gruppi vulnerabbli ta' individwi (17);

| O. | billi hemm distakk persistenti bejn il-popolazzjonijiet Rom u dawk mhux Rom fil-livelli kollha tal-edukazzjoni; billi fl-2018, 53 % biss tat-tfal Rom ta' bejn l-4 u s-6 snin ipparteċipaw f'edukazzjoni bikrija tat-tfal skont l-EU-MIDIS II; billi hemm segregazzjoni mifruxa ta' studenti Rom fl-iskejjel minkejja l-projbizzjoni legali ta' tali prattiki u l-inkompatibbiltà tagħhom mal-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem; billi tali segregazzjoni edukattiva normalment tieħu tliet forom differenti: attendenza minn għadd sproporzjonat ta' tfal Rom fi skejjel “speċjali” għal tfal b'diżabilitajiet intellettwali, klassijiet jew taqsimiet segregati għall-istudenti Rom fi skejjel “imħalltin” u l-prevalenza ta' “skejjel ghetto”; billi t-tfal Rom iħabbtu wiċċhom ma' ostakli addizzjonali għall-parteċipazzjoni indaqs fl-edukazzjoni, inkluż in-nuqqas li jiġu koperti l-kostijiet assoċjati mal-edukazzjoni (inklużi edukazzjoni u kura bikrija tat-tfal), segregazzjoni spazjali, nuqqas ta' faċilitajiet tal-indukrar tat-tfal fil-viċin jew aċċess mhux ugwali jew ebda aċċess għal tagħlim online u/jew mill-bogħod; billi l-faqar u n-nuqqas ta' aċċess għal servizzi bażiċi għandu impatt konsiderevoli fuq l-iżvilupp fiżiku, mentali u emottiv tat-tfal, u jżid il-probabbiltajiet tagħhom li jaqgħu lura fl-aspetti kollha tal-ħajja adulta tagħhom; |
| --- | --- |

O.

billi hemm distakk persistenti bejn il-popolazzjonijiet Rom u dawk mhux Rom fil-livelli kollha tal-edukazzjoni; billi fl-2018, 53 % biss tat-tfal Rom ta' bejn l-4 u s-6 snin ipparteċipaw f'edukazzjoni bikrija tat-tfal skont l-EU-MIDIS II; billi hemm segregazzjoni mifruxa ta' studenti Rom fl-iskejjel minkejja l-projbizzjoni legali ta' tali prattiki u l-inkompatibbiltà tagħhom mal-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem; billi tali segregazzjoni edukattiva normalment tieħu tliet forom differenti: attendenza minn għadd sproporzjonat ta' tfal Rom fi skejjel “speċjali” għal tfal b'diżabilitajiet intellettwali, klassijiet jew taqsimiet segregati għall-istudenti Rom fi skejjel “imħalltin” u l-prevalenza ta' “skejjel ghetto”; billi t-tfal Rom iħabbtu wiċċhom ma' ostakli addizzjonali għall-parteċipazzjoni indaqs fl-edukazzjoni, inkluż in-nuqqas li jiġu koperti l-kostijiet assoċjati mal-edukazzjoni (inklużi edukazzjoni u kura bikrija tat-tfal), segregazzjoni spazjali, nuqqas ta' faċilitajiet tal-indukrar tat-tfal fil-viċin jew aċċess mhux ugwali jew ebda aċċess għal tagħlim online u/jew mill-bogħod; billi l-faqar u n-nuqqas ta' aċċess għal servizzi bażiċi għandu impatt konsiderevoli fuq l-iżvilupp fiżiku, mentali u emottiv tat-tfal, u jżid il-probabbiltajiet tagħhom li jaqgħu lura fl-aspetti kollha tal-ħajja adulta tagħhom;

| P. | billi attendenza baxxa fl-iskola preprimarja hija determinant prinċipali tar-rati tat-tluq mill-iskola qabel iż-żmien fost ir-Rom, li huma aggravati aktar minn bidu tard tal-iskola u attendenza tal-iskola irregolari; billi t-tluq bikri mill-iskola jseħħ l-aktar fil-punt ta' tranżizzjoni bejn it-tipi ta' skejjel; billi l-parteċipazzjoni fl-edukazzjoni sekondarja hija mfixkla minn fatturi bħall-ivvjaġġar, is-segregazzjoni fl-akkomodazzjoni u minn servizzi ta' gwida b'funzjonament baxx; billi d-distakki edukattivi jkomplu jiġu aggravati mid-distakk diġitali li qed jikber bejn it-tfal Rom u dawk mhux Rom; |
| --- | --- |

P.

billi attendenza baxxa fl-iskola preprimarja hija determinant prinċipali tar-rati tat-tluq mill-iskola qabel iż-żmien fost ir-Rom, li huma aggravati aktar minn bidu tard tal-iskola u attendenza tal-iskola irregolari; billi t-tluq bikri mill-iskola jseħħ l-aktar fil-punt ta' tranżizzjoni bejn it-tipi ta' skejjel; billi l-parteċipazzjoni fl-edukazzjoni sekondarja hija mfixkla minn fatturi bħall-ivvjaġġar, is-segregazzjoni fl-akkomodazzjoni u minn servizzi ta' gwida b'funzjonament baxx; billi d-distakki edukattivi jkomplu jiġu aggravati mid-distakk diġitali li qed jikber bejn it-tfal Rom u dawk mhux Rom;

| Q. | billi matul il-pandemija, il-persuni Rom ħabbtu wiċċhom ma' riskji ogħla li taqbadhom il-COVID-19 minħabba inugwaljanzi stabbiliti fis-settur tas-saħħa u dawk soċjali u kienu affettwati b'mod sproporzjonat minn miżuri li ttieħdu biex jitrażżan il-virus; billi l-konsegwenzi soċjali u ekonomiċi negattivi tal-pandemija kienu b'mod partikolari detrimentali għall-popolazzjoni Rom fl-UE minħabba l-proporzjonijiet għoljin ta' Rom involuti fl-ekonomija informali u x-xogħol staġjonali u n-nuqqas ta' miżuri adattati għas-sitwazzjonijiet speċifiċi tagħhom fil-politiki għall-mitigazzjoni tal-konsegwenzi tal-kriżi tas-saħħa; billi l-pandemija tat bidu għal għoti tal-ħtija min-naħa tal-pubbliku u diskors ta' mibegħda kontra r-Rom; billi l-emerġenza tas-saħħa, għal darb'oħra wriet diskrepanza kritika bejn l-iskala ta' ħtiġijiet fil-livell lokali u l-kapaċità li jiġu indirizzati u enfasizzat il-ħtieġa ta' miżuri ta' politika immedjati u fuq terminu twil, b'mod partikolari fl-oqsma tal-impjieg, l-edukazzjoni u l-akkomodazzjoni (18); |
| --- | --- |

Q.

billi matul il-pandemija, il-persuni Rom ħabbtu wiċċhom ma' riskji ogħla li taqbadhom il-COVID-19 minħabba inugwaljanzi stabbiliti fis-settur tas-saħħa u dawk soċjali u kienu affettwati b'mod sproporzjonat minn miżuri li ttieħdu biex jitrażżan il-virus; billi l-konsegwenzi soċjali u ekonomiċi negattivi tal-pandemija kienu b'mod partikolari detrimentali għall-popolazzjoni Rom fl-UE minħabba l-proporzjonijiet għoljin ta' Rom involuti fl-ekonomija informali u x-xogħol staġjonali u n-nuqqas ta' miżuri adattati għas-sitwazzjonijiet speċifiċi tagħhom fil-politiki għall-mitigazzjoni tal-konsegwenzi tal-kriżi tas-saħħa; billi l-pandemija tat bidu għal għoti tal-ħtija min-naħa tal-pubbliku u diskors ta' mibegħda kontra r-Rom; billi l-emerġenza tas-saħħa, għal darb'oħra wriet diskrepanza kritika bejn l-iskala ta' ħtiġijiet fil-livell lokali u l-kapaċità li jiġu indirizzati u enfasizzat il-ħtieġa ta' miżuri ta' politika immedjati u fuq terminu twil, b'mod partikolari fl-oqsma tal-impjieg, l-edukazzjoni u l-akkomodazzjoni (18);

| R. | billi l-ġbir ta' data dwar l-ugwaljanza jirreferi għall-ġbir tat-tipi kollha ta' data diżaggregata użata biex tiġi vvalutata s-sitwazzjoni komparattiva ta' gruppi speċifiċi f'riskju ta' diskriminazzjoni, biex jitfasslu politiki pubbliċi li jikkontribwixxu għall-promozzjoni tal-ugwaljanza u biex tiġi vvalutata l-implimentazzjoni tagħhom, li tkun ibbażata fuq l-evidenza u mhux fuq sempliċi suppożizzjonijiet; billi l-ippjanar, l-implimentazzjoni, il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-miżuri tal-UE u nazzjonali għall-inklużjoni soċjali tar-Rom ġew imxekkla min-nuqqas ta' data ta' kwalità komprensiva diżaggregata skont l-etniċità; |
| --- | --- |

R.

billi l-ġbir ta' data dwar l-ugwaljanza jirreferi għall-ġbir tat-tipi kollha ta' data diżaggregata użata biex tiġi vvalutata s-sitwazzjoni komparattiva ta' gruppi speċifiċi f'riskju ta' diskriminazzjoni, biex jitfasslu politiki pubbliċi li jikkontribwixxu għall-promozzjoni tal-ugwaljanza u biex tiġi vvalutata l-implimentazzjoni tagħhom, li tkun ibbażata fuq l-evidenza u mhux fuq sempliċi suppożizzjonijiet; billi l-ippjanar, l-implimentazzjoni, il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-miżuri tal-UE u nazzjonali għall-inklużjoni soċjali tar-Rom ġew imxekkla min-nuqqas ta' data ta' kwalità komprensiva diżaggregata skont l-etniċità;

| S. | billi ħafna persuni Rom jgħixu f'żoni fejn jiġu esposti b'mod sproporzjonat għal degradazzjoni u tniġġis ambjentali li jirriżultaw minn rimi ta' skart u landfills jew siti kontaminati u mċaħħda mill-aċċess għal servizzi ambjentali bażiċi u l-utilitajiet pubbliċi; |
| --- | --- |

S.

billi ħafna persuni Rom jgħixu f'żoni fejn jiġu esposti b'mod sproporzjonat għal degradazzjoni u tniġġis ambjentali li jirriżultaw minn rimi ta' skart u landfills jew siti kontaminati u mċaħħda mill-aċċess għal servizzi ambjentali bażiċi u l-utilitajiet pubbliċi;

| T. | billi n-nisa Rom huma soġġetti għal forom multipli u intersezzjonali ta' diskriminazzjoni bbażati fuq taħlita tal-etniċità, il-ġeneru u l-istatus soċjali tagħhom kif ukoll għall-vjolenza bbażata fuq il-ġeneru, li kienet partikolarment viżibbli matul il-pandemija tal-COVID-19; billi trid tiġi żgurata u titrawwem l-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel fl-oqsma kollha, inkluż fil-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol, il-kundizzjonijiet tal-impjieg, inklużi l-pagi, l-edukazzjoni u t-taħriġ, u l-bidla u l-progressjoni fil-karriera; |
| --- | --- |

T.

billi n-nisa Rom huma soġġetti għal forom multipli u intersezzjonali ta' diskriminazzjoni bbażati fuq taħlita tal-etniċità, il-ġeneru u l-istatus soċjali tagħhom kif ukoll għall-vjolenza bbażata fuq il-ġeneru, li kienet partikolarment viżibbli matul il-pandemija tal-COVID-19; billi trid tiġi żgurata u titrawwem l-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel fl-oqsma kollha, inkluż fil-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol, il-kundizzjonijiet tal-impjieg, inklużi l-pagi, l-edukazzjoni u t-taħriġ, u l-bidla u l-progressjoni fil-karriera;

| U. | billi madwar 10-20 % tal-400 000 persuna Rom li jgħixu fl-Ukrajna huma apolidi jew f'riskju ta' apolidija (19); billi r-rifuġjati Rom li jaħarbu mill-gwerra fl-Ukrajna mingħajr dokumentazzjoni li tikkonferma ċ-ċittadinanza Ukrena jew l-istatus ta' residenza tagħhom jinsabu f'sitwazzjoni partikolarment vulnerabbli; |
| --- | --- |

U.

billi madwar 10-20 % tal-400 000 persuna Rom li jgħixu fl-Ukrajna huma apolidi jew f'riskju ta' apolidija (19); billi r-rifuġjati Rom li jaħarbu mill-gwerra fl-Ukrajna mingħajr dokumentazzjoni li tikkonferma ċ-ċittadinanza Ukrena jew l-istatus ta' residenza tagħhom jinsabu f'sitwazzjoni partikolarment vulnerabbli;

Ħtieġa ta' azzjoni fil-livell nazzjonali

| 1. | Jiddeplora l-fatt li għad hemm nies fl-UE mingħajr aċċess għal akkomodazzjoni sikura u deċenti, ilma tax-xorb nadif, elettriku, sanità, faċilitajiet għat-trattament tad-drenaġġ u l-iskart, edukazzjoni, impjieg, kura tas-saħħa u servizzi ta' kura; jinsab ferm imħasseb dwar id-distakk sostanzjali bejn id-dikjarazzjonijiet u l-impenji dwar Ewropa soċjali b'saħħitha u r-realtà fil-prattika, anke fid-dawl tal-pandemija tal-COVID-19, li wriet in-nuqqas ta' progress fit-titjib tal-aċċess għall-infrastruttura bażika matul il-perjodu ta' programmazzjoni preċedenti; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jindirizzaw b'mod urġenti s-sitwazzjoni tal-persuni Rom li jgħixu f'insedjamenti b'mod komprensiv u effettiv, b'politiki xierqa fuq terminu qasir u fit-tul appoġġati minn finanzjament tal-UE u nazzjonali suffiċjenti, sabiex jiżguraw ir-Rom fl-UE u l-pajjiżi ġirien ma jitħallewx lura; jenfasizza l-fatt li tali kundizzjonijiet katastrofiċi, kif ukoll l-impatt psikoloġiku u soċjoloġiku negattiv tas-segregazzjoni, mhux biss jaffettwaw lill-persuni li jgħixu fl-insedjamenti, iżda jħallu wkoll impatt fuq il-komunità usa; |
| --- | --- |

1.

Akkomodazzjoni

| 2. | Jisħaq li l-aċċess għal akkomodazzjoni desegregata deċenti huwa essenzjali biex jinkiser iċ-ċirku vizzjuż tal-faqar interġenerazzjonali u l-esklużjoni soċjali; jinnota li l-aċċess għall-akkomodazzjoni huwa prekundizzjoni għad-dinjità tal-bniedem u huwa marbut mill-qrib mat-tgawdija sħiħa tad-drittijiet tal-bniedem; jirrikonoxxi li l-pandemija tal-COVID-19 uriet li kundizzjonijiet tal-akkomodazzjoni ħżiena jirrappreżentaw riskju sistemiku għas-sistema tas-saħħa pubblika, filwaqt li jqiegħdu piż sproporzjonat fuq il-persuni Rom, speċjalment in-nisa Rom; itenni t-talba tiegħu lill-Istati Membri biex jipprevjenu u jindirizzaw il-kondizzjoni tal-persuni mingħajr dar u jindirizzaw l-esklużjoni tal-akkomodazzjoni permezz ta' soluzzjonijiet fuq terminu twil bħal akkomodazzjoni soċjali adegwata, programmi ta' kiri ta' akkomodazzjoni bi prezzijiet raġonevoli u benefiċċji tal-akkomodazzjoni mmirati li huma parti minn strateġiji nazzjonali integrati b'enfasi fuq approċċi mmexxija mill-akkomodazzjoni u ta' “l-akkomodazzjoni l-ewwel” li jiggarantixxu l-aċċess effettiv u ugwali taċ-ċittadini għal akkomodazzjoni adegwata u desegregata u għal servizzi essenzjali mingħajr diskriminazzjoni; jistieden lill-Istati Membri jimplimentaw il-kunċett ta' “akkomodazzjoni adegwata” għal kulħadd, inklużi l-persuni Rom, kif definit min-NU (20); jitlob li tingħata prijorità lill-approċċi ta' desegregazzjoni li jużaw jew jinvestu f'akkomodazzjoni soċjali integrata, flimkien ma' finanzjament ta' servizzi soċjali ta' kwalità aċċessibbli u xogħol soċjali ta' kwalità fil-post li jinvolvi l-konsultazzjoni u l-parteċipazzjoni tal-membri tal-komunità Rom bħala mod kif ir-Rom iħallu l-insedjamenti; jenfasizza l-użu tal-kards ta' ħlas elettroniku biex jiġu riċevuti benefiċċji tal-assistenza soċjali akkumpanjati mill-infrastruttura diġitali meħtieġa bħala għodda addizzjonali għal ġestjoni finanzjarja tajba għall-persuni Rom li jgħixu f'insedjamenti, biex jiġi żgurat għajxien b'dinjità u l-possibbiltà li tali benefiċċji jużawhom abbilment biex jaċċessaw ir-riżorsi finanzjarji, pereżempju permezz ta' mikrokrediti; jistieden lill-istati Membri jesploraw l-użu possibbli tagħhom b'mod urġenti; jisħaq li l-kards ta' ħlas elettroniku jistgħu jkunu waħda mis-soluzzjonijiet biex jiġu indirizzati l-problemi soċjoekonomiċi relatati mal-użura, l-abbuż mis-sustanzi u l-logħob tal-azzard fl-insedjamenti; |
| --- | --- |

2.

| 3. | Jirrikonoxxi li ħafna insedjamenti tar-Rom jinsabu f'art mhux sigura, riskjuża u okkupata illegalment, li jippreżentaw ostaklu kbir biex jinstab mod effettiv għat-titjib tal-kundizzjonijiet tal-għajxien tar-Rom u huma ostaklu għall-investimenti tal-UE; jistieden lill-Istati Membri biex jindirizzaw il-problema f'livell ċentralizzat u nazzjonali filwaqt li jaħdmu f'kooperazzjoni mill-qrib mal-awtoritajiet lokali u reġjonali permezz tal-implimentazzjoni ta' politiki relatati mal-akkomodazzjoni, inklużi l-akkomodazzjoni soċjali u politiki innovattivi; |
| --- | --- |

3.

Edukazzjoni

| 4. | Jisħaq fuq ir-rwol kritiku tal-edukazzjoni preprimarja għas-suċċess fl-istadji edukattivi ulterjuri, fil-ksib ta' impjieg deċenti u ta' kwalità u biex jinkiser iċ-ċiklu ta' żvantaġġ; jinnota d-distakk sinifikanti fl-attendenza preprimarja bejn it-tfal Rom u dawk mhux Rom u r-rabta bejn is-segregazzjoni residenzjali u edukattiva, li huma l-ixprunaturi ewlenin tar-rati tat-tluq bikri mill-iskola; jistieden lill-Istati Membri jadottaw il-miżuri kollha meħtieġa biex jilħqu l-objettivi ta' Barċellona malajr kemm jista' jkun, b'enfasi partikolari fuq miżuri li jippromwovu u jiffaċilitaw il-preprimarja għat-tfal Rom; jistieden ukoll lill-Kummissjoni tindirizza d-distakki fl-aċċess għal indukrar tat-tfal ta' kwalità bejn it-tfal Rom u dawk mhux Rom fir-reviżjoni li jmiss tal-objettivi ta' Barċellona fil-pakkett tal-istrateġija Ewropea għall-kura; jistieden lill-Istati Membri, barra minn hekk, biex jiggarantixxu aċċess effettiv u b’xejn għall-kindergartens għat-tfal Rom kollha li jgħixu f'insedjamenti biex jiżguraw il-parteċipazzjoni tagħhom, f'konformità mal-Garanzija Ewropea għat-Tfal; jistieden lill-Istati Membri jimmonitorjaw b'mod sistematiku l-inugwaljanzi fl-aċċess għall-edukazzjoni fil-livelli kollha u r-riskju tat-tluq bikri mill-iskola biex ikunu jistgħu jsiru interventi f'waqthom, kemm f'termini ta' għajnuna pedagoġika kif ukoll ta' konsulenza individwali, kif ukoll attivitajiet ekstrakurrikulari lit-tfal u lill-ġenituri tagħhom; jisħaq li l-involviment tal-ġenituri Rom b'mod sinifikattiv jgħin ukoll biex jiġi indirizzat ir-riskju ta' tluq bikri tat-tfal mill-iskola; jistieden lill-Istati Membri jistabbilixxu miżuri u skemi biex jimmotivaw lill-istudenti Rom żgħażagħ li temmew il-perjodi ta' edukazzjoni statutorja tagħhom biex itemmu l-edukazzjoni sekondarja tagħhom, pereżempju b'benefiċċji speċjali; |
| --- | --- |

4.

| 5. | Jiddeplora s-segregazzjoni persistenti tat-tfal Rom fl-edukazzjoni speċjali u fil-programmi barra mis-sistemi edukattivi ġenerali, li spiss tirriżulta minn dijanjożi żbaljata bħala diżabilitajiet abbażi tar-riżultati ta' testijiet bi preġudizzju kulturali u lingwistiku; jissottolinja li l-ittestjar psikoloġiku standardizzat li jintuża f'xi Stati Membri ma għandux jintuża bħala strument eliminatorju biex jiġi ttardjat id-dħul fi programmi ta' skejjel regolari; jistieden lill-Istati Membri jistabbilixxu mekkaniżmi biex jirrevedu u, fejn meħtieġ, ireġġgħu lura d-deċiżjonijiet dijanjostiċi; jiddispjaċih, barra minn hekk, dwar id-diskriminazzjoni u s-segregazzjoni persistenti fil-konfront tat-tfal Rom f'diversi Stati Membri fl-iskejjel ġenerali, inkluż permezz ta' klassijiet u sulari segregati, is-segregazzjoni fil-klassijiet u kmamar tal-ikel segregati; jenfasizza li l-edukazzjoni segregata hija bbażata fuq tnaqqis fil-kurrikuli, li huwa f'każijiet rari biss li jippermetti lill-istudenti Rom jidħlu fis-sistema tal-iskola ġenerali, fl-edukazzjoni għolja jew f'impjieg sussegwenti; jistieden lill-Istati Membri jeliminaw il-prattiki ta' segregazzjoni kontinwa tat-tfal Rom, jimplimentaw strateġiji komprensivi ta' desegregazzjoni b'miri ċari u riżorsi suffiċjenti biex jimplimentawhom bi skeda ċara u ambizzjuża, jadottaw metodi ta' tagħlim inklużiv, jiggarantixxu l-aċċess sħiħ għat-tfal Rom għal attivitajiet ibbażati fl-iskejjel u jimplimentaw kampanji kontra d-diskriminazzjoni fl-iskejjel; jistieden lill-Istati Membri jagħtu prijorità lill-ħtiġijiet edukattivi speċifiċi tat-tfal Rom u dawk vulnerabbli, bil-għan li jiġi ggarantit id-dritt tagħhom għall-parteċipazzjoni, l-edukazzjoni u l-eżiti tajbin tat-tagħlim, u jitnaqqas b'mod effettiv id-distakk edukattiv bejn ir-Rom u dawk mhux Rom u tiġi evitata s-segregazzjoni; jenfasizza l-importanza li t-tfal Rom jiġu integrati fil-kurrikuli nazzjonali uffiċjali, inkluż għall-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali; |
| --- | --- |

5.

| 6. | Jiddeplora l-fatt li l-iskejjel b'maġġoranza ta' Rom għandhom finanzjament, faċilitajiet u kurrikuli inferjuri; jistieden lill-Istati Membri jinvestu f'taħriġ ta' qabel u waqt is-servizz għall-għalliema biex itejbu l-kapaċità tagħhom li jipprovdu tagħlim xieraq għat-tfal Rom, speċjalment iffukat fuq is-sensittività għall-kultura u l-identità tar-Rom, in-nondiskriminazzjoni bħala dritt tal-bniedem u strateġiji pożittivi għall-promozzjoni tat-tolleranza u l-indirizzar tal-imġiba diskriminatorja u l-anti-Żingariżmu (21), li jikkontribwixxi għall-preġudizzju u fehmiet ħżiena fir-rigward tal-kapaċità u r-rieda tat-tfal Rom li jitgħallmu, u jwassal għal aspettattivi akkademiċi baxxi; jistieden lill-Istati Membri jallokaw aktar riżorsi finanzjarji għal assistenti tat-tagħlim ta' kwalità, filwaqt li jiżguraw l-integrazzjoni bla xkiel tat-tfal minn insedjamenti tar-Rom fl-edukazzjoni ġenerali; jistieden lill-Istati Membri jintroduċu edukazzjoni komprensiva dwar is-sesswalità u r-relazzjonijiet xierqa għall-età u edukazzjoni fir-rigward tal-ġenituri responsabbli għaż-żgħażagħ fl-iskejjel, ukoll bħala mezz ta' prevenzjoni ta' tqala taħt l-età fost il-bniet Rom li jgħixu f'insedjamenti, li jkompli jikkontribwixxi għaċ-ċirku vizzjuż tal-faqar interġenerazzjonali; |
| --- | --- |

6.

| 7. | Jisħaq li l-lockdowns biex jitrażżan il-COVID-19 komplew japprofondixxu l-inugwaljanzi eżistenti fl-edukazzjoni f'diversi Stati Membri bil-konsegwenza li t-tfal Rom, speċjalment dawk li jgħixu f'kundizzjonijiet ta' għajxien indeċenti f'insedjamenti tar-Rom segregati, tħallew mingħajr aċċess għall-edukazzjoni online minħabba nuqqas ta' aċċess għall-infrastruttura diġitali, konnettività u materjali ta' tagħlim diġitali; jistieden lill-Istati Membri jiżguraw li l-fondi ta' emerġenza tal-UE allokati għall-indirizzar tal-COVID-19, bħal dawk ipprovduti taħt il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, jirriflettu speċifikament il-ħtiġijiet tat-tfal Rom u dawk vulnerabbli u jiżguraw servizzi ta' kwalità u bi prezzijiet raġonevoli fil-komunitajiet Rom, inkluż permezz ta' indikaturi speċifiċi fil-pjanijiet nazzjonali għall-irkupru u r-reżiljenza; jistieden lill-Istati Membri jsegwu modi ġodda għall-inklużjoni u l-involviment tat-tfal Rom fl-edukazzjoni diġitali, inklużi investimenti akbar biex tittejjeb l-aċċessibbiltà tal-infrastruttura diġitali u l-litteriżmu diġitali sabiex jiġu mħejjija għall-era diġitali; jistieden lill-Istati Membri jappoġġaw l-edukazzjoni tan-nisa u l-bniet Rom, b'enfasi partikolari fuq l-importanza ta' STEM, u jindirizzaw ir-rata tat-tluq bikri tagħhom mill-iskola; |
| --- | --- |

7.

Is-saħħa u l-ambjent

| 8. | Jinsab allarmat bir-rati ogħla ta' mortalità tat-trabi fil-popolazzjonijiet Rom meta mqabbla mal-popolazzjonijiet mhux Rom, speċjalment dawk li jgħixu f'insedjamenti; jenfasizza li t-tfal fl-insedjamenti tar-Rom qed jitwieldu f'faqar u f'ambjent li ma jiffavorixxix l-iżvilupp fiżiku u psikosoċjali b'saħħtu; jistieden lill-Kummissjoni timmonitorja l-investiment u l-implimentazzjoni mill-Istati Membri tal-Garanzija Ewropea għat-Tfal u l-miri speċifiċi stabbiliti fil-pjanijiet ta' azzjoni nazzjonali għat-tfal Rom, b'mod partikolari fir-rigward tas-sitwazzjoni żvantaġġata partikolari tagħhom, li timmanifesta ruħha f'riżultati edukattivi ħżiena u rati tat-tluq bikri mill-iskola; jistieden lill-Istati Membri jadottaw il-miżuri meħtieġa appoġġati minn investiment pubbliku miżjud b'mod sinifikanti għall-implimentazzjoni rapida u effiċjenti tal-Garanzija Ewropea għat-Tfal u jħeġġeġ bil-qawwa lill-Istati Membri jallokaw aktar mill-minimu ta' 5 % tar-riżorsi tal-Fond Soċjali Ewropew Plus (FSE+) taħt ġestjoni kondiviża għall-attivitajiet ta' appoġġ taħt il-Garanzija; jistieden lill-Istati Membri jieħdu azzjoni b'mod urġenti biex jiżguraw li t-tfal fl-insedjamenti tar-Rom jkunu appoġġati mill-professjonisti fil-kura tas-saħħa sa mit-twelid u jinbeda trattament jekk ikun meħtieġ, kif ukoll sabiex jiġi rikonoxxut abbuż psikoloġiku jew fiżiku tat-tfal, bl-obbligu li l-każijiet kollha bħal dawn jiġu nnotifikati lill-awtoritajiet kompetenti; ifakkar fir-rappreżentanza żejda tat-tfal Rom fl-istituzzjonijiet tal-kura u jisħaq fuq il-ħtieġa ta' approċċ iċċentrat fuq it-tfal li jagħti attenzjoni mill-qrib lid-drittijiet u l-ħtiġijiet ta' dawk l-aktar vulnerabbli; jistieden lill-Istati Membri, għal dan il-għan, biex jagħmlu disponibbli b'mod wiesa' u aċċessibbli, ċentri ta' intervent fit-tfulija bikrija u ċentri komunitarji li jimpjegaw ħaddiema soċjali, persunal pedagoġiku u professjonisti tas-saħħa, inklużi medjaturi u assistenti tas-saħħa u edukattivi tar-Rom; |
| --- | --- |

8.

| 9. | Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jappoġġaw l-għarfien dwar is-saħħa u l-kundizzjonijiet ta' għajxien b'saħħtu fil-komunitajiet fil-bżonn, b'mod partikolari l-insedjamenti tar-Rom, permezz ta' stazzjonijiet mobbli ta' skrinjar tas-saħħa u attivitajiet ta' prevenzjoni; jisħaq ukoll li l-ugwaljanza bejn il-ġeneri fl-organizzazzjonijiet tal-kura medika trid tiġi rispettata skont il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE u li inizjattivi bħall-istabbiliment ta' network ta' infermiera u djar ta' kura, viżti regolari għand il-pedjatri, tobba tal-adulti, servizzi ta' appoġġ għall-familja, servizzi ta' kura fid-dar u kura tal-anzjani u persuni oħra li jeħtieġu kura u appoġġ għandhom ikunu disponibbli u aċċessibbli; |
| --- | --- |

9.

| 10. | Jenfasizza r-riskji ambjentali għas-saħħa u l-ħajjiet tal-persuni Rom li jgħixu f'insedjamenti, kif ukoll għall-komunità usa', ikkawżati minn skart tossiku madwar l-insedjamenti tagħhom; jistieden lill-Istati Membri biex b'mod urġenti jindirizzaw is-sitwazzjoni sabiex inaqqsu l-esponiment sproporzjonat tar-Rom għal tali riskji u jiżviluppaw sistemi u infrastruttura komprensivi ta' mmaniġġjar tal-iskart f'konformità mad-Direttiva Qafas Ewropea dwar l-Iskart (22); jistieden lill-Istati Membri jiżviluppaw strateġiji biex iżidu s-sensibilizzazzjoni tal-komunitajiet affettwati dwar il-perikli kkawżati mill-iskart tossiku u n-nuqqas ta' mmaniġġjar tal-iskart xieraq fl-insedjamenti tar-Rom; jisħaq fuq ir-rwol tal-Kummissjoni fl-infurzar tal-leġiżlazzjoni tal-UE f'dan ir-rigward; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jagħmlu użu immirat mill-għodod ta' politika u r-riżorsi għall-indirizzar tal-kriżijiet tal-enerġija u biex jiżguraw tranżizzjoni tal-enerġija ekoloġika ġusta sabiex jiġi żgurat aċċess għall-komunitajiet Rom għal enerġija nadifa, bi prezzijiet raġonevoli u sikura, jiġi evitat id-deterjorament ulterjuri tal-faqar enerġetiku u tittejjeb is-saħħa tal-persuni Rom li jgħixu f'insedjamenti; |
| --- | --- |

10.

| 11. | Ifakkar li skont l-istandards vinkolanti l-ġodda tal-UE għall-korpi ta' ugwaljanza, l-Istati Membri għandhom jappoġġaw is-setgħat miżjuda ta' litigazzjoni ta' dawn il-korpi billi jagħtuhom locus standi quddiem il-qrati fi lmenti individwali u kollettivi u ex officio u għandhom jappoġġaw is-setgħa tat-teħid ta' deċiżjonijiet legalment vinkolanti tagħhom, inkluż f'sitwazzjonijiet fejn hemm bosta istituzzjonijiet li jinkludu l-korp ta' ugwaljanza nazzjonali, sabiex ikunu jistgħu jindirizzaw, jidentifikaw u jissanzjonaw id-diskriminazzjoni intersezzjonali li ħafna drabi taffettwa lir-Rom; huwa tal-opinjoni li l-Istati Membri għandhom jiżguraw l-mandati ta' dawn il-korpi jkopru l-forom kollha ta' diskriminazzjoni, inklużi l-vittimizzazzjoni u d-diskors ta' mibegħda; |
| --- | --- |

11.

L-Impjieg u l-inklużjoni soċjali

| 12. | Jinnota li r-rati għoljin tal-qgħad fit-tul fl-insedjamenti tar-Rom u l-prevalenza tan-NEETs Rom huma aggravati mill-esklużjoni soċjali u l-faqar li jiffaċċjaw l-abitanti tagħhom; jistieden lill-Istati Membri jinvestu f'intrapriżi soċjali u fl-aħjar prattiki bil-għan li jimpjegaw lill-persuni qiegħda fit-tul; jistedinhom jinvestu wkoll fi programmi għan-NEETs Rom bħat-taħriġ vokazzjonali, speċjalment fil-ħiliet diġitali u l-impjiegi ekoloġiċi, inkluż permezz tal-programmi ta' rkupru; jemmen li l-pjan ta' azzjoni tal-Kummissjoni għall-ekonomija soċjali jista' jappoġġja l-isforzi tal-Istati Membri f'dan ir-rigward bi gwida dwar it-tassazzjoni, aċċess għall-għajnuna mill-Istat u akkwist pubbliku soċjali għall-organizzazzjonijiet tal-ekonomija soċjali; jemmen li l-proposta li jmiss għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar l-iżvilupp tal-qafas tal-ekonomija soċjali għandha tiżgura approċċ intersezzjonali mmirat lejn gruppi vulnerabbli, inklużi r-Rom, u n-nisa Rom b'mod partikolari, li jħabbtu wiċċhom ma' ostakli saħansitra ikbar mill-irġiel Rom biex jaċċessaw is-suq tax-xogħol; jistieden lill-Istati Membri, barra minn hekk, jappoġġjaw il-ħolqien ta' impjiegi ta' kwalità u sostenibbli, ir-regolarizzazzjoni tax-xogħol informali u l-pontijiet aċċessibbli għall-impjieg għall-ħaddiema Rom bħal skemi ta' impjieg pubbliku, li jistgħu jkunu soluzzjoni temporanja għall-qgħad u opportunità għar-rikwalifikazzjoni professjonali u għal taħriġ ulterjuri; ifakkar li ħafna persuni Rom huma qiegħda fit-tul, u dan jaffettwa l-intitolament tagħhom għall-benefiċċji u l-pensjonijiet; jenfasizza l-importanza ta' skemi nazzjonali ta' introjtu minimu flimkien ma' inċentivi għall-integrazzjoni (mill-ġdid) fis-suq tax-xogħol fil-ġlieda kontra l-faqar u l-esklużjoni soċjali; iħeġġeġ lill-Istati Membri jappoġġjaw it-trasparenza fil-pagi u l-evalwazzjonijiet tax-xogħol newtrali mil-lat ta' etniċità u ġeneru, jippromwovu pagi li jipprevedu standard ta' għajxien deċenti u jniedu kampanji kontra d-diskriminazzjoni u ta' taħriġ biex jiġġieldu l-anti-Żingariżmu u jippromwovu d-diversità fuq il-post tax-xogħol, immirati lejn dawk li jirreklutaw, l-impjegaturi u l-ħaddiema kollegi; |
| --- | --- |

12.

| 13. | Jinnota li ċ-ċentri tal-komunità għandhom rwol ewlieni fil-ħidma ma' persuni Rom li jgħixu f'insedjamenti; jistieden lill-Istati Membri jiżguraw li kull insedjament tar-Rom ikollu ċentru komunitarju mgħammar kif xieraq sabiex jipprovdi spazju għal attivitajiet edukattivi, pereżempju kindergartens, faċilitajiet ta' indukrar wara l-ħin tal-iskola għat-tfal tal-iskola, attivitajiet ta' divertiment kemm għat-tfal kif ukoll għall-adulti kif ukoll faċilitajiet ta' iġjene, filwaqt li l-komunità Rom tkun involuta fil-manutenzjoni u t-tmexxija tal-bini; |
| --- | --- |

13.

| 14. | Jistieden lill-Istati Membri jagħmlu l-impjieg taż-żgħażagħ, speċjalment ta' nisa żgħażagħ Rom, prijorità fl-implimentazzjoni tal-strateġiji nazzjonali tagħhom għall-integrazzjoni tar-Rom; jistieden lill-Istati Membri jieħdu vantaġġ sħiħ mill-Garanzija għaż-Żgħażagħ imsaħħa biex javvanzaw l-impjieg u l-inklużjoni soċjali fost iż-żgħażagħ Rom; jiġbed l-attenzjoni għall-potenzjal mhux sfruttat ta' żgħażagħ Rom b'livell ta' edukazzjoni għoli bħala forza mexxejja ta' bidla pożittiva fil-komunitajiet Rom u fl-indirizzar tal-preġudizzju u l-istereotipi b'għeruq fondi fost il-maġġoranza tal-popolazzjoni; |
| --- | --- |

14.

| 15. | Jistieden lill-Istati Membri jiżguraw l-involviment xieraq tal-korpi tal-protezzjoni soċjali-legali f'każijiet marbuta mat-tfal u mat-tutela soċjali fl-insedjamenti Rom emarġinati sabiex jiżguraw li t-tfal jirċievu l-protezzjoni u l-kura meħtieġa għall-benesseri u l-iżvilupp tagħhom, filwaqt li jirrispettaw l-aħjar interessi tagħhom; jitlob li jiġu stabbiliti aktar sforzi kkoordinati u qafas xieraq ta' miżuri biex jiġu eliminati l-fenomeni avversi fl-insedjamenti, bħall-użura, l-isfruttament sesswali tat-tfal, l-abbuż mis-sustanzi, il-logħob tal-azzard u l-isfruttament ta' ħaddiema; jiddeplora r-rata għolja ta' tallaba furzati fost it-tfal Rom u jistieden lill-Istati Membri li għadhom ma daħħlux fis-seħħ leġiżlazzjoni li tipproteġi lit-tfal u li tipprojbixxi t-tallaba furzati biex jagħmlu dan; jissottolinja l-ħtieġa li l-forzi tal-pulizija jirrikonoxxu l-kundizzjonijiet speċifiċi tal-persuni u li l-Istati Membri jipprovdu taħriġ lill-forzi tal-pulizija biex jiġġieldu d-diskriminazzjoni u l-kriminalizzazzjoni tal-persuni Rom kemm internament kif ukoll fil-maġġoranza tal-popolazzjoni; jistieden lill-Istati Membri jinvestigaw b'mod rigoruż l-inċidenti ta' abbuż mill-pulizija sabiex jiżguraw li ma jkun hemm l-ebda impunità għall-vjolenza, għall-miżuri ta' intimidazzjoni u għat-trattament ħażin kontra l-individwi jew il-komunitajiet Rom, kif ukoll biex jindirizzaw l-aċċess mhux adegwat tar-Rom għall-ġustizzja; |
| --- | --- |

15.

| 16. | Itenni s-sejħa tiegħu lill-Kummissjoni biex taħdem mal-Istati Membri dwar metodoloġija komuni biex tinġabar u tiġi ppubblikata data dwar l-ugwaljanza diżaggregata skont l-etniċità u t-tipi differenti ta' insedjamenti, fejn rikonoxxuti fil-liġi nazzjonali, b'rispett sħiħ għad-drittijiet u l-istandards ta' privatezza u dawk fundamentali, sabiex tiġi vvalutata s-sitwazzjoni tal-persuni Rom u jiġi evalwat b'mod effettiv il-progress fl-implimentazzjoni tal-miżuri taħt il-qafas strateġiku tal-UE tar-Rom għall-indirizzar tal-kawżi ewlenin tal-esklużjoni ekonomika u soċjali tagħhom; barra minn hekk, jistieden lill-Kummissjoni tinkludi miri speċifiċi għall-impjieg tar-Rom fit-Tabella ta' Valutazzjoni Soċjali; |
| --- | --- |

16.

| 17. | Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jippromwovu t-tisħiħ tad-djalogu soċjali u r-rappreżentanza kollettiva tal-ħaddiema Rom bħala mezz ta' kif jiġi ffaċilitat l-aċċess tagħhom għal impjiegi ta' kwalità b'kundizzjonijiet tax-xogħol diċenti; jistieden lill-Istati Membri jtejbu l-iskemi tagħhom tax-xogħol pubbliku sabiex persuni Rom u individwi oħra f'sitwazzjonijiet vulnerabbli jkunu jistgħu jiżviluppaw u jtejbu ħiliet rilevanti; |
| --- | --- |

17.

L-użu tal-finanzjament tal-UE u dak nazzjonali

| 18. | Jinsab imħasseb li f'xi Stati Membri l-użu tar-riżorsi allokati għall-persuni Rom emarġinati s'issa kien baxx, u dan jirriskja telf sinifikanti ta' riżorsi finanzjarji sa tmiem il-perjodu ta' programmazzjoni attwali; jiddispjaċih li s-sistemi u l-kundizzjonijiet attwali fis-seħħ għall-użu tal-FSIE f'għadd ta' Stati Membri ma jippermettus l-assorbiment bla xkiel u effiċjenti tagħhom, ħafna drabi minħabba ostakli burokratiċi u strutturali fis-sistemi nazzjonali; ifakkar, f'dan ir-rigward, fil-ħtieġa li jitnaqqas il-piż amministrattiv, jiġi promoss l-użu ta' għażliet simplifikati fejn jidħlu spejjeż u jiġu pprovduti aktar assistenza u flessibbiltà, inkluża d-distribuzzjoni diretta tal-fondi għall-politiki reġjonali u lokali u għall-programmi tas-soċjetà ċivili biex ikun aktar faċli għall-awtoritajiet maniġerjali u l-benefiċjarji li jwieġbu għall-ħtiġijiet immedjati tal-persuni Rom li jgħixu f'insedjamenti fl-UE li jużawhom; jistieden lill-Istati Membri u lill-Kummissjoni, iżidu b'mod urġenti l-finanzjament tal-Garanzija Ewropea għat-Tfal b'baġit dedikat ta' mill-inqas EUR 20 biljun għall-ġlieda kontra l-faqar li qed jaffettwa lit-tfal u lill-familji tagħhom u biex jikkontribwixxu għall-għan li l-faqar jitnaqqas mill-inqas bi 15-il miljun ruħ sal-2030 – li jinkludi mill-inqas 5 miljun tifel u tifla fl-Istati Membri kollha; |
| --- | --- |

18.

| 19. | Jiġbed l-attenzjoni għan-nuqqas ta' rieda politika f'xi awtoritajiet lokali fl-Istati Membri li jsibuha bi tqila biex jimplimentaw proġetti ġodda biex itejbu l-kundizzjonijiet tal-għajxien tal-persuni Rom fl-insedjamenti; jistieden lill-Istati Membri u l-awtoritajiet maniġerjali tagħhom biex jagħtu attenzjoni speċjali li tali awtoritajiet lokali u biex jimplimentaw strateġiji biex jimmotivawhom ħalli jibdlu l-approċċ negattiv tagħhom, inkluż permezz ta' mekkaniżmi possibbli ta' kundizzjonalità; jisħaq f'dan ir-rigward fuq il-ħtieġa li tiġi żgurata l-parteċipazzjoni u r-rappreżentanza politika tar-Rom fil-livell kollha u li jiġu indirizzati l-istereotipi negattivi dannużi li jimmotivaw l-attitudnijiet u l-imġiba diskriminatorji fost il-popolazzjoni mhux Rom; jirrimarka wkoll dwar l-eżistenza ta' ostakli strutturali f'xi Stati Membri li jxekklu l-implimentazzjoni ta' proġetti mill-awtoritajiet lokali u s-soċjetà ċivili u jistieden b'mod urġenti lil dawk l-Istati Membri biex ineħħuhom u joffru strumenti ċari ta' appoġġ lill-awtoritajiet lokali biex jgħinuhom jinvolvu ruħhom fi proġetti ġodda ffukati fuq il-persuni Rom li jgħixu f'insedjamenti u l-komunità usa' tagħhom; |
| --- | --- |

19.

| 20. | Jinnota li sikwit iridu jgħaddu ġenerazzjonijiet biex jinkiseb progress sinifikanti fit-tisħiħ tal-pożizzjoni soċjoekonomika u fl-integrazzjoni tar-Rom; jistieden lill-Istati Membri jagħmlu użu sħiħ b'mod urġenti mill-istrumenti u r-riżorsi ta' finanzjament disponibbli kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll f'dak tal-UE biex joħolqu kundizzjonijiet favorevoli għall-finanzjament u l-implimentazzjoni sostenibbli ta' programmi u proġetti kontinwi b'mod effiċjenti, integrat, koordinat u flessibbli u jeliminaw kwalunkwe ostaklu, inklużi forom diretti u indiretti ta' diskriminazzjoni, li jfixkel l-assorbiment tal-fondi, b'mod partikolari tal-FSE+, il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali u l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza; jistieden lill-Kummissjoni tappoġġja, timmonitorja u tevalwa l-azzjonijiet tal-Istati Membri f'dan ir-rigward permezz tal-pjanijiet nazzjonali tagħhom għall-irkupru u r-reżiljenza, l-oqfsa strateġiċi nazzjonali dwar ir-Rom, il-pjanijiet ta' azzjoni nazzjonali tal-Garanzija Ewropea għat-Tfal, il-pjan ta' azzjoni tal-UE kontra r-razziżmu u r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi tas-Semestru Ewropew; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri, b'mod partikolari, jiżguraw li l-miżuri u l-finanzjament tal-UE jilħqu lill-persuni Rom li jgħixu fl-insedjamenti u jenfasizza li l-azzjonijiet u l-inizjattivi mmirati għandhom ikunu primarjament ibbażati fuq il-prinċipju minn isfel għal fuq u jiġu mil-livell lokali u l-muniċipalitajiet li huma l-eqreb tal-komunitajiet inkwistjoni, b'assistenza finanzjarja u amministrattiva appoġġjata fil-livell nazzjonali jew tal-UE; jistieden lill-Istati Membri, f'dan ir-rigward, jagħmlu użu aħjar mir-riżorsi finanzjarji disponibbli għall-assistenza teknika u jiżguraw li l-assistenza teknika diretta tiġi pprovduta b'mod mifrux kemm lill-amministraturi kif ukoll lill-applikanti speċifiċi; iħeġġeġ lill-Kummissjoni tiżgura li l-identifikazzjoni ta' insedjamenti u l-politiki u l-miżuri speċifiċi biex jindirizzaw is-sitwazzjoni tagħhom jiġu inkorporati fil-programmi tal-fond ta' koeżjoni tal-UE għall-perjodu 2021-2027 u fir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi tas-Semestru Ewropew; |
| --- | --- |

20.

| 21. | Jitlob li ssir analiżi tal-impatt u l-prestazzjoni komprensiva u profonda mill-Qorti Ewropea tal-Awdituri tal-użu tal-FSIE, speċjalment il-FSE+ u l-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, għas-snin mindi l-istrateġija tal-UE għall-inklużjoni tar-Rom ġiet stabbilita fl-2011, b'enfasi partikolari fuq l-infiq fuq l-insedjamenti tar-Rom u kwistjonijiet soċjali relatati; |
| --- | --- |

21.

Ħtieġa ta' azzjoni fil-livell tal-UE

| 22. | Jenfasizza li l-prattiki attwali f'xi Stati Membri fir-rigward tal-persuni Rom li jgħixu fl-insedjamenti juru li l-evalwazzjoni tal-proġetti abbażi ta' outputs kwantitattivi biss mhijiex suffiċjenti u tista' saħansitra tkun qarrieqa fir-rigward tar-realtà fil-post, billi ma hemmx informazzjoni dwar il-kwalità tal-progress tal-proġetti; iwissi li bħala konsegwenza, dan jista' jwassal għal deċiżjonijiet li joħolqu theddida għall-ġestjoni finanzjarja tajba tal-baġit tal-UE; għalhekk jitlob applikazzjoni rapida tar-reġim ġenerali ta' kondizzjonalità għall-protezzjoni tal-baġit tal-UE fir-rigward tal-Istati Membri rilevanti; jinnota li l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, il-Garanzija Ewropea għat-Tfal u l-qafas strateġiku tal-UE għar-Rom għall-ugwaljanza, għall-inklużjoni u għall-parteċipazzjoni għall-2020-2030 jikkostitwixxu parametru referenzjarju kredibbli għal valutazzjoni kwalitattiva; jitlob b'mod partikolari li tingħata attenzjoni lid-diskriminazzjoni intersezzjonali u li jiġu indirizzati d-drittijiet u l-ħtiġijiet tal-gruppi l-aktar vulnerabbli, speċjalment il-persuni b'diżabilitajiet, it-tfal u n-nisa, meta ssir tali valutazzjoni kwalitattiva; jemmen li huwa essenzjali li l-Kummissjoni tirrikjedi eżiti kwalitattivi konkreti li jirriflettu aħjar ir-realtà fil-prattika, flimkien mal-outputs kwantitattivi, meta tevalwa proġetti individwali ffinanzjati mill-FSIE f'insedjamenti tar-Rom emarġinati; jistieden lill-Kummissjoni, barra minn hekk, tibda timmonitorja u tevalwa proġetti bbażati l-ewwel u qabel kollox fuq l-osservazzjonijiet tagħha stess minn żjarat fuq il-post sabiex tnaqqas id-dipendenza tagħha fuq l-informazzjoni li tirċievi mill-gvernijiet u r-rapporti tal-media u ssaħħaħ is-sorveljanza tal-baġit tal-UE; jenfasizza wkoll, f'dan ir-rigward, il-ħtieġa li tissaħħaħ id-diviżjoni tal-Aġenzija għad-Drittijiet Fundamentali ddedikata għar-Rom billi jiġu reklutati riċerkaturi Rom; |
| --- | --- |

22.

| 23. | Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Parlament iwettqu missjonijiet regolari biex jeżaminaw is-sitwazzjoni tal-persuni Rom li jgħixu f'insedjamenti fi Stati Membri differenti, jekk possibbli perjodikament, sabiex jikkontribwixxu biex titqajjem sensibilizzazzjoni kemm fost ta' dawk li jfasslu l-politika kif ukoll fost il-pubbliku, biex jiskambjaw informazzjoni bejn l-Istati Membri u l-awtoritajiet rilevanti dwar l-isfidi li jħabbtu wiċċhom magħhom il-persuni Rom, biex ikun hemm skambju tal-aħjar prattiki u l-koordinazzjoni fil-livell tal-UE; |
| --- | --- |

23.

| 24. | Jisħaq li l-Kummissjoni jeħtiġilha taġixxi b'mod robust bħala l-gwardjan tat-Trattati biex tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u korretta tad-dritt tal-Unjoni u biex tieħu azzjoni xierqa u f'waqtha meta l-Istati Membri jonqsu milli jagħmlu dan, b'mod partikolari fir-rigward ta' ksur tad-drittijiet taċ-ċittadini tal-UE, inklużi dawk tar-Rom; jinnota li l-proċeduri ta' ksur, bħal fil-każ tas-segregazzjoni edukattiva tal-istudenti Rom, ma rriżultawx fl-eliminazzjoni effettiva tal-kawżi ta' diskriminazzjoni; jemmen bis-sħiħ li l-Kummissjoni għandha tagħmel dak kollu li tista' fil-poter tagħha biex tipprevjeni ksur tad-drittijiet tal-bniedem u tal-valuri fundamentali tal-UE, billi tibda bi prevenzjoni effettiva tal-użu ta' fondi tal-UE għall-appoġġ ta' prattiki diskriminatorji fl-Istati Membri; għalhekk jistieden lill-Kummissjoni tistabbilixxi mekkaniżmu ta' twissija bikrija għar-rapportar tar-riskju ta' abbuż jew użu ħażin tal-fondi FSIE jew fondi oħra tal-UE allokati għall-indirizzar tas-sitwazzjoni tal-persuni Rom f'insedjamenti emarġinati; huwa tal-opinjoni li n-nuqqas ta' azzjoni u impenn ta' xi Stati Membri biex isolvu l-kwistjoni tal-persuni Rom li jgħixu fl-insedjamenti, kif ukoll l-ostakoli strutturali u burokratiċi, jistgħu jikkostitwixxi ksur tal-valuri fundaturi tal-UE kif stabbilit fl-Artikolu 2 tat-TUE, jiġifieri d-dinjità tal-bniedem, l-ugwaljanza u r-rispett għad-drittijiet tal-bniedem, inklużi d-drittijiet ta' persuni li jappartjenu għal minoranzi; jistieden lill-Kunsill u l-Kummissjoni jinvestigaw is-sitwazzjoni tar-Rom li jgħixu f'insedjamenti emarġinati bil-għan li jiddeterminaw jekk tali insedjamenti u l-kundizzjonijiet tagħhom jikkostitwixxux riskju ċar ta' ksur serju tat-Trattai tal-UE; |
| --- | --- |

24.

| 25. | Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jsaħħu l-involviment attiv u l-parteċipazzjoni sinifikanti tar-Rom – speċjalment tan-nisa Rom, taż-żgħażagħ u ta' gruppi oħra sottorappreżentati – fl-iżvilupp, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-politiki pubbliċi u tal-proġetti mmirati lejhom fil-livelli tal-UE, nazzjonali, reġjonali u lokali, sabiex ikunu jistgħu jiġu involuti b'mod attiv fit-tfassil tal-futur tal-UE u jkunu jistgħu jikkontribwixxu biex jinbidlu l-perċezzjonijiet fis-soċjetajiet tal-UE; jemmen li l-parteċipazzjoni u t-tmexxija tar-Rom għandha tkun mira kwalitattiva taħt l-oqfsa strateġiċi nazzjonali favur ir-Rom; jemmen li l-appoġġ għall-uffiċjali Rom eletti fil-kunsilli muniċipali għandu jitħeġġeġ bħala eżempju ta' prattika tajba għall-avvanz tal-inklużjoni soċjali u l-parteċipazzjoni demokratika tar-Rom; |
| --- | --- |

25.

| 26. | Jinnota li partijiet sinifikanti tal-popolazzjoni tar-Rom iħabbtu wiċċhom mal-faqar, l-esklużjoni soċjali u aċċess limitat għall-impjieg jew għal servizzi bħall-edukazzjoni, il-kura tas-saħħa, l-akkomodazzjoni, ukoll b'riżultat tal-anti-Żingariżmu u d-diskriminazzjoni strutturali; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jindirizzaw l-anti-Żingariżmu fl-oqsma kollha tas-soċjetà permezz ta' miżuri leġiżlattivi u ta' politika, kemm fl-Istati Membri kif ukoll fil-pajjiżi tat-tkabbir; jistieden lill-Istati Membri jintegraw il-ġlieda kontra r-razziżmu u l-anti-Żingariżmu fil-prinċipji kollha tal-Pilastru Soċjali Ewropew, peress li din hija forza mexxejja strutturali ewlenija għall-esklużjoni tar-Rom; jenfasizza l-ħtieġa li tintemm kwalunkwe forma ta' anti-Żingariżmu strutturali u istituzzjonali, ta' segregazzjoni u ta' diskriminazzjoni fl-edukazzjoni, fl-impjieg, fis-saħħa, fl-akkomodazzjoni u fl-aċċess għall-protezzjoni soċjali u għal servizzi oħrajn; iqis li l-ġlieda kontra l-anti-Żingariżmu hija kwistjoni orizzontali u li għandha titqies fl-oqsma kollha rilevanti tal-politika tal-UE; jistieden lill-Kummissjoni ssaħħaħ l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar l-Ugwaljanza Razzjali, u lill-Istati Membri biex jiżviluppaw u jimplimentaw pjanijiet nazzjonali effettivi u ambizzjużi kontra r-razziżmu u d-diskriminazzjoni razzjali, b'enfasi fuq il-forom kollha ta' razziżmu, inkluż l-anti-Żingariżmu, fuq ispirazzjoni mill-prinċipji gwida komuni adottati mill-Kummissjoni; jistieden lill-Istati Membri jistabbilixxu objettivi ċari u li jistgħu jitkejlu għall-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni, id-diskors u l-kriminalità kontra ż-Żingariżmu, f'konformità mad-Deċiżjoni Qafas 2008/913/ĠAI tal-Kunsill dwar il-ġlieda kontra r-razziżmu u l-ksenofobija; jistieden lill-Kunsill, barra minn hekk, jiżblokka n-negozjati dwar id-direttiva orizzontali kontra d-diskriminazzjoni (23) peress li din hija prerekwiżit biex tinkiseb l-ugwaljanza fl-UE; |
| --- | --- |

26.

| 27. | Jenfasizza l-ħtieġa li jiġi rikonoxxut il-wirt kulturali u lingwistiku tal-persuni Rom u jħeġġeġ lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jippreservaw u jippromwovu l-kultura tar-Rom u s-sensibilizzazzjoni permezz ta' programmi u l-media fil-livelli rispettivi tagħhom biex b'hekk jikkontribwixxu għad-diversità tal-komunità Ewropea; |
| --- | --- |

27.

| 28. | Iħeġġeġ lill-Kummissjoni żżid l-isforzi tagħha biex gradwalment telimina l-insedjamenti tar-Rom emarġinati madwar l-UE billi tniedi pjan ta' azzjoni madwar l-UE biex telimina l-insedjamenti Rom sal-2030, bil-għan li jiġi msaħħaħ l-użu tal-istrumenti eżistenti tal-politika u dawk finanzjarji; jenfasizza li dan il-pjan ta' azzjoni tal-UE għandu jipprovdi linji gwida, jistabbilixxi prijoritajiet u miri konkreti u jipprevedi komponent ta' kooperazzjoni tranżnazzjonali u l-iskambju ta' prattiki tajbin bejn l-Istati Membri; |
| --- | --- |

28.

| 29. | Jissottolinja li l-kwistjonijiet tal-persuni Rom li jgħixu fl-insedjamenti huma transsettorjali u jeħtieġu l-attenzjoni u l-involviment koordinat ta' diversi kummissarji u direttorati ġenerali fil-livell tal-UE; għalhekk jitlob il-ħolqien tal-kariga ta' koordinatur tal-Kummissjoni għall-inklużjoni u l-ugwaljanza tar-Rom biex jimmoniterja b'mod komprensiv il-progress miksub fl-istrumenti ta' politika rilevanti u biex jikkollabora direttament mal-persuni Rom sabiex iwassal ir-realtà tas-sitwazzjonijiet u t-tħassib tagħhom lit-Task Force tal-Kummissjoni dwar l-Ugwaljanza kif ukoll, fost l-oħrajn, lill-punti ta' kuntatt nazzjonali tar-Rom, lill-Aġenzija għad-Drittijiet Fundamentali, lin-Network tal-UE dwar ir-Rom, lill-Pjattaforma Ewropea dwar ir-Rom u lill-Grupp ta' Livell Għoli dwar in-Nondiskriminazzjoni, l-Ugwaljanza u d-Diversità, sabiex jinħolqu sinerġiji u jinkisbu l-ugwaljanza, l-inklużjoni u l-parteċipazzjoni tal-persuni Rom fl-UE; |
| --- | --- |

29.

| 30. | B'mod simili jitlob li jiġi stabbilit koordinatur tal-Parlament għall-inklużjoni tar-Rom, li għandu jkun wieħed mill-Viċi Presidenti tal-Parlament, li l-ħidma tiegħu tkun li jiżgura li l-kwistjonijiet tar-Rom jiġu integrati fil-ħidma politika u leġiżlattiva rilevanti tal-Parlament; jitlob, fl-istess ħin, li jiġi stabbilit network għall-integrazzjoni tal-kwistjonijiet li jirrigwardaw ir-Rom li għandu jiġi presedut u kkoordinat mill-Kumitat għal-Libertajiet Ċivili, il-Ġustizzja u l-Intern u jkun magħmul minn rappreżentat ta' kull Kumitat tal-Parlament Ewropew sabiex jikkomplementa u jsaħħaħ il-ħidma tal-koordinatur, jipproduċi effett sinerġiku ħalli jiżgura li l-kwistjonijiet interkonnessi u kumplessi li tiffaċċja l-komunità Rom jiġu indirizzati b'approċċ komprensiv u orizzontali; jemmen li kemm il-koordinatur tal-Parlament kif ukoll in-network għall-integrazzjoni tal-kwistjonijiet li jirrigwardaw ir-Rom għandhom jaħdmu mill-qrib mal-Intergrupp tiegħu dwar il-Ġlieda kontra r-Razziżmu u d-Diversità; |
| --- | --- |

30.

| 31. | Jiġbed l-attenzjoni għall-isfidi addizzjonali u l-ħtieġa ta' kooperazzjoni msaħħa bejn l-Istati Membri relatata mal-moviment liberu tal-persuni fl-UE kif ukoll is-sitwazzjoni tal-persuni Rom li qegħdin jaħarbu mill-gwerra fl-Ukrajna; jistieden lill-Istati Membri jieħdu miżuri effettivi kontra s-segregazzjoni tal-migranti Rom fl-UE u tar-rifuġjati Rom mill-Ukrajna u jipproteġuhom mit-tkeċċijiet illegali u mid-diskriminazzjoni fl-aċċess għas-servizzi essenzjali, speċjalment fl-oqsma tal-akkomodazzjoni, l-edukazzjoni u l-impjieg; jistieden lill-Istati Membri jiżguraw li r-rifuġjati, inklużi r-Rom, ma jitfasslilhomx profil kriminali jew jiġu diskriminati meta japplikaw għall-protezzjoni temporanja fil-qafas tad-Direttiva dwar il-Protezzjoni Temporanja u ma jiġux sfurzati japplikaw għall-ażil, u jistedinhom ukoll jinvolvu lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili ħalli jiżguraw li kull min jaħrab mill-Ukrajna jibbenefika minn assistenza in natura, u trasport u akkomodazzjoni bla ħlas mingħajr ebda diskriminazzjoni; jistieden lill-Istati Membri jħaffu l-isforzi tagħhom biex jiżguraw li r-reġistrazzjoni taċ-ċertifikati tat-twelid għat-tfal Rom tiġi infurzata kif xieraq sabiex tintemm l-apolidija tat-tfal fost il-komunitajiet Rom madwar l-UE; |
| --- | --- |

31.

| 32. | Jieħu nota tal-Pjan ta' Azzjoni Strateġiku tal-Kunsill tal-Ewropa għall-Inklużjoni tar-Rom u tat-Travellers (2020-2025); jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jkomplu jikkombinaw l-isforzi tagħhom ma' dawk tal-Kunsill tal-Ewropa biex irawmu opportunitajiet indaqs, diversità u inklużjoni soċjali, u jiġġieldu kontra d-diskriminazzjoni u l-anti-Żingariżmu; |
| --- | --- |

32.

| 33. | Jirrimarka li programmi u strumenti bħall-Erasmus Plus u l-Garanzija għaż-Żgħażagħ joffru opportunitajiet liż-żgħażagħ minn sfondi żvantaġġati u lill-persuni Rom u lill-organizzazzjonijiet tagħhom. |
| --- | --- |

33.

o

o o

| 34. | Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex tgħaddi din ir-riżoluzzjoni lill-Kunsill u lill-Kummissjoni. |
| --- | --- |

34.

---

(1)  ĠU L 180, 19.7.2000, p. 22.

(2)  ĠU L 303, 2.12.2000, p. 16.

(3)  ĠU L 312, 22.11.2008, p. 3.

(4)  ĠU L 328, 6.12.2008, p. 55.

(5)  ĠU C 199 E, 7.7.2012, p. 112.

(6)  ĠU C 468, 15.12.2016, p. 36.

(7)  ĠU C 449, 23.12.2020, p. 2.

(8)  ĠU C 362, 8.9.2021, p. 8.

(9)  ĠU C 385, 22.9.2021, p. 104.

(10)  ĠU C 456, 10.11.2021, p. 145.

(11)  ĠU C 474, 24.11.2021, p. 146.

(12)  Testi adottati, P9_TA(2022)0120.

(13)  ĠU C 93, 19.3.2021, p. 1.

(14)  ĠU L 223, 22.6.2021, p. 14.

(15)  ĠU L 212, 7.8.2001, p. 12.

(16)  Dikjarazzjoni tal-FEANTSA bit-titolu “The Housing Situation for Roma in the EU Remains Difficult” (Is-Sitwazzjoni tal-Akkomodazzjoni għar-Rom fl-UE tibqa' diffiċli).

(17)  Ir-Rapport Speċjali Nru 14/2016 tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri.

(18)  Il-bullettin tal-FRA bit-titolu “Coronavirus pandemic in the EU – Impact on Roma and Travellers” (Il-pandemija tal-coronavirus fl-UE – L-impatt fuq ir-Rom u t-Travellers).

(19)  Il-briefing tan-Network Ewropew dwar l-Apolidija bit-titolu “Stateless people and people at risk of statelessness forcibly displaced from Ukraine” (Persuni apolidi u persuni f'riskju ta' apolidija spostati bil-forza mill-Ukrajna).

(20)  L-Artikolu 25 tad-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem.

(21)  Il-position paper tal-Unicef bit-titolu “The Right of Roma Children to Education” (Id-Dritt tat-Tfal Rom għall-Edukazzjoni).

(22)  Id-Direttiva 2008/98/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-19 ta' Novembru 2008 dwar l-iskart u li tħassar ċerti Direttivi (ĠU L 312, 22.11.2008, p. 3).

(23)  Proposta tal-Kummissjoni għal Direttiva tal-Kunsill dwar l-implimentazzjoni tal-prinċipju ta' trattament ugwali bejn il-persuni irrispettivament mir-reliġjon jew it-twemmin, id-diżabilità, l-età jew l-orjentazzjoni sesswali.

---

| 14.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 132/41 |
| --- | --- | --- | --- |

14.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 132/41

---

P9_TA(2022)0344

Objettivi ewlenin għal-laqgħa tal-CoP19 tas-CITES fil-Panama

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-5 ta' Ottubru 2022 dwar l-objettivi strateġiċi tal-UE għad-19-il laqgħa tal-Konferenza tal-Partijiet għall-Konvenzjoni dwar il-Kummerċ Internazzjonali fl-Ispeċijiet ta' Fawna u Flora Selvaġġi fil-Periklu (CITES), li se ssir fil-Panama mill-14 sal-25 ta' Novembru 2022 (2022/2681(RSP))

(2023/C 132/05)

Il-Parlament Ewropew,

| — | wara li kkunsidra r-rapport ta' valutazzjoni globali tal-2019 tal-Pjattaforma Intergovernattiva tal-Politika tax-Xjenza dwar il-Bijodiversità u s-Servizzi Ekosistemiċi (IPBES) dwar il-bijodiversità u s-servizzi ekosistemiċi, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapport ta' valutazzjoni globali tal-2019 tal-Pjattaforma Intergovernattiva tal-Politika tax-Xjenza dwar il-Bijodiversità u s-Servizzi Ekosistemiċi (IPBES) dwar il-bijodiversità u s-servizzi ekosistemiċi,

| — | wara li kkunsidra r-rapport tal-2020 tal-Programm għall-Ambjent u l-Organizzazzjoni tal-Ikel u l-Agrikoltura tan-NU bit-titolu “State of the World's Forests 2020” (L-Istat tal-Foresti tad-Dinja 2020), li jissottolinja l-funzjoni ewlenija tal-foresti, li jipprovdu ħabitat għal aktar minn 80 % tal-bijodiversità terrestri tad-dinja, li joffru servizzi ekosistemiċi bla għadd u li jiżguraw għajxien għal ħafna komunitajiet, inklużi għall-popli indiġeni, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapport tal-2020 tal-Programm għall-Ambjent u l-Organizzazzjoni tal-Ikel u l-Agrikoltura tan-NU bit-titolu “State of the World's Forests 2020” (L-Istat tal-Foresti tad-Dinja 2020), li jissottolinja l-funzjoni ewlenija tal-foresti, li jipprovdu ħabitat għal aktar minn 80 % tal-bijodiversità terrestri tad-dinja, li joffru servizzi ekosistemiċi bla għadd u li jiżguraw għajxien għal ħafna komunitajiet, inklużi għall-popli indiġeni,

| — | wara li kkunsidra l-bijodiversità kostali u tal-baħar, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-bijodiversità kostali u tal-baħar,

| — | wara li kkunsidra d-19-il laqgħa li jmiss tal-Konferenza tal-Partijiet għall-Konvenzjoni dwar il-Kummerċ Internazzjonali fl-Ispeċijiet ta' Fawna u Flora Selvaġġi fil-Periklu (CITES), li se ssir fil-Panama mill-14 sal-25 ta' Novembru 2022 (CoP19), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-19-il laqgħa li jmiss tal-Konferenza tal-Partijiet għall-Konvenzjoni dwar il-Kummerċ Internazzjonali fl-Ispeċijiet ta' Fawna u Flora Selvaġġi fil-Periklu (CITES), li se ssir fil-Panama mill-14 sal-25 ta' Novembru 2022 (CoP19),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni 75/311 tal-Assemblea Ġenerali tan-NU tas-26 ta' Lulju 2021 dwar l-indirizzar tat-traffikar illeċitu tal-organiżmi selvaġġi, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni 75/311 tal-Assemblea Ġenerali tan-NU tas-26 ta' Lulju 2021 dwar l-indirizzar tat-traffikar illeċitu tal-organiżmi selvaġġi,

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni CITES Konf. 12.10 (CoP15 riveduta) dwar ir-reġistrazzjoni ta' stabbilimenti li jrabbu speċijiet ta' annimali fil-magħluq għal skopijiet kummerċjali inklużi fl-Appendiċi-I, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni CITES Konf. 12.10 (CoP15 riveduta) dwar ir-reġistrazzjoni ta' stabbilimenti li jrabbu speċijiet ta' annimali fil-magħluq għal skopijiet kummerċjali inklużi fl-Appendiċi-I,

| — | wara li kkunsidra d-Deċiżjonijiet 18.226 u 18.227 tas-CITES dwar il-kummerċ tal-iljunfanti Asjatiċi (Elephas maximus), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Deċiżjonijiet 18.226 u 18.227 tas-CITES dwar il-kummerċ tal-iljunfanti Asjatiċi (Elephas maximus),

| — | wara li kkunsidra d-Deċiżjonijiet 18.81 u 18.85 tas-CITES dwar il-kriminalità marbuta mal-organiżmi selvaġġi konnessa mal-Internet, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Deċiżjonijiet 18.81 u 18.85 tas-CITES dwar il-kriminalità marbuta mal-organiżmi selvaġġi konnessa mal-Internet,

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-20 ta' Mejju 2020 bit-titolu “Strateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030 – Inreġġgħu n-natura lura f'ħajjitna” (COM(2020)0380), u lir-riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tad-9 ta' Ġunju 2021 dwarha (1), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-20 ta' Mejju 2020 bit-titolu “Strateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030 – Inreġġgħu n-natura lura f'ħajjitna” (COM(2020)0380), u lir-riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tad-9 ta' Ġunju 2021 dwarha (1),

| — | wara li kkunsidra d-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE tal-21 ta' Mejju 1992 dwar il-konservazzjoni tal-ħabitat naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa (2) li għandha l-għan li tippromwovi ż-żamma tal-bijodiversità u tifforma l-pedament tal-politika tal-UE dwar il-konservazzjoni tan-natura, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE tal-21 ta' Mejju 1992 dwar il-konservazzjoni tal-ħabitat naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa (2) li għandha l-għan li tippromwovi ż-żamma tal-bijodiversità u tifforma l-pedament tal-politika tal-UE dwar il-konservazzjoni tan-natura,

| — | wara li kkunsidra l-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Diversità Bijoloġika (KBD) u l-15-il laqgħa tal-Konferenza tal-Partijiet tagħha lil-KBD, li se jsiru mis-7 sad-19 ta' Diċembru 2022 f'Montreal, il-Kanada, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Diversità Bijoloġika (KBD) u l-15-il laqgħa tal-Konferenza tal-Partijiet tagħha lil-KBD, li se jsiru mis-7 sad-19 ta' Diċembru 2022 f'Montreal, il-Kanada,

| — | wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni għal direttiva tal-Parlament Ewropew tal-Kunsill dwar il-protezzjoni tal-ambjent permezz tad-dritt kriminali u li tissostitwixxi d-Direttiva 2008/99/KE (COM(2021)0851), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni għal direttiva tal-Parlament Ewropew tal-Kunsill dwar il-protezzjoni tal-ambjent permezz tad-dritt kriminali u li tissostitwixxi d-Direttiva 2008/99/KE (COM(2021)0851),

| — | wara li kkunsidra l-mistoqsijiet lill-Kunsill u lill-Kummissjoni dwar l-objettivi ewlenin għall-Konferenza tal-Partijiet tas-CITES fil-Panama mill-14 sal-25 ta' Novembru 2022 (O-000038/2022 – B9-0023/2022 u O-000039/2022 – B9-0024/2022), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-mistoqsijiet lill-Kunsill u lill-Kummissjoni dwar l-objettivi ewlenin għall-Konferenza tal-Partijiet tas-CITES fil-Panama mill-14 sal-25 ta' Novembru 2022 (O-000038/2022 – B9-0023/2022 u O-000039/2022 – B9-0024/2022),

| — | wara li kkunsidra l-Artikoli 136(5) u 132(2) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikoli 136(5) u 132(2) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

| A. | billi t-tnaqqis globali bla preċedent fil-bijodiversità, li bħalissa qed iseħħ b'rata ta' għexieren sa mijiet ta' drabi aktar mgħaġġla mir-rata naturali tal-estinzjoni tal-ispeċijiet, huwa r-riżultat dirett tal-attività tal-bniedem u qed jhedded lil madwar miljun speċi ta' annimali u pjanti bl-estinzjoni; billi l-evidenza disponibbli tissuġġerixxi li mhuwiex tard wisq biex jitwaqqfu u jitreġġgħu lura x-xejriet attwali fit-telf tal-bijodiversità; |
| --- | --- |

A.

billi t-tnaqqis globali bla preċedent fil-bijodiversità, li bħalissa qed iseħħ b'rata ta' għexieren sa mijiet ta' drabi aktar mgħaġġla mir-rata naturali tal-estinzjoni tal-ispeċijiet, huwa r-riżultat dirett tal-attività tal-bniedem u qed jhedded lil madwar miljun speċi ta' annimali u pjanti bl-estinzjoni; billi l-evidenza disponibbli tissuġġerixxi li mhuwiex tard wisq biex jitwaqqfu u jitreġġgħu lura x-xejriet attwali fit-telf tal-bijodiversità;

| B. | billi l-bijodiversità tikkontribwixxi b'mod pożittiv għas-saħħa tal-popolazzjoni umana; billi sa 80 % tal-mediċini użati mill-bnedmin huma ta' oriġini naturali; |
| --- | --- |

B.

billi l-bijodiversità tikkontribwixxi b'mod pożittiv għas-saħħa tal-popolazzjoni umana; billi sa 80 % tal-mediċini użati mill-bnedmin huma ta' oriġini naturali;

| C. | billi l-oċeani, li jirrappreżentaw 95 % tal-bijosfera, huma fost l-aktar bjar tal-karbonju importanti, minħabba li jirregolaw il-klima u jassorbu s-CO2 mill-atmosfera; |
| --- | --- |

C.

billi l-oċeani, li jirrappreżentaw 95 % tal-bijosfera, huma fost l-aktar bjar tal-karbonju importanti, minħabba li jirregolaw il-klima u jassorbu s-CO2 mill-atmosfera;

| D. | billi huma importanti li l-bijodiversità tal-baħar u kostali tiġi protetta u li jiġi indirizzat it-theddid għaliha mill-użu mhux regolat jew regolat ħażin tar-riżorsi ħajjin tal-baħar; billi huwa importanti wkoll li tiġi protetta l-bijodiversità tal-ilma ħelu, li qed tonqos ferm aktar mill-ekosistemi tal-baħar u tal-art, bil-popolazzjonijiet tal-ilma ħelu jonqsu bi 83 % bejn l-1970 u l-2014; |
| --- | --- |

D.

billi huma importanti li l-bijodiversità tal-baħar u kostali tiġi protetta u li jiġi indirizzat it-theddid għaliha mill-użu mhux regolat jew regolat ħażin tar-riżorsi ħajjin tal-baħar; billi huwa importanti wkoll li tiġi protetta l-bijodiversità tal-ilma ħelu, li qed tonqos ferm aktar mill-ekosistemi tal-baħar u tal-art, bil-popolazzjonijiet tal-ilma ħelu jonqsu bi 83 % bejn l-1970 u l-2014;

| E. | billi l-maġġoranza l-kbira tal-ispeċijiet soġġetti għall-kummerċ mhumiex protetti mis-CITES; billi l-kummerċ internazzjonali ta' speċijiet bħal dawn għadu mhux regolat u jikkontribwixxi b'mod sinifikanti biex jixpruna lill-popolazzjonijiet selvaġġi lejn l-estinzjoni; |
| --- | --- |

E.

billi l-maġġoranza l-kbira tal-ispeċijiet soġġetti għall-kummerċ mhumiex protetti mis-CITES; billi l-kummerċ internazzjonali ta' speċijiet bħal dawn għadu mhux regolat u jikkontribwixxi b'mod sinifikanti biex jixpruna lill-popolazzjonijiet selvaġġi lejn l-estinzjoni;

| F. | billi s-CITES hija l-akbar ftehim dinji eżistenti dwar il-konservazzjoni tal-organiżmi selvaġġi, b'184 parti firmatarja, fosthom l-UE u s-27 Stat Membru tagħha; billi din tirrikonoxxi li l-fawna u l-flora selvaġġi fil-ħafna għamliet uniċi u varjati tagħhom huma parti mhux sostitwibbli tas-sistemi naturali tad-dinja li jridu jkunu protetti għal din il-ġenerazzjoni u dawk futuri; |
| --- | --- |

F.

billi s-CITES hija l-akbar ftehim dinji eżistenti dwar il-konservazzjoni tal-organiżmi selvaġġi, b'184 parti firmatarja, fosthom l-UE u s-27 Stat Membru tagħha; billi din tirrikonoxxi li l-fawna u l-flora selvaġġi fil-ħafna għamliet uniċi u varjati tagħhom huma parti mhux sostitwibbli tas-sistemi naturali tad-dinja li jridu jkunu protetti għal din il-ġenerazzjoni u dawk futuri;

| G. | billi l-għan tas-CITES huwa li tiżgura li l-kummerċ internazzjonali ta' annimali u l-pjanti selvaġġi ma jkunx theddida għas-sopravivenza tal-ispeċijiet li jgħixu fis-selvaġġ; |
| --- | --- |

G.

billi l-għan tas-CITES huwa li tiżgura li l-kummerċ internazzjonali ta' annimali u l-pjanti selvaġġi ma jkunx theddida għas-sopravivenza tal-ispeċijiet li jgħixu fis-selvaġġ;

| H. | billi kemm il-kummerċ illegali u dak legali fl-organiżmi selvaġġi u l-qerda tal-ħabitats naturali, kif ukoll l-użu tagħhom, jikkontribwixxu b'mod sinifikanti għat-tnaqqis tal-bijodiversità, jimminaw l-isforzi globali fil-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima u huma kemm kawża kif ukoll konsegwenza tal-korruzzjoni; |
| --- | --- |

H.

billi kemm il-kummerċ illegali u dak legali fl-organiżmi selvaġġi u l-qerda tal-ħabitats naturali, kif ukoll l-użu tagħhom, jikkontribwixxu b'mod sinifikanti għat-tnaqqis tal-bijodiversità, jimminaw l-isforzi globali fil-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima u huma kemm kawża kif ukoll konsegwenza tal-korruzzjoni;

| I. | billi l-Appendiċi I tas-CITES jinkludi l-ispeċijiet kollha li jinsabu fil-periklu li jinqerdu li huma jew li jistgħu jkunu affettwati mill-kummerċ; billi l-Appendiċi II jinkludi l-ispeċijiet kollha li jistgħu jiġu mhedda bl-estinzjoni sakemm il-kummerċ fl-eżemplari ta' speċijiet bħal dawn ma jkunx soġġett għal regolamentazzjoni stretta biex jiġi evitat użu inkompatibbli mas-sopravivenza tagħhom u sakemm il-kummerċ f'dawn l-ispeċi ma jinġiebx taħt kontroll effettiv; |
| --- | --- |

I.

billi l-Appendiċi I tas-CITES jinkludi l-ispeċijiet kollha li jinsabu fil-periklu li jinqerdu li huma jew li jistgħu jkunu affettwati mill-kummerċ; billi l-Appendiċi II jinkludi l-ispeċijiet kollha li jistgħu jiġu mhedda bl-estinzjoni sakemm il-kummerċ fl-eżemplari ta' speċijiet bħal dawn ma jkunx soġġett għal regolamentazzjoni stretta biex jiġi evitat użu inkompatibbli mas-sopravivenza tagħhom u sakemm il-kummerċ f'dawn l-ispeċi ma jinġiebx taħt kontroll effettiv;

| J. | billi l-kummerċ ta' organiżmi selvaġġi jżid il-kuntatt bejn il-bnedmin u l-organiżmi selvaġġi u joħloq riskju potenzjalment kbir ta' żvilupp u tixrid tal-żoonożi; billi 70 % tal-mard infettiv emerġenti kollu fil-bnedmin huwa żoonotiku, il-kummerċ ta' organiżmi selvaġġi joħloq riskji serji għas-saħħa kemm tal-annimali kif ukoll tal-bnedmin; billi hemm ħtieġa ta' kontroll aħjar u aktar eżawrjenti tal-kummerċ tal-laħam u tal-kummerċ tal-annimali ħajjin; billi l-esperti jagħtu parir li jiġu limitati r-riskji żoonotiċi billi jiġu indirizzati s-swieq b'annimali ħajjin u billi tiġi żviluppata “lista pożittiva” ta' speċijiet ta' annimali li jistgħu jiġu ttrasportati internazzjonalment, filwaqt li jitqiesu riskji żoonotiċi u kunsiderazzjonijiet oħra bħat-trattament xieraq tal-annimali, l-istatus ta' konservazzjoni u x-xejriet tal-popolazzjoni; |
| --- | --- |

J.

billi l-kummerċ ta' organiżmi selvaġġi jżid il-kuntatt bejn il-bnedmin u l-organiżmi selvaġġi u joħloq riskju potenzjalment kbir ta' żvilupp u tixrid tal-żoonożi; billi 70 % tal-mard infettiv emerġenti kollu fil-bnedmin huwa żoonotiku, il-kummerċ ta' organiżmi selvaġġi joħloq riskji serji għas-saħħa kemm tal-annimali kif ukoll tal-bnedmin; billi hemm ħtieġa ta' kontroll aħjar u aktar eżawrjenti tal-kummerċ tal-laħam u tal-kummerċ tal-annimali ħajjin; billi l-esperti jagħtu parir li jiġu limitati r-riskji żoonotiċi billi jiġu indirizzati s-swieq b'annimali ħajjin u billi tiġi żviluppata “lista pożittiva” ta' speċijiet ta' annimali li jistgħu jiġu ttrasportati internazzjonalment, filwaqt li jitqiesu riskji żoonotiċi u kunsiderazzjonijiet oħra bħat-trattament xieraq tal-annimali, l-istatus ta' konservazzjoni u x-xejriet tal-popolazzjoni;

| K. | billi l-ispiża tal-istrateġiji globali għall-prevenzjoni ta' pandemiji permezz tat-tnaqqis tal-kummerċ illegali ta' organiżmi selvaġġi, l-evitar tat-tibdil fl-użu tal-art u ż-żieda fis-sorveljanza hija stmata li tkun bejn USD 22 biljun u USD 31 biljun (3), frazzjoni żgħira biss tal-ispiża sostnuti minn pandemija; |
| --- | --- |

K.

billi l-ispiża tal-istrateġiji globali għall-prevenzjoni ta' pandemiji permezz tat-tnaqqis tal-kummerċ illegali ta' organiżmi selvaġġi, l-evitar tat-tibdil fl-użu tal-art u ż-żieda fis-sorveljanza hija stmata li tkun bejn USD 22 biljun u USD 31 biljun (3), frazzjoni żgħira biss tal-ispiża sostnuti minn pandemija;

| L. | billi 19-il Stat Membru appoġġjaw id-dokument ta' pożizzjoni tal-Gvern Ċiprijott dwar qafas leġiżlattiv ġdid tal-UE għal lista pożittiva ta' annimali permessi bħala annimali tad-dar madwar l-UE, li ġie ppreżentat fil-laqgħa tal-Kunsill Agrikoltura u Sajd tal-24 ta' Mejju 2022; |
| --- | --- |

L.

billi 19-il Stat Membru appoġġjaw id-dokument ta' pożizzjoni tal-Gvern Ċiprijott dwar qafas leġiżlattiv ġdid tal-UE għal lista pożittiva ta' annimali permessi bħala annimali tad-dar madwar l-UE, li ġie ppreżentat fil-laqgħa tal-Kunsill Agrikoltura u Sajd tal-24 ta' Mejju 2022;

| M. | billi l-UE hija ċentru ewlieni, punt ta' tranżitu u destinazzjoni għal kampjuni ta' fawna u flora selvaġġi minn sorsi legali u illegali, kemm jekk ħajjin kif ukoll jekk mejtin, partijiet tal-ġisem jew prodotti tagħhom; billi fl-2019, it-tranżazzjonijiet ta' importazzjoni rrapportati ta' organiżmi selvaġġi protetti mis-CITES fl-UE ammontaw għal 36 % tal-volum totali tal-importazzjonijiet; |
| --- | --- |

M.

billi l-UE hija ċentru ewlieni, punt ta' tranżitu u destinazzjoni għal kampjuni ta' fawna u flora selvaġġi minn sorsi legali u illegali, kemm jekk ħajjin kif ukoll jekk mejtin, partijiet tal-ġisem jew prodotti tagħhom; billi fl-2019, it-tranżazzjonijiet ta' importazzjoni rrapportati ta' organiżmi selvaġġi protetti mis-CITES fl-UE ammontaw għal 36 % tal-volum totali tal-importazzjonijiet;

| N. | billi bejn l-2014 u l-2018, l-UE importat it-tieni l-akbar numru ta' trofej tal-kaċċa minn speċijiet ta' organiżmi selvaġġi elenkati fis-CITES, wara l-Istati Uniti biss; billi għadd dejjem akbar ta' pajjiżi Ewropej qed jieħdu jew qed jikkunsidraw jieħdu passi biex jipprojbixxu l-importazzjoni ta' trofej tal-kaċċa; |
| --- | --- |

N.

billi bejn l-2014 u l-2018, l-UE importat it-tieni l-akbar numru ta' trofej tal-kaċċa minn speċijiet ta' organiżmi selvaġġi elenkati fis-CITES, wara l-Istati Uniti biss; billi għadd dejjem akbar ta' pajjiżi Ewropej qed jieħdu jew qed jikkunsidraw jieħdu passi biex jipprojbixxu l-importazzjoni ta' trofej tal-kaċċa;

| O. | billi l-kummerċ internazzjonali tal-fawna u l-flora selvaġġa jammonta għal biljuni ta' euro kull sena u jinvolvi miljuni ta' pjanti u organiżmi selvaġġi bħal dawn; billi t-traffikar ta' organiżmi selvaġġi sar ir-raba' l-akbar suq illeċitu, wara dawk tad-drogi, tal-bnedmin, u tal-armi; billi r-reati tat-traffikar ta' organiżmi selvaġġi spiss ma jiġux ikkastigati b'mod sever biżżejjed biex jaġixxu bħala deterrent u billi l-atturi ta' livell medju sa għoli rarament jiġu mħarrka; |
| --- | --- |

O.

billi l-kummerċ internazzjonali tal-fawna u l-flora selvaġġa jammonta għal biljuni ta' euro kull sena u jinvolvi miljuni ta' pjanti u organiżmi selvaġġi bħal dawn; billi t-traffikar ta' organiżmi selvaġġi sar ir-raba' l-akbar suq illeċitu, wara dawk tad-drogi, tal-bnedmin, u tal-armi; billi r-reati tat-traffikar ta' organiżmi selvaġġi spiss ma jiġux ikkastigati b'mod sever biżżejjed biex jaġixxu bħala deterrent u billi l-atturi ta' livell medju sa għoli rarament jiġu mħarrka;

| P. | billi l-internet għandu rwol ewlieni fil-faċilitazzjoni tat-traffikar tal-organiżmi selvaġġi; |
| --- | --- |

P.

billi l-internet għandu rwol ewlieni fil-faċilitazzjoni tat-traffikar tal-organiżmi selvaġġi;

| Q. | billi sforzi akbar biex titjieb it-trasparenza u l-parteċipazzjoni effettiva tas-soċjetà ċivili fit-teħid tad-deċiżjonijiet huma essenzjali; |
| --- | --- |

Q.

billi sforzi akbar biex titjieb it-trasparenza u l-parteċipazzjoni effettiva tas-soċjetà ċivili fit-teħid tad-deċiżjonijiet huma essenzjali;

| R. | billi l-UE għanda rwol ċar x'taqdi biex tistabbilixxi kollaborazzjonijiet u skambji kostruttivi bejn santwarji u ċentri tas-salvataġġ governattivi u mhux governattivi biex jiġu żgurati soluzzjonijiet fit-tul u adatti għall-ispeċi għall-organiżmi selvaġġi sekwestrati; |
| --- | --- |

R.

billi l-UE għanda rwol ċar x'taqdi biex tistabbilixxi kollaborazzjonijiet u skambji kostruttivi bejn santwarji u ċentri tas-salvataġġ governattivi u mhux governattivi biex jiġu żgurati soluzzjonijiet fit-tul u adatti għall-ispeċi għall-organiżmi selvaġġi sekwestrati;

| S. | billi l-mediċini tradizzjonali huma fost is-sekwestri ewlenin ta' komoditajiet relatati mas-CITES irrappurtati mill-Istati Membri; billi l-użu ta' annimali selvaġġi f'mediċini tradizzjonali jagħmel ħsara lill-bijodiversità, speċjalment meta jkunu kkonċernati speċijiet fil-lista ħamra; billi d-domanda għal mediċini tradizzjonali b'ingredjenti tal-annimali qed twassal għal żieda fil-kummerċ illegali tal-annimali selvaġġi; |
| --- | --- |

S.

billi l-mediċini tradizzjonali huma fost is-sekwestri ewlenin ta' komoditajiet relatati mas-CITES irrappurtati mill-Istati Membri; billi l-użu ta' annimali selvaġġi f'mediċini tradizzjonali jagħmel ħsara lill-bijodiversità, speċjalment meta jkunu kkonċernati speċijiet fil-lista ħamra; billi d-domanda għal mediċini tradizzjonali b'ingredjenti tal-annimali qed twassal għal żieda fil-kummerċ illegali tal-annimali selvaġġi;

| T. | billi l-popolazzjonijiet tal-klieb il-baħar pelaġiċi naqsu b'71 % mill-1970, aktar minn 50 % tal-ispeċijiet tal-klieb il-baħar huma mhedda jew kważi mhedda bl-estinzjoni (4), u l-kaċċa tagħhom għall-kummerċ tal-partijiet ta' ġisimhom hija waħda mil-kawżi ta' dan it-tnaqqis; billi 20 % tal-popolazzjonijiet tal-klieb il-baħar tal-iskoll (reef shark) nstabu li huma funzjonalment estinti; billi fl-2020, l-Istati Membri tal-UE kienu s-sors ta' aktar minn 45 % tal-prodotti kollha relatati mal-pinen tal-klieb il-baħar importati fi tliet ċentri kummerċjali ewlenin: Hong Kong, Singapore u t-Tajwan; |
| --- | --- |

T.

billi l-popolazzjonijiet tal-klieb il-baħar pelaġiċi naqsu b'71 % mill-1970, aktar minn 50 % tal-ispeċijiet tal-klieb il-baħar huma mhedda jew kważi mhedda bl-estinzjoni (4), u l-kaċċa tagħhom għall-kummerċ tal-partijiet ta' ġisimhom hija waħda mil-kawżi ta' dan it-tnaqqis; billi 20 % tal-popolazzjonijiet tal-klieb il-baħar tal-iskoll (reef shark) nstabu li huma funzjonalment estinti; billi fl-2020, l-Istati Membri tal-UE kienu s-sors ta' aktar minn 45 % tal-prodotti kollha relatati mal-pinen tal-klieb il-baħar importati fi tliet ċentri kummerċjali ewlenin: Hong Kong, Singapore u t-Tajwan;

| U. | billi wara t-tnaqqis fil-popolazzjoni madwar l-Afrika b'aktar minn 60 % għall-iljunfanti Afrikani tas-savana (Loxodonta africana) u 86 % għall-iljunfanti Afrikani tal-foresta (Loxodonta cycotis) fi żmien tliet ġenerazzjonijiet, fl-2021, l-Unjoni Internazzjonali għall-Konservazzjoni tan-Natura (IUCN) għolliet il-livell ta' theddida tal-iljunfanti Afrikani tas-savana minn vulnerabbli għal fil-periklu u l-iljunfanti Afrikani tal-foresta ġew elenkati separatament bħala f'periklu kritiku (5); |
| --- | --- |

U.

billi wara t-tnaqqis fil-popolazzjoni madwar l-Afrika b'aktar minn 60 % għall-iljunfanti Afrikani tas-savana (Loxodonta africana) u 86 % għall-iljunfanti Afrikani tal-foresta (Loxodonta cycotis) fi żmien tliet ġenerazzjonijiet, fl-2021, l-Unjoni Internazzjonali għall-Konservazzjoni tan-Natura (IUCN) għolliet il-livell ta' theddida tal-iljunfanti Afrikani tas-savana minn vulnerabbli għal fil-periklu u l-iljunfanti Afrikani tal-foresta ġew elenkati separatament bħala f'periklu kritiku (5);

| V. | billi l-kaċċa illegali għall-kummerċ tal-avorju hija l-ixprun ewlieni tat-tnaqqis fil-popolazzjoni tal-iljunfanti Afrikani; billi l-kummerċ illegali tal-avorju jagħmel ħsara lill-iżvilupp ekonomiku, irawwem il-kriminalità organizzata, jippromwovi l-korruzzjoni u jalimenta l-kunflitti; billi t-traffikar tal-avorju żdied b'mod sinifikanti wara l-introduzzjoni tal-bejgħ legali; |
| --- | --- |

V.

billi l-kaċċa illegali għall-kummerċ tal-avorju hija l-ixprun ewlieni tat-tnaqqis fil-popolazzjoni tal-iljunfanti Afrikani; billi l-kummerċ illegali tal-avorju jagħmel ħsara lill-iżvilupp ekonomiku, irawwem il-kriminalità organizzata, jippromwovi l-korruzzjoni u jalimenta l-kunflitti; billi t-traffikar tal-avorju żdied b'mod sinifikanti wara l-introduzzjoni tal-bejgħ legali;

| W. | billi l-kummerċ tat-tigri selvaġġi huwa pprojbit; billi r-regolamenti tal-UE dwar il-kummerċ ta' organiżmi selvaġġi jonqsu madankollu milli jipprevjenu l-kummerċ ta' tigri mrobbija fil-magħluq u l-partijiet tal-ġisem tagħhom, minkejja li d-Deċiżjoni 14.69 tas-CITES dwar eżemplari mrobbija u mrobbija fil-magħluq topponi t-trobbija kummerċjali u l-kummerċ fit-tigri għall-partijiet tagħhom; billi l-Istati Membri għadhom jimportaw u jesportaw tigri ħajjin u partijiet tat-tigri rreġistrati skont il-kodiċi tal-kummerċ tas-CITES; |
| --- | --- |

W.

billi l-kummerċ tat-tigri selvaġġi huwa pprojbit; billi r-regolamenti tal-UE dwar il-kummerċ ta' organiżmi selvaġġi jonqsu madankollu milli jipprevjenu l-kummerċ ta' tigri mrobbija fil-magħluq u l-partijiet tal-ġisem tagħhom, minkejja li d-Deċiżjoni 14.69 tas-CITES dwar eżemplari mrobbija u mrobbija fil-magħluq topponi t-trobbija kummerċjali u l-kummerċ fit-tigri għall-partijiet tagħhom; billi l-Istati Membri għadhom jimportaw u jesportaw tigri ħajjin u partijiet tat-tigri rreġistrati skont il-kodiċi tal-kummerċ tas-CITES;

Introduzzjoni

| 1. | Jissottolinja l-ħtieġa evidenti ta' approċċ aktar prekawzjonarju għall-protezzjoni tal-organiżmi selvaġġi minħabba t-theddida kontinwa tal-kummerċ ta' organiżmi selvaġġi lil annimali individwali, l-ispeċijiet, is-saħħa tal-bniedem u tal-annimali, u l-ambjent; |
| --- | --- |

1.

| 2. | Jitlob li jkun hemm allinjament bejn is-CITES u l-KBD, il-Konvenzjoni dwar il-Konservazzjoni tal-Ispeċi Migratorji tal-Annimali Selvaġġi u trattati u ftehimiet oħra relatati mal-bijodiversità biex jintlaħqu b'mod effettiv l-impenji internazzjonali rigward il-konservazzjoni tal-bijodiversità; |
| --- | --- |

2.

| 3. | Jinsab imħasseb li s-suq għall-annimali tad-dar eżotiċi u l-firxa ta' speċijiet affettwati qed jikbru kemm fl-UE kif ukoll internazzjonalment; |
| --- | --- |

3.

| 4. | Jisħaq li l-impronta ambjentali tal-produzzjoni u tal-konsum tal-UE għandha titnaqqas b'mod urġenti sabiex tibqa' fil-limiti tal-pjaneta; |
| --- | --- |

4.

| 5. | Jissottolinja li s-servizzi u r-riżorsi tal-ekosistema li jipprovdu l-foresti huma essenzjali għan-nies madwar id-dinja; jitlob lill-UE u lill-Istati Membri jirsistu għall-adozzjoni ta' riżoluzzjoni CITES dwar il-foresti fil-CoP19 biex jiġi żgurat li l-ispeċijiet tas-siġar elenkati fis-CITES ikunu protetti kif xieraq u li kwalunkwe kummerċ fihom isir biss meta jkun legali, sostenibbli u traċċabbli; |
| --- | --- |

5.

| 6. | Jisħaq li l-involviment tan-nisa fil-konservazzjoni tal-organiżmi selvaġġi huwa ta' benefiċċju għal kulħadd għall-ugwaljanza bejn il-ġeneri u għas-sostenibbiltà ambjentali u jippermetti azzjonijiet aktar immirati u effettivi għall-ġlieda kontra t-traffikar tal-organiżmi selvaġġi; jistieden lill-Kummissjoni tissieħeb mas-Segretarjat tas-CITES biex l-integrazzjoni tal-perspettiva tal-ġeneri tiddaħħal fis-CITES u biex tappoġġja inizjattivi sensittivi għall-ġeneru biex tinfluwenza u tindirizza l-imġiba kriminali relatata mal-konservazzjoni tal-organiżmi selvaġġi u tal-organiżmi selvaġġi; jikkunsidra li l-infurzar, it-teħid ta' deċiżjonijiet u l-implimentazzjoni tas-CITES għandhom jippromwovu l-ugwaljanza bejn il-ġeneri u jitlob lill-UE u lill-Istati Membri jinsistu għal pjan ta' azzjoni dwar l-ugwaljanza bejn il-ġeneri għas-CITES, li jista' jiġi introdott permezz ta' riżoluzzjoni; |
| --- | --- |

6.

Implimentazzjoni, konformità u infurzar

| 7. | Jenfasizza li r-rapport ta' valutazzjoni globali tal-2019 tal-IPBES dwar il-bijodiversità u s-servizzi ekosistemiċi jidentifika sensiela ta' dgħufijiet fis-CITES, bħall-konformità, l-infurzar, il-ħtieġa ta' kwoti bbażati fuq ix-xjenza, il-finanzjament, il-ġlieda kontra l-korruzzjoni u t-tnaqqis fid-domanda; jissottolinja li dawn d-dgħufijiet għandhom jiġu ttrattati sabiex l-konvenzjoni tiġi implimentata aħjar u jħeġġeġ lill-partijiet kollha jaħdmu biex jindirizzaw dawn il-kwistjonijiet bir-reqqa; |
| --- | --- |

7.

| 8. | Jesprimi dispjaċir dwar l-infurzar inadegwat ta' projbizzjonijiet u restrizzjonijiet fuq il-kummerċ fi speċijiet protetti minħabba nuqqas ta' kapaċità u riżorsi ddedikati mill-partijiet; jistieden lill-partijiet kollha jżidu l-infurzar tagħhom tal-konvenzjoni; |
| --- | --- |

8.

| 9. | Jesprimi tħassib li l-partijiet għas-CITES mhumiex qed jinżammu responsabbli għan-nuqqas ta' implimentazzjoni effettiva tad-dispożizzjonijiet tal-konvenzjoni, inkluż ir-rekwiżit li l-permessi tal-importazzjoni u l-esportazzjoni jiġu bbażati fuq pariri xjentifiċi b'saħħithom li tali importazzjonijiet jew esportazzjonijiet ma jkunux ta' detriment għas-sopravivenza tal-ispeċi (sejbiet li mhumiex ta' detriment); |
| --- | --- |

9.

| 10. | Jitlob l-applikazzjoni konsistenti u imparzjali tal-istrumenti previsti fis-CITES u d-deċiżjonijiet meħuda fl-ambitu tagħha biex jippromwovu konformità mal-konvenzjoni, inkluż il-Programm ta' Assistenza għall-Konformità; jitlob lill-UE u lill-partijiet kollha jiżviluppaw miżuri biex jiżguraw konformità adegwata u f'waqtha mal-konvenzjoni, inkluż billi jiddedikaw ir-riżorsi meħtieġa għaliha billi jadottaw leġiżlazzjoni nazzjonali effettiva biex jimplimentaw id-deċiżjonijiet u r-riżoluzzjonijiet adottati fil-qafas tal-konvenzjoni; jitlob li jkun hemm kooperazzjoni reċiproka bejn il-partijiet u għall-kondiviżjoni tal-aħjar prattiki; |
| --- | --- |

10.

| 11. | Jitlob ukoll lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jadottaw miżuri stretti, inklużi sanzjonijiet dissważivi, f'każijiet ta' nuqqas ta' konformità meta jinstab li parti tkun qed timmina l-effikaċja tal-konvenzjoni u ma tkunx qed twaqqaf b'mod effettiv l-isfruttament u l-kummerċ mhux sostenibbli jew illegali, u, bħala l-aħħar miżura, li tissospendi l-kummerċ mal-parti li twettaq l-offiża; |
| --- | --- |

11.

| 12. | Jistieden lill-partijiet kollha biex jaħdmu ħalli jiżguraw protezzjoni għall-informaturi, il-ġurnalisti, il-gwardjani tal-annimali selvaġġi u d-difensuri ambjentali u tad-drittijiet tal-bniedem, li għandhom rwol essenzjali fil-ħarsien tal-ambjent u fit-twaqqif tal-kummerċ illegali ta' organiżmi selvaġġi; |
| --- | --- |

12.

| 13. | Jinsisti li l-kriminalità tranżnazzjonali marbuta mal-organiżmi selvaġġi għandha tiġi rikonoxxuta mill-partijiet kollha bħala kriminalità organizzata serja li għandha tkun riflessa fl-allokazzjoni tar-riżorsi u tinvolvi l-involviment attiv ta' pulizija speċjalizzata u aġenziji ta' investigazzjoni doganali; |
| --- | --- |

13.

| 14. | Jissottolinja r-rwol ewlieni tal-pulizija u d-dwana u jħeġġeġ lill-Istati Membri kollha tal-UE jistabbilixxu unitajiet speċjalizzati li jiffukaw fuq il-kriminalità marbuta mal-organiżmi selvaġġi fil-livell nazzjonali b'mandati li jkopru t-territorju kollu tal-Istat u mhux limitati għal ċerti reġjuni jew għal kwalunkwe unità territorjali oħra; jistieden lill-Istati Membri jagħtu mandat li dawn l-unitajiet speċjalizzati jinvolvu ruħhom b'mod attiv fil-kooperazzjoni u fil-koordinazzjoni internazzjonali; jisħaq li l-kooperazzjoni mal-awtoritajiet rilevanti fl-Istati Membri dwar kwistjonijiet ta' kummerċ illegali ta' organiżmi selvaġġi tista' tiġi riveduta u msaħħa aktar permezz tal-Grupp ta' Infurzar tal-UE, li jiġbor uffiċjali tal-infurzar tal-liġi mill-Istati Membri kollha tal-UE, kif ukoll l-Aġenzija tal-UE għall-Kooperazzjoni fl-Infurzar tal-Liġi (Europol), l-Eurojust, l-Interpol, l-Organizzazzjoni Dinjija Doganali, u s-Segretarjat tas-CITES; jitlob lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jsaħħu t-taħriġ fl-infurzar tal-liġi dwar il-kummerċ ta' organiżmi selvaġġi; |
| --- | --- |

14.

| 15. | Jenfasizza l-ħtieġa ta' bażi tad-data ta' esperti fil-bijoloġija u/jew fl-ekoloġija, kemm biex jiġu identifikati l-ispeċijiet u ssir il-prosekuzzjoni ta' reati marbuta mal-organiżmi selvaġġi, bħall-kaċċa illegali, it-traffikar u l-isfruttament illegali, kif ukoll biex il-korpi tal-infurzar tal-liġi fil-livell lokali, reġjonali, nazzjonali u internazzjonali jiġu pprovduti b'fehim aħjar tal-fenomenu; |
| --- | --- |

15.

| 16. | Jisħaq fuq il-benefiċċji tal-bażi tad-data tas-sistemi ta' informazzjoni dwar il-ġestjoni tal-infurzar tal-liġi fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u l-kummerċ illegali ta' organiżmi selvaġġi; iħeġġeġ lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri joħolqu bażi tad-data madwar l-UE kollha ta' kawżi tal-qorti dwar reati ambjentali, inklużi reati marbuta mal-organiżmi selvaġġi, u dwar l-azzjonijiet mwettqa fil-qasam tar-reati ambjentali mill-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi; jemmen li tali bażi tad-data għandha tippermetti l-ġbir ċentralizzat tad-data u żżid il-livell ta' diġitalizzazzjoni u għarfien; jinnota li r-rieżami ta' każijiet storiċi jista' jkun utli għall-awtoritajiet, għall-aġenziji u għall-organizzazzjonijiet fil-qasam; |
| --- | --- |

16.

| 17. | Ifakkar fir-riżoluzzjoni tiegħu tad-9 ta' Ġunju 2021 bit-titolu “l-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030: Inreġġgħu n-natura lura f'ħajjitna”, li talbet lill-Kummissjoni tiffaċilita l-bini tal-kapaċitajiet, inklużi t-trasferimenti tal-għarfien, il-kondiviżjoni tat-teknoloġija u t-taħriġ tal-ħiliet għall-pajjiżi benefiċjarji biex jimplimentaw is-CITES u konvenzjonijiet u ftehimiet oħra essenzjali għall-protezzjoni tal-bijodiversità fl-ambitu tal-Istrument ta' Viċinat, ta' Kooperazzjoni għall-Iżvilupp u ta' Kooperazzjoni Internazzjonali – Ewropa Globali u l-inizjattiva tal-Għajnuna għall-Kummerċ tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ; jinsisti fuq il-ħtieġa li jissaħħu l-programmi ta' kooperazzjoni ma' pajjiżi mhux tal-UE għall-konservazzjoni tal-bijodiversità nattiva tagħhom, inkluż djalogu interparlamentari, u li l-pajjiżi li qed jiżviluppaw jiġu assistiti fl-implimentazzjoni ta' dawn il-programmi; |
| --- | --- |

17.

| 18. | Jesprimi dispjaċir għall-fatt li l-UE mhijiex qed timplimenta r-rakkomandazzjonijiet tas-CITES stabbiliti fir-riżoluzzjoni Konf. 12.10 (CoP15 riveduta) dwar ir-reġistrazzjoni ta' stabbilimenti li jrabbu speċijiet ta' annimali fil-magħluq għal skopijiet kummerċjali inklużi fl-Appendiċi-I; jinsab imħasseb li dan joħloq lakuni u jiffaċilita l-kummerċ illegali; jistieden lill-Istati Membri jimplimentaw bis-sħiħ din ir-riżoluzzjoni u jirreġistraw il-faċilitajiet tat-trobbija rilevanti kollha għal dawn l-ispeċijiet billi jipprovdu applikazzjonijiet ta' reġistrazzjoni kompluti u preċiżi kemm lill-Kummissjoni kif ukoll lis-Segretarjat tas-CITES; iħeġġeġ lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jopponu kwalunkwe sforz li jdgħajjef is-sistema għar-reġistrazzjoni ta' stabbilimenti ta' trobbija fil-magħluq għal speċijiet fl-Appendiċi-I; |
| --- | --- |

18.

| 19. | Iħeġġeġ u jappoġġja l-implimentazzjoni ta' metodi moderni u innovattivi biex jiġu ttikkettati u traċċati l-ispeċijiet elenkati fis-CITES jew il-prodotti derivati sabiex tkun tista' ssir id-differenzjazzjoni bejn individwi u derivati mrobbija fil-magħluq u dawk maqbuda fis-selvaġġ; |
| --- | --- |

19.

Teħid ta' deċiżjonijiet, trasparenza u rappurtar

| 20. | Jilqa' r-rapporti annwali dwar il-kummerċ illegali bħala pass sinifikanti lejn l-iżvilupp ta' fehim aħjar tat-traffikar tal-organiżmi selvaġġi u jħeġġeġ lill-UE u lill-partijiet kollha biex jissottomettuhom fil-ħin; jenfasizza li dawn ir-rapporti għandhom jinkludu informazzjoni dwar permessi u ċertifikati mogħtija, kwantitajiet u tipi ta' kampjuni u ismijiet ta' speċijiet kif inklużi fl-Appendiċijiet I, II u III; |
| --- | --- |

20.

| 21. | Iħeġġeġ lill-partijiet kollha u lill-UE biex jiżguraw it-trasparenza fl-attivitajiet u l-operazzjonijiet mhux sensittivi tas-Segretarjat tas-CITES, inkluż billi jagħmlu r-rapporti annwali dwar il-kummerċ illegali disponibbli pubblikament, u biex jiggarantixxu li d-data tittella' fil-ħin opportun fil-bażi tad-data tal-kummerċ tas-CITES, inkluża informazzjoni dwar l-ikkummissjonar ta' rapporti, l-iżvilupp ta' termini ta' referenza u l-għażla ta' konsulenti; iħeġġeġ lill-partijiet kollha biex jagħmlu aktar sforzi biex jiżguraw li d-diskrepanzi fil-permessi tal-esportazzjoni u tal-importazzjoni jiġu mminimizzati; |
| --- | --- |

21.

| 22. | Iqis li aktar trasparenza fin-negozju kummerċjali tal-ispeċijiet elenkati fl-Appendiċi I, inklużi l-annimali mrobbija fil-magħluq, hija essenzjali għall-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kummerċ illegali, it-traffikar u l-ħasil ta' kampjuni; |
| --- | --- |

22.

| 23. | Jitlob li jkun hemm żamma aħjar tar-rekords għall-Appendiċi I, inklużi ta' kampjuni mrobbija u miżmuma fil-magħluq u tal-iżvilupp ta' indikaturi tar-riskju fir-rigward tal-prattiki ambjentali, tas-sigurtà u tat-trobbija, bħal aktar dettalji dwar kif jinżammu r-rekords, kif id-data tiġi ġestita u kif isir ir-rappurtar, kif titħaddem is-sistema tal-istokk/inventarju u kif tiġi awditjata u żgurata f'termini ta' trasport, ħżin u rimi; |
| --- | --- |

23.

| 24. | Itenni l-appell tiegħu lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri biex imexxu l-isforzi biex jintemm in-negozju kummerċjali tal-ispeċijiet fil-periklu u l-partijiet tagħhom u l-appell tiegħu biex issir projbizzjoni sħiħa u immedjata fil-livell Ewropew tan-negozju kummerċjali, l-esportazzjoni jew l-esportazzjoni mill-ġdid tal-avorju ġewwa l-UE u lejn destinazzjonijiet barra mill-UE, inkluż l-avorju “ta' qabel il-konvenzjoni”, filwaqt li jirrimarka li għandha tibqa' l-possibbiltà ta' eċċezzjonijiet limitati għall-importazzjonijiet u l-esportazzjonijiet xjentifiċi u l-istrumenti mużikali akkwistati legalment qabel l-1975 u għall-kummerċ f'artifatti u antikitajiet prodotti qabel l-1947, dment li dawn ikunu akkumpanjati minn ċertifikat validu; jitlob restrizzjonijiet simili għal speċijiet oħra fil-periklu, bħat-tigri u r-rinoċeronti; jappella għall-implimentazzjoni ta' projbizzjoni bħal din mingħajr dewmien ulterjuri; |
| --- | --- |

24.

| 25. | Jilqa' l-emendi għar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 865/2006 (6) u d-dokument ta' gwida rivedut dwar ir-reġim tal-UE li jirregola l-kummerċ tal-avorju u jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tissorvelja b'mod strett l-implimentazzjoni tar-regolament rivedut mill-Istati Membri; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jittrasformaw dawn ir-regoli f'leġiżlazzjoni legalment vinkolanti u jagħlqu kull lakuna li fadal; |
| --- | --- |

25.

Finanzjament

| 26. | Jinnota bi tħassib li ħafna deċiżjonijiet tal-CoP18 għadhom ma ġewx iffinanzjati; jistieden lill-partijiet kollha jiggarantixxu finanzjament suffiċjenti għall-implimentazzjoni xierqa tal-konvenzjoni kollha, inkluż l-infurzar tagħha; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jżidu l-appoġġ finanzjarju u appoġġ ieħor għall-implimentazzjoni tad-deċiżjonijiet tas-CITES; |
| --- | --- |

26.

| 27. | Jenfasizza li l-implimentazzjoni ta' ħafna mid-deċiżjonijiet tas-CITES hija soġġetta għad-disponibbiltà ta' finanzjament estern; jitlob lill-EU u lill-partijiet kollha għall-konvenzjoni biex jesploraw mekkaniżmi biex jiżguraw li l-finanzjament estern għad-deċiżjonijiet tas-CITES ikun konsistenti mal-prijoritajiet tal-programmi ta' ħidma tagħhom u li l-għajnuna għall-iżvilupp tal-UE u tal-Istati Membri lil pajjiżi terzi ma theddidx il-vijabbiltà tal-ispeċijiet selvaġġi, il-bijodiversità, il-ħabitats naturali, l-ekosistemi u s-servizzi u l-funzjonijiet li jipprovdu; |
| --- | --- |

27.

| 28. | Jesprimi tħassib għall-ammont tax-xogħol dejjem jiżdied tas-Segretarjat tas-CITES, tal-Konferenzi tal-Partijiet u tal-kumitati fir-rigward tar-riżorsi disponibbli tagħhom; jitlob lill-UE turi tmexxija fl-indirizzar ta' din il-kwistjoni; iħeġġeġ, fost l-oħrajn, lill-partijiet kollha biex jappoġġjaw l-implimentazzjoni robusta tal-abbozzi ta' deċiżjonijiet u rakkomandazzjonijiet li jirriżultaw mill-Kumitat Permanenti tas-CITES; |
| --- | --- |

28.

Viżjoni strateġika tas-CITES 2021-2030

| 29. | Jilqa' r-rikonoxximent tal-interkonnessjonijiet bejn is-CITES u l-Għanijiet ta' Żvilupp Sostenibbli, il-KDB u s-sejbiet tal-IPBES; |
| --- | --- |

29.

| 30. | Jemmen li r-rieżami tal-viżjoni strateġika tas-CITES għandha tiġi indirizzata fil-CoP19, fid-dawl tal-Qafas Globali tal-Bijodiversità (GBF) tal-KBD li għandu jiġi adottat din is-sena, biex jiġi żgurat li s-CITES tikkontribwixxi għall-implimentazzjoni tal-GBF; |
| --- | --- |

30.

| 31. | Iħeġġeġ lill-partijiet biex jilħqu l-għan li jkun hemm biss kummerċ legali u ekoloġikament sostenibbli fil-fawna u l-flora selvaġġa sal-2025; jenfasizza li l-għan għandu jkun li jiġi eliminat it-traffikar illegali tal-ispeċijiet ta' organiżmi selvaġġi elenkati fis-CITES, inklużi dawk l-ispeċijiet imrobbija fil-magħluq, mhux biss li jitnaqqas; |
| --- | --- |

31.

| 32. | Jisħaq li d-deċiżjonijiet adottati mill-korpi tas-CITES għandhom ikunu bbażati fuq kriterji xjentifiċi mmirati lejn il-konservazzjoni tal-ispeċi, fuq l-aħjar informazzjoni xjentifika disponibbli, u fuq il-prinċipju ta' prekawzjoni; |
| --- | --- |

32.

| 33. | Jesprimi dispjaċir għall-ommissjoni tal-kwistjoni kritika tat-trattament xieraq tal-annimali fl-istqarrija tal-viżjoni, jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri u lill-partijiet l-oħra kollha jindirizzaw din l-ommissjoni; |
| --- | --- |

33.

It-tisħiħ tar-rwol tal-UE fil-ġlieda globali kontra t-traffikar tal-organiżmi selvaġġi

| 34. | Jesprimi dispjaċir għal-lakuni fl-implimentazzjoni fir-regolamenti tal-UE dwar il-kummerċ ta' organiżmi selvaġġi, peress li dawn ma jkoprux l-ispeċijiet kritiċi kollha u ma jipprovdux l-istess livell ta' protezzjoni għall-annimali mrobbija fil-magħluq; iħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tirrieżamina u tespandi l-leġiżlazzjoni eżistenti li tirregola l-kummerċ ta' organiżmi selvaġġi ħalli jiġi żgurat li l-importazzjoni, it-trażbord, l-esportazzjoni, ix-xiri, il-bejgħ jew it-trasport ta' annimali jew pjanti selvaġġi meħuda, fil-pussess, ittrasportati jew mibjugħa bi ksur tal-liġi tal-pajjiż ta' oriġini jew ta' tranżitu jkunu pprojbiti; |
| --- | --- |

34.

| 35. | Itenni l-appell tiegħu lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jmexxu l-isforzi biex jintemm il-kummerċ ta' speċijiet fil-periklu u l-partijiet tagħhom; jisħaq fuq l-importanza li jiġu żviluppati miri SMART (għodda għall-monitoraġġ u r-rappurtar spazjali) għal dan il-għan; |
| --- | --- |

35.

| 36. | Jenfasizza li għandu jkun hemm inklużjoni sistemika tal-kummerċ illegali ta' organiżmi selvaġġi u l-konsum sostenibbli fil-politika kummerċjali tal-UE; itenni l-appell tiegħu lill-Kunsill biex jikkunsidra l-KDB bħala element essenzjali tal-ftehimiet ta' kummerċ ħieles (FTAs) dment li jintlaħaq qbil dwar mekkaniżmi obbligatorji għar-rieżami tal-miri nazzjonali (7); jitlob lill-Kunsill jagħmel ukoll is-CITES u l-Ftehim ta' Pariġi komponenti essenzjali tal-FTAs, u li jħeġġeġ l-implimentazzjoni effettiva tagħhom; jenfasizza l-importanza tar-riforma li jmiss tar-Regolament dwar l-Iskema Ġeneralizzata ta' Preferenzi (8) biex tiġi prevista implimentazzjoni effettiva tal-konvenzjonijiet multilaterali dwar aspetti tal-klima u l-ambjent koperti mir-regolament, inkluża l-KDB; |
| --- | --- |

36.

| 37. | Iħeġġeġ lill-Kummissjoni tadatta l-bażi tad-data Ewropea TRACES (Sistema tal-Kontroll tal-Kummerċ u tal-Esperti veterinarji) sabiex tiġbor u tagħmel disponibbli għall-pubbliku informazzjoni preċiża dwar l-ispeċijiet, il-volum u l-oriġini tal-ħut ornamentali tal-baħar kollu fil-kummerċ u b'hekk timmonitorja dan il-kummerċ attwalment mhux regolat u spiss mhux sostenibbli li għalih l-UE hija suq ta' importazzjoni ewlieni; |
| --- | --- |

37.

| 38. | Itenni l-appell tiegħu lill-Istati Membri tal-UE biex jistabbilixxu lista pożittiva madwar l-UE kollha bbażata fuq ix-xjenza ta' annimali permessi bħala annimali tad-dar, taħt kundizzjonijiet ta' benesseri xierqa, mingħajr l-ebda ħsara lill-popolazzjonijiet fis-selvaġġ u lill-bijodiversità Ewropea; jisħaq, f'dan ir-rigward, fuq il-ħtieġa ta' studju mill-Kummissjoni biex jiffaċilita l-adozzjoni ta' din il-lista, li għandha tkun ibbażata, fost kontributi oħra, fuq l-esperjenza eżistenti tal-Istati Membri u t-tagħlimiet meħuda; |
| --- | --- |

38.

| 39. | Iħeġġeġ lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri biex jieħdu azzjoni effettiva immedjata fil-qafas tal-impenji tagħha deskritti fl-istrateġija tal-bijodiversità tal-UE biex jipprojbixxu l-importazzjoni ta' trofej tal-kaċċa derivatimill-ispeċijiet elenkati fis-CITES; |
| --- | --- |

39.

| 40. | Jilqa' l-isforzi tal-UE biex tipprovdi appoġġ għall-iżvilupp għall-isforzi kontra t-traffikar ta' organiżmi selvaġġi fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw; jistieden lill-Kummissjoni tappoġġja l-isforzi tal-pajjiżi sħab li huma sorsi ta' organiżmi selvaġġi u prodotti mill-organiżmi selvaġġi, punti ta' tranżitu, u/jew destinazzjonijiet għall-bejjiegħa u għax-xerrejja biex jiżviluppaw alternattivi ekonomiċi vijabbli għall-għajxien u għas-sostenibbiltà tal-komunitajiet lokali; |
| --- | --- |

40.

Pjan ta' azzjoni tal-UE kontra t-traffikar ta' organiżmi selvaġġi

| 41. | Jilqa' r-reviżjoni u l-kontinwazzjoni tal-pjan ta' azzjoni tal-UE kontra t-traffikar ta' organiżmi selvaġġi; jistieden lill-Kummissjoni tippubblika pjan ta' azzjoni tal-UE ambizzjuż mingħajr dewmien; |
| --- | --- |

41.

| 42. | Jisħaq, madankollu, li s-suċċess tal-pjan ta' azzjoni tal-UE futur kontra t-traffikar ta' organiżmi selvaġġi se jiddependi ħafna mill-allokazzjoni ta' riżorsi; jistieden għaldaqstant lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jassenjaw allokazzjonijiet baġitarji speċifiċi għall-implimentazzjoni tiegħu; |
| --- | --- |

42.

| 43. | Huwa tal-fehma li l-pjan ta' azzjoni ma pprovdiex impetu suffiċjenti biex jiġi indirizzat ir-rwol taċ-ċittadini tal-UE biex jixprunaw id-domanda għal prodotti illegali tal-organiżmi selvaġġi kemm fid-dar kif ukoll fil-viċinat tal-UE u jemmen li l-pjan ta' azzjoni tal-UE għandu jissaħħaħ; jistieden lill-Kummissjoni timplimenta inizjattivi għat-tnaqqis tad-domanda bbażati fuq l-evidenza f'pajjiżi konsumaturi ewlenin, inklużi dawk fl-UE; |
| --- | --- |

43.

| 44. | Jisħaq li l-pjan ta' azzjoni tal-UE kontra t-traffikar ta' organiżmi selvaġġi għandu jirċievi finanzjament adegwat, inkluża l-assistenza lil pajjiżi mhux tal-UE u lil ċentri u santwarji ta' salvataġġ tal-organiżmi selvaġġi; |
| --- | --- |

44.

| 45. | Jemmen li l-pjan ta' azzjoni l-ġdid tal-UE għandu jwitti t-triq għal attivitajiet aħjar ta' infurzar tal-liġi u ta' spezzjoni mill-awtoritajiet rilevanti madwar l-Unjoni, u lejn titjib fil-ġbir tad-data u l-aċċess għad-data, li jippermettu valutazzjonijiet tat-tendenzi u analiżi tar-riskji aħjar; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jallokaw biżżejjed riżorsi umani u finanzjarji biex jimplimentaw il-pjan ta' azzjoni, u jinvestu fil-bini tal-kapaċitajiet u t-taħriġ tal-awtoritajiet tal-infurzar u dawk ġudizzjarji; jissottolinja li l-kondiviżjoni u l-approfondiment tal-għarfien tal-uffiċjali rilevanti u s-sensibilizzazzjoni tal-kuxjenza pubblika jridu jsiru parti integrali mill-pjan futur; |
| --- | --- |

45.

| 46. | Jistieden ukoll lill-Kummissjoni toħloq miri u azzjonijiet ċari u li jistgħu jiġu implimentati bħala parti mill-pjan ta' azzjoni u tiżviluppa mekkaniżmu ċar ta' monitoraġġ u evalwazzjoni; |
| --- | --- |

46.

| 47. | Iqis li huwa kruċjali li l-pjan ta' azzjoni jkun konformi bis-sħiħ mal-istrateġija għall-bijodiversità għall-2030, u jiżgura sinerġiji mal-leġiżlazzjoni rilevanti tal-UE u l-qafas globali tal-bijodiversità għal wara l-2020; jemmen bis-sħiħ li l-pjan ta' azzjoni għandu jidentifika u jenfasizza b'mod partikolari fuq speċijiet ta' prijorità u jindirizza l-kwistjoni ta' speċijiet protetti fil-livell nazzjonali kkummerċjalizzati illegalment fl-UE; |
| --- | --- |

47.

| 48. | Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jindirizzaw kemm il-kummerċ online kif ukoll il-kummerċ offline fil-pjan ta' azzjoni tal-UE rivedut kontra t-traffikar ta' organiżmi selvaġġi, filwaqt li jiżguraw li ċ-ċiberkriminalità dwar l-organiżmi selvaġġi tingħata l-istess livell ta' prijorità daqs forom oħra ta' ċiberkriminalità li jheddu s-saħħa tal-bniedem, l-ambjent, l-ekonomija, is-sigurtà u l-edukazzjoni, fost l-oħrajn, permezz ta' komunikazzjoni, kooperazzjoni u koordinazzjoni fost is-setturi pubbliċi u privati kkonċernati; jistieden lill-Kummissjoni tevalwa minnufih kif l-Att dwar is-Servizzi Diġitali (9) jista' jaġixxi bħala għodda biex jiġi indirizzat il-kummerċ illegali online fl-annimali u fil-pjanti; |
| --- | --- |

48.

| 49. | Jinnota li hemm evidenza li l-kummerċ legali fl-annimali selvaġġi jservi bħala kopertura għal attivitajiet kummerċjali illegali, jipprovdi opportunitajiet kbar ta' ħasil u jikkomplika l-infurzar; jistieden lill-UE tindirizza kemm il-kummerċ legali kif ukoll dak illegali tal-annimali selvaġġi fir-reviżjoni tal-pjan ta' azzjoni tal-UE kontra t-traffikar ta' organiżmi selvaġġi; |
| --- | --- |

49.

| 50. | Jisħaq li l-pjan ta' azzjoni għandu jadotta approċċ komprensiv mis-sors sal-konsumatur; |
| --- | --- |

50.

| 51. | Iqis li huwa importanti li l-pjan ta' azzjoni jinvolvi lis-settur privat fil-ġlieda kontra t-traffikar illegali ta' organiżmi selvaġġi, u li jsiru biżżejjed investimenti pubbliċi u privati fir-riċerka biex inżidu l-fehim tagħna tal-kummerċ ta' organiżmi selvaġġi; |
| --- | --- |

51.

| 52. | Jenfasizza li l-pjan ta' azzjoni rivedut għandu jintegra d-drittijiet tal-bniedem u l-ġeneru, jirrikonoxxi r-rwol tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, jinkludi konsultazzjonijiet mal-partijiet ikkonċernati u jiżgura l-parteċipazzjoni pubblika; |
| --- | --- |

52.

Kriminalità organizzata, ċibersigurtà u annimali kkonfiskati

| 53. | Iħeġġeġ lill-Istati Membri, permezz tal-istituzzjonijiet kompetenti tagħhom, jibnu kooperazzjoni u koordinazzjoni transfruntiera ma' diversi awtoritajiet u istituzzjonijiet internazzjonali rilevanti sabiex jiġġieldu l-involviment ta' gruppi kriminali organizzati fil-kummerċ illegali fi speċijiet ta' organiżmi selvaġġi; |
| --- | --- |

53.

| 54. | Iħeġġeġ lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri biex jippromwovu t-tħejjija u l-adozzjoni ta' protokoll ambizzjuż u effettiv dwar il-kriminalità ambjentali fl-ambitu tal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti kontra l-Kriminalità Organizzata Tranżnazzjonali, kif imsemmi fl-Istrateġija tal-UE 2021-2025 biex tindirizza l-kriminalità organizzata (10), li fih ikun jinkludi dispożizzjoni li tobbliga lill-partijiet jikkriminalizzaw l-importazzjoni u l-kummerċ ta' organiżmi selvaġġi li ttieħdu illegalment mill-pajjiż tal-oriġini tagħhom; |
| --- | --- |

54.

| 55. | Jilqa' b'sodisfazzjon kbir il-proposta għar-reviżjoni tad-Direttiva dwar ir-Reati Ambjentali (2008/99/KE) biex tinkludi l-biċċa l-kbira tal-forom tar-reati kriminali ambjentali b'tali mod li jkunu punibbli b'sanzjonijiet jew pieni armonizzati, dissważivi, effettivi u proporzjonati; |
| --- | --- |

55.

| 56. | Jistieden lill-Kummissjoni tiżgura koordinazzjoni fl-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar ir-Reati Ambjentali, ir-regolamenti tal-UE dwar il-kummerċ ta' organiżmi selvaġġi u l-pjan ta' azzjoni rivedut tal-UE kontra t-traffikar ta' organiżmi selvaġġi, filwaqt li jsir l-aktar użu effettiv tal-għodod offruti taħt l-oqfsa differenti; |
| --- | --- |

56.

| 57. | Jitlob l-inklużjoni tas-sajd illegali, mhux irrappurtat u mhux irregolat u t-tniġġis akustiku taħt l-ilma fost ir-reati kriminali elenkati fid-Direttiva riveduta dwar il-Kriminalità Ambjentali; |
| --- | --- |

57.

| 58. | Jesprimi dispjaċir għall-fatt li l-kunsiderazzjonijiet dwar it-trattament xieraq tal-annimali huma nieqsa mill-proposta; jistieden lill-Kummissjoni tiżgura li l-moħqrija kontra l-annimali titqies bħala ċirkostanza aggravanti li tippermetti aktar pieni skont id-Direttiva riveduta dwar il-Kriminalità Ambjentali; |
| --- | --- |

58.

| 59. | Iħeġġeġ lill-Kummissjoni tadotta gwida speċifika tal-UE biex tindirizza ċ-ċiberkriminalità marbuta mal-organiżmi selvaġġi, tiżgura politiki armonizzati fl-Istati Membri u l-kollaborazzjoni bejn il-partijiet ikkonċernati rilevanti kollha; |
| --- | --- |

59.

| 60. | Iħeġġeġ lill-Istati Membri jimplimentaw b'mod effettiv u sħiħ id-Deċiżjonijiet 18.81-18.85 tas-CITES dwar il-kriminalità marbuta mal-organiżmi selvaġġi konnessa mal-internet, filwaqt li jagħmlu użu sħiħ mil-linji gwidi tal-Interpol bit-titolu “Wildlife Crime Linked to the Internet – Practical Guidelines for Law Enforcement Practitioners” (Linji Gwida Prattiċi għall-Prattikanti tal-Infurzar tal-Liġi dwar il-Kriminalità marbuta mal-Organiżmi Selvaġġi Konnessa mal-Internet) tal-Interpol żviluppati biex jimplimentaw id-dispożizzjonijiet rilevanti tad-Deċiżjoni 17.93 tas-CITES; |
| --- | --- |

60.

| 61. | Iħeġġeġ lill-UE tippromwovi u tappoġġja inizjattivi biex tiżdied b'mod sinifikanti l-kapaċità ta' salvataġġ u ta' riabilitazzjoni tal-organiżmi selvaġġi permezz ta' riżorsi, finanzjament, taħriġ u, b'mod importanti, l-istabbiliment ta' network ta' faċilitajiet ta' salvataġġ u santwarji kompetenti u akkreditati u pjanijiet ta' azzjoni nazzjonali għall-ġestjoni ta' annimali ħajjin ikkonfiskati; |
| --- | --- |

61.

| 62. | Jinnota li n-nuqqas ta' kapaċità nazzjonali ta' salvataġġ u ta' santwarji jista' jikkontribwixxi għan-nuqqas ta' infurzar tad-dispożizzjonijiet rilevanti relatati mal-kummerċ ta' organiżmi selvaġġi minn Stat Membru u jista' jirriżulta f'miżuri inadegwati biex jiskoraġġixxu l-kriminalità marbuta mal-organiżmi selvaġġi; iqis li d-Direttiva riveduta dwar il-Kriminalità Ambjentali tista', pereżempju, tinkludi regoli għall-ġestjoni tal-qligħ ikkonfiskat, inkluża l-kura xierqa tal-annimali ħajjin ikkonfiskati; |
| --- | --- |

62.

| 63. | Jissottolinja l-importanza li jitwettqu investigazzjonijiet finanzjarji u proċeduri ta' rkupru tal-assi b'mod sistematiku; jistieden lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jappoġġjaw miżuri mmirati biex jissekwestraw flussi finanzjarji illeċiti li jfixklu u r-rikavat tal-kriminalità marbuta mal-organiżmi selvaġġi; |
| --- | --- |

63.

| 64. | Jistieden lill-Istati Membri jimplimentaw u jippromwovu rappurtar konsistenti u trasparenti dwar l-annimali ħajjin kollha maqbuda jew ikkonfiskati lis-CITES, lill-Europol u lill-pajjiżi ta' oriġini; |
| --- | --- |

64.

L-approċċ “Saħħa Waħda” u r-rwol tas-CITES fit-tnaqqis tar-riskju tat-tfaċċar futur ta' mard żoonotiku assoċjat mal-kummerċ internazzjonali tal-annimali selvaġġi

| 65. | Ifakkar li skont l-IPBES, 70 % tal-mard emerġenti u tal-pandemiji joriġinaw mill-annimali; jesprimi, speċjalment fid-dawl tal-pandemija tal-COVID-19 li għaddejja, it-tħassib serju tiegħu dwar it-tfaċċar u t-tixrid dejjem aktar frekwenti ta' mard żoonotiku li jiġi trasferit mill-annimali għall-bnedmin (anthropozoonoses), li huwa aggravat mit-tibdil fil-klima, id-degradazzjoni ambjentali, il-bidla fl-użu tal-art, id-deforestazzjoni, il-qerda tal-bijodiversità u l-ħabitats naturali u l-pressjoni fuqhom, it-traffikar illegali ta' annimali selvaġġi, u x-xejriet tal-produzzjoni u tal-konsum tal-ikel mhux sostenibbli; jissottolinja l-ħtieġa li jittejjeb l-għarfien dwar ir-rabtiet bejn it-tfaċċar tal-mard fuq naħa u l-kummerċ legali u illegali ta' organiżmi selvaġġi, il-konservazzjoni u d-degradazzjoni tal-ekosistemi fuq in-naħa l-oħra; |
| --- | --- |

65.

| 66. | Jirrimarka li r-riskju ta' pandemiji jista' jitnaqqas b'mod sinifikanti billi jitnaqqsu l-attivitajiet umani li jikkawżaw it-telfien tal-bijodiversità u li l-ispiża stmata għat-tnaqqis tar-riskju ta' pandemiji hija 100 darba inqas mill-ispiża tar-rispons għalihom; jisħaq li huwa tal-akbar importanza li jiġu protetti u restawrati l-ħabitats tal-organiżmi selvaġġi biex tiġi prevenuta pandemija oħra ta' oriġini mill-annimali; iħeġġeġ bil-qawwa lill-partijiet kollha jżidu l-isforzi tagħhom; |
| --- | --- |

66.

| 67. | Iħeġġeġ lill-UE u lill-partijiet l-oħra kollha jiżguraw il-benesseri tal-annimali ħajjin fil-kummerċ kif ukoll dawk miżmuma f'faċilitajiet ta' trobbija, filwaqt li jirrikonoxxu evidenza xjentifika li kundizzjonijiet ħżiena ta' benesseri fiż-żamma, it-trasport u l-kummerċ huma marbuta mat-tifqigħa u t-tixrid ta' mard u b'hekk jheddu kemm is-saħħa tal-annimali kif ukoll dik tal-bniedem; jisħaq fuq l-benefiċċju ta' lista pożittiva madwar l-UE kollha ta' annimali permessi bħala annimali tad-dar f'dan ir-rigward; |
| --- | --- |

67.

| 68. | Jistieden lill-Kummissjoni tuża d-djalogi regolatorji previsti fl-FTAs biex tippromwovi l-istandards sanitarji, fitosanitarji u tat-trattament xieraq tal-annimali stretti tal-UE sabiex jiġi minimizzat r-riskju ta' epidemiji u pandemiji futuri; jistieden ukoll lill-Kummissjoni tikkunsidra, jekk ikun meħtieġ, l-adozzjoni ta' moratorju fuq l-importazzjonijiet ta' annimali selvaġġi jew speċijiet oħra minn hotspots ta' mard infettiv emerġenti sabiex tindirizza kwalunkwe tħassib dwar is-sikurezza; |
| --- | --- |

68.

| 69. | Jenfasizza r-rwol importanti li s-CITES għandu jkollha fil-prevenzjoni ta' pandemiji futuri bħala r-regolatur internazzjonali tal-kummerċ ta' organiżmi selvaġġi; |
| --- | --- |

69.

| 70. | Jissottolinja l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa, l-Organizzazzjoni Dinjija għas-Saħħa tal-Annimali (OIE) u l-gwida tal-Programm tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Ambjent li jistiednu lill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti biex jissospendu l-kummerċ ta' annimali selvaġġi ħajjin maqbuda ta' speċijiet mammiferi għal skopijiet ta' ikel jew ta' tnissil u sezzjonijiet mill-qrib ta' swieq tal-ikel li jbigħu annimali selvaġġi ħajjin maqbuda ta' speċijiet mammiferi bħala miżura ta' emerġenza sakemm ma jkunx hemm regolamenti effettivi dimostrabbli u valutazzjoni tar-riskju adegwata stabbiliti u jissottolinja r-rakkomandazzjonijiet tal-IPBES biex jitneħħew speċijiet ħajjin fil-kummerċ ta' organiżmi selvaġġi li huma identifikati minn rieżami minn esperti bħala ta' riskju kbir għat-tfaċċar tal-marda; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri tal-UE jappoġġjaw lill-komunità globali fl-indirizzar tal-kummerċ u tal-bejgħ fis-swieq ta' organiżmi selvaġġi ħajjin għall-konsum mill-bniedem, b'mod partikolari l-għasafar u l-mammiferi, bil-ħsieb li dan il-kummerċ jitneħħa gradwalment bħala pass ewlieni lejn l-ilħuq tal-għan li jiġu pprevenuti pandemiji futuri ta' oriġini żoonotika; |
| --- | --- |

70.

| 71. | Jissottolinja r-rwol importanti tal-Kummissjoni u tal-Istati Membri fil-koordinazzjoni u fl-appoġġ tal-approċċ “Saħħa Waħda” fl-UE u l-promozzjoni tiegħu fil-fora internazzjonali kollha; jappella għal adozzjoni urġenti ta' riżoluzzjoni ġdida li tħeġġeġ lill-partijiet biex jistituzzjonalizzaw l-approċċ “Saħħa Waħda” għall-użu u għall-kummerċ ta' organiżmi selvaġġi, bl-użu tad-definizzjoni operazzjonali ta' “Saħħa Waħda” żviluppata mill-Grupp ta' Esperti ta' Livell Għoli dwar “Saħħa Waħda” meta jimplimentaw il-konvenzjoni u fil-liġijiet nazzjonali tagħhom, u biex iwettqu analiżijiet tar-riskju xierqa u programmi ta' prevenzjoni fir-rigward tas-saħħa tal-annimali, tal-bniedem u ambjentali meta jiġu kkunsidrati applikazzjonijiet għal permessi u ċertifikati relatati mal-kummerċ għall-organiżmi selvaġġi; |
| --- | --- |

71.

| 72. | Jinnota bi tħassib li kwantitajiet sinifikanti ta' laħam minn annimali tad-dar u selvaġġi għadhom qed jiddaħħlu b'kuntrabandu fl-Istati Membri permezz ta' passiġġieri bl-ajru, li joħolqu riskji għas-saħħa tal-annimali u tal-bniedem u għall-bijodiversità; jistieden lill-Kummissjoni żżid il-ġbir tad-data dwar din il-kwistjoni mal-Istati Membri u tappoġġja u tikkoordina rispons tal-UE għall-importazzjonijiet illegali tal-laħam; |
| --- | --- |

72.

| 73. | Jilqa' l-intenzjoni tas-CITES li taħdem mal-OIE biex tiżviluppa programm konġunt ta' ħidma biex jimla b'mod kollaborattiv il-lakuni fl-għarfien u tidentifika soluzzjonijiet effettivi u prattiċi għat-tnaqqis tar-riskji ta' tixrid tal-patoġeni fil-ktajjen tal-provvista tal-organiżmi selvaġġi; iħeġġeġ lis-CITES tkompli ssaħħaħ il-kollaborazzjoni attiva ma' konvenzjonijiet u organizzazzjonijiet internazzjonali oħra involuti fil-prevenzjoni tal-mard żoonotiku bit-teħid tal-approċċ “Saħħa Waħda”; |
| --- | --- |

73.

| 74. | Ifakkar fl-importanza tal-involviment tal-popli indiġeni u tal-komunità lokali fir-rigward tal-konservazzjoni tal-ispeċijiet u l-implimentazzjoni tal-konvenzjoni; jirrikonoxxi d-dipendenza ta' xi komunitajiet mill-ispeċijiet elenkati fis-CITES għall-għajxien tagħhom; jesprimi dispjaċir għall-fatt li fis-CITES hemm nuqqas ta' ċertu livell ta' rikonoxximent tal-popli indiġeni u l-komunitajiet lokali (IPLCs), għall-kuntrarju tal-KDB; iqis li l-laqgħat tas-CITES jibbenefikaw minn rappreżentanza akbar tal-IPLCs u l-parteċipazzjoni tagħhom, u jesprimi dispjaċir għan-nuqqas ta' progress li sar s'issa; iħeġġeġ lill-partijiet u lis-Segretarjat ikomplu l-ħidma biex jiddefinixxu u jimplimentaw mekkaniżmi effettivi biex jiżguraw li l-vuċijiet tal-IPLCs jinstemgħu; |
| --- | --- |

74.

| 75. | Jistieden lill-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa tieħu pożizzjoni kontra l-użu ta' annimali selvaġġi fil-mediċini, b'mod partikolari kontra l-użu ta' speċijiet ikklassifikati bħala (kważi) mhedda, vulnerabbli jew fil-periklu fil-lista ħamra tal-IUCN; |
| --- | --- |

75.

Emendi fl-appendiċijiet tas-CITES

| 76. | Jesprimi l-appoġġ qawwi tiegħu għall-proposti ta' inklużjoni fl-elenkar imressqa mill-UE u mill-Istati Membri tagħha biex jemendaw l-appendiċijiet għas-CITES; |
| --- | --- |

76.

| 77. | Jistieden lill-Istati Membri tal-UE jappoġġjaw proposti għall-CoP19 biex jelenkaw speċijiet jew li jmexxuhom mill-Appendiċi I għall-Appendiċi II li huma mressqa jew appoġġjati mill-pajjiżi tal-medda; |
| --- | --- |

77.

| 78. | Jistieden lill-Istati Membri tal-UE u lill-partijiet l-oħra kollha jappoġġjaw il-proposti mressqa lill-CoP19 biex jipproteġu aħjar ir-rettili, l-anfibji, l-għasafar, il-ħut u l-mammiferi li huma mhedda mill-kummerċ internazzjonali għas-suq tal-annimali tad-dar, filwaqt li jirrikonoxxu li s-suq għall-annimali tad-dar eżotiċi u l-firxa ta' speċijiet affettwati qed jikbru kemm fl-UE kif ukoll internazzjonalment; |
| --- | --- |

78.

| 79. | Jitlob lill-UE u lill-partijiet kollha tas-CITES jaderixxu mal-prinċipju ta' prekawzjoni fir-rigward tal-protezzjoni tal-ispeċijiet fil-pożizzjonijiet formali kollha tagħhom fuq id-dokumenti ta' ħidma u l-proposti għall-elenkar, u li jqisu bis-sħiħ, b'mod partikolari, il-prinċipju li min juża jħallas, il-prinċipju ta' azzjoni preventiva, il-prinċipju tal-aqwa informazzjoni xjentifika disponibbli u l-approċċ ekosistematiku; |
| --- | --- |

79.

| 80. | Iħeġġeġ lill-UE biex tinsisti għal reviżjonijiet tar-Riżoluzzjoni CITES Konf. 9.21 (CoP18 riveduta) dwar l-interpretazzjoni u l-applikazzjoni tal-kwoti għall-ispeċijiet inklużi fl-Appendiċi I, biex tiżdied il-frekwenza li biha l-kwoti ta' dawn l-ispeċijiet, li għandhom l-ogħla livell ta' protezzjoni skont l-appendiċijiet, jiġu rieżaminati, peress li l-perjodu ta' żmien attwali ta' disa' snin (tliet perjodi intersessjonali) huwa twil wisq; |
| --- | --- |

80.

| 81. | Jappoġġja r-rakkomandazzjonijiet biex jissaħħu l-protezzjoni u l-konservazzjoni tal-ispeċijiet, inklużi l-klieb il-baħar u ta' raj, il-fkieren tal-baħar, iż-żwiemel tal-baħar, il-felini kbar, l-iljunfanti, l-antilop Tibetan u l-antilop ta' mnieħru minfuħ; |
| --- | --- |

81.

| 82. | Iħeġġeġ lill-UE biex tappoġġja l-istabbiliment ta' proċess trasparenti u inklużiv għal rieżami komprensiv ieħor u marbut biż-żmien tar-Riżoluzzjoni Konf. 10.21 dwar it-trasport ta' eżemplari ħajjin u l-gwida assoċjata tas-CITES dwar it-trasport mhux bl-ajru; jappella għall-iffurmar ta' grupp ta' ħidma konġunt dwar it-trasport ta' annimali u ta' pjanti b'mandat għall-ġestjoni tar-rieżami regolari tal-linji gwida u għall-iżvilupp ta' emendi għar-Riżoluzzjoni Konf. 10.21 (COP16 riveduta), biex jittejbu r-rekwiżiti dettaljati tat-trasport li jiċċaraw ir-responsabbiltajiet għall-konformità, u biex tiġi rieżaminata l-implimentazzjoni tagħhom mill-partijiet; |
| --- | --- |

82.

| 83. | Jistieden lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jappoġġjaw l-adozzjoni ta' deċiżjoni proposta mill-Kumitat Permanenti biex ilaqqa' mill-ġdid it-Task Force tas-CITES għall-Infurzar dwar ir-Rinoċeronti, filwaqt li jenfasizza l-fatt li l-kaċċa illegali u l-kummerċ illegali tal-qrun tar-rinoċeronti għadhom theddidiet kbar għas-sopravivenza tar-rinoċeronti Afrikani u Asjatiċi; |
| --- | --- |

83.

Kwistjonijiet speċifiċi skont l-ispeċijiet

Klieb il-baħar u raja

| 84. | Jissottolinja li l-klieb il-baħar u r-raj għandhom rwol ewlieni biex il-ħajja tal-oċeani tinżamm b'saħħitha u li riċerka ġdida maħruġa mill-CoP18 tas-CITES issa turi li 37 % tal-ispeċijiet tal-klieb il-baħar u r-raja huma diġà mhedda bl-estinzzjoni, li hija t-tieni l-ogħla rata fost il-gruppi vertebrati kollha wara l-amfibanti (11); jenfasizza li wieħed mill-ixprunaturi primarji ta' dan it-tnaqqis huwa l-kummerċ internazzjonali tal-prodotti tagħhom u li l-UE hija esportatur ewlieni u negozjant ta' partijiet u prodotti tal-klieb il-baħar; |
| --- | --- |

84.

| 85. | Jesprimi dispjaċir għall-fatt li sal-lum 25 % biss tal-ispeċijiet affettwati mill-kummerċ tal-pinen huma elenkati fl-Appendiċi II tas-CITES; iħeġġeġ lill-UE titlob lis-Segretarjat, lill-Kumitat Permanenti u lill-partijiet tas-CITES jesploraw u jindirizzaw l-ispariġġ preokkupanti u kritiku identifikat fid-Dok 67.2 tal-SC74 bejn il-livelli ta' qbid u ta' kummerċ tal-ispeċijiet ta' klieb il-baħar elenkati fis-CITES u jidentifikaw sorsi potenzjali ta' nuqqas ta' rappurtar jew kummerċ illegali ta' speċijiet ta' klieb il-baħar elenkati fis-CITES; |
| --- | --- |

85.

| 86. | Jilqa', għaldaqstant, il-proposta tal-Kummissjoni għal deċiżjoni tal-Kunsill li tinkludi proposta tal-Appendiċi II li ġġib il-familja kollha tal-kurazzi taħt ir-regolament tas-CITES; |
| --- | --- |

86.

| 87. | Iħeġġeġ lill-UE, li għandha rwol ewlieni fis-sajd u l-kummerċ globali tal-klieb il-baħar, tappoġġja l-proposta mmexxija mill-pajjiż ospitanti tal-CoP19, il-Panama, biex il-klieb il-baħar requiem (il-familja Carcharhinidae) jiġu elenkati fl-Appendiċi II, bil-bqija tal-familja Carcharhinidae tikkwalifika biex tkun inkluża bħala speċijiet li jixxiebhu minħabba s-similarità fid-dehra tagħhom; |
| --- | --- |

87.

Il-felini kbar

| 88. | Jirrikonoxxi li wħud mill-ispeċijiet tal-felini kbar huma fost l-aktar speċijiet tas-CITES fil-periklu, bil-popolazzjonijiet ikomplu jonqsu sal-punt tal-estinzjonijiet reċenti fil-livell nazzjonali, u li l-konservazzjoni u l-kummerċ tal-ispeċijiet tal-felini kbar tas-CITES sofrew minn nuqqas ta' attenzjoni u appoġġ finanzjarju meta mqabbla ma' kwistjonijiet oħra tas-CITES; |
| --- | --- |

88.

| 89. | Iħeġġeġ lill-UE tistabbilixxi fond għall-konservazzjoni tal-ispeċijiet tal-felini kbar li, fost l-oħrajn, jappoġġja l-implimentazzjoni tar-riżoluzzjonijiet u d-deċiżjonijiet speċifiċi għall-ispeċijiet tal-felini kbar tas-CITES u l-implimentazzjoni ta' rakkomandazzjonijiet marbuta biż-żmien u speċifiċi għall-pajjiż u l-eżiti u l-outputs tat-task force dwar il-felini kbar tas-CITES; |
| --- | --- |

89.

| 90. | Iħeġġeġ ukoll lill-UE tiżgura li s-Segretarjat tas-CITES jieħu approċċ ibbażat fuq ir-riskju għall-implimentazzjoni tal-missjonijiet tas-CITES f'pajjiżi b'faċilitajiet tal-felini kbar Asjatiċi ta' tħassib; |
| --- | --- |

90.

| 91. | Jinnota bi tħassib kbir li l-ħames speċijiet kollha tal-ġeneru Panthera (tigri, iljuni, ġagwari, leopardi u leopardi tas-silġ) għandhom status ta' konservazzjoni mhux favorevoli li jvarja minn “kważi mhedda” għal “fil-periklu” filwaqt li l-popolazzjonijiet tagħhom qed jonqsu; |
| --- | --- |

91.

| 92. | Iħeġġeġ lill-partijiet kollha biex jipprojbixxu n-negozju kummerċjali, mingħajr eċċezzjoni, fil-ħames speċijiet tal-ġeneru Panthera (tigri, iljuni, ġagwari, leopardi u leopardi tas-silġ); jistieden, barra minn hekk, lill-Istati Membri jipprojbixxu t-trobbija fil-magħluq ta' dawn l-ispeċijiet minn entitajiet privati, minbarra żoos liċenzjati, peress li dan jista' jiffaċilita l-kummerċ illeċitu tagħhom; |
| --- | --- |

92.

| 93. | Jirrimarka li l-kummerċ kummerċjali legali ta' speċijiet imrobbija fil-magħluq bħat-tigri u l-felini kbar oħra huwa ta' detriment kbir peress li jistimula d-domanda, jikkomplika l-infurzar, u jipprovdi opportunitajiet ta' ħasil kbar; |
| --- | --- |

93.

| 94. | Jitlob li jingħalqu l-irziezet tat-tigri u li jintemm il-kummerċ kollu tat-tigri mrobbija fil-magħluq u l-partijiet tagħhom; |
| --- | --- |

94.

| 95. | Jistieden lill-Kummissjoni, lill-Istati Membri u lill-partijiet kollha tas-CITES jiżguraw li l-iljun Afrikan jiġi inkluż fl-Appendiċi I biex jingħata l-aħjar status ta' protezzjoni u jappella għar-ripressjoni fuq il-kummerċ illegali tal-iljun Afrikan, li huwa prinċipalment mal-pajjiżi Asjatiċi; |
| --- | --- |

95.

Iljunfanti

| 96. | Jistieden lill-Kummissjoni tappoġġja bis-sħiħ u b'mod attiv l-inklużjoni tal-popolazzjonijiet kollha tal-iljunfanti Afrikani fl-Appendiċi I tas-CITES u topponi ċaqliq ta' kwalunkwe popolazzjoni tal-iljunfanti mill-Appendiċi I għall-Appendiċi II; |
| --- | --- |

96.

| 97. | Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jappoġġjaw l-iżvilupp ta' qafas legali sempliċi u unifikat dwar il-kummerċ ta' iljunfanti Afrikani ħajjin maqbuda fis-selvaġġ, li jillimitaw l-esportazzjonijiet lejn programmi ta' konservazzjoni in situ jew żoni siguri fis-selvaġġ, fi ħdan il-firxa naturali u storika tal-ispeċijiet fl-Afrika; |
| --- | --- |

97.

| 98. | Jenfasizza l-pożizzjoni tal-istati tal-medda tal-iljunfanti Afrikani li jappartjenu għall-Koalizzjoni tal-Iljunfant Afrikan u tal-Kummissjoni għas-Sopravvivenza tal-Ispeċi tal-IUCN – African Elephant Specialist Group, li ma japprovawx it-tneħħija tal-iljunfanti Afrikani mis-selvaġġ għal kwalunkwe użu ristrett; |
| --- | --- |

98.

| 99. | Iħeġġeġ lill-UE tenfasizza l-implimentazzjoni batuta li għaddejja tad-dispożizzjonijiet kollha tad-Deċiżjonijiet 18.226 u 18.227 tas-CITES, u tħeġġeġ bil-qawwa lill-partijiet kollha jindirizzaw dawn id-dispożizzjonijiet b'mod sħiħ, filwaqt li tkun konxja tal-impenji minn diversi Stati Asjatiċi tal-medda tal-iljunfanti biex jimplimentaw sistemi aktar siguri ta' reġistrazzjoni, immarkar u traċċar ta' iljunfanti ħajjin Asjatiċi; |
| --- | --- |

99.

| 100. | Iħeġġeġ l-għeluq tas-swieq domestiċi legali tal-avorju li fadal kollha, bħal dak fil-Ġappun, bħala kwistjoni ta' urġenza u jistieden lill-UE u lill-partijiet kollha jopponu kwalunkwe proposta li tfittex li tneħħi r-restrizzjonijiet fuq il-kummerċ tal-avorju; |
| --- | --- |

100.

| 101. | Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jirrikjedu aktar trasparenza u ġestjoni mtejba tal-istokkijiet u l-ħażniet tal-avorju, u jinkoraġġixxu l-qerda tagħhom; |
| --- | --- |

101.

| 102. | Jistieden lill-UE ssegwi s-suġġeriment tagħha għall-74 laqgħa tal-Kumitat Permanenti tas-CITES u tiżgura l-inklużjoni fir-rapporti tas-Sistema ta' Informazzjoni dwar il-Kummerċ tal-Iljunfanti (ETIS), inkluża dak li għandu jiġi ppreżentat lill-CoP19, ta' analiżi tal-qbid tal-avorju konness ma' kull parti bi swieq domestiċi legali għall-kummerċ fl-avorju, u titlob lis-Segretarjat tas-CITES juża l-informazzjoni miġbura permezz tal-proċess ta' Monitoraġġ tal-Iljunfanti Illegali tal-Iljunfanti (MIKE), ETIS u l-Pjan ta' Azzjoni Nazzjonali dwar l-Avorju (NIAP) biex titwettaq analiżi ta' fejn x'aktarx ikun hemm l-akbar ħażniet mhux iddikjarati; |
| --- | --- |

102.

| 103. | Iħeġġeġ lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jappoġġjaw ir-rakkomandazzjoni ta' rieżami tal-proċess tal-NIAP biex jiġi żgurat li jibqa' adattat għall-iskop tiegħu, u jitlob li jsiru aktar sforzi mill-partijiet ikkonċernati skont il-proċess tal-NIAP dwar il-ħażniet tal-avorju; |
| --- | --- |

103.

| 104. | Jistieden lill-UE tiżgura li l-ETIS tibqa' l-mekkaniżmu robust u s-sors ta' informazzjoni dwar it-tendenzi fil-kummerċ illegali tal-avorju li ilha teżisti għal aktar minn għoxrin sena; |
| --- | --- |

104.

Speċijiet oħra

| 105. | Jitlob lill-UE u lill-partijiet kollha biex:






  — | jappoġġjaw proposti biex l-elenkar tal-ippopotamu komuni, Hippopotamus amphibius, fl-Appendiċi I, minħabba t-tħassib kontinwu dwar it-tnaqqis fil-popolazzjoni u l-kummerċ fl-ispeċi; |
| --- | --- | --- |

105.

—

jappoġġjaw proposti biex l-elenkar tal-ippopotamu komuni, Hippopotamus amphibius, fl-Appendiċi I, minħabba t-tħassib kontinwu dwar it-tnaqqis fil-popolazzjoni u l-kummerċ fl-ispeċi;

| — | jappoġġjaw proposti biex jiġu inklużi speċijiet addizzjonali tal-fkieren fl-appendiċijiet tas-CITES, inklużi dawk fil-ġeneri Kinosternon, Claudius u Staurotypus; |
| --- | --- |

—

jappoġġjaw proposti biex jiġu inklużi speċijiet addizzjonali tal-fkieren fl-appendiċijiet tas-CITES, inklużi dawk fil-ġeneri Kinosternon, Claudius u Staurotypus;

| — | jappoġġjaw l-proposta mmexxija mill-Kosta Rika b'appoġġ minn Stati oħra biex iż-żrinġijiet tal-ħġieġ (familja Centrolenidae) jiġu elenkati fl-Appendiċi II tas-CITES ħalli jiġi żgurat li l-kummerċ f'dawn l-ispeċijiet ikun legali u sostenibbli; |
| --- | --- |

—

jappoġġjaw l-proposta mmexxija mill-Kosta Rika b'appoġġ minn Stati oħra biex iż-żrinġijiet tal-ħġieġ (familja Centrolenidae) jiġu elenkati fl-Appendiċi II tas-CITES ħalli jiġi żgurat li l-kummerċ f'dawn l-ispeċijiet ikun legali u sostenibbli;

| — | iħeġġu lill-Botswana tirrapporta dwar kwalunkwe attività li qed timplimenta biex tindirizza l-kaċċa illegali tar-rinoċeronti u l-kummerċ illegali skont ir-Riżoluzzjoni Konf. 9.14 (CoP17 riveduta) dwar il-konservazzjoni u l-kummerċ tar-rinoċeronti Afrikani u Asjatiċi, minħabba t-tħassib serju dwar iż-żieda fil-kaċċa illegali tar-rinoċeronti fil-Botswana mill-CoP18; |
| --- | --- |

—

iħeġġu lill-Botswana tirrapporta dwar kwalunkwe attività li qed timplimenta biex tindirizza l-kaċċa illegali tar-rinoċeronti u l-kummerċ illegali skont ir-Riżoluzzjoni Konf. 9.14 (CoP17 riveduta) dwar il-konservazzjoni u l-kummerċ tar-rinoċeronti Afrikani u Asjatiċi, minħabba t-tħassib serju dwar iż-żieda fil-kaċċa illegali tar-rinoċeronti fil-Botswana mill-CoP18;

| — | imexxu 'l quddiem id-deċiżjonijiet u/jew l-emendi għar-Riżoluzzjoni Konf. 17.10 dwar il-konservazzjoni u l-kummerċ tal-pangolini biex dawk il-partijiet b'suq domestiku jiġu inkoraġġuti jieħdu l-miżuri kollha biex jagħlqu dawk is-swieq u jeqirdu l-ħażniet tal-pangolini; |
| --- | --- |

—

imexxu 'l quddiem id-deċiżjonijiet u/jew l-emendi għar-Riżoluzzjoni Konf. 17.10 dwar il-konservazzjoni u l-kummerċ tal-pangolini biex dawk il-partijiet b'suq domestiku jiġu inkoraġġuti jieħdu l-miżuri kollha biex jagħlqu dawk is-swieq u jeqirdu l-ħażniet tal-pangolini;

| — | imexxu 'l quddiem id-deċiżjonijiet li jżommu lill-Messiku responsabbli għan-nuqqas tiegħu li jipprevjeni s-sajd illegali u l-kummerċ f'Totoaba macdonaldi, speċi elenkata fl-Appendiċi I, li qed iwassal biex il-vaquita (Phocoena sinus) tiġi estinta, inkluża l-kunsiderazzjoni ta' sospensjoni fil-kummerċ ta' speċijiet elenkati fis-CITES konsistenti mar-Riż. Konf. 14.3; |
| --- | --- |

—

imexxu 'l quddiem id-deċiżjonijiet li jżommu lill-Messiku responsabbli għan-nuqqas tiegħu li jipprevjeni s-sajd illegali u l-kummerċ f'Totoaba macdonaldi, speċi elenkata fl-Appendiċi I, li qed iwassal biex il-vaquita (Phocoena sinus) tiġi estinta, inkluża l-kunsiderazzjoni ta' sospensjoni fil-kummerċ ta' speċijiet elenkati fis-CITES konsistenti mar-Riż. Konf. 14.3;

| 106. | Jistieden lil Hong Kong u liċ-Ċina jintensifikaw il-kontrolli fil-fruntieri tagħhom biex iwaqqfu importazzjonijiet tat-totoaba, destinati prinċipalment lejn iċ-Ċina; |
| --- | --- |

106.

| 107. | Iħeġġeġ lill-partijiet kollha jipprojbixxu kompletament il-kummerċ fit-totoaba; |
| --- | --- |

107.

o

o o

| 108. | Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex tgħaddi din ir-riżoluzzjoni lill-Kunsill, lill-Kummissjoni u lill-Partijiet għall-Konvenzjoni dwar il-Kummerċ Internazzjonali fl-Ispeċijiet ta' Fawna u Flora Selvaġġi fil-Periklu u lis-Segretarjat tagħha. |
| --- | --- |

108.

---

(1)  ĠU C 67, 8.2.2022, p. 25.

(2)  ĠU L 206, 22.7.1992, p. 7.

(3)  L-Organizzazzjoni tal-Ikel u l-Agrikoltura, “The State of the World's Forests 2022 – Forest pathways for green recovery and building inclusive, resilient and sustainable economies” (L-Istat tal-Foresti tad-Dinja 2022 – Perkorsi tal-foresti għall-irkupru ekoloġiku u l-bini ta' ekonomiji inklużivi, reżiljenti u sostenibbli), Ruma, 2022.

(4)  International Fund for Animal Welfare (il-Fond Internazzjonali għat-Trattament Xieraq tal-Annimali), “Supply and demand: the EU's role in the global shark trade (Provvista u domanda: ir-rwol tal-UE fil-kummerċ globali tal-klieb il-baħar)”, 2022.

(5)  IUCN, “African elephant species now Endangered and Critically Endangered – IUCN Red List” (L-ispeċijiet tal-iljunfanti Afrikani li issa huma fil-Periklu u f'Periklu Kritiku – Il-Lista l-Ħamra tal-IUCN), 25 ta' Marzu 2021.

(6)  Ir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 865/2006 tal-4 ta' Mejju 2006 li jistabbilixxi regoli dettaljati dwar l-implimentazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 338/97 dwar il-protezzjoni ta' speċi ta' fawna u flora selvaġġi billi jkun regolat il-kummerċ fihom (ĠU L 166, 19.6.2006, p. 1).

(7)  ĠU C 67, 8.2.2022, p. 25.

(8)  Ir-Regolament (UE) Nru 978/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta' Ottubru 2012 li japplika skema ta' preferenzi tariffarji ġeneralizzati u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 732/2008 (ĠU L 303, 31.10.2012, p. 1).

(9)  Proposta tal-Kummissjoni għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar Suq Uniku għas-Servizzi Diġitali (l-Att dwar is-Servizzi Diġitali) u li jemenda d-Direttiva 2000/31/KE (COM(2020)0825).

(10)  Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-14 ta' April 2021 dwar l-istrateġija tal-UE biex tiġi miġġielda l-kriminalità organizzata 2021-2025 (COM(2021)0170).

(11)  Kummissjoni għas-Sopravvivenza tal-Ispeċi tal-IUCN – il-Grupp Speċjalizzat dwar il-Klieb il-Baħar, “New Global Study Finds Unprecedented Shark and Ray Extinction Risk” (Studju Globali Ġdid Isib Riskju ta' Estinzjoni Bla Preċedent tal-Klieb il-Baħar u tar-Raja), 6 ta' Settembru 2021.

---

| 14.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 132/54 |
| --- | --- | --- | --- |

14.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 132/54

---

P9_TA(2022)0346

L-aċċess għall-ilma bħala dritt tal-bniedem – id-dimensjoni esterna

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-5 ta' Ottubru 2022 dwar l-aċċess għall-ilma bħala dritt tal-bniedem – id-dimensjoni esterna (2021/2187(INI))

(2023/C 132/06)

Il-Parlament Ewropew,

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni 64/292 tal-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti tat-28 ta' Lulju 2010 li tirrikonoxxi d-dritt tal-bniedem għall-ilma tax-xorb u s-sanità, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni 64/292 tal-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti tat-28 ta' Lulju 2010 li tirrikonoxxi d-dritt tal-bniedem għall-ilma tax-xorb u s-sanità,

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni 68/157 tal-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti tat-18 ta' Diċembru 2013 intitolata “Id-dritt tal-bniedem għall-ilma tax-xorb sikur u s-sanità”, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni 68/157 tal-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti tat-18 ta' Diċembru 2013 intitolata “Id-dritt tal-bniedem għall-ilma tax-xorb sikur u s-sanità”,

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni 45/8 tal-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-Nazzjonijiet Uniti tas-6 ta' Ottubru 2020 intitolata “Id-drittijiet tal-bniedem għall-ilma tax-xorb sikur u s-sanità”, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni 45/8 tal-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-Nazzjonijiet Uniti tas-6 ta' Ottubru 2020 intitolata “Id-drittijiet tal-bniedem għall-ilma tax-xorb sikur u s-sanità”,

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni 48/13 tal-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-Nazzjonijiet Uniti tat-8 ta' Ottubru 2021 intitolata “Id-dritt tal-bniedem għal ambjent nadif, san u sostenibbli”, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni 48/13 tal-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-Nazzjonijiet Uniti tat-8 ta' Ottubru 2021 intitolata “Id-dritt tal-bniedem għal ambjent nadif, san u sostenibbli”,

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni 71/222 tal-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti tal-21 ta' Diċembru 2016 intitolata “Deċennju Internazzjonali għall-Azzjoni: Ilma għall-Iżvilupp Sostenibbli 2018-2028”, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni 71/222 tal-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti tal-21 ta' Diċembru 2016 intitolata “Deċennju Internazzjonali għall-Azzjoni: Ilma għall-Iżvilupp Sostenibbli 2018-2028”,

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni 75/212 tal-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti tal-21 ta' Diċembru 2020 dwar il-Konferenza tan-Nazzjonijiet Uniti dwar l-Eżami Komprensiv Intermedju tal-Implimentazzjoni tal-Objettivi tad-Deċennju Internazzjonali għall-Azzjoni dwar it-tema “Ilma għall-Iżvilupp Sostenibbli”, 2018-2028 (Konferenza tan-Nazzjonijiet Uniti dwar l-Ilma tal-2023), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni 75/212 tal-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti tal-21 ta' Diċembru 2020 dwar il-Konferenza tan-Nazzjonijiet Uniti dwar l-Eżami Komprensiv Intermedju tal-Implimentazzjoni tal-Objettivi tad-Deċennju Internazzjonali għall-Azzjoni dwar it-tema “Ilma għall-Iżvilupp Sostenibbli”, 2018-2028 (Konferenza tan-Nazzjonijiet Uniti dwar l-Ilma tal-2023),

| — | wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem,

| — | wara li kkunsidra l-Patt Internazzjonali dwar id-Drittijiet Ċivili u Politiċi, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Patt Internazzjonali dwar id-Drittijiet Ċivili u Politiċi,

| — | wara li kkunsidra l-Patt Internazzjonali dwar id-Drittijiet Ekonomiċi, Soċjali u Kulturali u l-Osservazzjonijiet Ġenerali tal-Kumitat tan-Nazzjonijiet Uniti għad-Drittijiet Ekonomiċi, Soċjali u Kulturali, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Patt Internazzjonali dwar id-Drittijiet Ekonomiċi, Soċjali u Kulturali u l-Osservazzjonijiet Ġenerali tal-Kumitat tan-Nazzjonijiet Uniti għad-Drittijiet Ekonomiċi, Soċjali u Kulturali,

| — | wara li kkunsidra l-Konvenzjoni dwar l-Eliminazzjoni ta' Kull Forma ta' Diskriminazzjoni kontra n-Nisa (CEDAW), il-Konvenzjoni dwar id-Drittijiet tat-Tfal u l-Konvenzjoni dwar id-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabbiltà, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Konvenzjoni dwar l-Eliminazzjoni ta' Kull Forma ta' Diskriminazzjoni kontra n-Nisa (CEDAW), il-Konvenzjoni dwar id-Drittijiet tat-Tfal u l-Konvenzjoni dwar id-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabbiltà,

| — | wara li kkunsidra l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta' Novembru 2017, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta' Novembru 2017,

| — | wara li kkunsidra l-Osservazzjoni Ġenerali Nru 15 (2002) tal-Kumitat tan-Nazzjonijiet Uniti għad-Drittijiet Ekonomiċi, Soċjali u Kulturali dwar id-dritt għall-ilma, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Osservazzjoni Ġenerali Nru 15 (2002) tal-Kumitat tan-Nazzjonijiet Uniti għad-Drittijiet Ekonomiċi, Soċjali u Kulturali dwar id-dritt għall-ilma,

| — | wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni dwar id-Drittijiet tal-Popli Indiġeni u l-Konvenzjoni dwar il-Popli Indiġeni u Tribali tal-1989 (Nru 169) tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol (ILO), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni dwar id-Drittijiet tal-Popli Indiġeni u l-Konvenzjoni dwar il-Popli Indiġeni u Tribali tal-1989 (Nru 169) tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol (ILO),

| — | wara li kkunsidra l-Konvenzjoni fuq il-protezzjoni u l-użu ta' passaġġi tal-ilma transkonfinali u għadajjar internazzjonali tal-1992 (il-Konvenzjoni dwar l-Ilma), inizjalment innegozjata bħal strument reġjonali u miftuħa fl-2016 għall-adeżjoni tal-Istati Membri kollha tan-Nazzjonijiet Uniti, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Konvenzjoni fuq il-protezzjoni u l-użu ta' passaġġi tal-ilma transkonfinali u għadajjar internazzjonali tal-1992 (il-Konvenzjoni dwar l-Ilma), inizjalment innegozjata bħal strument reġjonali u miftuħa fl-2016 għall-adeżjoni tal-Istati Membri kollha tan-Nazzjonijiet Uniti,

| — | wara li kkunsidra l-Konvenzjoni dwar il-Liġi tal-Użu Mhux Navigazzjonali tal-Passaġġi tal-Ilma Internazzjonali tal-1997 (il-Konvenzjoni dwar il-Passaġġi tal-Ilma), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Konvenzjoni dwar il-Liġi tal-Użu Mhux Navigazzjonali tal-Passaġġi tal-Ilma Internazzjonali tal-1997 (il-Konvenzjoni dwar il-Passaġġi tal-Ilma),

| — | wara li kkunsidra l-Protokoll tal-UNECE-WHO tal-1999 tal-Konvenzjoni dwar l-Ilma rigward l-Ilma u s-Saħħa, li jagħti qafas biex id-drittijiet tal-bniedem għall-ilma u għas-sanità jitqiegħdu fil-prattika, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Protokoll tal-UNECE-WHO tal-1999 tal-Konvenzjoni dwar l-Ilma rigward l-Ilma u s-Saħħa, li jagħti qafas biex id-drittijiet tal-bniedem għall-ilma u għas-sanità jitqiegħdu fil-prattika,

| — | wara li kkunsidra l-Għanijiet ta' Żvilupp Sostenibbli (SDGs) tan-Nazzjonijiet Uniti, b'mod partikolari l-SDG nru 6 dwar l-ilma tax-xorb sikur u s-sanità, u l-Aġenda 2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Għanijiet ta' Żvilupp Sostenibbli (SDGs) tan-Nazzjonijiet Uniti, b'mod partikolari l-SDG nru 6 dwar l-ilma tax-xorb sikur u s-sanità, u l-Aġenda 2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli,

| — | wara li kkunsidra r-rapport tan-Nazzjonijiet Uniti tad-19 ta' Marzu 2019 dwar l-iżvilupp tar-riżorsi tal-ilma fid-dinja intitolat “Leaving no one behind” (Ħadd ma jitħalla jibqa' lura), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapport tan-Nazzjonijiet Uniti tad-19 ta' Marzu 2019 dwar l-iżvilupp tar-riżorsi tal-ilma fid-dinja intitolat “Leaving no one behind” (Ħadd ma jitħalla jibqa' lura),

| — | wara li kkunsidra r-rapporti tal-2020 u tal-2021 “L-Istat tal-Ikel u tal-Agrikoltura” ppubblikati mill-Organizzazzjoni tal-Ikel u l-Agrikoltura tan-Nazzjonijiet Uniti, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapporti tal-2020 u tal-2021 “L-Istat tal-Ikel u tal-Agrikoltura” ppubblikati mill-Organizzazzjoni tal-Ikel u l-Agrikoltura tan-Nazzjonijiet Uniti,

| — | wara li kkunsidra r-rapport tas-16 ta' Lulju 2021 tar-Rapporteur Speċjali dwar id-dritt tal-bniedem għall-ilma tax-xorb sikur u s-sanità, dwar ir-riskji u l-impatti tal-“merkanzifikazzjoni” u l-finanzjalizzazzjoni tal-ilma fuq id-drittijiet tal-bniedem għall-ilma tax-xorb sikur u s-sanità, u r-rapport tiegħu tal-21 ta' Lulju 2020 dwar id-drittijiet tal-bniedem u l-privatizzazzjoni tas-servizzi tal-ilma u tas-sanità, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapport tas-16 ta' Lulju 2021 tar-Rapporteur Speċjali dwar id-dritt tal-bniedem għall-ilma tax-xorb sikur u s-sanità, dwar ir-riskji u l-impatti tal-“merkanzifikazzjoni” u l-finanzjalizzazzjoni tal-ilma fuq id-drittijiet tal-bniedem għall-ilma tax-xorb sikur u s-sanità, u r-rapport tiegħu tal-21 ta' Lulju 2020 dwar id-drittijiet tal-bniedem u l-privatizzazzjoni tas-servizzi tal-ilma u tas-sanità,

| — | wara li kkunsidra r-Rapport Dinji dwar l-Iżvilupp tal-Ilma 2021: il-valorizzazzjoni tal-ilma, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Rapport Dinji dwar l-Iżvilupp tal-Ilma 2021: il-valorizzazzjoni tal-ilma,

| — | wara li kkunsidra l-Linji Gwida tal-UE tas-17 ta' Ġunju 2019 dwar id-Drittijiet tal-Bniedem b'rabta mal-Ilma tax-Xorb Sikur u s-Sanità, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Linji Gwida tal-UE tas-17 ta' Ġunju 2019 dwar id-Drittijiet tal-Bniedem b'rabta mal-Ilma tax-Xorb Sikur u s-Sanità,

| — | wara li kkunsidra d-Direttiva 2000/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta' Ottubru 2000 li tistabbilixxi Qafas għal Azzjoni Komunitarja fil-qasam tal-politika tal-ilma (1) (Direttiva Qafas dwar l-Ilma), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Direttiva 2000/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta' Ottubru 2000 li tistabbilixxi Qafas għal Azzjoni Komunitarja fil-qasam tal-politika tal-ilma (1) (Direttiva Qafas dwar l-Ilma),

| — | wara li kkunsidra d-Direttiva tal-Kunsill 91/676/KEE tat-12 ta' Diċembru 1991 dwar il-protezzjoni tal-ilma kontra t-tniġġis ikkawżat min-nitrati minn sorsi agrikoli (2), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Direttiva tal-Kunsill 91/676/KEE tat-12 ta' Diċembru 1991 dwar il-protezzjoni tal-ilma kontra t-tniġġis ikkawżat min-nitrati minn sorsi agrikoli (2),

| — | wara li kkunsidra d-Direttiva 2006/118/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta' Diċembru 2006 dwar il-protezzjoni tal-ilma ta' taħt l-art kontra t-tniġġis u d-deterjorament (3), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Direttiva 2006/118/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta' Diċembru 2006 dwar il-protezzjoni tal-ilma ta' taħt l-art kontra t-tniġġis u d-deterjorament (3),

| — | wara li kkunsidra d-Direttiva (UE) 2020/2184 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta' Diċembru 2020 dwar il-kwalità tal-ilma maħsub għall-konsum mill-bniedem (4), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Direttiva (UE) 2020/2184 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta' Diċembru 2020 dwar il-kwalità tal-ilma maħsub għall-konsum mill-bniedem (4),

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tad-19 ta' Marzu 2014 dwar l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej “L-ilma u s-sanità huma dritt tal-bniedem! L-ilma huwa ġid pubbliku, mhux komodità!” (COM(2014)0177) |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tad-19 ta' Marzu 2014 dwar l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej “L-ilma u s-sanità huma dritt tal-bniedem! L-ilma huwa ġid pubbliku, mhux komodità!” (COM(2014)0177)

| — | wara li kkunsidra d-Direttiva 2008/99/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-19 ta' Novembru 2008 dwar il-protezzjoni tal-ambjent permezz tal-liġi kriminali (5), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Direttiva 2008/99/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-19 ta' Novembru 2008 dwar il-protezzjoni tal-ambjent permezz tal-liġi kriminali (5),

| — | wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill tad-19 ta' Novembru 2018 dwar id-diplomazija fil-qasam tal-ilma, tas-17 ta' Ġunju 2019 dwar il-Linji Gwida tal-UE dwar id-Drittijiet tal-Bniedem b'rabta mal-Ilma tax-Xorb Sikur u s-Sanità u tad-19 ta' Novembru 2021 dwar l-ilma fl-azzjoni esterna tal-UE, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill tad-19 ta' Novembru 2018 dwar id-diplomazija fil-qasam tal-ilma, tas-17 ta' Ġunju 2019 dwar il-Linji Gwida tal-UE dwar id-Drittijiet tal-Bniedem b'rabta mal-Ilma tax-Xorb Sikur u s-Sanità u tad-19 ta' Novembru 2021 dwar l-ilma fl-azzjoni esterna tal-UE,

| — | wara li kkunsidra l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej “Right2Water”, u r-riżoluzzjoni tiegħu tat-8 ta' Settembru 2015 dwar is-segwitu għall-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej “Right2Water” (6), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej “Right2Water”, u r-riżoluzzjoni tiegħu tat-8 ta' Settembru 2015 dwar is-segwitu għall-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej “Right2Water” (6),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tad-9 ta' Ġunju 2021 dwar l-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030: Inreġġgħu n-natura lura f'ħajjitna (7), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tad-9 ta' Ġunju 2021 dwar l-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030: Inreġġgħu n-natura lura f'ħajjitna (7),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-10 ta' Marzu 2021 b'rakkomandazzjonijiet lill-Kummissjoni dwar diliġenza dovuta korporattiva u obbligu ta' rendikont korporattiv (8), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-10 ta' Marzu 2021 b'rakkomandazzjonijiet lill-Kummissjoni dwar diliġenza dovuta korporattiva u obbligu ta' rendikont korporattiv (8),

| — | wara li kkunsidra l-metodi eżistenti, li kellhom suċċess, ta' kooperazzjoni transfruntiera bħall-iskambji ta' fehmiet bejn is-servizzi pubbliċi tal-ilma u tal-ilma mormi fil-pajjiżi Nordiċi li tmur lura għas-snin tmenin, il-formazzjoni fl-1970 ta' Assoċjazzjoni Nordika konġunta tal-Idroloġija, il-Laqgħat annwali Nordiċi tal-Konsulenti tal-Ilma, il-fora Nordiċi tal-Ilma u l-kooperazzjoni estensiva Nordika rigward il-kwistjonijiet fil-qasam tal-ġestjoni tal-ilma, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-metodi eżistenti, li kellhom suċċess, ta' kooperazzjoni transfruntiera bħall-iskambji ta' fehmiet bejn is-servizzi pubbliċi tal-ilma u tal-ilma mormi fil-pajjiżi Nordiċi li tmur lura għas-snin tmenin, il-formazzjoni fl-1970 ta' Assoċjazzjoni Nordika konġunta tal-Idroloġija, il-Laqgħat annwali Nordiċi tal-Konsulenti tal-Ilma, il-fora Nordiċi tal-Ilma u l-kooperazzjoni estensiva Nordika rigward il-kwistjonijiet fil-qasam tal-ġestjoni tal-ilma,

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 54 tar-Regolament ta' Proċedura tiegħu, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 54 tar-Regolament ta' Proċedura tiegħu,

| — | wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat għall-Iżvilupp, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat għall-Iżvilupp,

| — | wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għall-Affarijiet Barranin (A9-0231/2022), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għall-Affarijiet Barranin (A9-0231/2022),

| A. | billi l-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti rrikonoxxiet, fir-riżoluzzjoni 64/292 tagħha, id-drittijiet għall-ilma tax-xorb sikur u nadif u għas-sanità bħala dritt tal-bniedem li huwa essenzjali għat-tgawdija sħiħa tal-ħajja u tad-drittijiet kollha tal-bniedem; billi l-assenza ta' ilma hija inkompatibbli mal-ħajja, u li ż-żewġ drittijiet huma interdipendenti u essenzjali għal ħajja dinjituża; billi ma jistax ikun hemm aċċess sostenibbli u universali għall-ilma nadif mingħajr ktajjen ta' servizzi tas-sanità li jaħdmu; billi l-ilma u l-passaġġi tal-ilma għandhom ukoll dimensjoni kulturali, spiritwali u reliġjuża qawwija, li ġejja mir-rwol fundamentali tagħhom fil-ħajja tas-soċjetà; |
| --- | --- |

A.

billi l-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti rrikonoxxiet, fir-riżoluzzjoni 64/292 tagħha, id-drittijiet għall-ilma tax-xorb sikur u nadif u għas-sanità bħala dritt tal-bniedem li huwa essenzjali għat-tgawdija sħiħa tal-ħajja u tad-drittijiet kollha tal-bniedem; billi l-assenza ta' ilma hija inkompatibbli mal-ħajja, u li ż-żewġ drittijiet huma interdipendenti u essenzjali għal ħajja dinjituża; billi ma jistax ikun hemm aċċess sostenibbli u universali għall-ilma nadif mingħajr ktajjen ta' servizzi tas-sanità li jaħdmu; billi l-ilma u l-passaġġi tal-ilma għandhom ukoll dimensjoni kulturali, spiritwali u reliġjuża qawwija, li ġejja mir-rwol fundamentali tagħhom fil-ħajja tas-soċjetà;

| B. | billi l-Prinċipju nru 20 tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali dwar l-aċċess għas-servizzi essenzjali jinkludi referenza espliċita għad-dritt taċ-ċittadini għall-ilma u għas-sanità; |
| --- | --- |

B.

billi l-Prinċipju nru 20 tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali dwar l-aċċess għas-servizzi essenzjali jinkludi referenza espliċita għad-dritt taċ-ċittadini għall-ilma u għas-sanità;

| C. | billi t-tiċħid tad-dritt tal-bniedem għall-ilma għandu riperkussjonijiet fuq it-tgawdija tad-dritt għall-ħajja u għas-saħħa u peress li l-ilma kkontaminat, il-ġestjoni inadegwata tal-ilma mormi u sanità skarsa huma marbuta mat-trażmissjoni ta' mard gravi u saħansitra mal-mewt; billi s-servizzi tal-ilma u tas-sanità huma wieħed mill-pedamenti tas-saħħa pubblika; billi l-mard tad-dijarrea huwa r-raba' kawża ta' mewt fost it-tfal taħt l-età ta' ħames snin u wieħed mill-kawżi ewlenin tal-malnutrizzjoni kronika; billi l-aċċess għall-ilma nadif u għas-servizzi tas-sanità u tal-iġjene huwa indispensabbli biex tiġi garantita r-reżiljenza globali għall-pandemiji u għal mard infettiv ieħor u biex tiġi miġġielda t-theddida emerġenti tar-reżistenza għall-antimikrobiċi; |
| --- | --- |

C.

billi t-tiċħid tad-dritt tal-bniedem għall-ilma għandu riperkussjonijiet fuq it-tgawdija tad-dritt għall-ħajja u għas-saħħa u peress li l-ilma kkontaminat, il-ġestjoni inadegwata tal-ilma mormi u sanità skarsa huma marbuta mat-trażmissjoni ta' mard gravi u saħansitra mal-mewt; billi s-servizzi tal-ilma u tas-sanità huma wieħed mill-pedamenti tas-saħħa pubblika; billi l-mard tad-dijarrea huwa r-raba' kawża ta' mewt fost it-tfal taħt l-età ta' ħames snin u wieħed mill-kawżi ewlenin tal-malnutrizzjoni kronika; billi l-aċċess għall-ilma nadif u għas-servizzi tas-sanità u tal-iġjene huwa indispensabbli biex tiġi garantita r-reżiljenza globali għall-pandemiji u għal mard infettiv ieħor u biex tiġi miġġielda t-theddida emerġenti tar-reżistenza għall-antimikrobiċi;

| D. | billi l-pandemija tal-COVID-19 laqtet l-iktar lill-persuni l-aktar vulnerabbli u għal darb'oħra ħarġet fid-dieher il-bżonn ta' ilma u sanità nodfa u suffiċjenti fil-livell globali; billi d-disponibbiltà u l-aċċess għall-provvista tal-ilma u ta' servizzi tas-sanità u tal-iġjene (WASH), anki għall-persuni vulnerabbli jew emarġinati, hija fundamentali għall-ġlieda kontra l-COVID-19; |
| --- | --- |

D.

billi l-pandemija tal-COVID-19 laqtet l-iktar lill-persuni l-aktar vulnerabbli u għal darb'oħra ħarġet fid-dieher il-bżonn ta' ilma u sanità nodfa u suffiċjenti fil-livell globali; billi d-disponibbiltà u l-aċċess għall-provvista tal-ilma u ta' servizzi tas-sanità u tal-iġjene (WASH), anki għall-persuni vulnerabbli jew emarġinati, hija fundamentali għall-ġlieda kontra l-COVID-19;

| E. | billi 80-90 % tal-ilma mormi fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw huwa skarikat direttament fix-xmajjar, fil-lagi u fil-baħar, b'hekk jikkawża mard trażmess mill-ilma u jagħmel ħsara gravi lill-ambjent; billi l-ħajja ta' miljuni ta' persuni foqra tiddependi minn għejun ta' ilma fi stat tajjeb, mhux biss għall-provvista ta' ilma tax-xorb, iżda wkoll għall-produzzjoni tal-ikel permezz tal-agrikoltura, tat-trobbija tal-bhejjem u tas-sajd; |
| --- | --- |

E.

billi 80-90 % tal-ilma mormi fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw huwa skarikat direttament fix-xmajjar, fil-lagi u fil-baħar, b'hekk jikkawża mard trażmess mill-ilma u jagħmel ħsara gravi lill-ambjent; billi l-ħajja ta' miljuni ta' persuni foqra tiddependi minn għejun ta' ilma fi stat tajjeb, mhux biss għall-provvista ta' ilma tax-xorb, iżda wkoll għall-produzzjoni tal-ikel permezz tal-agrikoltura, tat-trobbija tal-bhejjem u tas-sajd;

| F. | billi n-nuqqas ta' rispett u protezzjoni tad-dritt tal-bniedem għall-ilma u għas-sanità kif ukoll in-nuqqas ta' konformità fir-rigward tiegħu spiss jostakolaw id-dritt għall-edukazzjoni; billi t-tfal, u spiss il-bniet, ikollhom jimxu distanza medja ta' sitt kilometri kuljum biex imorru jġibu l-ilma, u dan iżommhom milli jmorru l-iskola; billi l-kostijiet tal-opportunità tal-ġbir tal-ilma huma għoljin u għandhom riperkussjonijiet ta' portata kbira, peress li jnaqqsu konsiderevolment il-ħin għad-dispożizzjoni għal attivitajiet importanti oħra; |
| --- | --- |

F.

billi n-nuqqas ta' rispett u protezzjoni tad-dritt tal-bniedem għall-ilma u għas-sanità kif ukoll in-nuqqas ta' konformità fir-rigward tiegħu spiss jostakolaw id-dritt għall-edukazzjoni; billi t-tfal, u spiss il-bniet, ikollhom jimxu distanza medja ta' sitt kilometri kuljum biex imorru jġibu l-ilma, u dan iżommhom milli jmorru l-iskola; billi l-kostijiet tal-opportunità tal-ġbir tal-ilma huma għoljin u għandhom riperkussjonijiet ta' portata kbira, peress li jnaqqsu konsiderevolment il-ħin għad-dispożizzjoni għal attivitajiet importanti oħra;

| G. | billi ħafna tfal ma jibqgħux imorru l-iskola minħabba mard relatat mal-ilma kkontaminat u ma' prattiki ħżiena tal-iġjene; billi terz tat-tfal ma għandux aċċess adegwat għall-ilma u għas-sanità fl-iskejjel; billi r-Rapport tan-Nazzjonijiet Uniti tal-2021 dwar l-Għanijiet ta' Żvilupp Sostenibbli jindika li, fil-livell globali, aktar minn kwint tal-iskejjel primarji kien jonqsu l-aċċess għas-servizzi bażiċi ta' ilma tax-xorb jew għal tojlits separati skont is-sess u aktar minn terz ma għandux faċilitajiet bażiċi biex jaħsel idejh; billi ħafna bniet ikollhom ukoll jitilqu mill-iskola meta ma jkunx possibbli għalihom l-aċċess għat-tojlits adegwati għall-ġeneru tagħhom u jieħdu ħsieb b'mod dinjituż il-mestrwazzjoni; |
| --- | --- |

G.

billi ħafna tfal ma jibqgħux imorru l-iskola minħabba mard relatat mal-ilma kkontaminat u ma' prattiki ħżiena tal-iġjene; billi terz tat-tfal ma għandux aċċess adegwat għall-ilma u għas-sanità fl-iskejjel; billi r-Rapport tan-Nazzjonijiet Uniti tal-2021 dwar l-Għanijiet ta' Żvilupp Sostenibbli jindika li, fil-livell globali, aktar minn kwint tal-iskejjel primarji kien jonqsu l-aċċess għas-servizzi bażiċi ta' ilma tax-xorb jew għal tojlits separati skont is-sess u aktar minn terz ma għandux faċilitajiet bażiċi biex jaħsel idejh; billi ħafna bniet ikollhom ukoll jitilqu mill-iskola meta ma jkunx possibbli għalihom l-aċċess għat-tojlits adegwati għall-ġeneru tagħhom u jieħdu ħsieb b'mod dinjituż il-mestrwazzjoni;

| H. | billi t-tfal b'diżabbiltà għandhom ukoll diffikultà biex jaċċedu għall-edukazzjoni minħabba n-nuqqas ta' tojlits mgħammra apposta u faċilitajiet sanitarji adegwati; billi skont l-UNESCO aktar minn 90 % tat-tfal kollha b'diżabbiltà ma jmorrux l-iskola u li l-bniet b'diżabbiltà għandha probabbiltà ferm akbar li ma jibqgħux imorru l-iskola meta mqabbla mas-subien b'diżabbiltà; billi l-ilma tax-xorb huwa indispensabbli biex tinżamm il-konċentrazzjoni matul it-tagħlim; |
| --- | --- |

H.

billi t-tfal b'diżabbiltà għandhom ukoll diffikultà biex jaċċedu għall-edukazzjoni minħabba n-nuqqas ta' tojlits mgħammra apposta u faċilitajiet sanitarji adegwati; billi skont l-UNESCO aktar minn 90 % tat-tfal kollha b'diżabbiltà ma jmorrux l-iskola u li l-bniet b'diżabbiltà għandha probabbiltà ferm akbar li ma jibqgħux imorru l-iskola meta mqabbla mas-subien b'diżabbiltà; billi l-ilma tax-xorb huwa indispensabbli biex tinżamm il-konċentrazzjoni matul it-tagħlim;

| I. | billi l-iżvantaġġi li jħabbtu wiċċhom magħhom ħafna nisa u bniet, persuni b'ċerti diżabbiltajiet u anzjani fir-rigward tal-ilma, tas-sanità u tal-iġjene jimmanifestaw ruħhom f'diversi modi li jħallu impatt fuq is-saħħa ġenerali, il-benesseri u d-dinjità tagħhom, is-saħħa riproduttiva, l-edukazzjoni, in-nutrizzjoni, is-sigurtà tagħhom u fuq il-parteċipazzjoni ekonomika u politika tagħhom; billi ġeneralment l-ommijiet tat-tfal b'diżabbiltà huma mġiegħla jitilqu mix-xogħol biex jieħdu ħsieb l-użu tat-tojlits ta' wliedhom u jiżguraw li jirċievu edukazzjoni mid-dar, meta l-iskejjel ma jkollhomx tojlits aċċessibbli; |
| --- | --- |

I.

billi l-iżvantaġġi li jħabbtu wiċċhom magħhom ħafna nisa u bniet, persuni b'ċerti diżabbiltajiet u anzjani fir-rigward tal-ilma, tas-sanità u tal-iġjene jimmanifestaw ruħhom f'diversi modi li jħallu impatt fuq is-saħħa ġenerali, il-benesseri u d-dinjità tagħhom, is-saħħa riproduttiva, l-edukazzjoni, in-nutrizzjoni, is-sigurtà tagħhom u fuq il-parteċipazzjoni ekonomika u politika tagħhom; billi ġeneralment l-ommijiet tat-tfal b'diżabbiltà huma mġiegħla jitilqu mix-xogħol biex jieħdu ħsieb l-użu tat-tojlits ta' wliedhom u jiżguraw li jirċievu edukazzjoni mid-dar, meta l-iskejjel ma jkollhomx tojlits aċċessibbli;

| J. | billi f'ħafna pajjiżi tan-Nofsinhar Globali n-nisa u l-bniet tradizzjonalment huma responsabbli mill-provvista tal-ilma fid-dar u li dawn ir-responsabbiltajiet jagħmluhom aktar vulnerabbli għall-mard u għall-vjolenza; billi n-nisa u l-bniet, meta jmorru jġibu l-ilma għad-dar jew meta jmorru f'faċilitajiet sanitarji barra minn darhom, jinsabu f'riskju ikbar li jisfaw vittmi ta' aggressjoni, vjolenza sesswali u abbażi tal-ġeneru, fastidju u theddid ieħor għas-sigurtà tagħhom; |
| --- | --- |

J.

billi f'ħafna pajjiżi tan-Nofsinhar Globali n-nisa u l-bniet tradizzjonalment huma responsabbli mill-provvista tal-ilma fid-dar u li dawn ir-responsabbiltajiet jagħmluhom aktar vulnerabbli għall-mard u għall-vjolenza; billi n-nisa u l-bniet, meta jmorru jġibu l-ilma għad-dar jew meta jmorru f'faċilitajiet sanitarji barra minn darhom, jinsabu f'riskju ikbar li jisfaw vittmi ta' aggressjoni, vjolenza sesswali u abbażi tal-ġeneru, fastidju u theddid ieħor għas-sigurtà tagħhom;

| K. | billi kif rikonoxxut mil-Linji Gwida tal-UE dwar id-Drittijiet tal-Bniedem b'rabta mal-Ilma tax-Xorb Sikur u s-Sanità, id-dritt tal-bniedem għall-ilma u għas-sanità jinkludi d-dimensjonijiet ta' disponibbiltà, aċċessibbiltà, aċċettabbiltà, kwalità u aċċessibbiltà ekonomika u l-prinċipji tad-drittijiet tal-bniedem (nondiskriminazzjoni, responsabbiltà, trasparenza, parteċipazzjoni, eċċ.); |
| --- | --- |

K.

billi kif rikonoxxut mil-Linji Gwida tal-UE dwar id-Drittijiet tal-Bniedem b'rabta mal-Ilma tax-Xorb Sikur u s-Sanità, id-dritt tal-bniedem għall-ilma u għas-sanità jinkludi d-dimensjonijiet ta' disponibbiltà, aċċessibbiltà, aċċettabbiltà, kwalità u aċċessibbiltà ekonomika u l-prinċipji tad-drittijiet tal-bniedem (nondiskriminazzjoni, responsabbiltà, trasparenza, parteċipazzjoni, eċċ.);

| L. | billi l-Għan ta' Żvilupp Sostenibbli (SDG) nru 6 tan-Nazzjonijiet Uniti huwa li jiġi żgurat li l-popolazzjoni dinjija kollha jkollha aċċess universali u ekwu għall-ilma tax-xorb u għas-sanità sal-2030; billi, minkejja l-progress li sar, dan l-għan għadu sottofinanzjat u ferm 'il bogħod milli jintlaħaq, skont l-aktar rapport reċenti dwar l-istat tal-UN Water, u għad hemm sfidi sinifikanti kemm biex dan jintlaħaq kif ukoll biex jiġu indirizzati l-inugwaljanzi kbar bejn il-pajjiżi u fi ħdanhom f'dak li huwa aċċess għas-servizzi bażiċi tal-ilma u tas-sanità; |
| --- | --- |

L.

billi l-Għan ta' Żvilupp Sostenibbli (SDG) nru 6 tan-Nazzjonijiet Uniti huwa li jiġi żgurat li l-popolazzjoni dinjija kollha jkollha aċċess universali u ekwu għall-ilma tax-xorb u għas-sanità sal-2030; billi, minkejja l-progress li sar, dan l-għan għadu sottofinanzjat u ferm 'il bogħod milli jintlaħaq, skont l-aktar rapport reċenti dwar l-istat tal-UN Water, u għad hemm sfidi sinifikanti kemm biex dan jintlaħaq kif ukoll biex jiġu indirizzati l-inugwaljanzi kbar bejn il-pajjiżi u fi ħdanhom f'dak li huwa aċċess għas-servizzi bażiċi tal-ilma u tas-sanità;

| M. | billi r-Rapport tan-Nazzjonijiet Uniti dwar l-Għanijiet ta' Żvilupp Sostenibbli għall-2021 jindika li, fl-2020, 2 biljun ruħ kien għad ma għandhomx ilma tax-xorb ġestit b'mod sikur, 3,6 biljuni ma kellhomx sanità ġestita b'mod sikur u 2,3 biljuni ma kellhomx dispożizzjonijiet bażiċi fil-qasam tal-iġjene u li 129 pajjiż għadhom ma kinux fit-triq it-tajba biex ikollhom riżorsi tal-ilma ġestiti b'mod sostenibbli għall-2030; billi l-aċċess għall-ilma joħloq kundizzjonijiet favorevoli għall-iżvilupp ekonomiku u dawn il-kundizzjonijiet se jippermettu lill-persuni vulnerabbli jiksbu l-indipendenza finanzjarja; |
| --- | --- |

M.

billi r-Rapport tan-Nazzjonijiet Uniti dwar l-Għanijiet ta' Żvilupp Sostenibbli għall-2021 jindika li, fl-2020, 2 biljun ruħ kien għad ma għandhomx ilma tax-xorb ġestit b'mod sikur, 3,6 biljuni ma kellhomx sanità ġestita b'mod sikur u 2,3 biljuni ma kellhomx dispożizzjonijiet bażiċi fil-qasam tal-iġjene u li 129 pajjiż għadhom ma kinux fit-triq it-tajba biex ikollhom riżorsi tal-ilma ġestiti b'mod sostenibbli għall-2030; billi l-aċċess għall-ilma joħloq kundizzjonijiet favorevoli għall-iżvilupp ekonomiku u dawn il-kundizzjonijiet se jippermettu lill-persuni vulnerabbli jiksbu l-indipendenza finanzjarja;

| N. | billi l-ksib ta' provvista tal-ilma u tas-sanità universali u ġestiti b'mod sikur jaf iwassal għal benefiċċji netti ta' bejn USD 37 biljun u USD 86 biljun fis-sena bejn l-2021 u l-2040; |
| --- | --- |

N.

billi l-ksib ta' provvista tal-ilma u tas-sanità universali u ġestiti b'mod sikur jaf iwassal għal benefiċċji netti ta' bejn USD 37 biljun u USD 86 biljun fis-sena bejn l-2021 u l-2040;

| O. | billi l-ilma huwa riżorsa limitata; billi l-ilma ħelu disponibbli għal kull persuna naqas drastikament f'dawn l-aħħar għoxrin sena; billi distribuzzjoni żbilanċjata tat-tkabbir demografiku u d-depopolament taż-żoni rurali, l-intensifikazzjoni tal-agrikoltura, l-effetti tat-tibdil fil-klima u d-degradazzjoni ambjentali kif ukoll ċerti prattiki abbużivi u li jniġġsu fl-użu tal-ilma qegħdin jikkawżaw problemi dejjem akbar għall-aċċess għall-ilma f'ħafna reġjuni u fil-futur se jikkawżaw problemi saħansitra akbar għall-aċċess; |
| --- | --- |

O.

billi l-ilma huwa riżorsa limitata; billi l-ilma ħelu disponibbli għal kull persuna naqas drastikament f'dawn l-aħħar għoxrin sena; billi distribuzzjoni żbilanċjata tat-tkabbir demografiku u d-depopolament taż-żoni rurali, l-intensifikazzjoni tal-agrikoltura, l-effetti tat-tibdil fil-klima u d-degradazzjoni ambjentali kif ukoll ċerti prattiki abbużivi u li jniġġsu fl-użu tal-ilma qegħdin jikkawżaw problemi dejjem akbar għall-aċċess għall-ilma f'ħafna reġjuni u fil-futur se jikkawżaw problemi saħansitra akbar għall-aċċess;

| P. | billi l-biċċa l-kbira tat-tkabbir nett tal-popolazzjoni dinjija sal-2050 se ssir fil-bliet tal-pajjiżi li qed jiżviluppaw, b'hekk tiżdied id-domanda għall-ilma u għall-ikel taż-żoni urbani; billi, skont ir-Rapport 2019 tan-Nazzjonijiet Uniti dwar l-Iżvilupp tal-Ilma, sal-2050 jaf nużaw bejn 20 u 30 % ta' ilma aktar milli nużaw illum u billi, skont il-Bank Dinji, id-domanda għall-ilma urbana mistennija tiżdied b'50-70 % fit-tletin sena li jmiss; |
| --- | --- |

P.

billi l-biċċa l-kbira tat-tkabbir nett tal-popolazzjoni dinjija sal-2050 se ssir fil-bliet tal-pajjiżi li qed jiżviluppaw, b'hekk tiżdied id-domanda għall-ilma u għall-ikel taż-żoni urbani; billi, skont ir-Rapport 2019 tan-Nazzjonijiet Uniti dwar l-Iżvilupp tal-Ilma, sal-2050 jaf nużaw bejn 20 u 30 % ta' ilma aktar milli nużaw illum u billi, skont il-Bank Dinji, id-domanda għall-ilma urbana mistennija tiżdied b'50-70 % fit-tletin sena li jmiss;

| Q. | billi 125 minn 154 pajjiż li qed jiżviluppaw inkludew ir-riżorsi tal-ilma ħelu u l-ekosistemi terrestri u tal-artijiet mistagħdra bħala l-oqsma tal-ogħla prijorità fil-pjanijiet nazzjonali tagħhom ta' adattament għat-tibdil fil-klima, f'konformità mal-Għan ta' Żvilupp Sostenibbli (SDG) nru 13; |
| --- | --- |

Q.

billi 125 minn 154 pajjiż li qed jiżviluppaw inkludew ir-riżorsi tal-ilma ħelu u l-ekosistemi terrestri u tal-artijiet mistagħdra bħala l-oqsma tal-ogħla prijorità fil-pjanijiet nazzjonali tagħhom ta' adattament għat-tibdil fil-klima, f'konformità mal-Għan ta' Żvilupp Sostenibbli (SDG) nru 13;

| R. | billi t-tisħin globali huwa kawża importanti ta' skarsezza ta' ilma; billi l-emerġenza klimatika attwali, biż-żieda fin-nixfiet, fl-għargħar u fix-xita torrenzjali, taggrava l-inugwaljanzi f'termini ta' distribuzzjoni tal-ilma; billi madwar 90 % tad-diżastri naturali kollha huwa relatat mal-ilma u l-ilma hu responsabbli minn 70 % tal-imwiet kollha relatati mad-diżastri naturali; billi skont l-Atlas of Mortality and Economic Losses from Weather, Climate and Water Extremes (1970 – 2019) (Atlas tal-mortalità u tat-telf ekonomiku minħabba eventi meteoroloġiċi, klimatiċi u idriċi estremi), minn fost l-ewwel għaxar diżastri f'dan il-perjodu, l-eventi li kkawżaw l-akbar numru ta' telf ta' ħajjiet tal-bniedem fil-perjodu f'eżami kienu n-nixfiet, il-maltempati u l-għargħar; billi, skont l-OECD, kważi 20 % tal-popolazzjoni dinjija se tkun f'riskju ta' għargħar fl-2050; |
| --- | --- |

R.

billi t-tisħin globali huwa kawża importanti ta' skarsezza ta' ilma; billi l-emerġenza klimatika attwali, biż-żieda fin-nixfiet, fl-għargħar u fix-xita torrenzjali, taggrava l-inugwaljanzi f'termini ta' distribuzzjoni tal-ilma; billi madwar 90 % tad-diżastri naturali kollha huwa relatat mal-ilma u l-ilma hu responsabbli minn 70 % tal-imwiet kollha relatati mad-diżastri naturali; billi skont l-Atlas of Mortality and Economic Losses from Weather, Climate and Water Extremes (1970 – 2019) (Atlas tal-mortalità u tat-telf ekonomiku minħabba eventi meteoroloġiċi, klimatiċi u idriċi estremi), minn fost l-ewwel għaxar diżastri f'dan il-perjodu, l-eventi li kkawżaw l-akbar numru ta' telf ta' ħajjiet tal-bniedem fil-perjodu f'eżami kienu n-nixfiet, il-maltempati u l-għargħar; billi, skont l-OECD, kważi 20 % tal-popolazzjoni dinjija se tkun f'riskju ta' għargħar fl-2050;

| S. | billi l-istress idriku, definit min-Nazzjonijiet Uniti bħala l-punt li fih id-domanda għall-ilma hija ogħla mill-kwantità disponibbli jew meta l-użu tiegħu huwa limitat mill-kwalità skarsa tiegħu, jista' f'xi każijiet ikun fattur ewlieni tal-ispostament u tal-migrazzjoni indotti; billi, skont ir-rapporti tan-Nazzjonijiet Uniti dwar l-iżvilupp tal-ilma, bħalissa ħamsa mill-ħdax-il reġjun tad-dinja huma suġġetti għal stress idriku, jiġifieri żewġ terzi tal-popolazzjoni dinjija; billi, skont ir-rapport tan-Nazzjonijiet Uniti dwar l-Għanijiet ta' Żvilupp Sostenibbli 2020, l-iskarsezza tal-ilma tista' tikkawża l-ispostament ta' madwar 700 miljun ruħ bejn issa u l-2030; |
| --- | --- |

S.

billi l-istress idriku, definit min-Nazzjonijiet Uniti bħala l-punt li fih id-domanda għall-ilma hija ogħla mill-kwantità disponibbli jew meta l-użu tiegħu huwa limitat mill-kwalità skarsa tiegħu, jista' f'xi każijiet ikun fattur ewlieni tal-ispostament u tal-migrazzjoni indotti; billi, skont ir-rapporti tan-Nazzjonijiet Uniti dwar l-iżvilupp tal-ilma, bħalissa ħamsa mill-ħdax-il reġjun tad-dinja huma suġġetti għal stress idriku, jiġifieri żewġ terzi tal-popolazzjoni dinjija; billi, skont ir-rapport tan-Nazzjonijiet Uniti dwar l-Għanijiet ta' Żvilupp Sostenibbli 2020, l-iskarsezza tal-ilma tista' tikkawża l-ispostament ta' madwar 700 miljun ruħ bejn issa u l-2030;

| T. | billi d-deforestazzjoni, il-ħtif tal-art u l-isfruttament eċċessiv tar-riżorsi naturali u tal-attivitajiet estrattivi, anki min-naħa tal-gruppi tal-kriminalità organizzata, għandhom impatt konsiderevoli fuq il-livell tal-ilma tax-xmajjar u tal-lagi, jalteraw iċ-ċiklu tal-ilma u jikkontribwixxu għat-tnixxif tax-xmajjar u tal-lagi kif ukoll għat-tniġġis taż-żoni sfruttati; |
| --- | --- |

T.

billi d-deforestazzjoni, il-ħtif tal-art u l-isfruttament eċċessiv tar-riżorsi naturali u tal-attivitajiet estrattivi, anki min-naħa tal-gruppi tal-kriminalità organizzata, għandhom impatt konsiderevoli fuq il-livell tal-ilma tax-xmajjar u tal-lagi, jalteraw iċ-ċiklu tal-ilma u jikkontribwixxu għat-tnixxif tax-xmajjar u tal-lagi kif ukoll għat-tniġġis taż-żoni sfruttati;

| U. | billi l-ekosistemi tal-ilma ħelu, anki jekk ikopru inqas minn 1 % ta' wiċċ l-art tad-dinja, jospitaw aktar minn 10 % tal-ispeċijiet kollha u bijodiversità delikata; billi madwar 70 % tal-ilma ħelu tad-dinja jintuża għall-agrikoltura, filwaqt li l-bqija jinqasam bejn użi industrijali (19 %), speċjalment fis-setturi tal-ikel, tat-tessuti, enerġetiku, industrijali, kimiku, farmaċewtiku u minerarju, u domestiku (11 %), inkluż il-konsum mill-bniedem; |
| --- | --- |

U.

billi l-ekosistemi tal-ilma ħelu, anki jekk ikopru inqas minn 1 % ta' wiċċ l-art tad-dinja, jospitaw aktar minn 10 % tal-ispeċijiet kollha u bijodiversità delikata; billi madwar 70 % tal-ilma ħelu tad-dinja jintuża għall-agrikoltura, filwaqt li l-bqija jinqasam bejn użi industrijali (19 %), speċjalment fis-setturi tal-ikel, tat-tessuti, enerġetiku, industrijali, kimiku, farmaċewtiku u minerarju, u domestiku (11 %), inkluż il-konsum mill-bniedem;

| V. | billi l-ekosistemi sani jippermettu titjib fil-kwantità u fil-kwalità tal-ilma, filwaqt li jżidu r-reżiljenza għat-tibdil fil-klima; |
| --- | --- |

V.

billi l-ekosistemi sani jippermettu titjib fil-kwantità u fil-kwalità tal-ilma, filwaqt li jżidu r-reżiljenza għat-tibdil fil-klima;

| W. | billi l-agrikoltura hija l-akbar konsumatur tar-riżorsi tal-ilma ħelu tad-dinja; billi terz tar-raba' li jinħadem fid-dinja kollha jintuża għat-tagħlif tal-bhejjem; billi r-rapport tal-FAO għall-2020 intitolat “The State of Food and Agriculture – Overcoming water challenges in agriculture” (Is-sitwazzjoni agroalimentari – negħlbu l-isfidi tal-ilma fl-agrikoltura) jindika li huwa possibbli li tiżdied b'mod sinifikanti l-produttività tal-ikel u l-introjti rurali bis-saħħa tal-investimenti f'sistemi ta' tisqija ġodda jew tal-adattament u tal-modernizzazzjoni ta' dawk eżistenti u dan għandu jiġi assoċjat mat-titjib tal-prattiki ta' ġestjoni tal-ilma, inkluż it-titjib tal-prattiki agrikoli; billi l-ħtif tal-art għandu implikazzjonijiet negattivi għad-disponibbiltà u għall-kwalità tal-ilma, lill-komunitajiet lokali jneħħilhom għejun tal-ilma u jikser id-dritt tal-bniedem tagħhom għall-ilma tax-xorb sikur; |
| --- | --- |

W.

billi l-agrikoltura hija l-akbar konsumatur tar-riżorsi tal-ilma ħelu tad-dinja; billi terz tar-raba' li jinħadem fid-dinja kollha jintuża għat-tagħlif tal-bhejjem; billi r-rapport tal-FAO għall-2020 intitolat “The State of Food and Agriculture – Overcoming water challenges in agriculture” (Is-sitwazzjoni agroalimentari – negħlbu l-isfidi tal-ilma fl-agrikoltura) jindika li huwa possibbli li tiżdied b'mod sinifikanti l-produttività tal-ikel u l-introjti rurali bis-saħħa tal-investimenti f'sistemi ta' tisqija ġodda jew tal-adattament u tal-modernizzazzjoni ta' dawk eżistenti u dan għandu jiġi assoċjat mat-titjib tal-prattiki ta' ġestjoni tal-ilma, inkluż it-titjib tal-prattiki agrikoli; billi l-ħtif tal-art għandu implikazzjonijiet negattivi għad-disponibbiltà u għall-kwalità tal-ilma, lill-komunitajiet lokali jneħħilhom għejun tal-ilma u jikser id-dritt tal-bniedem tagħhom għall-ilma tax-xorb sikur;

| X. | billi s-settur tal-enerġija bħalissa huwa responsabbli għal 10 % tal-estrazzjoni tal-ilma fil-livell dinji u huwa stmat li sal-2040 il-konsum ta' ilma fis-settur tal-enerġija se jiżdied b'madwar 60 %; |
| --- | --- |

X.

billi s-settur tal-enerġija bħalissa huwa responsabbli għal 10 % tal-estrazzjoni tal-ilma fil-livell dinji u huwa stmat li sal-2040 il-konsum ta' ilma fis-settur tal-enerġija se jiżdied b'madwar 60 %;

| Y. | billi ċerti industriji estrattivi abbużivi, f'ħafna każijiet illegali, għandhom impatt notevoli fuq ir-riżorsi tal-ilma tal-wiċċ u ta' taħt l-art, it-tniġġis u l-qerda tal-glaċieri, tal-foresti, tal-artijiet mistagħdra jew tax-xmajjar u ta' għejun ta' ilma oħra vitali għall-konsum mill-bniedem; |
| --- | --- |

Y.

billi ċerti industriji estrattivi abbużivi, f'ħafna każijiet illegali, għandhom impatt notevoli fuq ir-riżorsi tal-ilma tal-wiċċ u ta' taħt l-art, it-tniġġis u l-qerda tal-glaċieri, tal-foresti, tal-artijiet mistagħdra jew tax-xmajjar u ta' għejun ta' ilma oħra vitali għall-konsum mill-bniedem;

| Z. | billi l-industrija tat-tessuti hija waħda mis-setturi li jikkonsmaw l-aktar l-ilma fid-dinja, u billi l-ħwejjeġ u t-tessuti huma prodotti f'xi wħud mir-reġjuni fejn hemm l-aktar skarsezza tal-ilma fid-dinja; billi din l-industrija hija kklassifikata bħala t-tieni l-aktar industrija li tniġġes fid-dinja u parti kbira minn dan it-tniġġis jispiċċa fl-ilma; billi l-Kummissjoni tippjana li tadotta fl-ewwel tliet xhur tal-2022 l-“istrateġija tal-UE fil-qasam tat-tessuti sostenibbli”, li timmira li tgħin lill-UE timxi lejn ekonomija ċirkolari li fiha l-prodotti tat-tessuti huma maħsuba biex iservu aktar, ikunu jistgħu jerġgħu jintużaw u jissewwew, ikunu jistgħu jiġu riċiklati u jkunu effiċjenti mil-lat enerġetiku; |
| --- | --- |

Z.

billi l-industrija tat-tessuti hija waħda mis-setturi li jikkonsmaw l-aktar l-ilma fid-dinja, u billi l-ħwejjeġ u t-tessuti huma prodotti f'xi wħud mir-reġjuni fejn hemm l-aktar skarsezza tal-ilma fid-dinja; billi din l-industrija hija kklassifikata bħala t-tieni l-aktar industrija li tniġġes fid-dinja u parti kbira minn dan it-tniġġis jispiċċa fl-ilma; billi l-Kummissjoni tippjana li tadotta fl-ewwel tliet xhur tal-2022 l-“istrateġija tal-UE fil-qasam tat-tessuti sostenibbli”, li timmira li tgħin lill-UE timxi lejn ekonomija ċirkolari li fiha l-prodotti tat-tessuti huma maħsuba biex iservu aktar, ikunu jistgħu jerġgħu jintużaw u jissewwew, ikunu jistgħu jiġu riċiklati u jkunu effiċjenti mil-lat enerġetiku;

| AA. | billi d-domanda dejjem tikber għall-ilma qed tikkawża sfruttament żejjed tar-riżorsi tal-ilma u billi l-iskarsezza tal-ilma saret riżorsa li tqajjem kontroversji; billi, skont in-Nazzjonijiet Uniti, hemm madwar tliet mitt żona fid-dinja fejn huwa previst kunflitt kaġun tal-ilma sal-2025; |
| --- | --- |

AA.

billi d-domanda dejjem tikber għall-ilma qed tikkawża sfruttament żejjed tar-riżorsi tal-ilma u billi l-iskarsezza tal-ilma saret riżorsa li tqajjem kontroversji; billi, skont in-Nazzjonijiet Uniti, hemm madwar tliet mitt żona fid-dinja fejn huwa previst kunflitt kaġun tal-ilma sal-2025;

| AB. | billi d-difiża tal-ilma qed tiġi attakkata u d-danni lill-kwalità tal-ilma saru reati f'ħafna pajjiżi; billi, f'dawn l-aħħar snin, id-difensuri tad-drittijiet tal-ambjent u tal-ilma kienu suġġetti għal numru dejjem akbar ta' attakki, fosthom omiċidji, serq ta' bnedmin, torturi, vjolenza abbażi tal-ġeneru, theddid, fastidju, intimidazzjonijiet, kampanji ta' malafama, kriminalizzazzjoni, vessazzjoni ġudizzjarja, żgumbramenti furzati u spostament u billi hemm bżonn b'urġenza li dawn jiġu sostnuti b'mod proattiv u li ħajjithom u s-sikurezza tagħhom jiġu mħarsa; billi diversi finalisti tal-Premju Sakharov għal-Libertà tal-Ħsieb jinsabu taħt attakk għar-rwol tagħhom fid-difiża tal-ilma u tal-beni komuni; billi d-difensuri tal-ilma tax-xmara Guapinol damu aktar minn sentejn il-ħabs qabel ma nħelsu; billi Lolita Chávez ilha erba' snin f'eżilju talli ddefendiet it-territorju tagħha kontra l-attivitajiet idroelettriċi f'Iximulew (fil-Gwatemala); billi Berta Cáceres ġiet assassinata fl-2016 talli ddefendiet ix-xmajjar Blanco u Gualcarque u l-mandanti għadhom ma ġewx ikkundannati; |
| --- | --- |

AB.

billi d-difiża tal-ilma qed tiġi attakkata u d-danni lill-kwalità tal-ilma saru reati f'ħafna pajjiżi; billi, f'dawn l-aħħar snin, id-difensuri tad-drittijiet tal-ambjent u tal-ilma kienu suġġetti għal numru dejjem akbar ta' attakki, fosthom omiċidji, serq ta' bnedmin, torturi, vjolenza abbażi tal-ġeneru, theddid, fastidju, intimidazzjonijiet, kampanji ta' malafama, kriminalizzazzjoni, vessazzjoni ġudizzjarja, żgumbramenti furzati u spostament u billi hemm bżonn b'urġenza li dawn jiġu sostnuti b'mod proattiv u li ħajjithom u s-sikurezza tagħhom jiġu mħarsa; billi diversi finalisti tal-Premju Sakharov għal-Libertà tal-Ħsieb jinsabu taħt attakk għar-rwol tagħhom fid-difiża tal-ilma u tal-beni komuni; billi d-difensuri tal-ilma tax-xmara Guapinol damu aktar minn sentejn il-ħabs qabel ma nħelsu; billi Lolita Chávez ilha erba' snin f'eżilju talli ddefendiet it-territorju tagħha kontra l-attivitajiet idroelettriċi f'Iximulew (fil-Gwatemala); billi Berta Cáceres ġiet assassinata fl-2016 talli ddefendiet ix-xmajjar Blanco u Gualcarque u l-mandanti għadhom ma ġewx ikkundannati;

| AC. | billi, skont Global Witness, aktar minn terz tad-difensuri tal-art u tal-ambjent li nqatlu fid-dinja bejn l-2015 u l-2019 kien jappartjeni għal komunitajiet indiġeni, li l-ħiliet tagħhom fil-ġestjoni tal-art u tal-ilma huma kruċjali għall-ġlieda kontra l-kriżi tal-klima u t-telfien tal-bijodiversità; |
| --- | --- |

AC.

billi, skont Global Witness, aktar minn terz tad-difensuri tal-art u tal-ambjent li nqatlu fid-dinja bejn l-2015 u l-2019 kien jappartjeni għal komunitajiet indiġeni, li l-ħiliet tagħhom fil-ġestjoni tal-art u tal-ilma huma kruċjali għall-ġlieda kontra l-kriżi tal-klima u t-telfien tal-bijodiversità;

| AD. | billi t-tiċħid li jingħata aċċess għall-ilma u l-qerda tal-infrastrutturi tal-ilma ntużaw bħala tattika essenzjali mill-potenzi okkupanti biex jannettu territorji okkupati u jkeċċu lill-popolazzjonijiet minn artijiethom; |
| --- | --- |

AD.

billi t-tiċħid li jingħata aċċess għall-ilma u l-qerda tal-infrastrutturi tal-ilma ntużaw bħala tattika essenzjali mill-potenzi okkupanti biex jannettu territorji okkupati u jkeċċu lill-popolazzjonijiet minn artijiethom;

| AE. | billi d-Direttiva Qafas tal-UE dwar l-ilma tirrikonoxxi li “l-ilma mhuwiex prodott kummerċjali bħal kull prodott ieħor imma, pjuttost, wirt li għandu jiġi protett, difiż u ttrattat bħala tali”; |
| --- | --- |

AE.

billi d-Direttiva Qafas tal-UE dwar l-ilma tirrikonoxxi li “l-ilma mhuwiex prodott kummerċjali bħal kull prodott ieħor imma, pjuttost, wirt li għandu jiġi protett, difiż u ttrattat bħala tali”;

| AF. | billi mis-6 ta' Diċembru 2020 l-ilma beda jiġi nnegozjat fis-suq tal-futures ta' Wall Street; billi skont Pedro Arrojo, Rapporteur Speċjali tan-Nazzjonijiet Uniti għad-drittijiet tal-bniedem għall-ilma tax-xorb sikur u s-sanità, l-ilma għandu sett ta' valuri vitali għas-soċjetajiet tagħna li l-loġika tas-suq ma tirrikonoxxix u, għalhekk, ma tistax tiġġestixxi b'mod adegwat, u wisq inqas fi spazju finanzjarju tant suxxettibbli għall-ispekulazzjoni; billi, skont diversi esperti tan-Nazzjonijiet Uniti, l-applikazzjoni ta' loġika spekulattiva għall-ġestjoni ta' beni essenzjali għall-ħajja u għad-dinjità tal-persuni tikser id-drittijiet tal-bniedem tal-persuni li jgħixu fil-faqar, taggrava l-inugwaljanza bejn il-ġeneri u żżid il-vulnerabbiltà tal-komunitajiet emarġinati; |
| --- | --- |

AF.

billi mis-6 ta' Diċembru 2020 l-ilma beda jiġi nnegozjat fis-suq tal-futures ta' Wall Street; billi skont Pedro Arrojo, Rapporteur Speċjali tan-Nazzjonijiet Uniti għad-drittijiet tal-bniedem għall-ilma tax-xorb sikur u s-sanità, l-ilma għandu sett ta' valuri vitali għas-soċjetajiet tagħna li l-loġika tas-suq ma tirrikonoxxix u, għalhekk, ma tistax tiġġestixxi b'mod adegwat, u wisq inqas fi spazju finanzjarju tant suxxettibbli għall-ispekulazzjoni; billi, skont diversi esperti tan-Nazzjonijiet Uniti, l-applikazzjoni ta' loġika spekulattiva għall-ġestjoni ta' beni essenzjali għall-ħajja u għad-dinjità tal-persuni tikser id-drittijiet tal-bniedem tal-persuni li jgħixu fil-faqar, taggrava l-inugwaljanza bejn il-ġeneri u żżid il-vulnerabbiltà tal-komunitajiet emarġinati;

| AG. | billi l-gvernijiet għandhom id-dmir li jiggarantixxu livelli minimi essenzjali ta' ilma u sanità għal kulħadd; billi r-rapport tar-Rapporteur Speċjali tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-drittijiet tal-bniedem għall-ilma tax-xorb sikur u għas-sanità, tas-16 ta' Lulju 2021, jisħaq fuq il-fatt li l-ilma għandu jitqies beni pubbliku u għandu jiġi ġestit skont approċċ imsejjes fuq id-drittijiet tal-bniedem, li jiggarantixxi d-dritt għall-ilma u għas-sanità u s-sostenibbiltà tal-ekosistemi akkwatiċi; billi l-provvista tal-ilma u s-servizzi tas-sanità huma servizzi ta' interess ġenerali u d-dħul miċ-ċiklu tal-ġestjoni tal-ilma għandu jkopri l-ispejjeż u l-kostijiet għat-titjib relatati, dment li jkun salvagwardjat l-interess pubbliku; |
| --- | --- |

AG.

billi l-gvernijiet għandhom id-dmir li jiggarantixxu livelli minimi essenzjali ta' ilma u sanità għal kulħadd; billi r-rapport tar-Rapporteur Speċjali tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-drittijiet tal-bniedem għall-ilma tax-xorb sikur u għas-sanità, tas-16 ta' Lulju 2021, jisħaq fuq il-fatt li l-ilma għandu jitqies beni pubbliku u għandu jiġi ġestit skont approċċ imsejjes fuq id-drittijiet tal-bniedem, li jiggarantixxi d-dritt għall-ilma u għas-sanità u s-sostenibbiltà tal-ekosistemi akkwatiċi; billi l-provvista tal-ilma u s-servizzi tas-sanità huma servizzi ta' interess ġenerali u d-dħul miċ-ċiklu tal-ġestjoni tal-ilma għandu jkopri l-ispejjeż u l-kostijiet għat-titjib relatati, dment li jkun salvagwardjat l-interess pubbliku;

| AH. | billi, kif rikonoxxut mil-Linji Gwida tal-UE dwar id-Drittijiet tal-Bniedem b'rabta mal-Ilma tax-Xorb Sikur u s-Sanità, l-Istati għandhom l-obbligu li jirrispettaw, jipproteġu u jwettqu dawn id-drittijiet u li l-partijiet terzi għandhom jastjenu b'mod rigoruż milli jindaħlu fit-tgawdija tad-drittijiet għall-ilma u għas-sanità; |
| --- | --- |

AH.

billi, kif rikonoxxut mil-Linji Gwida tal-UE dwar id-Drittijiet tal-Bniedem b'rabta mal-Ilma tax-Xorb Sikur u s-Sanità, l-Istati għandhom l-obbligu li jirrispettaw, jipproteġu u jwettqu dawn id-drittijiet u li l-partijiet terzi għandhom jastjenu b'mod rigoruż milli jindaħlu fit-tgawdija tad-drittijiet għall-ilma u għas-sanità;

| AI. | billi l-ħaddiema li jaħdmu fil-katina tas-sanità huma esposti għal bosta riskji, inklużi r-riskji għas-saħħa li ġejjin minn kundizzjonijiet ta' xogħol prekarji; billi huma spiss il-ħaddiema informali li mhumiex protetti mil-leġiżlazzjoni dwar ix-xogħol; billi t-tgawdija tad-drittijiet għall-ilma u għas-sanità ma għandhiex tkun askapitu tas-sikurezza, tad-dinjità u tal-benesseri tal-ħaddiema ta' dan is-settur; |
| --- | --- |

AI.

billi l-ħaddiema li jaħdmu fil-katina tas-sanità huma esposti għal bosta riskji, inklużi r-riskji għas-saħħa li ġejjin minn kundizzjonijiet ta' xogħol prekarji; billi huma spiss il-ħaddiema informali li mhumiex protetti mil-leġiżlazzjoni dwar ix-xogħol; billi t-tgawdija tad-drittijiet għall-ilma u għas-sanità ma għandhiex tkun askapitu tas-sikurezza, tad-dinjità u tal-benesseri tal-ħaddiema ta' dan is-settur;

| 1. | Itenni d-dritt għall-ilma tax-xorb sikur u d-dritt għas-sanità bħala drittijiet tal-bniedem, inkwantu ż-żewġ drittijiet huma komplementari; jissottolinja li l-aċċess għall-ilma tax-xorb nadif huwa indispensabbli għal ħajja sana u dinjituża u huwa essenzjali għall-iżvilupp tad-dinjità tal-bniedem; jenfasizza l-fatt li d-dritt għall-ilma jirrappreżenta kundizzjoni preliminari fundamentali għat-tgawdija ta' drittijiet oħra, u li bħala tali jeħtieġlu jiġi ggwidat minn loġika msejsa fuq l-interess pubbliku u fuq beni komuni pubbliċi u globali; |
| --- | --- |

1.

| 2. | Jissottolinja li l-aċċess adegwat għall-faċilitajiet tal-ilma, tas-sanità u tal-iġjene (WASH) u d-dritt għas-saħħa u għall-ħajja huma reċiprokament dipendenti u jikkostitwixxu rekwiżit preliminari essenzjali għas-saħħa pubblika u għall-iżvilupp tal-bniedem; jissottolinja l-bżonn ta' ilma nadif fil-kuntest tal-pandemiji u jitlob li jittieħdu miżuri, strateġiji u politiki korrispondenti min-naħa tal-Kummissjoni, tal-Istati Membri u tal-pajjiżi terzi, sabiex ikun possibbli li tingħata protezzjoni adegwata lil kulħadd; |
| --- | --- |

2.

| 3. | Jissottolinja li r-rikonoxximent tad-dritt għall-ilma tax-xorb sikur u għas-sanità bħala dritt tal-bniedem kien pass fundamentali fit-triq lejn ġustizzja soċjali u ambjentali akbar; jafferma li l-progress jista' jitjieb billi tingħata aktar prijorità politika lis-settur, jiġu żgurati implimentazzjoni aħjar u l-monitoraġġ tal-politiki, tiżdied l-effiċjenza f'termini ta' finanzjament, responsabbiltà u parteċipazzjoni pubblika, speċjalment fost dawk l-aktar emarġinati fis-soċjetà u b'mod partikolari fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw; jenfasizza li, fl-allokazzjoni tal-fondi tal-UE u fil-programmazzjoni tal-għajnuna, għandha tingħata prijorità għolja lill-assistenza maħsuba għall-provvista tal-ilma tax-xorb sikur u tas-servizzi tas-sanità; |
| --- | --- |

3.

| 4. | Ifakkar fir-responsabbiltà tal-Istati biex jippromwovu u jipproteġu d-drittijiet tal-bniedem kollha, li huma universali, indiviżibbli, interdipendenti u relatati ma' xulxin u li għandhom jiġu promossi u applikati b'mod ġust, ekwu u mhux diskriminatorju; itenni għaldaqstant li l-Istati jeħtiġilhom jiżguraw aċċess universali, adegwat u bi prezzijiet aċċessibbli għall-ilma tax-xorb suffiċjenti, ta' kwalità u sikur u aċċess aħjar għall-ilma għal skopijiet sanitarji u ta' iġjene; ifakkar li d-dritt għall-ilma jfisser li s-servizzi tal-provvista ta' ilma jridu jkunu aċċessibbli għal kulħadd; |
| --- | --- |

4.

| 5. | Ifakkar li l-Istati li jirratifikaw trattat dwar id-drittijiet tal-bniedem jimpenjaw ruħhom li jipproteġu, jirrispettaw u jonoraw l-impenji adottati fil-qafas internazzjonali, nazzjonali, reġjonali u lokali għall-protezzjoni ta' dawn id-drittijiet; huwa tal-fehma, f'dan is-sens, li r-rikonoxximent tal-komunità internazzjonali tad-dritt għall-ilma u għas-sanità jeħtieġlu jinkludi mekkaniżmi ta' protezzjoni u infurzar u, għalhekk, jitlob lill-UE tippromwovi mekkaniżmi ta' protezzjoni fil-livell internazzjonali, reġjonali u nazzjonali biex jiġi żgurat li l-implimentazzjoni tad-dritt għall-ilma u għas-sanità ma jkunx fakultattiv għall-Istati iżda dritt eżegwibbli; jistieden lill-UE u lill-Istati Membri jagħtu l-eżempju u jirratifikaw il-konvenzjonijiet rilevanti, bħall-Protokoll dwar l-Ilma u s-Saħħa u l-Konvenzjoni tal-1992 fuq il-protezzjoni u l-użu ta' passaġġi tal-ilma transkonfinali u għadajjar internazzjonali; |
| --- | --- |

5.

| 6. | Iħeġġeġ lill-UE u lill-Istati Membri jippromwovu d-drittijiet għall-ilma tax-xorb sikur u għas-sanità u l-iżvilupp normattiv tagħhom fil-fora multilaterali u reġjonali, anki billi jsostnu l-mandat tar-Rapporteur Speċjali tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-dritt tal-bniedem għall-ilma tax-xorb u s-sanità; jisħaq fuq l-importanza ta' xogħlu u ta' dak tal-predeċessuri tiegħu kif ukoll tax-xogħlijiet fl-ambitu ta' mekkaniżmu oħra tan-Nazzjonijiet Uniti fil-qasam tad-drittijiet tal-bniedem għall-ilma u għas-sanità; |
| --- | --- |

6.

| 7. | Jisħaq fuq l-importanza tal-Linji Gwida tal-UE dwar id-Drittijiet tal-Bniedem b'rabta mal-Ilma tax-Xorb Sikur u s-Sanità u jħeġġeġ lill-istituzzjonijiet tal-UE u l-Istati Membri jimplimentawhom fil-pajjiżi terzi u fil-konfront tagħhom, kif ukoll fil-fora multilaterali; jisħaq fuq l-importanza li l-persunal tal-UE jiġi mħarreġ f'dan ir-rigward; jistieden lill-Kummissjoni u lis-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna (SEAE) jirrapportaw regolarment lill-Parlament u lill-kumitati (u/jew lis-sottokumitati) kompetenti rigward il-mod kif applikaw dawn il-linji gwida, billi jagħtu eżempji speċifiċi tal-attivitajiet tagħhom u tal-impatt tagħhom; |
| --- | --- |

7.

| 8. | Jistieden lid-delegazzjonijiet tal-UE u lill-missjonijiet tal-Istati Membri, kif indikat fil-linji gwida tal-UE, iqajmu kwistjonijiet relatati mad-drittijiet għall-ilma tax-xorb sikur għas-sanità, kif ukoll mas-sitwazzjoni tad-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem u tal-NGOs li jippromwovu dawn id-drittijiet, fid-djalogi bilaterali tagħhom mal-pajjiżi sħab, b'mod partikolari fil-qafas tad-djalogi settorjali u dwar id-drittijiet tal-bniedem; |
| --- | --- |

8.

| 9. | Jisħaq fuq il-fatt li l-progress lejn ir-rikonoxximent tad-dritt għal ambjent nadif, san u sostenibbli, kif stabbilit fir-riżoluzzjoni 48/13 tal-tal-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-dritt tal-bniedem għal ambjent nadif, san u sostenibbli, ikun kundizzjoni abilitanti biex jintlaħaq l-għan li jkun hemm ilma tax-xorb sikur u sanità għal kulħadd; jilqa' pożittivament, f'dan ir-rigward, l-iżviluppi normattivi fil-livell internazzjonali fil-qasam tar-reati ambjentali, fosthom l-ekoċidju; |
| --- | --- |

9.

| 10. | Jinkoraġġixxi lill-pajjiżi li qed jiżviluppaw jaderixxu fiż-żewġ konvenzjonijiet globali tan-Nazzjonijiet Uniti dwar l-ilma, jiġifieri l-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar l-Ilma u l-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar il-Passaġġi tal-Ilma, u jistinkaw għall-implimentazzjoni sħiħa tagħhom, billi huma strumenti importanti biex jiġu appoġġati d-diplomazija fil-qasam tal-ilma, il-paċi u l-prevenzjoni tal-kunflitti permezz tal-kooperazzjoni transfruntiera dwar l-ilma; |
| --- | --- |

10.

| 11. | Isostni li l-eżerċizzju sħiħ tad-dritt għall-ilma jiddependi mill-konservazzjoni tal-bijodiversità u tal-klima u għalhekk jitlob li l-ġestjoni tal-ilma, peress li huwa bżonn bażiku għall-pjanti, għall-annimali u għal-bnedmin, għandha tirrispondi primarjament għall-interessi ambjentali u soċjali, inklużi l-integrazzjoni fix-xogħol kif ukoll iż-żieda fl-introjti u fil-kundizzjonijiet ta' sikurezza tal-persuni foqra; |
| --- | --- |

11.

| 12. | Jisħaq li t-titjib fil-provvista tal-ilma u tas-servizzi ta' sanità, u ġestjoni aħjar tar-riżorsi tal-ilma, jistgħu jixprunaw it-tkabbir ekonomiku sostenibbli tal-pajjiżi u jistgħu jikkontribwixxu bil-kbir għat-tnaqqis tal-faqar; |
| --- | --- |

12.

| 13. | Jissottolinja l-ħtieġa ta' azzjonijiet preventivi fil-qasam tal-aċċess għall-ilma u għas-sanità u l-ħtieġa li jkun hemm indikaturi affidabbli u komparabbli biex jitkejjel il-progress jew ir-rigress fl-aċċess għall-ilma u għas-sanità; |
| --- | --- |

13.

| 14. | Jissottolinja li ċerti mudelli ta' żvilupp li jiffavorixxu proġetti massivi u attivitajiet kummerċjali fuq skala kbira jaffettwaw b'mod negattiv id-disponibbiltà u l-kwalità tal-ilma fil-pajjiżi kollha, iżidu l-kompetizzjoni għall-ilma u jħarrxu l-kunflitti l-oħra relatati mal-ilma; jinsisti fuq l-importanza, f'dan il-kuntest, ta' investimenti favur soluzzjonijiet sostenibbli għall-ilma tax-xorb, bħar-ripristinu tal-istat ta' saħħa tal-ekosistemi akkwatiċi, ir-riċiklaġġ tal-ilma mormi, id-desalinizzazzjoni tal-ilma tal-baħar fiż-żoni ta' mal-kosta, u t-titjib tas-sistemi ta' dranaġġ, tas-sistemi ta' tisqija u tal-prattiki agrikoli; |
| --- | --- |

14.

| 15. | Jissottolinja li l-ġestjoni ineffiċjenti tar-riżorsi tal-ilma u t-tniġġis ikkawżat minn attivitajiet industrijali abbużivi jaffettwaw b'mod negattiv l-eżerċizzju tad-drittijiet tal-bniedem għall-ilma u għas-sanità; |
| --- | --- |

15.

| 16. | Jistieden lill-Kummissjoni tiskoraġġixxi l-prattiki li jirrappreżentaw theddida għad-dritt għall-ilma tax-xorb sikur u nadif u għas-sanità u tagħmel dawn il-prattiki suġġetti għal valutazzjonijiet tal-impatt ambjentali u fil-qasam tad-drittijiet tal-bniedem; |
| --- | --- |

16.

| 17. | Jirrikonoxxi l-ħidma importanti tad-difensuri tad-drittijiet ambjentali, kif ukoll il-bżonn li jingħataw appoġġ proattiv u li ħajjithom u s-sikurezza tagħhom ikunu protetti, b'mod partikolari dawk li jiddefendu d-dritt għall-ilma, u jikkundanna bil-qawwa r-reati bħal omiċidji, serq ta' bnedmin, torturi, vjolenza sesswali u abbażi tal-ġeneru, theddid, fastidju, intimidazzjonijiet, kampanji ta' malafama, kriminalizzazzjoni, vessazzjoni ġudizzjarja, żgumbramenti furzati u spostament imwettqa minn bosta atturi statali u mhux statali, inklużi gvernijiet u kumpaniji multinazzjonali; |
| --- | --- |

17.

| 18. | Jistieden lill-UE ssostni l-ħidma importanti tad-difensuri tad-drittijiet ambjentali u tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili; iħeġġeġ lill-Kummissjoni, lis-SEAE u lill-Istati Membri jirrispettaw l-impenn li ħadu fil-Linji Gwida tal-UE dwar id-Difensuri tad-Drittijiet tal-Bniedem u jimmonitorjaw u jqajmu każijiet individwali ta' difensuri tal-drittijiet tal-bniedem ambjentali, b'mod partikolari tar-rebbieħa u tal-finalisti tal-Premju Sakharov, li jiġu attakkati minħabba r-rwol tagħhom fid-difiża tal-ilma u tal-beni komuni; |
| --- | --- |

18.

| 19. | Jisħaq fuq il-bżonn li jiġu promossi s-sikurezza u l-libertà tad-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem ambjentali biex joperaw mingħajr vjolenza u intimidazzjoni; jistenna li d-delegazzjonijiet tal-UE jagħtu prijorità lill-appoġġ tagħhom lid-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem ambjentali u jirrispondu sistematikament u rigorożament għal kwalunkwe theddida jew attakk fil-konfront ta' dawn stess jew ta' qrabathom u jirrapportaw lill-Parlament dwar l-azzjonijiet li ħadu f'dawn il-każijiet; jistieden lill-UE u lill-Istati Membri jżidu l-mekkaniżmi ta' protezzjoni u ta' prevenzjoni għad-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem ambjentali; itenni l-appell tiegħu għal skema koordinata fil-livell tal-UE għall-ħruġ ta' viżi għal soġġorn qasir għat-trasferiment temporanju tad-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem, b'mod partikolari ta' dawk li jaħdmu biex jippromwovu u jipproteġu d-drittijiet ambjentali jew id-drittijiet tal-popli indiġeni, li jinsabu partikolarment taħt attakk; |
| --- | --- |

19.

| 20. | Jistieden lill-Istati jirrispettaw id-dritt għall-protesta soċjali u d-dritt għall-għaqda paċifika, b'mod partikolari fil-kuntest tal-oppożizzjoni għal proġetti li jikkompromettu t-tgawdija tad-drittijiet tal-bniedem għall-ilma tax-xorb u għas-sanità; jistieden lill-uffiċjali tad-delegazzjonijiet tal-UE u tal-ambaxxati tal-Istati Membri f'dan il-kuntest, kif indikati fil-Linji Gwida tal-UE dwar id-Difensuri tad-Drittijiet tal-Bniedem, iżuru lid-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem li jinsabu taħt arrest preventiv jew f'detenzjoni domiċiljari u jattendu l-proċessi tagħhom bħala osservaturi; |
| --- | --- |

20.

| 21. | Ifakkar li l-popli indiġeni jiżvolġu rwol importanti fil-ġestjoni sostenibbli tar-riżorsi naturali u fil-konservazzjoni tal-bijodiversità; jistieden lill-UE u lill-Istati Membri jirrikonoxxu u jipproteġu d-drittijiet tal-popli indiġeni għas-sjieda u l-kontroll konswetudinarji tal-artijiet u tar-riżorsi naturali tagħhom, kif stabbilit fid-Dikjarazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet tal-Popli Indiġeni u l-Konvenzjoni nru 169 tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol, u jikkonformaw mal-prinċipju ta' kunsens liberu, minn qabel u infurmat; jitlob lill-Istati Membri li għadhom ma għamlux dan, jirratifikaw il-Konvenzjoni tal-ILO nru 169 dwar il-Popli Indiġeni u Tribali; jesprimi tħassib partikolari għall-impatt sinifikanti tal-megaproġetti, fosthom il-proġetti infrastrutturali, tas-settur estrattiv jew tal-produzzjoni tal-enerġija, dwar id-drittijiet tal-bniedem għall-ilma u għas-sanità, b'mod partikolari għall-popli indiġeni; jinsisti fuq l-importanza li jiġi żgurat li jsiru valutazzjonijiet tal-impatt reali u komprensivi dwar id-drittijiet tal-bniedem u li l-popolazzjoni u l-gruppi tas-soċjetà ċivili affettwati jiġu kkonsultati bona fide u li, meta rilevanti, il-popli indiġeni jkunu taw il-kunsens liberu, minn qabel u infurmat tagħhom fir-rigward ta' kwalunkwe megaproġett; jitlob lill-atturi statali u mhux statali jevitaw azzjonijiet li jipperikolaw id-drittijiet tal-popli indiġeni, tad-dixxendenti tal-Afrikani u tal-komunitajiet rurali għall-art, għall-ilma, għall-ekosistemi u għall-bijodiversità, u jistieden lill-awtoritajiet kompetenti jirrikonoxxu ġuridikament it-titoli, il-proprjetajiet, id-drittijiet u r-responsabbiltajiet tagħhom; jinsisti fuq l-importanza li jsiru konsultazzjonijiet miftuħa, inklużivi u parteċipattivi fir-rigward tad-deċiżjonijiet pubbliċi prinċipali f'dik li hi ġestjoni tal-ilma; |
| --- | --- |

21.

| 22. | Jistieden lill-Kummissjoni tivverifika bir-reqqa li l-proġetti infrastrutturali u enerġetiċi ffinanzjati permezz tad-diversi strumenti ta' kooperazzjoni għall-iżvilupp u ta' politika esterna, inkluż permezz tal-Bank Ewropew tal-Investiment, jirrispettaw u ma jipperikolawx id-drittijiet tal-bniedem, inkluż id-dritt tal-bniedem għall-ilma u għas-sanità, u l-Għanijiet ta' Żvilupp Sostenibbli (SDGs), u li ma jikkontribwux għat-tkeċċija ta' popli indiġeni minn artijiethom u mit-territorji tagħhom; |
| --- | --- |

22.

| 23. | Jisħaq fuq il-ħtieġa ta' enfasi akbar fuq infrastrutturi tal-ilma u tas-sanità sostenibbli u reżiljenti biex il-komunitajiet jiġu sostnuti permezz tal-implimentazzjoni ta' miżuri tat-tnaqqis tar-riskju ta' diżastri u bl-użu tal-istrumenti kollha meħtieġa għall-immappjar tar-riskju tal-ilma u s-sistemi ta' twissija bikrija; jistieden lill-Kummissjoni tappoġġa lir-Resilient Water Accelerator; |
| --- | --- |

23.

| 24. | Jikkundanna l-fatt li d-disparitajiet bejn il-ġeneri għadhom jeżistu fl-eżerċizzju tad-drittijiet tal-bniedem għall-ilma tax-xorb u għas-sanità, u li n-nuqqas tagħhom iwassal għal diskriminazzjoni abbażi tal-ġeneru; josserva bi tħassib ukoll li dawn id-disparitajiet għandhom effett devastanti fuq id-drittijiet tan-nisa, b'mod partikolari minħabba l-bżonnijiet speċifiċi tan-nisa u tal-bniet f'dawk li huma iġjene u saħħa mestrwali, b'hekk għan-nisa u l-bniet tkunilhom diffiċli jgħixu ħajja sikura u sana; jenfasizza li aċċess bi prezzijiet raġonevoli għall-ilma u għas-servizzi tal-iġjene u tas-sanità (faċilitajiet WASH) adegwati huwa rekwiżit preliminari indispensabbli għas-saħħa pubblika u għall-iżvilupp tal-bniedem, inkluż id-dritt għall-edukazzjoni tal-bniet, u jinsisti fuq il-bżonn li tingħata prijorità għolja lis-settur WASH fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw fil-politika ta' żvilupp tal-UE; |
| --- | --- |

24.

| 25. | Jitlob li jiġu protetti n-nisa u l-bniet minn theddid jew vjolenzi fiżiċi, anki mill-vjolenza sesswali, meta jmorru jġibu l-ilma għall-użu fid-dar u meta jaċċedu għal faċilitajiet sanitarji barra minn darhom; jitlob li jittieħdu miżuri biex jonqos il-ħin li jqattgħu n-nisa u l-bniet biex imorru iġibu l-ilma għall-użu fid-dar, bil-għan li jiġi indirizzat l-impatt negattiv ta' servizzi tal-ilma u tas-sanità skadenti fuq l-aċċess tal-bniet għall-edukazzjoni; |
| --- | --- |

25.

| 26. | Jenfasizza li l-UE u l-Istati Membri tagħha, f'kooperazzjoni stretta man-Nazzjonijiet Uniti u mal-komunità internazzjonali, jeħtiġilhom jaħdmu mill-qrib mal-benefiċjarji tal-għajnuna barranija bl-iskop li jinqered il-faqar globali tal-ilma, filwaqt li tiġi żgurata sanità adegwata għal kulħadd; jistieden lill-Istati kollha jirrispettaw l-impenji li ħadu fl-ambitu tas-CEDAW, b'mod partikolari l-Artikolu 14, li jimponi lill-Istati li huma partijiet jiżguraw li n-nisa fiż-żoni rurali jkollhom id-dritt li jgawdu minn kundizzjonijiet ta' ħajja adegwati f'dak li għandu x'jaqsam, fost affarijiet oħra, mas-sanità u mal-provvista tal-ilma; |
| --- | --- |

26.

| 27. | Jistieden lill-Kummissjoni u lis-SEAE japplikaw approċċ trasformattiv u intersezzjonali sensittiv għall-kwistjonijiet tal-ġeneru għall-ġestjoni tar-riżorsi tal-ilma u għall-programmi relatati mal-provvista tal-ilma u mas-sanità u jinkludu politiki akkumpanjati minn pjanijiet ta' azzjoni konkreti u finanzjamenti adegwati, f'konformità mal-istrumenti ta' finanzjament estern tal-UE u mal-Pjan ta' Azzjoni tal-UE dwar il-Ġeneru (GAP III), mal-aġenda tal-UE għall-ugwaljanza bejn il-ġeneri u mat-tisħiħ tal-pożizzjoni tan-nisa fl-azzjoni esterna għall-perjodu 2021-2025; jitlob il-promozzjoni tar-rwol ta' tmexxija tan-nisa u l-parteċipazzjoni sħiħa, effettiva u ekwa tagħhom fl-ippjanar, fil-proċess deċiżjonali u fl-applikazzjoni tad-deċiżjonijiet fil-qasam tal-ġestjoni tal-ilma u tas-sanità; |
| --- | --- |

27.

| 28. | Jisħaq fuq il-fatt li l-aċċess għall-ilma tax-xorb sikur jikkostitwixxi waħda mill-problemi prinċipali ta' bħalissa, b'mod partikolari peress li kważi 60 % tal-riżorsi akwiferi jaqsam konfini territorjali politiċi; ifakkar li l-Kunsill, fil-konklużjonijiet tiegħu tal-2018, ikkundanna l-użu tal-ilma bħala arma tal-gwerra u qies li “f'dan il-kuntest, il-qerda ta' infrastrutturi tal-ilma, it-tniġġis tal-ilma jew id-devjazzjoni ta' passaġġi tal-ilma bl-għan tal-limitazzjoni jew il-prevenzjoni tal-aċċess għall-ilma jistgħu jikkostitwixxu ksur tad-dritt internazzjonali”; ifakkar li t-tiċħid intenzjonali tal-ilma li jwassal għall-isterminju taċ-ċivili huwa delitt kontra l-umanità skont l-Istatut tal-Qorti Kriminali Internazzjonali u li jista' anki jitqies delitt tal-gwerra, inkwantu kwalunkwe attakk fuq impjanti u provvisti tal-ilma tax-xorb u xogħlijiet ta' tisqija jew il-qerda tagħhom huma pprojbiti mill-Konvenzjonijiet ta' Ġinevra tal-1949; |
| --- | --- |

28.

| 29. | Jinsab imħasseb immens bil-fatt li l-ksur tad-dritt għall-ilma u għas-sanità fit-territorji okkupati għandu l-għan li jisposta l-persuni mit-territorji tagħhom u jinsab inkwetat bit-tiċħid tal-aċċess għall-provvista, għar-riżorsi u għall-infrastrutturi tal-ilma; ifakkar li l-popli kollha, inklużi dawk okkupati, igawdu mid-dritt sovran li jikkontrollaw il-ġid naturali tagħhom; jistieden lill-potenzi okkupanti jieħdu miżuri immedjati biex jiggarantixxu aċċess għall-ilma u distribuzzjoni ġusta tal-ilma lil dawk li jgħixu f'territorji okkupati u, b'mod partikolari, konformement mar-riżoluzzjoni 73/255 tan-Nazzjonijiet Uniti tal-20 ta' Diċembru 2018, jiggarantixxu li dawk li jgħixu f'territorji okkupati jkollhom il-kontroll fuq ir-riżorsi tal-ilma tagħhom, inkluża l-ġestjoni, l-estrazzjoni u d-distribuzzjoni tal-ilma; |
| --- | --- |

29.

| 30. | Jistieden lill-UE tistabbilixxi strateġija politika biex tiffaċilita soluzzjonijiet f'dawn l-oqsma u tinkoraġġixxi lill-pajjiżi li jinsabu fl-aktar żoni importanti tal-kunflitti relatati mal-ilma jiffirmaw il-Konvenzjoni dwar l-Ilma; |
| --- | --- |

30.

| 31. | Jinsab imħasseb immens bin-nuqqas ta' aċċess għall-ilma u għas-sanità fil-kampijiet tar-rifuġjati; jissottolinja l-obbligu tal-Istati biex jiggarantixxu d-dritt tar-rifuġjati għall-faċilitajiet sanitarji u għall-ilma; |
| --- | --- |

31.

| 32. | Jissottolinja li minkejja li l-ilma jista' jagħmilha ta' indikatur ta' kunflitt, jista' wkoll ikollu rwol pożittiv fil-promozzjoni tal-paċi u tal-kooperazzjoni; isostni l-impenn diplomatiku tal-UE fil-kooperazzjoni transfruntiera fil-qasam tal-ilma bħala strument ta' paċi, sigurtà u stabbiltà u jisħaq fuq l-importanza tal-ġestjoni integrata tar-riżorsi tal-ilma u l-bżonn ta' aktar komplementarjetà bejn l-azzjonijiet umanitarji, ta' żvilupp u ta' paċi, bil-għan li jiġu indirizzati l-bżonnijiet urġenti u jsiru interventi f'fażi bikrija biex jiġu indirizzati l-kawżi profondi u jiġi evitat li jinbtu kriżijiet umanitarji fir-rigward tal-ilma u tas-sanità; |
| --- | --- |

32.

| 33. | Jisħaq fuq il-fatt li l-kumpaniji tad-dinja kollha jeħtiġilhom jiżguraw li l-attivitajiet tagħhom ma jiksrux it-tgawdija tad-dritt tal-bniedem tal-aċċess għall-ilma tax-xorb sikur jew ma jabbużawx minnha, f'konformità mal-Prinċipji Gwida tan-Nazzjonijiet Uniti dwar in-Negozju u d-Drittijiet tal-Bniedem mad-dikjarazzjonijiet, mal-patti u mat-trattati tan-Nazzjonijiet Uniti li inkludew dan id-dritt; jistieden, barra minn hekk, lill-pajjiżi jimmiraw biex jilħqu l-għanijiet stabbiliti fil-qafas tal-SDG nru 6 u jadottaw leġiżlazzjoni li tiżgura li l-kumpaniji ma jostakolawx aċċess ekwu għal provvista tal-ilma adegwata; iħeġġeġ lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jipparteċipaw b'mod kostruttiv fl-attivitajiet tal-grupp ta' ħidma intergovernattiv miftuħ tan-Nazzjonijiet Uniti dwar il-korporazzjonijiet tranżnazzjonali u intrapriżi kummerċjali oħrajn fir-rigward tad-drittijiet tal-bniedem, bil-għan li jistabbilixxu strument internazzjonali vinkolanti li jirregola l-attivitajiet tal-korporazzjonijiet tranżnazzjonali u ta' kumpaniji oħra fl-ambitu tad-dritt internazzjonali fil-qasam tad-drittijiet tal-bniedem; |
| --- | --- |

33.

| 34. | Jistieden lid-delegazzjonijiet tal-UE u lill-missjonijiet tal-Istati Membri fil-pajjiżi mhux tal-UE jkunu partikolarment għassa tal-kumpaniji, inklużi dawk b'sede fl-UE, li jaf iċaħħdu jew jikkompromettu t-tgawdija tad-drittijiet għall-ilma u għas-sanità; jissottolinja li l-vittmi ta' dan il-ksur jeħtieġ li jkollhom aċċess għal rimedji ġudizzjarji effikaċi jew tip ta' rimedji adegwati oħrajn kif ukoll għal mekkaniżmi ta' lmenti; |
| --- | --- |

34.

| 35. | Jenfasizza li l-kumpaniji Ewropej jeħtiġilhom jirrispettaw, meta joperaw fil-pajjiżi mhux tal-UE, l-istess obbligi ġuridiċi f'dawk li huma rinforz u diliġenza dovuta li japplikaw għall-operazzjonijiet tagħhom fl-UE; jisħaq fuq l-importanza tal-prevenzjoni, tal-indirizzar u tal-mitigazzjoni ta' kwalunkwe impatt negattiv fuq id-drittijiet tal-bniedem għall-ilma u għas-sanità adegwata fl-ambitu ta' oqfsa obbligatorji tad-diliġenza; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jeżaminaw u jistudjaw il-mod kif jagħtu aktar informazzjoni u jiżguraw it-trasparenza għall-konsumaturi rigward l-impatt tal-prodotti fuq is-sostenibbiltà tar-riżorsi tal-ilma, anki f'termini ta' impronta fuq l-ilma; |
| --- | --- |

35.

| 36. | Jenfasizza l-fatt li, kif affermaw diversi esperti tan-Nazzjonijiet Uniti, spiss wisq l-ilma jitqies bħala merkanzija, bla ma jitqiesu aspetti soċjali u kulturali oħra, bi ksur tad-drittijiet tal-bniedem fundamentali, u dan jikkontribwixxi biex iżid id-degradazzjoni ambjentali u jkabbar il-vulnerabbiltà ta' dawk l-aktar foqra u emarġinati fis-soċjetà, li jmur kontra l-Għanijiet ta' Żvilupp Sostenibbli; ifakkar li l-provvista tal-ilma u s-servizzi tas-sanità huma servizzi ta' interess ġenerali u mhux merkanzija, la huma lussu u lanqas prodott tal-konsumatur u għaldaqstant ma jridux jiġu kummerċjalizzati bħala tali; jisħaq fuq in-natura limitata tal-ilma u jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jieħdu azzjoni preventiva kontra l-iskarsezza tar-riżorsi tal-ilma fil-livell globali u jsostnu lill-pajjiżi mhux tal-UE fit-teħid ta' miżuri fil-ġlieda kontra l-iskarsezza tal-ilma; |
| --- | --- |

36.

| 37. | Jitlob li l-Istati jieħdu miżuri legali biex jimpedixxu li l-ilma jkun suġġett għal spekulazzjoni finanzjarja fis-swieq tal-futures u li jippromwovu qafas adegwat ta' governanza tas-servizzi tal-ilma u tas-sanità, abbażi ta' approċċ essenzjalment imsejjes fuq kunsiderazzjonijiet marbuta mad-drittijiet tal-bniedem u mal-ġid komuni; jistieden lill-UE u lill-gvernijiet nazzjonali jippromwovu u jsostnu korpi indipendenti ta' regolamentazzjoni tas-settur tal-ilma li jkunu jistgħu jinfurzaw l-istandards fil-qasam tad-drittijiet tal-bniedem; |
| --- | --- |

37.

| 38. | Ifakkar li, kif rikonoxxut mid-Direttiva Qafas tal-UE dwar l-Ilma, l-ilma mhuwiex sempliċi prodott kummerċjali iżda beni pubbliku essenzjali għall-ħajja u d-dinjità tal-bniedem; josserva li s-servizzi tal-ilma huma servizzi ta' interess ġenerali u ta' natura speċjali u li għalhekk jidħlu prinċipalment fl-interess pubbliku; ifakkar fl-importanza għall-politiki u għall-istrumenti esterni tal-UE, bħall-ftehimiet kummerċjali u ta' investiment u l-Istrument ta' Viċinat, ta' Kooperazzjoni għall-Iżvilupp u ta' Kooperazzjoni Internazzjonali – Ewropa Globali, kif ukoll għall-attivitajiet tal-kumpaniji Ewropej, li jiddefendu d-dritt tal-bniedem għall-ilma tax-xorb u għas-sanità fil-pajjiżi kkonċernati; |
| --- | --- |

38.

| 39. | Jissottolinja li l-ilma huwa beni pubbliku kollettiv u trid tiġi garantita li provvista tal-ilma adegwata, kontinwa u ta' kwalità għolja; jistieden lill-Istati u lid-donaturi jsaħħu l-promozzjoni tal-provvista tal-ilma u tas-servizzi tas-sanità bħala servizzi pubbliċi essenzjali għal kulħadd, anki permezz ta' investimenti li jżidu l-aċċess għall-ilma u għas-servizzi tas-sanità u jżommu l-infrastrutturi eżistenti u l-forniment u l-użu tas-servizzi; iqis li l-investimenti fl-iżvilupp tal-kapaċitajiet u fil-governanza tas-sistemi tal-ilma, kif ukoll fit-tħaddim u fil-manutenzjoni tagħhom, huma vitali biex jinħolqu servizzi tal-ilma u tas-sanità affidabbli u sostenibbli; |
| --- | --- |

39.

| 40. | Jistieden lill-UE ssostni lill-pajjiżi terzi fl-azzjonijiet tagħhom maħsuba biex jiggarantixxu aċċess universali u mhux diskriminatorju għall-ilma u għas-sanità u jiggarantixxu livell minimu ta' sussistenza tal-provvisti tal-ilma lill-familji vulnerabbli f'termini ekonomiċi u soċjali; |
| --- | --- |

40.

| 41. | Jistieden lill-UE tinvesti wkoll fil-protezzjoni u r-ripristinu tal-ekosistemi naturali (inklużi l-foresti, il-pjanuri tal-għargħar, l-artijiet mistagħdra, eċċ.), li spiss joffru soluzzjonijiet ta' ġestjoni tal-ilma aktar konvenjenti mil-lat tal-kostijiet u sostenibbli minn rimedji infrastrutturali konvenzjonali f'termini ta' ħżin tal-ilma, trattament tal-ilma, kontroll tal-erożjoni u eventi meteoroloġiċi moderati u estremi; |
| --- | --- |

41.

| 42. | Iħeġġeġ lill-Istati jadottaw il-mudell l-aktar adatt għall-provvista tal-ilma u tas-servizzi tas-sanità u jibdew proċess sod u trasparenti biex itejbu t-tgawdija effettiva tad-drittijiet tal-bniedem għall-ilma u għas-sanità fis-soċjetajiet tagħhom; jistieden lill-gvernijiet iżidu l-investimenti pubbliċi fl-infrastrutturi sostenibbli relatati mal-ilma u jipproteġu l-ilma bħala beni pubbliku essenzjali; |
| --- | --- |

42.

| 43. | Jirrimarka l-ħtieġa li l-użu tal-ilma jiġi rikonċiljat mal-applikazzjoni tat-teknoloġiji emerġenti għall-konservazzjoni, għat-tnaqqis tat-tniġġis tal-ilma u għar-riċiklaġġ tal-ilma mormi, sabiex jittejjeb il-mod kif jiġi pprovdut, ittrattat u mormi l-ilma; |
| --- | --- |

43.

| 44. | Jistieden lill-UE tappoġġa l-ġestjoni sostenibbli tal-ilma fis-settur agrikolu, li jimmobilizza aktar minn 70 % tar-riżorsi tal-ilma, permezz ta' investimenti f'sistemi sostenibbli ta' tisqija u ħżin tal-ilma, tal-ottimizzazzjoni u tat-tnaqqis tal-użu tal-ilma ħelu fl-agrikoltura tul il-katina tal-provvista kollha, tat-tnaqqis tal-ħela tal-ikel u tat-trawwim tal-agroekoloġija bis-saħħa tar-ripristinu tal-artijiet mistagħdra, kif ukoll permezz tat-tnaqqis, fejn possibbli, tal-użu ta' pestiċidi u fertilizzanti li joħolqu riskju ta' tniġġis tal-ilma, speċjalment għall-ilma ta' taħt l-art; |
| --- | --- |

44.

| 45. | Ifakkar li l-aċċess għall-ilma huwa wkoll sfida għall-użu tal-enerġija kemm f'termini ta' produzzjoni kif ukoll ta' estrazzjoni; jenfasizza, f'dan il-kuntest, l-importanza li titrawwem ġestjoni aħjar tal-enerġija, kif ukoll soluzzjonijiet ta' użu mill-ġdid għall-ilma mormi trattat, sabiex jiġi limitat il-konsum tal-ilma ħelu permezz tat-trattament tal-ilma mormi; |
| --- | --- |

45.

| 46. | Jistieden lill-Bank Dinji u lill-Fond Monetarju Internazzjonali jiddiżinċentivaw il-kundizzjonalitajiet li jimponu lill-gvernijiet jipprivatizzaw is-servizzi tal-ilma u tas-sanità meta jagħtu għotjiet, self u assistenza teknika; |
| --- | --- |

46.

| 47. | Jistieden lill-Kummissjoni tiżgura appoġġ finanzjarju adegwat għall-azzjonijiet ta' żvilupp tal-kapaċitajiet fil-qasam tal-ilma, filwaqt li tikkoopera mal-pjattaformi u mal-istituzzjonijiet internazzjonali eżistenti; jappoġġa l-Pjattaforma Globali ta' Solidarjetà tal-Ilma mnedija mill-Programm ta' Żvilupp tan-Nazzjonijiet Uniti sabiex l-awtoritajiet lokali jkunu involuti fit-tiftix ta' soluzzjonijiet għall-isfidi tal-ilma; jilqa' pożittivament il-Konferenza tan-Nazzjonijiet Uniti dwar l-Ilma tal-2023 u jqisha opportunità bil-għan li jiġu żviluppati approċċi intersettorjali biex jintlaħqu objettivi u għanijiet relatati mal-ilma u ħalli l-SDG nru 6 jerġa' jaqbad it-triq it-tajba; |
| --- | --- |

47.

| 48. | Jistieden lill-Kummissjoni u lis-SEAE jinkoraġġixxu lill-pajjiżi mhux tal-UE jikkonċedu lill-partijiet ikkonċernati, inklużi l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u l-komunitajiet indiġeni u lokali li jaħdmu biex jindirizzaw il-ksur tad-drittijiet għall-ilma u għas-sanità, riżorsi adegwati u aċċess għall-informazzjoni rilevanti u jagħtuhom il-possibbiltà li jipparteċipaw b'mod sinifikattiv fil-proċessi deċiżjonali relatati mal-ilma, jekk ikun il-każ, bil-għan li jiżguraw l-impenn tagħhom biex jikkontribwixxu b'mod infurmat u orjentat lejn ir-riżultati għat-tfassil u għall-implimentazzjoni tal-politika fil-qasam tal-ilma; jemmen li, fir-realizzazzjoni tad-dritt tal-bniedem għall-ilma tax-xorb, huma ta' importanza vitali l-promozzjoni u t-tisħiħ tan-networks ta' esperti fil-qasam tad-drittijiet tal-bniedem, tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u tar-rappreżentanti tal-komunitajiet fil-livelli kollha u, f'dan is-sens, jistieden lill-gvernijiet ifasslu mekkaniżmi għal sistema inklużiva ta' governanza tal-ilma; |
| --- | --- |

48.

| 49. | Jistieden lill-UE tgħin lill-pajjiżi terzi jirrispettaw u jippromwovu d-drittijiet tal-ħaddiema tas-settur tat-trattament tal-ilma mormi, inklużi d-drittijiet tagħhom għad-dinjità, għas-sikurezza u għas-saħħa u d-dritt li jorganizzaw ruħhom; |
| --- | --- |

49.

| 50. | Jissottolinja li l-persuni li jgħixu fil-faqar, b'mod partikolari n-nisa u l-bniet, il-minoranzi u l-persuni b'diżabbiltà fiżika u/jew mentali huma dawk li jintlaqtu bl-aktar mod qawwi min-nuqqas ta' aċċess għall-ilma u għas-sanità sikuri u nodfa; jissottolinja li l-inugwaljanzi fl-aċċess għall-ilma u għas-sanità ħafna drabi huma dovuti għall-inugwaljanzi sistemiċi jew għall-esklużjoni; jistieden lill-gvernijiet jimmonitorjaw d-disparitajiet fl-aċċess għall-ilma u għas-sanità u jieħdu azzjonijiet deċiżivi biex jinkoraġġixxu l-investimenti fis-sistemi tas-sanità u tal-provvista, inklużi s-sistemi pubbliċi, billi jippromwovu l-effiċjenza u l-konservazzjoni tal-ilma, inkwantu riżorsa skarsa; jistieden barra minn hekk lill-gvernijiet jiggarantixxu n-nondiskriminazzjoni fl-aċċess għall-ilma u għas-servizzi tas-sanità bħala beni pubbliċi, filwaqt li jiżguraw il-forniment tagħhom għal kulħadd, b'mod partikolari billi jagħtu prijorità lill-aċċess lin-nisa, lill-bniet u lill-gruppi vulnerabbli biex jiġu rrimedjati l-esklużjoni u d-diskriminazzjoni sistemiċi; jinkoraġġixxi lill-awtoritajiet jirrieżaminaw l-oqfsa leġiżlattivi, politiċi u prattiċi tagħhom fil-qasam tal-ilma, mil-lenti tal-prinċipji tad-drittijiet tal-bniedem u tal-istandards, bil-għan li jgħinu biex jorjentaw l-azzjonijiet immirati ħalli jindirizzaw l-ostakli għall-progress; |
| --- | --- |

50.

| 51. | Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex tgħaddi din ir-riżoluzzjoni lill-Kunsill u lill-Kummissjoni kif ukoll lill-gvernijiet u lill-parlamenti tal-Istati Membri. |
| --- | --- |

51.

---

(1)  ĠU L 327, 22.12.2000, p. 1.

(2)  ĠU L 375, 31.12.1991, p. 1.

(3)  ĠU L 372, 27.12.2006, p. 19.

(4)  ĠU L 435, 23.12.2020, p. 1.

(5)  ĠU L 328, 6.12.2008, p. 28.

(6)  ĠU C 316, 22.9.2017, p. 99.

(7)  ĠU C 67, 8.2.2022, p. 25.

(8)  ĠU C 474, 24.11.2021, p. 11.

---

| 14.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 132/65 |
| --- | --- | --- | --- |

14.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 132/65

---

P9_TA(2022)0347

Ir-risposta tal-UE għaż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġija fl-Ewropa

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-5 ta' Ottubru 2022 dwar ir-risposta tal-UE għaż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġija fl-Ewropa (2022/2830(RSP))

(2023/C 132/07)

Il-Parlament Ewropew,

| — | wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE),

| — | wara li kkunsidra d-Direttiva (UE) 2018/2001 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta' Diċembru 2018 dwar il-promozzjoni tal-użu tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli (1), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Direttiva (UE) 2018/2001 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta' Diċembru 2018 dwar il-promozzjoni tal-użu tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli (1),

| — | wara li kkunsidra d-Direttiva (UE) 2018/2002 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta' Diċembru 2018 li temenda d-Direttiva 2012/27/UE dwar l-effiċjenza fl-enerġija (2), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Direttiva (UE) 2018/2002 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta' Diċembru 2018 li temenda d-Direttiva 2012/27/UE dwar l-effiċjenza fl-enerġija (2),

| — | wara li kkunsidra d-Direttiva (UE) 2018/844 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta' Mejju 2018 li temenda d-Direttiva 2010/31/UE dwar ir-rendiment tal-bini fl-użu tal-enerġija u d-Direttiva 2012/27/UE dwar l-effiċjenza fl-enerġija (3), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Direttiva (UE) 2018/844 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta' Mejju 2018 li temenda d-Direttiva 2010/31/UE dwar ir-rendiment tal-bini fl-użu tal-enerġija u d-Direttiva 2012/27/UE dwar l-effiċjenza fl-enerġija (3),

| — | wara li kkunsidra r-Regolament (UE) 2019/943 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-5 ta' Ġunju 2019 dwar is-suq intern tal-elettriku (4), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Regolament (UE) 2019/943 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-5 ta' Ġunju 2019 dwar is-suq intern tal-elettriku (4),

| — | wara li kkunsidra d-Direttiva (UE) 2019/944 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-5 ta' Ġunju 2019 dwar regoli komuni għas-suq intern għall-elettriku u li temenda d-Direttiva 2012/27/UE (5), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Direttiva (UE) 2019/944 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-5 ta' Ġunju 2019 dwar regoli komuni għas-suq intern għall-elettriku u li temenda d-Direttiva 2012/27/UE (5),

| — | wara li kkunsidra r-Regolament (UE) 2017/1938 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta' Ottubru 2017 dwar miżuri li jissalvagwardaw is-sigurtà tal-provvista tal-gass (6), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Regolament (UE) 2017/1938 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta' Ottubru 2017 dwar miżuri li jissalvagwardaw is-sigurtà tal-provvista tal-gass (6),

| — | wara li kkunsidra r-Regolament (UE) 2021/1119 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta' Ġunju 2021 li jistabbilixxi l-qafas biex tinkiseb in-newtralità klimatika u li jemenda r-Regolamenti (KE) Nru 401/2009 u (UE) 2018/1999 (“il-Liġi Ewropea dwar il-Klima”) (7), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Regolament (UE) 2021/1119 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta' Ġunju 2021 li jistabbilixxi l-qafas biex tinkiseb in-newtralità klimatika u li jemenda r-Regolamenti (KE) Nru 401/2009 u (UE) 2018/1999 (“il-Liġi Ewropea dwar il-Klima”) (7),

| — | wara li kkunsidra d-Direttiva tal-Kunsill 2003/96/KE tas-27 ta' Ottubru 2003 li tirriforma l-istruttura tal-Komunità dwar tassazzjoni fuq prodotti ta' enerġija u elettriku (8), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Direttiva tal-Kunsill 2003/96/KE tas-27 ta' Ottubru 2003 li tirriforma l-istruttura tal-Komunità dwar tassazzjoni fuq prodotti ta' enerġija u elettriku (8),

| — | wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni għal regolament tal-Kunsill dwar intervent ta' emerġenza biex jiġu indirizzati l-prezzijiet għoljin tal-enerġija (COM(2022)0473), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni għal regolament tal-Kunsill dwar intervent ta' emerġenza biex jiġu indirizzati l-prezzijiet għoljin tal-enerġija (COM(2022)0473),

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-18 ta' Mejju 2022 dwar l-interventi fis-suq fi żmien qasir u titjib fuq medda itwal ta' żmien fid-disinn tas-suq tal-elettriku – pjan ta' azzjoni (COM(2022)0236); |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-18 ta' Mejju 2022 dwar l-interventi fis-suq fi żmien qasir u titjib fuq medda itwal ta' żmien fid-disinn tas-suq tal-elettriku – pjan ta' azzjoni (COM(2022)0236);

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-13 ta' Ottubru 2021 intitolata “L-indirizzar taż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġija: sett ta' għodod għall-azzjoni u l-appoġġ” (COM(2021)0660), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-13 ta' Ottubru 2021 intitolata “L-indirizzar taż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġija: sett ta' għodod għall-azzjoni u l-appoġġ” (COM(2021)0660),

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-8 ta' Marzu 2022 intitolata “REPowerEU: Azzjoni Ewropea Konġunta għal enerġija aktar affordabbli, sikura u sostenibbli” (COM(2022)0108), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-8 ta' Marzu 2022 intitolata “REPowerEU: Azzjoni Ewropea Konġunta għal enerġija aktar affordabbli, sikura u sostenibbli” (COM(2022)0108),

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-18 ta' Mejju 2022 dwar il-Pjan REPowerEU (COM(2022)0230), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-18 ta' Mejju 2022 dwar il-Pjan REPowerEU (COM(2022)0230),

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-23 ta' Marzu 2022 intitolata “Qafas Temporanju ta' Kriżi għall-miżuri ta' Għajnuna mill-Istat biex jappoġġaw l-ekonomija wara l-aggressjoni kontra l-Ukrajna mir-Russja” (C/2022/1890), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-23 ta' Marzu 2022 intitolata “Qafas Temporanju ta' Kriżi għall-miżuri ta' Għajnuna mill-Istat biex jappoġġaw l-ekonomija wara l-aggressjoni kontra l-Ukrajna mir-Russja” (C/2022/1890),

| — | wara li kkunsidra l-Pjan ta' Azzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Pjan ta' Azzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali,

| — | wara li kkunsidra l-Konvenzjoni Qafas tan-Nazzjonijiet Uniti dwar it-Tibdil fil-Klima (UNFCCC) u b'mod partikolari l-Ftehim ta' Pariġi tal-2015 tagħha, li daħal fis-seħħ fl-4 ta' Novembru 2016, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Konvenzjoni Qafas tan-Nazzjonijiet Uniti dwar it-Tibdil fil-Klima (UNFCCC) u b'mod partikolari l-Ftehim ta' Pariġi tal-2015 tagħha, li daħal fis-seħħ fl-4 ta' Novembru 2016,

| — | wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tas-summit tal-Kunsill Ewropew tal-24 u l-25 ta' Marzu 2022, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tas-summit tal-Kunsill Ewropew tal-24 u l-25 ta' Marzu 2022,

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-21 ta' Ottubru 2021 dwar il-linji gwida fir-rigward tal-għajnuna mill-Istat għall-klima, l-enerġija u l-ambjent (CEEAG) (9), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-21 ta' Ottubru 2021 dwar il-linji gwida fir-rigward tal-għajnuna mill-Istat għall-klima, l-enerġija u l-ambjent (CEEAG) (9),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-15 ta' Jannar 2020 dwar il-Patt Ekoloġiku Ewropew (10), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-15 ta' Jannar 2020 dwar il-Patt Ekoloġiku Ewropew (10),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-21 ta' Jannar 2021 dwar l-aċċess għal akkomodazzjoni diċenti u affordabbli għal kulħadd (11), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-21 ta' Jannar 2021 dwar l-aċċess għal akkomodazzjoni diċenti u affordabbli għal kulħadd (11),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-10 ta' Frar 2021 dwar il-Pjan ta' Azzjoni ġdid għall-Ekonomija Ċirkolari (12), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-10 ta' Frar 2021 dwar il-Pjan ta' Azzjoni ġdid għall-Ekonomija Ċirkolari (12),

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 132(2) u (4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 132(2) u (4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

| A. | billi l-gwerra ta' aggressjoni tar-Russja qiegħda tħalli impatt sinifikanti fuq iċ-ċittadini u l-ekonomija tal-UE, prinċipalment permezz ta' żieda drammatika fil-prezzijiet tal-enerġija u tal-ikel, qiegħda tikkawża tbatija immensa għall-poplu tal-Ukrajna u tikkostitwixxi attakk dirett kontra l-valuri Ewropej; |
| --- | --- |

A.

billi l-gwerra ta' aggressjoni tar-Russja qiegħda tħalli impatt sinifikanti fuq iċ-ċittadini u l-ekonomija tal-UE, prinċipalment permezz ta' żieda drammatika fil-prezzijiet tal-enerġija u tal-ikel, qiegħda tikkawża tbatija immensa għall-poplu tal-Ukrajna u tikkostitwixxi attakk dirett kontra l-valuri Ewropej;

| B. | billi r-rata ta' inflazzjoni taż-żona euro laħqet gradwalment l-10 % f'Settembru 2022, b'aktar minn nofs il-pajjiżi taż-żona tal-euro jbatu minn rati b'żewġ ċifri u wħud minnhom laħqu inflazzjoni saħansitra ta' 24 %; |
| --- | --- |

B.

billi r-rata ta' inflazzjoni taż-żona euro laħqet gradwalment l-10 % f'Settembru 2022, b'aktar minn nofs il-pajjiżi taż-żona tal-euro jbatu minn rati b'żewġ ċifri u wħud minnhom laħqu inflazzjoni saħansitra ta' 24 %;

| C. | billi diġà fl-2020, qabel ma bdiet l-ispirali taż-żieda fil-prezzijiet, madwar 36 miljun ċittadin Ewropew ma setgħux isaħħnu djarhom b'mod adegwat; billi aktar minn 50 miljun familja fl-UE diġà qed jgħixu sitwazzjoni ta' faqar enerġetiku u billi din l-isfida serja se tkompli tiġi aggravata mill-kriżi enerġetika attwali, li tista' twassal għal dewmien fl-aċċess għall-ħtiġijiet bażiċi, il-kura, l-edukazzjoni u s-saħħa, partikolarment għat-tfal u ż-żgħażagħ; |
| --- | --- |

C.

billi diġà fl-2020, qabel ma bdiet l-ispirali taż-żieda fil-prezzijiet, madwar 36 miljun ċittadin Ewropew ma setgħux isaħħnu djarhom b'mod adegwat; billi aktar minn 50 miljun familja fl-UE diġà qed jgħixu sitwazzjoni ta' faqar enerġetiku u billi din l-isfida serja se tkompli tiġi aggravata mill-kriżi enerġetika attwali, li tista' twassal għal dewmien fl-aċċess għall-ħtiġijiet bażiċi, il-kura, l-edukazzjoni u s-saħħa, partikolarment għat-tfal u ż-żgħażagħ;

| D. | billi l-impjanti ta' firxa wiesgħa ta' industriji Ewropej bħall-azzar, l-aluminju, il-fertilizzanti u l-industrija tal-enerġija stess, kienu mġiegħla jagħtu lill-ħaddiema assenza bil-permess u jagħlqu l-linji tal-produzzjoni, peress li l-prezzijiet għoljin tal-gass u tal-elettriku qegħdin jikkawżaw telf għall-impriżi; billi dan l-għeluq għandu effett ta' domino fuq industriji oħrajn li ntlaqtu mix-xokkijiet tal-offerta u jistgħu jagħmlu ħsara fit-tul lill-bażi industrijali Ewropea; |
| --- | --- |

D.

billi l-impjanti ta' firxa wiesgħa ta' industriji Ewropej bħall-azzar, l-aluminju, il-fertilizzanti u l-industrija tal-enerġija stess, kienu mġiegħla jagħtu lill-ħaddiema assenza bil-permess u jagħlqu l-linji tal-produzzjoni, peress li l-prezzijiet għoljin tal-gass u tal-elettriku qegħdin jikkawżaw telf għall-impriżi; billi dan l-għeluq għandu effett ta' domino fuq industriji oħrajn li ntlaqtu mix-xokkijiet tal-offerta u jistgħu jagħmlu ħsara fit-tul lill-bażi industrijali Ewropea;

| E. | billi l-kumpaniji qegħdin ibatu minn żieda fil-kostijiet tal-produzzjoni minħabba prezzijiet ogħla tal-materjal prima, ktajjen tal-provvista ristretti u żieda fil-prezzijiet tat-trasport u tal-enerġija, flimkien ma' bidliet fl-imġiba tal-konsumaturi; |
| --- | --- |

E.

billi l-kumpaniji qegħdin ibatu minn żieda fil-kostijiet tal-produzzjoni minħabba prezzijiet ogħla tal-materjal prima, ktajjen tal-provvista ristretti u żieda fil-prezzijiet tat-trasport u tal-enerġija, flimkien ma' bidliet fl-imġiba tal-konsumaturi;

| F. | billi ż-żieda esponenzjali tal-prezz tal-enerġija ddeterminat żieda tar-rekwiżiti ta' marġni għall-produtturi tal-elettriku, li qegħdin ikopru l-bejgħ tagħhom fuq is-suq tal-futures f'livelli bla preċedenti; |
| --- | --- |

F.

billi ż-żieda esponenzjali tal-prezz tal-enerġija ddeterminat żieda tar-rekwiżiti ta' marġni għall-produtturi tal-elettriku, li qegħdin ikopru l-bejgħ tagħhom fuq is-suq tal-futures f'livelli bla preċedenti;

| G. | billi t-tranżizzjoni enerġetika u dik diġitali se jżidu sostanzjalment id-domanda ta' ċerti tipi ta' materja prima, li għall-provvista tagħhom l-UE tiddependi minn numru ferm limitat ta' pajjiżi u kumpaniji; |
| --- | --- |

G.

billi t-tranżizzjoni enerġetika u dik diġitali se jżidu sostanzjalment id-domanda ta' ċerti tipi ta' materja prima, li għall-provvista tagħhom l-UE tiddependi minn numru ferm limitat ta' pajjiżi u kumpaniji;

| H. | billi l-kriżi tal-COVID-19 u l-gwerra ta' aggressjoni tar-Russja kontra l-Ukrajna wasslu għal tfixkil tal-ktajjen tal-provvista u tal-valur u ħolqu skarsezzi ta' provvista kif ukoll irriżultaw f'żieda fil-kostijiet tal-produzzjoni; |
| --- | --- |

H.

billi l-kriżi tal-COVID-19 u l-gwerra ta' aggressjoni tar-Russja kontra l-Ukrajna wasslu għal tfixkil tal-ktajjen tal-provvista u tal-valur u ħolqu skarsezzi ta' provvista kif ukoll irriżultaw f'żieda fil-kostijiet tal-produzzjoni;

| I. | billi l-prinċipju nru 20 tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali dwar l-aċċess għas-servizzi essenzjali jafferma li kulħadd għandu d-dritt li jkollu aċċess għal servizzi essenzjali ta' kwalità tajba, inklużi l-ilma, is-sanità, l-enerġija, it-trasport, is-servizzi finanzjarji u l-komunikazzjonijiet diġitali; billi l-aċċess għal dawn is-servizzi għandu jkun disponibbli; |
| --- | --- |

I.

billi l-prinċipju nru 20 tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali dwar l-aċċess għas-servizzi essenzjali jafferma li kulħadd għandu d-dritt li jkollu aċċess għal servizzi essenzjali ta' kwalità tajba, inklużi l-ilma, is-sanità, l-enerġija, it-trasport, is-servizzi finanzjarji u l-komunikazzjonijiet diġitali; billi l-aċċess għal dawn is-servizzi għandu jkun disponibbli;

| J. | billi għandu jiġi aġġornat il-qafas tal-UE dwar is-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali biex jiġu protetti aħjar il-konsumaturi vulnerabbli mis-sitwazzjoni attwali; |
| --- | --- |

J.

billi għandu jiġi aġġornat il-qafas tal-UE dwar is-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali biex jiġu protetti aħjar il-konsumaturi vulnerabbli mis-sitwazzjoni attwali;

| K. | billi, fid-diskors tagħha tal-14 ta' Settembru 2022 dwar l-Istat tal-Unjoni, il-President tal-Kummissjoni Ursula von der Leyen ddikjarat li r-Russja qiegħda tkompli timmanipula attivament is-suq tal-enerġija tagħna; |
| --- | --- |

K.

billi, fid-diskors tagħha tal-14 ta' Settembru 2022 dwar l-Istat tal-Unjoni, il-President tal-Kummissjoni Ursula von der Leyen ddikjarat li r-Russja qiegħda tkompli timmanipula attivament is-suq tal-enerġija tagħna;

| L. | billi l-prezzijiet spot tal-gass irreġistrati fit-Title Transfer Facility (TTF) tan-Netherlands, li kienu baqgħu taħt il-EUR 25/MWh fl-aħħar erba' snin, żdiedu f'daqqa minn Awwissu 2021, b'mod partikolari mill-bidu tal-gwerra ta' aggressjoni tar-Russja kontra l-Ukrajna, u laħqu aktar minn EUR 200/MWh f'nofs Awwissu 2022, ċifra li baqgħet stabbli; billi l-azzjonijiet tar-Russja huma eżempju ta' attakk mhux ipprovokat għas-suq tal-gass tal-UE; |
| --- | --- |

L.

billi l-prezzijiet spot tal-gass irreġistrati fit-Title Transfer Facility (TTF) tan-Netherlands, li kienu baqgħu taħt il-EUR 25/MWh fl-aħħar erba' snin, żdiedu f'daqqa minn Awwissu 2021, b'mod partikolari mill-bidu tal-gwerra ta' aggressjoni tar-Russja kontra l-Ukrajna, u laħqu aktar minn EUR 200/MWh f'nofs Awwissu 2022, ċifra li baqgħet stabbli; billi l-azzjonijiet tar-Russja huma eżempju ta' attakk mhux ipprovokat għas-suq tal-gass tal-UE;

| M. | billi l-Awtorità Ewropea tat-Titoli u s-Swieq (ESMA) ddikjarat li, minkejja li s-“swieq tad-derivattivi ta' komoditajiet miftuħa u li jaħdmu sewwa jiżvolġu rwol essenzjali għad-determinazzjoni tal-prezzijiet”, minħabba l-perjodu reċenti ta' tensjoni estrema, “jistgħu jkunu utli miżuri biex irażżnu l-volatilità eċċessiva biex jitjieb il-funzjonament kumplessiv” ta' dawn is-swieq; billi l-ESMA rrimarkat ukoll li l-qafas tat-tieni Direttiva dwar is-swieq fl-istrumenti finanzjarji (MiFID II) jipprevedi diġà “sensiela ta' mekkaniżmi ta' volatilità (b'mod partikolari interruzzjonijiet fin-negozjar u parametri tal-prezzijiet)”, filwaqt li osservat li “fiċ-ċirkostanzi estremi li qegħdin jgħixu s-swieq tad-derivattivi ta' komoditajiet (u b'mod partikolari s-swieq tal-enerġija) f'dawn l-aħħar xhur, in-numru ta' drabi li fih ġew attivati interruzzjonijiet fin-negozjar fis-sedi rilevanti tan-negozjar tal-UE jidher li huwa baxx ħafna” (13); |
| --- | --- |

M.

billi l-Awtorità Ewropea tat-Titoli u s-Swieq (ESMA) ddikjarat li, minkejja li s-“swieq tad-derivattivi ta' komoditajiet miftuħa u li jaħdmu sewwa jiżvolġu rwol essenzjali għad-determinazzjoni tal-prezzijiet”, minħabba l-perjodu reċenti ta' tensjoni estrema, “jistgħu jkunu utli miżuri biex irażżnu l-volatilità eċċessiva biex jitjieb il-funzjonament kumplessiv” ta' dawn is-swieq; billi l-ESMA rrimarkat ukoll li l-qafas tat-tieni Direttiva dwar is-swieq fl-istrumenti finanzjarji (MiFID II) jipprevedi diġà “sensiela ta' mekkaniżmi ta' volatilità (b'mod partikolari interruzzjonijiet fin-negozjar u parametri tal-prezzijiet)”, filwaqt li osservat li “fiċ-ċirkostanzi estremi li qegħdin jgħixu s-swieq tad-derivattivi ta' komoditajiet (u b'mod partikolari s-swieq tal-enerġija) f'dawn l-aħħar xhur, in-numru ta' drabi li fih ġew attivati interruzzjonijiet fin-negozjar fis-sedi rilevanti tan-negozjar tal-UE jidher li huwa baxx ħafna” (13);

| N. | billi, fid-diskors tagħha dwar l-Istat tal-Unjoni tal-14 ta' Settembru 2022, il-President tal-Kummissjoni Ursula von der Leyen ddikjarat li l-proposta tal-Kummissjoni se tiġbor aktar minn EUR 140 biljun “għall-Istati Membri biex jilqgħu direttament għad-daqqa”; billi diversi Stati Membri introduċew skemi temporanji għal taxxa fuq il-profitti mhux mistennija; |
| --- | --- |

N.

billi, fid-diskors tagħha dwar l-Istat tal-Unjoni tal-14 ta' Settembru 2022, il-President tal-Kummissjoni Ursula von der Leyen ddikjarat li l-proposta tal-Kummissjoni se tiġbor aktar minn EUR 140 biljun “għall-Istati Membri biex jilqgħu direttament għad-daqqa”; billi diversi Stati Membri introduċew skemi temporanji għal taxxa fuq il-profitti mhux mistennija;

| O. | billi l-Istati Membri jenħtieġ li jkunu l-atturi prinċipali responsabbli mit-taħlita enerġetika tagħhom, mill-identifikazzjoni tal-problemi ewlenin li jħabbtu wiċċhom magħhom iċ-ċittadini u l-ekonomiji tagħhom u mir-riżoluzzjoni ta' dawn il-problemi; |
| --- | --- |

O.

billi l-Istati Membri jenħtieġ li jkunu l-atturi prinċipali responsabbli mit-taħlita enerġetika tagħhom, mill-identifikazzjoni tal-problemi ewlenin li jħabbtu wiċċhom magħhom iċ-ċittadini u l-ekonomiji tagħhom u mir-riżoluzzjoni ta' dawn il-problemi;

| P. | billi ż-żieda drammatika fil-prezzijiet tal-elettriku qed tpoġġi pressjoni fuq il-familji u fuq ħafna ċittadini Ewropej, partikolarment dawk f'riskju ta' faqar u dawk li ġejjin minn gruppi vulnerabbli, organizzazzjonijiet mhux governattivi, impriżi żgħar u ta' daqs medju (SMEs) u l-industrija, u hemm riskju li tikkawża ħsara soċjali u ekonomika akbar; |
| --- | --- |

P.

billi ż-żieda drammatika fil-prezzijiet tal-elettriku qed tpoġġi pressjoni fuq il-familji u fuq ħafna ċittadini Ewropej, partikolarment dawk f'riskju ta' faqar u dawk li ġejjin minn gruppi vulnerabbli, organizzazzjonijiet mhux governattivi, impriżi żgħar u ta' daqs medju (SMEs) u l-industrija, u hemm riskju li tikkawża ħsara soċjali u ekonomika akbar;

| Q. | billi l-valutazzjoni tad-Disinn tas-Suq tal-Elettriku bl-Ingrossa tal-UE li għamlet l-Aġenzija tal-UE għall-Kooperazzjoni tar-Regolaturi tal-Enerġija wriet li l-kummerċ transfruntier iġġenera EUR 34 biljun f'benefiċċji lill-konsumaturi fl-2021 filwaqt li għen biex tittaffa l-volatilità tal-prezzijiet, u li tali kummerċ isaħħaħ is-sigurtà tal-provvista u r-reżiljenza ta' kull Stat Membru għax-xokkijiet fil-prezzijiet; |
| --- | --- |

Q.

billi l-valutazzjoni tad-Disinn tas-Suq tal-Elettriku bl-Ingrossa tal-UE li għamlet l-Aġenzija tal-UE għall-Kooperazzjoni tar-Regolaturi tal-Enerġija wriet li l-kummerċ transfruntier iġġenera EUR 34 biljun f'benefiċċji lill-konsumaturi fl-2021 filwaqt li għen biex tittaffa l-volatilità tal-prezzijiet, u li tali kummerċ isaħħaħ is-sigurtà tal-provvista u r-reżiljenza ta' kull Stat Membru għax-xokkijiet fil-prezzijiet;

| R. | billi l-iffrankar tal-enerġija u t-tnaqqis fl-użu tagħha jikkostitwixxu għażla ekonomikament aċċessibbli, sikura u nadifa biex titnaqqas id-dipendenza tal-UE mill-importazzjoni ta' fjuwils fossili mir-Russja; billi l-Istati Membri tal-UE jiffrankaw biss 0,8 % f'termini ta' konsum finali tal-enerġija; |
| --- | --- |

R.

billi l-iffrankar tal-enerġija u t-tnaqqis fl-użu tagħha jikkostitwixxu għażla ekonomikament aċċessibbli, sikura u nadifa biex titnaqqas id-dipendenza tal-UE mill-importazzjoni ta' fjuwils fossili mir-Russja; billi l-Istati Membri tal-UE jiffrankaw biss 0,8 % f'termini ta' konsum finali tal-enerġija;

Kunsiderazzjonijiet introduttivi

| 1. | Iqis li l-gwerra ta' aggressjoni Russa fil-konfront tal-Ukrajna u l-użu tal-provvista tal-enerġija fossili bħala arma aggravat drammatikament l-instabbiltà attwali tas-suq tal-enerġija; jiddeplora li din is-sitwazzjoni kompliet tgħolli l-prezzijiet tal-enerġija, b'hekk iddeterminat inflazzjoni estremament għolja, żieda fl-inugwaljanzi soċjali, faqar enerġetiku u tal-mobilità, prezzijiet tal-ikel għoljin u kriżi tal-għoli tal-ħajja u li jibqa' preżenti riskju sinifikanti ta' għeluq għall-impriżi ta' diversi setturi u ta' qgħad; |
| --- | --- |

1.

| 2. | Jinsab imħasseb bil-kbir għall-prezzijiet għoljin tal-enerġija fl-UE kollha u jistieden lill-Istati Membri jindirizzaw minnufih l-impatt ta' dan il-fenomenu u tal-inflazzjoni assoċjata fuq l-introjti tal-familji, is-saħħa u l-benesseri, b'mod partikolari għall-persuni l-aktar vulnerabbli, kif ukoll l-impriżi, inklużi l-SMEs, u l-ekonomija b'mod ġenerali; |
| --- | --- |

2.

| 3. | Jemmen li żminijiet eċċezzjonali jirrikjedu miżuri ta' emerġenza eċċezzjonali, u dan jimplika li hemm bżonn li l-UE taġixxi flimkien u b'mod magħqud aktar minn qatt qabel; jinsisti fuq il-fatt li l-miżuri kollha adottati fil-livell tal-UE biex tiġi miġġielda l-kriżi tal-prezzijiet tal-enerġija jridu jkunu totalment kompatibbli mal-għanijiet klimatiċi tal-Unjoni fit-tul, inkluż il-Patt Ekoloġiku Ewropew, u jippromwovu l-awtonomija strateġika miftuħa tal-UE; jitlob lill-Kummissjoni, f'dan ir-rigward, tanalizza l-impatti kumulattivi tal-miżuri ta' emerġenza nazzjonali u tal-UE, filwaqt li tiżgura li jkunu konsistenti mal-objettiv tal-Unjoni li tilħaq in-newtralità klimatika sa mhux aktar tard mill-2050; jinsisti fuq il-fatt li l-miżuri proposti jenħtieġ li jirrikonoxxu d-diversità taċ-ċirkostanzi nazzjonali u jipprevedu għalhekk il-flessibbiltà neċessarja għall-implimentazzjoni tagħhom; jistieden lill-Istati Membri u lill-atturi ekonomiċi juru aktar solidarjetà biex jindirizzaw il-kriżi b'mod ġust; |
| --- | --- |

3.

| 4. | Itenni l-appell li għamel f'Mejju 2022 għal embargo immedjat u sħiħ fuq l-importazzjoni ta' żejt, faħam, fjuwil nukleari u gass mir-Russja, u biex in-Nord Stream 1 u 2 jiġu abbandunati kompletament; |
| --- | --- |

4.

Impatt fuq iċ-ċittadini u l-ekonomija

| 5. | Iħeġġeġ lill-Istati Membri jiżguraw l-aċċess għal sistemi ta' tisħin u tal-elettriku nodfa u għall-but ta' kulħadd u jevitaw li l-persuni jkunu obbligati jagħżlu bejn l-ikel jew it-tisħin; javża lill-Istati Membri li l-konsumaturi li ma jifilħux iħallsu ż-żieda fil-kontijiet tal-enerġija tagħhom ma għandhomx jinqatgħu mill-provvista tal-enerġija u jissottolinja l-bżonn li jiġu evitati l-iżgrumbramenti għall-familji vulnerabbli li ma jistgħux iħallsu l-kontijiet u l-kera tagħhom; jenfasizza l-bżonn li l-konsumaturi jiġu protetti aħjar mis-sospensjoni jew l-irtirar ta' kuntratti b'rata fissa mill-fornituri, u li jiġu evitati prepagamenti eżorbitanti għall-gass u l-elettriku mill-konsumaturi; jistieden lill-Kummissjoni tivvaluta l-bżonn ta' rekwiżiti ta' informazzjoni prekuntrattwali aktar b'saħħithom fis-settur tal-enerġija, partikolarment għall-bejgħ mill-bogħod; |
| --- | --- |

5.

| 6. | Jesprimi t-tħassib qawwi tiegħu dwar l-impatt tal-prezzijiet għoljin tal-enerġija fuq il-familji u n-negozji u d-diskrepanzi fil-ħila tal-Istati Membri differenti li jgħinuhom, kif ħareġ f'aħbarijiet reċenti; jenfasizza l-bżonn ta' solidarjetà bla preċedent fost l-Istati Membri kif ukoll rispons komuni, minflok azzjonijiet unilaterali diviżivi; |
| --- | --- |

6.

| 7. | Jistieden lill-Istati Membri jżommu u jsaħħu b'urġenza s-servizzi pubbliċi, soċjali u kulturali pperikolati miż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġija għal għadd dejjem akbar ta' persuni fil-bżonn, inklużi servizzi ġestiti mill-awtoritajiet lokali, bħall-akkomodazzjoni soċjali, il-banjijiet pubbliċi, l-istabbilimenti edukattivi u l-isptarijiet; ifakkar li anke l-awtoritajiet lokali ntlaqtu mill-kriżi u jridu jiġu protetti wkoll; |
| --- | --- |

7.

| 8. | Jistieden lill-Istati Membri jistabbilixxu pjanijiet u strateġiji fil-qasam tal-akkomodazzjoni, tal-aċċess għall-bżonnijiet soċjali bażiċi, tal-protezzjoni tal-infrastrutturi soċjali, tas-servizzi tas-saħħa essenzjali u tal-assistenza finanzjarja tal-SMEs; jenfasizza li dan l-appoġġ jenħtieġ li jkun immirat partikolarment lill-gruppi tal-popolazzjoni li jinsabu fis-sitwazzjoni l-aktar kritika; |
| --- | --- |

8.

| 9. | Jisħaq li fl-Istati Membri kollha l-familji quddiem wiċċhom għandhom sfidi sinifikanti bħall-erożjoni tal-kapaċità tal-akkwist tagħhom; jenfasizza li bosta persuni fl-Ewropa diġà jinsabu f'sitwazzjonijiet ta' vulnerabbiltà u jwissi li l-inflazzjoni relatata, b'mod partikolari ż-żieda fil-prezzijiet tal-ikel u tal-enerġija, tista' tagħmel is-sitwazzjoni insostenibbli għall-familji b'introjtu baxx, b'impatt dejjem akbar fuq il-klassi tan-nofs; jistieden lill-Istati Membri jikkunsidraw il-possibbiltà li jeżentaw mill-VAT il-prodotti tal-ikel bażiċi fl-UE kollha għal kemm iddum il-kriżi, bil-għan li jaġevolaw l-aċċess għall-beni essenzjali u jindirizzaw l-iskarsezzi tal-ikel u ż-żieda fil-prezzijiet tal-akkomodazzjoni; |
| --- | --- |

9.

| 10. | Jissottolinja li l-qafas eżistenti jippermetti lill-Istati Membri jeżentaw temporanjament lill-familji mit-taxxa fuq l-elettriku, il-gass naturali, il-faħam u l-fjuwils solidi jew japplikaw rata tat-taxxa mnaqqsa; jinkoraġġixxi lill-Istati Membri jisfruttaw b'mod sħiħ l-għażliet eżistenti biex inaqqsu t-taxxi fuq il-prodotti enerġetiċi; jistieden lill-Kummissjoni tikkunsidra l-possibbiltà li tagħti l-lok lill-Istati Membri biex jintroduċu aktar tnaqqis jew eżenzjonijiet temporanji għas-sisa u għat-taxxi fuq l-enerġija, bil-għan li jtaffu l-piż fuq il-familji u l-impriżi; |
| --- | --- |

10.

| 11. | Jistieden lill-Istati Membri u lill-Kummissjoni jinfurmaw liċ-ċittadini u lill-impriżi, b'mod partikolari l-SMEs, dwar il-mod kif iħejju ruħhom għax-xitwa li jmiss u kif itejbu l-effijċenza enerġetika u jnaqqsu d-domanda għall-enerġija tagħhom, inklużi pariri prattiċi, effikaċi u realistiċi dwar l-għoli tal-ħajja u l-kost tal-enerġija, kif ukoll informazzjoni dwar id-drittijiet tal-konsumatur; jinkoraġġixxi lill-Istati Membri jippromwovu apparat li jiffranka l-enerġija għall-familji vulnerabbli; |
| --- | --- |

11.

| 12. | Jitlob lill-Istati Membri jikkunsidraw il-possibbiltà li jagħtu appoġġ temporanju lill-utenti vulnerabbli tat-trasport bil-għan li jgħinu jassorbu ż-żieda fil-prezzijiet, inklużi vouchers għat-trasport pubbliku; jitlob l-adozzjoni ta' politiki strutturali għall-promozzjoni ulterjuri ta' networks tat-trasport pubbliku affidabbli u bi prezzijiet aċċessibbli u l-mobilità attiva, bħall-użu tar-rota u l-mixi; |
| --- | --- |

12.

| 13. | Jistieden lill-Istati Membri jindirizzaw l-impatt tal-kriżi tal-enerġija fuq is-suq tax-xogħol billi jappoġġaw lill-ħaddiema li huma temporanjament f'“qgħad tekniku” minħabba li min iħaddem kien imġiegħel jillimita jew jissospendi l-attivitajiet tiegħu, inklużi l-ħaddiema li jaħdmu għal rashom waħedhom, u billi joffru assistenza lill-impriżi ż-żgħar biex iżommu l-persunal u jkomplu bl-attivitajiet tagħhom; ifakkar li l-arranġamenti għal xogħol b'ħinijiet iqsar urew li kienu validi matul il-pandemija u jenħtieġ li jiġu implimentati bl-appoġġ finanzjarju tal-UE, jekk neċessarju, biex jevitaw it-telf tal-impjiegi; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Kunsill isaħħu l-Istrument Ewropew għal Appoġġ temporanju biex jittaffew ir-Riskji ta' Qgħad f'Emerġenza (SURE) b'tali mod li jingħata appoġġ lil skemi ta' xogħol b'ħinijiet iqsar, lill-introjtu tal-ħaddiema u lil ħaddiema li, kieku, jingħataw is-sensja temporanjament minħabba ż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġija; |
| --- | --- |

13.

| 14. | Jistieden lill-Istati Membri jsostnu lill-kumpaniji quddiem iż-żieda esponenzjali fil-prezzijiet, f'konsultazzjoni mar-rappreżentanti ta' min iħaddem u tal-ħaddiema fis-setturi li l-aktar intlaqtu, u jimplimentaw miżuri kontra l-kriżi anki permezz tad-djalogu soċjali u tan-negozjar kollettiv; jistieden lill-Kummissjoni tieħu l-miżuri neċessarji biex tgħin lill-industriji b'intensità għolja ta' enerġija, anki billi toffri l-garanziji dovuti rigward il-ħarsien tal-ambjent u ż-żamma tal-impjiegi; |
| --- | --- |

14.

| 15. | Jisħaq li l-garanziji soċjali huma fundamentali fil-kriżi attwali u jħeġġeġ lill-Istati Membri u lill-Kummissjoni tinvolvi lit-trade unions fit-tfassil u fl-implimentazzjoni ta' miżuri kontra l-kriżi permezz tad-djalogu soċjali; |
| --- | --- |

15.

| 16. | Jirrikonoxxi li l-effett kumulattiv tal-prezzijiet għoljin tal-enerġija u t-tfixkil fil-ktajjen tal-provvista jista' jipperikola n-negozji Ewropej u l-impjiegi li jipprovdu; jitlob li l-piż fuq in-negozji, b'mod partikolari l-SMEs, jitħaffef immedjatament; |
| --- | --- |

16.

| 17. | Jenfasizza li l-objettiv primarju tal-politika monetarja tal-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE) hu li tinżamm l-istabbiltà tal-prezzijiet, u b'hekk jiġi żgurat li l-inflazzjoni tkun baxxa, stabbli u prevedibbli; ifakkar li r-rata tal-inflazzjoni fil-mira tal-BĊE hija ta' 2 %; |
| --- | --- |

17.

Impenji klimatiċi, adozzjoni ta' sorsi ta' enerġija rinnovabbli, effiċjenza enerġetika u infrastruttura

| 18. | Ifakkar li l-irħas enerġija hi dik li ma nikkunsmawx u li l-effiċjenza enerġetika u l-miżuri għall-iffrankar tal-enerġija mhux biss se jgħinu lill-UE fl-immedjat, iżda se jgħinuna wkoll inwettqu l-impenji klimatiċi ddikjarati mill-Unjoni fil-pakkett “Fit for 55” u l-inizjattiva RePowerEU għall-2030, bħat-tnaqqis fl-importazzjoni u l-konsum tal-gass; |
| --- | --- |

18.

| 19. | Jemmen li t-twettiq tal-objettivi tal-Patt Ekoloġiku Ewropew se jagħmel is-sistemi tal-enerġija tagħna aktar effiċjenti, ibbażati aktar fuq sorsi rinnovabbli, aktar b'saħħithom quddiem il-kriżijiet u aktar reżiljenti għal xokkijiet esterni, jiżgura enerġija stabbli u affordabbli u jikkontribwixxi għal awtonomija strateġika miftuħa; |
| --- | --- |

19.

| 20. | Jistieden lill-Istati Membri u lill-Kummissjoni jaċċeleraw l-użu tal-enerġija rinnovabbli, għax dan hu l-aħjar mod biex tintemm id-dipendenza fuq il-gass naturali u jitwettqu l-impenji klimatiċi tal-Unjoni; ifakkar fir-riformulazzjonijiet li għaddejjin fir-rigward tad-Direttiva (UE) 2018/2001 (RED III u RED IV), u jesprimi l-konvinzjoni tiegħu li t-tlestija rapida tal-proċeduri leġiżlattivi se tħaffef l-adozzjoni ta' sorsi ta' enerġija rinnovabbli fl-UE kollha; |
| --- | --- |

20.

| 21. | Jenfasizza li t-tisħin residenzjali jrid jiġi dekarbonizzat permezz ta' elettrifikazzjoni intelliġenti u soluzzjonijiet ta' tisħin distrettwali affordabbli u bbażati fuq sorsi rinnovabbli; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jżidu l-appoġġ tagħhom għar-rinnovazzjonijiet tal-bini u jipprovdu finanzjament adegwat għal investimenti f'miżuri ta' effiċjenza enerġetika, partikolarment għall-bini bl-ifqar rendiment fl-użu tal-enerġija u l-aktar inħawi vulnerabbli; jilqa' d-deċiżjoni ta' xi Stati Membri li jipprojbixxu l-installazzjoni ta' bojlers tal-gass f'bini ġdid; jenfasizza l-importanza u l-benefiċċji immedjati tal-introduzzjoni rapida ta' pannelli fotovoltajċi fuq il-bjut, sorsi ta' enerġija rinnovabbli fil-qrib, pompi tas-sħana kif ukoll soluzzjonijiet oħra rapidi u installabbli faċilment; |
| --- | --- |

21.

| 22. | Iħeġġeġ lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jħaffu l-adozzjoni ta' sorsi ta' enerġija rinnovabbli, partikolarment billi jneħħu l-ostakli amministrattivi u jissimplifikaw u jħaffu l-proċess tal-permessi, inkluż għall-familji; |
| --- | --- |

22.

| 23. | Jesprimi l-appoġġ tiegħu għall-idea, bħala parti mir-REPowerEU, ta' rkantar ta' kwoti fis-Sistema tal-UE għall-Iskambju ta' Kwoti tal-Emissjonijiet (ETS) bħala miżura eċċezzjonali biex jiġu ġġenerati EUR 20 biljun u b'hekk tiġi ffinanzjata l-infrastruttura meħtieġa biex inkunu inqas dipendenti fuq il-gass u ż-żejt Russu, inklużi investimenti fl-enerġija rinnovabbli u l-effiċjenza enerġetika; jitlob li dan l-intervent jitħaffef biex jiġi mobilizzat id-dħul neċessarju sa tmiem l-2025; jilqa' l-fatt li dan jista' jkollu l-effett potenzjali li jtaffi l-prezzijiet tal-ETS fi żmien qasir u b'hekk il-prezzijiet tal-elettriku u l-ispejjeż tal-enerġija għall-industrija, filwaqt li jagħraf li l-ETS mhijiex il-mutur ewlieni taż-żieda reċenti fil-prezzijiet tal-enerġija; itenni l-miri klimatiċi tiegħu għall-2030, li dan l-intervent tal-ETS huwa kompletament konformi magħhom; |
| --- | --- |

23.

| 24. | Jenfasizza li l-indikaturi tal-prezzijiet tal-elettriku f'ħin reali jistgħu jilliberaw domanda aktar flessibbli, u b'hekk jitnaqqsu l-ħtiġijiet tal-provvista għaljin u intensivi fil-gass; jistieden lill-Istati Membri, għalhekk, jimmaniġġjaw aħjar il-ħtiġijiet ta' flessibbiltà tas-sistemi tal-enerġija tal-UE permezz ta' titjib fil-grilji, ġenerazzjoni b'emissjonijiet baxxi trasferibbli u diversi teknoloġiji tal-ħżin tal-enerġija fuq skala kbira u fit-tul sabiex titnaqqas id-domanda industrijali għall-elettriku u l-gass fl-eqqel sigħat; |
| --- | --- |

24.

| 25. | Jistieden lill-Istati Membri jittrasponu bis-sħiħ id-Direttiva (UE) 2018/2001, partikolarment biex jitneħħew l-ostakli għall-ħolqien ta' komunitajiet tal-enerġija; jistieden lill-Istati Membri jadottaw azzjoni ulterjuri għall-awtokonsum fl-enerġija rinnovabbli; jistieden lill-Istati Membri joħolqu l-kundizzjonijiet xierqa għall-iżvilupp ta' mill-inqas komunità tal-enerġija rinnovabbli waħda għal kull muniċipalità, sabiex iċ-ċittadini jkunu jistgħu jipproduċu, jikkunsmaw, jaħżnu u jbigħu mill-ġdid l-enerġija rinnovabbli tagħhom stess; |
| --- | --- |

25.

| 26. | Jitlob li l-proċedura leġiżlattiva li għaddejja bħalissa dwar id-Direttiva dwar l-Effiċjenza Enerġetika titħaffef, inkwantu d-dispożizzjonijiet tagħha jgħinu lill-utenti jnaqqsu l-konsum tal-enerġija tagħhom u b'hekk inaqqsu n-nefqa; |
| --- | --- |

26.

| 27. | Jenfasizza li l-ħolqien ta' suq uniku integrat bis-sħiħ għall-enerġija li jipprovdi għal network tal-enerġija Ewropew tassew reżiljenti, inkluż il-bini ta' interkonnetturi ġodda, bħalma juri dak li jgħaqqad il-Peniżola Iberika ma' Franza, u pjattaformi ta' kummerċ aħjar, itaffu l-pressjoni tal-prezzijiet fuq in-negozji u l-konsumaturi fl-immedjat u jistabbilixxu indipendenza enerġetika u reżiljenza fit-tul; jagħraf li r-riforma tas-suq intern tal-enerġija tal-UE trid tiġi segwita b'mod aktar konsistenti, li jridu jiġu evitati dipendenzi għoljin wisq u li l-infrastruttura ewlenija trid tibqa' f'idejn l-UE, u b'hekk titrawwem awtonomija strateġika miftuħa; iqis li l-għażliet kollha jridu jkunu fuq il-mejda biex l-enerġija tibqa' affordabbli u jintlaħaq l-objettiv tan-newtralità klimatika; |
| --- | --- |

27.

| 28. | Jenfasizza li l-investimenti fl-enerġija rinnovabbli, l-effiċjenza enerġetika u l-infrastruttura neċessarja, inklużi proġetti transfruntiera mmirati u definiti sew b'investimenti permezz ta' Next Generation EU u REPowerEU, jgħinu lill-UE tikseb sovranità enerġetika, awtonomija strateġika miftuħa u sigurtà f'termini ta' enerġija; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jħaffu tali proġetti ta' infrastruttura kruċjali bbażati fuq l-enerġija rinnovabbli u l-idroġenu nadif billi jiffaċilitaw il-proċess tal-permessi, filwaqt li jqisu kif xieraq il-parteċipazzjoni pubblika u l-proċeduri ta' valutazzjoni tal-impatt ambjentali; |
| --- | --- |

28.

| 29. | Jinnota li xi Stati Membri qegħdin jikkunsidraw mill-ġdid l-eliminazzjoni gradwali tal-impjanti nukleari u tal-faħam tagħhom fil-każ li dawn l-impjanti tal-enerġija jistgħu jikkontribwixxu għas-sigurtà tal-provvista tal-enerġija tal-UE u jżommu l-prezzijiet tal-enerġija baxxi; iqis li l-estensjoni tal-ħin tas-servizz tal-impjanti tal-enerġija nukleari eżistenti għandha ssir filwaqt li jiġi żgurat it-tħaddim sikur tagħhom u l-ġestjoni u r-rimi korretti tal-iskart nukleari; jenfasizza li l-posponiment tal-installazzjonijiet ibbażati fuq il-faħam jenħtieġ li jkun temporanju, sakemm iddum il-kriżi attwali biss, u jenħtieġ li jkun akkumpanjat minn kalendarju konkret għas-sostituzzjoni tagħhom minn sorsi oħra tal-enerġija; |
| --- | --- |

29.

| 30. | Ifakkar li madwar kwart tal-elettriku u nofs l-elettriku b'emissjonijiet baxxi ta' karbonjju fl-UE huwa ġġenerat mill-enerġija nukleari; josserva li, minkejja li ċerti Stati Membri huma kontra l-enerġija nukleari, għadd ta' Stati Membri qegħdin jippreparaw biex jibnu impjanti tal-enerġija nukleari ġodda; itenni li l-Istati Membri jibqgħu totalment responsabbli mid-deċiżjoni dwar it-taħlita enerġetika tagħhom u mit-tfassil ta' għażliet biex jiżguraw enerġija stabbli, nadifa u bi prezzijiet aċċessibbli liċ-ċittadini u lill-impriżi, kif ukoll mill-għażla tal-perkors l-aktar xieraq biex l-Istat Membru jikkontribwixxi biex jilħaq l-objettivi tal-Unjoni fil-qasam tal-klima u tal-enerġija, b'kont meħud tal-ispeċifiċitajiet u tar-restrizzjonijiet ta' kull Stat Membru; |
| --- | --- |

30.

| 31. | Jesprimi
  t-tħassib qawwi tiegħu
  dwar is-sabutaġġ li seħħ dan l-aħħar fuq l-infrastruttura Nord Stream
  , li minħabba f'hekk nixxew 300 000 tunnellata metrika ta' wieħed mill-aktar gassijiet serra qawwijin fl-atmosfera skont l-istimi Ġermaniżi
   (14)

  , li l-Programm tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Ambjent jgħid li jista' jkun l-akbar tnixxija ta' metan individwali li qatt ġiet irreġistrata; jirrimarka kif l-effetti tal-isplużjoni
  u 
  tat-tnixxija
  ta'
  metan se jikkontribwixxu għat-tibdil fil-klima u għat-tniġġis tal-arja, u jikkomprometttu l-isforzi tal-UE fil-qasam tal-klima, u jirrimarka wkoll l-impatt negattiv tal-isplużjonijiet u tat-tnixxijat konsegwenti ta' gass fuq l-ambjent marin; jinsisti li l-emissjonijiet li nixxew jiġu kontabilizzati; jesprimi tħassib ukoll dwar ir-rapporti ta' droni
  mhux identifikati misjuba ħdejn pjattaformi taż-żejt u tal-gass fuq il-blata kontinentali Norveġiża; jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li dawn l-inċidenti pprovokaw żieda qawwija fil-prezzijiet tal-gass fis-swieq tat-TTF u li t-tnixxija tal-metan ikkawżat “diżastru klimatiku u ekoloġiku”; |
| --- | --- |

31.

| 32. | Jenfasizza li t-tfixkil intenzjonat tal-infrastruttura tal-enerġija Ewropea għandu l-potenzjal li jaggrava b'mod sinifikanti l-kriżi tal-enerġija attwali, inkluż fil-livell makroreġjonali; iħeġġeġ lill-Istati Membri u lill-kumpaniji tal-enerġija jadottaw minnufih miżuri biex iżidu s-sigurtà tal-infrastruttura tal-enerġija tagħhom; |
| --- | --- |

32.

Miżuri ta' emerġenza fis-suq tal-enerġija

| 33. | Iqis li l-kumpaniji tal-enerġija li bbenefikaw minn profitti imprevisti għandhom jgħinu biex jittaffew l-impatti negattivi tal-kriżi; jieħu nota tad-diskors dwar l-Istat tal-Unjoni mogħti mill-President von der Leyen fl-14 ta' Settembru 2022; jilqa' fil-prinċipju l-proposta tal-Kummissjoni u l-qbil sussegwenti fil-Kunsill biex jiġi stabbilit limitu ta' emerġenza temporanju fuq id-dħul mis-suq miksub mill-ġenerazzjoni u l-bejgħ tal-elettriku bl-użu ta' teknoloġiji ta' ġenerazzjoni inframarginali u biex jinħoloq mekkaniżmu temporanju ta' kontribuzzjoni ta' solidarjetà mis-settur tal-fjuwils fossili, li qed jibbenefika mis-sitwazzjoni attwali tas-suq; ifakkar, f'dan ir-rigward, fil-pożizzjoni preċedenti tiegħu espressa fir-riżoluzzjoni tad-19 ta' Mejju 2022 (15); jiddispjaċih li l-Kummissjoni pproponiet il-pjanijiet tagħha fl-għamla ta' regolament tal-Kunsill, bl-Artikolu 122 tat-TFUE bħala l-bażi legali, minflok bi proċedura leġiżlattiva ta' kodeċiżjoni; ifakkar li dan l-istrument għandu jintuża biss f'sitwazzjonijiet ta' emerġenza; jikkonferma li, jekk jintalab, il-Parlament jinsab lest biex jieħu azzjoni malajr dwar din il-kwistjoni urġenti, li tirrikjedi leġittimità u responsabbiltà demokratika sħiħa; |
| --- | --- |

33.

| 34. | Jistieden lill-Istati Membri jimplimentaw dawn il-miżuri malajr; iqis li kwalunkwe intervent fis-suq tal-enerġija għandu jkun ta' natura temporanja u mmirata u li l-prinċipji fundamentali tas-suq u l-integrità tas-suq uniku ma jridux jitqiegħdu f'periklu; jinnota li l-mekkaniżmu stabbilit jista' potenzjalment iwassal għal disparità fid-dħul fost l-Istati Membri; |
| --- | --- |

34.

| 35. | Jieħu nota tal-fatt li qed jiġu proposti kontribuzzjonijiet ta' solidarjetà għall-kumpaniji fis-setturi taż-żejt mhux maħdum, tal-gass naturali, tal-faħam u tar-raffineriji; jinnota bi tħassib li wħud mill-akbar kumpaniji tal-enerġija fl-UE jaf ma jkunux soġġetti għall-kontribuzzjoni; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Kunsill ifasslu l-kontribut ta' solidarjetà b'tali mod li jimpedixxu l-evitar tat-taxxa; jinnota li l-Istati Membri jistgħu jkomplu jsaħħu l-proposta; jistieden lill-Kummissjoni tivvaluta marġni ta' profitt adegwat fid-dawl tas-sitwazzjoni ta' emerġenza u tieħu passi ulterjuri lejn l-introduzzjoni ta' taxxa fuq il-profitti imprevisti għall-kumpaniji tal-enerġija li bbenefikaw eċċessivament mill-kriżi tal-enerġija; |
| --- | --- |

35.

| 36. | Ifakkar li l-profitti imprevisti ma jikkorrispondu għall-ebda profitt regolari li ditti kbar kien ikollhom jew setgħu jistennew li jiksbu f'ċirkustanzi normali li kieku ma seħħewx avvenimenti imprevedibbli, bħall-pandemija u l-gwerra fl-Ukrajna; |
| --- | --- |

36.

| 37. | Jenfasizza li d-dħul minn profitti imprevisti għandhom jibbenefikaw minnu l-konsumaturi u n-negozji, partikolarment billi jiġu megħjuna l-SMEs u l-familji vulnerabbli, inkluż permezz ta' limiti massimi fuq il-prezzijiet; jissottolinja li dan irid isir id f'id ma' innovazzjoni u investimenti massiċċi fl-enerġija rinnovabbli, l-effiċjenza enerġetika u l-infrastruttura tal-enerġija, bħall-grilji tad-distribuzzjoni, minflok ma l-familji u l-kumpaniji jingħataw inċentiv biex jikkunsmaw enerġija ssussidjata aktar; |
| --- | --- |

37.

| 38. | Jenfasizza, fil-kuntest attwali, ir-rilevanza partikolari tad-dħul pubbliku li jirriżulta mill-implimentazzjoni tad-Direttiva tal-Pilastru II fl-UE, li timplimenta l-ftehim globali tal-OECD dwar it-tassazzjoni korporattiva effettiva minima; itenni l-appell tiegħu lill-Kunsill biex jadotta malajr id-Direttiva tal-Pilastru II b'tali mod li l-ftehim ikun effettiv sa Jannar 2023; |
| --- | --- |

38.

| 39. | Jilqa' l-obbligi u l-objettivi tad-domanda għall-enerġija introdotti mir-regolament tal-Kunsill propost biex jiġu indirizzati l-problemi tal-prezzijiet għoljin tal-enerġija u s-sigurtà tal-provvista; iħeġġeġ lill-Istati Membri jiżguraw li l-miżuri li jagħżlu li jadottaw biex jimplimentaw l-obbligi msemmija hawn fuq ma joħolqux piżijiet addizzjonali għall-familji u l-konsumaturi vulnerabbli, in-negozji, l-SMEs jew dawk li jgħixu f'kundizzjonijiet ta' faqar enerġetiku; |
| --- | --- |

39.

| 40. | Jieħu nota tal-intenzjoni tal-Kummissjoni li tiddiskuti riforma tad-disinn tas-suq tal-elettriku u jinsab lest biex janalizza bir-reqqa kwalunkwe proposta; iqis li kwalunkwe riforma tas-suq tal-elettriku għandha tkun konformi mal-għanijiet klimatiċi tal-UE, partikolarment l-objettiv ta' newtralità klimatika fl-UE sal-2050, u li s-swieq tal-elettriku għandhom jibagħtu s-sinjal tal-prezz it-tajjeb biex isir investiment fid-dekarbonizzazzjoni u jippermettu liċ-ċittadini u lill-industriji jibbenefikaw minn enerġija sigura, affordabbli u nadifa, filwaqt li jiġu indirizzati l-profitti sproporzjonati fis-suq tal-elettriku; jitlob lill-Kummissjoni tistudja l-possibbiltà li l-prezzijiet tal-elettriku jiġu diżakkoppjati mill-prezz tal-gass; |
| --- | --- |

40.

| 41. | Jistieden lill-Kummissjoni tanalizza l-bżonn ta' miżuri addizzjonali biex tiġi indirizzata l-kriżi, inklużi limiti massimi temporanji fuq il-prezzijiet bl-ingrossa u fl-importazzjoni; jistieden lill-Kummissjoni tipproponi, wara analiżi pożittiva, limitu massimu xieraq tal-prezzijiet fuq l-importazzjoni ta' gass mill-pipelines, primarjament mir-Russja; iħeġġeġ lill-Kummissjoni u lill-Kunsill itejbu l-Pjattaforma tal-Enerġija tal-UE u jittrasformawha f'għodda għall-akkwist konġunt ta' sorsi tal-enerġija sabiex tissaħħaħ is-setgħa ta' negozjar tal-UE u jitnaqqsu l-ispejjeż tal-importazzjoni; jilqa' d-deċiżjoni tal-Kummissjoni li twaqqaf task force biex tinnegozja l-prezzijiet tal-gass ma' pajjiżi terzi; |
| --- | --- |

41.

| 42. | Jilqa' l-fatt li l-Kummissjoni, fuq talba tal-Istati Membri, qed tivvaluta soluzzjonijiet biex tipprovdi l-likwidità meħtieġa għall-kumpaniji tal-enerġija li qed jiffaċċjaw talbiet ta' marġni għoljin fis-swieq tal-elettriku u l-gass; |
| --- | --- |

42.

Spekulazzjoni fis-suq tal-enerġija

| 43. | Ifakkar li t-tfixkil fil-provvista tal-enerġija xprunat mill-aggressjoni tar-Russja fuq l-Ukrajna żied il-volatilità u l-instabbiltà fis-swieq tad-derivattivi tal-enerġija, u li dan jista' jkollu effett ta' kaskata fuq is-swieq finanzjarji; |
| --- | --- |

43.

| 44. | Jitlob aktar trasparenza u sorveljanza regolatorja tal-kummerċ tal-gass ibbażat fuq is-suq u barra l-Borża u fuq il-prezzijiet tal-akkwist; |
| --- | --- |

44.

| 45. | Jilqa' l-kawża antitrust li nfetħet mid-Direttorat Ġenerali għall-Kompetizzjoni tal-Kummissjoni kontra Gazprom għal abbuż mill-pożizzjoni dominanti tagħha, u jħeġġeġ lill-Kummissjoni tikkonkludi malajr il-proċedura u tadotta d-deċiżjonijiet meħtieġa; jenfasizza li l-Kummissjoni għandha tagħmel użu mill-għodod kollha disponibbli skont il-liġi tal-kompetizzjoni biex tindirizza d-distorsjonijiet tas-suq u l-manipulazzjoni inġusta tal-prezzijiet fis-swieq tal-enerġija; jemmen li f'dak li għandu x'jaqsam mal-identifikazzjoni ta' ksur tal-liġi tal-kompetizzjoni fil-qasam tal-elettriku u l-gass, il-Kummissjoni għandha tikkunsidra wkoll l-applikazzjoni ta' miżuri strutturali bħala rimedji; |
| --- | --- |

45.

| 46. | Jinnota li l-Kummissjoni tirrikonoxxi (16) li l-Ewropa qed tesperjenza manipulazzjonijiet fis-suq tal-gass, li min-naħa tagħhom qed ikollhom riperkussjonijiet fuq il-prezzijiet tal-elettriku; jitlob li jintemmu l-ispekulazzjoni u l-manipulazzjoni fis-suq tal-gass u jitlob li jittieħdu miżuri fir-rigward tal-funzjonament tat-TTF u l-entitajiet li huma intitolati joperaw fis-suq; iqis li dawn il-miżuri jistgħu jinkludu l-applikazzjoni ta' mekkaniżmu ta' waqfien tal-kummerċ fit-TTF fil-każ ta' fluttwazzjonijiet eċċessivi fil-prezzijiet u kullari tal-prezzijiet, kif issuġġerit mill-ESMA, sabiex l-indiċjar tal-kuntratti jiġi diżakkoppjat mill-pjattaforma tat-TTF; jilqa' l-proposta tal-Kummissjoni li teżamina parametru referenzjarju ieħor minflok it-TTF għall-gass mill-pipelines u l-gass naturali likwifikat; jistieden lill-Kummissjoni, partikolarment id-Direttorat Ġenerali għall-Kompetizzjoni tagħha, u lill-ESMA, jimmonitorjaw mill-qrib is-suq Ewropew tal-gass għal kwalunkwe possibbiltà ta' dominanza tas-suq jew nuqqas ta' trasparenza; |
| --- | --- |

46.

| 47. | Jistieden lill-awtorità kompetenti rilevanti tinvestiga, tirrapporta u tindirizza kwalunkwe possibbiltà ta' abbuż tas-suq jew manipulazzjoni tas-suq fis-swieq tal-prodotti bażiċi b'mod ġenerali u fis-suq tal-gass b'mod partikolari; |
| --- | --- |

47.

| 48. | Jistieden lill-Kummissjoni teżamina mill-qrib l-attivitajiet tal-atturi finanzjarji li kkontribwew għall-volatilità fil-prezzijiet tal-karbonju; iħeġġeġ lill-Kummissjoni tieħu miżuri biex telimina l-influwenza tal-kapital spekulattiv fis-suq tal-kwoti tal-EU ETS; |
| --- | --- |

48.

o

o o

| 49. | Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex tgħaddi din ir-riżoluzzjoni lill-Kunsill, lill-Kummissjoni u lill-gvernijiet u l-parlamenti tal-Istati Membri. |
| --- | --- |

49.

---

(1)  ĠU L 328, 21.12.2018, p. 82.

(2)  ĠU L 328, 21.12.2018, p. 210.

(3)  ĠU L 156, 19.6.2018, p. 75.

(4)  ĠU L 158, 14.6.2019, p. 54.

(5)  ĠU L 158, 14.6.2019, p. 125.

(6)  ĠU L 280, 28.10.2017, p. 1.

(7)  ĠU L 243, 9.7.2021, p. 1.

(8)  ĠU L 283, 31.10.2003, p. 51.

(9)  ĠU C 184, 5.5.2022, p. 163.

(10)  ĠU C 270, 7.7.2021, p. 2.

(11)  ĠU C 456, 10.11.2021, p. 145.

(12)  ĠU C 465, 17.11.2021, p. 11.

(13)  Ittra tad-Direttriċi Eżekuttiva tal-ESMA, Verena Ross, lid-Direttur Ġenerali tad-Direttorat Ġenerali għall-Istabilità Finanzjarja tal-Kummissjoni, John Berrigan, 22 ta' Settembru 2022.

(14)  Ministru Federali għall-Ambjent, il-Konservazzjoni tan-Natura, is-Sikurezza Nukleari u l-Protezzjoni tal-Konsumaturi.

(15)  Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tad-19 ta' Mejju 2022 dwar il-konsegwenzi soċjali u ekonomiċi tal-gwerra Russa fl-Ukrajna għall-UE – it-tisħiħ tal-kapaċità tal-UE li taġixxi (Testi adottati, P9_TA(2022)0219).

(16)  Dikjarazzjoni tal-President tal-Kummissjoni von der Leyen dwar l-enerġija, 7 ta' Settembru 2022.

---

Il-Ħamis 6 ta’ Ottubru 2022

| 14.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 132/74 |
| --- | --- | --- | --- |

14.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 132/74

---

P9_TA(2022)0349

Is-sitwazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fil-Haiti, b'mod partikolari fir-rigward tal-vjolenza minn gruppi organizzati

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-6 ta' Ottubru 2022 dwar is-sitwazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fil-Haiti, b'mod partikolari fir-rigward tal-vjolenza minn gruppi organizzati (2022/2856(RSP))

(2023/C 132/08)

Il-Parlament Ewropew,

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet preċedenti tiegħu dwar il-Haiti, b'mod partikolari dik tal-20 ta' Mejju 2021 dwar is-sitwazzjoni fil-Haiti (1), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet preċedenti tiegħu dwar il-Haiti, b'mod partikolari dik tal-20 ta' Mejju 2021 dwar is-sitwazzjoni fil-Haiti (1),

| — | wara li kkunsidra l-eżitu tar-Rieżami Perjodiku Universali tal-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-NU dwar il-Haiti, adottat fl-4 ta' Lulju 2022, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-eżitu tar-Rieżami Perjodiku Universali tal-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-NU dwar il-Haiti, adottat fl-4 ta' Lulju 2022,

| — | wara li kkunsidra r-Riżoluzzjoni 2645 (2022) tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU tal-15 ta' Lulju 2022, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Riżoluzzjoni 2645 (2022) tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU tal-15 ta' Lulju 2022,

| — | wara li kkunsidra r-rapporti tal-2022 tal-Uffiċċju tan-NU għall-Koordinazzjoni tal-Affarijiet Umanitarji dwar il-Haiti, b'mod partikolari r-rapport tat-23 ta' Settembru 2022 dwar l-impatt tat-taqlib soċjali fuq is-sitwazzjoni umanitarja, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapporti tal-2022 tal-Uffiċċju tan-NU għall-Koordinazzjoni tal-Affarijiet Umanitarji dwar il-Haiti, b'mod partikolari r-rapport tat-23 ta' Settembru 2022 dwar l-impatt tat-taqlib soċjali fuq is-sitwazzjoni umanitarja,

| — | wara li kkunsidra d-diskors mogħti mill-Ministru għall-Affarijiet Barranin Jean Victor Généus lill-Assemblea Ġenerali tan-NU fl-24 ta' Settembru 2022, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-diskors mogħti mill-Ministru għall-Affarijiet Barranin Jean Victor Généus lill-Assemblea Ġenerali tan-NU fl-24 ta' Settembru 2022,

| — | wara li kkunsidra r-rapport tas-Segretarju Generali tal-15 ta' Frar 2022 għall-Uffiċċju Integrat tan-NU fil-Haiti, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapport tas-Segretarju Generali tal-15 ta' Frar 2022 għall-Uffiċċju Integrat tan-NU fil-Haiti,

| — | wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem tal-10 ta' Diċembru 1948, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem tal-10 ta' Diċembru 1948,

| — | wara li kkunsidra l-Patt Internazzjonali dwar id-Drittijiet Ċivili u Politiċi tas-16 ta' Diċembru 1966, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Patt Internazzjonali dwar id-Drittijiet Ċivili u Politiċi tas-16 ta' Diċembru 1966,

| — | wara li kkunsidra l-Konvenzjoni dwar l-Eliminazzjoni ta' Kull Forma ta' Diskriminazzjoni kontra n-Nisa tat-18 ta' Diċembru 1979, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Konvenzjoni dwar l-Eliminazzjoni ta' Kull Forma ta' Diskriminazzjoni kontra n-Nisa tat-18 ta' Diċembru 1979,

| — | wara li kkunsidra l-Konvenzjoni Amerikana dwar id-Drittijiet tal-Bniedem tat-22 ta' Novembru 1969, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Konvenzjoni Amerikana dwar id-Drittijiet tal-Bniedem tat-22 ta' Novembru 1969,

| — | wara li kkunsidra l-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tat-Tfal tal-20 ta' Novembru 1989, u t-tliet protokolli fakultattivi tagħha, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tat-Tfal tal-20 ta' Novembru 1989, u t-tliet protokolli fakultattivi tagħha,

| — | wara li kkunsidra l-Prinċipji Bażiċi tan-NU dwar l-Indipendenza tal-Ġudikatura tas-6 ta' Settembru 1985, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Prinċipji Bażiċi tan-NU dwar l-Indipendenza tal-Ġudikatura tas-6 ta' Settembru 1985,

| — | wara li kkunsidra l-Karta Universali tal-Imħallef tas-17 ta' Novembru 1999 u l-Istatut tal-Imħallef Iberoamerikan ta' Mejju 2001, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Karta Universali tal-Imħallef tas-17 ta' Novembru 1999 u l-Istatut tal-Imħallef Iberoamerikan ta' Mejju 2001,

| — | wara li kkunsidra l-Ftehim ta' Sħubija bejn il-membri tal-Grupp tal-Istati Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku minn naħa l-waħda, u l-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra, iffirmata f'Cotonou fit-23 ta' Ġunju 2000 (2) (il-Ftehim ta' Cotonou), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Ftehim ta' Sħubija bejn il-membri tal-Grupp tal-Istati Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku minn naħa l-waħda, u l-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra, iffirmata f'Cotonou fit-23 ta' Ġunju 2000 (2) (il-Ftehim ta' Cotonou),

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni konġunta tal-Kummissjoni u tar-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà tas-26 ta' Ġunju 2012 dwar l-istrateġija ta' sħubija konġunta UE-Karibew (JOIN(2012)0018), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni konġunta tal-Kummissjoni u tar-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà tas-26 ta' Ġunju 2012 dwar l-istrateġija ta' sħubija konġunta UE-Karibew (JOIN(2012)0018),

| — | wara li kkunsidra l-Ftehim ta' Sħubija Ekonomika bejn l-Istati tal-CARIFORUM, minn naħa waħda, u l-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra (3), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Ftehim ta' Sħubija Ekonomika bejn l-Istati tal-CARIFORUM, minn naħa waħda, u l-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra (3),

| — | wara li kkunsidra l-Kostituzzjoni tar-Repubblika tal-Haiti, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Kostituzzjoni tar-Repubblika tal-Haiti,

| — | wara li kkunsidra l-Artikoli 144(5) u 132(4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikoli 144(5) u 132(4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

| A. | billi s-sitwazzjoni umanitarja fil-Haiti kompliet tiddeterjora f'dawn l-aħħar snin minħabba l-insigurtà kontinwa fil-pajjiż; billi mill-qtil tal-President Jovenel Moïse f'Lulju 2021, il-gruppi organizzati kisbu b'mod drastiku aktar setgħa, u dan ħoloq sens omnipreżenti ta' insigurtà għall-popolazzjoni Haitjana; billi l-vjolenza li qed tiżdied u l-eskalazzjoni tal-abbużi tad-drittijiet tal-bniedem affettwaw 1,5 miljun persuna u ħallew 19 000 persuna oħra spostati internament u 1,1 miljun persuna fi bżonn ta' assistenza; billi din il-kriżi soċjopolitika u ekonomika qed tikkonverġi mal-kriżi ġenerali tal-insigurtà u tal-gruppi f'katastrofi umanitarja; billi ġie rrappurtat li kien hemm żieda fil-miżuri vjolenti użati mill-forzi uffiċjali tal-pulizija; |
| --- | --- |

A.

billi s-sitwazzjoni umanitarja fil-Haiti kompliet tiddeterjora f'dawn l-aħħar snin minħabba l-insigurtà kontinwa fil-pajjiż; billi mill-qtil tal-President Jovenel Moïse f'Lulju 2021, il-gruppi organizzati kisbu b'mod drastiku aktar setgħa, u dan ħoloq sens omnipreżenti ta' insigurtà għall-popolazzjoni Haitjana; billi l-vjolenza li qed tiżdied u l-eskalazzjoni tal-abbużi tad-drittijiet tal-bniedem affettwaw 1,5 miljun persuna u ħallew 19 000 persuna oħra spostati internament u 1,1 miljun persuna fi bżonn ta' assistenza; billi din il-kriżi soċjopolitika u ekonomika qed tikkonverġi mal-kriżi ġenerali tal-insigurtà u tal-gruppi f'katastrofi umanitarja; billi ġie rrappurtat li kien hemm żieda fil-miżuri vjolenti użati mill-forzi uffiċjali tal-pulizija;

| B. | billi fil-11 ta' Settembru 2022, il-Gvern tal-Haiti ħabbar li kien se jnaqqas is-sussidji tal-fjuwil b'madwar USD 400 miljun fi sforz biex jiżdied id-dħul għall-programmi soċjali, li wassal għal aktar taqlib u alleanzi ta' gruppi organizzati li ħatfu infrastruttura ewlenija; billi l-pajjiż ilu jesperjenza nuqqas ta' petrol għal xhur sħaħ; billi l-aċċess għat-terminal taż-żejt ta' Varreux, fejn huma kkonċentrati 70 % tal-ħażniet, huwa f'idejn gruppi armati; billi kważi 86 % tal-elettriku prodott fil-pajjiż huwa bbażat fuq prodotti petroliferi; billi minnħabba dan in-nuqqas, l-isptarijiet u ċ-ċentri tas-saħħa kellhom inaqqsu jew saħansitra jwaqqfu l-attivitajiet tagħhom; |
| --- | --- |

B.

billi fil-11 ta' Settembru 2022, il-Gvern tal-Haiti ħabbar li kien se jnaqqas is-sussidji tal-fjuwil b'madwar USD 400 miljun fi sforz biex jiżdied id-dħul għall-programmi soċjali, li wassal għal aktar taqlib u alleanzi ta' gruppi organizzati li ħatfu infrastruttura ewlenija; billi l-pajjiż ilu jesperjenza nuqqas ta' petrol għal xhur sħaħ; billi l-aċċess għat-terminal taż-żejt ta' Varreux, fejn huma kkonċentrati 70 % tal-ħażniet, huwa f'idejn gruppi armati; billi kważi 86 % tal-elettriku prodott fil-pajjiż huwa bbażat fuq prodotti petroliferi; billi minnħabba dan in-nuqqas, l-isptarijiet u ċ-ċentri tas-saħħa kellhom inaqqsu jew saħansitra jwaqqfu l-attivitajiet tagħhom;

| C. | billi hemm sa 200 grupp organizzat fil-Haiti, inkluż f'Port-au-Prince, li jikkontrollaw portijiet u toroq ewlenin; billi dawn il-gruppi organizzati, li wħud minnhom għandhom rabtiet ma' atturi statali u allegati konnessjonijiet mal-politiċi, jheddu li jiddestabbilizzaw il-gvern bl-ammont akbar ta' riżorsi u armi li għandhom; billi xi politiċi u mexxejja kummerċjali Haitjani allegatament ipprovdew flus u armi lil gruppi organizzati u gruppi kriminali oħra bi skambju għat-trażżin ta' protesti kontra l-gvern; billi l-gruppi organizzati eżerċitaw is-setgħa u l-kontroll fuq it-territorju, l-aċċess għall-fjuwil u t-twassil tal-għajnuna umanitarja, filwaqt li kkontestaw l-awtorità tal-pulizija nazzjonali Haitjana u istituzzjonijiet statali oħra u xekklu l-kapaċità tal-pulizija nazzjonali li tiġġieled kontra t-traffikar tad-droga u delitti oħra; |
| --- | --- |

C.

billi hemm sa 200 grupp organizzat fil-Haiti, inkluż f'Port-au-Prince, li jikkontrollaw portijiet u toroq ewlenin; billi dawn il-gruppi organizzati, li wħud minnhom għandhom rabtiet ma' atturi statali u allegati konnessjonijiet mal-politiċi, jheddu li jiddestabbilizzaw il-gvern bl-ammont akbar ta' riżorsi u armi li għandhom; billi xi politiċi u mexxejja kummerċjali Haitjani allegatament ipprovdew flus u armi lil gruppi organizzati u gruppi kriminali oħra bi skambju għat-trażżin ta' protesti kontra l-gvern; billi l-gruppi organizzati eżerċitaw is-setgħa u l-kontroll fuq it-territorju, l-aċċess għall-fjuwil u t-twassil tal-għajnuna umanitarja, filwaqt li kkontestaw l-awtorità tal-pulizija nazzjonali Haitjana u istituzzjonijiet statali oħra u xekklu l-kapaċità tal-pulizija nazzjonali li tiġġieled kontra t-traffikar tad-droga u delitti oħra;

| D. | billi skont l-Uffiċċju tal-Kummissarju Għoli tan-NU għad-Drittijiet tal-Bniedem, bejn Jannar u l-aħħar ta' Ġunju 2022, saru 934 qtil, 684 korriment u 680 ħtif ta' persuni madwar Port-au-Prince; billi f'Lulju 2022, mewġa ta' vjolenza minn gruppi organizzati rriżultat f'aktar minn 470 qtil, li kważi nofshom seħħew fil-viċinat ta' Cité Soleil; billi l-biċċa l-kbira tal-vittmi ma kinux involuti direttament fi gruppi organizzati, iżda kienu fil-mira diretta tal-membri tal-gruppi organizzati; billi kien hemm diversi każijiet ta' stupru minn diversi persuni fuq l-istess vittma mwettqa kontra nisa u bniet, li jikkonferma l-użu sistematiku ta' vjolenza abbażi tal-ġeneru; billi skont rapport ta' Awwissu 2022 min-Network Nazzjonali tad-Difiża tad-Drittijiet tal-Bniedem tal-Haiti, għexieren ta' nisa u bniet sfaw vittmi ta' kampanji ta' stupru tal-massa mwettqa minn gruppi organizzati f'Port-au-Prince; |
| --- | --- |

D.

billi skont l-Uffiċċju tal-Kummissarju Għoli tan-NU għad-Drittijiet tal-Bniedem, bejn Jannar u l-aħħar ta' Ġunju 2022, saru 934 qtil, 684 korriment u 680 ħtif ta' persuni madwar Port-au-Prince; billi f'Lulju 2022, mewġa ta' vjolenza minn gruppi organizzati rriżultat f'aktar minn 470 qtil, li kważi nofshom seħħew fil-viċinat ta' Cité Soleil; billi l-biċċa l-kbira tal-vittmi ma kinux involuti direttament fi gruppi organizzati, iżda kienu fil-mira diretta tal-membri tal-gruppi organizzati; billi kien hemm diversi każijiet ta' stupru minn diversi persuni fuq l-istess vittma mwettqa kontra nisa u bniet, li jikkonferma l-użu sistematiku ta' vjolenza abbażi tal-ġeneru; billi skont rapport ta' Awwissu 2022 min-Network Nazzjonali tad-Difiża tad-Drittijiet tal-Bniedem tal-Haiti, għexieren ta' nisa u bniet sfaw vittmi ta' kampanji ta' stupru tal-massa mwettqa minn gruppi organizzati f'Port-au-Prince;

| E. | billi l-gruppi organizzati ħadu l-kontroll tal-Palazz tal-Ġustizzja fl-10 ta' Ġunju 2022; billi l-Palazz tal-Ġustizzja kien fil-biċċa l-kbira inoperattiv mill-2018 minħabba riskji għas-sigurtà, u b'hekk fixkel l-aċċess għall-ġustizzja fil-pajjiż; billi l-fajls tal-każijiet li fihom evidenza kritika dwar massakri multipli mwettqa minn gruppi organizzati sa mill-2018 insterqu jew inqerdu, u dan ma jħalli l-ebda possibbiltà ta' rkupru; |
| --- | --- |

E.

billi l-gruppi organizzati ħadu l-kontroll tal-Palazz tal-Ġustizzja fl-10 ta' Ġunju 2022; billi l-Palazz tal-Ġustizzja kien fil-biċċa l-kbira inoperattiv mill-2018 minħabba riskji għas-sigurtà, u b'hekk fixkel l-aċċess għall-ġustizzja fil-pajjiż; billi l-fajls tal-każijiet li fihom evidenza kritika dwar massakri multipli mwettqa minn gruppi organizzati sa mill-2018 insterqu jew inqerdu, u dan ma jħalli l-ebda possibbiltà ta' rkupru;

| F. | billi s-sitwazzjoni tas-sigurtà volatili ħafna tal-Haiti tipperikola l-operazzjonijiet umanitarji kritiċi li fuqhom jiddependu l-persuni vulnerabbli; billi l-imblukkar totali tat-triq li twassal għall-peniżola tan-Nofsinhar, li ilu għaddej mill-2021, iżola 3,8 miljun ruħ li jgħixu fid-dipartimenti tan-Nofsinhar ta' Port-au-Prince; billi din is-sitwazzjoni waqqfet lill-aġenziji tan-NU u lill-organizzazzjonijiet umanitarji milli jgħinu lill-popolazzjoni f'dawn iż-żoni, filwaqt li n-NU tistma li 1,1 miljun persuna jeħtieġu assistenza; |
| --- | --- |

F.

billi s-sitwazzjoni tas-sigurtà volatili ħafna tal-Haiti tipperikola l-operazzjonijiet umanitarji kritiċi li fuqhom jiddependu l-persuni vulnerabbli; billi l-imblukkar totali tat-triq li twassal għall-peniżola tan-Nofsinhar, li ilu għaddej mill-2021, iżola 3,8 miljun ruħ li jgħixu fid-dipartimenti tan-Nofsinhar ta' Port-au-Prince; billi din is-sitwazzjoni waqqfet lill-aġenziji tan-NU u lill-organizzazzjonijiet umanitarji milli jgħinu lill-popolazzjoni f'dawn iż-żoni, filwaqt li n-NU tistma li 1,1 miljun persuna jeħtieġu assistenza;

| G. | billi l-gruppi organizzati deliberatament serqu u kellhom fil-mira tagħhom stokkijiet ta' għajnuna alimentari inkluż fil-15 ta' Settembru 2022, meta nsteraq maħżen tal-Programm Dinji tal-Ikel f'Gonaïves, li kien fih 1 400 tunnellata metrika ta' ikel maħsub biex jitma' kważi 100 000 tifel u tifla tal-iskola u l-familji l-aktar vulnerabbli; billi fl-2022, in-NU u organizzazzjonijiet mhux governattivi (NGOs) oħra tilfu mill-inqas USD 6 miljun fi provvisti, li setgħu għenu aktar minn 410 000 persuna; |
| --- | --- |

G.

billi l-gruppi organizzati deliberatament serqu u kellhom fil-mira tagħhom stokkijiet ta' għajnuna alimentari inkluż fil-15 ta' Settembru 2022, meta nsteraq maħżen tal-Programm Dinji tal-Ikel f'Gonaïves, li kien fih 1 400 tunnellata metrika ta' ikel maħsub biex jitma' kważi 100 000 tifel u tifla tal-iskola u l-familji l-aktar vulnerabbli; billi fl-2022, in-NU u organizzazzjonijiet mhux governattivi (NGOs) oħra tilfu mill-inqas USD 6 miljun fi provvisti, li setgħu għenu aktar minn 410 000 persuna;

| H. | billi skont il-Programm Dinji tal-Ikel, 4,4 miljun Haitjan, li jirrappreżentaw aktar minn terz tal-popolazzjoni, jiffaċċjaw nuqqas ta' sigurtà tal-ikel, u 217 000 tifel u tifla jbatu minn malnutrizzjoni moderata sa severa; billi l-Haiti hija partikolarment vulnerabbli għal xokkijiet globali fis-suq tal-ikel u tal-fjuwil minħabba li timporta 70 % taċ-ċereali tagħha; billi bħala riżultat tal-gwerra tar-Russja fl-Ukrajna, il-Haiti diġà qed tesperjenza inflazzjoni ta' 26 %, li jagħmilha diffiċli għall-familji biex jaffordjaw l-ikel u ħtiġijiet oħra jew biex ibigħu għelejjel fis-swieq lokali; |
| --- | --- |

H.

billi skont il-Programm Dinji tal-Ikel, 4,4 miljun Haitjan, li jirrappreżentaw aktar minn terz tal-popolazzjoni, jiffaċċjaw nuqqas ta' sigurtà tal-ikel, u 217 000 tifel u tifla jbatu minn malnutrizzjoni moderata sa severa; billi l-Haiti hija partikolarment vulnerabbli għal xokkijiet globali fis-suq tal-ikel u tal-fjuwil minħabba li timporta 70 % taċ-ċereali tagħha; billi bħala riżultat tal-gwerra tar-Russja fl-Ukrajna, il-Haiti diġà qed tesperjenza inflazzjoni ta' 26 %, li jagħmilha diffiċli għall-familji biex jaffordjaw l-ikel u ħtiġijiet oħra jew biex ibigħu għelejjel fis-swieq lokali;

| I. | billi l-ġurnalisti kienu partikolarment fil-mira tal-vjolenza; billi fil-11 ta' Settembru 2022, żewġ ġurnalisti, Tayson Latigue u Frantzsen Charles, inqatlu b'arma tan-nar u wara nħaraq ġisimhom f'Cité Soleil; |
| --- | --- |

I.

billi l-ġurnalisti kienu partikolarment fil-mira tal-vjolenza; billi fil-11 ta' Settembru 2022, żewġ ġurnalisti, Tayson Latigue u Frantzsen Charles, inqatlu b'arma tan-nar u wara nħaraq ġisimhom f'Cité Soleil;

| J. | billi hekk kif id-drittijiet tal-bniedem u s-sitwazzjonijiet umanitarji qed ikomplu jiddeterjoraw b'mod mgħaġġel, Haitjani li jfittxu ażil tħallew b'aċċess limitat għall-protezzjoni internazzjonali u jiffaċċjaw firxa ta' ksur tad-drittijiet tal-bniedem fil-pajjiżi ospitanti, inklużi d-detenzjoni, il-pushbacks illegali u l-estorsjoni; billi skont l-Organizzazzjoni Internazzjonali għall-Migrazzjoni, bejn l-1 ta' Jannar u s-26 ta' Frar 2022, 25 765 persuna tkeċċew jew ġew deportati lura lejn il-Haiti minn pajjiżi ġirien; billi diversi NGOs wissew li l-Haitjani li jfittxu ażil qed jiġu soġġetti għal detenzjoni arbitrarja u trattament diskriminatorju u umiljanti; billi d-deportazzjoni u r-ritorn tal-migranti Haitjani qed jikkontribwixxu għad-deterjorament tas-sitwazzjoni umanitarja fil-pajjiż; |
| --- | --- |

J.

billi hekk kif id-drittijiet tal-bniedem u s-sitwazzjonijiet umanitarji qed ikomplu jiddeterjoraw b'mod mgħaġġel, Haitjani li jfittxu ażil tħallew b'aċċess limitat għall-protezzjoni internazzjonali u jiffaċċjaw firxa ta' ksur tad-drittijiet tal-bniedem fil-pajjiżi ospitanti, inklużi d-detenzjoni, il-pushbacks illegali u l-estorsjoni; billi skont l-Organizzazzjoni Internazzjonali għall-Migrazzjoni, bejn l-1 ta' Jannar u s-26 ta' Frar 2022, 25 765 persuna tkeċċew jew ġew deportati lura lejn il-Haiti minn pajjiżi ġirien; billi diversi NGOs wissew li l-Haitjani li jfittxu ażil qed jiġu soġġetti għal detenzjoni arbitrarja u trattament diskriminatorju u umiljanti; billi d-deportazzjoni u r-ritorn tal-migranti Haitjani qed jikkontribwixxu għad-deterjorament tas-sitwazzjoni umanitarja fil-pajjiż;

| K. | billi minħabba d-deterjorament tas-sitwazzjoni tas-sigurtà, ekonomika u soċjali, il-Gvern tal-Haiti ddeċieda li jipposponi l-bidu tas-sena skolastika mill-5 ta' Settembru għat-3 ta' Ottubru 2022, u s-sena skolastika l-ġdida għadha inċerta; billi skont il-Fond tan-NU għat-Tfal (UNICEF), nofs miljun tifel u tifla f'Port-au-Prince mid-dehra ma jmorrux skola u 1 700 skola fil-kapitali kellhom jagħlqu; billi madwar nofs il-Haitjani li għandhom 15-il sena u aktar huma illitterati, is-sistema edukattiva tal-pajjiż hija inugwali ħafna, il-kwalità tal-edukazzjoni disponibbli hija baxxa u t-tariffi għoljin mitluba għall-edukazzjoni jeskludu l-biċċa l-kbira tat-tfal minn familji b'introjtu baxx; |
| --- | --- |

K.

billi minħabba d-deterjorament tas-sitwazzjoni tas-sigurtà, ekonomika u soċjali, il-Gvern tal-Haiti ddeċieda li jipposponi l-bidu tas-sena skolastika mill-5 ta' Settembru għat-3 ta' Ottubru 2022, u s-sena skolastika l-ġdida għadha inċerta; billi skont il-Fond tan-NU għat-Tfal (UNICEF), nofs miljun tifel u tifla f'Port-au-Prince mid-dehra ma jmorrux skola u 1 700 skola fil-kapitali kellhom jagħlqu; billi madwar nofs il-Haitjani li għandhom 15-il sena u aktar huma illitterati, is-sistema edukattiva tal-pajjiż hija inugwali ħafna, il-kwalità tal-edukazzjoni disponibbli hija baxxa u t-tariffi għoljin mitluba għall-edukazzjoni jeskludu l-biċċa l-kbira tat-tfal minn familji b'introjtu baxx;

| L. | billi l-aktar komunitajiet vulnerabbli tal-pajjiż iħabbtu wiċċhom ma' għargħar u erożjoni tal-ħamrija drammatiċi kkawżati minn deforestazzjoni severa, li jwasslu għal tnaqqis fil-produttività agrikola; billi aktar minn terz tal-popolazzjoni ma għandhiex aċċess għal ilma nadif u żewġ terzi għandha servizz sanitarju limitat jew l-ebda servizz ta' sanità; billi aktar minn nofs il-popolazzjoni tgħix taħt il-linja tal-faqar u ħafna jiddependu mill-biedja ta' sussistenza; billi l-pajjiż jiddependi ħafna mid-dħul estern; billi l-Haiti hija fost il-pajjiżi l-aktar affettwati mill-perikli klimatiċi matul dawn l-aħħar 20 sena, skont l-Indiċi tar-Riskju għall-Klima Globali tal-2021; |
| --- | --- |

L.

billi l-aktar komunitajiet vulnerabbli tal-pajjiż iħabbtu wiċċhom ma' għargħar u erożjoni tal-ħamrija drammatiċi kkawżati minn deforestazzjoni severa, li jwasslu għal tnaqqis fil-produttività agrikola; billi aktar minn terz tal-popolazzjoni ma għandhiex aċċess għal ilma nadif u żewġ terzi għandha servizz sanitarju limitat jew l-ebda servizz ta' sanità; billi aktar minn nofs il-popolazzjoni tgħix taħt il-linja tal-faqar u ħafna jiddependu mill-biedja ta' sussistenza; billi l-pajjiż jiddependi ħafna mid-dħul estern; billi l-Haiti hija fost il-pajjiżi l-aktar affettwati mill-perikli klimatiċi matul dawn l-aħħar 20 sena, skont l-Indiċi tar-Riskju għall-Klima Globali tal-2021;

| M. | billi l-kuntest tas-sigurtà jaffettwa ħafna l-objettivi tal-impenn tal-UE mal-Haiti, inkluża t-tnedija ta' aġenda għall-iżvilupp li tiffoka fuq riżultati sostenibbli u trasformattivi dwar kwistjonijiet bħall-edukazzjoni u s-sigurtà tal-ikel, kif ukoll l-isforzi tal-Protezzjoni Ċivili u l-Operazzjonijiet tal-Għajnuna Umanitarja tal-Kummissjoni; |
| --- | --- |

M.

billi l-kuntest tas-sigurtà jaffettwa ħafna l-objettivi tal-impenn tal-UE mal-Haiti, inkluża t-tnedija ta' aġenda għall-iżvilupp li tiffoka fuq riżultati sostenibbli u trasformattivi dwar kwistjonijiet bħall-edukazzjoni u s-sigurtà tal-ikel, kif ukoll l-isforzi tal-Protezzjoni Ċivili u l-Operazzjonijiet tal-Għajnuna Umanitarja tal-Kummissjoni;

| N. | billi s-sistema Restavek, forma moderna ta' skjavitù, għadha tiġi pprattikata fil-Haiti; billi taħt din is-sistema, it-tfal minn djar foqra, l-aktar il-bniet, jintbagħtu mill-ġenituri tagħhom biex jgħixu u jaħdmu għal familji urbani jew semiurbani; billi dawn it-tfal jistgħu aktar tard isiru vittmi ta' delitti fit-toroq jew ta' traffikar għas-sess minn gruppi kriminali; |
| --- | --- |

N.

billi s-sistema Restavek, forma moderna ta' skjavitù, għadha tiġi pprattikata fil-Haiti; billi taħt din is-sistema, it-tfal minn djar foqra, l-aktar il-bniet, jintbagħtu mill-ġenituri tagħhom biex jgħixu u jaħdmu għal familji urbani jew semiurbani; billi dawn it-tfal jistgħu aktar tard isiru vittmi ta' delitti fit-toroq jew ta' traffikar għas-sess minn gruppi kriminali;

| O. | billi l-pjan ta' rispons umanitarju tan-NU għall-Haiti, li jammonta għal USD 373 miljun, ġie ffinanzjat biss 14 %; billi skont in-NU, l-għadd ta' persuni fil-bżonn ta' assistenza umanitarja huwa stmat għal madwar 1,5 miljun; |
| --- | --- |

O.

billi l-pjan ta' rispons umanitarju tan-NU għall-Haiti, li jammonta għal USD 373 miljun, ġie ffinanzjat biss 14 %; billi skont in-NU, l-għadd ta' persuni fil-bżonn ta' assistenza umanitarja huwa stmat għal madwar 1,5 miljun;

| P. | billi l-Haiti hija firmatarju tal-Ftehim ta' Cotonou, li l-Artikolu 96 tiegħu jistipula li r-rispett għad-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali huwa element essenzjali tal-kooperazzjoni bejn il-pajjiżi Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku u l-UE; |
| --- | --- |

P.

billi l-Haiti hija firmatarju tal-Ftehim ta' Cotonou, li l-Artikolu 96 tiegħu jistipula li r-rispett għad-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali huwa element essenzjali tal-kooperazzjoni bejn il-pajjiżi Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku u l-UE;

| 1. | Jikkundanna bil-qawwa l-atti ta' vjolenza u qerda mwettqa minn gruppi organizzati fil-Haiti, u jiddeplora s-serq ta' provvisti ta' ikel u ta' għajnuna u l-attakki kontra l-ħaddiema umanitarji; jiddenunzja, b'mod partikolari, l-atti ta' vjolenza mwettqa fid-distrett ta' Cité Soleil ta' Port-au-Prince f'Lulju 2022 u l-vjolenza kontinwa, li ċċaħħad liċ-ċittadini mid-drittijiet bażiċi tagħhom; jikkundanna bil-qawwa l-attakk sesswali minn gruppi organizzati kontra n-nisa u l-bniet u l-użu ta' minorenni f'attivitajiet ta' gruppi organizzati; ifakkar li n-nisa u l-bniet jeħtieġu attenzjoni u għajnuna partikolari fir-rigward tal-aċċess għall-kura tas-saħħa u l-protezzjoni kontra l-vjolenza sesswali; |
| --- | --- |

1.

| 2. | Jissottolinja l-ħtieġa li l-awtoritajiet Haitjani jiżguraw governanza aħjar fil-livelli kollha tal-istat u tas-soċjetà, inkluż fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni; jisħaq fuq l-importanza kritika ta' ġudikatura li taħdem u kredibbli; ifakkar li l-awtoritajiet Haitjani jeħtiġilhom jindirizzaw il-kawżi ewlenin tal-vjolenza minn gruppi organizzati, inkluż billi jirriformaw is-sistema ġudizzjarja u jressqu lil dawk responsabbli quddiem il-ġustizzja fi proċessi ġusti; jisħaq li r-responsabbiltà hija kwistjoni ta' urġenza u jenfasizza l-importanza ta' appoġġ u rimedju xierqa għall-vittmi u l-importanza ta' paċi u stabbiltà fit-tul; jappoġġja d-dikjarazzjoni tar-Rappreżentant Speċjali Helen La Lime fis-sessjoni tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU dwar l-Uffiċċju Integrat tan-NU fil-Haiti tas-16 ta' Ġunju 2022 li tiddeskrivi kif tista' tittejjeb is-sitwazzjoni tas-sigurtà; |
| --- | --- |

2.

| 3. | Jappella għal approċċ tal-infurzar tal-liġi għall-kwistjonijiet ta' gruppi organizzati billi tittejjeb il-ġestjoni tal-armi illegali flimkien ma' proġetti soċjoekonomiċi u attivitajiet ta' riintegrazzjoni mmirati lejn il-ġenerazzjoni tal-impjiegi u d-dħul fil-viċinati l-aktar affettwati mill-vjolenza minn gruppi organizzati; jinsisti bil-qawwa li l-awtoritajiet Haitjani jeħtiġilhom iressqu lil dawk responsabbli quddiem il-ġustizzja fi proċessi ġusti u jtenni l-ħtieġa li l-uffiċjali tal-infurzar tal-liġi jirrispettaw in-normi u l-istandards internazzjonali rigward l-użu tal-forza meta jkunu qed jittrattaw il-protesti; ifakkar fid-dritt kostituzzjonali għal dimostrazzjonijiet paċifiċi; jissottolinja l-ħtieġa li l-Gvern tal-Haiti jindirizza d-dimensjonijiet kollha possibbli tal-vjolenza minn gruppi organizzati, inkluż permezz ta' programmi soċjali, tas-saħħa u tal-edukazzjoni, titjib fl-ilma u fis-sanità u sforzi ta' għajnuna f'każ ta' diżastru u sforzi ta' rkupru; |
| --- | --- |

3.

| 4. | Jitlob waqfien immedjat tal-vjolenza minn gruppi organizzati u tal-attivitajiet kriminali; jistieden lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jieħdu miżuri xierqa, inklużi l-iffriżar tal-assi u l-projbizzjonijiet fuq l-ivvjaġġar, permezz tar-Reġim Globali ta' Sanzjonijiet tal-UE b'rabta mad-Drittijiet tal-Bniedem, kontra dawk involuti fi vjolenza minn gruppi organizzati, attivitajiet kriminali jew abbużi tad-drittijiet tal-bniedem, inkluża l-korruzzjoni, jew kontra dawk li jappoġġjawhom; |
| --- | --- |

4.

| 5. | Jenfasizza l-importanza tal-atturi ewlenin fis-soċjetà ċivili, inklużi l-knejjes, it-trade unions, iż-żgħażagħ u l-organizzazzjonijiet tad-drittijiet tal-bniedem, il-movimenti tal-bdiewa u tan-nisa u l-NGOs; jappella għall-istabbiliment mill-ġdid tas-setgħa u l-leġittimità tal-istituzzjonijiet pubbliċi, il-kisba mill-ġdid tal-fiduċja tal-popolazzjoni, it-tmiem tal-impunità u l-organizzazzjoni ta' elezzjonijiet ħielsa u trasparenti wara sentejn; |
| --- | --- |

5.

| 6. | Jistieden lill-partijiet ikkonċernati kollha fil-Haiti jistabbilixxu soluzzjoni dejjiema, marbuta biż-żmien u aċċettata b'mod komuni għall-istaġnar politiku attwali biex jippermettu elezzjonijiet leġiżlattivi u presidenzjali inklużivi, paċifiċi, ħielsa, ġusti u trasparenti, f'konformità mal-istandards internazzjonali rikonoxxuti kif jippermettu l-kundizzjonijiet tas-sigurtà u t-tħejjijiet loġistiċi; jissottolinja li dan il-proċess irid jitmexxa mill-Haiti, bil-parteċipazzjoni sħiħa u ugwali tan-nisa, taż-żgħażagħ, tas-soċjetà ċivili u ta' partijiet ikkonċernati rilevanti oħra, sabiex terġa' tingħata s-setgħa lil dawk magħżula b'mod liberu mill-poplu Haitjan, jiġu rrestawrati l-istituzzjonijiet demokratiċi u jiddaħħlu fis-seħħ miżuri biex jiġu indirizzati l-isfidi ekonomiċi u soċjali; |
| --- | --- |

6.

| 7. | Jesprimi tħassib serju dwar is-sitwazzjoni tal-Haitjani li jfittxu l-ażil fil-pajjiżi ospitanti li ħarbu lejhom; jistieden lill-awtoritajiet mill-pajjiżi ospitanti jtemmu t-tkeċċijiet u d-deportazzjonijiet kollha lejn il-Haiti hekk kif ikomplu għaddejjin il-kriżijiet tad-drittijiet tal-bniedem u umanitarji tagħha, jipprovdu b'mod urġenti lill-Haitjani b'aċċess għall-protezzjoni mingħajr diskriminazzjoni, u jipprovdu evalwazzjonijiet ġusti tal-istatus ta' rifuġjati f'konformità kemm mal-Konvenzjoni tan-NU dwar l-Istatus tar-Rifuġjati kif ukoll mad-Dikjarazzjoni ta' Kartaġena dwar ir-Rifuġjati; |
| --- | --- |

7.

| 8. | Jistieden lill-pajjiżi li jilqgħu lill-Haitjani li jfittxu l-ażil jirrispettaw il-kriterji stabbiliti fil-konvenzjonijiet internazzjonali dwar l-ażil u r-ritorni; ifakkar li r-ritorni lejn il-Haiti huma estremament perikolużi u se jkomplu joħolqu riskji għall-ħajja sakemm il-kundizzjonijiet tas-sigurtà fil-Haiti ma jkunux tjiebu; |
| --- | --- |

8.

| 9. | Iħeġġeġ lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri tal-UE jkomplu bil-kollaborazzjoni mill-qrib tagħhom mal-Uffiċċju Integrat tan-NU fil-Haiti, mat-tim speċifiku għall-pajjiż tan-NU fil-Haiti, mal-organizzazzjonijiet reġjonali u mal-istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali bil-għan li jgħinu lill-Haiti terfa' r-responsabbiltà sabiex tikseb stabbiltà fit-tul, żvilupp sostenibbli u awtosuffiċjenza ekonomika; |
| --- | --- |

9.

| 10. | Iħeġġeġ lill-Istati Membri, lill-istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali u lil entitajiet oħra biex iżidu l-kontribuzzjonijiet lill-pakkett ta' fondi għall-assistenza tas-sigurtà lill-Haiti sabiex tiġi appoġġjata l-assistenza internazzjonali kkoordinata; jistieden lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jipprovdu bini tal-kapaċitajiet, appoġġ tekniku u taħriġ kontinwi għall-awtoritajiet doganali nazzjonali, għall-awtoritajiet ta' sorveljanza tal-fruntieri u għal awtoritajiet rilevanti oħra; |
| --- | --- |

10.

| 11. | Jistieden b'urġenza lill-awtoritajiet Haitjani u lill-komunità internazzjonali jappoġġjaw programmi mmirati biex jiġi eliminat il-faqar u jiġu żgurati l-edukazzjoni u l-aċċess għas-servizzi soċjali, speċjalment fiż-żoni remoti tal-pajjiż; |
| --- | --- |

11.

| 12. | Jilqa' l-allokazzjoni ta' EUR 17-il miljun mill-UE b'appoġġ għall-aktar persuni vulnerabbli fil-Haiti u f'pajjiżi oħra tal-Karibew; jistieden lill-Kummissjoni tkompli tagħti prijorità lill-għajnuna umanitarja lill-Haiti u tiżgura li l-għoti ta' għajnuna umanitarja lill-Haiti jkun marbut b'mod effiċjenti mal-istrateġija ta' żvilupp tagħha u li l-popolazzjonijiet fil-bżonn jibbenefikaw minnu b'mod dirett; |
| --- | --- |

12.

| 13. | Jinsisti li, fid-dawl tal-kriżi serja tal-ikel, għandha tingħata attenzjoni speċifika lill-għajnuna alimentari ta' emerġenza, filwaqt li tingħata prijorità lix-xiri ta' ikel lokali sabiex din l-għajnuna ma tikkontribwixxix biex jiġu eliminati l-bdiewa b'azjenda agrikola żgħira tal-pajjiż u l-metodi ta' biedja lokali sostenibbli; |
| --- | --- |

13.

| 14. | Jitlob li l-Kummissjoni tiggarantixxi sistematikament li l-għajnuna kollha, inkluża l-għajnuna umanitarja, isirilha monitoraġġ effettiv sabiex jiġi żgurat li tintuża għall-proġetti speċifiċi li tkun maħsuba għalihom; itenni t-talba tiegħu, kif stabbilit fir-riżoluzzjoni tiegħu tal-20 ta' Mejju 2021, li għadha ma twettqitx, għal awditu u rapport mill-Qorti Ewropea tal-Awdituri dwar il-mod li bih jintefqu l-fondi tal-UE fil-Haiti; jitlob li ssir inkjesta dwar it-trasparenza u l-effikaċja tan-network għat-tqassim tal-għajnuna; |
| --- | --- |

14.

| 15. | Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex tgħaddi din ir-riżoluzzjoni lill-Kunsill, lill-Kummissjoni, lill-Viċi President tal-Kummissjoni/Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà, lill-gvernijiet u lill-parlamenti tal-Istati Membri, lir-Rappreżentant Speċjali tal-UE għad-Drittijiet tal-Bniedem, lill-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet Uniti għad-Drittijiet tal-Bniedem, lis-Segretarju Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti, lill-Organizzazzjoni tal-Istati Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku, lill-Kunsill tal-Ministri tagħha u lill-Assemblea Parlamentari Konġunta tagħha mal-UE, lill-istituzzjonijiet tal-CARIFORUM, u lill-Gvern u lill-Parlament tal-Haiti. |
| --- | --- |

15.

---

(1)  ĠU C 15, 12.1.2022, p. 161.

(2)  ĠU L 317, 15.12.2000, p. 3.

(3)  ĠU L 289, 30.10.2008, p. 3.

---

| 14.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 132/79 |
| --- | --- | --- | --- |

14.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 132/79

---

P9_TA(2022)0350

Ir-repressjoni tal-libertà tal-media fil-Myanmar, b'mod partikolari l-każijiet ta' Htet Htet Khine, Sithu Aung Myint u Nyein Nyein Aye

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-6 ta' Ottubru 2022 dwar ir-repressjoni tal-libertà tal-media fil-Myanmar, b'mod partikolari l-każijiet ta' Htet Htet Khine, Sithu Aung Myint u Nyein Nyein Aye (2022/2857(RSP))

(2023/C 132/09)

Il-Parlament Ewropew,

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet preċedenti tiegħu dwar il-Myanmar/Burma, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet preċedenti tiegħu dwar il-Myanmar/Burma,

| — | wara li kkunsidra d-Deċiżjoni tal-Kunsill (PESK) 2022/243 tal-21 ta' Frar 2022 li temenda d-Deċiżjoni 2013/184/PESK dwar miżuri restrittivi fid-dawl tas-sitwazzjoni fil-Mjanmar/Burma, li timponi r-raba' ċiklu ta' sanzjonijiet fid-dawl tas-sitwazzjoni gravi persistenti u tal-intensifikazzjoni tal-ksur tad-drittijiet tal-bniedem fil-Mjanmar/Burma (1), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Deċiżjoni tal-Kunsill (PESK) 2022/243 tal-21 ta' Frar 2022 li temenda d-Deċiżjoni 2013/184/PESK dwar miżuri restrittivi fid-dawl tas-sitwazzjoni fil-Mjanmar/Burma, li timponi r-raba' ċiklu ta' sanzjonijiet fid-dawl tas-sitwazzjoni gravi persistenti u tal-intensifikazzjoni tal-ksur tad-drittijiet tal-bniedem fil-Mjanmar/Burma (1),

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 10 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u l-Libertajiet Fundamentali, li jistabbilixxi d-dritt għal-libertà tal-espressjoni u tal-informazzjoni, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 10 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u l-Libertajiet Fundamentali, li jistabbilixxi d-dritt għal-libertà tal-espressjoni u tal-informazzjoni,

| — | wara li kkunsidra l-aġġornament verbali tas-26 ta' Settembru 2022 mogħti mill-Aġent Kummissarju Għoli tan-NU għad-Drittijiet tal-Bniedem dwar is-sitwazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fil-Myanmar lill-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-NU, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-aġġornament verbali tas-26 ta' Settembru 2022 mogħti mill-Aġent Kummissarju Għoli tan-NU għad-Drittijiet tal-Bniedem dwar is-sitwazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fil-Myanmar lill-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-NU,

| — | wara li kkunsidra d-dikjarazzjoni tad-29 ta' Settembru 2022 tal-Kelliem tas-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna dwar l-aħħar kundanna tal-Kunsillier tal-Istat Daw Aung San Suu Kyi, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-dikjarazzjoni tad-29 ta' Settembru 2022 tal-Kelliem tas-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna dwar l-aħħar kundanna tal-Kunsillier tal-Istat Daw Aung San Suu Kyi,

| — | wara li kkunsidra t-Taqsima 505(a) tal-kodiċi penali tal-Myanmar, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra t-Taqsima 505(a) tal-kodiċi penali tal-Myanmar,

| — | wara li kkunsidra l-Kunsens tal-Ħames Punti tal-Assoċjazzjoni tan-Nazzjonijiet tax-Xlokk tal-Asja tal-24 ta' April 2021, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Kunsens tal-Ħames Punti tal-Assoċjazzjoni tan-Nazzjonijiet tax-Xlokk tal-Asja tal-24 ta' April 2021,

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 19 tad-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem tal-1948, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 19 tad-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem tal-1948,

| — | wara li kkunsidra l-Patt Internazzjonali dwar id-Drittijiet Politiċi u Ċivili tal-1966, dwar il-libertà ta' opinjoni u espressjoni, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Patt Internazzjonali dwar id-Drittijiet Politiċi u Ċivili tal-1966, dwar il-libertà ta' opinjoni u espressjoni,

| — | wara li kkunsidra l-Artikoli 144(5) u 132(4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikoli 144(5) u 132(4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

| A. | billi fl-1 ta' Frar 2021 il-ġunta militari tal-Myanmar, magħrufa bħala t-Tatmadaw, ħadet il-poter b'mod illegali u neħħiet lill-awtoritajiet leġittimi bil-forza; |
| --- | --- |

A.

billi fl-1 ta' Frar 2021 il-ġunta militari tal-Myanmar, magħrufa bħala t-Tatmadaw, ħadet il-poter b'mod illegali u neħħiet lill-awtoritajiet leġittimi bil-forza;

| B. | billi f'Awwissu 2021, il-kap kmandant tal-ġunta militari, Min Aung Hlaing, ħabbar li kien qed jaħtar lilu nnifsu prim ministru u li l-istat ta' emerġenza kien se jiġi estiż sa Awwissu 2023; |
| --- | --- |

B.

billi f'Awwissu 2021, il-kap kmandant tal-ġunta militari, Min Aung Hlaing, ħabbar li kien qed jaħtar lilu nnifsu prim ministru u li l-istat ta' emerġenza kien se jiġi estiż sa Awwissu 2023;

| C. | billi l-president leġittimu, Win Myint, u l-Kunsillier tal-Istat Aung San Suu Kyi ilhom detenuti mill-kolp ta' stat militari fuq għadd ta' akkużi bla bażi u motivati politikament, u diġà ġew ikkundannati għal diversi snin ħabs u f'kampijiet tax-xogħol; billi jekk tinstab ħatja tal-11-il akkuża kollha li hemm kontriha, il-Kunsillier tal-Istat Aung San Suu Kyi tista' tiġi kkundannata massimu ta' mija u sentejn ħabs; |
| --- | --- |

C.

billi l-president leġittimu, Win Myint, u l-Kunsillier tal-Istat Aung San Suu Kyi ilhom detenuti mill-kolp ta' stat militari fuq għadd ta' akkużi bla bażi u motivati politikament, u diġà ġew ikkundannati għal diversi snin ħabs u f'kampijiet tax-xogħol; billi jekk tinstab ħatja tal-11-il akkuża kollha li hemm kontriha, il-Kunsillier tal-Istat Aung San Suu Kyi tista' tiġi kkundannata massimu ta' mija u sentejn ħabs;

| D. | billi mill-kolp ta' stat tal-1 ta' Frar 2021, aktar minn 15 500 persuna ġew arrestati u aktar minn 2 300 ruħ inqatlu mill-ġunta, inklużi mill-inqas 188 tifel u tifla; |
| --- | --- |

D.

billi mill-kolp ta' stat tal-1 ta' Frar 2021, aktar minn 15 500 persuna ġew arrestati u aktar minn 2 300 ruħ inqatlu mill-ġunta, inklużi mill-inqas 188 tifel u tifla;

| E. | billi mill-kolp ta' stat militari, ir-reġim militari kompla jdgħajjef il-libertà tal-media u jikser id-drittijiet tal-bniedem tal-ġurnalisti fil-pajjiż; billi l-Myanmar huwa kklassifikat fil-176 post minn 180 pajjiż fl-Indiċi Dinji tal-Libertà tal-Istampa 2022 ta' Reporters Mingħajr Fruntieri; billi l-awtoritajiet militari tal-Myanmar qed jirrestrinġu l-aċċess għall-media soċjali, l-internet u sorsi indipendenti oħra ta' informazzjoni; |
| --- | --- |

E.

billi mill-kolp ta' stat militari, ir-reġim militari kompla jdgħajjef il-libertà tal-media u jikser id-drittijiet tal-bniedem tal-ġurnalisti fil-pajjiż; billi l-Myanmar huwa kklassifikat fil-176 post minn 180 pajjiż fl-Indiċi Dinji tal-Libertà tal-Istampa 2022 ta' Reporters Mingħajr Fruntieri; billi l-awtoritajiet militari tal-Myanmar qed jirrestrinġu l-aċċess għall-media soċjali, l-internet u sorsi indipendenti oħra ta' informazzjoni;

| F. | billi fl-14 ta' Frar 2021, it-Tatmadaw introduċiet bidliet fil-Kodiċi Penali u l-Kodiċi tal-Proċedura Kriminali li saru d-dispożizzjonijiet legali primarji użati biex jiġu akkużati l-ġurnalisti, il-mexxejja tal-istudenti, l-impjegati taċ-ċivil u oħrajn li jopponu r-reġim militari; billi t-Taqsima 505(a) tal-Kodiċi Penali li għadha kif ġiet introdotta, li tipprojbixxi l-ikkawżar tal-biża', it-tixrid tal-aħbarijiet foloz u t-tqanqil ta' reati kontra impjegat tal-gvern, u li kollha huma punibbli b'massimu ta' tliet snin ħabs, qed tintuża mill-militar biex iressaq akkużi kriminali kontra ġurnalisti, fost l-oħrajn; billi l-qrati militari fil-Myanmar qed iwettqu proċessi bil-magħluq; |
| --- | --- |

F.

billi fl-14 ta' Frar 2021, it-Tatmadaw introduċiet bidliet fil-Kodiċi Penali u l-Kodiċi tal-Proċedura Kriminali li saru d-dispożizzjonijiet legali primarji użati biex jiġu akkużati l-ġurnalisti, il-mexxejja tal-istudenti, l-impjegati taċ-ċivil u oħrajn li jopponu r-reġim militari; billi t-Taqsima 505(a) tal-Kodiċi Penali li għadha kif ġiet introdotta, li tipprojbixxi l-ikkawżar tal-biża', it-tixrid tal-aħbarijiet foloz u t-tqanqil ta' reati kontra impjegat tal-gvern, u li kollha huma punibbli b'massimu ta' tliet snin ħabs, qed tintuża mill-militar biex iressaq akkużi kriminali kontra ġurnalisti, fost l-oħrajn; billi l-qrati militari fil-Myanmar qed iwettqu proċessi bil-magħluq;

| G. | billi mill-kolp ta' stat tal-2021, il-ġunta imponiet projbizzjoni jew ġiegħlet lill-istabbilimenti tal-media jitilqu mill-Myanmar talli rrappurtaw dwar l-azzjonijiet tal-militar; billi ħafna mill-istabbilimenti tal-media pprojbiti kellhom rwol fundamentali fir-rappurtar dwar is-sitwazzjoni fil-Myanmar; billi l-poplu tal-Myanmar u dawk li jinsabu barra mill-pajjiż jiddependu ħafna minn tali media; |
| --- | --- |

G.

billi mill-kolp ta' stat tal-2021, il-ġunta imponiet projbizzjoni jew ġiegħlet lill-istabbilimenti tal-media jitilqu mill-Myanmar talli rrappurtaw dwar l-azzjonijiet tal-militar; billi ħafna mill-istabbilimenti tal-media pprojbiti kellhom rwol fundamentali fir-rappurtar dwar is-sitwazzjoni fil-Myanmar; billi l-poplu tal-Myanmar u dawk li jinsabu barra mill-pajjiż jiddependu ħafna minn tali media;

| H. | billi mill-inqas erba' ġurnalisti nqatlu, inklużi l-fotografi Soe Naing u Aye Kyaw, li t-tnejn li huma mietu f'detenzjoni wara li allegatament ġew ittorturati, u l-editur lokali Pu Tuidim li ġie rrappurtat li ġie ġġustizzjat b'mod sommarju mill-militar wara li ntuża bħala tarka umana; billi kien hemm diversi rapporti ta' tortura u abbużi; |
| --- | --- |

H.

billi mill-inqas erba' ġurnalisti nqatlu, inklużi l-fotografi Soe Naing u Aye Kyaw, li t-tnejn li huma mietu f'detenzjoni wara li allegatament ġew ittorturati, u l-editur lokali Pu Tuidim li ġie rrappurtat li ġie ġġustizzjat b'mod sommarju mill-militar wara li ntuża bħala tarka umana; billi kien hemm diversi rapporti ta' tortura u abbużi;

| I. | billi wara l-kolp ta' stat ta' Frar 2021 kien hemm mewġa ta' arresti ta' ġurnalisti; billi mill-inqas 140 ġurnalist ġew arrestati, 53 ħaddiem tal-media bħalissa qed jinżammu fil-ħabsijiet tal-Myanmar u kważi 25 ġurnalist ġew ikkundannati mill-kolp ta' stat militari; billi l-Myanmar għandu t-tieni l-akbar numru ta' ġurnalisti l-ħabs fid-dinja; |
| --- | --- |

I.

billi wara l-kolp ta' stat ta' Frar 2021 kien hemm mewġa ta' arresti ta' ġurnalisti; billi mill-inqas 140 ġurnalist ġew arrestati, 53 ħaddiem tal-media bħalissa qed jinżammu fil-ħabsijiet tal-Myanmar u kważi 25 ġurnalist ġew ikkundannati mill-kolp ta' stat militari; billi l-Myanmar għandu t-tieni l-akbar numru ta' ġurnalisti l-ħabs fid-dinja;

| J. | billi l-ġurnalisti Htet Htet Khine u Sithu Aung Myint ġew arrestati f'Awwissu 2021, sitt xhur wara l-kolp ta' stat; |
| --- | --- |

J.

billi l-ġurnalisti Htet Htet Khine u Sithu Aung Myint ġew arrestati f'Awwissu 2021, sitt xhur wara l-kolp ta' stat;

| K. | billi fis-27 ta' Settembru 2022, il-ġurnalist freelance tal-BBC Media Action, Htet Htet Khine ġiet ikkundannata tliet snin ħabs b'xogħol iebes; billi Htet Htet Khine kienet diġà rċeviet l-ewwel sentenza tagħha ta' tliet snin b'xogħol iebes fil-15 ta' Settembru 2022 talli allegatament kisret it-Taqsima 505(a) tal-Kodiċi Penali, li tikkriminalizza l-inċitament u t-tixrid ta' aħbarijiet foloz; |
| --- | --- |

K.

billi fis-27 ta' Settembru 2022, il-ġurnalist freelance tal-BBC Media Action, Htet Htet Khine ġiet ikkundannata tliet snin ħabs b'xogħol iebes; billi Htet Htet Khine kienet diġà rċeviet l-ewwel sentenza tagħha ta' tliet snin b'xogħol iebes fil-15 ta' Settembru 2022 talli allegatament kisret it-Taqsima 505(a) tal-Kodiċi Penali, li tikkriminalizza l-inċitament u t-tixrid ta' aħbarijiet foloz;

| L. | billi Sithu Aung Myint għadu qed jistenna proċess fuq akkużi ta' “inċitament” u “sedizzjoni” minħabba artikli li jikkritikaw il-militar tal-Myanmar, u jista' jiffaċċja sentenza kkombinata ta' 23 sena ħabs; billi s-saħħa ta' Sithu Aung Myint ilha tiddeterjora u l-awtoritajiet tal-ħabs qed iċaħħduh mill-kura medika; |
| --- | --- |

L.

billi Sithu Aung Myint għadu qed jistenna proċess fuq akkużi ta' “inċitament” u “sedizzjoni” minħabba artikli li jikkritikaw il-militar tal-Myanmar, u jista' jiffaċċja sentenza kkombinata ta' 23 sena ħabs; billi s-saħħa ta' Sithu Aung Myint ilha tiddeterjora u l-awtoritajiet tal-ħabs qed iċaħħduh mill-kura medika;

| M. | billi fl-14 ta' Lulju 2022, Nyein Nyein Aye, freelancer magħrufa wkoll bil-psewdonimu ta' Mabel, ġiet ikkundannata minn qorti militari fil-ħabs ta' Yangon – Insein; billi Nyein Nyein Aye ġiet ikkundannata tliet snin ħabs fuq akkużi li “kkawżat biża', xerrdet aħbarijiet foloz u qanqlet reati kontra impjegat tal-gvern” skont it-Taqsima 505(a) tal-Kodiċi Penali; billi Nyein Nyein Aye hija l-24 ġurnalist li ngħatat sentenza ta' ħabs mill-kolp ta' stat fl-2021; |
| --- | --- |

M.

billi fl-14 ta' Lulju 2022, Nyein Nyein Aye, freelancer magħrufa wkoll bil-psewdonimu ta' Mabel, ġiet ikkundannata minn qorti militari fil-ħabs ta' Yangon – Insein; billi Nyein Nyein Aye ġiet ikkundannata tliet snin ħabs fuq akkużi li “kkawżat biża', xerrdet aħbarijiet foloz u qanqlet reati kontra impjegat tal-gvern” skont it-Taqsima 505(a) tal-Kodiċi Penali; billi Nyein Nyein Aye hija l-24 ġurnalist li ngħatat sentenza ta' ħabs mill-kolp ta' stat fl-2021;

| N. | billi fl-1 ta' Awwissu 2022, il-freelancer Maung Maung Myo ġie kkundannat sitt snin ħabs fuq akkuża ta' terroriżmu talli allegatament kellu ritratti u intervisti ma' membri tal-“People's Defence Force”, firxa ta' gruppi ribelli li qed jiġġieldu kontra l-gvern militari tal-Myanmar; |
| --- | --- |

N.

billi fl-1 ta' Awwissu 2022, il-freelancer Maung Maung Myo ġie kkundannat sitt snin ħabs fuq akkuża ta' terroriżmu talli allegatament kellu ritratti u intervisti ma' membri tal-“People's Defence Force”, firxa ta' gruppi ribelli li qed jiġġieldu kontra l-gvern militari tal-Myanmar;

| O. | billi fis-7 ta' Lulju 2022, qorti kkundannat lil Aung San Lin, ġurnalist tad-Democratic Voice of Burma, sitt snin ħabs b'xogħol iebes minħabba inċitament u t-tixrid ta' “aħbarijiet foloz” wara li ppubblika rapport b'allegazzjoni ta' ħruq doluż min-naħa tal-forzi militari tad-djar ta' tliet sostenituri tal-Lega Nazzjonali għad-Demokrazija, li kienet tneħħiet bil-kolp ta' stat, fit-township ta' Wetlet; |
| --- | --- |

O.

billi fis-7 ta' Lulju 2022, qorti kkundannat lil Aung San Lin, ġurnalist tad-Democratic Voice of Burma, sitt snin ħabs b'xogħol iebes minħabba inċitament u t-tixrid ta' “aħbarijiet foloz” wara li ppubblika rapport b'allegazzjoni ta' ħruq doluż min-naħa tal-forzi militari tad-djar ta' tliet sostenituri tal-Lega Nazzjonali għad-Demokrazija, li kienet tneħħiet bil-kolp ta' stat, fit-township ta' Wetlet;

| P. | billi f'Lulju r-reġim militari tal-Myanmar reġa' attiva l-piena tal-mewt għall-eżekuzzjoni tal-ex Deputat Parlamentari Phyo Zeya Thaw, l-attivist prominenti Kyaw Min Yu, magħruf l-aktar bħala “Ko Jimmy”, kif ukoll Aung Thura Zaw u Hla Myo Aung; billi l-Viċi President tal-Kummissjoni/Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà kkundanna bil-qawwa “dawn l-eżekuzzjonijiet motivati politikament li jirrappreżentaw pass ieħor lejn iż-żarmar sħiħ tal-istat tad-dritt u ksur sfaċċat ulterjuri tad-drittijiet tal-bniedem fil-Myanmar”; |
| --- | --- |

P.

billi f'Lulju r-reġim militari tal-Myanmar reġa' attiva l-piena tal-mewt għall-eżekuzzjoni tal-ex Deputat Parlamentari Phyo Zeya Thaw, l-attivist prominenti Kyaw Min Yu, magħruf l-aktar bħala “Ko Jimmy”, kif ukoll Aung Thura Zaw u Hla Myo Aung; billi l-Viċi President tal-Kummissjoni/Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà kkundanna bil-qawwa “dawn l-eżekuzzjonijiet motivati politikament li jirrappreżentaw pass ieħor lejn iż-żarmar sħiħ tal-istat tad-dritt u ksur sfaċċat ulterjuri tad-drittijiet tal-bniedem fil-Myanmar”;

| Q. | billi l-kundizzjonijiet ta' detenzjoni, fejn ġew dokumentati swat u vjolenza abbażi tal-ġeneru, jirrappreżentaw tħassib serju għas-sikurezza u l-benesseri ta' dawk detenuti; |
| --- | --- |

Q.

billi l-kundizzjonijiet ta' detenzjoni, fejn ġew dokumentati swat u vjolenza abbażi tal-ġeneru, jirrappreżentaw tħassib serju għas-sikurezza u l-benesseri ta' dawk detenuti;

| R. | billi l-militar qed imexxi gwerra vjolenti kontra l-minoranzi etniċi, minbarra li qed joqtol għadd kbir ta' persuni ċivili u qed iġiegħel lil miljuni ta' nies jaħarbu biex ifittxu rifuġju; billi l-ħelikopters militari dan l-aħħar sparaw fuq skola primarja fir-reġjun ta' Sagaing, u qatlu mill-inqas sitt adulti u sebat itfal; billi, skont dikjarazzjoni reċenti mill-espert indipendenti tad-drittijiet tal-bniedem maħtur min-NU, Tom Andrews, il-kundizzjonijiet “marru mill-ħażin għall-agħar, u saru saħansitra orribbli għal għadd bla qies ta' persuni innoċenti fil-Myanmar”; |
| --- | --- |

R.

billi l-militar qed imexxi gwerra vjolenti kontra l-minoranzi etniċi, minbarra li qed joqtol għadd kbir ta' persuni ċivili u qed iġiegħel lil miljuni ta' nies jaħarbu biex ifittxu rifuġju; billi l-ħelikopters militari dan l-aħħar sparaw fuq skola primarja fir-reġjun ta' Sagaing, u qatlu mill-inqas sitt adulti u sebat itfal; billi, skont dikjarazzjoni reċenti mill-espert indipendenti tad-drittijiet tal-bniedem maħtur min-NU, Tom Andrews, il-kundizzjonijiet “marru mill-ħażin għall-agħar, u saru saħansitra orribbli għal għadd bla qies ta' persuni innoċenti fil-Myanmar”;

| S. | billi l-ġunta fil-Myanmar tirrifjuta li tinvestiga serjament il-ksur tad-drittijiet tal-bniedem kontra r-Rohingya u li żżomm lill-awturi ta' tali ksur responsabbli għal għemilhom; billi l-ogħla rappreżentanti militari li organizzaw l-attakki kontra r-Rohingya għadhom jokkupaw il-karigi tagħhom; billi l-awtoritajiet jirrifjutaw li jikkooperaw mal-mekkaniżmi tan-NU; billi l-impunità għandha għeruq sodi fis-sistema politika u legali tal-Myanmar; |
| --- | --- |

S.

billi l-ġunta fil-Myanmar tirrifjuta li tinvestiga serjament il-ksur tad-drittijiet tal-bniedem kontra r-Rohingya u li żżomm lill-awturi ta' tali ksur responsabbli għal għemilhom; billi l-ogħla rappreżentanti militari li organizzaw l-attakki kontra r-Rohingya għadhom jokkupaw il-karigi tagħhom; billi l-awtoritajiet jirrifjutaw li jikkooperaw mal-mekkaniżmi tan-NU; billi l-impunità għandha għeruq sodi fis-sistema politika u legali tal-Myanmar;

| T. | billi r-Russja u ċ-Ċina għamlu ħafna sforzi politiċi, militari u ekonomiċi bil-għan li jilleġittimizzaw il-ġunta; billi r-Russja u l-ġunta militari tal-Myanmar dan l-aħħar iffirmaw pjan direzzjonali għall-kooperazzjoni dwar l-użu paċifiku tal-enerġija nukleari għall-2022-2023; billi kemm Moska u Beijing għandhom rabtiet mal-forzi armati tal-Myanmar, bħala l-akbar fornituri tal-armi lill-pajjiż; billi ż-żewġ pajjiżi ripetutament imblukkaw sforzi biex jintlaħaq qbil dwar id-dikjarazzjonijiet tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU dwar is-sitwazzjoni fil-Myanmar; |
| --- | --- |

T.

billi r-Russja u ċ-Ċina għamlu ħafna sforzi politiċi, militari u ekonomiċi bil-għan li jilleġittimizzaw il-ġunta; billi r-Russja u l-ġunta militari tal-Myanmar dan l-aħħar iffirmaw pjan direzzjonali għall-kooperazzjoni dwar l-użu paċifiku tal-enerġija nukleari għall-2022-2023; billi kemm Moska u Beijing għandhom rabtiet mal-forzi armati tal-Myanmar, bħala l-akbar fornituri tal-armi lill-pajjiż; billi ż-żewġ pajjiżi ripetutament imblukkaw sforzi biex jintlaħaq qbil dwar id-dikjarazzjonijiet tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU dwar is-sitwazzjoni fil-Myanmar;

| U. | billi fl-24 ta' April 2021 il-ġunta militari qablet mal-mexxejja tal-Assoċjazzjoni tan-Nazzjonijiet tax-Xlokk tal-Asja (ASEAN) dwar il-Kunsens tal-Ħames Punti li l-ewwel pass tiegħu kien it-tmiem immedjat tal-vjolenza fil-pajjiż; |
| --- | --- |

U.

billi fl-24 ta' April 2021 il-ġunta militari qablet mal-mexxejja tal-Assoċjazzjoni tan-Nazzjonijiet tax-Xlokk tal-Asja (ASEAN) dwar il-Kunsens tal-Ħames Punti li l-ewwel pass tiegħu kien it-tmiem immedjat tal-vjolenza fil-pajjiż;

| 1. | Jikkundanna bil-qawwa t-tmexxija vjolenti u illeġittima tal-ġunta militari fil-Myanmar, u t-tentattivi tagħha li tnaqqar ir-rabta qawwija tal-poplu tal-Myanmar mad-demokrazija, peress li hija bbażata fuq kolp ta' stat illegali kontra l-gvern ċivili, u rriżultat f'sitwazzjoni umanitarja partikolarment allarmanti u fi kriżi tad-drittijiet tal-bniedem fil-pajjiż, ikkaratterizzata minn impunità mifruxa; jikkundanna bil-qawwa t-tipi kollha ta' persekuzzjoni ta' ġurnalisti indipendenti; |
| --- | --- |

1.

| 2. | Jitlob it-tmiem immedjat tal-istat ta' emerġenza illegali fil-pajjiż, ir-restawr tal-gvern ċivili, ir-ritorn lejn triq li twassal għad-demokrazija u l-ftuħ rapidu tal-parlament bil-parteċipazzjoni tar-rappreżentanti eletti kollha tiegħu; jappoġġja l-isforzi tal-Gvern ta' Unità Nazzjonali (NUG) fit-triq lejn futur paċifiku u demokratiku; |
| --- | --- |

2.

| 3. | Jistieden lill-ġunta militari teħles mingħajr kundizzjonijiet lill-President Win Myint, lill-Kunsillier tal-Istat Aung San Suu Kyi u lill-persuni l-oħrajn kollha li ġew arrestati fuq is-saħħa ta' akkużi bla bażi, tagħti s-setgħa lill-awtoritajiet leġittimi, tirrispetta l-istat tad-dritt u l-libertà tal-media, u ttemm minnufih l-attakki militari, l-attakki mill-ajru u l-vjolenza kontra l-popolazzjoni tal-Myanmar; |
| --- | --- |

3.

| 4. | Iħeġġeġ lill-ġunta militari twaqqa' l-akkużi kollha motivati politikament kontra membri tal-istampa u l-ħaddiema tal-media, u teħles mingħajr kundizzjonijiet lill-ġurnalisti kollha detenuti inġustament, inklużi Htet Htet Khine, Sithu Aung Myint, Nyein Nyein Aye, Maung Maung Myo, Thurin Kyaw, Hanthar Nyein, Than Htike Aung, Ye Yint Tun, Tu Tu Tha, Soe Yarzar Tun u Aung San Lin; jistieden lill-ġunta tipprovdi l-kura medika meħtieġa lil Sithu Aung Myint li l-istat ta' saħħa tiegħu huwa kawża ta' tħassib kbir; |
| --- | --- |

4.

| 5. | Jikkundanna r-repressjoni tal-ħaddiema u ċ-ċaħda tad-dritt tal-istrajkjar; jikkundanna l-kumpaniji u d-ditti kollha li direttament jew indirettament, kienu joffru jew għadhom qegħdin joffru, appoġġ lill-militar u lill-pulizija li qegħdin jopprimu u joħorġu mandati ta' arrest kontra mexxejja tat-trade unions; |
| --- | --- |

5.

| 6. | Iħeġġeġ lill-ġunta militari ttemm minnufih l-abbużi tagħha, inklużi l-arresti u d-detenzjoni arbitrarji, it-tortura, il-vjolenza sesswali u trattament ħażin ieħor, kif ukoll il-proċessi inġusti kontra ġurnalisti u ħaddiema tal-media; jisħaq fuq il-fatt li l-avukati, id-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem u l-membri tal-familja għandhom jingħataw aċċess effettiv biex iżuru persuni miżmuma f'detenzjoni; jenfasizza li kwalunkwe mewt f'kustodja għandha tiġi rrappurtata minnufih lill-familja tal-persuna, tiġi pprovduta dokumentazzjoni xierqa, ir-ritorn tal-ġisem, u biex dawk responsabbli għall-abbużi jagħtu kont ta' għemilhom; jappella li jsiru investigazzjonijiet internazzjonali indipendenti dwar l-allegazzjonijiet kollha ta' tortura u trattament ħażin, u li dawk responsabbli jagħtu kont ta' għemilhom; jisħaq fuq il-fatt li kwalunkwe informazzjoni allegatament miġbura b'riżultat ta' tortura u trattament ħażin ma għandha qatt tkun ammissibbli bħala evidenza fi proċedimenti ġudizzjarji; |
| --- | --- |

6.

| 7. | Jinsisti li l-libertà tal-media hija vitali għall-funzjonament effettiv ta' soċjetajiet ħielsa u demokratiċi u hija essenzjali għall-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali l-oħra kollha; billi l-ġurnalisti jeħtieġu ambjent sikur li fih jistgħu jwettqu l-ħidma indipendenti tagħhom; |
| --- | --- |

7.

| 8. | Jitlob lill-NUG jesprimi b'mod ċar il-pożizzjoni tiegħu dwar l-istatus tar-Rohingya, b'mod partikolari dwar id-dritt tagħhom ta' ċittadinanza u rikonoxximent ugwali bħala grupp etniku tal-Myanmar u d-dritt ta' ritorn lejn il-pajjiż; |
| --- | --- |

8.

| 9. | Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jkomplu jappoġġjaw il-ħidma tad-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem fil-Myanmar; jistieden lid-Delegazzjoni tal-UE fil-Myanmar u lill-ambaxxati tal-Istati Membri jimmonitorjaw mill-qrib il-każijiet ta' ġurnalisti li bħalissa jinsabu detenuti u mitfugħa l-ħabs, kif ukoll ta' mexxejja politiċi u ta' persuni oħrajn; iħeġġeġ lir-rappreżentanti tad-Delegazzjoni tal-UE u lill-Istati Membri fil-Myanmar biex jattendu l-proċessi tal-ġurnalisti, tal-ħaddiema tal-media, tal-bloggers u tad-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem fil-pajjiż kull meta l-aċċess ikun awtorizzat; jitlob lill-missjonijiet diplomatiċi u lid-donaturi internazzjonali joffru appoġġ u protezzjoni possibbli lid-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem u lill-ħaddiema tal-media f'riskju ta' persekuzzjoni, inkluż billi jipprovdu kenn sikur fl-ambaxxati, u billi joħorġu viżi ta' emerġenza għal dawk li jinsabu fil-bżonn ta' protezzjoni; |
| --- | --- |

9.

| 10. | Jistieden lill-Kummissjoni turi li l-iskema Kollox Minbarra Armi bl-ebda mod ma tibbenefika lill-ġunta, u f'każ kuntrarju, tipproċedi bl-irtirar temporanju tal-mekkaniżmu; |
| --- | --- |

10.

| 11. | Jitlob lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jżidu l-għajnuna internazzjonali, il-proġetti ta' żvilupp jew l-assistenza finanzjarja lill-Myanmar/Burma u jiżguraw li dan ma jkunx ta' benefiċċju għall-militar u ma jikkontribwixxix għal aktar ksur tad-drittijiet tal-bniedem; jitlob l-għoti ta' għajnuna umanitarja transfruntiera u appoġġ dirett lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili lokali, b'mod partikolari lill-organizzazzjonijiet etniċi; |
| --- | --- |

11.

| 12. | Jilqa' s-sanzjonijiet imposti mill-Kunsill kontra l-membri tat-Tatmadaw u n-negozji tagħhom; jistieden lill-VP/RGħ, lill-Istati Membri u lill-Kummissjoni jintroduċu sanzjonijiet immirati addizzjonali kontra dawk responsabbli għall-aktar ksur serju tad-drittijiet tal-bniedem fil-pajjiż; jistieden lill-Kunsill iżid lin-negozjanti tal-armi Naing Htut Aung, Aung Hlaing Oo u Sit Taing Aung fil-lista ta' sanzjonijiet għar-rwol tagħhom fil-provvista ta' armi u tagħmir lir-reġim militari; jistieden lill-Kummissjoni tikkunsidra s-sanzjonijiet kollha meħtieġa kontra r-reġim tal-Myanmar; jitlob li jittieħdu l-passi meħtieġa biex jiġi żgurat li dawn is-sanzjonijiet ma jaffettwawx b'mod negattiv lill-ħaddiema u lill-popolazzjoni ġenerali; |
| --- | --- |

12.

| 13. | Jinsab imħasseb dwar id-derogi ta' sanzjonijiet li jippermettu lill-operaturi jwettqu tranżazzjonijiet finanzjarji mal-Myanma Oil and Gas Enterprise; jappella għal koordinazzjoni internazzjonali aħjar tas-sanzjonijiet, inkluża l-koordinazzjoni mas-sħab reġjonali; |
| --- | --- |

13.

| 14. | Iħeġġeġ lill-Kunsill jinkludi l-Kunsill ta' Amministrazzjoni tal-Istat (SAC) bħala entità flimkien mal-membri individwali tiegħu fil-lista ta' persuni fiżiċi u ġuridiċi, entitajiet u korpi soġġetti għal miżuri restrittivi, sabiex jiġi żgurat li l-entitajiet kollha taħt il-kontroll tal-SAC jiġu inklużi f'din in-nomina u li l-flussi finanzjarji mill-Unjoni Ewropea li jibbenefikaw minnhom jiġu pprojbiti; |
| --- | --- |

14.

| 15. | Jisħaq fuq il-fatt li n-negozji lokali u multinazzjonali li joperaw fil-Myanmar/Burma jridu jirrispettaw id-drittijiet tal-bniedem u jieqfu jippermettu lill-awturi ta' abbużi; iħeġġeġ bil-qawwa lin-negozji bbażati fl-UE, f'dan ir-rigward, biex jiżguraw li ma għandhom l-ebda rabta mal-forzi tas-sigurtà tal-Myanmar/Burma, mal-membri individwali tagħhom, jew mal-entitajiet li huma proprjetà tagħhom jew ikkontrollati minnhom, u li mhumiex qed jikkontribwixxu, direttament jew indirettament, għar-repressjoni tad-demokrazija u tad-drittijiet tal-bniedem mill-militar; jistieden lill-impriżi bbażati fl-UE, inklużi kumpaniji azzjonarji omm u sussidjarji, jissospendu b'mod urġenti kwalunkwe relazzjoni ma' kumpaniji marbuta mal-militar; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jivvalutaw u jadottaw miżuri xierqa biex jidentifikaw, jipprevjenu, iwaqqfu, jimmitigaw u jirrimedjaw kwalunkwe ksur potenzjali jew reali tad-drittijiet tal-bniedem li n-negozji li joperaw fl-Unjoni Ewropea jistgħu jikkawżaw jew jikkontribwixxu għalih fil-Myanmar jew ikunu direttament marbuta miegħu, fid-dawl tas-sitwazzjoni attwali; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jintroduċu obbligi ta' diliġenza dovuta msaħħa u speċifiċi għall-impriżi li joperaw f'żoni ta' riskju għoli fid-direttiva proposta dwar id-diliġenza dovuta tas-sostenibbiltà korporattiva, inklużi żoni affettwati minn kunflitti u żoni li huma ambjentalment sensittivi; |
| --- | --- |

15.

| 16. | Jistieden lill-Istati Membri u lill-pajjiżi assoċjati jżommu l-embargo li jissospendi l-provvista, il-bejgħ u t-trasferiment diretti jew indiretti, inklużi t-tranżitu, l-ispedizzjoni u s-senserija, tal-armi, tal-munizzjon u tat-tagħmir u tas-sistemi militari, ta' sigurtà u ta' sorveljanza kollha, kif ukoll il-forniment ta' taħriġ, il-manutenzjoni jew il-forom l-oħra ta' assistenza militari u ta' sigurtà; jisħaq fuq il-bżonn li l-Qorti Kriminali Internazzjonali twettaq investigazzjoni ulterjuri tas-sitwazzjoni; |
| --- | --- |

16.

| 17. | Iħeġġeġ lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jżidu l-pressjoni fuq il-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU biex jinnegozja abbozz ta' riżoluzzjoni b'saħħtu li jistabbilixxi embargo komprensiv fuq l-armi globali fuq il-Myanmar; |
| --- | --- |

17.

| 18. | Iħeġġeġ lir-Rapporteur Speċjali tan-NU dwar id-drittijiet tal-bniedem fil-Myanmar ikompli jindirizza l-persekuzzjoni tal-ġurnalisti u jieħu azzjoni biex jaħdem ħalli din ix-xejra allarmanti tintemm; jistieden lin-NU biex il-ksur tal-libertà tal-media jiġi nkluż fl-ambitu tal-mekkaniżmu investigattiv indipendenti tan-NU għall-Myanmar u biex tiġi promossa kwalunkwe inizjattiva possibbli biex ir-reġim militari jiġi sanzjonat u biex dawk responsabbli għall-ksur terribbli tad-drittijiet tal-bniedem li qed iseħħ bħalissa fil-pajjiż jagħtu kont ta' għemilhom; |
| --- | --- |

18.

| 19. | Jistieden lill-UE u lill-Istati Membri jesploraw il-mezzi kollha għall-ġustizzja u r-responsabbiltà għad-delitti internazzjonali gravi mwettqa mill-forzi tas-sigurtà, inklużi delitti kontra l-umanità mwettqa wara l-kolp ta' stat, kif ukoll delitti kontra l-umanità, delitti tal-gwerra, u atti ta' ġenoċidju mwettqa f'Rakhine u f'reġjuni etniċi oħra għal għexieren ta' snin, u jappoġġjaw lill-Kunsill tas-Sigurtà fir-rieda tiegħu li jressaq il-kwistjoni quddiem il-Qorti Kriminali Internazzjonali; |
| --- | --- |

19.

| 20. | Jiddeplora l-eżekuzzjoni tal-membri tal-oppożizzjoni u jtenni l-kundanna qawwija tiegħu għall-piena tal-mewt; |
| --- | --- |

20.

| 21. | Jappella bil-qawwa lill-ġunta militari tirrevoka kwalunkwe leġiżlazzjoni li tista' tipperikola l-libertà tal-media u ttemm it-tfixkil tagħha tad-dritt tal-persuni fil-Myanmar għal-libertà tal-espressjoni, kemm online kif ukoll offline, li tinkludi l-libertà li wieħed ifittex, jirċievi u jagħti informazzjoni; |
| --- | --- |

21.

| 22. | Jinnota li l-Kunsens tal-Ħames Punti ma wassal għall-ebda riżultat u jistieden lill-ASEAN tirrikonoxxi li l-ġunta ta' Min Aung Hlaing mhijiex sieħeb affidabbli; iħeġġeġ lill-ASEAN u lill-membri tagħha jinnegozjaw ftehim ġdid dwar il-kriżi fil-Myanmar flimkien mal-NUG u biex dak il-ftehim il-ġdid jiġi mgħammar b'mekkaniżmi ta' infurzar, bil-għan li tinkiseb riżoluzzjoni sostenibbli u demokratika tal-kriżi fil-futur; |
| --- | --- |

22.

| 23. | Jikkundanna lir-Russja u liċ-Ċina talli taw l-appoġġ politiku, ekonomiku u militari tagħhom lill-ġunta tal-Myanmar; |
| --- | --- |

23.

| 24. | Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex tgħaddi din ir-riżoluzzjoni lill-Aġent President Lashi La u lill-Gvern ta' Unità Nazzjonali tal-Myanmar, lill-Kumitat li jirrappreżenta lill-Pyidaungsu Hluttaw, lill-Kunsillier tal-Istat tal-Myanmar, lit-Tatmadaw, lill-Viċi President tal-Kummissjoni / Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà, lill-Kummissjoni, lill-Kunsill, lill-gvernijiet u lill-parlamenti tal-Istati Membri, lill-Istati Membri tal-Assoċjazzjoni tan-Nazzjonijiet tax-Xlokk tal-Asja, lis-Segretarju Ġenerali tal-Assoċjazzjoni tan-Nazzjonijiet tax-Xlokk tal-Asja, lill-Kummissjoni Intergovernattiva tal-Assoċjazzjoni tan-Nazzjonijiet tax-Xlokk tal-Asja dwar id-Drittijiet tal-Bniedem, u lis-Segretarju Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti. |
| --- | --- |

24.

---

(1)  ĠU L 40, 21.2.2022, p. 28.

---

| 14.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 132/84 |
| --- | --- | --- | --- |

14.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 132/84

---

P9_TA(2022)0351

Is-sitwazzjoni umanitarja u tad-drittijiet tal-bniedem reċenti fit-Tigray, l-Etjopja, b'mod partikolari dik tat-tfal

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-6 ta' Ottubru 2022 dwar is-sitwazzjoni umanitarja u tad-drittijiet tal-bniedem reċenti fit-Tigray, l-Etjopja, b'mod partikolari dik tat-tfal (2022/2858(RSP))

(2023/C 132/10)

Il-Parlament Ewropew,

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet preċedenti tiegħu dwar it-Tigray u b'mod partikolari dawk tas-26 ta' Novembru 2020 (1) u tas-7 ta' Ottubru 2021 (2), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet preċedenti tiegħu dwar it-Tigray u b'mod partikolari dawk tas-26 ta' Novembru 2020 (1) u tas-7 ta' Ottubru 2021 (2),

| — | wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem,

| — | wara li kkunsidra l-Karta Afrikana dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Popli, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Karta Afrikana dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Popli,

| — | wara li kkunsidra r-raba' Konvenzjoni ta' Ġinevra tal-1949 dwar il-Protezzjoni ta' Persuni Pajżani fi żmien ta' Gwerra, u l-protokolli addizzjonali tal-1977 u l-2005 tagħha, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-raba' Konvenzjoni ta' Ġinevra tal-1949 dwar il-Protezzjoni ta' Persuni Pajżani fi żmien ta' Gwerra, u l-protokolli addizzjonali tal-1977 u l-2005 tagħha,

| — | wara li kkunsidra l-Konvenzjoni tan-NU tal-1951 dwar ir-Rifuġjati u l-Protokoll tal-1967 tagħha, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Konvenzjoni tan-NU tal-1951 dwar ir-Rifuġjati u l-Protokoll tal-1967 tagħha,

| — | wara li kkunsidra r-rapport, tat-3 ta' Novembru 2021 tal-Investigazzjoni Konġunta tal-Kummissjoni Etjopjana għad-Drittijiet tal-Bniedem/Uffiċċju tal-Kummissarju Għoli tan-NU għad-Drittijiet tal-Bniedem dwar Ksur Allegat tad-Dritt Internazzjonali dwar id-Drittijiet tal-Bniedem, tad-Dritt Umanitarju Internazzjonali u tad-Dritt Internazzjonali dwar ir-Rifuġjati mwettaq mill-Partijiet kollha fil-Kunflitt fir-Reġjun tat-Tigray tar-Repubblika Federali Demokratika tal-Etjopja u r-rapport, tal-11 ta' Marzu 2022, tal-Kummissjoni Etjopjana għad-Drittijiet tal-Bniedem dwar il-ksur tad-drittijiet tal-bniedem u tad-dritt umanitarju internazzjonali fir-reġjuni Afar u Amhara tal-Etjopja li twettqu bejn Settembru u Diċembru 2021, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapport, tat-3 ta' Novembru 2021 tal-Investigazzjoni Konġunta tal-Kummissjoni Etjopjana għad-Drittijiet tal-Bniedem/Uffiċċju tal-Kummissarju Għoli tan-NU għad-Drittijiet tal-Bniedem dwar Ksur Allegat tad-Dritt Internazzjonali dwar id-Drittijiet tal-Bniedem, tad-Dritt Umanitarju Internazzjonali u tad-Dritt Internazzjonali dwar ir-Rifuġjati mwettaq mill-Partijiet kollha fil-Kunflitt fir-Reġjun tat-Tigray tar-Repubblika Federali Demokratika tal-Etjopja u r-rapport, tal-11 ta' Marzu 2022, tal-Kummissjoni Etjopjana għad-Drittijiet tal-Bniedem dwar il-ksur tad-drittijiet tal-bniedem u tad-dritt umanitarju internazzjonali fir-reġjuni Afar u Amhara tal-Etjopja li twettqu bejn Settembru u Diċembru 2021,

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tal-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-NU tas-17 ta' Diċembru 2021 li tistabbilixxi kummissjoni internazzjonali ta' esperti tad-drittijiet tal-bniedem biex twettaq investigazzjoni bir-reqqa u imparzjali dwar l-allegazzjonijiet ta' ksur u abbużi mwettqa sa mit-3 ta' Novembru 2020 mill-partijiet kollha fil-kunflitt fl-Etjopja, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tal-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-NU tas-17 ta' Diċembru 2021 li tistabbilixxi kummissjoni internazzjonali ta' esperti tad-drittijiet tal-bniedem biex twettaq investigazzjoni bir-reqqa u imparzjali dwar l-allegazzjonijiet ta' ksur u abbużi mwettqa sa mit-3 ta' Novembru 2020 mill-partijiet kollha fil-kunflitt fl-Etjopja,

| — | wara li kkunsidra r-rapport tad-19 ta' Settembru 2022 tal-Kummissjoni Internazzjonali tal-Esperti tad-Drittijiet tal-Bniedem dwar l-Etjopja, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapport tad-19 ta' Settembru 2022 tal-Kummissjoni Internazzjonali tal-Esperti tad-Drittijiet tal-Bniedem dwar l-Etjopja,

| — | wara li kkunsidra l-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet tat-Tfal (UNCRC) |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet tat-Tfal (UNCRC)

| — | wara li kkunsidra l-Ftehim ta' Cotonou, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Ftehim ta' Cotonou,

| — | wara li kkunsidra l-Artikoli 144(5) u 132(4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikoli 144(5) u 132(4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

| A. | billi dan il-kunflitt ta' 23 xahar wassal għal kriżi kkawżata mill-bniedem u ta' tbatija umana mifruxa u kompletament evitabbli; billi s-sitwazzjoni umanitarja madwar l-Etjopja tibqa' waħda drammatika minħabba l-kunflitt, in-nixfa u l-ispostamenti interni fuq skala kbira; billi fl-24 ta' Awwissu 2022, ajruplani tal-gwerra federali Etjopjani bbumbardjaw kindergarten f'Mekelle, Tigray, u dan irriżulta f'vittmi tfal; |
| --- | --- |

A.

billi dan il-kunflitt ta' 23 xahar wassal għal kriżi kkawżata mill-bniedem u ta' tbatija umana mifruxa u kompletament evitabbli; billi s-sitwazzjoni umanitarja madwar l-Etjopja tibqa' waħda drammatika minħabba l-kunflitt, in-nixfa u l-ispostamenti interni fuq skala kbira; billi fl-24 ta' Awwissu 2022, ajruplani tal-gwerra federali Etjopjani bbumbardjaw kindergarten f'Mekelle, Tigray, u dan irriżulta f'vittmi tfal;

| B. | billi wara li ddikjara tregwa umanitarja f'Marzu 2022, il-Gvern federali Etjopjan neħħa parzjalment l-assedju umanitarju tat-Tigray iżda għadhom jippersistu nuqqasijiet ta' provvisti essenzjali, inklużi l-ikel, il-mediċina u l-fjuwil; |
| --- | --- |

B.

billi wara li ddikjara tregwa umanitarja f'Marzu 2022, il-Gvern federali Etjopjan neħħa parzjalment l-assedju umanitarju tat-Tigray iżda għadhom jippersistu nuqqasijiet ta' provvisti essenzjali, inklużi l-ikel, il-mediċina u l-fjuwil;

| C. | billi gruppi vulnerabbli, b'mod partikolari n-nisa u t-tfal, qed ibatu l-aktar mill-kunflitt li għaddej fit-Tigray u jinsabu fi bżonn urġenti ta' protezzjoni; billi t-tfal tat-Tigray sofrew serjament l-effetti tal-karestija, il-vjolenza, in-nuqqas ta' għajnuna medika u edukazzjoni, l-ispostament tal-familja, it-trasferimenti furzati u t-trawma kostanti; |
| --- | --- |

C.

billi gruppi vulnerabbli, b'mod partikolari n-nisa u t-tfal, qed ibatu l-aktar mill-kunflitt li għaddej fit-Tigray u jinsabu fi bżonn urġenti ta' protezzjoni; billi t-tfal tat-Tigray sofrew serjament l-effetti tal-karestija, il-vjolenza, in-nuqqas ta' għajnuna medika u edukazzjoni, l-ispostament tal-familja, it-trasferimenti furzati u t-trawma kostanti;

| D. | billi fl-1 ta' Ottubru 2022, l-Unjoni Afrikana (UA) stiednet kemm lill-gvern tal-Etjopja kif ukoll lill-awtoritajiet tat-Tigray biex isiru taħditiet ta' paċi fl-Afrika t'Isfel fit-8 ta' Ottubru 2022; billi dawn it-taħditiet ta' paċi għandhom jiġu ffaċilitati mir-Rappreżentant Speċjali tal-UA Olusegun Obasanjo, bl-appoġġ tal-eks President tal-Kenja, Uhuru Kenyatta u l-eks Viċi President tal-Afrika t'Isfel, Phumzile Mlambo-Ngcuk; billi fil-5 ta' Ottubru 2022 l-gvern tal-Etjopja aċċetta din l-istedina; |
| --- | --- |

D.

billi fl-1 ta' Ottubru 2022, l-Unjoni Afrikana (UA) stiednet kemm lill-gvern tal-Etjopja kif ukoll lill-awtoritajiet tat-Tigray biex isiru taħditiet ta' paċi fl-Afrika t'Isfel fit-8 ta' Ottubru 2022; billi dawn it-taħditiet ta' paċi għandhom jiġu ffaċilitati mir-Rappreżentant Speċjali tal-UA Olusegun Obasanjo, bl-appoġġ tal-eks President tal-Kenja, Uhuru Kenyatta u l-eks Viċi President tal-Afrika t'Isfel, Phumzile Mlambo-Ngcuk; billi fil-5 ta' Ottubru 2022 l-gvern tal-Etjopja aċċetta din l-istedina;

| E. | billi n-nisa u t-tfal huma kontinwament fil-mira ta' attakki bil-bombi intenzjonati u mhux intenzjonati, sparar, qtil u atti oħra ta' vjolenza fil-gwerra u vjolenza etnika mwettqa min-naħat kollha tal-kunflitt; |
| --- | --- |

E.

billi n-nisa u t-tfal huma kontinwament fil-mira ta' attakki bil-bombi intenzjonati u mhux intenzjonati, sparar, qtil u atti oħra ta' vjolenza fil-gwerra u vjolenza etnika mwettqa min-naħat kollha tal-kunflitt;

| F. | billi l-istupru u vjolenza sesswali oħra kontra n-nisa u l-bniet għadhom jintużaw b'mod wiesa' mill-belliġerenti kollha, flimkien mat-theddid ta' mewt, l-użu ta' insulti etniċi u l-kaptività għall-iskjavitù sesswali; billi r-rifuġjati nisa u tfal spostati internament jinsabu f'riskju akbar ta' ħtif u traffikar għall-isfruttament sesswali; |
| --- | --- |

F.

billi l-istupru u vjolenza sesswali oħra kontra n-nisa u l-bniet għadhom jintużaw b'mod wiesa' mill-belliġerenti kollha, flimkien mat-theddid ta' mewt, l-użu ta' insulti etniċi u l-kaptività għall-iskjavitù sesswali; billi r-rifuġjati nisa u tfal spostati internament jinsabu f'riskju akbar ta' ħtif u traffikar għall-isfruttament sesswali;

| G. | billi tul l-evoluzzjoni kollha ta' dan il-kunflitt, l-uniku kostanti kien il-ħafna ksur gravi allegat tad-drittijiet tal-bniedem, tad-dritt umanitarju u tad-dritt dwar ir-rifuġjati mwettaq mill-partijiet kollha fil-kunflitt; billi kważi nofs miljun Etjopjan mietu b'riżultat tal-vjolenza u l-karestija, u aktar minn 1,6 miljun persuna ġew spostati minħabba dan il-kunflitt; billi sa mill-bidu tal-gwerra mijiet ta' eluf ta' ċivili ġew spostati bil-forza, inqatlu illegalment jew esperjenzaw vjolenza sesswali u vjolenza abbażi tas-sess, detenzjoni arbitrarja tal-massa, sakkeġġ, ħtif u ċaħda ta' assistenza umanitarja u servizzi bażiċi, serq ta' għajnuna u d-devjazzjoni tal-għajnuna lis-suldati; |
| --- | --- |

G.

billi tul l-evoluzzjoni kollha ta' dan il-kunflitt, l-uniku kostanti kien il-ħafna ksur gravi allegat tad-drittijiet tal-bniedem, tad-dritt umanitarju u tad-dritt dwar ir-rifuġjati mwettaq mill-partijiet kollha fil-kunflitt; billi kważi nofs miljun Etjopjan mietu b'riżultat tal-vjolenza u l-karestija, u aktar minn 1,6 miljun persuna ġew spostati minħabba dan il-kunflitt; billi sa mill-bidu tal-gwerra mijiet ta' eluf ta' ċivili ġew spostati bil-forza, inqatlu illegalment jew esperjenzaw vjolenza sesswali u vjolenza abbażi tas-sess, detenzjoni arbitrarja tal-massa, sakkeġġ, ħtif u ċaħda ta' assistenza umanitarja u servizzi bażiċi, serq ta' għajnuna u d-devjazzjoni tal-għajnuna lis-suldati;

| H. | billi wieħed minn kull tlett itfal fit-Tigray taħt l-età ta' ħames snin, u nofs in-nisa kollha tqal u li qed ireddgħu huma malnutriti; billi madwar 20 miljun ruħ jeħtieġu assistenza umanitarja fl-Etjopja, kważi tliet kwarti minnhom nisa u tfal; billi l-Etjopja qed tesperjenza l-agħar nixfa rreġistrata mill-1981, u dan iħalli madwar 7,4 miljun persuna jiffaċċjaw nuqqas gravi ta' sigurtà tal-ikel; |
| --- | --- |

H.

billi wieħed minn kull tlett itfal fit-Tigray taħt l-età ta' ħames snin, u nofs in-nisa kollha tqal u li qed ireddgħu huma malnutriti; billi madwar 20 miljun ruħ jeħtieġu assistenza umanitarja fl-Etjopja, kważi tliet kwarti minnhom nisa u tfal; billi l-Etjopja qed tesperjenza l-agħar nixfa rreġistrata mill-1981, u dan iħalli madwar 7,4 miljun persuna jiffaċċjaw nuqqas gravi ta' sigurtà tal-ikel;

| I. | billi l-perċentwal ta' tfal fit-Tigray li jirċievu vaċċini ta' rutina naqas drastikament minħabba nuqqasijiet fil-provvista kkawżati mill-imblokk impost mill-forzi Etjopjani; billi qed jiżdied il-mard fatali bħall-ħosba, it-tetnu u s-sogħla konvulżiva; |
| --- | --- |

I.

billi l-perċentwal ta' tfal fit-Tigray li jirċievu vaċċini ta' rutina naqas drastikament minħabba nuqqasijiet fil-provvista kkawżati mill-imblokk impost mill-forzi Etjopjani; billi qed jiżdied il-mard fatali bħall-ħosba, it-tetnu u s-sogħla konvulżiva;

| J. | billi total ta' 1,39 miljun tifel u tifla fit-Tigray qed jitilfu l-edukazzjoni minħabba l-gwerra ċivili tal-Etjopja; billi s-settur tal-edukazzjoni tat-Tigray sofra b'mod permanenti minħabba l-għadd ta' mwiet u l-livell ta' qerda fis-sistema skolastika; billi 346 raġel u 1 798 mara, li jammontaw għal 2 164 persuna, fis-settur tal-edukazzjoni nqatlu, inklużi studenti; |
| --- | --- |

J.

billi total ta' 1,39 miljun tifel u tifla fit-Tigray qed jitilfu l-edukazzjoni minħabba l-gwerra ċivili tal-Etjopja; billi s-settur tal-edukazzjoni tat-Tigray sofra b'mod permanenti minħabba l-għadd ta' mwiet u l-livell ta' qerda fis-sistema skolastika; billi 346 raġel u 1 798 mara, li jammontaw għal 2 164 persuna, fis-settur tal-edukazzjoni nqatlu, inklużi studenti;

| K. | billi mill-bidu tal-kunflitt, l-aċċess tal-organizzazzjonijiet umanitarji għal żoni ta' kunflitt ġie mxekkel b'mod sistematiku, minkejja l-appelli ripetuti mill-komunità internazzjonali u l-organizzazzjonijiet umanitarji biex jiġi żgurat aċċess mingħajr xkiel, sostnut u sigur għall-partijiet ikkonċernati rilevanti; billi l-ħaddiema umanitarji huma fil-mira tal-vjolenza mill-partijiet kollha fil-kunflitt; billi mill-inqas 23 ħaddiem umanitarju nqatlu minn mindu beda l-kunflitt; |
| --- | --- |

K.

billi mill-bidu tal-kunflitt, l-aċċess tal-organizzazzjonijiet umanitarji għal żoni ta' kunflitt ġie mxekkel b'mod sistematiku, minkejja l-appelli ripetuti mill-komunità internazzjonali u l-organizzazzjonijiet umanitarji biex jiġi żgurat aċċess mingħajr xkiel, sostnut u sigur għall-partijiet ikkonċernati rilevanti; billi l-ħaddiema umanitarji huma fil-mira tal-vjolenza mill-partijiet kollha fil-kunflitt; billi mill-inqas 23 ħaddiem umanitarju nqatlu minn mindu beda l-kunflitt;

| L. | billi l-aċċess għal informazzjoni f'ħin reali ġie mxekkel serjament minn restrizzjonijiet imposti mill-gvern, inkluż il-qtugħ tal-komunikazzjonijiet u l-prevenzjoni tar-rappurtar dwar avvenimenti fit-Tigray, kif ukoll fir-reġjuni ta' Afar u Amhara, fejn infirex il-kunflitt; billi dan il-qtugħ u r-restrizzjonijiet ta' komunikazzjoni fuq l-aċċess fiżiku għal osservaturi indipendenti għaż-żoni affettwati mill-kunflitt irristrinġew b'mod sever id-dokumentazzjoni tal-abbużi tad-drittijiet tal-bniedem; |
| --- | --- |

L.

billi l-aċċess għal informazzjoni f'ħin reali ġie mxekkel serjament minn restrizzjonijiet imposti mill-gvern, inkluż il-qtugħ tal-komunikazzjonijiet u l-prevenzjoni tar-rappurtar dwar avvenimenti fit-Tigray, kif ukoll fir-reġjuni ta' Afar u Amhara, fejn infirex il-kunflitt; billi dan il-qtugħ u r-restrizzjonijiet ta' komunikazzjoni fuq l-aċċess fiżiku għal osservaturi indipendenti għaż-żoni affettwati mill-kunflitt irristrinġew b'mod sever id-dokumentazzjoni tal-abbużi tad-drittijiet tal-bniedem;

| M. | billi l-Kummissjoni Internazzjonali tan-NU tal-Esperti tad-Drittijiet tal-Bniedem dwar l-Etjopja ppubblikat rapport fid-19 ta' Settembru 2022 li kkonkluda li hemm raġunijiet raġonevoli biex wieħed jemmen li l-partijiet fil-kunflitt wettqu delitti tal-gwerra u ksur u abbużi tad-drittijiet tal-bniedem; |
| --- | --- |

M.

billi l-Kummissjoni Internazzjonali tan-NU tal-Esperti tad-Drittijiet tal-Bniedem dwar l-Etjopja ppubblikat rapport fid-19 ta' Settembru 2022 li kkonkluda li hemm raġunijiet raġonevoli biex wieħed jemmen li l-partijiet fil-kunflitt wettqu delitti tal-gwerra u ksur u abbużi tad-drittijiet tal-bniedem;

| N. | billi l-Eritrea kellha rwol distruttiv ħafna f'dan il-kunflitt u kkontribwiet għall-eskalazzjoni tiegħu billi daħlet fil-kunflitt fit-Tigray; billi r-rapporti tal-media dwar inkursjoni mġedda fit-tramuntana tat-Tigray ilhom jiċċirkolaw mill-aħħar ta' Settembru 2022; |
| --- | --- |

N.

billi l-Eritrea kellha rwol distruttiv ħafna f'dan il-kunflitt u kkontribwiet għall-eskalazzjoni tiegħu billi daħlet fil-kunflitt fit-Tigray; billi r-rapporti tal-media dwar inkursjoni mġedda fit-tramuntana tat-Tigray ilhom jiċċirkolaw mill-aħħar ta' Settembru 2022;

| O. | billi f'Settembru 2022 l-Front għal-Liberazzjoni tal-Poplu tat-Tigray u l-Gvern Etjopjan indikaw l-impenn tagħhom għal proċess ta' paċi mmexxi mill-Unjoni Afrikana; |
| --- | --- |

O.

billi f'Settembru 2022 l-Front għal-Liberazzjoni tal-Poplu tat-Tigray u l-Gvern Etjopjan indikaw l-impenn tagħhom għal proċess ta' paċi mmexxi mill-Unjoni Afrikana;

| 1. | Itenni l-appell urġenti tiegħu għal waqfien immedjat tal-ostilitajiet u l-waqfien mill-ġlied fit-Tigray u fir-reġjuni ġirien mingħajr prekundizzjonijiet; |
| --- | --- |

1.

| 2. | Jappella għal aċċess umanitarju immedjat, sħiħ, sikur u sostnut għal dawk kollha affettwati mill-kunflitt fir-reġjun; |
| --- | --- |

2.

| 3. | Jilqa' b'sodisfazzjon kbir l-istedina tal-UA għal taħditiet ta' paċi fl-Afrika t'Isfel fit-8 ta' Ottubru 2022; iħeġġeġ lill-partijiet kollha jaċċettaw din l-istedina u jidħlu f'dawn in-negozjati b'rieda tajba u bi spirtu ta' djalogu, rikonċiljazzjoni u paċi; |
| --- | --- |

3.

| 4. | Jappella għal ritorn immedjat għall-ordni kostituzzjonali u għall-istabbiliment ta' mekkaniżmu ta' monitoraġġ tal-waqfien mill-ġlied; jesprimi l-appoġġ tiegħu għall-isforzi diplomatiċi kollha biex jintemm il-kunflitt li għaddej fl-Etjopja, b'mod partikolari, permezz tal-medjazzjoni tal- UA; |
| --- | --- |

4.

| 5. | Jikkundanna bil-qawwa l-attakki intenzjonati fuq il-popolazzjoni ċivili mill-partijiet kollha tal-gwerra u r-reklutaġġ irrapportat tat-tfal minn ċerti partijiet fil-gwerra; ifakkar li l-attakki intenzjonati fuq iċ-ċivili, l-immirar lejn it-tfal u r-reklutaġġ u l-użu ta' suldati tfal jikkostitwixxu delitti tal-gwerra u delitti kontra l-umanità; |
| --- | --- |

5.

| 6. | Jikkundanna l-invażjoni tat-Tigray mill-forzi Eritreani; jikkundanna d-delitti tal-gwerra u l-ksur tad-drittijiet tal-bniedem mill-forzi Eritreani matul il-gwerra fl-Etjopja; iħeġġeġ lill-Gvern Eritrean jirtira l-forzi tiegħu mill-Etjopja b'effett immedjat u permanenti u jiżgura r-responsabbiltà għad-delitti tal-gwerra tiegħu; |
| --- | --- |

6.

| 7. | Jistieden lill-awtoritajiet kollha fl-Etjopja, b'mod partikolari l-gvern federali u l-gvernijiet reġjonali fit-Tigray, Amhara u Afar, jaderixxu mal-ogħla standards tad-drittijiet tal-bniedem, jindirizzaw bħala prijorità d-delitti tal-gwerra xokkanti mwettqa kontra dawk l-aktar vulnerabbli, b'mod partikolari t-tfal u n-nisa, u jipproteġu liż-żgħażagħ tagħhom skont il-UNCRC; |
| --- | --- |

7.

| 8. | Jinsab dispjaċut bir-rapporti ta' stupru u delitti ta' vjolenza sesswali kontra t-tfal, in-nisa u l-irġiel li twettqu fuq skala kbira mill-belliġerenti kollha; jinsab imħasseb ħafna u jitlob li tingħata attenzjoni immedjata lir-rapporti tal-qtil u l-immankar tat-tfal mit-Tigray, Amhara u Afar għal raġunijiet etniċi, li jikkostitwixxu delitti tal-gwerra u tindif etniku; |
| --- | --- |

8.

| 9. | Itenni l-appell tiegħu lill-forzi fuq in-naħat kollha biex jirrispettaw id-drittijiet internazzjonali tal-bniedem, id-dritt umanitarju internazzjonali u d-dritt internazzjonali dwar ir-rifuġjati; jistieden lill-gvern federali Etjopjan u lill-gvern reġjonali tat-Tigray jiżguraw ir-responsabbiltà għall-awturi tad-delitti tal-gwerra mwettqa matul il-kunflitt li għaddej bħalissa; jinsisti fuq il-ħtieġa ta' kooperazzjoni bejn l-atturi lokali u internazzjonali, b'mod partikolari l-Kummissjoni Etjopjana għad-Drittijiet tal-Bniedem u l-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-NU (UNHRC), fl-iżgurar ta' rimedju għas-superstiti u l-vittmi ta' kull forma ta' delitti tal-gwerra u delitti kontra l-umanità; |
| --- | --- |

9.

| 10. | Jappella biex il-bniet u n-nisa kollha fl-Etjopja jkollhom aċċess għas-saħħa sesswali u riproduttiva u d-drittijiet relatati (SRHR); iħeġġeġ lill-UE u lill-Istati Membri jżidu l-appoġġ għas-servizzi tas-saħħa sesswali u riproduttiva u d-drittijiet relatati u speċifikament għall-kontraċezzjoni u l-aċċess għal abort sikur, b'attenzjoni speċjali biex jiġi żgurat l-aċċess fir-reġjuni fl-Etjopja affettwati mill-gwerra u minn diżastri umanitarji; jistieden lill-gvern Etjopjan jissodisfa l-impenn tiegħu li jinvestiga l-ħafna każijiet serji ta' vjolenza abbażi tas-sess fil-kunflitt imwettqa mill-partijiet kollha fil-kunflitt; |
| --- | --- |

10.

| 11. | Jinsab imħasseb dwar ir-rapporti ta' żieda fiż-żwiġijiet tat-tfal u t-tħaddim tat-tfal, it-traffikar tal-bnedmin u s-sess tranżazzjonali bħala mezzi ddisprati għas-sopravivenza fir-reġjuni tal-Etjopja affettwati mill-gwerra u d-diżastri umanitarji; |
| --- | --- |

11.

| 12. | Jappella biex tittieħed azzjoni kontra l-ħtif, it-traffikar u l-isfruttament sesswali ta' rifuġjati u persuni spostati internament fit-Tigray, Amhara, Afar u l-Eritrea, u li tingħata assistenza u protezzjoni lill-vittmi kollha, mingħajr diskriminazzjoni abbażi ta' razza jew etniċità, nazzjonalità, diżabilità, età, ġeneru jew orjentazzjoni sesswali; |
| --- | --- |

12.

| 13. | Iħeġġeġ lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jżidu l-appoġġ għaċ-ċentri ta' riabilitazzjoni ta' emerġenza għan-nisa u t-tfal, inklużi t-tfal imwielda minn stupru, li jipproteġu u jirriabilitaw is-superstiti tal-vjolenza abbażi tas-sess, it-traffikar tal-bnedmin u l-isfruttament sesswali; jenfasizza l-importanza li jiġu pprovduti kenn, servizzi psikosoċjali, u taħriġ vokazzjonali għas-superstiti u jappella għal appoġġ addizzjonali għax-xelters eżistenti; |
| --- | --- |

13.

| 14. | Ifakkar li l-eżekuzzjonijiet ekstraġudizzjarji, l-għajbien sfurzat, id-detenzjonijiet arbitrarji, l-atti ta' tortura u trattament ħażin, l-ispostament furzat, il-vjolenza sesswali u abbażi tas-sess, l-istupru u l-istupru minn diversi persuni fuq l-istess vittma, l-attakki fuq il-ħaddiema umanitarji, l-attakki fuq l-infrastruttura ċivili, bħall-iskejjel u l-isptarijiet, u l-qerda u s-serq ta' proprjetà pubblika u privata jikkostitwixxu delitti tal-gwerra skont id-dritt internazzjonali; |
| --- | --- |

14.

| 15. | Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jappoġġjaw inizjattivi ta' responsabbiltà domestika bbażati biss fuq punti ta' riferiment ċari, trasparenti, effettivi u li jistgħu jitkejlu li jiżguraw ġustizzja u responsabbiltà indipendenti u imparzjali għall-vittmi u s-superstiti; |
| --- | --- |

15.

| 16. | Jikkundanna bil-qawwa l-użu tal-ġuħ bħala metodu ta' gwerra; ifakkar li t-tfixkil tat-twassil tal-ikel u tal-kura tas-saħħa u ċ-ċaħda ta' dawn is-servizzi jammontaw għal delitti kontra l-umanità; ifakkar li l-għajnuna u l-assistenza umanitarja huma bbażati fuq il-prinċipji tal-umanità, l-imparzjalità, in-newtralità u l-indipendenza; |
| --- | --- |

16.

| 17. | Itenni t-talba tiegħu biex jerġgħu jiġu stabbiliti bis-sħiħ is-servizzi pubbliċi bażiċi bħall-infrastruttura tal-elettriku, is-servizzi bankarji, l-iskejjel u l-isptarijiet kif ukoll biex jitneħħew minnufih ir-restrizzjonijiet fuq it-telekomunikazzjonijiet fit-Tigray; |
| --- | --- |

17.

| 18. | Jistieden lill-awtoritajiet nazzjonali u reġjonali jiżguraw li l-persuni spostati internament u r-rifuġjati jkollhom id-dritt li jirritornaw b'mod sikur lejn djarhom jew il-postijiet ta' residenza tagħhom fuq bażi volontarja u jistabbilixxu mekkaniżmu ġust, aċċessibbli u indipendenti biex jipprovdu kumpens għat-telf jew il-ħsara għall-akkomodazzjoni, il-proprjetà u l-art; iħeġġeġ lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jassistu u jappoġġjaw l-organizzazzjoni u l-monitoraġġ tar-ritorni; |
| --- | --- |

18.

| 19. | Jikkundanna bil-qawwa l-fatt li l-istat ta' emerġenza wassal għal arresti, fastidju, swat u attakki kontra l-ġurnalisti mmotivati mill-etniċità; jappella li jinħelsu minnufih il-ġurnalisti kollha li għadhom f'detenzjoni arbitrarja u li jiġu żgurati l-libertà tal-espressjoni u tal-kelma; jistieden lill-partijiet fil-kunflitt jiżguraw aċċess liberu għall-istampa u jippermettu lill-ġurnalisti jwettqu xogħolhom b'mod sikur; |
| --- | --- |

19.

| 20. | Jesprimi tħassib għas-sikurezza u l-benesseri tal-ħaddiema umanitarji indipendenti fir-reġjun; jikkundanna bil-qawwa l-attakki kollha fuq il-ħaddiema tal-għajnuna umanitarja u l-infrastruttura kritika u s-sekwestri kontinwi tal-provvisti umanitarji tan-NU; |
| --- | --- |

20.

| 21. | Itenni l-appell tiegħu lill-gvern tal-Etjopja biex jiffirma u jirratifika l-Istatut ta' Ruma tal-Qorti Kriminali Internazzjonali; jisħaq fuq il-ħtieġa ta' mekkaniżmu indipendenti u imparzjali biex jiġu indirizzati l-ksur li għaddej bħalissa u r-responsabbiltà; |
| --- | --- |

21.

| 22. | Jistieden lill-partijiet belliġerenti kollha jtemmu immedjatament l-ostilitajiet u jilħqu ftehim formali ta' waqfien mill-ġlied mingħajr prekundizzjonijiet; itenni l-appell tiegħu għal djalogu nazzjonali li jrid ikun inklużiv, wiesa' u trasparenti kemm jista' jkun, u jinkludi rappreżentanti mis-soċjetà ċivili u mill-partiti tal-oppożizzjoni, sabiex jintlaħaq l-għan li jkun katalist veru għar-rikonċiljazzjoni; iħeġġeġ lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jinvolvu ruħhom bis-sħiħ fil-proċess ta' paċi sabiex jiżguraw il-progress kredibbli tiegħu; |
| --- | --- |

22.

| 23. | Jieħu nota ta' xi żviluppi pożittivi fil-pajjiż, bħat-tregwa umanitarja tal-24 ta' Marzu 2022 u l-ħelsien ta' xi priġunieri politiċi, żieda fl-aċċess umanitarju matul it-tregwa, kif ukoll, b'mod partikolari, dikjarazzjonijiet pubbliċi mill-gvern Etjopjan u mit-tmexxija tat-Tigray li se jimpenjaw ruħhom favur taħditiet ta' paċi mmexxija mill-UA; |
| --- | --- |

23.

| 24. | Jilqa' t-tiġdid tal-mandat ta' Olusegun Obasanjo bħala r-Rappreżentant Għoli tal-UA għall-Qarn tal-Afrika; jistenna azzjoni ulterjuri wara dikjarazzjonijiet dwar il-ħatra antiċipata ta' triju ta' medjaturi tal-UA ta' livell għoli sabiex tingħata prijorità lil ftehim dwar waqfien mill-ġlied permanenti, aċċess umanitarju mingħajr xkiel għaż-żoni kollha u l-irtirar immedjat tal-forzi Eritreani, u biex jiġu ffaċilitati r-responsabbiltà u r-rikonċiljazzjoni interna; jappella li dawn il-medjaturi jinħatru mingħajr dewmien; |
| --- | --- |

24.

| 25. | Itenni t-talba tiegħu lill-UE u lill-Istati Membri tagħha biex jadottaw miżuri biex jipproteġu d-drittijiet tal-bniedem u biex jadottaw sanzjonijiet kontra l-awturi ta' ksur tad-drittijiet tal-bniedem permezz tar-Reġim Globali ta' Sanzjonijiet b'rabta mad-Drittijiet tal-Bniedem; |
| --- | --- |

25.

| 26. | Jissottolinja li s-sitwazzjoni tar-rifuġjati fir-reġjun qed tkompli tiddeterjora; jistieden f'dan is-sens lill-UE u lill-Istati Membri kollha tagħha biex iżidu r-risistemazzjoni mir-reġjun, jipprovdu viżi umanitarji lil dawk f'riskju u jiffaċilitaw ir-riunifikazzjoni tal-familja; jistieden lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jiżguraw aċċess effettiv għall-protezzjoni internazzjonali fl-UE u jiżguraw ir-rispett tad-drittijiet fundamentali tal-persuni li jfittxu protezzjoni internazzjonali f'konformità mad-dritt tal-UE u dak internazzjonali; |
| --- | --- |

26.

| 27. | Jappoġġja l-posponiment mill-Kummissjoni tal-iżborżi tal-appoġġ baġitarju lill-gvern Etjopjan minn Diċembru 2020; jistieden lill-Kummissjoni tkompli l-appoġġ tagħha li jsalva l-ħajjiet għar-reġjun immirat lejn is-soċjetà ċivili u l-organizzazzjonijiet umanitarji indipendenti, u li żżid l-isforzi tagħha biex tiżgura s-sikurezza tat-tfal; jistieden lill-Kummissjoni tikkunsidra mill-ġdid il-limitazzjoni tagħha tal-appoġġ baġitarju għall-implimentazzjoni ta' miżuri sabiex tippermetti l-implimentazzjoni kontinwa ta' proġetti ta' żvilupp barra ż-żona ta' kunflitt; |
| --- | --- |

27.

| 28. | Jiddispjaċih ħafna għall-fatt li l-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU (KSNU) naqas milli jindirizza s-sitwazzjoni fl-Etjopja u fir-reġjun b'mod effettiv; iħeġġeġ lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jistiednu lill-KSNU biex jorganizza laqgħat pubbliċi regolari dwar l-Etjopja u r-reġjun u biex jieħu azzjoni sinifikattiva u deċiżiva biex jiżgura aċċess umanitarju mingħajr xkiel, jippermetti l-protezzjoni tal-popolazzjoni ċivili, itemm u jikkundanna l-ksur gravi tad-dritt internazzjonali u jiżgura li tintrefa' responsabbiltà għall-atroċitajiet; |
| --- | --- |

28.

| 29. | Ifakkar li fir-riżoluzzjoni tiegħu S-33/1 dwar is-sitwazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fl-Etjopja, adottata fis-17 ta' Diċembru 2021, il-UNHRC iddeċieda li jistabbilixxi Kummissjoni Internazzjonali tal-Esperti tad-Drittijiet tal-Bniedem dwar l-Etjopja (ICHREE); iħeġġeġ lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jappoġġjaw l-allokazzjoni ta' finanzjament adegwat min-NU lill-ICHREE u jistieden lill-gvern federali Etjopjan jiffaċilita l-aċċess bla xkiel għall-ICHREE; jistieden lill-UNHRC iġedded il-mandat tal-ICHREE u jipprovdilu biżżejjed żmien, kif ukoll l-assistenza teknika u r-riżorsi baġitarji meħtieġa, biex iwettaq il-mandat tiegħu mingħajr ma jillimita l-kamp ta' applikazzjoni temporali jew ġeografiku tiegħu; |
| --- | --- |

29.

| 30. | Jirrikonoxxi s-sejbiet tar-Rapport tal-UNHRC tal-Kummissjoni Internazzjonali tal-Esperti tad-Drittijiet tal-Bniedem dwar l-Etjopja (A/HRC/51/46) tad-19 ta' Settembru 2022, li jiddokumenta inċidenti ta' delitti tal-gwerra; jistieden lill-Kummissjoni tevalwa u tuża l-konklużjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet u jistieden lill-awtoritajiet Etjopjani jirrikonoxxu dawn ir-riżultati fi sforz biex jerġa' jkun hemm il-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem u jaħdmu favur ir-rimedju għall-vittmi tad-delitti tal-gwerra; jistieden ukoll lill-partijiet kollha fil-kunflitt biex japprovaw ir-rakkomandazzjonijiet tal-investigazzjoni konġunta mill-Uffiċjal tan-NU għad-Drittijiet tal-Bniedem u mill-Kummissjoni Etjopjana għad-Drittijiet tal-Bniedem; |
| --- | --- |

30.

| 31. | Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex tgħaddi din ir-riżoluzzjoni lill-Kummissjoni, lill-Viċi President tal-Kummissjoni/Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà, lill-Gvern Federali u lill-Kamra tal-Federazzjoni tal-Etjopja, lill-awtoritajiet tat-Tigray, lill-Gvern tal-Istat tal-Eritrea, lill-gvernijiet tal-Awtorità Intergovernattiva għall-Iżvilupp, lill-Unjoni Afrikana u lill-Istati Membri tagħha, lill-Parlament Pan-Afrikan u lill-Assemblea Parlamentari Konġunta AKP-UE. |
| --- | --- |

31.

---

(1)  ĠU C 425, 20.10.2021, p. 132.

(2)  ĠU C 132, 24.3.2022, p. 205.

---

| 14.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 132/89 |
| --- | --- | --- | --- |

14.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 132/89

---

P9_TA(2022)0352

Il-mewt ta' Mahsa Amini u r-repressjoni tad-dimostranti favur id-drittijiet tan-nisa fl-Iran

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-6 ta' Ottubru 2022 dwar il-mewt ta' Mahsa Jina Amini u r-repressjoni tad-dimostranti favur id-drittijiet tan-nisa fl-Iran (2022/2849(RSP))

(2023/C 132/11)

Il-Parlament Ewropew,

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet preċedenti tiegħu dwar l-Iran, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet preċedenti tiegħu dwar l-Iran,

| — | wara li kkunsidra d-dikjarazzjoni tar-Rappreżentant Għoli – f'isem l-Unjoni Ewropea – tal-25 ta' Settembru 2022, u l-istqarrija tal-kelliem tas-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna, tad-19 ta' Settembru 2022, dwar il-mewt ta' Mahsa Amini, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-dikjarazzjoni tar-Rappreżentant Għoli – f'isem l-Unjoni Ewropea – tal-25 ta' Settembru 2022, u l-istqarrija tal-kelliem tas-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna, tad-19 ta' Settembru 2022, dwar il-mewt ta' Mahsa Amini,

| — | wara li kkunsidra d-dikjarazzjoni tar-Rapporteur Speċjali tan-NU tat-22 ta' Settembru 2022 dwar is-sitwazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fir-Repubblika Iżlamika tal-Iran, li fiha esiġa li tittieħed responsabbiltà għall-mewt ta' Mahsa Amini u li tintemm il-vjolenza fuq in-nisa, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-dikjarazzjoni tar-Rapporteur Speċjali tan-NU tat-22 ta' Settembru 2022 dwar is-sitwazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fir-Repubblika Iżlamika tal-Iran, li fiha esiġa li tittieħed responsabbiltà għall-mewt ta' Mahsa Amini u li tintemm il-vjolenza fuq in-nisa,

| — | wara li kkunsidra r-rapporti tar-Rapporteur Speċjali tan-NU tat-18 ta' Ġunju 2022, tat-13 ta' Jannar 2022 u tal-11 ta' Jannar 2021, dwar is-sitwazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fir-Repubblika Iżlamika tal-Iran, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapporti tar-Rapporteur Speċjali tan-NU tat-18 ta' Ġunju 2022, tat-13 ta' Jannar 2022 u tal-11 ta' Jannar 2021, dwar is-sitwazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fir-Repubblika Iżlamika tal-Iran,

| — | wara li kkunsidra r-rapport tas-Segretarju Ġenerali tan-NU tas-16 ta' Ġunju 2022 dwar is-sitwazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fir-Repubblika Iżlamika tal-Iran, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapport tas-Segretarju Ġenerali tan-NU tas-16 ta' Ġunju 2022 dwar is-sitwazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fir-Repubblika Iżlamika tal-Iran,

| — | wara li kkunsidra d-dikjarazzjoni tas-27 ta' Settembru 2022 tas-Segretarju Ġenerali tan-NU, António Guterres, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-dikjarazzjoni tas-27 ta' Settembru 2022 tas-Segretarju Ġenerali tan-NU, António Guterres,

| — | wara li kkunsidra l-Patt Internazzjonali dwar id-Drittijiet Ċivili u Politiċi tal-1966 (ICCPR), u -ratifika tiegħu mill-Iran f'Ġunju 1975, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Patt Internazzjonali dwar id-Drittijiet Ċivili u Politiċi tal-1966 (ICCPR), u -ratifika tiegħu mill-Iran f'Ġunju 1975,

| — | wara li kkunsidra l-Linji Gwida tal-UE dwar id-Difensuri tad-Drittijiet tal-Bniedem, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Linji Gwida tal-UE dwar id-Difensuri tad-Drittijiet tal-Bniedem,

| — | wara li kkunsidra l-linji gwida tal-UE tat-8 ta' Diċembru 2008 dwar il-vjolenza fuq in-nisa u l-bniet u l-ġlieda kontra kull forma ta' diskriminazzjoni kontrihom, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-linji gwida tal-UE tat-8 ta' Diċembru 2008 dwar il-vjolenza fuq in-nisa u l-bniet u l-ġlieda kontra kull forma ta' diskriminazzjoni kontrihom,

| — | wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem tal-1948, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem tal-1948,

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 132(2) u (4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 132(2) u (4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

| A. | billi fit-13 ta' Settembru 2022, Mahsa Jina Amini, mara Kurda-Iranjana ta' 22 sena, ġiet arrestata f'Tehran mill-pulizija “tal-moralità” tal-Iran talli allegatament naqset milli tosserva l-liġi li tobbliga x-xedd tal-velu; billi skont xhieda li raw b'għajnejhom, il-pulizija “tal-moralità” xeħtu lil Mahsa Jina Amini f'vann tal-pulizija u sawtuha waqt li kienet qed tiġi ttrasferita lejn iċ-ċentru tad-detenzjoni ta' Vozara f'Tehran, fejn ftit ħin wara daħlet f'koma u mietet fis-16 ta' Settembru 2022, fi sptar fil-qrib waqt li kienet qed tinżamm f'detenzjoni mill-pulizija; billi l-awtoritajiet Iranjani sostnew li mietet b'kawżi naturali; billi ma saritx investigazzjoni xierqa, u billi l-awtoritajiet irrifjutaw li jipprovdu lill-familja tal-vittma r-rekords mediċi u r-rapport tal-awtopsja tagħha; |
| --- | --- |

A.

billi fit-13 ta' Settembru 2022, Mahsa Jina Amini, mara Kurda-Iranjana ta' 22 sena, ġiet arrestata f'Tehran mill-pulizija “tal-moralità” tal-Iran talli allegatament naqset milli tosserva l-liġi li tobbliga x-xedd tal-velu; billi skont xhieda li raw b'għajnejhom, il-pulizija “tal-moralità” xeħtu lil Mahsa Jina Amini f'vann tal-pulizija u sawtuha waqt li kienet qed tiġi ttrasferita lejn iċ-ċentru tad-detenzjoni ta' Vozara f'Tehran, fejn ftit ħin wara daħlet f'koma u mietet fis-16 ta' Settembru 2022, fi sptar fil-qrib waqt li kienet qed tinżamm f'detenzjoni mill-pulizija; billi l-awtoritajiet Iranjani sostnew li mietet b'kawżi naturali; billi ma saritx investigazzjoni xierqa, u billi l-awtoritajiet irrifjutaw li jipprovdu lill-familja tal-vittma r-rekords mediċi u r-rapport tal-awtopsja tagħha;

| B. | billi, wara l-qtil ta' Mahsa Jina Amini, faqqgħu protesti fil-pajjiż kollu f'aktar minn 120 belt fi kważi l-31 provinċja kollha tal-Iran, li fihom ħadu sehem mijiet ta' eluf ta' ċittadini Iranjani li rrappreżentaw il-faxex kollha tas-soċjetà; billi l-protesti nbdew minn nisa li esiġew li tittieħed responsabbiltà għall-mewt ta' Mahsa Jina Amini u li appellaw għat-tmiem tal-vjolenza u d-diskriminazzjoni kontra n-nisa fl-Iran, partikolarment fil-forma tax-xedd obbligatorju tal-velu; billi l-protesti tan-nisa ispiraw is-solidarjetà mill-irġiel, u dan qanqal moviment ta' riforma u ta' protesta pan-Iranjan; billi l-istudenti qed jipprotestaw f'diversi universitajiet madwar il-pajjiż, b'mod partikolari fl-università tat-Teknoloġija ta' Sharif f'Tehran, u qed jibbojkottjaw il-klassijiet tagħhom u jipprotestaw kontra r-repressjoni; |
| --- | --- |

B.

billi, wara l-qtil ta' Mahsa Jina Amini, faqqgħu protesti fil-pajjiż kollu f'aktar minn 120 belt fi kważi l-31 provinċja kollha tal-Iran, li fihom ħadu sehem mijiet ta' eluf ta' ċittadini Iranjani li rrappreżentaw il-faxex kollha tas-soċjetà; billi l-protesti nbdew minn nisa li esiġew li tittieħed responsabbiltà għall-mewt ta' Mahsa Jina Amini u li appellaw għat-tmiem tal-vjolenza u d-diskriminazzjoni kontra n-nisa fl-Iran, partikolarment fil-forma tax-xedd obbligatorju tal-velu; billi l-protesti tan-nisa ispiraw is-solidarjetà mill-irġiel, u dan qanqal moviment ta' riforma u ta' protesta pan-Iranjan; billi l-istudenti qed jipprotestaw f'diversi universitajiet madwar il-pajjiż, b'mod partikolari fl-università tat-Teknoloġija ta' Sharif f'Tehran, u qed jibbojkottjaw il-klassijiet tagħhom u jipprotestaw kontra r-repressjoni;

| C. | billi r-rispons tal-forzi tas-sigurtà u tal-pulizija Iranjani għall-protesti kien vjolenti, indiskriminat u mingħajr rażan, u wassal sabiex għadd sostanzjali ta' persuni tilfu ħajjithom u ħafna oħrajn sfaw midruba; billi n-NU kkonfermat li l-forzi Iranjani qed jużaw munizzjon attiv, ċomb tal-għasafar, gass tad-dmugħ u pellets tal-metall kontra d-dimostranti; billi, sat-2 ta' Ottubru 2022, kien irrappurtat li l-forzi tas-sigurtà Iranjani qatlu mijiet ta' dimostranti paċifiċi li kienu qed iwettqu dimostrazzjonijiet kontra l-qtil ta' Mahsa Jina Amini, u darbu u arrestaw mijiet oħrajn, fosthom difensuri tad-drittijiet tal-bniedem, studenti, avukati, attivisti tas-soċjetà ċivili u aktar minn 20 ġurnalist, b'mod partikolari lil Niloofar Hamedi, il-ġurnalist li kien l-ewwel li rrapporta dwar l-arrest u l-ospitalizzazzjoni ta' Mahsa Jina Amini; |
| --- | --- |

C.

billi r-rispons tal-forzi tas-sigurtà u tal-pulizija Iranjani għall-protesti kien vjolenti, indiskriminat u mingħajr rażan, u wassal sabiex għadd sostanzjali ta' persuni tilfu ħajjithom u ħafna oħrajn sfaw midruba; billi n-NU kkonfermat li l-forzi Iranjani qed jużaw munizzjon attiv, ċomb tal-għasafar, gass tad-dmugħ u pellets tal-metall kontra d-dimostranti; billi, sat-2 ta' Ottubru 2022, kien irrappurtat li l-forzi tas-sigurtà Iranjani qatlu mijiet ta' dimostranti paċifiċi li kienu qed iwettqu dimostrazzjonijiet kontra l-qtil ta' Mahsa Jina Amini, u darbu u arrestaw mijiet oħrajn, fosthom difensuri tad-drittijiet tal-bniedem, studenti, avukati, attivisti tas-soċjetà ċivili u aktar minn 20 ġurnalist, b'mod partikolari lil Niloofar Hamedi, il-ġurnalist li kien l-ewwel li rrapporta dwar l-arrest u l-ospitalizzazzjoni ta' Mahsa Jina Amini;

| D. | billi Amnesty International iddokumentat il-komplott tal-awtoritajiet biex jirreprimu l-protesti attwali billi jiskjeraw il-Korp tal-Gwardji tar-Rivoluzzjoni Iżlamika (IRGC), il-forza paramilitari Basij, il-Kmand tal-Infurzar tal-Liġi tar-Repubblika Iżlamika tal-Iran, il-pulizija kontra l-irvellijiet, u aġenti tas-sigurtà pajżana; billi l-evidenza turi kif il-Kwartieri Ġenerali tal-Forzi Armati ħarġu ordni lill-kmandanti fil-provinċji kollha fejn tawhom istruzzjonijiet biex jikkonfrontaw lid-dimostranti paċifiċi bl-użu mifrux ta' forza letali u armi tan-nar mill-forzi tas-sigurtà; |
| --- | --- |

D.

billi Amnesty International iddokumentat il-komplott tal-awtoritajiet biex jirreprimu l-protesti attwali billi jiskjeraw il-Korp tal-Gwardji tar-Rivoluzzjoni Iżlamika (IRGC), il-forza paramilitari Basij, il-Kmand tal-Infurzar tal-Liġi tar-Repubblika Iżlamika tal-Iran, il-pulizija kontra l-irvellijiet, u aġenti tas-sigurtà pajżana; billi l-evidenza turi kif il-Kwartieri Ġenerali tal-Forzi Armati ħarġu ordni lill-kmandanti fil-provinċji kollha fejn tawhom istruzzjonijiet biex jikkonfrontaw lid-dimostranti paċifiċi bl-użu mifrux ta' forza letali u armi tan-nar mill-forzi tas-sigurtà;

| E. | billi skont rapporti, bosta barranin inklużi ċittadini tal-UE ġew arrestati f'dawn l-aħħar jiem minħabba li allegatament ħadu sehem fil-protesti; |
| --- | --- |

E.

billi skont rapporti, bosta barranin inklużi ċittadini tal-UE ġew arrestati f'dawn l-aħħar jiem minħabba li allegatament ħadu sehem fil-protesti;

| F. | billi l-awtoritajiet Iranjani qed ifixklu deliberatament il-konnessjonijiet tal-internet u tal-mobile u jirrestrinġu severament il-pjattaformi tal-media soċjali biex jikkompromettu l-kapaċità taċ-ċittadini Iranjani li jaċċedu għat-teknoloġiji tal-komunikazzjoni b'mod sigur u privat u li jorganizzaw assemblej paċifiċi; billi kien hemm rapporti li messaġġi SMS bil-kliem “Mahsa Amini” bil-Farsi ġew imblukkati; billi bit-tfixkil u l-iskonnettjar tal-internet f'partijiet kbar tal-Iran, ir-reġim qed jipprova jipprevjeni t-trażmissjoni u t-tixrid ta' aħbarijiet dwar il-protesti u ta' immaġni tagħhom kif ukoll li jipprevjeni lill-organizzazzjonijiet internazzjonali u lokali milli jiddokumentaw episodji ta' ksur tad-drittijiet tal-bniedem; |
| --- | --- |

F.

billi l-awtoritajiet Iranjani qed ifixklu deliberatament il-konnessjonijiet tal-internet u tal-mobile u jirrestrinġu severament il-pjattaformi tal-media soċjali biex jikkompromettu l-kapaċità taċ-ċittadini Iranjani li jaċċedu għat-teknoloġiji tal-komunikazzjoni b'mod sigur u privat u li jorganizzaw assemblej paċifiċi; billi kien hemm rapporti li messaġġi SMS bil-kliem “Mahsa Amini” bil-Farsi ġew imblukkati; billi bit-tfixkil u l-iskonnettjar tal-internet f'partijiet kbar tal-Iran, ir-reġim qed jipprova jipprevjeni t-trażmissjoni u t-tixrid ta' aħbarijiet dwar il-protesti u ta' immaġni tagħhom kif ukoll li jipprevjeni lill-organizzazzjonijiet internazzjonali u lokali milli jiddokumentaw episodji ta' ksur tad-drittijiet tal-bniedem;

| G. | billi l-Gvern Iranjan introduċa l-obbligu tax-xedd tal-velu fl-1983; billi l-ħiġab obbligatorju sar għodda għar-repressjoni tan-nisa u ċċaħħadhom mil-libertà u d-drittijiet tagħhom fl-Iran; billi n-nisa li jidhru fil-pubbliku mingħajr velu ta' sikwit jiġu ffastidjati, miżmuma l-ħabs, ittorturati, imsawta bil-frosta u saħansitra maqtula talli jmorru kontra dawn ir-regoli ripressivi; |
| --- | --- |

G.

billi l-Gvern Iranjan introduċa l-obbligu tax-xedd tal-velu fl-1983; billi l-ħiġab obbligatorju sar għodda għar-repressjoni tan-nisa u ċċaħħadhom mil-libertà u d-drittijiet tagħhom fl-Iran; billi n-nisa li jidhru fil-pubbliku mingħajr velu ta' sikwit jiġu ffastidjati, miżmuma l-ħabs, ittorturati, imsawta bil-frosta u saħansitra maqtula talli jmorru kontra dawn ir-regoli ripressivi;

| H. | billi l-fastidju tan-nisa u l-bniet u l-vjolenza kontrihom mill-forzi tal-pulizija tal-“moralità” żdied mill-bidu tal-mandat tal-President Ebrahim Raisi fl-2021; billi l-Gvern tal-Iran insista favur leġiżlazzjoni u abbozz ta' leġiżlazzjoni li jinkoraġġixxu r-repressjoni tan-nisa; billi l-qtil ta' Mahsa Jina Amini huwa parti minn tendenza akbar ta' trażżin u treġġigħ lura tad-drittijiet tan-nisa fl-Iran li diġà huma ristretti wisq, inkluż permezz ta' liġi ġdida adottata fl-2021 li tirrestrinġi severament l-aċċess tan-nisa għad-drittijiet tas-saħħa sesswali u riproduttiva, bi ksur dirett tad-drittijiet tal-bniedem tan-nisa fl-ambitu tad-dritt internazzjonali; billi l-introduzzjoni tal-Proġett “Ħiġab u Kastità” jkun jinvolvi l-użu ta' kameras ta' sorveljanza biex jiġu mmonitorjati u mmultati nisa li ma jilbsux il-velu; |
| --- | --- |

H.

billi l-fastidju tan-nisa u l-bniet u l-vjolenza kontrihom mill-forzi tal-pulizija tal-“moralità” żdied mill-bidu tal-mandat tal-President Ebrahim Raisi fl-2021; billi l-Gvern tal-Iran insista favur leġiżlazzjoni u abbozz ta' leġiżlazzjoni li jinkoraġġixxu r-repressjoni tan-nisa; billi l-qtil ta' Mahsa Jina Amini huwa parti minn tendenza akbar ta' trażżin u treġġigħ lura tad-drittijiet tan-nisa fl-Iran li diġà huma ristretti wisq, inkluż permezz ta' liġi ġdida adottata fl-2021 li tirrestrinġi severament l-aċċess tan-nisa għad-drittijiet tas-saħħa sesswali u riproduttiva, bi ksur dirett tad-drittijiet tal-bniedem tan-nisa fl-ambitu tad-dritt internazzjonali; billi l-introduzzjoni tal-Proġett “Ħiġab u Kastità” jkun jinvolvi l-użu ta' kameras ta' sorveljanza biex jiġu mmonitorjati u mmultati nisa li ma jilbsux il-velu;

| I. | billi s-sitwazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fl-Iran qed tmur dejjem aktar għall-agħar; billi l-qtil ta' Mahsa Jina Amini huwa eżempju tal-kriżi attwali tad-drittijiet tal-bniedem fl-Iran, ipperpetwata mill-impunità sistemika tal-Gvern Iranjan u l-apparat tas-sigurtà tiegħu, li ppermettiet li jkun hemm tortura estensiva, kif ukoll eżekuzzjonijiet extraġudizzjarji u qtil illegali ieħor; billi aktar minn 40 difensur tad-drittijiet tal-bniedem ġew arrestati mit-18 ta' Settembru 2022, u d-difensuri nisa tad-drittijiet tal-bniedem ġew attakkati b'mod partikolari u b'mod vjolenti fil-kuntest ta' dawn l-arresti, attakki u raids mill-forzi Iranjani; billi d-difensuri tad-drittijiet tal-persuni LGBTQI Iranjani, Zahra Sedighi Hamedani, ta' 31 sena, u Elham Chubdar, ta' 24 sena, ġew ikkundannati għall-mewt mill-Qorti Rivoluzzjonarja ta' Urmia fuq akkużi ta' “korruzzjoni fid-dinja permezz tal-promozzjoni tal-omosesswalità”; |
| --- | --- |

I.

billi s-sitwazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fl-Iran qed tmur dejjem aktar għall-agħar; billi l-qtil ta' Mahsa Jina Amini huwa eżempju tal-kriżi attwali tad-drittijiet tal-bniedem fl-Iran, ipperpetwata mill-impunità sistemika tal-Gvern Iranjan u l-apparat tas-sigurtà tiegħu, li ppermettiet li jkun hemm tortura estensiva, kif ukoll eżekuzzjonijiet extraġudizzjarji u qtil illegali ieħor; billi aktar minn 40 difensur tad-drittijiet tal-bniedem ġew arrestati mit-18 ta' Settembru 2022, u d-difensuri nisa tad-drittijiet tal-bniedem ġew attakkati b'mod partikolari u b'mod vjolenti fil-kuntest ta' dawn l-arresti, attakki u raids mill-forzi Iranjani; billi d-difensuri tad-drittijiet tal-persuni LGBTQI Iranjani, Zahra Sedighi Hamedani, ta' 31 sena, u Elham Chubdar, ta' 24 sena, ġew ikkundannati għall-mewt mill-Qorti Rivoluzzjonarja ta' Urmia fuq akkużi ta' “korruzzjoni fid-dinja permezz tal-promozzjoni tal-omosesswalità”;

| J. | billi l-UE adottat miżuri restrittivi relatati mal-ksur tad-drittijiet tal-bniedem, inklużi l-iffriżar tal-assi u l-projbizzjonijiet fuq il-viża għal individwi u entitajiet responsabbli ta' ksur serju tad-drittijiet tal-bniedem, kif ukoll projbizzjoni fuq l-esportazzjoni lejn l-Iran ta' tagħmir li jista' jintuża għal repressjoni interna u ta' tagħmir għas-sorveljanza tat-telekomunikazzjonijiet; billi dawn il-miżuri, li daħħlu fis-seħħ għall-ewwel darba fit-12 ta' April 2011, jiġu aġġornati regolarment u għadhom fis-seħħ; |
| --- | --- |

J.

billi l-UE adottat miżuri restrittivi relatati mal-ksur tad-drittijiet tal-bniedem, inklużi l-iffriżar tal-assi u l-projbizzjonijiet fuq il-viża għal individwi u entitajiet responsabbli ta' ksur serju tad-drittijiet tal-bniedem, kif ukoll projbizzjoni fuq l-esportazzjoni lejn l-Iran ta' tagħmir li jista' jintuża għal repressjoni interna u ta' tagħmir għas-sorveljanza tat-telekomunikazzjonijiet; billi dawn il-miżuri, li daħħlu fis-seħħ għall-ewwel darba fit-12 ta' April 2011, jiġu aġġornati regolarment u għadhom fis-seħħ;

| K. | billi l-Viċi President tal-Kummissjoni/Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà (VP/RGħ) Josep Borrell, fid-dikjarazzjoni tiegħu tal-25 ta' Settembru 2022, ikkundanna l-qtil ta' Mahsa Jina Amini u l-użu eċċessiv tal-forza mill-forzi tas-sigurtà Iranjani u ħabbar li l-UE se tikkunsidra l-għażliet kollha għad-dispożizzjoni tagħha qabel il-Kunsill Affarijiet Barranin li jmiss biex tindirizza l-qtil ta' Mahsa Jina Amini u l-mod kif il-forzi tas-sigurtà Iranjani rrispondew għad-dimostrazzjonijiet sussegwenti; |
| --- | --- |

K.

billi l-Viċi President tal-Kummissjoni/Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà (VP/RGħ) Josep Borrell, fid-dikjarazzjoni tiegħu tal-25 ta' Settembru 2022, ikkundanna l-qtil ta' Mahsa Jina Amini u l-użu eċċessiv tal-forza mill-forzi tas-sigurtà Iranjani u ħabbar li l-UE se tikkunsidra l-għażliet kollha għad-dispożizzjoni tagħha qabel il-Kunsill Affarijiet Barranin li jmiss biex tindirizza l-qtil ta' Mahsa Jina Amini u l-mod kif il-forzi tas-sigurtà Iranjani rrispondew għad-dimostrazzjonijiet sussegwenti;

| 1. | Jikkundanna bl-aktar mod qawwi l-mewt ta' Mahsa Jina Amini wara l-arrest vjolenti, l-abbuż u t-trattament ħażin tagħha mill-pulizija tal-“moralità” tal-Iran; jestendi l-kondoljanzi tiegħu lill-familja u lill-ħbieb tagħha u lill-familji ta' dawk kollha li nqatlu matul il-protesti reċenti fl-Iran; |
| --- | --- |

1.

| 2. | Jistieden lill-Gvern Iranjan jippermetti investigazzjoni imparzjali u effettiva minn awtorità kompetenti indipendenti tal-mewt traġika ta' Mahsa Jina Amini u tal-allegazzjonijiet ta' tortura u ta' trattament ħażin; |
| --- | --- |

2.

| 3. | Jesprimi s-solidarjetà tiegħu man-nisa Iranjani żgħażagħ li qed imexxu l-protesti u jipparteċipaw fihom minkejja d-diffikultajiet u r-riperkussjonijiet personali li qed jiffaċċjaw; jappoġġja l-moviment paċifiku ta' protesta madwar il-pajjiż kollu, li qed jipprotesta kontra l-qtil ta' Mahsa Jina Amini, l-oppressjoni sistemika u dejjem tiżdied tan-nisa, u l-ksur serju u tal-massa tad-drittijiet tal-bniedem u tal-libertajiet fundamentali; |
| --- | --- |

3.

| 4. | Jappoġġja bis-saħħa l-aspirazzjonijiet tal-poplu Iranjan li jixtieq jgħix f'pajjiż liberu, stabbli, inklużiv u demokratiku li jirrispetta l-impenji nazzjonali u internazzjonali tiegħu dwar id-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali; jinsab imħasseb ħafna dwar rapporti li fit-2 ta' Ottubru 2022, il-Korp tal-Gwardjani tar-Rivoluzzjoni Iżlamika (IRGC), il-Forzi ta' Basij, u l-pulizija assedjaw, arrestaw u sparaw fuq għadd kbir ta' studenti msakkra ġewwa l-Università tat-Teknoloġija ta' Sharif f'Tehran; |
| --- | --- |

4.

| 5. | Jirrikonoxxi li l-moviment tan-nisa Iranjani imur lil hinn mid-difiża tad-drittijiet tan-nisa u jippromwovi stat sekulari fl-Iran minflok teokrazija vjolenti u reazzjonarja; |
| --- | --- |

5.

| 6. | Jikkundanna bil-qawwa l-użu mifrux, intenzjonat u sproporzjonat tal-forza mill-forzi tas-sigurtà Iranjani kontra dimostranti paċifiċi u jistieden lill-awtoritajiet Iranjani jwaqqfu l-vjolenza kontinwa, sistematika u inaċċettabbli tagħhom kontra ċ-ċittadini tagħhom stess; jitlob b'insistenza li l-awtoritajiet Iranjani jippermettu investigazzjoni bbażata fuq l-evidenza, rapida, imparzjali u effettiva tal-qtil tad-dimostranti kollha, inkluż li dawk responsabbli jitressqu quddiem il-ġustizzja; |
| --- | --- |

6.

| 7. | Jitlob b'insistenza li l-awtoritajiet Iranjani minnufih u mingħajr kundizzjonijiet jeħilsu lil dawk kollha li qegħdin il-ħabs sempliċement għax eżerċitaw paċifikament id-drittijiet tagħhom għal-libertà ta' espressjoni, ta' assoċjazzjoni u ta' għaqda paċifika b'rabta mal-protesti u jwaqqgħu l-akkużi kollha kontrihom; jisħaq li d-drittijiet fundamentali bħal-libertà ta' espressjoni u ta' għaqda jridu dejjem jiġu rrispettati u jitlob lill-awtoritajiet Iranjani jonoraw l-obbligi internazzjonali tagħhom, inkluż fl-ambitu tal-ICCPR; iħeġġeġ lill-awtoritajiet Iranjani jeħilsu minnufih liċ-ċittadini kollha tal-UE arrestati u jwaqqgħu l-akkużi kollha kontrihom; jesprimi tħassib serju dwar l-arrest ta' aktar minn 20 ġurnalist, b'mod partikolari Niloofar Hamedi, l-ewwel ġurnalista li ħarġet l-aħbar dwar l-arrest ta' Mahsa Jina Amini u dwar il-fatt li kienet iddaħħlet l-isptar, u jitlob lill-awtoritajiet Iranjani jeħilsuhom bla dewmien; jistieden lill-Iran jirrispetta l-libertà ta' espressjoni u ta' twemmin tal-persuni kollha li jgħixu fl-Iran, speċjalment in-nisa u l-bniet, li huma partikolarment repressi; |
| --- | --- |

7.

| 8. | Jikkundanna d-diskriminazzjoni sistemika tar-Repubblika Iżlamika tal-Iran kontra n-nisa u gruppi vulnerabbli oħra permezz ta' liġijiet u regolamenti li jirrestrinġu b'mod sever il-libertajiet u d-drittijiet tagħhom, inkluż il-liġi degradanti tal-ilbis obbligatorju tal-velu u l-infurzar abbużiv tagħha, ir-restrizzjonijiet severi fuq id-drittijiet tas-saħħa sesswali u riproduttiva tan-nisa, u l-ksur tad-drittijiet politiċi, soċjali, ekonomiċi, kulturali u personali tan-nisa; jitlob b'insistenza li l-awtoritajiet Iranjani jħassru malajr il-liġijiet li jimponu l-ilbis obbligatorju tal-velu min-nisa u mill-bniet, jabolixxu l-pulizija tal-“moralità” u jtemmu d-diskriminazzjoni sistemika kontra n-nisa fl-oqsma kollha tal-ħajja; |
| --- | --- |

8.

| 9. | Jikkundanna bil-qawwa l-prattika tal-Iran li jissoprimi l-internet u n-networks mobbli fil-kuntest tal-protesti fil-pajjiż, liema prattika timpedixxi l-komunikazzjoni u l-fluss liberu tal-informazzjoni għaċ-ċittadini Iranjani; jenfasizza li tali azzjonijiet huma ksur ċar tad-dritt internazzjonali; jilqa' d-deċiżjoni tal-Istati Uniti li tippermetti lill-kumpaniji privati jagħmlu s-servizzi diġitali tagħhom disponibbli għall-poplu Iranjan fil-kuntest tal-protesti attwali; |
| --- | --- |

9.

| 10. | Jirrifjuta kategorikament l-akkużi minn uffiċjali Iranjani u mill-media Iranjana kkontrollata mill-Istat li jippuntaw lejn ir-rappreżentanzi diplomatiċi tal-Ġermanja u ta' pajjiżi Ewropej oħra biex jgħadduhom bħala l-instigaturi tal-protesti; |
| --- | --- |

10.

| 11. | Itenni l-kundanna qawwija tiegħu għad-deterjorament kostanti tas-sitwazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fl-Iran, inkluż u speċjalment għall-persuni li jagħmlu parti minn minoranzi etniċi u reliġjużi, inklużi l-Kurdi, il-Baluchis, l-Għarab u minoranzi reliġjużi li mhumiex Xiiti u li mhumiex Musulmani, inklużi l-Baha'i u l-Insara; iħeġġeġ lill-awtoritajiet Iranjani jirrispettaw id-drittijiet u l-libertajiet fundamentali tal-minoranzi etniċi u reliġjużi; jistieden lill-awtoritajiet Iranjani jeliminaw kull forma ta' diskriminazzjoni; |
| --- | --- |

11.

| 12. | Iħeġġeġ lill-Gvern Iranjan jeħles minnufih u mingħajr kundizzjonijiet lid-difensuri kollha tad-drittijiet tal-bniedem li ntbagħtu l-ħabs talli eżerċitaw paċifikament id-dritt tagħhom għal-libertà ta' espressjoni u ta' twemmin; jistieden lill-Qorti Suprema Iranjana tirrevoka s-sentenzi mogħtija kontra d-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem tal-persuni LGBTI Zahra Sedighi-Hamadani u Elham Choubdar, abbażi ta' ksur tad-dritt għal proċessi ġust; jitlob lill-Gvern Iranjan itemm l-attakki tiegħu fil-konfront tad-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem fl-Iran u jiggarantixxi li f'kull ċirkustanza jkunu jistgħu jwettqu l-attivitajiet leġittimi tagħhom favur id-drittijiet tal-bniedem mingħajr biża' ta' rappreżalja u ħielsa minn kull restrizzjoni, inkluż mill-vessazzjoni ġudizzjarja; |
| --- | --- |

12.

| 13. | Jiddeplora l-użu sistematiku tat-tortura fil-ħabsijiet Iranjani u jappella għall-waqfien immedjat ta' kull forma ta' tortura u trattament ħażin tad-detenuti kollha; jikkundanna l-prattika li ċċaħħad lid-detenuti l-aċċess għat-telefonati u għal żjarat ta' membri tal-familja; jesprimi tħassib serju dwar l-inabbiltà tad-detenuti li jkollhom aċċess għal rappreżentanza legali matul l-interrogazzjonijiet; jistieden lill-Gvern Iranjan jittratta lill-priġunieri bir-rispett dovut għad-dinjità u l-valur inerenti tagħhom bħala bnedmin; |
| --- | --- |

13.

| 14. | Jiddispjaċih ħafna dwar in-nuqqas ta' progress li sar fil-każijiet ta' persuni b'ċittadinanza doppja tal-UE u tal-Iran li ġew detenuti fl-Iran, inkluż Ahmadreza Djalali, li ġie kkundannat għall-mewt fuq akkużi foloz ta' spjunaġġ; |
| --- | --- |

14.

| 15. | Jikkundanna bil-qawwa l-użu dejjem akbar tal-piena tal-mewt mill-awtoritajiet Iranjani f'dawn l-aħħar snin u jiddeplora l-eskalazzjoni allarmanti fl-użu tal-piena tal-mewt kontra dimostranti, dissidenti u membri ta' gruppi ta' minoranza; itenni l-appell tiegħu lill-Gvern tal-Iran biex jintroduċi moratorju immedjat fuq l-użu tal-piena tal-mewt bħala pass lejn l-abolizzjoni tagħha, u biex jikkommuta l-pieni tal-mewt kollha; |
| --- | --- |

15.

| 16. | Jitlob lill-awtoritajiet Iranjani jippermettu żjarat tal-Proċeduri Speċjali kollha tal-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-NU, u b'mod partikolari jiżguraw li r-Rapporteur Speċjali tan-NU dwar is-sitwazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fir-Repubblika Iżlamika tal-Iran jitħalla jidħol fil-pajjiż; |
| --- | --- |

16.

| 17. | Jistieden lin-NU, b'mod partikolari lill-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tiegħu, biex mingħajr dewmien iniedu investigazzjoni komprensiva dwar l-eventi li seħħew f'dawn l-aħħar ġimgħat, immexxija mir-Rapporteur Speċjali tan-NU dwar is-sitwazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fir-Repubblika Iżlamika tal-Iran; jitlob lill-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-NU jistabbilixxi mekkaniżmu internazzjonali ta' investigazzjoni u ta' akkontabbiltà għall-ksur tad-drittijiet tal-bniedem imwettaq mill-Gvern Iranjan; |
| --- | --- |

17.

| 18. | Jitlob lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jużaw l-impenji kollha mal-awtoritajiet Iranjani biex jitolbu b'insistenza t-tmiem immedjat tar-repressjoni vjolenti kontra l-protesti u l-ħelsien mingħajr kundizzjonijiet ta' dawk kollha arrestati talli eżerċitaw id-dritt tagħhom għal-libertà ta' espressjoni, ta' assoċjazzjoni u ta' għaqda paċifika, jappella għal investigazzjoni indipendenti dwar l-imwiet ta' Mahsa Jina Amini u ta' tużżani ta' dimostranti, iħeġġeġ li jiġi stabbilit mill-ġdid l-aċċess għall-internet u għall-kanali tal-komunikazzjoni u jinkoraġġixxi l-abolizzjoni tal-ilbis obbligatorju tal-velu għan-nisa; jistieden lill-Istati Membri jaħżnu, jippreservaw u jikkondividu l-evidenza disponibbli, f'konformità mar-regoli l-ġodda tal-Eurojust, li tista' tikkontribwixxi għall-investigazzjonijiet, inklużi l-kooperazzjoni mal-Qorti Kriminali Internazzjonali u l-appoġġ għall-ħidma tagħha; |
| --- | --- |

18.

| 19. | Jistieden lill-Kunsill tal-Affarijiet Barranin iżid lill-uffiċjali Iranjani, inklużi dawk kollha assoċjati mal-pulizija tal-“moralità”, li jinstabu kompliċi fil-mewt ta' Mahsa Jina Amini u fil-vjolenza kontra d-dimostranti kif ukoll responsabbli għalihom, mal-lista tal-UE tal-individwi li kontrihom ikunu ġew imposti miżuri restrittivi b'rabta ma' ksur serju tad-drittijiet tal-bniedem fl-Iran; itenni li s-sanzjonijiet kontra t-tmexxija tal-IRGC ma għandhomx jitneħħew; jilqa' l-adozzjoni mill-Kunsill tar-Reġim Globali ta' Sanzjonijiet tal-UE b'rabta mad-Drittijiet tal-Bniedem bħala strument importanti għall-UE biex tissanzjona lil dawk li jiksru d-drittijiet tal-bniedem; |
| --- | --- |

19.

| 20. | Jitlob lill-UE, inkluż lill-VP/HR, biex tkompli tqajjem tħassib dwar id-drittijiet tal-bniedem mal-awtoritajiet Iranjani f'fora bilaterali u multilaterali u tuża l-impenji kollha ppjanati mal-awtoritajiet Iranjani għal dak il-għan, b'mod partikolari fil-kuntest tad-Djalogu Politiku ta' Livell Għoli bejn l-UE u l-Iran; jafferma mill-ġdid li r-rispett għad-drittijiet tal-bniedem huwa komponent ċentrali fl-iżvilupp tar-relazzjonijiet bejn l-UE u l-Iran; |
| --- | --- |

20.

| 21. | Jinkoraġġixxi koordinazzjoni qawwija fost l-ambaxxati tal-UE akkreditati f'Tehran; iħeġġeġ lill-Istati Membri kollha bi preżenza diplomatika f'Tehran biex jużaw il-mekkaniżmi previsti fil-Linji Gwida tal-UE dwar id-Difensuri tad-Drittijiet tal-Bniedem biex jappoġġjaw u jipproteġu lil dawn l-individwi, b'mod partikolari d-difensuri tad-drittijiet tan-nisa u ta' persuni b'ċittadinanza doppja tal-UE u tal-Iran, inkluż permezz ta' għotjiet ta' emerġenza fl-ambitu tal-Istrument ta' Viċinat, ta' Kooperazzjoni għall-Iżvilupp u ta' Kooperazzjoni Internazzjonali – Ewropa Globali, u l-Fond Ewropew għad-Demokrazija, kif ukoll viżi ta' emerġenza, dikjarazzjonijiet pubbliċi, il-monitoraġġ tal-proċessi u ż-żjarat fil-ħabsijiet; |
| --- | --- |

21.

| 22. | Jistieden lill-Kummissjoni tikkunsidra, f'konformità stretta mal-prinċipji tan-neċessità u tal-proporzjonalità, li tippermetti lill-fornituri tas-servizzi ta' komunikazzjoni bbażati fl-UE joffru għodod, inklużi sistemi tal-vidjokonferenzi, pjattaformi tal-apprendiment elettroniku, mapep tal-web u servizzi tal-cloud, lin-nies fl-Iran, sabiex jiġi żgurat li jkollhom aċċess għall-għodod u għall-pjattaformi online li għandhom bżonn biex jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom; |
| --- | --- |

22.

| 23. | Jesprimi tħassib dwar il-lobbying kontinwu tal-istituzzjonijiet Ewropej minn assoċjazzjonijiet Iżlamisti reazzjonarji, li jista' jammonta għal interferenza barranija fid-demokraziji tagħna; |
| --- | --- |

23.

| 24. | Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex tgħaddi din ir-riżoluzzjoni lill-Kunsill, lill-Kummissjoni, lill-Viċi President tal-Kummissjoni / Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà, lill-gvernijiet u l-parlamenti tal-Istati Membri, lill-Assemblea Konsultattiva Iżlamika, lill-Gvern tar-Repubblika Iżlamika tal-Iran, lill-Uffiċċju tal-Mexxej Suprem tar-Repubblika Iżlamika tal-Iran u lill-familja ta' Mahsa Jina Amini. |
| --- | --- |

24.

---

| 14.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 132/94 |
| --- | --- | --- | --- |

14.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 132/94

---

P9_TA(2022)0353

L-eskalazzjoni min-naħa tar-Russja tal-gwerra ta' aggressjoni tagħha kontra l-Ukrajna

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-6 ta' Ottubru 2022 dwar l-eskalazzjoni min-naħa tar-Russja tal-gwerra ta' aggressjoni tagħha kontra l-Ukrajna (2022/2851(RSP))

(2023/C 132/12)

Il-Parlament Ewropew,

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet preċedenti tiegħu dwar l-Ukrajna u r-Russja, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet preċedenti tiegħu dwar l-Ukrajna u r-Russja,

| — | wara li kkunsidra l-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti,

| — | wara li kkunsidra l-Att Finali ta' Helsinki tal-1975, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Att Finali ta' Helsinki tal-1975,

| — | wara li kkunsidra d-dikjarazzjonijiet tal-membri tal-Kunsill Ewropew u tal-Ministri għall-Affarijiet Barranin tal-G7 tat-30 ta' Settembru 2022 dwar l-Ukrajna, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-dikjarazzjonijiet tal-membri tal-Kunsill Ewropew u tal-Ministri għall-Affarijiet Barranin tal-G7 tat-30 ta' Settembru 2022 dwar l-Ukrajna,

| — | wara li kkunsidra d-dikjarazzjoni tar-Rappreżentant Għoli f'isem l-Unjoni Ewropea tat-28 ta' Settembru 2022 dwar ir-“referenda” fażulli illegali mir-Russja fir-reġjuni ta' Donetsk, Kherson, Luhansk u Zaporizhzhia, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-dikjarazzjoni tar-Rappreżentant Għoli f'isem l-Unjoni Ewropea tat-28 ta' Settembru 2022 dwar ir-“referenda” fażulli illegali mir-Russja fir-reġjuni ta' Donetsk, Kherson, Luhansk u Zaporizhzhia,

| — | wara li kkunsidra l-istqarrija għall-istampa tal-President tal-Kummissjoni, Ursula von der Leyen, tat-28 ta' Settembru 2022, dwar pakkett ġdid ta' miżuri restrittivi kontra r-Russja u l-messaġġ tal-President tal-Kunsill Ewropew, Charles Michel, tat-30 ta' Settembru 2022, dwar l-annessjoni illegali tar-reġjuni Ukreni min-naħa tar-Russja, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-istqarrija għall-istampa tal-President tal-Kummissjoni, Ursula von der Leyen, tat-28 ta' Settembru 2022, dwar pakkett ġdid ta' miżuri restrittivi kontra r-Russja u l-messaġġ tal-President tal-Kunsill Ewropew, Charles Michel, tat-30 ta' Settembru 2022, dwar l-annessjoni illegali tar-reġjuni Ukreni min-naħa tar-Russja,

| — | wara li kkunsidra d-dikjarazzjonijiet tar-Rappreżentant Għoli f'isem l-Unjoni Ewropea tat-22 ta' Settembru 2022 dwar il-gwerra ta' aggressjoni tar-Russja kontra l-Ukrajna u tat-28 ta' Settembru 2022 dwar il-ħruġ ta' gass mill-pipelines ta' Nord Stream, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-dikjarazzjonijiet tar-Rappreżentant Għoli f'isem l-Unjoni Ewropea tat-22 ta' Settembru 2022 dwar il-gwerra ta' aggressjoni tar-Russja kontra l-Ukrajna u tat-28 ta' Settembru 2022 dwar il-ħruġ ta' gass mill-pipelines ta' Nord Stream,

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 132(2) u (4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 132(2) u (4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

| A. | billi, f'konformità mal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti u mal-prinċipji tad-dritt internazzjonali, l-Istati kollha jgawdu minn sovranità ugwali u fir-relazzjonijiet internazzjonali tagħhom jeħtiġilhom jastjenu milli jirrikorru għat-theddid jew għall-użu tal-forza kontra l-integrità territorjali jew l-indipendenza politika ta' kwalunkwe Stat; billi kwalunkwe annessjoni ta' territorju ta' Stat min-naħa ta' Stat ieħor li tkun riżultat tat-theddid jew tal-użu tal-forza tikkostitwixxi ksur tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti u tal-prinċipji tad-dritt internazzjonali; billi dan il-prinċipju ġie affermat mill-ġdid dan l-aħħar mis-Segretarju Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti António Guterres; |
| --- | --- |

A.

billi, f'konformità mal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti u mal-prinċipji tad-dritt internazzjonali, l-Istati kollha jgawdu minn sovranità ugwali u fir-relazzjonijiet internazzjonali tagħhom jeħtiġilhom jastjenu milli jirrikorru għat-theddid jew għall-użu tal-forza kontra l-integrità territorjali jew l-indipendenza politika ta' kwalunkwe Stat; billi kwalunkwe annessjoni ta' territorju ta' Stat min-naħa ta' Stat ieħor li tkun riżultat tat-theddid jew tal-użu tal-forza tikkostitwixxi ksur tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti u tal-prinċipji tad-dritt internazzjonali; billi dan il-prinċipju ġie affermat mill-ġdid dan l-aħħar mis-Segretarju Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti António Guterres;

| B. | billi l-Federazzjoni Russa, bħala membru permanenti tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti, għandha r-responsabbiltà politika speċjali biex iżżomm il-paċi u s-sigurtà fid-dinja, iżda qiegħda tikser b'mod persistenti l-prinċipji tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti permezz tal-azzjonijiet ta' aggressjoni tagħha fil-konfront tas-sovranità, tal-indipendenza u tal-integrità territorjali tal-Ukrajna, u qiegħda tisfida sfaċċatament lill-komunità internazzjonali meta ħabbret l-atti illegali tagħha, bi ksur tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti, waqt li tkun għaddejja s-sessjoni tal-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti; |
| --- | --- |

B.

billi l-Federazzjoni Russa, bħala membru permanenti tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti, għandha r-responsabbiltà politika speċjali biex iżżomm il-paċi u s-sigurtà fid-dinja, iżda qiegħda tikser b'mod persistenti l-prinċipji tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti permezz tal-azzjonijiet ta' aggressjoni tagħha fil-konfront tas-sovranità, tal-indipendenza u tal-integrità territorjali tal-Ukrajna, u qiegħda tisfida sfaċċatament lill-komunità internazzjonali meta ħabbret l-atti illegali tagħha, bi ksur tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti, waqt li tkun għaddejja s-sessjoni tal-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti;

| C. | billi l-Federazzjoni Russa kompliet matul dawn l-aħħar xhur il-gwerra ta' aggressjoni illegali, mhux ipprovokata u inġustifikata tagħha kontra l-Ukrajna; billi kontroffensiva ta' suċċess min-naħa tal-Ukrajna li bdiet fil-bidu ta' Settembru 2022 wasslet biex ir-Russja tilfet parti sinifikanti mit-territorji li kienet okkupat fir-reġjun ta' Kharkiv fl-Ukrajna u f'reġjuni oħra fl-Ukrajna tal-Lvant u tan-Nofsinhar; billi din il-liberazzjoni wasslet għall-iskoperta ta' provi ġodda tal-ksur gravi tad-drittijiet tal-bniedem u tad-delitti tal-gwerra kommessi mill-forzi Russi u mill-proxies tagħhom, bħal oqbra tal-massa b'aktar minn 440 katavru f'Izyum; |
| --- | --- |

C.

billi l-Federazzjoni Russa kompliet matul dawn l-aħħar xhur il-gwerra ta' aggressjoni illegali, mhux ipprovokata u inġustifikata tagħha kontra l-Ukrajna; billi kontroffensiva ta' suċċess min-naħa tal-Ukrajna li bdiet fil-bidu ta' Settembru 2022 wasslet biex ir-Russja tilfet parti sinifikanti mit-territorji li kienet okkupat fir-reġjun ta' Kharkiv fl-Ukrajna u f'reġjuni oħra fl-Ukrajna tal-Lvant u tan-Nofsinhar; billi din il-liberazzjoni wasslet għall-iskoperta ta' provi ġodda tal-ksur gravi tad-drittijiet tal-bniedem u tad-delitti tal-gwerra kommessi mill-forzi Russi u mill-proxies tagħhom, bħal oqbra tal-massa b'aktar minn 440 katavru f'Izyum;

| D. | billi eluf ta' ċivili diġà nqatlu u ħafna aktar kienu vittmi ta' torturi, vessazzjonijiet, attakki sesswali, serq jew spostamenti furzati; billi din l-imġiba diżumana mill-forzi Russi u mill-proxies tagħhom turi diżrispett totali lejn id-dritt umanitarju internazzjonali; |
| --- | --- |

D.

billi eluf ta' ċivili diġà nqatlu u ħafna aktar kienu vittmi ta' torturi, vessazzjonijiet, attakki sesswali, serq jew spostamenti furzati; billi din l-imġiba diżumana mill-forzi Russi u mill-proxies tagħhom turi diżrispett totali lejn id-dritt umanitarju internazzjonali;

| E. | billi l-forzi Russi sofrew telf ta' għexieren ta' eluf ta' membri tal-persunal, li nqatlu fl-azzjoni jew għebu minn mindu bdiet l-invażjoni, u l-qerda tal-materjal militari tagħhom; |
| --- | --- |

E.

billi l-forzi Russi sofrew telf ta' għexieren ta' eluf ta' membri tal-persunal, li nqatlu fl-azzjoni jew għebu minn mindu bdiet l-invażjoni, u l-qerda tal-materjal militari tagħhom;

| F. | billi l-komunità internazzjonali tkompli ssostni lill-Ukrajna b'tagħmir modern, b'munizzjon, b'taħriġ u bil-kondiviżjoni tal-intelligence, u l-aktar eżempju reċenti huwa l-approvazzjoni min-naħa tal-Kungress tal-Istati Uniti ta' abbozz ta' liġi skont liema huma previsti aktar minn USD 12,3-il biljun f'assistenza; |
| --- | --- |

F.

billi l-komunità internazzjonali tkompli ssostni lill-Ukrajna b'tagħmir modern, b'munizzjon, b'taħriġ u bil-kondiviżjoni tal-intelligence, u l-aktar eżempju reċenti huwa l-approvazzjoni min-naħa tal-Kungress tal-Istati Uniti ta' abbozz ta' liġi skont liema huma previsti aktar minn USD 12,3-il biljun f'assistenza;

| G. | billi skont l-uffiċjali Ukreni, l-armata Ukren teħtieġ karrijiet armati ewlenin moderni, aktar sistemi mill-wiċċ għall-ajru u mill-wiċċ għall-wiċċ, vetturi korazzati għat-trasport tat-truppi kif ukoll aktar ċentri ta' taħriġ u kontributi ulterjuri fil-forma ta' munizzjon; |
| --- | --- |

G.

billi skont l-uffiċjali Ukreni, l-armata Ukren teħtieġ karrijiet armati ewlenin moderni, aktar sistemi mill-wiċċ għall-ajru u mill-wiċċ għall-wiċċ, vetturi korazzati għat-trasport tat-truppi kif ukoll aktar ċentri ta' taħriġ u kontributi ulterjuri fil-forma ta' munizzjon;

| H. | billi mid-9 sal-11 ta' Settembru 2022 saru elezzjonijiet reġjonali u lokali fir-Russja kif ukoll fir-Repubblika Awtonoma tal-Krimea u fil-belt ta' Sevastopol' tal-Ukrajna annessi illegalment, u billi l-UE ma tirrikonoxxix dawn l-elezzjonijiet; |
| --- | --- |

H.

billi mid-9 sal-11 ta' Settembru 2022 saru elezzjonijiet reġjonali u lokali fir-Russja kif ukoll fir-Repubblika Awtonoma tal-Krimea u fil-belt ta' Sevastopol' tal-Ukrajna annessi illegalment, u billi l-UE ma tirrikonoxxix dawn l-elezzjonijiet;

| I. | billi r-“referenda” fażulli organizzati ta' malajr saru bejn it-23 u s-27 ta' Settembru 2022 fiż-żoni tal-Ukrajna parzjalment okkupati mir-Russja, fl-oblast' ta' Donetsk, Kherson, Luhansk u Zaporizhzhia u fost l-Ukreni ddeportati bil-forza, u l-awtoritajiet Russi ħabbru perċentwali prestabbiliti u irrealistikament għoljin ta' parteċipazzjoni tal-votanti li marru jivvutaw u ta' voti favur l-annessjoni min-naħa tar-Russja; billi matul il-proċess tal-votazzjoni saru abbużi sistemiċi tad-drittijiet tal-bniedem u intimidazzjonijiet, b'mod partikolari l-preżenza ta' suldati Russi armati; billi r-referenda fażulli kienu bħar-referendum organizzat mir-Russja fil-Krimea wara li okkupat il-peniżola fil-bidu tal-2014; billi fit-30 ta' Settembru 2022 ir-Russja ħabbret l-annessjoni illegali formali ta' dawk it-territorji, segwita mill-approvazzjoni unanima mid-Duma tal-Istat u mill-Kunsill tal-Federazzjoni; |
| --- | --- |

I.

billi r-“referenda” fażulli organizzati ta' malajr saru bejn it-23 u s-27 ta' Settembru 2022 fiż-żoni tal-Ukrajna parzjalment okkupati mir-Russja, fl-oblast' ta' Donetsk, Kherson, Luhansk u Zaporizhzhia u fost l-Ukreni ddeportati bil-forza, u l-awtoritajiet Russi ħabbru perċentwali prestabbiliti u irrealistikament għoljin ta' parteċipazzjoni tal-votanti li marru jivvutaw u ta' voti favur l-annessjoni min-naħa tar-Russja; billi matul il-proċess tal-votazzjoni saru abbużi sistemiċi tad-drittijiet tal-bniedem u intimidazzjonijiet, b'mod partikolari l-preżenza ta' suldati Russi armati; billi r-referenda fażulli kienu bħar-referendum organizzat mir-Russja fil-Krimea wara li okkupat il-peniżola fil-bidu tal-2014; billi fit-30 ta' Settembru 2022 ir-Russja ħabbret l-annessjoni illegali formali ta' dawk it-territorji, segwita mill-approvazzjoni unanima mid-Duma tal-Istat u mill-Kunsill tal-Federazzjoni;

| J. | billi fil-21 ta' Settembru 2022, Vladimir Putin ħabbar l-ewwel mobilizzazzjoni tar-Russja mit-Tieni Gwerra Dinjija 'l hawn; billi, skont ir-rapporti tal-mezzi ta' informazzjoni, il-mobilizzazzjoni tinvolvi bejn 300 000 riżervista militari u 1,2 miljun li qegħdin jissejħu għall-forzi armati; billi, bil-maqlub ta' dak li tħabbar uffiċjalment, jiġifieri li l-awtoritajiet kienu se jsejħu għal-lieva ċ-ċittadini li servew dan l-aħħar fl-armata u kellhom esperjenza ta' ġlied, ir-rapporti jindikaw li ċerti persuni kienu se jinqabdu bil-lieva mingħajr ma kellhom l-ebda esperjenza militari, b'mod partikolari mir-reġjuni fqar u mbiegħda u minn fost il-minoranzi etniċi, u li l-persuni kienu qegħdin jinqabdu bil-lieva bħala miżura repressiva, bħal fil-Krimea okkupata, fejn issejħu aktar minn 1 500 Tataru tal-Krimea; billi jeżistu wkoll rapporti ta' mobilizzazzjoni furzata fl-oblast' Ukreni annessi illegalment dan l-aħħar; billi jeżistu rapporti ta' rekluti ġodda li ntbagħtu fil-front kważi immedjatament; |
| --- | --- |

J.

billi fil-21 ta' Settembru 2022, Vladimir Putin ħabbar l-ewwel mobilizzazzjoni tar-Russja mit-Tieni Gwerra Dinjija 'l hawn; billi, skont ir-rapporti tal-mezzi ta' informazzjoni, il-mobilizzazzjoni tinvolvi bejn 300 000 riżervista militari u 1,2 miljun li qegħdin jissejħu għall-forzi armati; billi, bil-maqlub ta' dak li tħabbar uffiċjalment, jiġifieri li l-awtoritajiet kienu se jsejħu għal-lieva ċ-ċittadini li servew dan l-aħħar fl-armata u kellhom esperjenza ta' ġlied, ir-rapporti jindikaw li ċerti persuni kienu se jinqabdu bil-lieva mingħajr ma kellhom l-ebda esperjenza militari, b'mod partikolari mir-reġjuni fqar u mbiegħda u minn fost il-minoranzi etniċi, u li l-persuni kienu qegħdin jinqabdu bil-lieva bħala miżura repressiva, bħal fil-Krimea okkupata, fejn issejħu aktar minn 1 500 Tataru tal-Krimea; billi jeżistu wkoll rapporti ta' mobilizzazzjoni furzata fl-oblast' Ukreni annessi illegalment dan l-aħħar; billi jeżistu rapporti ta' rekluti ġodda li ntbagħtu fil-front kważi immedjatament;

| K. | billi t-tħabbira tal-mobilizzazzjoni tar-Russja tat lok għal protesti, u l-awtoritajiet Russi s'issa arrestaw aktar minn 2 400 dimostrant; billi, wara t-tħabbir tal-mobilizzazzjoni, diversi mijiet ta' eluf ta' Russi ħarbu mir-Russja biex jevitaw il-lieva; billi l-awtoritajiet Russi waqqfu ċentri tal-lieva f'diversi punti ta' qsim tal-fruntiera sabiex iqassmu l-avviżi ta' lieva fuq il-post u jiskoraġġixxu liċ-ċittadini milli jitilqu mill-pajjiż; |
| --- | --- |

K.

billi t-tħabbira tal-mobilizzazzjoni tar-Russja tat lok għal protesti, u l-awtoritajiet Russi s'issa arrestaw aktar minn 2 400 dimostrant; billi, wara t-tħabbir tal-mobilizzazzjoni, diversi mijiet ta' eluf ta' Russi ħarbu mir-Russja biex jevitaw il-lieva; billi l-awtoritajiet Russi waqqfu ċentri tal-lieva f'diversi punti ta' qsim tal-fruntiera sabiex iqassmu l-avviżi ta' lieva fuq il-post u jiskoraġġixxu liċ-ċittadini milli jitilqu mill-pajjiż;

| L. | billi l-forzi Russi għadhom qed jokkupaw l-Impjant tal-Enerġija Nukleari ta' Zaporizhzhia; billi Ihor Murashov, id-Direttur Ġenerali tal-Impjant tal-Enerġija Nukleari ta' Zaporizhzhia, insteraq mill-forzi Russi fit-30 ta' Settembru 2022 u mbagħad inħeles; billi l-Impjant tal-Enerġija Nukleari ta' Zaporizhzhia huwa l-akbar impjant nukleari fl-Ewropa u l-aħħar reattur tiegħu ntefa fil-bidu ta' Settembru 2022 minħabba l-ġlied fl-impjant u fil-viċinanzi tiegħu; billi r-riskju ta' katastrofi nukleari madankollu għadu preżenti; |
| --- | --- |

L.

billi l-forzi Russi għadhom qed jokkupaw l-Impjant tal-Enerġija Nukleari ta' Zaporizhzhia; billi Ihor Murashov, id-Direttur Ġenerali tal-Impjant tal-Enerġija Nukleari ta' Zaporizhzhia, insteraq mill-forzi Russi fit-30 ta' Settembru 2022 u mbagħad inħeles; billi l-Impjant tal-Enerġija Nukleari ta' Zaporizhzhia huwa l-akbar impjant nukleari fl-Ewropa u l-aħħar reattur tiegħu ntefa fil-bidu ta' Settembru 2022 minħabba l-ġlied fl-impjant u fil-viċinanzi tiegħu; billi r-riskju ta' katastrofi nukleari madankollu għadu preżenti;

| M. | billi f'diskors li xxandar fuq it-televiżjoni fil-21 ta' Settembru 2022, Vladimir Putin wissa li jekk l-integrità territorjali tar-Russja tiġi mhedda, jiġifieri t-territorji tal-Ukrajna annessi illegalment, ċertament se nużaw “il-mezzi kollha għad-dispożizzjoni tagħna biex nipproteġu r-Russja u l-poplu tagħna”; billi l-kliem “il-mezzi kollha għad-dispożizzjoni tagħna” huwa rikatt nukleari mhux daqstant moħbi; |
| --- | --- |

M.

billi f'diskors li xxandar fuq it-televiżjoni fil-21 ta' Settembru 2022, Vladimir Putin wissa li jekk l-integrità territorjali tar-Russja tiġi mhedda, jiġifieri t-territorji tal-Ukrajna annessi illegalment, ċertament se nużaw “il-mezzi kollha għad-dispożizzjoni tagħna biex nipproteġu r-Russja u l-poplu tagħna”; billi l-kliem “il-mezzi kollha għad-dispożizzjoni tagħna” huwa rikatt nukleari mhux daqstant moħbi;

| N. | billi fis-26 u fis-27 ta' Settembru 2022 ġie osservat tnaqqis drastiku fil-pressjoni fil-pipelines Nord Stream 1 u 2 minħabba t-tnixxija li hemm suspetti li huma r-riżultat ta' splużjonijiet deliberati taħt il-baħar x'aktarx orkestrati minn attur statali; billi għalkemm il-volum eżatt ta' metan ħiereġ fl-atmosfera huwa diffiċli li jitkejjel, il-kwantità x'aktarx hija konsiderevoli u se tħalli impatt negattiv fuq l-ambjent; |
| --- | --- |

N.

billi fis-26 u fis-27 ta' Settembru 2022 ġie osservat tnaqqis drastiku fil-pressjoni fil-pipelines Nord Stream 1 u 2 minħabba t-tnixxija li hemm suspetti li huma r-riżultat ta' splużjonijiet deliberati taħt il-baħar x'aktarx orkestrati minn attur statali; billi għalkemm il-volum eżatt ta' metan ħiereġ fl-atmosfera huwa diffiċli li jitkejjel, il-kwantità x'aktarx hija konsiderevoli u se tħalli impatt negattiv fuq l-ambjent;

| O. | billi fit-30 ta' Settembru 2022, l-President Volodymyr Zelenskyy ħabbar li l-Ukrajna kienet applikat uffiċjalment għall-adeżjoni mal-Organizzazzjoni tat-Trattat tal-Atlantiku tat-Tramuntana (NATO); |
| --- | --- |

O.

billi fit-30 ta' Settembru 2022, l-President Volodymyr Zelenskyy ħabbar li l-Ukrajna kienet applikat uffiċjalment għall-adeżjoni mal-Organizzazzjoni tat-Trattat tal-Atlantiku tat-Tramuntana (NATO);

| 1. | Ifakkar fl-appoġġ sod tal-Unjoni Ewropea għall-Ukrajna, u għas-sovranità, għall-indipendenza u għall-integrità territorjali tagħha fi ħdan il-fruntieri rikonoxxuti fuq livell internazzjonali; jikkundanna bl-aktar mod qawwi possibbli l-gwerra ta' aggressjoni inġustifikata u mhux ipprovokata tar-Russja kontra l-Ukrajna; ifakkar li l-Russja terfa' r-responsabbiltà totali tal-gwerra u li jeħtiġilha twaqqaf minnufih il-gwerra u tirtira l-forzi kollha tagħha, inklużi dawk proxy, mit-territorji rikonoxxuti fuq livell internazzjonali li jagħmlu parti mill-Ukrajna; |
| --- | --- |

1.

| 2. | Ifaħħar il-kuraġġ kbir tal-poplu Ukren, li qed jagħmel sagrifiċċji enormi biex jiddefendi lil pajjiżu u lill-valuri Ewropej bħal-libertà, id-dinjità u d-demokrazija; ifakkar id-dritt leġittimu tal-Ukrajna, konformement mal-Artikolu 51 tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti, li tiddefendi lilha nnifisha mill-gwerra ta' aggressjoni tar-Russja biex terġa' tieħu f'idejha l-kontroll sħiħ tat-territorju kollu tagħha fi ħdan il-fruntieri tagħha rikonoxxuti fuq livell internazzjonali; ifaħħar il-kuraġġ tal-forzi armati Ukreni u l-azzjonijiet effikaċi ħafna tagħhom kemm fil-kamp tal-battalja kif ukoll minn perspettiva morali, u jirrikonoxxi l-kontribut importanti li qegħdin jagħtu lis-sigurtà Ewropea; |
| --- | --- |

2.

| 3. | Jistieden lill-pajjiżi u lill-organizzazzjonijiet internazzjonali kollha jikkundannaw b'mod inekwivoku l-gwerra ta' aggressjoni tar-Russja u t-tentattivi tagħha li tikseb territorju bil-forza u permezz tar-referenda fażulli; jistieden lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jiddjalogaw b'mod attiv mal-ħafna gvernijiet li adottaw pożizzjoni newtrali rigward l-aggressjoni tar-Russja kontra l-Ukrajna sabiex tinbena oppożizzjoni internazzjonali b'saħħitha għal kwalunkwe bidla fil-fruntieri tal-Ukrajna bil-forza u bħala difiża tad-dritt internazzjonali; |
| --- | --- |

3.

| 4. | Jikkundanna bil-qawwa l-ksur massiv u gravi tad-drittijiet tal-bniedem u tad-delitti tal-gwerra kommessi mill-forzi armati Russi, mill-forzi proxy tagħhom u mill-awtoritajiet ta' okkupazzjoni insedjati mir-Russja fl-Ukrajna; jinsisti li l-uffiċjali governattivi u l-mexxejja militari responsabbli u l-awturi tad-delitti tal-gwerra u tad-delitti kontra l-umanità, inkluż il-ġenoċidju, jeħtiġilhom jagħtu kont ta' għemilhom; |
| --- | --- |

4.

| 5. | Jistieden lill-Istati Membri u lill-pajjiżi l-oħra li jappoġġaw lill-Ukrajna jżidu notevolment l-assistenza militari tagħhom, b'mod partikolari fl-oqsma li fihom hija rikjesta mill-Gvern Ukren, bil-għan li l-Ukrajna tkun tista' terġa' tieħu f'idejha l-kontroll sħiħ tat-territorju kollu tagħha rikonoxxut fuq livell internazzjonali u tiddefendi lilha nnifihsa b'suċċess minn kwalunkwe aggressjoni ulterjuri min-naħa tar-Russja; jagħmel appell biex tiġi kkunsidrata l-possibbiltà ta' mekkaniżmu ta' assistenza militari tat-tip “lend-lease” (kiri u self) għall-Ukrajna; jistieden lill-Istati Membri titubanti jagħtu s-sehem ġust tagħhom ta' assistenza militari meħtieġa biex jgħinu jqassru l-gwerra; ifakkar li t-titubanza fost dawk li jappoġġaw l-Ukrajna xejn ma tagħmel ħlief ittawwal il-gwerra u żżid il-prezz f'termini ta' ħajjiet ta' ċittadini Ukreni innoċenti; jagħmel appell lill-mexxejja tal-UE biex jibnu għaqda dejjiema fost l-Istati Membri u l-pajjiżi tal-istess fehma ħalli jappoġġaw b'mod sħiħ u bla kundizzjonijiet l-Ukrajna kontra l-gwerra ta' aggressjoni tar-Russja; |
| --- | --- |

5.

| 6. | Jistieden lill-Viċi President tal-Kummissjoni/Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà jikkoordina l-forniment tal-armi permezz ta' mekkaniżmu ta' koordinament tas-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna (SEAE), inkluża inizjattiva tal-UE għall-forniment ta' sistemi ta' armamenti avvanzati bħall-karrijiet armati Leopard; jistieden lill-Istati Membri jibdew minnufih iħarrġu f'dan ir-rigward lis-suldati Ukreni; |
| --- | --- |

6.

| 7. | Jikkundanna b'mod inekwivoku bħala illegali u illeġittimi r-referenda fażulli organizzati taħt it-theddida tal-armi biex jiġu annessi l-oblast' ta' Donetsk, Kherson, Luhansk u Zaporizhzhia; ifakkar li r-referenda ġew organizzati bi ksur tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti u tad-dritt internazzjonali; jirrespinġi u ma jirrikonoxxix ir-riżultati ffalsifikati tar-referenda u l-inkorporazzjoni sussegwenti ta' dawn it-territorji fir-Russja; iqis ir-riżultati tagħhom nulli u bla effett; iqis li l-annessjoni mħabbra tikkostitwixxi eskalazzjoni perikoluża u irresponsabbli kif ukoll ksur evidenti tad-dritt internazzjonali u tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti li jiggarantixxu l-paċi, is-sigurtà, l-integrità territorjali u s-sovranità tal-Istati kollha f'livell internazzjonali, u li dan l-att ma jistax u mhuwiex se jibqa' mingħajr risposta min-naħa tal-komunità internazzjonali; |
| --- | --- |

7.

| 8. | Jiddenunzja d-digriet presidenzjali Russu tad-29 ta' Settembru 2022 dwar ir-rikonoxximent tal-“indipendenza” tal-oblast' Ukreni ta' Kherson u Zaporizhzhia, kif ukoll it-trattati illegali dwar l-integrazzjoni fil-Federazzjoni Russa ffirmati fit-30 ta' Settembru 2022; jiddikjara l-appoġġ sod tiegħu għall-politika tal-UE ta' nonrikonoxximent dwar l-azzjonijiet illegali tar-Russja kontra l-Ukrajna, inkluża l-annessjoni, u għalhekk jistieden lill-Kunsill jadotta aktar sanzjonijiet severi b'reazzjoni għal dawn l-atti; |
| --- | --- |

8.

| 9. | Jilqa' l-proposti tal-Kummissjoni għat-tmien pakkett ta' sanzjonijiet kontra r-Russja; jistieden lill-Istati Membri kollha japprovaw ta' malajr il-pakkett ta' sanzjonijiet, jevitaw kwalunkwe dewmien li jkun ta' interess għalihom infushom, u jimplimentaw is-sanzjonijiet bir-reqqa; jitlob li s-sanzjonijiet jiġu estiżi għal oqsma ġodda, inkluż il-qtugħ ta' Gazprombank, Alfa Bank, Rosbank, Tinkoff Bank, Saint Petersburg Bank, il-Bank Russu għall-Iżvilupp Reġjonali u l-Bank tal-Lvant Imbiegħed mis-SWIFT, filwaqt li jkomplu jissaħħu wkoll is-sanzjonijiet kontra l-kriptoassi u l-kriptovaluti; jistieden lill-istituzzjonijiet tal-UE u lill-Istati Membri jżommu l-għaqda tal-UE u jżidu l-pressjoni fuq il-Kremlin, inkluż permezz ta' aktar pakketti ta' sanzjonijiet, inkluża l-projbizzjoni fuq l-esportazzjoni ta' kwalunkwe prodott ta' teknoloġija avvanzata u oġġetti strateġiċi u sanzjonijiet oħra mmirati biex idgħajfu b'mod strateġiku l-ekonomija u l-bażi industrijali Russi, b'mod partikolari l-kumpless militari-industrijali; jappoġġa l-adozzjoni ta' sanzjonijiet individwali kontra persuni u entitajiet involuti direttament fid-deportazzjoni furzata u fl-adozzjoni ta' tfal Ukreni u fl-organizzazzjoni u l-osservazzjoni tar-referenda fażulli illegali, kif ukoll il-membri kollha tal-partiti tad-Duma li jokkupaw karigi f'parlamenti eletti fil-livelli kollha, inkluż fil-livelli reġjonali u muniċipali; jistieden lill-Istati Membri jimpedixxu, jinvestigaw u jħarrku b'mod attiv kwalunkwe ċirkomvenzjoni tas-sanzjonijiet; jistieden lill-Kummissjoni u lill-koleġiżlaturi jaħdmu malajr biex ilestu r-reġim ġuridiku għall-konfiska tal-assi ffriżati mis-sanzjonijiet; |
| --- | --- |

9.

| 10. | Itenni t-talba tiegħu għal embargo immedjat u sħiħ fuq l-importazzjonijiet Russi ta' fjuwils fossili u uranju, u li l-pipelines Nord Stream 1 u 2 jiġu abbandunati kompletament, sabiex jitwaqqaf il-finanzjament tal-magna tal-gwerra ta' Putin bil-flus tal-UE; jitlob projbizzjoni ulterjuri fuq ix-xiri, l-importazzjoni u t-trasport tat-titanju, l-aluminju, ir-ram, in-nikil, il-palladju, ir-rodju u d-djamanti mir-Russja jew li jgħaddu mir-Russja lejn l-UE, u fuq l-importazzjonijiet ta' prodotti tal-ħadid u tal-azzar li joriġinaw mir-Russja jew li huma esportati mir-Russja, inklużi minerali tal-ħadid u prodotti nofshom lesti, bl-għan li jitnaqqas id-dħul tar-Russja; jitlob li l-aċċess tar-Russja għal riżorsi, teknoloġiji u servizzi industrijali bażiċi jiġi minimizzat, speċjalment dawk meħtieġa mill-industrija militari tal-istat aggressur; |
| --- | --- |

10.

| 11. | Iwissi lir-reġim ta' Aliaksandr Lukashenka biex ma jgħinx lir-Russja fil-gwerra ta' aggressjoni tagħha kontra l-Ukrajna, inkluż l-isforzi ta' mobilizzazzjoni tagħha u biex ma jospitax lill-koskritti fit-territorju tiegħu; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Kunsill jinkludu lill-Belarussja fil-mewġa l-ġdida ta' sanzjonijiet marbuta mal-mobilizzazzjoni; |
| --- | --- |

11.

| 12. | Jikkundanna l-mobilizzazzjoni fir-Russja, u jitlob it-tmiem immedjat tal-lieva involontarja; jikkundanna l-miżuri li jġiegħlu lir-residenti tat-territorji okkupati temporanjament tal-Ukrajna jservu fil-forzi armati jew awżiljarji tar-Russja, li huwa pprojbit skont ir-Raba' Konvenzjoni ta' Ġinevra; jagħmel appelli qawwijin lill-poplu Russu kollu biex jirrifjuta li jitkaxkar f'din il-gwerra, li tikser id-dritt internazzjonali u għalhekk ġiet ikkundannata minn maġġoranza kbira ta' pajjiżi, inbdiet biss biex tasserixxi reġim kleptokratiku antidemokratiku fir-Russja u, fl-aħħar mill-aħħar, se teqred lill-ekonomija Russa u lill-prospettivi tal-poplu Russu għal futur sikur u prosperu; iħeġġeġ lill-Istati Membri joħorġu viżi umanitarji liċ-ċittadini Russi li jeħtieġu protezzjoni, bħal dawk soġġetti għal persekuzzjoni politika; |
| --- | --- |

12.

| 13. | Jistieden lill-Istati Membri jimplimentaw b'mod sħiħ il-linji gwida tal-Kummissjoni dwar il-ħruġ ġenerali ta' viżi fir-rigward tal-applikanti Russi u l-kontrolli taċ-ċittadini Russi fil-fruntieri esterni, f'konformità sħiħa mad-dritt tal-UE u internazzjonali, u jiżguraw li kull applikazzjoni għall-ażil minn, fost l-oħrajn, dissidenti, diżerturi, dawk li jaħarbu il-lieva u attivisti, tiġi ttrattata fuq bażi individwali, filwaqt li jitqies it-tħassib dwar is-sigurtà tal-Istat Membru ospitanti u jaġixxu skont l-acquis tal-UE relatat mal-ażil; jistieden lill-Kunsill u lill-Kummissjoni jimmonitorjaw mill-qrib is-sitwazzjoni rigward il-viżi Russi; |
| --- | --- |

13.

| 14. | Jistieden lill-Kummissjoni, lis-SEAE u lill-Istati Membri jżidu l-appoġġ għall-pajjiżi fil-Kawkasu tan-Nofsinhar u fl-Asja Ċentrali, li qed jirċievu għadd sostanzjali ta' migranti, b'mod partikolari l-Georgia, il-Każakistan, l-Użbekistan, l-Armenja u l-Kirgistan, sabiex tinżamm l-istabbiltà f'dawn ir-reġjuni; |
| --- | --- |

14.

| 15. | Jiddenunzja d-digriet presidenzjali Russu tal-5 ta' Ottubru 2022 li jiddeżinja l-NPP ta' Zaporizhzhia “proprjetà federali” u jagħti struzzjonijiet lill-gvern Russu biex jieħu f'idejh il-kontroll tiegħu; jitlob l-irtirar immedjat tal-persunal militari Russu mill-Impjant tal-Enerġija Nukleari ta' Zaporizhzhia u l-madwar u l-ħolqien ta' żona demilitarizzata madwar dan l-Impjant; ifakkar li l-ġlied fil-viċinanzi tal-Impjant jista' jwassal għal diżastru enormi b'konsegwenzi inimmaġinabbli; |
| --- | --- |

15.

| 16. | Jikkundanna t-theddid nukleari Russu ta' dan l-aħħar li jintużaw armi nukleari bħala irresponsabbli u perikoluż; jistieden lill-Istati Membri u lis-sħab internazzjonali jħejju rispons rapidu u deċiżiv f'każ li r-Russja twettaq attakk nukleari fuq l-Ukrajna; jistieden lir-Russja twaqqaf minnufih it-theddid tagħha ta' eskalazzjoni nukleari, minħabba l-konsegwenzi globali ta' kwalunkwe katastrofi nukleari għall-ħajja tal-bniedem u l-ambjent għad-deċennji li ġejjin; ifakkar li kwalunkwe tentattiv mir-Russja biex tippreżenta attakki fuq territorji okkupati bħala attakk fuq ir-Russja u għalhekk bħala bażi għal attakk nukleari huwa illegali u bla bażi u mhux se jiskoraġġixxi lill-Unjoni Ewropea milli tagħti aktar assistenza lill-Ukrajna fl-awtodifiża tagħha; |
| --- | --- |

16.

| 17. | Jistieden lill-Kummissjoni, lis-SEAE u lill-Istati Membri jżidu l-appoġġ għas-soċjetà ċivili u għall-media ħielsa fl-Ukrajna u fir-Russja u l-kooperazzjoni magħhom; jisħaq li r-reżiljenza u l-kapaċità tal-Ukrajna li tirreżisti l-gwerra ta' aggressjoni Russa jitolbu aktar enfasi u appoġġ għall-atturi umanitarji fl-Ukrajna, inkluża enfasi speċifika fuq dawk li jappoġġaw lin-nisa; jistieden lill-Kummissjoni, lis-SEAE u lill-Istati Membri jkomplu jipprovdu kenn temporanju fl-UE għal dawk li qed jaħarbu mill-gwerra, u jgħinu fil-ħruġ ta' dokumenti tal-ivvjaġġar temporanji li jippermettu liċ-ċittadini Ukreni maqbuda fir-Russja mingħajr id-dokumenti tal-identità u tal-ivvjaġġar tagħhom jitilqu mill-pajjiż jekk jixtiequ; jikkundanna t-tentattivi sistematiċi min-naħa Russa biex tnaqqas ir-ritmu tad-dħul tar-rifuġjati Ukreni fl-UE fil-fruntieri Estonjani u Latvjani, li dalwaqt jistgħu jwasslu għal kriżi umanitarja kbira; jistieden lill-Istati Membri u l-kontroll fil-fruntieri tagħhom biex ma jxekklux lil dawn ir-rifuġjati milli jidħlu fl-UE; |
| --- | --- |

17.

| 18. | Jistieden lill-Kummissjoni taħdem fuq pakkett komprensiv ta' rkupru għall-Ukrajna li għandu jkun ċċentrat fuq l-assistenza, ir-rikostruzzjoni u l-irkupru tal-pajjiż immedjati, fit-terminu medju u twil, u tgħin ulterjorment biex issaħħaħ it-tkabbir tal-ekonomija, filwaqt li tibda minnufih fejn xieraq; ifakkar li l-pakkett ta' rkupru għandu jitmexxa b'mod konġunt mill-UE, mill-istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali u mis-sħab tal-istess fehma; jitlob li l-pakkett ta' rkupru jiġi sostnut mill-kapaċità baġitarja neċessarja tal-UE; |
| --- | --- |

18.

| 19. | Jesprimi apprezzament għaċ-ċittadini Russi li jikkundannaw il-gwerra; jikkundanna l-arrest min-naħa tal-awtoritajiet Russi ta' eluf ta' dimostranti paċifiċi u jappella għall-ħelsien immedjat tagħhom; |
| --- | --- |

19.

| 20. | Jistieden lill-Kummissjoni, lis-SEAE u lill-Istati Membri jibdew jirriflettu dwar kif jinvolvu ruħhom mar-Russja fil-futur u kif jgħinuha fi tranżizzjoni b'suċċess minn reġim awtoritarju għal pajjiż demokratiku li jirrinunzja għall-politiki reviżjonisti u imperjalisti; iqis li l-ewwel pass ikun li l-istituzzjonijiet tal-UE jinvolvu ruħhom mal-mexxejja demokratiċi Russi u mas-soċjetà ċivili u jimmobilizzaw l-appoġġ għall-aġenda tagħhom għal Russja demokratika; jappoġġa l-ħolqien ta' ċentru tad-demokrazija għar-Russja, ospitat mill-Parlament Ewropew; |
| --- | --- |

20.

| 21. | Ifakkar li l-isplużjonijiet ta' taħt il-baħar tal-pipelines Nord Stream seħħew fil-perjodu li fih ġie inawgurat il-Baltic Pipe l-ġdid li jgħaqqad in-Norveġja mal-Polonja permezz tad-Danimarka; jemmen li l-isplużjonijiet ta' taħt il-baħar tal-pipelines Nord Stream mhumiex kumbinazzjoni u li qiegħda tiżdied l-ispekulazzjoni li kienu r-riżultat ta' att koordinat u intenzjonat minn attur statali; jemmen li l-isplużjonijiet tal-pipelines Nord Stream juru kemm kienet perikoluża l-politika ta' dipendenza dejjem akbar mill-fjuwils fossili Russi u li l-użu tal-enerġija bħala arma laħaq livell ġdid; jistieden lill-Istati Membri jżidu u jittrattaw bħala prijorità l-protezzjoni tal-infrastruttura kritika Ewropea, inklużi pipelines u kejbils offshore, u jżidu r-reżiljenza tagħha kontra attakki esterni u jappoġġaw aktar ir-reżiljenza tas-sħab tal-UE fl-Ewropa tal-Lvant u fil-Balkani tal-Punent; jistieden lill-Istati Membri jwettqu investigazzjoni dwar is-sabotaġġ tal-pipelines tal-gass Nord Stream; iqis li l-isplużjonijiet intenzjonati taħt l-ilma jikkostitwixxu attakk ambjentali fuq l-UE; |
| --- | --- |

21.

| 22. | Jistieden lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jaħdmu ma' korpi internazzjonali biex jiġbru evidenza u jappoġġaw l-investigazzjoni tal-Qorti Kriminali Internazzjonali dwar id-delitti tal-gwerra mwettqa fit-territorju tal-Ukrajna mill-20 ta' Frar 2014 'il quddiem; |
| --- | --- |

22.

| 23. | Jitlob li jiġi stabbilit tribunal internazzjonali ad hoc għad-delitt ta' aggressjoni kontra l-Ukrajna, li fih issir il-prosekuzzjoni ta' Putin u tal-uffiċjali ċivili u militari kollha Russi u l-proxies tagħhom responsabbli mill-orkestrazzjoni, mill-bidu u mill-iżvolġiment tal-gwerra fl-Ukrajna; |
| --- | --- |

23.

| 24. | Jikkundanna l-istrateġija b'diversi livelli tar-Russja li tintroduċi, tamplifika u xxerred narrattivi foloz u mgħawġa u l ideoloġija neoimperjalista tar-Russkiy Mir madwar id-dinja; jitlob li l-UE u l-Istati Membri tagħha jissanzjonaw lill-entitajiet Russi, lill-individwi u lil proxies oħra li jxerrdu d-diżinformazzjoni Russa u jieħdu miżuri addizzjonali biex jindirizzaw l-użu tal-informazzjoni mir-Russja bħala arma; |
| --- | --- |

24.

| 25. | Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex tgħaddi din ir-riżoluzzjoni lill-Kunsill, lill-Kummissjoni, lill-Viċi President tal-Kummissjoni/Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà, lill-gvernijiet u lill-parlamenti tal-Istati Membri, lill-Kunsill tal-Ewropa, lill-Organizzazzjoni għas-Sigurtà u l-Kooperazzjoni fl-Ewropa, lill-Uffiċċju tal-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet Uniti għad-Drittijiet tal-Bniedem, lill-Uffiċċju tal-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet Uniti għar-Rifuġjati, lill-Organizzazzjoni Internazzjonali għall-Migrazzjoni, lill-Kumitat Internazzjonali tas-Salib l-Aħmar, lill-Qorti Kriminali Internazzjonali, lill-President, lill-Gvern u lill-Parlament tal-Ukrajna, lill-President, lill-Gvern u lill-Parlament tal-Federazzjoni Russa, u lill-awtoritajiet Belarussi. |
| --- | --- |

25.

---

| 14.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 132/99 |
| --- | --- | --- | --- |

14.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 132/99

---

P9_TA(2022)0354

L-eżitu tar-rieżami tal-Kummissjoni tal-pjan ta' azzjoni ta' 15-il punt dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-6 ta' Ottubru 2022 dwar l-eżitu tar-rieżami tal-Kummissjoni tal-Pjan ta' Azzjoni ta' 15-il Punt dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli (2022/2692(RSP))

(2023/C 132/13)

Il-Parlament Ewropew,

| — | wara li kkunsidra d-dokument informali tal-Kummissjoni tas-26 ta' Frar 2018 bit-titolu “Feedback and way forward on improving the implementation and enforcement of Trade and Sustainable Development chapters in EU Free Trade Agreements” (Reazzjonijiet u t-triq 'il quddiem dwar it-titjib tal-implimentazzjoni u l-infurzar tal-kapitoli dwar il-Kummerċ u l-Iżvilupp Sostenibbli fil-Ftehimiet ta' Kummerċ Ħieles tal-UE) (il-15-il punt tal-pjan ta' azzjoni), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-dokument informali tal-Kummissjoni tas-26 ta' Frar 2018 bit-titolu “Feedback and way forward on improving the implementation and enforcement of Trade and Sustainable Development chapters in EU Free Trade Agreements” (Reazzjonijiet u t-triq 'il quddiem dwar it-titjib tal-implimentazzjoni u l-infurzar tal-kapitoli dwar il-Kummerċ u l-Iżvilupp Sostenibbli fil-Ftehimiet ta' Kummerċ Ħieles tal-UE) (il-15-il punt tal-pjan ta' azzjoni),

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-22 ta' Ġunju 2022 bit-titolu: “Is-saħħa tas-sħubiji tal-kummerċ: flimkien għal tkabbir ekonomiku ekoloġiku u ġust” (COM(2022)0409) (Komunikazzjoni dwar ir-rieżami tal-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-22 ta' Ġunju 2022 bit-titolu: “Is-saħħa tas-sħubiji tal-kummerċ: flimkien għal tkabbir ekonomiku ekoloġiku u ġust” (COM(2022)0409) (Komunikazzjoni dwar ir-rieżami tal-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli),

| — | wara li kkunsidra l-Aġenda tan-Nazzjonijiet Uniti tal-2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Aġenda tan-Nazzjonijiet Uniti tal-2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli,

| — | wara li kkunsidra konvenzjonijiet ewlenin tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol (ILO), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra konvenzjonijiet ewlenin tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol (ILO),

| — | wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni Tripartitika tal-ILO dwar il-Prinċipji li jikkonċernaw l-Impriżi Multinazzjonali u l-Politika Soċjali, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni Tripartitika tal-ILO dwar il-Prinċipji li jikkonċernaw l-Impriżi Multinazzjonali u l-Politika Soċjali,

| — | wara li kkunsidra l-Konvenzjoni Qafas tan-NU dwar it-Tibdil fil-Klima, inkluż il-Ftehim ta' Pariġi tal-2015, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Konvenzjoni Qafas tan-NU dwar it-Tibdil fil-Klima, inkluż il-Ftehim ta' Pariġi tal-2015,

| — | wara li kkunsidra r-rapporti ta' valutazzjoni tal-Grupp Intergovernattiv ta' Esperti dwar it-Tibdil fil-Klima, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapporti ta' valutazzjoni tal-Grupp Intergovernattiv ta' Esperti dwar it-Tibdil fil-Klima,

| — | wara li kkunsidra l-Konvenzjoni tal-1992 dwar id-Diversità Bijoloġika u l-protokolli tagħha, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Konvenzjoni tal-1992 dwar id-Diversità Bijoloġika u l-protokolli tagħha,

| — | wara li kkunsidra l-Konvenzjoni tal-1975 dwar il-Kummerċ Internazzjonali fl-Ispeċijiet ta' Fawna u Flora Selvaġġi fil-Periklu , |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Konvenzjoni tal-1975 dwar il-Kummerċ Internazzjonali fl-Ispeċijiet ta' Fawna u Flora Selvaġġi fil-Periklu ,

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-11 ta' Diċembru 2019 dwar il-Patt Ekoloġiku Ewropew (COM(2019)0640), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-11 ta' Diċembru 2019 dwar il-Patt Ekoloġiku Ewropew (COM(2019)0640),

| — | wara li kkunsidra l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-20 ta' Mejju 2020 bit-titolu “Strateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030 – Inreġġgħu n-natura lura f'ħajjitna” (COM(2020)0380), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-20 ta' Mejju 2020 bit-titolu “Strateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030 – Inreġġgħu n-natura lura f'ħajjitna” (COM(2020)0380),

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-23 ta' Frar 2022 dwar ix-xogħol deċenti madwar id-dinja għal tranżizzjoni globali ġusta u rkupru sostenibbli (COM(2022)0066), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-23 ta' Frar 2022 dwar ix-xogħol deċenti madwar id-dinja għal tranżizzjoni globali ġusta u rkupru sostenibbli (COM(2022)0066),

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-20 ta' Mejju 2020 bit-titolu “Strateġija ‘Mill-Għalqa sal-Platt’ għal sistema tal-ikel ġusta, tajba għas-saħħa u favur l-ambjent” (COM(2020)0381), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-20 ta' Mejju 2020 bit-titolu “Strateġija ‘Mill-Għalqa sal-Platt’ għal sistema tal-ikel ġusta, tajba għas-saħħa u favur l-ambjent” (COM(2020)0381),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tas-26 ta' Novembru 2020 dwar ir-Rieżami tal-Politika Kummerċjali tal-UE (1) u l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-18 ta' Frar 2021, bit-titolu “Rieżami tal-Politika Kummerċjali – Politika Kummerċjali Miftuħa, Sostenibbli u Assertiva” (COM(2021)0066), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tas-26 ta' Novembru 2020 dwar ir-Rieżami tal-Politika Kummerċjali tal-UE (1) u l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-18 ta' Frar 2021, bit-titolu “Rieżami tal-Politika Kummerċjali – Politika Kummerċjali Miftuħa, Sostenibbli u Assertiva” (COM(2021)0066),

| — | wara li kkunsidra l-mistoqsija tas-16 ta' Jannar 2018 tal-Kumitat għall-Kummerċ Internazzjonali lill-Kummissjoni dwar il-kapitoli dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli fil-ftehimiet kummerċjali tal-UE (O-000098/2017 – B8-0617/2017), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-mistoqsija tas-16 ta' Jannar 2018 tal-Kumitat għall-Kummerċ Internazzjonali lill-Kummissjoni dwar il-kapitoli dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli fil-ftehimiet kummerċjali tal-UE (O-000098/2017 – B8-0617/2017),

| — | wara li kkunsidra d-dokument informali tat-8 ta' Mejju 2020 min-Netherlands u Franza dwar il-kummerċ, l-effetti ekonomiċi soċjali u l-iżvilupp sostenibbli, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-dokument informali tat-8 ta' Mejju 2020 min-Netherlands u Franza dwar il-kummerċ, l-effetti ekonomiċi soċjali u l-iżvilupp sostenibbli,

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tas-17 ta' Frar 2022 dwar id-drittijiet tal-bniedem u d-demokrazija fid-dinja u l-politika tal-Unjoni Ewropea dwar il-kwistjoni – rapport annwali 2021 (2), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tas-17 ta' Frar 2022 dwar id-drittijiet tal-bniedem u d-demokrazija fid-dinja u l-politika tal-Unjoni Ewropea dwar il-kwistjoni – rapport annwali 2021 (2),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-13 ta' Marzu 2018 dwar l-ugwaljanza bejn il-ġeneri fil-ftehimiet kummerċjali tal-UE (3), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-13 ta' Marzu 2018 dwar l-ugwaljanza bejn il-ġeneri fil-ftehimiet kummerċjali tal-UE (3),

| — | wara li kkunsidra l-Pjan ta' Azzjoni tal-UE dwar l-Ugwaljanza bejn is-Sessi (GAP) III, ippubblikat fil-25 ta' Novembru 2020 (JOIN(2020)0017), u r-riżoluzzjoni tal-Parlament tal-10 ta' Marzu 2022 dwaru (4), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Pjan ta' Azzjoni tal-UE dwar l-Ugwaljanza bejn is-Sessi (GAP) III, ippubblikat fil-25 ta' Novembru 2020 (JOIN(2020)0017), u r-riżoluzzjoni tal-Parlament tal-10 ta' Marzu 2022 dwaru (4),

| — | wara li kkunsidra r-rapporti annwali tal-Kummissjoni dwar l-implimentazzjoni u l-infurzar tal-ftehimiet kummerċjali tal-UE, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapporti annwali tal-Kummissjoni dwar l-implimentazzjoni u l-infurzar tal-ftehimiet kummerċjali tal-UE,

| — | wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew tal-20 ta' Ottubru 2021 bit-titolu “Il-Kummerċ u l-Iżvilupp Sostenibbli tal-Ġenerazzjoni li Jmiss – Rieżami tal-pjan ta' azzjoni ta' 15-il punt”, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew tal-20 ta' Ottubru 2021 bit-titolu “Il-Kummerċ u l-Iżvilupp Sostenibbli tal-Ġenerazzjoni li Jmiss – Rieżami tal-pjan ta' azzjoni ta' 15-il punt”,

| — | wara li kkunsidra d-dokument informali tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew ta' Ottubru 2021 bit-titolu “It-Tisħiħ u t-Titjib tal-Funzjonament tal-Gruppi Konsultattivi Domestiċi tal-Kummerċ tal-UE”, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-dokument informali tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew ta' Ottubru 2021 bit-titolu “It-Tisħiħ u t-Titjib tal-Funzjonament tal-Gruppi Konsultattivi Domestiċi tal-Kummerċ tal-UE”,

| — | wara li kkunsidra l-manwal tal-ILO u tal-Kummissjoni dwar il-valutazzjoni tad-dispożizzjonijiet tax-xogħol fl-arranġamenti kummerċjali u ta' investiment, ippubblikat fl-2017, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-manwal tal-ILO u tal-Kummissjoni dwar il-valutazzjoni tad-dispożizzjonijiet tax-xogħol fl-arranġamenti kummerċjali u ta' investiment, ippubblikat fl-2017,

| — | wara li kkunsidra l-manwal dwar l-implimentazzjoni tal-kapitolu dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli fil-ftehim kummerċjali bejn l-UE u l-Ekwador, ippubblikat fl-2019, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-manwal dwar l-implimentazzjoni tal-kapitolu dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli fil-ftehim kummerċjali bejn l-UE u l-Ekwador, ippubblikat fl-2019,

| — | wara li kkunsidra r-rapport ta' Mejju 2022 dwar l-eżitu finali tal-Konferenza dwar il-Futur tal-Ewropa, u b'mod partikolari l-proposta 19(4) tiegħu, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapport ta' Mejju 2022 dwar l-eżitu finali tal-Konferenza dwar il-Futur tal-Ewropa, u b'mod partikolari l-proposta 19(4) tiegħu,

| — | wara li kkunsidra l-mistoqsija lill-Kummissjoni dwar l-eżitu tar-rieżami tal-Kummissjoni tal-pjan ta' azzjoni ta' 15-il punt dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli (O 000029/2022 – B9-0021/2022), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-mistoqsija lill-Kummissjoni dwar l-eżitu tar-rieżami tal-Kummissjoni tal-pjan ta' azzjoni ta' 15-il punt dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli (O 000029/2022 – B9-0021/2022),

| — | wara li kkunsidra l-Artikoli 136(5) u 132(2) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikoli 136(5) u 132(2) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

| — | wara li kkunsidra l-mozzjoni għal riżoluzzjoni tal-Kumitat għall-Kummerċ Internazzjonali, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-mozzjoni għal riżoluzzjoni tal-Kumitat għall-Kummerċ Internazzjonali,

| A. | billi l-UE hija impenjata favur sistema kummerċjali miftuħa u bbażata fuq ir-regoli li tkun ġusta, inklużiva u sostenibbli; billi l-politika kummerċjali tal-UE hija għodda ġeoekonomika importanti; billi aġenda kummerċjali pożittiva u proattiva hija kruċjali għall-prosperità ekonomika, il-kompetittività u l-innovazzjoni tal-Ewropa u għall-ħolqien ta' impjiegi ġodda ta' kwalità għolja; |
| --- | --- |

A.

billi l-UE hija impenjata favur sistema kummerċjali miftuħa u bbażata fuq ir-regoli li tkun ġusta, inklużiva u sostenibbli; billi l-politika kummerċjali tal-UE hija għodda ġeoekonomika importanti; billi aġenda kummerċjali pożittiva u proattiva hija kruċjali għall-prosperità ekonomika, il-kompetittività u l-innovazzjoni tal-Ewropa u għall-ħolqien ta' impjiegi ġodda ta' kwalità għolja;

| B. | billi l-UE, peress li hija l-akbar blokk kummerċjali fid-dinja, tinsab f'pożizzjoni unika biex tikkoopera u tinvolvi ruħha globalment u b'mod bilaterali ma' pajjiżi sħab biex issaħħaħ ir-rispett tal-istandards internazzjonali tax-xogħol u r-regoli ambjentali permezz tal-politika kummerċjali u l-ftehimiet kummerċjali tagħha; |
| --- | --- |

B.

billi l-UE, peress li hija l-akbar blokk kummerċjali fid-dinja, tinsab f'pożizzjoni unika biex tikkoopera u tinvolvi ruħha globalment u b'mod bilaterali ma' pajjiżi sħab biex issaħħaħ ir-rispett tal-istandards internazzjonali tax-xogħol u r-regoli ambjentali permezz tal-politika kummerċjali u l-ftehimiet kummerċjali tagħha;

| C. | billi l-ftehimiet kummerċjali moderni kollha tal-UE jinkludu kapitoli dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli; billi mill-2018, il-pjan ta' azzjoni ta' 15-il punt iggwida l-implimentazzjoni u l-infurzar tagħhom; billi l-Parlament talab b'mod sistematiku titjib fl-implimentazzjoni u l-infurzar effettiv tal-kapitoli dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli u l-possibbiltà li s-sanzjonijiet jintużaw bħala l-aħħar alternattiva; |
| --- | --- |

C.

billi l-ftehimiet kummerċjali moderni kollha tal-UE jinkludu kapitoli dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli; billi mill-2018, il-pjan ta' azzjoni ta' 15-il punt iggwida l-implimentazzjoni u l-infurzar tagħhom; billi l-Parlament talab b'mod sistematiku titjib fl-implimentazzjoni u l-infurzar effettiv tal-kapitoli dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli u l-possibbiltà li s-sanzjonijiet jintużaw bħala l-aħħar alternattiva;

| D. | billi f'Ġunju 2021, il-Kummissjoni nediet rieżami fil-fond tal-pjan ta' azzjoni ta' 15-il punt dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli bl-objettiv li tissaħħaħ il-kapaċità tal-ftehimiet kummerċjali kollha kemm huma li jippromwovu l-kummerċ sostenibbli f'kooperazzjoni mas-sħab kummerċjali; |
| --- | --- |

D.

billi f'Ġunju 2021, il-Kummissjoni nediet rieżami fil-fond tal-pjan ta' azzjoni ta' 15-il punt dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli bl-objettiv li tissaħħaħ il-kapaċità tal-ftehimiet kummerċjali kollha kemm huma li jippromwovu l-kummerċ sostenibbli f'kooperazzjoni mas-sħab kummerċjali;

| E. | billi l-UE, permezz tal-politika kummerċjali u l-azzjoni esterna tagħha, flimkien mal-Parlament, permezz tal-attività leġiżlattiva u d-diplomazija parlamentari tagħha, ikkonsolidaw l-idea li l-kundizzjonijiet li fihom il-prodotti u s-servizzi jiġu prodotti f'termini ta' drittijiet tal-bniedem, l-ambjent, ix-xogħol u l-iżvilupp soċjali huma tal-istess rilevanza bħall-kummerċ ta' dawk il-prodotti u s-servizzi stess; |
| --- | --- |

E.

billi l-UE, permezz tal-politika kummerċjali u l-azzjoni esterna tagħha, flimkien mal-Parlament, permezz tal-attività leġiżlattiva u d-diplomazija parlamentari tagħha, ikkonsolidaw l-idea li l-kundizzjonijiet li fihom il-prodotti u s-servizzi jiġu prodotti f'termini ta' drittijiet tal-bniedem, l-ambjent, ix-xogħol u l-iżvilupp soċjali huma tal-istess rilevanza bħall-kummerċ ta' dawk il-prodotti u s-servizzi stess;

| 1. | Jilqa' l-pubblikazzjoni tal-eżitu tar-rieżami dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli; jenfasizza li rieżami komprensiv u enfasi aktar b'saħħitha fuq l-implimentazzjoni u l-infurzar tal-kapitoli dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli ilhom żmien twil jintalbu mill-Parlament; jieħu nota tal-fatt li l-Kummissjoni identifikat lok għal titjib f'sitt prijoritajiet ta' politika; |
| --- | --- |

1.

| 2. | Jieħu nota b'sodisfazzjon tal-intenzjoni tal-Kummissjoni li ssaħħaħ il-kapitoli dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli bħala strumenti kooperattivi u li tagħmel użu minn analiżi bikrija tal-lakuni biex tidentifika prijoritajiet ta' implimentazzjoni bbażati fuq il-pajjiż bl-involviment tas-soċjetà ċivili; jinnota li l-ILO, il-Programm tan-NU għall-Ambjent u l-ftehimiet ambjentali multilaterali għandhom jiġu kkonsultati meta jiġu definiti l-lakuni fl-implimentazzjoni; iqis li pjanijiet direzzjonali ta' implimentazzjoni dettaljati u marbuta biż-żmien huma għodda utli biex jinkisbu r-riżultati mixtieqa; |
| --- | --- |

2.

| 3. | Itenni l-ħtieġa ta' eżerċizzju dwar l-ambitu bir-reqqa qabel it-tnedija ta' negozjati ġodda dwar ftehim ta' kummerċ ħieles; jistieden lill-Kummissjoni tinkludi kapitolu rilevanti dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli f'dan l-eżerċizzju dwar l-ambitu; |
| --- | --- |

3.

| 4. | Jappoġġa l-pjan tal-Kummissjoni li tissimplifika s-sostenibbiltà fil-ftehimiet ta' kummerċ ħieles kollha sabiex tikkontribwixxi għal ekonomija newtrali f'termini ta' emissjonijiet tal-karbonju, u tipprijoritizza l-aċċess għas-suq għall-prodotti u s-servizzi ambjentali kif ukoll l-aċċess għall-materja prima u l-prodotti tal-enerġija li huma essenzjali għall-funzjonament ta' ekonomija newtrali f'termini ta' emissjonijiet tal-karbonju, dment li jirrispettaw il-prattiki sostenibbli u ma jagħmlux ħsara lid-drittijiet tal-bniedem, id-drittijiet tax-xogħol u l-ambjent f'pajjiżi mhux tal-UE, u jirrispettaw il-prinċipju tan-NU ta' kunsens liberu, minn qabel u infurmat; jitlob valutazzjonijiet tal-impatt sostenibbli komprensivi biex jiġu identifikati dispożizzjonijiet lil hinn mill-kapitoli dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli li jiftħu opportunitajiet għall-kisba tal-objettivi ta' sostenibbiltà jew li jistgħu jirrappreżentaw sfida għalihom; |
| --- | --- |

4.

| 5. | Ifakkar li l-Parlament talab li jissaħħaħ ir-rwol tad-Delegazzjonijiet tal-UE fil-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-impenji dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli; jitlob li jiġu allokati biżżejjed riżorsi finanzjarji u umani lid-Delegazzjonijiet tal-UE għal dak l-għan u għal ħidma simplifikata fis-servizzi kollha tal-Kummissjoni biex jiġi żgurat impenn adegwat fir-rigward tat-tħassib dwar is-sostenibbiltà relatat mal-kummerċ, u għall-koordinazzjoni u t-twettiq ta' programmi ta' bini tal-kapaċità bl-għan li jiġi promoss l-iżvilupp sostenibbli; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jagħmlu l-aħjar użu mill-approċċ Tim Ewropa biex jiżguraw koordinazzjoni u koerenza meta jinvolvu ruħhom ma' pajjiżi sħab fir-rigward ta' tħassib dwar is-sostenibbiltà relatat mal-kummerċ; |
| --- | --- |

5.

| 6. | Jilqa' l-ħolqien tal-funzjoni tal-Uffiċjal Kap tal-Infurzar għall-Kummerċ (CTEO) u l-Punt ta' Dħul Uniku mfassal mill-ġdid bħala passi importanti biex tissaħħaħ l-implimentazzjoni tal-impenji tal-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli, ifakkar fl-impenn tal-Kummissjoni li tagħti importanza ugwali lill-allegat ksur tad-dispożizzjonijiet tal-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli u lill-allegat ksur tal-impenji għall-aċċess għas-suq; jinnota li, sal-lum, tressaq ilment wieħed biss relatat mal-ksur tal-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli permezz tal-Punt ta' Dħul Uniku; jissottolinja l-importanza li jiġu inklużi impenji ċari u preċiżi fil-kapitoli futuri dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli; |
| --- | --- |

6.

| 7. | Jappoġġa rwol strutturat aktar b'saħħtu għall-gruppi konsultattivi domestiċi matul l-istadji kollha taċ-ċiklu tal-ħajja tal-ftehimiet kummerċjali u jħeġġeġ li dawn jiġu assenjati rwol ta' monitoraġġ fir-rigward tal-implimentazzjoni konkreta tal-kwistjonijiet kollha li għandhom impatt fuq is-sostenibbiltà fil-ftehimiet ta' kummerċ ħieles, inkluża s-sorveljanza tal-pjanijiet direzzjonali ta' implimentazzjoni; jitlob li jiġu allokati biżżejjed riżorsi finanzjarji u assistenza teknika lill-Gruppi Konsultattivi Domestiċi biex ikunu jistgħu jwettqu l-kompiti tagħhom b'mod xieraq; jenfasizza li l-Kumitat għall-Kummerċ Internazzjonali (INTA) tal-Parlament impenja ruħu li jorganizza dibattitu annwali mar-rappreżentanti tal-Gruppi Konsultattivi Domestiċi; iqis li skambju aktar mill-qrib bejn il-gruppi ta' monitoraġġ tal-Parlament u r-rapporteurs permanenti, minn naħa, u l-Gruppi Konsultattivi Domestiċi, min-naħa l-oħra, huwa ta' valur sinifikanti għat-tnejn li huma; jitlob li jiġu stabbiliti wkoll Gruppi Konsultattivi Domestiċi li jiffunzjonaw fil-pajjiżi u r-reġjuni sħab, f'konformità mar-rakkomandazzjonijiet tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u l-opinjonijiet tal-Gruppi Konsultattivi Domestiċi tal-UE; jilqa' l-fatt li l-Gruppi Konsultattivi Domestiċi jistgħu jissottomettu wkoll ilmenti kollettivi u li lmentatur ibbażat fl-UE jista' jippreżenta t-tħassib relatat mal-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli ta' entità li tinsab f'pajjiż sieħeb; jistieden lill-Kummissjoni tiżgura li, apparti l-Gruppi Konsultattivi Domestiċi, il-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jkunu jistgħu jressqu wkoll ilmenti kollettivi; |
| --- | --- |

7.

| 8. | Jisħaq li l-allinjament ulterjuri tal-infurzar tal-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli mas-soluzzjoni ġenerali tat-tilwim bejn Stat u ieħor u l-estensjoni tal-istadju tal-konformità għat-tilwim skont il-kapitoli dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli se jirriżultaw f'implimentazzjoni u infurzar aħjar tar-rakkomandazzjonijiet tar-rapporti tal-bord ta' esperti; huwa tal-fehma li l-kontributi stabbiliti fil-livell nazzjonali – bħala impenji tanġibbli mill-partijiet għall-Ftehim ta' Pariġi – għandhom ikunu fattur essenzjali fil-valutazzjoni ta' jekk seħħx xi ksur tal-Ftehim ta' Pariġi; jitlob li l-arbitri inkarigati minn tali tilwim ikollhom għarfien espert ippruvat fl-oqsma rilevanti; |
| --- | --- |

8.

| 9. | Jisħaq fuq l-importanza li jitwettqu valutazzjonijiet ex post tal-impatti ambjentali u soċjali tad-dispożizzjonijiet kollha tal-ftehimiet ta' kummerċ ħieles, u għal rieżami tal-effettività tad-dispożizzjonijiet tal-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli; |
| --- | --- |

9.

| 10. | Jilqa' l-fatt li l-appell li ilu jagħmel il-Parlament biex juża s-sanzjonijiet kummerċjali bħala r-rikors tal-aħħar istanza kontra każijiet ta' ksur serju tal-impenji tal-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli, jiġifieri l-prinċipji u d-drittijiet fundamentali tal-ILO fuq il-post tax-xogħol, u ta' ksur materjali tal-Ftehim ta' Pariġi, huma inklużi fid-dokument ta' eżitu; jittama li l-kundizzjonijiet jiġu ssodisfati fil-15-il Konferenza tal-Partijiet għall-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika f'Diċembru 2022 biex il-Konvenzjoni ssir infurzabbli kif previst fil-komunikazzjoni dwar ir-rieżami tal-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli; |
| --- | --- |

10.

| 11. | Jinnota li l-Kummissjoni ma ressqitx kapitolu mudell dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli, filwaqt li tirrikonoxxi li l-elementi kollha tal-komunikazzjoni dwar ir-rieżami tal-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli jridu jiġu żviluppati b'mod imfassal apposta skont is-sieħeb kummerċjali inkwistjoni; |
| --- | --- |

11.

| 12. | Jistenna li l-prinċipji tal-eżitu tar-rieżami tal-pjan ta' azzjoni ta' 15-il punt tal-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli jiġu riflessi fil-ftehimiet kummerċjali kollha tal-UE li qed jiġu nnegozjati u fil-ftehimiet kummerċjali futuri ppreżentati lill-Parlament għall-approvazzjoni, kif ukoll il-modernizzazzjoni tal-ftehimiet ta' kummerċ ħieles kollha fis-seħħ, bl-użu tal-klawżoli ta' rieżami ddedikati inklużi fil-ftehimiet eżistenti jew fi proċeduri xierqa oħra; |
| --- | --- |

12.

| 13. | Iqis l-eżitu tar-rieżami dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli bħala pass importanti biex jiġi żgurat li l-ftehimiet kummerċjali jissodisfaw it-talbiet li ilhom isiru mill-Parlament u l-aspettattivi tas-soċjetà ċivili u taċ-ċittadini filwaqt li jiġi ggarantit li l-ftehimiet kummerċjali tal-UE jibqgħu negozjabbli u attraenti għas-sħab; |
| --- | --- |

13.

| 14. | Jibqa' impenjat li jżid kontinwament il-ħidma parlamentari fl-iskrutinju tal-impenji tal-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli u l-implimentazzjoni tagħhom matul iċ-ċiklu tal-ħajja kollu tal-ftehimiet kummerċjali, inkluż permezz ta' gruppi ta' monitoraġġ iddedikati, missjonijiet parlamentari speċifiċi tal-Parlament Ewropew u potenzjalment kumitati parlamentari konġunti ta' monitoraġġ ma' pajjiżi sħab; jitlob lill-Kummissjoni tirrapporta perjodikament lill-Parlament, permezz tal-Kumitat INTA jew tal-gruppi ta' monitoraġġ iddedikati, dwar il-progress miksub fir-rigward tal-impenji dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli u l-implimentazzjoni tagħhom mill-pajjiżi sħab; |
| --- | --- |

14.

| 15. | Jenfasizza li sabiex l-opportunitajiet ekonomiċi maħluqa mill-ftehimiet kummerċjali jkunu ta' benefiċċju kemm għan-nisa kif ukoll għall-irġiel, huwa meħtieġ li l-perspettiva tal-ġeneru tiġi integrata fil-proċess kollu mill-valutazzjoni tal-impatt għas-sostenibbiltà sal-implimentazzjoni, inkluż permezz ta' kapitoli ddedikati dwar il-ġeneru; |
| --- | --- |

15.

| 16. | Itenni li, kif indikat fir-Rieżami tal-Politika Kummerċjali, il-ftehimiet ta' kummerċ ħieles futuri kollha tal-UE għandhom jinkludu kapitolu dwar sistemi tal-ikel sostenibbli li huwa marbut mal-kapitolu dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli; |
| --- | --- |

16.

| 17. | Jisħaq li huwa meħtieġ li l-UE, bħala l-akbar blokk kummerċjali tad-dinja, tkun ambizzjuża fl-isforzi tagħha kompatibbli mal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ meta tfassal strumenti awtonomi addizzjonali biex tappoġġa l-azzjoni klimatika globali, il-ġlieda kontra t-telf tal-bijodiversità u d-deforestazzjoni, ittejjeb it-trattament xieraq tal-annimali, tistabbilixxi regoli dwar is-sostenibbiltà korporattiva, id-diliġenza dovuta u x-xogħol furzat, tavvanza l-ekonomija ċirkolari u t-tranżizzjoni tal-enerġija ekoloġika u tiżgura xogħol deċenti madwar id-dinja, filwaqt li tħeġġeġ lis-sħab kummerċjali tagħha jikkonformaw magħhom, bl-użu tad-djalogu u preferenzi tariffarji; jistieden lill-Kummissjoni tuża l-kapitoli dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli biex tippromwovi r-ratifika tal-Konvenzjonijiet tal-ILO inklużi fid-Dikjarazzjoni Tripartitika tal-ILO dwar il-Prinċipji li jikkonċernaw l-Impriżi Multinazzjonali u l-Politika Soċjali; |
| --- | --- |

17.

| 18. | Jissottolinja li l-azzjoni multilaterali hija l-aħjar mod biex tinkiseb it-tranżizzjoni globali lejn ekonomija newtrali f'termini ta' emissjonijiet tal-karbonju, inklużiva u sostenibbli fejn id-drittijiet tal-ħaddiema huma rispettati u jħeġġeġ lill-UE żżid il-ħidma tagħha għal dan l-għan fil-livell multilaterali, b'mod partikolari fi ħdan l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ u billi trawwem kollaborazzjoni aktar mill-qrib mal-ILO, il-Programm Ambjentali tan-NU u l-ftehimiet ambjentali multilaterali; |
| --- | --- |

18.

| 19. | Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex tgħaddi din ir-riżoluzzjoni lill-Kummissjoni, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, lill-gvernijiet u lill-parlamenti tal-Istati Membri, lill-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol, lill-Programm tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Ambjent u lill-ftehimiet ambjentali multilaterali. |
| --- | --- |

19.

---

(1)  ĠU C 425, 20.10.2021, p. 155.

(2)  ĠU C 342, 6.9.2022, p. 191.

(3)  ĠU C 162, 10.5.2019, p. 9.

(4)  ĠU C 347, 9.9.2022, p. 150.

---

| 14.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 132/103 |
| --- | --- | --- | --- |

14.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 132/103

---

P9_TA(2022)0355

Approċċ tal-UE għall-Immaniġġjar tat-Traffiku fl-Ispazju – kontribut tal-UE li jindirizza sfida globali

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-6 ta' Ottubru 2022 dwar Approċċ tal-UE għall-Immaniġġjar tat-Traffiku fl-Ispazju – Kontribut tal-UE li jindirizza sfida globali (2022/2641(RSP))

(2023/C 132/14)

Il-Parlament Ewropew,

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni konġunta tal-Kummissjoni u tar-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà tal-15 ta' Frar 2022 bit-titolu “Approċċ tal-UE għall-Immaniġġjar tat-Traffiku fl-Ispazju – Kontribuzzjoni tal-UE li tindirizza sfida globali” (JOIN(2022)0004), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni konġunta tal-Kummissjoni u tar-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà tal-15 ta' Frar 2022 bit-titolu “Approċċ tal-UE għall-Immaniġġjar tat-Traffiku fl-Ispazju – Kontribuzzjoni tal-UE li tindirizza sfida globali” (JOIN(2022)0004),

| — | wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill tal-11 ta' Novembru 2020 dwar l-orjentazzjonijiet dwar il-kontribut Ewropew fl-istabbiliment ta' prinċipji ewlenin għall-ekonomija spazjali globali, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill tal-11 ta' Novembru 2020 dwar l-orjentazzjonijiet dwar il-kontribut Ewropew fl-istabbiliment ta' prinċipji ewlenin għall-ekonomija spazjali globali,

| — | wara li kkunsidra l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-22 ta' Frar 2021 bit-titolu “Pjan ta' Azzjoni għas-sinerġiji bejn l-industriji ċivili, tad-difiża, u spazjali” (COM(2021)0070), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-22 ta' Frar 2021 bit-titolu “Pjan ta' Azzjoni għas-sinerġiji bejn l-industriji ċivili, tad-difiża, u spazjali” (COM(2021)0070),

| — | wara li kkunsidra l-linji gwida dwar is-sostenibbiltà fit-tul tal-attivitajiet fl-ispazju ekstratmosferiku adottati fl-20 ta' Ġunju 2019 mill-Kumitat tan-NU dwar l-Użu Paċifiku tal-Ispazju Ekstratmosferiku , |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-linji gwida dwar is-sostenibbiltà fit-tul tal-attivitajiet fl-ispazju ekstratmosferiku adottati fl-20 ta' Ġunju 2019 mill-Kumitat tan-NU dwar l-Użu Paċifiku tal-Ispazju Ekstratmosferiku ,

| — | wara li kkunsidra l-mistoqsija lill-Kummissjoni dwar l-immaniġġjar tat-traffiku fl-ispazju (O-000035/2022 – B9-0022/2022), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-mistoqsija lill-Kummissjoni dwar l-immaniġġjar tat-traffiku fl-ispazju (O-000035/2022 – B9-0022/2022),

| — | wara li kkunsidra l-Artikoli 136(5) u 132(2) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikoli 136(5) u 132(2) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

| — | wara li kkunsidra l-mozzjoni għal riżoluzzjoni tal-Kumitat għall-Industrija, ir-Riċerka u l-Enerġija, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-mozzjoni għal riżoluzzjoni tal-Kumitat għall-Industrija, ir-Riċerka u l-Enerġija,

| A. | billi l-immaniġġjar tat-traffiku fl-ispazju huwa ta' importanza strateġika għall-Unjoni u jikkontribwixxi biex jiggarantixxi aċċess sikur, sigur u awtonomu għall-ispazju, ir-ritorn minnu u l-użu tiegħu, filwaqt li jiggarantixxi s-sostenibbiltà fit-tul tal-ispazju ekstratmosferiku u jippromwovi u jiżgura l-kompetittività kontinwa tal-industrija spazjali tal-UE; |
| --- | --- |

A.

billi l-immaniġġjar tat-traffiku fl-ispazju huwa ta' importanza strateġika għall-Unjoni u jikkontribwixxi biex jiggarantixxi aċċess sikur, sigur u awtonomu għall-ispazju, ir-ritorn minnu u l-użu tiegħu, filwaqt li jiggarantixxi s-sostenibbiltà fit-tul tal-ispazju ekstratmosferiku u jippromwovi u jiżgura l-kompetittività kontinwa tal-industrija spazjali tal-UE;

| B. | billi f'dawn l-aħħar snin, l-għadd ta' operazzjonijiet spazjali, satelliti fl-orbita u skart spazjali żdiedu b'mod sinifikanti; billi dan l-iżvilupp wassal għal żieda esponenzjali fir-riskju għas-sikurezza tal-operazzjonijiet spazjali fl-orbita u s-sostenibbiltà tal-ispazju ekstratmosferiku; billi dan potenzjalment jipperikola s-servizzi pprovduti mill-komponenti tal-programm spazjali tal-Unjoni; |
| --- | --- |

B.

billi f'dawn l-aħħar snin, l-għadd ta' operazzjonijiet spazjali, satelliti fl-orbita u skart spazjali żdiedu b'mod sinifikanti; billi dan l-iżvilupp wassal għal żieda esponenzjali fir-riskju għas-sikurezza tal-operazzjonijiet spazjali fl-orbita u s-sostenibbiltà tal-ispazju ekstratmosferiku; billi dan potenzjalment jipperikola s-servizzi pprovduti mill-komponenti tal-programm spazjali tal-Unjoni;

| C. | billi tfaċċaw xejriet industrijali ġodda, li wasslu għall-formazzjoni ta' aktar approċċi kummerċjali fir-rigward tal-użu tal-ispazju, atturi ġodda mhux pubbliċi li daħlu fis-settur spazjali, illanċjar ippjanat u kontinwu tal-hekk imsejħa megakostellazzjonijiet f'orbita dinjija baxxa u xejriet kummerċjali oħra, bħall-estrazzjoni spazjali; |
| --- | --- |

C.

billi tfaċċaw xejriet industrijali ġodda, li wasslu għall-formazzjoni ta' aktar approċċi kummerċjali fir-rigward tal-użu tal-ispazju, atturi ġodda mhux pubbliċi li daħlu fis-settur spazjali, illanċjar ippjanat u kontinwu tal-hekk imsejħa megakostellazzjonijiet f'orbita dinjija baxxa u xejriet kummerċjali oħra, bħall-estrazzjoni spazjali;

| D. | billi għadd ta' teknoloġiji jipprovdu soluzzjonijiet affidabbli fir-rigward tat-traffiku spazjali, il-konġestjoni u r-riskji ta' kolliżjoni; billi ġew żviluppati għadd ta' innovazzjonijiet tal-UE u inizjattivi privati u pubbliċi għall-identifikazzjoni u t-traċċar tal-iskart spazjali; billi l-evitar (awtomatizzat) ta' kolliżjonijiet ta' inġenji spazjali, l-evitar tal-iskart spazjali, il-mitigazzjoni tal-iskart spazjali u r-rimedju għalih u t-tekniki għat-tneħħija tal-iskart spazjali huma għodod effiċjenti li jeħtieġu qafas regolatorju u ta' implimentazzjoni adegwat; |
| --- | --- |

D.

billi għadd ta' teknoloġiji jipprovdu soluzzjonijiet affidabbli fir-rigward tat-traffiku spazjali, il-konġestjoni u r-riskji ta' kolliżjoni; billi ġew żviluppati għadd ta' innovazzjonijiet tal-UE u inizjattivi privati u pubbliċi għall-identifikazzjoni u t-traċċar tal-iskart spazjali; billi l-evitar (awtomatizzat) ta' kolliżjonijiet ta' inġenji spazjali, l-evitar tal-iskart spazjali, il-mitigazzjoni tal-iskart spazjali u r-rimedju għalih u t-tekniki għat-tneħħija tal-iskart spazjali huma għodod effiċjenti li jeħtieġu qafas regolatorju u ta' implimentazzjoni adegwat;

| E. | billi l-programm spazjali tal-Unjoni jinkludi komponent dwar l-għarfien tas-sitwazzjoni spazjali, li fih subkomponent dwar is-sorveljanza u l-insegwiment fl-ispazju (SST) li jikkostitwixxi l-pilastru operazzjonali għall-immaniġġjar tat-traffiku fl-ispazju; |
| --- | --- |

E.

billi l-programm spazjali tal-Unjoni jinkludi komponent dwar l-għarfien tas-sitwazzjoni spazjali, li fih subkomponent dwar is-sorveljanza u l-insegwiment fl-ispazju (SST) li jikkostitwixxi l-pilastru operazzjonali għall-immaniġġjar tat-traffiku fl-ispazju;

| F. | billi għall-kuntrarju ta' setturi oħra (tat-trasport), qafas regolatorju internazzjonali komprensiv b'regoli dettaljati u speċifikazzjonijiet tekniċi għall-immaniġġjar tat-traffiku fl-ispazju ma jeżistix bl-istess mod u huwa limitat għal linji gwida volontarji; |
| --- | --- |

F.

billi għall-kuntrarju ta' setturi oħra (tat-trasport), qafas regolatorju internazzjonali komprensiv b'regoli dettaljati u speċifikazzjonijiet tekniċi għall-immaniġġjar tat-traffiku fl-ispazju ma jeżistix bl-istess mod u huwa limitat għal linji gwida volontarji;

| 1. | Jilqa' l-azzjonijiet ippjanati deskritti fil-komunikazzjoni konġunta bit-titolu “Approċċ tal-UE għall-Immaniġġjar tat-Traffiku fl-Ispazju – Kontribuzzjoni tal-UE li tindirizza sfida globali”; |
| --- | --- |

1.

| 2. | Jilqa' l-iżviluppi reċenti fis-settur spazjali, bid-dħul fis-suq ta' kumpaniji ġodda u l-adozzjoni mis-suq tas-servizzi pprovduti mid-diversi komponenti tal-programm spazjali tal-Unjoni; |
| --- | --- |

2.

| 3. | Jissottolinja li ż-żieda fl-operazzjonijiet spazjali, l-għadd ta' atturi spazjali u ż-żieda bla preċedent fid-daqs tal-kostellazzjonijiet satellitari huma aspetti kwantitattivi li jippreżentaw sfidi serji li jeħtieġ li jiġu indirizzati, b'mod partikolari permezz ta' miżuri preventivi u l-iżvilupp u l-użu ta' tekniki awtomatizzati avvanzati bħall-evitar awtomatizzat ta' kolliżjonijiet; jenfasizza, f'dan ir-rigward, li l-intelliġenza artifiċjali, il-computing ta' prestazzjoni għolja u t-tagħlim awtomatiku jikkostitwixxu teknoloġiji abilitanti għall-proċessi meħtieġa ta' awtomatizzazzjoni u traċċar; |
| --- | --- |

3.

| 4. | Jirrimarka li sabiex jiġi mmaniġġjat kif xieraq it-traffiku spazjali, hija meħtieġa data bbażata fuq metriċi kwantitattivi u għodod ta' kejl u għal dan il-għan huma meħtieġa wkoll żieda fl-għadd u l-kwalità tas-sensuri, il-kondiviżjoni robusta tad-data u avvanzi fl-iskart spazjali; |
| --- | --- |

4.

| 5. | Jisħaq li l-iżvilupp tas-settur spazjali jeħtieġ li l-UE tadotta approċċ strateġiku u ambizzjuż li jkopri l-aspetti regolatorji, id-dimensjoni internazzjonali u s-servizzi tal-SST; |
| --- | --- |

5.

| 6. | Jenfasizza l-ħtieġa li tiġi promossa definizzjoni rikonoxxuta internazzjonalment tal-immaniġġjar tat-traffiku fl-ispazju sabiex jiġi żgurat fehim komuni tal-parametri kollha u b'hekk jingħata kontribut għas-sikurezza tal-operazzjonijiet spazjali fl-ispazju ekstratmosferiku dejjem aktar konġestjonat; |
| --- | --- |

6.

| 7. | Iqis li sabiex jiġu garantiti operazzjonijiet spazjali sikuri u siguri, qafas regolatorju ċar għall-attivitajiet spazjali għandu jservi bħala bażi għal kundizzjonijiet ekwi fl-UE kollha għall-attivitajiet spazjali u għal qafas komprensiv għal leġiżlazzjoni vinkolanti Ewropea dwar l-ispazju; jistieden lill-Kummissjoni tiżviluppa sett ta' regoli, standards, speċifikazzjonijiet tekniċi u linji gwida tal-UE u tippromwovi b'mod attiv dawn ir-regoli fil-livell internazzjonali; |
| --- | --- |

7.

| 8. | Jissottolinja li s-sigurtà u s-sikurezza jeħtieġ li jitqiesu mill-istadju tad-disinn, l-illanċjar u l-assi spazjali jeħtieġ li jkunu bbażati fuq disinn sostenibbili, filwaqt li l-aħjar prattiki u l-linji gwida attwali mhumiex qed jintużaw biżżejjed u li l-frammentazzjoni ma twassalx għal approċċ effiċjenti fuq skala kbira; jissottolinja li dawn il-bidliet għandhom jiġu abbozzati bir-reqqa u b'mod ċar biex jappoġġjaw l-adozzjoni internazzjonali rapida u jipprevjenu piżijiet amministrattivi eċċessivi fuq l-industrija tas-settur spazjali; |
| --- | --- |

8.

| 9. | Jistieden lill-Kummissjoni tqis kemm il-ħtiġijiet ċivili kif ukoll dawk tad-difiża u s-sigurtà, tevalwa l-impatt tal-iżvilupp tal-immaniġġjar tat-traffiku fl-ispazju fuq il-partijiet ikkonċernati pubbliċi u privati Ewropej u tikkonsulta wkoll mal-partijiet ikkonċernati minn barra l-UE; |
| --- | --- |

9.

| 10. | Jistieden lill-Kummissjoni tikkomunika ma' pajjiżi terzi u organizzazzjonijiet internazzjonali, mingħajr preġudizzju għall-awtonomija tal-Unjoni; |
| --- | --- |

10.

| 11. | Jistieden lill-Kummissjoni ttejjeb is-servizzi tal-SST tal-Unjoni fir-rigward tad-data miġbura, l-analiżijiet tad-dħul mill-ġdid u tal-frammentazzjoni u tkompli tiżviluppa l-bażi tad-data tal-SST tal-UE, inklużi l-movimenti identifikati, ikkatalogati u previsti ta' oġġetti spazjali; |
| --- | --- |

11.

| 12. | Jenfasizza l-ħtieġa li jiġi appoġġjat l-iżvilupp ta' kapaċitajiet imtejba tal-SST u li tingħata spinta lir-riċerka u l-innovazzjoni fl-immaniġġjar tat-traffiku fl-ispazju; |
| --- | --- |

12.

| 13. | Jissottolinja li l-iskart spazjali huwa problema urġenti u li huma meħtieġa operazzjonijiet tal-iskart spazjali; jistieden għalhekk lill-Kummissjoni tkompli tinvesti fir-riċerka u l-użu ta' teknoloġiji għat-tnaqqis tal-iskart spazjali billi tuża l-opportunitajiet kollha għall-finanzjament tal-UE ta' attivitajiet ta' riċerka u innovazzjoni permezz ta' Orizzont Ewropa, il-missjoni ta' riċerka spazjali Cassini-Huygens, proġetti pilota, inkluż is-sinerġija bejn programmi differenti tal-UE u fondi nazzjonali u t-taħlit tagħhom, u, sa fejn ikun possibbli, il-fondi tal-Aġenzija Spazjali Ewropea; |
| --- | --- |

13.

| 14. | Jistieden lill-Kummissjoni tagħmel l-isforzi politiċi u diplomatiċi kollha, inkluż l-involviment man-NU, biex tiżviluppa approċċ internazzjonali komprensiv għall-applikazzjoni ta' standards u regoli komuni u l-implimentazzjoni ta' soluzzjonijiet konkreti tal-immaniġġjar tat-traffiku fl-ispazju fil-livell globali; |
| --- | --- |

14.

| 15. | Iħeġġeġ lill-Kummissjoni tiffaċilita l-parteċipazzjoni tal-UE fil-Ftehim tan-NU dwar is-Salvataġġ (1), il-Konvenzjoni tan-NU dwar ir-Responsabbiltà (2) u l-Konvenzjoni tan-NU dwar ir-Reġistrazzjoni (3); |
| --- | --- |

15.

| 16. | Jistieden lill-Kummissjoni tipproponi leġiżlazzjoni dwar l-immaniġġjar tat-traffiku fl-ispazju qabel l-2024, inkluż dwar il-governanza tas-sistema u r-responsabbiltajiet tal-Aġenzija proposta tal-UE għall-Programm Spazjali u, abbażi tar-rieżami ta' nofs it-terminu tal-qafas finanzjarju pluriennali 2021-2027 u l-programm spazjali attwali tal-Unjoni, l-immaniġġjar tat-traffiku fl-ispazju jkun integrat fil-programm spazjali li jmiss; |
| --- | --- |

16.

| 17. | Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex tgħaddi din ir-riżoluzzjoni lill-Kummissjoni, lill-Viċi President tal-Kummissjoni / ir-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà, lill-Kunsill, u lill-gvernijiet u l-parlamenti tal-Istati Membri. |
| --- | --- |

17.

---

(1)  Il-Ftehim dwar is-Salvataġġ tal-Astronawti, ir-Ritorn tal-Astronawti u r-Ritorn tal-Oġġetti Mibgħuta fl-Ispazju Ekstratmosferiku tal-1967.

(2)  Il-Konvenzjoni dwar ir-Responsabbiltà Internazzjonali għall-Ħsara Kkawżata minn Oġġetti Spazjali tal-1971.

(3)  Il-Konvenzjoni dwar ir-Reġistrazzjoni ta' Oġġetti Mibgħuta fl-Ispazju Ekstratmosferiku tal-1974.

---

| 14.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 132/106 |
| --- | --- | --- | --- |

14.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 132/106

---

P9_TA(2022)0356

Momentum favur l-Oċeani: tisħiħ tal-Governanza u l-Bijodiversità tal-Oċeani

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-6 ta' Ottubru 2022 dwar il-Momentum favur l-Oċeani biex jissaħħu l-Governanza u l-Bijodiversità tal-Oċeani (2022/2836(RSP))

(2023/C 132/15)

Il-Parlament Ewropew,

| — | wara li kkunsidra l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-11 ta' Diċembru 2019 dwar il-Patt Ekoloġiku Ewropew (COM(2019)0640), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-11 ta' Diċembru 2019 dwar il-Patt Ekoloġiku Ewropew (COM(2019)0640),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-15 ta' Jannar 2020 dwar il-Patt Ekoloġiku Ewropew (1), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-15 ta' Jannar 2020 dwar il-Patt Ekoloġiku Ewropew (1),

| — | wara li kkunsidra l-Komunikazzjoni konġunta tal-Kummissjoni u tar-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà tal-10 ta' Novembru 2016 bit-titolu “Il-governanza internazzjonali tal-oċeani: aġenda għall-futur tal-oċeani tagħna” (JOIN(2016)0049), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Komunikazzjoni konġunta tal-Kummissjoni u tar-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà tal-10 ta' Novembru 2016 bit-titolu “Il-governanza internazzjonali tal-oċeani: aġenda għall-futur tal-oċeani tagħna” (JOIN(2016)0049),

| — | wara li kkunsidra r-Riżoluzzjoni tiegħu tas-16 ta' Jannar 2018 bit-titolu “Governanza internazzjonali tal-oċeani: aġenda għall-futur tal-oċeani tagħna fil-kuntest tal-SDGs 2030” (2), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Riżoluzzjoni tiegħu tas-16 ta' Jannar 2018 bit-titolu “Governanza internazzjonali tal-oċeani: aġenda għall-futur tal-oċeani tagħna fil-kuntest tal-SDGs 2030” (2),

| — | wara li kkunsidra l-Komunikazzjoni Konġunta mill-Kummissjoni u mir-Rappreżentant Għoli għall-Politika Estera u ta' Sigurtà tal-24 ta' Ġunju 2022 dwar l-aġenda tal-UE għall-Governanza Internazzjonali tal-Oċeani – “Inwittu t-triq lejn pjaneta blu sostenibbli” (JOIN(2022)0028), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Komunikazzjoni Konġunta mill-Kummissjoni u mir-Rappreżentant Għoli għall-Politika Estera u ta' Sigurtà tal-24 ta' Ġunju 2022 dwar l-aġenda tal-UE għall-Governanza Internazzjonali tal-Oċeani – “Inwittu t-triq lejn pjaneta blu sostenibbli” (JOIN(2022)0028),

| — | wara li kkunsidra l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-20 ta' Mejju 2020 bit-titolu “Strateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030 – Inreġġgħu n-natura lura f'ħajjitna” (COM(2020)0380), inkluż l-objettiv tagħha li tistabbilixxi network koerenti ta' 30 % ta' żoni marini protetti fl-UE sal-2030, u r-riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tad-9 ta' Ġunju 2021 dwarha (3), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-20 ta' Mejju 2020 bit-titolu “Strateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030 – Inreġġgħu n-natura lura f'ħajjitna” (COM(2020)0380), inkluż l-objettiv tagħha li tistabbilixxi network koerenti ta' 30 % ta' żoni marini protetti fl-UE sal-2030, u r-riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tad-9 ta' Ġunju 2021 dwarha (3),

| — | wara li kkunsidra d-Direttiva 2008/56/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta' Ġunju 2008 li tistabbilixxi Qafas għal Azzjoni Komunitarja fil-qasam tal-Politika tal-Ambjent Marin (Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina) (4), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Direttiva 2008/56/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta' Ġunju 2008 li tistabbilixxi Qafas għal Azzjoni Komunitarja fil-qasam tal-Politika tal-Ambjent Marin (Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina) (4),

| — | wara li kkunsidra d-Direttiva 2014/89/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta' Lulju 2014 li tistabbilixxi qafas għal ippjanar tal-ispazju marittimu (5) (id-Direttiva dwar l-Ippjanar tal-Ispazju Marittimu), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Direttiva 2014/89/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta' Lulju 2014 li tistabbilixxi qafas għal ippjanar tal-ispazju marittimu (5) (id-Direttiva dwar l-Ippjanar tal-Ispazju Marittimu),

| — | wara li kkunsidra r-Riżoluzzjoni tiegħu tal-25 ta' Marzu 2021 dwar l-impatt tal-iskart fil-baħar fuq is-sajd (6), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Riżoluzzjoni tiegħu tal-25 ta' Marzu 2021 dwar l-impatt tal-iskart fil-baħar fuq is-sajd (6),

| — | wara li kkunsidra r-Riżoluzzjoni tiegħu tat-3 ta' Mejju 2022 bit-titolu “Ekonomija blu sostenibbli fl-UE: ir-rwol tas-sajd u tal-akkwakultura” (7), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Riżoluzzjoni tiegħu tat-3 ta' Mejju 2022 bit-titolu “Ekonomija blu sostenibbli fl-UE: ir-rwol tas-sajd u tal-akkwakultura” (7),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tiegħu tas-6 ta' Lulju 2016 dwar id-deċiżjoni tal-Ġappun li terġa' tibda l-kaċċa għall-balieni fl-istaġun 2015-2016 (8) u tat-12 ta' Settembru 2017 dwar il-kaċċa għall-balieni fin-Norveġja (9), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tiegħu tas-6 ta' Lulju 2016 dwar id-deċiżjoni tal-Ġappun li terġa' tibda l-kaċċa għall-balieni fl-istaġun 2015-2016 (8) u tat-12 ta' Settembru 2017 dwar il-kaċċa għall-balieni fin-Norveġja (9),

| — | wara li kkunsidra l-proġett tal-Kummissjoni taħt il-programm Orizzont Ewropa bit-titlu “Missjoni Stilla tal-Baħar 2030: ir-Restawr tal-Oċeani u l-Ilmijiet Tagħna”, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-proġett tal-Kummissjoni taħt il-programm Orizzont Ewropa bit-titlu “Missjoni Stilla tal-Baħar 2030: ir-Restawr tal-Oċeani u l-Ilmijiet Tagħna”,

| — | wara li kkunsidra l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-10 ta' Ottubru 2007 bit-titlu “Politika Marittima Integrata għall-Unjoni Ewropea” (COM(2007)0575), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-10 ta' Ottubru 2007 bit-titlu “Politika Marittima Integrata għall-Unjoni Ewropea” (COM(2007)0575),

| — | wara li kkunsidra l-Ftehim ta' Sħubija bejn l-Unjoni Ewropea u l-membri tal-Organizzazzjoni tal-Istati Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku wara n-negozjati ta' wara Cotonou, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Ftehim ta' Sħubija bejn l-Unjoni Ewropea u l-membri tal-Organizzazzjoni tal-Istati Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku wara n-negozjati ta' wara Cotonou,

| — | wara li kkunsidra r-ratifika u d-dħul fis-seħħ tal-Konvenzjoni internazzjonali fuq ir-responsabbiltà u l-kumpens għal dannu kkawżat mill-ġarr bil-baħar ta' sustanzi noċivi u potenzjalment perikolużi, adottata fl-2010, li temenda strument preċedenti adottat fl-1996, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-ratifika u d-dħul fis-seħħ tal-Konvenzjoni internazzjonali fuq ir-responsabbiltà u l-kumpens għal dannu kkawżat mill-ġarr bil-baħar ta' sustanzi noċivi u potenzjalment perikolużi, adottata fl-2010, li temenda strument preċedenti adottat fl-1996,

| — | wara li kkunsidra r-Riżoluzzjoni tal-Assemblea Ġenerali tan-NU bit-titolu “Nittrasformaw id-dinja tagħna: l-aġenda 2030 għall-iżvilupp sostenibbli”, adottata fis-Summit tan-NU dwar l-Iżvilupp Sostenibbli fi New York fil-25 ta' Settembru 2015, u b'mod partikolari l-Għan ta' Żvilupp Sostenibbli (SDG) 14 tal-Aġenda 2030 tan-NU għall-Iżvilupp Sostenibbli, li jinkoraġġixxi l-konservazzjoni u l-isfruttament sostenibbli tal-oċeani, l-ibħra u r-riżorsi marini, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Riżoluzzjoni tal-Assemblea Ġenerali tan-NU bit-titolu “Nittrasformaw id-dinja tagħna: l-aġenda 2030 għall-iżvilupp sostenibbli”, adottata fis-Summit tan-NU dwar l-Iżvilupp Sostenibbli fi New York fil-25 ta' Settembru 2015, u b'mod partikolari l-Għan ta' Żvilupp Sostenibbli (SDG) 14 tal-Aġenda 2030 tan-NU għall-Iżvilupp Sostenibbli, li jinkoraġġixxi l-konservazzjoni u l-isfruttament sostenibbli tal-oċeani, l-ibħra u r-riżorsi marini,

| — | wara li kkunsidra l-Konvenzjoni Qafas tan-Nazzjonijiet Uniti dwar it-Tibdil fil-Klima (UNFCCC) u l-Ftehim ta' Pariġi tal-2015, li daħal fis-seħħ fl-4 ta' Novembru 2016, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Konvenzjoni Qafas tan-Nazzjonijiet Uniti dwar it-Tibdil fil-Klima (UNFCCC) u l-Ftehim ta' Pariġi tal-2015, li daħal fis-seħħ fl-4 ta' Novembru 2016,

| — | wara li kkunsidra l-Patt Klimatiku ta' Glasgow fl-ambitu tal-UNFCCC, adottat fit-13 ta' Novembru 2021, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Patt Klimatiku ta' Glasgow fl-ambitu tal-UNFCCC, adottat fit-13 ta' Novembru 2021,

| — | wara li kkunsidra l-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika, li daħlet fis-seħħ fid-29 ta' Diċembru 1993, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika, li daħlet fis-seħħ fid-29 ta' Diċembru 1993,

| — | wara li kkunsidra l-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Dritt tal-Baħar (UNCLOS), li ġiet iffirmata f'Montego Bay, il-Ġamajka, fl-10 ta' Diċembru 1982 u li daħlet fis-seħħ fis-16 ta' Novembru 1994, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Dritt tal-Baħar (UNCLOS), li ġiet iffirmata f'Montego Bay, il-Ġamajka, fl-10 ta' Diċembru 1982 u li daħlet fis-seħħ fis-16 ta' Novembru 1994,

| — | wara li kkunsidra l-mandat tal-Awtorità Internazzjonali ta' Qiegħ il-Baħar stabbilita skont l-UNCLOS u l-Ftehim tal-1994 dwar l-implimentazzjoni tal-Parti XI tal-UNCLOS, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-mandat tal-Awtorità Internazzjonali ta' Qiegħ il-Baħar stabbilita skont l-UNCLOS u l-Ftehim tal-1994 dwar l-implimentazzjoni tal-Parti XI tal-UNCLOS,

| — | wara li kkunsidra r-Rapport Speċjali tal-Grupp Intergovernattiv ta' Esperti dwar it-Tibdil fil-Klima tal-24 ta' Settembru 2019 dwar l-Oċeani u l-Krijosfera fi Klima li qed tinbidel, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Rapport Speċjali tal-Grupp Intergovernattiv ta' Esperti dwar it-Tibdil fil-Klima tal-24 ta' Settembru 2019 dwar l-Oċeani u l-Krijosfera fi Klima li qed tinbidel,

| — | wara li kkunsidra d-Deċennju tax-Xjenza tal-Oċeani għall-Iżvilupp Sostenibbli (2021-2030), kif ipproklamat min-NU, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Deċennju tax-Xjenza tal-Oċeani għall-Iżvilupp Sostenibbli (2021-2030), kif ipproklamat min-NU,

| — | wara li kkunsidra r-Rapport ta' Valutazzjoni Globali tal-Pjattaforma Intergovernattiva tal-Politika tax-Xjenza dwar il-Bijodiversità u s-Servizzi Ekosistemiċi ta' Mejju 2019 dwar il-bijodiversità u s-servizzi ekosistemiċi, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Rapport ta' Valutazzjoni Globali tal-Pjattaforma Intergovernattiva tal-Politika tax-Xjenza dwar il-Bijodiversità u s-Servizzi Ekosistemiċi ta' Mejju 2019 dwar il-bijodiversità u s-servizzi ekosistemiċi,

| — | wara li kkunsidra s-Summit “One Ocean” li sar fi Brest, Franza, bejn id-9 u l-11 ta' Frar 2022, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra s-Summit “One Ocean” li sar fi Brest, Franza, bejn id-9 u l-11 ta' Frar 2022,

| — | wara li kkunsidra r-Riżoluzzjoni adottata mill-Assemblea tan-NU għall-Ambjent f'Nairobi fit-2 ta' Marzu 2022 bit-titolu “Intemmu t-tniġġis mill-plastik: lejn strument internazzjonali legalment vinkolanti”, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Riżoluzzjoni adottata mill-Assemblea tan-NU għall-Ambjent f'Nairobi fit-2 ta' Marzu 2022 bit-titolu “Intemmu t-tniġġis mill-plastik: lejn strument internazzjonali legalment vinkolanti”,

| — | wara li kkunsidra r-Riżoluzzjoni tal-Assemblea Ġenerali tan-NU tal-24 ta' Diċembru 2017 dwar strument internazzjonali legalment vinkolanti permezz tal-UNCLOS dwar il-konservazzjoni u l-użu sostenibbli tad-diversità bijoloġika marina ta' żoni lil hinn mill-ġuriżdizzjoni nazzjonali (BBNJ); |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Riżoluzzjoni tal-Assemblea Ġenerali tan-NU tal-24 ta' Diċembru 2017 dwar strument internazzjonali legalment vinkolanti permezz tal-UNCLOS dwar il-konservazzjoni u l-użu sostenibbli tad-diversità bijoloġika marina ta' żoni lil hinn mill-ġuriżdizzjoni nazzjonali (BBNJ);

| — | wara li kkunsidra l-Konferenza ta' Livell Għoli tan-NU dwar l-Appoġġ għall-Implimentazzjoni tal-SDG 14 (Konferenza tan-NU dwar l-Oċeani), li saret f'Lisbona mis-27 ta' Ġunju sal-1 ta' Lulju 2022, u l-adozzjoni sussegwenti tad-Dikjarazzjoni ta' Lisbona, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Konferenza ta' Livell Għoli tan-NU dwar l-Appoġġ għall-Implimentazzjoni tal-SDG 14 (Konferenza tan-NU dwar l-Oċeani), li saret f'Lisbona mis-27 ta' Ġunju sal-1 ta' Lulju 2022, u l-adozzjoni sussegwenti tad-Dikjarazzjoni ta' Lisbona,

| — | wara li kkunsidra s-seba' Konferenza ta' Livell Għoli “L-Oċeani Tagħna”, ospitata b'mod konġunt mir-Repubblika ta' Palau u l-Istati Uniti fit-13 u l-14 ta' April 2022, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra s-seba' Konferenza ta' Livell Għoli “L-Oċeani Tagħna”, ospitata b'mod konġunt mir-Repubblika ta' Palau u l-Istati Uniti fit-13 u l-14 ta' April 2022,

| — | wara li kkunsidra l-Konferenza tan-NU dwar il-Bijodiversità (COP15) li se ssir f'Montreal bejn il-5 u s-17 ta' Diċembru 2022, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Konferenza tan-NU dwar il-Bijodiversità (COP15) li se ssir f'Montreal bejn il-5 u s-17 ta' Diċembru 2022,

| — | wara li kkunsidra l-Ftehim tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (WTO) dwar it-tmiem tas-sussidji għal sajd dannuż adottat fit-12-il Konferenza Ministerjali tad-WTO fis-17 ta' Ġunju 2022, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Ftehim tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (WTO) dwar it-tmiem tas-sussidji għal sajd dannuż adottat fit-12-il Konferenza Ministerjali tad-WTO fis-17 ta' Ġunju 2022,

| — | wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni ta' Bizerte adottata fil-Forum Dinji dwar il-Baħar f'Settembru 2022, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni ta' Bizerte adottata fil-Forum Dinji dwar il-Baħar f'Settembru 2022,

| — | wara li kkunsidra r-Rapport Speċjali tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri Nru 20/2022 tas-26 ta' Settembru 2022 bit-titolu “Azzjoni tal-UE għall-ġlieda kontra s-sajd illegali – Hemm sistemi ta' kontroll fis-seħħ iżda huma mdgħajfa minħabba kontrolli u sanzjonijiet mhux uniformi applikati mill-Istati Membri”, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Rapport Speċjali tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri Nru 20/2022 tas-26 ta' Settembru 2022 bit-titolu “Azzjoni tal-UE għall-ġlieda kontra s-sajd illegali – Hemm sistemi ta' kontroll fis-seħħ iżda huma mdgħajfa minħabba kontrolli u sanzjonijiet mhux uniformi applikati mill-Istati Membri”,

| — | wara li kkunsidra l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tad-19 ta' Novembru 2020 bit-titolu “Strateġija tal-UE biex jiġi sfruttat il-potenzjal tal-enerġija rinnovabbli lil hinn mill-kosta għal futur newtrali għall-klima” (COM(2020)0741), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tad-19 ta' Novembru 2020 bit-titolu “Strateġija tal-UE biex jiġi sfruttat il-potenzjal tal-enerġija rinnovabbli lil hinn mill-kosta għal futur newtrali għall-klima” (COM(2020)0741),

| — | wara li kkunsidra r-Riżoluzzjoni tiegħu tas-16 ta' Frar 2022 dwar Strateġija Ewropea għall-enerġija rinnovabbli offshore (10), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Riżoluzzjoni tiegħu tas-16 ta' Frar 2022 dwar Strateġija Ewropea għall-enerġija rinnovabbli offshore (10),

| — | wara li kkunsidra r-Rapport Speċjali tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri Nru 26/2020 tas-26 ta' Novembru 2020 bit-titolu “Ambjent tal-baħar: il-protezzjoni tal-UE hija wiesgħa iżda mhux approfondita”, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Rapport Speċjali tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri Nru 26/2020 tas-26 ta' Novembru 2020 bit-titolu “Ambjent tal-baħar: il-protezzjoni tal-UE hija wiesgħa iżda mhux approfondita”,

| — | wara li kkunsidra r-Riżoluzzjoni tiegħu tat-8 ta' Lulju 2021 dwar l-istabbiliment ta' Żoni Marini Protetti (MPAs) fil-Baħar Antartiku u l-konservazzjoni tal-bijodiversità tal-Oċean tan-Nofsinhar (11), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Riżoluzzjoni tiegħu tat-8 ta' Lulju 2021 dwar l-istabbiliment ta' Żoni Marini Protetti (MPAs) fil-Baħar Antartiku u l-konservazzjoni tal-bijodiversità tal-Oċean tan-Nofsinhar (11),

| — | wara li kkunsidra r-Riżoluzzjoni tiegħu tas-7 ta' Lulju 2021 dwar l-impatt tal-parks eoliċi fuq il-baħar u ta' sistemi oħra ta' enerġija rinnovabbli fuq is-settur tas-sajd (12), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Riżoluzzjoni tiegħu tas-7 ta' Lulju 2021 dwar l-impatt tal-parks eoliċi fuq il-baħar u ta' sistemi oħra ta' enerġija rinnovabbli fuq is-settur tas-sajd (12),

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 132(2) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 132(2) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

| A. | billi l-Parlament Ewropew iddikjara emerġenza klimatika u ambjentali u impenja ruħu li jieħu b'mod urġenti l-azzjoni konkreta meħtieġa biex tiġi miġġielda u mrażżna din it-theddida qabel ma jkun tard wisq; billi t-telf tal-bijodiversità u t-tibdil fil-klima huma interkonnessi u jaggravaw lil xulxin, filwaqt li jirrappreżentaw theddid ugwali għall-ħajja fuq il-pjaneta tagħna, u bħala tali, għandhom jiġu indirizzati flimkien b'mod urġenti; |
| --- | --- |

A.

billi l-Parlament Ewropew iddikjara emerġenza klimatika u ambjentali u impenja ruħu li jieħu b'mod urġenti l-azzjoni konkreta meħtieġa biex tiġi miġġielda u mrażżna din it-theddida qabel ma jkun tard wisq; billi t-telf tal-bijodiversità u t-tibdil fil-klima huma interkonnessi u jaggravaw lil xulxin, filwaqt li jirrappreżentaw theddid ugwali għall-ħajja fuq il-pjaneta tagħna, u bħala tali, għandhom jiġu indirizzati flimkien b'mod urġenti;

| B. | billi n-natura sejra għall-agħar b'rata u bi skala mingħajr preċedent fl-istorja tal-bniedem; billi huwa stmat li miljun speċi huma f'riskju ta' estinzjoni mad-dinja kollha; billi 23 % tal-ispeċijiet u 16 % tal-ħabitats biss fl-ambitu tad-direttivi tal-UE dwar in-natura għandhom status favorevoli; |
| --- | --- |

B.

billi n-natura sejra għall-agħar b'rata u bi skala mingħajr preċedent fl-istorja tal-bniedem; billi huwa stmat li miljun speċi huma f'riskju ta' estinzjoni mad-dinja kollha; billi 23 % tal-ispeċijiet u 16 % tal-ħabitats biss fl-ambitu tad-direttivi tal-UE dwar in-natura għandhom status favorevoli;

| C. | billi l-oċeani jkopru 71 % tal-wiċċ tad-dinja, jipproduċu nofs l-ossiġnu tagħna, jassorbu terz tal-emissjonijiet tas-CO2 u 90 % tas-sħana żejda fis-sistema klimatika (13), u għandhom rwol uniku u vitali bħala regolatur tal-klima fil-kuntest tal-kriżi klimatika; |
| --- | --- |

C.

billi l-oċeani jkopru 71 % tal-wiċċ tad-dinja, jipproduċu nofs l-ossiġnu tagħna, jassorbu terz tal-emissjonijiet tas-CO2 u 90 % tas-sħana żejda fis-sistema klimatika (13), u għandhom rwol uniku u vitali bħala regolatur tal-klima fil-kuntest tal-kriżi klimatika;

| D. | billi d-dinja għaddejja minn kriżi klimatika u ambjentali, li tirrikjedi rispons globali li jidentifika sfidi, sinerġiji u oqsma ta' kooperazzjoni komuni; |
| --- | --- |

D.

billi d-dinja għaddejja minn kriżi klimatika u ambjentali, li tirrikjedi rispons globali li jidentifika sfidi, sinerġiji u oqsma ta' kooperazzjoni komuni;

| E. | billi huwa maħsub li l-baħar fond għandu l-iktar bijodiversità rikka fid-dinja, li fiha madwar 250 000 speċi magħrufa u ħafna aktar li għad iridu jiġu skoperti, b'mill-inqas żewġ terzi tal-ispeċijiet marini għadhom mhux identifikati (14); |
| --- | --- |

E.

billi huwa maħsub li l-baħar fond għandu l-iktar bijodiversità rikka fid-dinja, li fiha madwar 250 000 speċi magħrufa u ħafna aktar li għad iridu jiġu skoperti, b'mill-inqas żewġ terzi tal-ispeċijiet marini għadhom mhux identifikati (14);

| F. | billi l-UE u l-Istati Membri tagħha jirrappreżentaw l-akbar żona marittima fid-dinja, filwaqt li jqisu ż-żoni marittimi tal-pajjiżi u t-territorji extra-Ewropej; |
| --- | --- |

F.

billi l-UE u l-Istati Membri tagħha jirrappreżentaw l-akbar żona marittima fid-dinja, filwaqt li jqisu ż-żoni marittimi tal-pajjiżi u t-territorji extra-Ewropej;

| G. | billi l-oċeani jikkontribwixxi wkoll għas-sigurtà tal-ikel u s-saħħa għax jipprovdu sors primarju ta' proteina għal aktar minn 3 biljun persuna, jipprovdu enerġija rinnovabbli u riżorsi minerali, u joħolqu wkoll impjiegi fil-komunitajiet kostali u jaġixxi bħala vettur tat-trasport għall-prodotti tagħna u jiffaċilitaw il-komunikazzjonijiet tagħna fuq l-internet; |
| --- | --- |

G.

billi l-oċeani jikkontribwixxi wkoll għas-sigurtà tal-ikel u s-saħħa għax jipprovdu sors primarju ta' proteina għal aktar minn 3 biljun persuna, jipprovdu enerġija rinnovabbli u riżorsi minerali, u joħolqu wkoll impjiegi fil-komunitajiet kostali u jaġixxi bħala vettur tat-trasport għall-prodotti tagħna u jiffaċilitaw il-komunikazzjonijiet tagħna fuq l-internet;

| H. | billi l-oċeani bħalissa jinsabu taħt pressjoni intensa mill-attivitajiet tal-bniedem, inkluż is-sajd żejjed u tekniki tas-sajd detrimentali bħall-operazzjonijiet tas-sajd f'kuntatt mal-qiegħ, it-tniġġis, l-attivitajiet estrattivi industrijali u l-kriżi klimatika, li jwasslu għal ħsara irriversibbli bħat-tisħin tal-oċeani, iż-żieda fil-livelli tal-baħar, l-aċidifikazzjoni, id-deossiġenazzjoni, l-erożjoni kostali, it-tniġġis marin, l-isfruttament żejjed tal-bijodiversità marina, it-telf u d-degradazzjoni tal-ħabitats u t-tnaqqis tal-bijomassa, li għandhom ukoll konsegwenzi fuq is-saħħa u s-sikurezza tal-popolazzjonijiet tal-bnedmin u tal-annimali kif ukoll fuq organiżmi oħra; |
| --- | --- |

H.

billi l-oċeani bħalissa jinsabu taħt pressjoni intensa mill-attivitajiet tal-bniedem, inkluż is-sajd żejjed u tekniki tas-sajd detrimentali bħall-operazzjonijiet tas-sajd f'kuntatt mal-qiegħ, it-tniġġis, l-attivitajiet estrattivi industrijali u l-kriżi klimatika, li jwasslu għal ħsara irriversibbli bħat-tisħin tal-oċeani, iż-żieda fil-livelli tal-baħar, l-aċidifikazzjoni, id-deossiġenazzjoni, l-erożjoni kostali, it-tniġġis marin, l-isfruttament żejjed tal-bijodiversità marina, it-telf u d-degradazzjoni tal-ħabitats u t-tnaqqis tal-bijomassa, li għandhom ukoll konsegwenzi fuq is-saħħa u s-sikurezza tal-popolazzjonijiet tal-bnedmin u tal-annimali kif ukoll fuq organiżmi oħra;

| I. | billi skont il-Pjattaforma Intergovernattiva tal-Politika tax-Xjenza dwar il-Bijodiversità u s-Servizzi Ekosistemiċi u l-Grupp Intergovernattiv ta' Esperti dwar it-Tibdil fil-Klima, il-bijodiversità marina hija pperikolata serjament; billi l-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent wissiet dwar l-istat attwali tad-degradazzjoni tal-ambjent marin Ewropew u l-ħtieġa li l-ekosistemi marini tagħna jiġu restawrati malajr billi jiġi indirizzat l-impatt tal-attivitajiet tal-bniedem fuq l-ambjent marin; billi l-hotspots marini bħall-iskollijiet tal-qroll, il-mangrovji u l-alka tal-qiegħ huma ddegradati b'mod qawwi u huma mhedda mit-tibdil fil-klima u t-tniġġis; |
| --- | --- |

I.

billi skont il-Pjattaforma Intergovernattiva tal-Politika tax-Xjenza dwar il-Bijodiversità u s-Servizzi Ekosistemiċi u l-Grupp Intergovernattiv ta' Esperti dwar it-Tibdil fil-Klima, il-bijodiversità marina hija pperikolata serjament; billi l-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent wissiet dwar l-istat attwali tad-degradazzjoni tal-ambjent marin Ewropew u l-ħtieġa li l-ekosistemi marini tagħna jiġu restawrati malajr billi jiġi indirizzat l-impatt tal-attivitajiet tal-bniedem fuq l-ambjent marin; billi l-hotspots marini bħall-iskollijiet tal-qroll, il-mangrovji u l-alka tal-qiegħ huma ddegradati b'mod qawwi u huma mhedda mit-tibdil fil-klima u t-tniġġis;

| J. | billi jekk ma jintlaħqux l-objettivi tal-Ftehim ta' Pariġi jkun hemm impatti ambjentali u spejjeż ekonomiċi enormi, inkluża ż-żieda fil-probabbiltà li jintlaħqu l-punti kritiċi li fihom il-livelli tat-temperatura jibdew jillimitaw il-kapaċità tan-natura li tassorbi l-karbonju fl-oċeani; |
| --- | --- |

J.

billi jekk ma jintlaħqux l-objettivi tal-Ftehim ta' Pariġi jkun hemm impatti ambjentali u spejjeż ekonomiċi enormi, inkluża ż-żieda fil-probabbiltà li jintlaħqu l-punti kritiċi li fihom il-livelli tat-temperatura jibdew jillimitaw il-kapaċità tan-natura li tassorbi l-karbonju fl-oċeani;

| K. | billi l-balieni jsaħħu l-produttività tal-ekosistemi u għandhom rwol sinifikanti fil-qbid tal-karbonju mill-atmosfera; billi kull baliena kbira taqbad medja ta' 33 tunnellata ta' CO2 tul ħajjitha; billi skont il-kalkoli tal-Fond Monetarju Internazzjonali, jekk il-balieni jitħallew jirritornaw għan-numri tagħhom ta' qabel kienu jiġu kkaċċjati, tiġi ġġenerata żieda sinifikanti fil-fitoplankton li jagħmel ġid lill-klima, li tirriżulta fil-qbid addizzjonali ta' mijiet ta' miljuni ta' tunnellati ta' CO2 fis-sena ekwivalenti daqslikieku f'daqqa jkun hemm 2 biljun siġra (15); billi l-protezzjoni tal-balieni għandha tkun prijorità tal-governanza internazzjonali tal-oċeani; |
| --- | --- |

K.

billi l-balieni jsaħħu l-produttività tal-ekosistemi u għandhom rwol sinifikanti fil-qbid tal-karbonju mill-atmosfera; billi kull baliena kbira taqbad medja ta' 33 tunnellata ta' CO2 tul ħajjitha; billi skont il-kalkoli tal-Fond Monetarju Internazzjonali, jekk il-balieni jitħallew jirritornaw għan-numri tagħhom ta' qabel kienu jiġu kkaċċjati, tiġi ġġenerata żieda sinifikanti fil-fitoplankton li jagħmel ġid lill-klima, li tirriżulta fil-qbid addizzjonali ta' mijiet ta' miljuni ta' tunnellati ta' CO2 fis-sena ekwivalenti daqslikieku f'daqqa jkun hemm 2 biljun siġra (15); billi l-protezzjoni tal-balieni għandha tkun prijorità tal-governanza internazzjonali tal-oċeani;

| L. | billi l-oċeani għandhom jiġu rikonoxxuti fil-livell internazzjonali bħala beni komuni globali u għandhom jiġu protetti fid-dawl tal-uniċità u l-interkonnettività tagħhom u s-servizzi essenzjali tal-ekosistema li jipprovdu, li fuqhom jiddependu l-ġenerazzjonijiet attwali u futuri għas-soppravivenza u l-benessri tagħhom; |
| --- | --- |

L.

billi l-oċeani għandhom jiġu rikonoxxuti fil-livell internazzjonali bħala beni komuni globali u għandhom jiġu protetti fid-dawl tal-uniċità u l-interkonnettività tagħhom u s-servizzi essenzjali tal-ekosistema li jipprovdu, li fuqhom jiddependu l-ġenerazzjonijiet attwali u futuri għas-soppravivenza u l-benessri tagħhom;

| M. | billi bis-saħħa tal-karatteristiċi u l-ispeċifiċitajiet ġeografiċi tagħhom, ir-reġjuni u l-gżejjer ultraperiferiċi tal-UE jgħinu lill-UE tibbenefika mid-dimensjoni ġeostrateġika, ekoloġika, ekonomika u kulturali tal-oċeani u tagħtihom responsabbiltajiet; billi r-reġjuni u l-gżejjer ultraperiferiċi huma fost l-aktar affettwati mit-tibdil fil-klima b'mod partikolari u f'termini ta' żvilupp sostenibbli, meta mqabbla mal-bqija tal-UE u l-bqija tad-dinja żviluppata; |
| --- | --- |

M.

billi bis-saħħa tal-karatteristiċi u l-ispeċifiċitajiet ġeografiċi tagħhom, ir-reġjuni u l-gżejjer ultraperiferiċi tal-UE jgħinu lill-UE tibbenefika mid-dimensjoni ġeostrateġika, ekoloġika, ekonomika u kulturali tal-oċeani u tagħtihom responsabbiltajiet; billi r-reġjuni u l-gżejjer ultraperiferiċi huma fost l-aktar affettwati mit-tibdil fil-klima b'mod partikolari u f'termini ta' żvilupp sostenibbli, meta mqabbla mal-bqija tal-UE u l-bqija tad-dinja żviluppata;

| N. | billi l-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent iddefiniet il-governanza tal-oċeani bħala “l-ġestjoni u l-użu tal-oċeani tad-dinja u r-riżorsi tagħhom b'modi li jżommuhom f'saħħithom, produttivi, sikuri, siguri u reżiljenti” (16); |
| --- | --- |

N.

billi l-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent iddefiniet il-governanza tal-oċeani bħala “l-ġestjoni u l-użu tal-oċeani tad-dinja u r-riżorsi tagħhom b'modi li jżommuhom f'saħħithom, produttivi, sikuri, siguri u reżiljenti” (16);

| O. | billi l-ekonomija blu tal-UE tipprovdi 4,5 miljun impjieg dirett u tiġbor fiha l-industriji u s-setturi kollha relatati mal-oċeani, l-ibħra u l-kosti, bħat-tbaħħir, it-trasport tal-passiġġieri fuq il-baħar, is-sajd u l-ġenerazzjoni tal-enerġija, kif ukoll il-portijiet, it-tarzni, it-turiżmu kostali u l-akkwakultura bbażata fuq l-art; billi l-kwistjonijiet ekonomiċi relatati mal-oċeani huma element importanti tal-pakkett tal-Patt Ekoloġiku Ewropew u tal-pjan ta' rkupru, u billi l-iżvilupp ta' ekonomija blu sostenibbli, fir-rigward tal-ekosistemi marini, jista' jagħti spinta kbira lill-iżvilupp ekonomiku kif ukoll lill-ħolqien tal-impjiegi, speċjalment fil-pajjiżi u r-reġjuni kostali u insulari u fir-reġjuni ultraperiferiċi (17); |
| --- | --- |

O.

billi l-ekonomija blu tal-UE tipprovdi 4,5 miljun impjieg dirett u tiġbor fiha l-industriji u s-setturi kollha relatati mal-oċeani, l-ibħra u l-kosti, bħat-tbaħħir, it-trasport tal-passiġġieri fuq il-baħar, is-sajd u l-ġenerazzjoni tal-enerġija, kif ukoll il-portijiet, it-tarzni, it-turiżmu kostali u l-akkwakultura bbażata fuq l-art; billi l-kwistjonijiet ekonomiċi relatati mal-oċeani huma element importanti tal-pakkett tal-Patt Ekoloġiku Ewropew u tal-pjan ta' rkupru, u billi l-iżvilupp ta' ekonomija blu sostenibbli, fir-rigward tal-ekosistemi marini, jista' jagħti spinta kbira lill-iżvilupp ekonomiku kif ukoll lill-ħolqien tal-impjiegi, speċjalment fil-pajjiżi u r-reġjuni kostali u insulari u fir-reġjuni ultraperiferiċi (17);

| P. | billi fis-Summit “One Ocean” li sar f'Brest fi Frar 2022, tnediet koalizzjoni globali għall-karbonju blu minn Franza u l-Kolombja u tnediet ukoll il-koalizzjoni ta' ambizzjoni għolja dwar il-BBNJ; |
| --- | --- |

P.

billi fis-Summit “One Ocean” li sar f'Brest fi Frar 2022, tnediet koalizzjoni globali għall-karbonju blu minn Franza u l-Kolombja u tnediet ukoll il-koalizzjoni ta' ambizzjoni għolja dwar il-BBNJ;

1.

Jistieden lill-UE tkun fuq quddiem nett fil-protezzjoni tal-oċeani, fir-restawr tal-ekosistemi marini, u fis-sensibilizzazzjoni dwar ir-rwol essenzjali li għandhom l-oċeani biex il-pjaneta tinżamm abitabbli għall-bnedmin u għall-annimali u l-bosta benefiċċji li dan iġib għas-soċjetajiet tagħna; iqis li huwa importanti, f'dan il-kuntest, li ntejbu r-relazzjoni tagħna mal-oċeani; iħeġġeġ lill-Kummissjoni tippromwovi integrazzjoni aħjar ta' kwistjonijiet ta' konservazzjoni tal-oċeani f'oqsma oħra ta' politika, inkluż fil-konferenzi futuri dwar il-klima u l-bijodiversità, b'mod partikolari l-COP15 u l-COP27;

2.

Jesprimi diżappunt għall-fatt li t-Trattat dwar l-Ibħra Internazzjonali fl-aħħar mill-aħħar ma ġiex adottat fil-Ħames Konferenza Intergovernattiva, filwaqt li jirrikonoxxi li sar progress; iqis li huwa essenzjali li tiġi żgurata l-protezzjoni tal-bijodiversità lil hinn mill-ġurisdizzjonijiet nazzjonali sabiex tiġi protetta, ikkonservata u restawrata l-ħajja marina u jintużaw ir-riżorsi kondiviżi tagħna tal-oċeani b'mod ġust u sostenibbli; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri, bħala kwistjoni ta' urġenza, biex jerġgħu jibdew in-negozjati dwar it-Trattat dwar l-Ibħra Internazzjonali mingħajr dewmien sabiex jadottaw approċċ ambizzjuż għan-negozjati dwar trattat dwar il-BBNJ li jiggarantixxi qafas internazzjonali li jkun ambizzjuż, effettiv u validu għall-futur, li huwa essenzjali biex tintlaħaq il-mira tal-konservazzjoni ta' mill-inqas 30 % tal-oċeani u l-ibħra globalment;

3.

Jisħaq li l-konferenza tal-partijiet għat-trattat għandu jkollha kompetenzi sħaħ biex tadotta pjanijiet u miżuri ta' ġestjoni effettivi għall-MPAs, u huwa tabilħaqq tal-fehma li kwalunkwe tip ta' mekkaniżmu ta' esklużjoni fakultattiva jdgħajjef l-isforzi għall-protezzjoni marina; jissottolinja wkoll li t-trattat għandu jinkludi wkoll mekkaniżmu ġust u ekwu għall-aċċess u l-kondiviżjoni tal-benefiċċji tar-riżorsi ġenetiċi marini, u jipprovdi finanzjament adegwat biex jappoġġja l-funzjonijiet ewlenin tat-trattat, kif ukoll appoġġ finanzjarju, xjentifiku u tekniku għall-istati li jeħtiġuh, permezz tal-bini tal-kapaċità u t-trasferimenti tat-teknoloġija marina; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jippromwovu l-inklużjoni tal-kunċett tal-oċeani bħala beni komuni globali fil-preambolu tad-dikjarazzjonijiet futuri u t-trattati internazzjonali, speċjalment il-BBNJ;

4.

Jissottolinja li l-konferenzi futuri dwar il-klima (COP27) u l-bijodiversità (COP15) se jkunu kruċjali biex tiġi żgurata ċ-ċentralità tal-oċeani fil-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima u l-kisba sħiħa tal-objettivi tal-Ftehim ta' Pariġi u l-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika; jirrikonoxxi li s-saħħa tajba tal-oċeani u l-ibħra tagħna hija kruċjali biex jinżamm ir-rwol tagħhom fil-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u biex jibqgħu fi ħdan l-għan tat-temperatura stabbilit mill-Ftehim ta' Pariġi; itenni t-talba tiegħu lill-UE biex tinsisti għal qafas globali ambizzjuż tal-bijodiversità għal wara l-2020 fil-COP15 b'miri biex jitwaqqaf u jitreġġa' lura t-telf tal-bijodiversità, inkluż permezz ta' miri globali legalment vinkolanti ta' restawr u protezzjoni ta' mill-inqas 30 % sal-2030;

It-titjib tal-governanza tal-oċeani tal-UE u internazzjonali

It-titjib tal-governanza tal-oċeani tal-UE u internazzjonali

| 5. | Iqis li l-ġlieda kontra d-degradazzjoni tal-oċeani teħtieġ sforz konġunt konsiderevoli; jitlob governanza globali, sistemika, integrata u ambizzjuża; |
| --- | --- |

5.

Iqis li l-ġlieda kontra d-degradazzjoni tal-oċeani teħtieġ sforz konġunt konsiderevoli; jitlob governanza globali, sistemika, integrata u ambizzjuża;

| 6. | Itenni l-appell tiegħu lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jappoġġjaw moratorju internazzjonali fuq l-estrazzjoni minerarja minn fond il-baħar (18); |
| --- | --- |

6.

Itenni l-appell tiegħu lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jappoġġjaw moratorju internazzjonali fuq l-estrazzjoni minerarja minn fond il-baħar (18

| 7. | Jenfasizza l-importanza li jitqiesu r-rabtiet bejn l-art u l-baħar fil-politiki Ewropej, inkluż it-tnixxija tan-nitroġenu u tal-fosforu li tirriżulta mill-agrikoltura intensiva kif ukoll mit-tniġġis tal-plastik; jissottolinja, barra minn hekk, l-importanza li jiġi żgurat li l-Approċċ “Saħħa Waħda” jiġi integrat, filwaqt li jiġu rikonoxxuti r-rabtiet bejn is-saħħa tal-bniedem, tal-annimali u dik ambjentali; |
| --- | --- |

7.

Jenfasizza l-importanza li jitqiesu r-rabtiet bejn l-art u l-baħar fil-politiki Ewropej, inkluż it-tnixxija tan-nitroġenu u tal-fosforu li tirriżulta mill-agrikoltura intensiva kif ukoll mit-tniġġis tal-plastik; jissottolinja, barra minn hekk, l-importanza li jiġi żgurat li l-Approċċ “Saħħa Waħda” jiġi integrat, filwaqt li jiġu rikonoxxuti r-rabtiet bejn is-saħħa tal-bniedem, tal-annimali u dik ambjentali;

| 8. | Itenni t-tħassib tiegħu li l-appoġġ settorjali pprovdut minn ftehimiet ta' sħubija dwar is-sajd sostenibbli spiss ma jkunx ta' benefiċċju dirett għas-sajd lokali u l-komunitajiet kostali f'pajjiżi terzi; itenni t-talba tiegħu lill-Kummissjoni biex tiżgura li tali ftehimiet ikunu konformi mal-SDGs, l-obbligi ambjentali tal-UE u l-objettivi tal-politika komuni tas-sajd tal-UE; iħeġġeġ lill-UE żżid ir-rekwiżiti ta' trasparenza, il-ġbir tad-data (b'mod partikolari dwar il-qabdiet, ir-reġistrazzjonijiet tal-bastimenti u l-kundizzjonijiet ta' xogħol) u ta' rapportar fi ftehimiet ta' sħubija dwar is-sajd sostenibbli u tistabbilixxi bażi tad-data soċjoekonomika ċentralizzata tal-bastimenti kollha tal-UE, ikun fejn ikun il-post fejn joperaw; |
| --- | --- |

8.

Itenni t-tħassib tiegħu li l-appoġġ settorjali pprovdut minn ftehimiet ta' sħubija dwar is-sajd sostenibbli spiss ma jkunx ta' benefiċċju dirett għas-sajd lokali u l-komunitajiet kostali f'pajjiżi terzi; itenni t-talba tiegħu lill-Kummissjoni biex tiżgura li tali ftehimiet ikunu konformi mal-SDGs, l-obbligi ambjentali tal-UE u l-objettivi tal-politika komuni tas-sajd tal-UE; iħeġġeġ lill-UE żżid ir-rekwiżiti ta' trasparenza, il-ġbir tad-data (b'mod partikolari dwar il-qabdiet, ir-reġistrazzjonijiet tal-bastimenti u l-kundizzjonijiet ta' xogħol) u ta' rapportar fi ftehimiet ta' sħubija dwar is-sajd sostenibbli u tistabbilixxi bażi tad-data soċjoekonomika ċentralizzata tal-bastimenti kollha tal-UE, ikun fejn ikun il-post fejn joperaw;

| 9. | Jenfasizza l-ħtieġa li jiġu integrati l-kunsiderazzjonijiet tad-drittijiet tax-xogħol u tal-bniedem fuq il-baħar fi ħdan il-qafas ta' governanza globali tal-oceani; jistieden lill-Kummissjoni tagħmel sforzi mmirati biex tippromwovi standards ta' xogħol deċenti fl-industrija tas-sajd globali, b'rikonoxximent tal-konnessjoni bejn l-abbużi tad-drittijiet tax-xogħol u tal-bniedem u l-prattiki tas-sajd mhux sostenibbli u distruttivi, b'mod partikolari s-sajd illegali, mhux irrappurtat u mhux irregolat (IUU); |
| --- | --- |

9.

Jenfasizza l-ħtieġa li jiġu integrati l-kunsiderazzjonijiet tad-drittijiet tax-xogħol u tal-bniedem fuq il-baħar fi ħdan il-qafas ta' governanza globali tal-oceani; jistieden lill-Kummissjoni tagħmel sforzi mmirati biex tippromwovi standards ta' xogħol deċenti fl-industrija tas-sajd globali, b'rikonoxximent tal-konnessjoni bejn l-abbużi tad-drittijiet tax-xogħol u tal-bniedem u l-prattiki tas-sajd mhux sostenibbli u distruttivi, b'mod partikolari s-sajd illegali, mhux irrappurtat u mhux irregolat (IUU);

| 10. | Jistieden lill-Kunsill u lill-presidenzi b'rotazzjoni tiegħu jiżviluppaw u jimplimentaw viżjoni strateġika fit-tul għall-kwistjonijiet marittimi sabiex l-UE ssir mexxejja globali fl-iżvilupp sostenibbli tal-oċeani tagħna, u b'mod partikolari fil-protezzjoni tal-oċeani u l-ekosistemi tiegħu sabiex jiġu indirizzati l-kriżijiet ambjentali u klimatiċi attwali; |
| --- | --- |

10.

Jistieden lill-Kunsill u lill-presidenzi b'rotazzjoni tiegħu jiżviluppaw u jimplimentaw viżjoni strateġika fit-tul għall-kwistjonijiet marittimi sabiex l-UE ssir mexxejja globali fl-iżvilupp sostenibbli tal-oċeani tagħna, u b'mod partikolari fil-protezzjoni tal-oċeani u l-ekosistemi tiegħu sabiex jiġu indirizzati l-kriżijiet ambjentali u klimatiċi attwali;

| 11. | Itenni l-prinċipju tal-koerenza tal-politiki għall-iżvilupp, li għalih impenjaw ruħhom l-UE u l-Istati Membri tagħha u li għandu l-għan li jimminimizza l-kontradizzjonijiet u jibni sinerġiji bejn il-politiki differenti tal-UE; jenfasizza, f'dan ir-rigward, ir-rwol ewlieni tal-politiki ta' żvilupp tal-UE, li għandhom jgħinu lill-pajjiżi sħab jiksbu l-għanijiet komuni msemmija hawn fuq għall-oċeani u l-umanità; |
| --- | --- |

11.

Itenni l-prinċipju tal-koerenza tal-politiki għall-iżvilupp, li għalih impenjaw ruħhom l-UE u l-Istati Membri tagħha u li għandu l-għan li jimminimizza l-kontradizzjonijiet u jibni sinerġiji bejn il-politiki differenti tal-UE; jenfasizza, f'dan ir-rigward, ir-rwol ewlieni tal-politiki ta' żvilupp tal-UE, li għandhom jgħinu lill-pajjiżi sħab jiksbu l-għanijiet komuni msemmija hawn fuq għall-oċeani u l-umanità;

| 12. | Jenfasizza l-importanza tal-protezzjoni tal-popolazzjonijiet tal-balieni, kemm mill-perspettiva tal-bijodiversità kif ukoll minn dik klimatika; jappoġġja bil-qawwa t-tkomplija tal-moratorju globali fuq il-kaċċa kummerċjali għall-balieni kif ukoll il-projbizzjoni fuq il-kummerċ internazzjonali tal-prodotti tal-baliena; jistieden lill-Ġappun, lin-Norveġja u lill-Iżlanda jwaqqfu l-operazzjonijiet tagħhom tal-kaċċa għall-balieni; jistieden lill-UE tindirizza l-perikli li huma ta' theddida għall-ħajja li qed jiffaċċjaw il-balieni u ċetaċji oħra, inklużi ħabtiet ma' vapuri, tħabbil fix-xbieki tas-sajd, skart tal-plastik fuq l-ilma u tniġġis akustiku; |
| --- | --- |

12.

Jenfasizza l-importanza tal-protezzjoni tal-popolazzjonijiet tal-balieni, kemm mill-perspettiva tal-bijodiversità kif ukoll minn dik klimatika; jappoġġja bil-qawwa t-tkomplija tal-moratorju globali fuq il-kaċċa kummerċjali għall-balieni kif ukoll il-projbizzjoni fuq il-kummerċ internazzjonali tal-prodotti tal-baliena; jistieden lill-Ġappun, lin-Norveġja u lill-Iżlanda jwaqqfu l-operazzjonijiet tagħhom tal-kaċċa għall-balieni; jistieden lill-UE tindirizza l-perikli li huma ta' theddida għall-ħajja li qed jiffaċċjaw il-balieni u ċetaċji oħra, inklużi ħabtiet ma' vapuri, tħabbil fix-xbieki tas-sajd, skart tal-plastik fuq l-ilma u tniġġis akustiku;

L-iżgurar tal-preservazzjoni quddiem il-kriżijiet klimatiċi u ambjentali

L-iżgurar tal-preservazzjoni quddiem il-kriżijiet klimatiċi u ambjentali

| 13. | Itenni, kif ikkonfermat fl-istrateġija għall-bijodiversità, il-pożizzjoni tiegħu favur appoġġ qawwi għall-miri tal-UE li tipproteġi mill-inqas 30 % taż-żoni marini tal-UE u li tipproteġi b'mod strett mill-inqas 10 % taż-żoni marini tal-UE; jistenna li l-Liġi l-ġdida tal-UE dwar ir-Restawr tan-Natura tiżgura r-restawr tal-ekosistemi marini degradati, meta jitqies li ekosistemi marini b'saħħithom jistgħu jipproteġu u jirrestawraw il-bijodiversità u jtaffu t-tibdil fil-klima, filwaqt li jipprovdu servizzi tal-ekosistema multipli; itenni t-talba tiegħu għal mira ta' restawr ta' mill-inqas 30 % tal-art u l-ibħra tal-UE, li tmur lil hinn minn sempliċi protezzjoni; |
| --- | --- |

13.

Itenni, kif ikkonfermat fl-istrateġija għall-bijodiversità, il-pożizzjoni tiegħu favur appoġġ qawwi għall-miri tal-UE li tipproteġi mill-inqas 30 % taż-żoni marini tal-UE u li tipproteġi b'mod strett mill-inqas 10 % taż-żoni marini tal-UE; jistenna li l-Liġi l-ġdida tal-UE dwar ir-Restawr tan-Natura tiżgura r-restawr tal-ekosistemi marini degradati, meta jitqies li ekosistemi marini b'saħħithom jistgħu jipproteġu u jirrestawraw il-bijodiversità u jtaffu t-tibdil fil-klima, filwaqt li jipprovdu servizzi tal-ekosistema multipli; itenni t-talba tiegħu għal mira ta' restawr ta' mill-inqas 30 % tal-art u l-ibħra tal-UE, li tmur lil hinn minn sempliċi protezzjoni;

| 14. | Itenni l-appoġġ sħiħ tiegħu għall-istabbiliment ta' żewġ MPAs ġodda li jkopru aktar minn 3 miljun km2 fil-Lvant tal-Antartiku u fil-Baħar Weddell (19); jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jintensifikaw b'mod sinifikanti l-isforzi tagħhom biex jiksbu dan; |
| --- | --- |

14.

Itenni l-appoġġ sħiħ tiegħu għall-istabbiliment ta' żewġ MPAs ġodda li jkopru aktar minn 3 miljun km2

19

| 15. | Jappoġġja l-applikazzjoni tal-UE għal status ta' osservatur fil-Kunsill tal-Artiku; jappella għal protezzjoni msaħħa għar-reġjun tal-Artiku, inkluża projbizzjoni fuq l-esplorazzjoni taż-żejt u, malajr kemm jista' jkun, fuq l-esplorazzjoni tal-gass; |
| --- | --- |

15.

Jappoġġja l-applikazzjoni tal-UE għal status ta' osservatur fil-Kunsill tal-Artiku; jappella għal protezzjoni msaħħa għar-reġjun tal-Artiku, inkluża projbizzjoni fuq l-esplorazzjoni taż-żejt u, malajr kemm jista' jkun, fuq l-esplorazzjoni tal-gass;

| 16. | Itenni l-appoġġ tiegħu għall-projbizzjoni tal-attivitajiet industrijali estrattivi kollha li jagħmlu ħsara lill-ambjent bħall-estrazzjoni minerarja u l-estrazzjoni tal-fjuwils fossili f'MPAs; itenni l-appell tiegħu għall-UE biex tniedi u tiffinanzja programmi ta' riċerka xjentifika biex timmappja l-ħabitats marini b'livell għoli ta' karbonju fl-ilmijiet tal-UE biex iservu bħala bażi għad-deżinjazzjoni ta' tali żoni bħala MPAs protetti b'mod strett, sabiex jiġu protetti u restawrati l-bjar tal-karbonju marini skont l-UNFCCC, u biex jiġu protetti u restawrati l-ekosistemi, b'mod partikolari dawk f'qiegħ il-baħar, skont id-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina, filwaqt li jiġu protetti minn attivitajiet tal-bniedem li jistgħu jiddisturbaw u jirrilaxxaw il-karbonju fil-kolonna tal-ilma, bħal operazzjonijiet tas-sajd b'kuntatt mal-qiegħ; |
| --- | --- |

16.

Itenni l-appoġġ tiegħu għall-projbizzjoni tal-attivitajiet industrijali estrattivi kollha li jagħmlu ħsara lill-ambjent bħall-estrazzjoni minerarja u l-estrazzjoni tal-fjuwils fossili f'MPAs; itenni l-appell tiegħu għall-UE biex tniedi u tiffinanzja programmi ta' riċerka xjentifika biex timmappja l-ħabitats marini b'livell għoli ta' karbonju fl-ilmijiet tal-UE biex iservu bħala bażi għad-deżinjazzjoni ta' tali żoni bħala MPAs protetti b'mod strett, sabiex jiġu protetti u restawrati l-bjar tal-karbonju marini skont l-UNFCCC, u biex jiġu protetti u restawrati l-ekosistemi, b'mod partikolari dawk f'qiegħ il-baħar, skont id-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina, filwaqt li jiġu protetti minn attivitajiet tal-bniedem li jistgħu jiddisturbaw u jirrilaxxaw il-karbonju fil-kolonna tal-ilma, bħal operazzjonijiet tas-sajd b'kuntatt mal-qiegħ;

| 17. | Itenni li l-attivitajiet tas-sajd u l-akkwakultura jridu jkunu ambjentalment sostenibbli u jkunu ġestiti b'mod li jkun konsistenti mal-objettivi li jinkisbu l-benefiċċji ekonomiċi, soċjali u tal-impjieg, u li jikkontribwixxi lejn id-disponibbiltà tal-provvisti tal-ikel. jenfasizza li l-ġbir ta' data xjentifika u soċjoekonomika huwa fundamentali għall-ġestjoni sostenibbli tas-sajd; jiddispjaċih li r-Regolament ta' Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2022/1614 tal-15 ta' Settembru 2022 ġie adottat b'data u konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati li ma kinux biżżejjed; iħeġġeġ lill-Kummissjoni tirrevedi d-deċiżjoni tagħha fid-dawl tal-parir li jmiss mill-Kunsill Internazzjonali għall-Esplorazzjoni tal-Baħar li għandu jiġi ppubblikat f'Novembru 2022 u ladarba tkun disponibbli valutazzjoni tal-impatt soċjoekonomiku; |
| --- | --- |

17.

Itenni li l-attivitajiet tas-sajd u l-akkwakultura jridu jkunu ambjentalment sostenibbli u jkunu ġestiti b'mod li jkun konsistenti mal-objettivi li jinkisbu l-benefiċċji ekonomiċi, soċjali u tal-impjieg, u li jikkontribwixxi lejn id-disponibbiltà tal-provvisti tal-ikel. jenfasizza li l-ġbir ta' data xjentifika u soċjoekonomika huwa fundamentali għall-ġestjoni sostenibbli tas-sajd; jiddispjaċih li r-Regolament ta' Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2022/1614 tal-15 ta' Settembru 2022 ġie adottat b'data u konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati li ma kinux biżżejjed; iħeġġeġ lill-Kummissjoni tirrevedi d-deċiżjoni tagħha fid-dawl tal-parir li jmiss mill-Kunsill Internazzjonali għall-Esplorazzjoni tal-Baħar li għandu jiġi ppubblikat f'Novembru 2022 u ladarba tkun disponibbli valutazzjoni tal-impatt soċjoekonomiku;

| 18. | Jisħaq fuq il-ħtieġa kruċjali li tiġi ssimplifikata l-integrazzjoni tal-ekosistemi tal-karbonju blu kostali (mangrovji, bwar tal-melħ tal-marea u alka) fil-Patt Ekoloġiku Ewropew u jħeġġeġ lill-Kummissjoni taħdem aktar fuq l-identifikazzjoni ta' metodoloġiji robusti, trasparenti u bbażati fuq ix-xjenza għall-kontabbiltà xierqa tal-assorbimenti tal-karbonju u l-emissjonijiet minn dawk l-ekosistemi b'mod li ma jagħmilx ħsara lil objettivi oħra tal-bijodiversità; |
| --- | --- |

18.

Jisħaq fuq il-ħtieġa kruċjali li tiġi ssimplifikata l-integrazzjoni tal-ekosistemi tal-karbonju blu kostali (mangrovji, bwar tal-melħ tal-marea u alka) fil-Patt Ekoloġiku Ewropew u jħeġġeġ lill-Kummissjoni taħdem aktar fuq l-identifikazzjoni ta' metodoloġiji robusti, trasparenti u bbażati fuq ix-xjenza għall-kontabbiltà xierqa tal-assorbimenti tal-karbonju u l-emissjonijiet minn dawk l-ekosistemi b'mod li ma jagħmilx ħsara lil objettivi oħra tal-bijodiversità;

| 19. | Jenfasizza li r-reġjuni ultraperiferiċi u l-gżejjer huma essenzjali biex jiġu indirizzati l-isfidi relatati mal-oċeani u jistieden lill-UE ssaħħaħ ir-rwol tagħhom biex jinstabu soluzzjonijiet għall-adattament għat-tibdil fil-klima, il-protezzjoni tal-bijodiversità marina u t-tranżizzjoni lejn ekonomija blu sostenibbli, inkluż billi jiġu promossi soluzzjonijiet ibbażati fuq l-ekosistema; jistieden lill-UE tassoċja aħjar ir-reġjuni ultraperiferiċi fl-istrateġiji tal-oċeani, inkluż fi ħdan il-politika marittima integrata; |
| --- | --- |

19.

Jenfasizza li r-reġjuni ultraperiferiċi u l-gżejjer huma essenzjali biex jiġu indirizzati l-isfidi relatati mal-oċeani u jistieden lill-UE ssaħħaħ ir-rwol tagħhom biex jinstabu soluzzjonijiet għall-adattament għat-tibdil fil-klima, il-protezzjoni tal-bijodiversità marina u t-tranżizzjoni lejn ekonomija blu sostenibbli, inkluż billi jiġu promossi soluzzjonijiet ibbażati fuq l-ekosistema; jistieden lill-UE tassoċja aħjar ir-reġjuni ultraperiferiċi fl-istrateġiji tal-oċeani, inkluż fi ħdan il-politika marittima integrata;

| 20. | Ifakkar fl-importanza u l-urġenza li jitnaqqas u jiġi evitat l-iskart fil-baħar, peress li l-iskart tal-plastik jammonta għal 80 % tat-tniġġis kollu marin, u l-plastik fl-oċeani huwa stmat li jikkostitwixxi madwar bejn 75 u 199 miljun tunnellata u jista' jittriplika sal-2040 mingħajr azzjoni sinifikanti, skont il-Programm Ambjentali tan-NU (20); jilqa' l-ħidma li għaddejja dwar in-negozjati lejn trattat globali dwar it-tniġġis tal-plastik u jistieden lill-Istati Membri tan-NU jilħqu ftehim ambizzjuż u effettiv sa mhux aktar tard mill-2024; jissottolinja l-ħtieġa li jiġi indirizzat it-tniġġis tal-plastik billi jitnaqqas l-iskart fis-sors tiegħu, jitnaqqas l-użu u l-konsum tal-plastik bħala prijorità, u tiżdied iċ-ċirkolarità; jesprimi wkoll l-appoġġ tiegħu għal azzjonijiet ta' tindif; jindika l-ekonomija tal-plastik u ż-żieda esponenzjali tagħha fil-produzzjoni matul dawn l-aħħar deċennji; jitlob approċċ sistemiku sabiex jiġi indirizzat b'mod xieraq it-tniġġis tal-plastik fl-ambjent, inklużi l-mikroplastiċi; jappella għal miżuri internazzjonali biex jintemm l-iskart nukleari u militari fl-oċeani u għal soluzzjonijiet prattiċi biex jiġu limitati l-impatti ambjentali u fuq is-saħħa eżistenti tagħhom; |
| --- | --- |

20.

Ifakkar fl-importanza u l-urġenza li jitnaqqas u jiġi evitat l-iskart fil-baħar, peress li l-iskart tal-plastik jammonta għal 80 % tat-tniġġis kollu marin, u l-plastik fl-oċeani huwa stmat li jikkostitwixxi madwar bejn 75 u 199 miljun tunnellata u jista' jittriplika sal-2040 mingħajr azzjoni sinifikanti, skont il-Programm Ambjentali tan-NU (20

| 21. | Jilqa' l-Ftehim tad-WTO dwar is-Sussidji tas-Sajd li ġie adottat dan l-aħħar, li l-partijiet kollha għandhom jirratifikaw malajr, iżda jiddispjaċih li ma ntlaħaqx ftehim biex jiġu limitati s-sussidji li jżidu s-sajd żejjed u l-kapaċità żejda tal-flotta; jistieden lill-Kummissjoni tkompli tilħaq ftehim fid-WTO mingħajr dewmien; jissottolinja li s-sajd irid jitwettaq b'mod sostenibbli, filwaqt li jiġi żgurat li l-impatti negattivi tal-attivitajiet tas-sajd fuq l-ekosistema marina jiġu minimizzati u tiġi evitata d-degradazzjoni tal-ambjent, li huwa wieħed mill-objettivi tal-politika komuni tas-sajd; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jieħdu azzjoni kontra l-kapaċità żejda u s-sajd żejjed, inkluża l-projbizzjoni ta' sussidji li jikkontribwixxu għal kapaċità żejda u sajd żejjed; |
| --- | --- |

21.

Jilqa' l-Ftehim tad-WTO dwar is-Sussidji tas-Sajd li ġie adottat dan l-aħħar, li l-partijiet kollha għandhom jirratifikaw malajr, iżda jiddispjaċih li ma ntlaħaqx ftehim biex jiġu limitati s-sussidji li jżidu s-sajd żejjed u l-kapaċità żejda tal-flotta; jistieden lill-Kummissjoni tkompli tilħaq ftehim fid-WTO mingħajr dewmien; jissottolinja li s-sajd irid jitwettaq b'mod sostenibbli, filwaqt li jiġi żgurat li l-impatti negattivi tal-attivitajiet tas-sajd fuq l-ekosistema marina jiġu minimizzati u tiġi evitata d-degradazzjoni tal-ambjent, li huwa wieħed mill-objettivi tal-politika komuni tas-sajd; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jieħdu azzjoni kontra l-kapaċità żejda u s-sajd żejjed, inkluża l-projbizzjoni ta' sussidji li jikkontribwixxu għal kapaċità żejda u sajd żejjed;

| 22. | Ifakkar li l-attivitajiet tas-sajd IUU u s-sajd eċċessiv jirrappreżentaw theddida konsiderevoli għas-sajd sostenibbli u għar-reżiljenza tal-ekosistemi marini; jilqa' l-impenn tal-Kummissjoni li ssegwi approċċ ta' “tolleranza żero” għas-sajd IUU, iżda jinnota bi tħassib il-konklużjoni tar-rapport speċjali Nru 20/2022 tal-Qorti tal-Awdituri li l-effikaċja tas-sistemi ta' kontroll fis-seħħ għall-ġlieda kontra s-sajd illegali hija mnaqqsa bl-applikazzjoni mhux uniformi ta' kontrolli u sanzjonijiet mill-Istati Membri; jistieden lill-Istati Membri jtejbu l-implimentazzjoni tar-Regolament IUU tal-UE (21) u jsegwu r-rakkomandazzjonijiet tal-Qorti tal-Awdituri u jiżguraw sanzjonijiet dissważivi kontra s-sajd illegali; |
| --- | --- |

22.

Ifakkar li l-attivitajiet tas-sajd IUU u s-sajd eċċessiv jirrappreżentaw theddida konsiderevoli għas-sajd sostenibbli u għar-reżiljenza tal-ekosistemi marini; jilqa' l-impenn tal-Kummissjoni li ssegwi approċċ ta' “tolleranza żero” għas-sajd IUU, iżda jinnota bi tħassib il-konklużjoni tar-rapport speċjali Nru 20/2022 tal-Qorti tal-Awdituri li l-effikaċja tas-sistemi ta' kontroll fis-seħħ għall-ġlieda kontra s-sajd illegali hija mnaqqsa bl-applikazzjoni mhux uniformi ta' kontrolli u sanzjonijiet mill-Istati Membri; jistieden lill-Istati Membri jtejbu l-implimentazzjoni tar-Regolament IUU tal-UE (21

| 23. | Jinsab imħasseb, barra minn hekk, bil-każijiet ta' sajd IUU barra mill-ilmijiet tal-UE; jitlob sistema globali b'saħħitha ta' sanzjonijiet deterrenti u approċċ multidirezzjonali għall-ġlieda kontra s-sajd IUU; jenfasizza l-ħtieġa li jiġi limitat l-użu tal-bnadar ta' konvenjenza u l-immarkar mill-ġdid u li jiġi indirizzat it-trażbord fuq il-baħar; jistieden lill-Kummissjoni tippromwovi b'mod effettiv it-trasparenza dwar is-sjieda benefiċjarja tal-istrutturi korporattivi u jistieden lill-UE, b'mod aktar wiesa', issaħħaħ il-bini tal-kapaċità kontra l-korruzzjoni billi trawwem il-kooperazzjoni bejn l-aġenziji nazzjonali, iżżid il-kooperazzjoni internazzjonali, ittejjeb is-sorveljanza tal-aġenti tas-sajd fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw b'appoġġ mill-UE, u tappoġġja ċ-ċentri u t-task forces ta' monitoraġġ, kontroll u sorveljanza reġjonali; |
| --- | --- |

23.

Jinsab imħasseb, barra minn hekk, bil-każijiet ta' sajd IUU barra mill-ilmijiet tal-UE; jitlob sistema globali b'saħħitha ta' sanzjonijiet deterrenti u approċċ multidirezzjonali għall-ġlieda kontra s-sajd IUU; jenfasizza l-ħtieġa li jiġi limitat l-użu tal-bnadar ta' konvenjenza u l-immarkar mill-ġdid u li jiġi indirizzat it-trażbord fuq il-baħar; jistieden lill-Kummissjoni tippromwovi b'mod effettiv it-trasparenza dwar is-sjieda benefiċjarja tal-istrutturi korporattivi u jistieden lill-UE, b'mod aktar wiesa', issaħħaħ il-bini tal-kapaċità kontra l-korruzzjoni billi trawwem il-kooperazzjoni bejn l-aġenziji nazzjonali, iżżid il-kooperazzjoni internazzjonali, ittejjeb is-sorveljanza tal-aġenti tas-sajd fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw b'appoġġ mill-UE, u tappoġġja ċ-ċentri u t-task forces ta' monitoraġġ, kontroll u sorveljanza reġjonali;

Il-promozzjoni ta' ekonomija blu sostenibbli

Il-promozzjoni ta' ekonomija blu sostenibbli

| 24. | Jirrikonoxxi li s-saħħa tajba tal-oċeani tagħna hija essenzjali għas-sostenibbiltà fit-tul ta' ħafna attivitajiet, mis-sajd sat-turiżmu u r-riċerka sat-trasport marittimu; jilqa' l-potenzjal ta' ekonomija blu kompletament sostenibbli għall-iżvilupp sostenibbli u l-ħolqien tal-impjiegi u jenfasizza li huwa essenzjali li dawn is-setturi jiġu appoġġjati biex isiru aktar sostenibbli u fl-adattament għall-istandards il-ġodda tal-Patt Ekoloġiku Ewropew; |
| --- | --- |

24.

Jirrikonoxxi li s-saħħa tajba tal-oċeani tagħna hija essenzjali għas-sostenibbiltà fit-tul ta' ħafna attivitajiet, mis-sajd sat-turiżmu u r-riċerka sat-trasport marittimu; jilqa' l-potenzjal ta' ekonomija blu kompletament sostenibbli għall-iżvilupp sostenibbli u l-ħolqien tal-impjiegi u jenfasizza li huwa essenzjali li dawn is-setturi jiġu appoġġjati biex isiru aktar sostenibbli u fl-adattament għall-istandards il-ġodda tal-Patt Ekoloġiku Ewropew;

| 25. | Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jimplimentaw bis-sħiħ id-Direttiva dwar l-Ippjanar tal-Ispazju Marittimu, filwaqt li jqisu l-attivitajiet ekonomiċi marittimi kollha, inkluż is-sajd, l-installazzjonijiet tal-enerġija lil hinn mill-kosta, ir-rotot tat-trasport marittimu, l-iskemi ta' separazzjoni tat-traffiku, l-iżvilupp tal-portijiet, it-turiżmu u l-akkwakultura permezz ta' approċċ integrat u bbażat fuq l-ekosistema li jiżgura l-protezzjoni tal-ekosistemi marini; itenni li huma meħtieġa aktar sforzi għall-implimentazzjoni koerenti tad-direttiva, li tistieden lill-Istati Membri japplikaw “approċċ ibbażat fuq l-ekosistema” fl-ippjanar tagħhom, sabiex jagħtu eżempju għall-introduzzjoni globali tal-ippjanar spazjali marittimu; |
| --- | --- |

25.

Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jimplimentaw bis-sħiħ id-Direttiva dwar l-Ippjanar tal-Ispazju Marittimu, filwaqt li jqisu l-attivitajiet ekonomiċi marittimi kollha, inkluż is-sajd, l-installazzjonijiet tal-enerġija lil hinn mill-kosta, ir-rotot tat-trasport marittimu, l-iskemi ta' separazzjoni tat-traffiku, l-iżvilupp tal-portijiet, it-turiżmu u l-akkwakultura permezz ta' approċċ integrat u bbażat fuq l-ekosistema li jiżgura l-protezzjoni tal-ekosistemi marini; itenni li huma meħtieġa aktar sforzi għall-implimentazzjoni koerenti tad-direttiva, li tistieden lill-Istati Membri japplikaw “approċċ ibbażat fuq l-ekosistema” fl-ippjanar tagħhom, sabiex jagħtu eżempju għall-introduzzjoni globali tal-ippjanar spazjali marittimu;

| 26. | Ifakkar li minbarra s-CO2 u l-NO2, id-dekarbonizzazzjoni tat-trasport marittimu għandha tinkludi l-emissjonijiet tal-metan, peress li l-metan huwa aktar minn 80 darba aktar qawwi mis-CO2 fuq perjodu ta' 20 sena, u b'hekk huwa t-tieni l-aktar gass serra importanti li jikkontribwixxi għal madwar kwart tat-tisħin globali esperjenzat illum; |
| --- | --- |

26.

Ifakkar li minbarra s-CO2

2

2

| 27. | Jirrimarka li l-karbonju iswed huwa kemm sustanza li tniġġes l-arja kif ukoll forza klimatika b'ħajja qasira li tifforma flimkien ma' materja partikolata waqt il-kombustjoni, b'effett sinifikanti ta' tisħin, u t-tieni l-akbar kontributur għat-tisħin tal-klima kkawżat mill-bastimenti; jenfasizza l-importanza tal-protezzjoni tal-Artiku, b'mod partikolari, mill-emissjonijiet tat-trasport marittimu u mill-materja partikolata, u jfakkar li f'komunikazzjoni konġunta tat-13 ta' Ottubru 2021, l-UE impenjat ruħha li tmexxi l-ispinta għal trasport marittimu b'Emissjonijiet Żero u Tniġġis Żero fl-Oċean Artiku, f'konformità mal-objettivi tagħna tal-Patt Ekoloġiku u l-pakkett Lesti għall-mira ta' 55 % (22); jistieden lill-UE timbotta internazzjonalment u taħdem lejn l-adozzjoni ta' miżuri konkreti biex jinkiseb tbaħħir b'emissjonijiet żero u bi tniġġis żero fl-Artiku; |
| --- | --- |

27.

Jirrimarka li l-karbonju iswed huwa kemm sustanza li tniġġes l-arja kif ukoll forza klimatika b'ħajja qasira li tifforma flimkien ma' materja partikolata waqt il-kombustjoni, b'effett sinifikanti ta' tisħin, u t-tieni l-akbar kontributur għat-tisħin tal-klima kkawżat mill-bastimenti; jenfasizza l-importanza tal-protezzjoni tal-Artiku, b'mod partikolari, mill-emissjonijiet tat-trasport marittimu u mill-materja partikolata, u jfakkar li f'komunikazzjoni konġunta tat-13 ta' Ottubru 2021, l-UE impenjat ruħha li tmexxi l-ispinta għal trasport marittimu b'Emissjonijiet Żero u Tniġġis Żero fl-Oċean Artiku, f'konformità mal-objettivi tagħna tal-Patt Ekoloġiku u l-pakkett Lesti għall-mira ta' 55 % (22

| 28. | Jesprimi tħassib dwar l-istorbju ta' taħt il-baħar ikkawżat mit-trasport marittimu, it-twaħħil ta' puntali u attivitajiet oħra marini, kif ukoll dwar kolliżjonijiet ta' ċetaċji mal-vapuri, li għandhom impatt negattiv fuq l-ekosistemi marini u l-benessri tal-ispeċijiet marini; jistieden lill-Kummissjoni tidentifika u tipproponi miżuri biex tindirizza dawn il-problemi; |
| --- | --- |

28.

Jesprimi tħassib dwar l-istorbju ta' taħt il-baħar ikkawżat mit-trasport marittimu, it-twaħħil ta' puntali u attivitajiet oħra marini, kif ukoll dwar kolliżjonijiet ta' ċetaċji mal-vapuri, li għandhom impatt negattiv fuq l-ekosistemi marini u l-benessri tal-ispeċijiet marini; jistieden lill-Kummissjoni tidentifika u tipproponi miżuri biex tindirizza dawn il-problemi;

| 29. | Jenfasizza li l-oċeani huma vulnerabbli għal tħaffir lil hinn mill-kosta għal fjuwils fossili; jenfasizza li l-użu tal-fjuwils fossili se jkompli jikkontribwixxi għat-tibdil fil-klima u jaċċellerah; huwa tal-fehma li l-UE jeħtiġilha tikkoopera mas-sħab internazzjonali sabiex tikseb tranżizzjoni ġusta lil hinn mit-tħaffir lil hinn mill-kosta għal fjuwils fossili; |
| --- | --- |

29.

Jenfasizza li l-oċeani huma vulnerabbli għal tħaffir lil hinn mill-kosta għal fjuwils fossili; jenfasizza li l-użu tal-fjuwils fossili se jkompli jikkontribwixxi għat-tibdil fil-klima u jaċċellerah; huwa tal-fehma li l-UE jeħtiġilha tikkoopera mas-sħab internazzjonali sabiex tikseb tranżizzjoni ġusta lil hinn mit-tħaffir lil hinn mill-kosta għal fjuwils fossili;

| 30. | Itenni l-pożizzjonijiet tiegħu dwar ir-Regolament dwar il-Monitoraġġ, ir-Rappurtar u l-Verifika (MRV) (23) u d-Direttiva dwar is-Sistema għall-Iskambju ta' Kwoti tal-Emissjonijiet (24) għall-istabbiliment ta' Fond għall-Oċeani biex tittejjeb l-effiċjenza enerġetika tal-bastimenti u jiġi appoġġjat l-investiment immirat biex jgħin fid-dekarbonizzazzjoni tat-trasport marittimu, bħall-propulsjoni mir-riħ, inkluż fit-trasport marittimu fuq distanzi qosra u fil-portijiet; |
| --- | --- |

30.

Itenni l-pożizzjonijiet tiegħu dwar ir-Regolament dwar il-Monitoraġġ, ir-Rappurtar u l-Verifika (MRV) (23

24

| 31. | Jisħaq fuq il-ħtieġa tal-użu rapidu ta' proġetti sostenibbli tal-enerġija rinnovabbli lil hinn mill-kosta, filwaqt li jitqies l-impatt tagħhom fuq l-ekosistemi inklużi l-ispeċijiet migratorji u l-konsegwenzi ambjentali, soċjali u ekonomiċi; jisħaq li l-bini ta' suq intern b'saħħtu għall-enerġija rinnovabbli lil hinn mill-kosta jkun ta' benefiċċju għall-Ewropa sabiex din tkompli tespandi t-tmexxija teknoloġika tagħha f'dan il-qasam u b'hekk toħloq opportunitajiet ta' esportazzjoni globali ġodda għall-industrija Ewropea; |
| --- | --- |

31.

Jisħaq fuq il-ħtieġa tal-użu rapidu ta' proġetti sostenibbli tal-enerġija rinnovabbli lil hinn mill-kosta, filwaqt li jitqies l-impatt tagħhom fuq l-ekosistemi inklużi l-ispeċijiet migratorji u l-konsegwenzi ambjentali, soċjali u ekonomiċi; jisħaq li l-bini ta' suq intern b'saħħtu għall-enerġija rinnovabbli lil hinn mill-kosta jkun ta' benefiċċju għall-Ewropa sabiex din tkompli tespandi t-tmexxija teknoloġika tagħha f'dan il-qasam u b'hekk toħloq opportunitajiet ta' esportazzjoni globali ġodda għall-industrija Ewropea;

| 32. | Jenfasizza li l-UE għandha tmexxi bl-eżempju billi tadotta rekwiżiti legali ambizzjużi għad-dekarbonizzazzjoni tat-trasport marittimu u tagħmlu aktar sostenibbli, filwaqt li tappoġġja u tippromwovi miżuri li huma mill-inqas komparabbli fl-ambizzjoni f'fora internazzjonali bħall-Organizzazzjoni Marittima Internazzjonali, li jippermettu lis-settur tat-trasport marittimu jelimina gradwalment l-emissjonijiet ta' gassijiet serra tiegħu globalment u f'konformità mal-Ftehim ta' Pariġi; jenfasizza li, f'każ li l-Organizzazzjoni Marittima Internazzjonali tadotta tali miżuri, il-Kummissjoni għandha teżamina l-ambizzjoni u l-integrità ambjentali ġenerali tagħhom, inkluża l-ambizzjoni ġenerali tagħhom fir-rigward tal-miri skont il-Ftehim ta' Pariġi, il-mira tal-UE għat-tnaqqis tal-emissjonijiet ta' gassijiet serra fl-ekonomija kollha għall-2030 u l-kisba tan-newtralità klimatika sa mhux aktar tard mill-2050; iqis li, jekk jitqies meħtieġ, il-Kummissjoni għandha tagħmel proposti sussegwenti lill-Parlament u lill-Kunsill li jippreservaw l-integrità ambjentali u l-effikaċja tal-azzjoni klimatika tal-UE u jirrikonoxxu s-sovranità tal-UE li tirregola s-sehem tagħha ta' emissjonijiet minn vjaġġi marittimi internazzjonali f'konformità mal-obbligi tal-Ftehim ta' Pariġi; |
| --- | --- |

32.

Jenfasizza li l-UE għandha tmexxi bl-eżempju billi tadotta rekwiżiti legali ambizzjużi għad-dekarbonizzazzjoni tat-trasport marittimu u tagħmlu aktar sostenibbli, filwaqt li tappoġġja u tippromwovi miżuri li huma mill-inqas komparabbli fl-ambizzjoni f'fora internazzjonali bħall-Organizzazzjoni Marittima Internazzjonali, li jippermettu lis-settur tat-trasport marittimu jelimina gradwalment l-emissjonijiet ta' gassijiet serra tiegħu globalment u f'konformità mal-Ftehim ta' Pariġi; jenfasizza li, f'każ li l-Organizzazzjoni Marittima Internazzjonali tadotta tali miżuri, il-Kummissjoni għandha teżamina l-ambizzjoni u l-integrità ambjentali ġenerali tagħhom, inkluża l-ambizzjoni ġenerali tagħhom fir-rigward tal-miri skont il-Ftehim ta' Pariġi, il-mira tal-UE għat-tnaqqis tal-emissjonijiet ta' gassijiet serra fl-ekonomija kollha għall-2030 u l-kisba tan-newtralità klimatika sa mhux aktar tard mill-2050; iqis li, jekk jitqies meħtieġ, il-Kummissjoni għandha tagħmel proposti sussegwenti lill-Parlament u lill-Kunsill li jippreservaw l-integrità ambjentali u l-effikaċja tal-azzjoni klimatika tal-UE u jirrikonoxxu s-sovranità tal-UE li tirregola s-sehem tagħha ta' emissjonijiet minn vjaġġi marittimi internazzjonali f'konformità mal-obbligi tal-Ftehim ta' Pariġi;

| 33. | Jilqa' r-rwol tal-organizzazzjonijiet reġjonali tal-ġestjoni tas-sajd (RFMOs); iħeġġeġ lill-Kummissjoni, fl-ambitu tan-negozjati għal konvenzjoni dwar l-RFMOs, tiżgura li l-miżuri approvati ta' ġestjoni u konservazzjoni jkunu konformi mal-ambizzjonijiet ta' dawk stabbiliti fil-politika komuni tas-sajd, jew aktar ambizzjużi minnhom, li jagħtu regoli armonizzati lill-flotta tal-UE irrispettivament miż-żona ġeografika li fiha joperaw u jipprovdu kundizzjonijiet ekwi għall-flotot kollha li joperaw skont dawn il-konvenzjonijiet internazzjonali; jistieden lill-Kummissjoni tinkoraġġixxi l-ħolqien ta' RFMOs ġodda u tressaq mandati ambizzjużi biex ittejjeb il-protezzjoni tal-popolazzjonijiet tal-ħut u l-ġestjoni sostenibbli tar-riżorsi tas-sajd, tnaqqas il-qbid skartat u ttejjeb id-data disponibbli, il-konformità u t-trasparenza tat-teħid tad-deċiżjonijiet; jinkoraġġixxi użu usa' tal-qabdiet totali permissibbli u tal-mekkaniżmi tal-kwoti, b'mod partikolari fin-negozjati għal konvenzjoni dwar l-RFMOs u fi ftehimiet ta' sħubija dwar is-sajd sostenibbli, sabiex tiġi żgurata l-preservazzjoni globali effettiva tar-riżorsi tas-sajd; |
| --- | --- |

33.

Jilqa' r-rwol tal-organizzazzjonijiet reġjonali tal-ġestjoni tas-sajd (RFMOs); iħeġġeġ lill-Kummissjoni, fl-ambitu tan-negozjati għal konvenzjoni dwar l-RFMOs, tiżgura li l-miżuri approvati ta' ġestjoni u konservazzjoni jkunu konformi mal-ambizzjonijiet ta' dawk stabbiliti fil-politika komuni tas-sajd, jew aktar ambizzjużi minnhom, li jagħtu regoli armonizzati lill-flotta tal-UE irrispettivament miż-żona ġeografika li fiha joperaw u jipprovdu kundizzjonijiet ekwi għall-flotot kollha li joperaw skont dawn il-konvenzjonijiet internazzjonali; jistieden lill-Kummissjoni tinkoraġġixxi l-ħolqien ta' RFMOs ġodda u tressaq mandati ambizzjużi biex ittejjeb il-protezzjoni tal-popolazzjonijiet tal-ħut u l-ġestjoni sostenibbli tar-riżorsi tas-sajd, tnaqqas il-qbid skartat u ttejjeb id-data disponibbli, il-konformità u t-trasparenza tat-teħid tad-deċiżjonijiet; jinkoraġġixxi użu usa' tal-qabdiet totali permissibbli u tal-mekkaniżmi tal-kwoti, b'mod partikolari fin-negozjati għal konvenzjoni dwar l-RFMOs u fi ftehimiet ta' sħubija dwar is-sajd sostenibbli, sabiex tiġi żgurata l-preservazzjoni globali effettiva tar-riżorsi tas-sajd;

| 34. | Jisħaq fuq il-ħtieġa li jitqiesu bis-sħiħ il-ħtiġijiet soċjali marbuta mat-tranżizzjoni ta' ekonomija blu sostenibbli; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jappoġġjaw it-taħriġ mill-ġdid u t-titjib tal-ħiliet tal-forza tax-xogħol eżistenti kif ukoll jattiraw persuni ġodda fil-forza tax-xogħol bis-settijiet ta' ħiliet meħtieġa għal prattiki ekonomiċi sostenibbli; |
| --- | --- |

34.

Jisħaq fuq il-ħtieġa li jitqiesu bis-sħiħ il-ħtiġijiet soċjali marbuta mat-tranżizzjoni ta' ekonomija blu sostenibbli; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jappoġġjaw it-taħriġ mill-ġdid u t-titjib tal-ħiliet tal-forza tax-xogħol eżistenti kif ukoll jattiraw persuni ġodda fil-forza tax-xogħol bis-settijiet ta' ħiliet meħtieġa għal prattiki ekonomiċi sostenibbli;

| 35. | Jistieden lill-Kummissjoni twettaq u tibni fuq analiżijiet soċjoekonomiċi eżistenti dwar l-isfidi ffaċċjati mill-komunitajiet tas-sajd fl-UE, bil-ħsieb li jiġu identifikati miżuri ta' appoġġ xierqa u diversifikazzjoni biex tiġi garantita tranżizzjoni ġusta u ekwa; |
| --- | --- |

35.

Jistieden lill-Kummissjoni twettaq u tibni fuq analiżijiet soċjoekonomiċi eżistenti dwar l-isfidi ffaċċjati mill-komunitajiet tas-sajd fl-UE, bil-ħsieb li jiġu identifikati miżuri ta' appoġġ xierqa u diversifikazzjoni biex tiġi garantita tranżizzjoni ġusta u ekwa;

Is-sensibilizzazzjoni, il-promozzjoni tar-riċerka u l-għarfien

Is-sensibilizzazzjoni, il-promozzjoni tar-riċerka u l-għarfien

| 36. | Jisħaq fuq il-ħtieġa li jiġu appoġġjati r-riċerka u l-innovazzjoni dwar l-adattament għall-klima tal-oċeani u l-enerġiji rinnovabbli marini biex l-UE ssir promotur ta' bastimenti, bastimenti tas-sajd u portijiet ekoloġiċi; jisħaq li għandu jiġi pprovdut finanzjament għall-ekosistemi u l-bijodiversità tal-baħar fond; jitlob li tittieħed azzjoni b'saħħitha biex jiġu indirizzati t-tniġġis ikkawżat mill-bastimenti u r-rimi illegali tal-iskart; jistieden lill-UE jkollha rwol ewlieni fl-istabbiliment ta' kurituri ekoloġiċi u konnessjonijiet bejn portijiet ekoloġiċi madwar id-dinja biex issaħħaħ u żżid it-tranżizzjoni ekoloġika fis-settur marittimu; jitlob li tittieħed azzjoni b'saħħitha biex jiġu indirizzati t-tniġġis ikkawżat mill-bastimenti u r-rimi illegali tal-iskart; |
| --- | --- |

36.

Jisħaq fuq il-ħtieġa li jiġu appoġġjati r-riċerka u l-innovazzjoni dwar l-adattament għall-klima tal-oċeani u l-enerġiji rinnovabbli marini biex l-UE ssir promotur ta' bastimenti, bastimenti tas-sajd u portijiet ekoloġiċi; jisħaq li għandu jiġi pprovdut finanzjament għall-ekosistemi u l-bijodiversità tal-baħar fond; jitlob li tittieħed azzjoni b'saħħitha biex jiġu indirizzati t-tniġġis ikkawżat mill-bastimenti u r-rimi illegali tal-iskart; jistieden lill-UE jkollha rwol ewlieni fl-istabbiliment ta' kurituri ekoloġiċi u konnessjonijiet bejn portijiet ekoloġiċi madwar id-dinja biex issaħħaħ u żżid it-tranżizzjoni ekoloġika fis-settur marittimu; jitlob li tittieħed azzjoni b'saħħitha biex jiġu indirizzati t-tniġġis ikkawżat mill-bastimenti u r-rimi illegali tal-iskart;

| 37. | Iqis li l-iżvilupp u l-produzzjoni ta' fjuwils marini sostenibbli għandhom jiżdiedu b'mod esponenzjali fis-snin li ġejjin, u li l-UE u l-Istati Membri tagħha għandhom jinvestu fir-riċerka u l-produzzjoni ta' fjuwils marittimi sostenibbli, peress li dawn jippreżentaw opportunità kemm ambjentali kif ukoll industrijali; jistieden lill-Kummissjoni teżamina l-possibbiltà li jinħoloq ċentru ta' riċerka tal-UE għal fjuwils u teknoloġiji marini sostenibbli li jgħin biex jiġu kkoordinati l-isforzi tal-partijiet ikkonċernati involuti fl-iżvilupp ta' fjuwils marini sostenibbli; |
| --- | --- |

37.

Iqis li l-iżvilupp u l-produzzjoni ta' fjuwils marini sostenibbli għandhom jiżdiedu b'mod esponenzjali fis-snin li ġejjin, u li l-UE u l-Istati Membri tagħha għandhom jinvestu fir-riċerka u l-produzzjoni ta' fjuwils marittimi sostenibbli, peress li dawn jippreżentaw opportunità kemm ambjentali kif ukoll industrijali; jistieden lill-Kummissjoni teżamina l-possibbiltà li jinħoloq ċentru ta' riċerka tal-UE għal fjuwils u teknoloġiji marini sostenibbli li jgħin biex jiġu kkoordinati l-isforzi tal-partijiet ikkonċernati involuti fl-iżvilupp ta' fjuwils marini sostenibbli;

| 38. | Jesprimi l-appoġġ tiegħu għad-Deċennju tax-Xjenza tal-Oċeani għall-Iżvilupp Sostenibbli u għall-“Mission Starfish 2030: Restore our Ocean and Waters” (Missjoni Stilla tal-Baħar 2030: ir-Restawr tal-Oċean u l-Ilmijiet Tagħna), li għandha l-għan li taċċellera l-għarfien u l-ġbir tad-data u r-riġenerazzjoni tal-oċeani u li tippromwovi l-viżjoni ċiklika tar-riġenerazzjoni tal-oċean, l-ibħra u x-xmajjar permezz ta' proġetti pilota konkreti u reġjonali; |
| --- | --- |

38.

Jesprimi l-appoġġ tiegħu għad-Deċennju tax-Xjenza tal-Oċeani għall-Iżvilupp Sostenibbli u għall-“Mission Starfish 2030: Restore our Ocean and Waters” (Missjoni Stilla tal-Baħar 2030: ir-Restawr tal-Oċean u l-Ilmijiet Tagħna), li għandha l-għan li taċċellera l-għarfien u l-ġbir tad-data u r-riġenerazzjoni tal-oċeani u li tippromwovi l-viżjoni ċiklika tar-riġenerazzjoni tal-oċean, l-ibħra u x-xmajjar permezz ta' proġetti pilota konkreti u reġjonali;

| 39. | Jirrikonoxxi l-ħtieġa li jiġu involuti l-komunitajiet xjentifiċi biex jikkoordinaw l-isforzi għal futur sostenibbli tal-oċeani li jiffaċilita modi ġodda ta' produzzjoni u kondiviżjoni tal-għarfien; jistieden lill-UE, għalhekk, tippromwovi l-ħolqien ta' Panel Internazzjonali għas-Sostenibbiltà tal-Oċeani bbażat fuq il-mudell tal-Grupp Intergovernattiv ta' Esperti dwar it-Tibdil fil-Klima sabiex jiġu stabbiliti l-pedamenti għall-governanza u l-ġestjoni futuri tal-oċeani; |
| --- | --- |

39.

Jirrikonoxxi l-ħtieġa li jiġu involuti l-komunitajiet xjentifiċi biex jikkoordinaw l-isforzi għal futur sostenibbli tal-oċeani li jiffaċilita modi ġodda ta' produzzjoni u kondiviżjoni tal-għarfien; jistieden lill-UE, għalhekk, tippromwovi l-ħolqien ta' Panel Internazzjonali għas-Sostenibbiltà tal-Oċeani bbażat fuq il-mudell tal-Grupp Intergovernattiv ta' Esperti dwar it-Tibdil fil-Klima sabiex jiġu stabbiliti l-pedamenti għall-governanza u l-ġestjoni futuri tal-oċeani;

| 40. | Jappoġġja l-isforzi tal-Koalizzjoni intergovernattiva ta' Ambizzjoni Għolja għan-Natura u n-Nies taħt it-tmexxija tal-Costa Rica, Franza u r-Renju Unit; jilqa' s-sħubija tal-Kummissjoni f'din il-koalizzjoni; ifakkar fl-impenn tal-UE li tikseb il-konservazzjoni u l-użu sostenibbli tal-oċeani u tar-riżorsi marini, kif identifikat fl-SDG 14 tal-Aġenda 2030 tan-NU għall-Iżvilupp Sostenibbli; |
| --- | --- |

40.

Jappoġġja l-isforzi tal-Koalizzjoni intergovernattiva ta' Ambizzjoni Għolja għan-Natura u n-Nies taħt it-tmexxija tal-Costa Rica, Franza u r-Renju Unit; jilqa' s-sħubija tal-Kummissjoni f'din il-koalizzjoni; ifakkar fl-impenn tal-UE li tikseb il-konservazzjoni u l-użu sostenibbli tal-oċeani u tar-riżorsi marini, kif identifikat fl-SDG 14 tal-Aġenda 2030 tan-NU għall-Iżvilupp Sostenibbli;

o

o o

| 41. | Jagħti struzzjonijiet lill-President tiegħu biex tgħaddi din ir-riżoluzzjoni lill-Kunsill, lill-Kummissjoni u lill-gvernijiet u lill-parlamenti tal-Istati Membri. |
| --- | --- |

41.

Jagħti struzzjonijiet lill-President tiegħu biex tgħaddi din ir-riżoluzzjoni lill-Kunsill, lill-Kummissjoni u lill-gvernijiet u lill-parlamenti tal-Istati Membri.

---

(1)  ĠU C 270, 7.7.2021, p. 2.

1

(2)  ĠU C 458, 19.12.2018, p. 9.

2

(3)  ĠU C 67, 8.2.2022, p. 25.

3

(4)  ĠU L 164, 25.6.2008, p. 19.

4

(5)  ĠU L 257, 28.8.2014, p. 135.

5

(6)  ĠU C 494, 8.12.2021, p. 14.

6

(7)  Testi addottati, P9_TA(2022)0135.

7

(8)  ĠU C 101, 16.3.2018, p. 123.

8

(9)  ĠU C 337, 20.9.2018, p. 30.

9

(10)  ĠU C 342, 6.9.2022, p. 66.

10

(11)  ĠU C 99, 1.3.2022, p. 214.

11

(12)  ĠU C 99, 1.3.2022, p. 88.

12

(13)  Azzjoni Klimatika tan-NU, “L-oċean – l-akbar alleat fid-dinja kontra t-tibdil fil-klima”.

13

(14)  “Marine Biodiversity and Ecosystems Underpin a Healthy Planet and Social Well-Being”, UN Chronicle, Nri 1 u 2, Volum LIV – Our Ocean, Our World, Mejju 2017.

14

UN Chronicle

Our Ocean, Our World

(15)  Fond Monetarju Internazzjonali, “Strateġija għall-protezzjoni tal-balieni tista' tillimita l-gassijiet serra u t-tisħin globali”, Diċembru 2019.

15

(16)  L-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent, “Il-Governanza tal-oċeani”, 5 ta' Mejju 2022.

16

(17)  Kif affermat fir-Riżoluzzjoni tal-Parlament tat-3 ta' Mejju 2022 bit-titolu “Lejn ekonomija blu sostenibbli fl-UE: ir-rwol tas-sajd u tal-akkwakultura”,

17

(18)  Ara r-Rapport tal-Kummissjoni tal-2022 dwar l-Ekonomija Blu tal-UE, 3 ta' Mejju 2022.

18

Rapport tal-Kummissjoni tal-2022 dwar l-Ekonomija Blu tal-UE

(19)  Kif espress mir-Riżoluzzjoni tal-Parlament tat-8 ta' Lulju 2021 dwar l-istabbiliment ta' Żoni Marini Protetti (MPAs) fil-Baħar Antartiku u l-konservazzjoni tal-bijodiversità tal-Oċean tan-Nofsinhar.

19

(20)  Ara l-Korp ta' Koordinazzjoni tal-Programm Ambjentali tan-NU dwar l-Ibħra tal-Asja tal-Lvant (COBSEA), “Marine Litter and Plastic Pollution” (Skart Marin u Tniġġis mill-Plastik), u s-sinteżi tal-Programm Ambjentali tan-NU, From pollution to solution:
  a global assessment of marine litter and plastic pollution (Minn tniġġis għal soluzzjoni: valutazzjoni globali tal-iskart fil-baħar u t-tniġġis tal-plastik), 2021.

20

From pollution to solution:

a global assessment of marine litter and plastic pollution (Minn tniġġis għal soluzzjoni: valutazzjoni globali tal-iskart fil-baħar u t-tniġġis tal-plastik)

(21)  ĠU L 286, 29.10.2008, p. 1.

21

(22)  Komunikazzjoni konġunta tal-Kummissjoni u r-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà tat-13 ta' Ottubru 2021 bit-titolu “Impenn aktar b'saħħtu tal-UE għal Artiku paċifiku, sostenibbli u prosperu”, p. 9 (JOIN(2021)0027),

22

(23)  Pożizzjoni tas-16 ta' Settembru 2020 dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) 2015/757 sabiex titqies kif xieraq is-sistema globali għall-ġbir tad-data għad-data dwar il-konsum taż-żejt fjuwil tal-bastimenti (ĠU C 385, 22.9.2021, p. 217).

23

(24)  ĠU L 76, 19.3.2018, p. 3.

24

---

RAKKOMANDAZZJONIJIET

Il-Parlament Ewropew

L-Erbgħa 5 ta’ Ottubru 2022

| 14.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 132/115 |
| --- | --- | --- | --- |

14.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 132/115

---

P9_TA(2022)0345

Ir-relazzjoni u s-sħubija strateġika tal-UE mal-Qarn tal-Afrika

Rakkomandazzjoni tal-Parlament Ewropew tal-5 ta' Ottubru 2022 fuq ir-rakkomandazzjoni tal-Parlament Ewropew lill-Kunsill, lill-Kummissjoni u lill-Viċi President tal-Kummissjoni/Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà dwar ir-relazzjoni strateġika u s-sħubija tal-UE mal-Qarn tal-Afrika (2021/2206(INI))

(2023/C 132/16)

Il-Parlament Ewropew,

| — | wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill tal-10 ta' Mejju 2021 bit-titolu “Il-Qarn tal-Afrika: prijorità ġeostrateġika għall-UE”, u b'mod partikolari l-paragrafu 28 tagħhom rigward l-aċċess għas-saħħa sesswali u riproduttiva u d-drittijiet relatati kif ukoll ir-rispett tagħhom, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill tal-10 ta' Mejju 2021 bit-titolu “Il-Qarn tal-Afrika: prijorità ġeostrateġika għall-UE”, u b'mod partikolari l-paragrafu 28 tagħhom rigward l-aċċess għas-saħħa sesswali u riproduttiva u d-drittijiet relatati kif ukoll ir-rispett tagħhom,

| — | wara li kkunsidra d-dikjarazzjoni konġunta finali tat-18 ta' Frar 2022 tas-sitt Summit bejn l-Unjoni Ewropea u l-Unjoni Afrikana bit-titolu “Viżjoni Konġunta għall-2030”, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-dikjarazzjoni konġunta finali tat-18 ta' Frar 2022 tas-sitt Summit bejn l-Unjoni Ewropea u l-Unjoni Afrikana bit-titolu “Viżjoni Konġunta għall-2030”,

| — | wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill tal-25 ta' Ġunju 2018 dwar il-Qarn tal-Afrika u l-Baħar l-Aħmar, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill tal-25 ta' Ġunju 2018 dwar il-Qarn tal-Afrika u l-Baħar l-Aħmar,

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tas-16 ta' Settembru 2020 dwar il-kooperazzjoni UE-Afrika fil-qasam tas-sigurtà fir-reġjun tas-Saħel, fil-Punent tal-Afrika u fil-Qarn tal-Afrika (1), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tas-16 ta' Settembru 2020 dwar il-kooperazzjoni UE-Afrika fil-qasam tas-sigurtà fir-reġjun tas-Saħel, fil-Punent tal-Afrika u fil-Qarn tal-Afrika (1),

| — | wara li kkunsidra l-Boxxla Strateġika għas-Sigurtà u d-Difiża, adottata fil-21 ta' Marzu 2022, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Boxxla Strateġika għas-Sigurtà u d-Difiża, adottata fil-21 ta' Marzu 2022,

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-25 ta' Marzu 2021 dwar Strateġija ġdida UE-Afrika – sħubija għal żvilupp sostenibbli u inklużiv (2), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-25 ta' Marzu 2021 dwar Strateġija ġdida UE-Afrika – sħubija għal żvilupp sostenibbli u inklużiv (2),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-25 ta' Novembru 2021 dwar is-sitwazzjoni fis-Somalja (3), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-25 ta' Novembru 2021 dwar is-sitwazzjoni fis-Somalja (3),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tas-16 ta' Settembru 2021 dwar is-sitwazzjoni fil-kamp tar-rifuġjati ta' Kakuma fil-Kenja (4), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tas-16 ta' Settembru 2021 dwar is-sitwazzjoni fil-kamp tar-rifuġjati ta' Kakuma fil-Kenja (4),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-20 ta' Jannar 2022 dwar il-kriżi politika fis-Sudan (5), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-20 ta' Jannar 2022 dwar il-kriżi politika fis-Sudan (5),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tas-26 ta' Novembru 2020 dwar is-sitwazzjoni fl-Etjopja (6), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tas-26 ta' Novembru 2020 dwar is-sitwazzjoni fl-Etjopja (6),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tas-7 ta' Ottubru 2021 dwar is-sitwazzjoni umanitarja fit-Tigray (7), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tas-7 ta' Ottubru 2021 dwar is-sitwazzjoni umanitarja fit-Tigray (7),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-11 ta' Frar 2021 dwar is-sitwazzjoni politika fl-Uganda (8), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-11 ta' Frar 2021 dwar is-sitwazzjoni politika fl-Uganda (8),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-24 ta' Ottubru 2019 dwar is-sitwazzjoni tal-persuni LGBTI fl-Uganda (9), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-24 ta' Ottubru 2019 dwar is-sitwazzjoni tal-persuni LGBTI fl-Uganda (9),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-8 ta' Ottubru 2020 dwar l-Eritrea, b'mod partikolari l-każ ta' Dawit Isaak (10), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-8 ta' Ottubru 2020 dwar l-Eritrea, b'mod partikolari l-każ ta' Dawit Isaak (10),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-10 ta' Marzu 2016 dwar is-sitwazzjoni fl-Eritrea (11), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-10 ta' Marzu 2016 dwar is-sitwazzjoni fl-Eritrea (11),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-18 ta' Mejju 2017 dwar is-Sudan t'Isfel (12), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-18 ta' Mejju 2017 dwar is-Sudan t'Isfel (12),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-12 ta' Mejju 2016 dwar il-Djibouti (13), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-12 ta' Mejju 2016 dwar il-Djibouti (13),

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet 1325, 1820, 1888, 1889, 1960, 2106, 2122, 2242, 2467 u 2493 tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU dwar in-nisa, il-paċi u s-sigurtà, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet 1325, 1820, 1888, 1889, 1960, 2106, 2122, 2242, 2467 u 2493 tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU dwar in-nisa, il-paċi u s-sigurtà,

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet 2250, 2419 u 2535 tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU dwar iż-żgħażagħ, il-paċi u s-sigurtà, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet 2250, 2419 u 2535 tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU dwar iż-żgħażagħ, il-paċi u s-sigurtà,

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Kummissjoni Afrikana dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Popli ta' Mejju 2014 dwar il-protezzjoni kontra l-vjolenza u ksur ieħor tad-drittijiet tal-bniedem kontra persuni abbażi tal-orjentazzjoni sesswali jew l-identità tal-ġeneru reali jew imputata tagħhom u ta' Mejju 2017 dwar is-sitwazzjoni tad-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem fl-Afrika, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Kummissjoni Afrikana dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Popli ta' Mejju 2014 dwar il-protezzjoni kontra l-vjolenza u ksur ieħor tad-drittijiet tal-bniedem kontra persuni abbażi tal-orjentazzjoni sesswali jew l-identità tal-ġeneru reali jew imputata tagħhom u ta' Mejju 2017 dwar is-sitwazzjoni tad-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem fl-Afrika,

| — | wara li kkunsidra l-linji gwida dwar il-libertà ta' assoċjazzjoni u ta' għaqda adottati mill-Kummissjoni Afrikana dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Popli matul is-60 sessjoni ordinarja tagħha f'Mejju 2017, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-linji gwida dwar il-libertà ta' assoċjazzjoni u ta' għaqda adottati mill-Kummissjoni Afrikana dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Popli matul is-60 sessjoni ordinarja tagħha f'Mejju 2017,

| — | wara li kkunsidra l-komunikazzjoni konġunta tal-Kummissjoni u r-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà tal-25 ta' Marzu 2020 dwar il-pjan ta' azzjoni tal-UE dwar id-drittijiet tal-bniedem u d-demokrazija għall-2020-2024 (JOIN(2020)0005), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-komunikazzjoni konġunta tal-Kummissjoni u r-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà tal-25 ta' Marzu 2020 dwar il-pjan ta' azzjoni tal-UE dwar id-drittijiet tal-bniedem u d-demokrazija għall-2020-2024 (JOIN(2020)0005),

| — | wara li kkunsidra l-pjan ta' azzjoni tal-UE dwar id-drittijiet tal-bniedem u d-demokrazija għall-2015-2019, u b'mod partikolari l-azzjoni 22(b) tiegħu, li tiddeskrivi r-responsabbiltà tas-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna, tal-Kummissjoni, tal-Kunsill u tal-Istati Membri li jiżviluppaw u jimplimentaw politika tal-UE dwar il-ġustizzja tranżizzjonali, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-pjan ta' azzjoni tal-UE dwar id-drittijiet tal-bniedem u d-demokrazija għall-2015-2019, u b'mod partikolari l-azzjoni 22(b) tiegħu, li tiddeskrivi r-responsabbiltà tas-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna, tal-Kummissjoni, tal-Kunsill u tal-Istati Membri li jiżviluppaw u jimplimentaw politika tal-UE dwar il-ġustizzja tranżizzjonali,

| — | wara li kkunsidra l-Konvenzjoni fuq il-Projbizzjoni tal-Użu, il-Kumulazzjoni, il-Produzzjoni u t-Trasferiment ta' Mini Kontra l-Persunal u fuq id-Distruzzjoni tagħhom u l-Konvenzjoni dwar il-Munizzjonijiet Dispersivi, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Konvenzjoni fuq il-Projbizzjoni tal-Użu, il-Kumulazzjoni, il-Produzzjoni u t-Trasferiment ta' Mini Kontra l-Persunal u fuq id-Distruzzjoni tagħhom u l-Konvenzjoni dwar il-Munizzjonijiet Dispersivi,

| — | wara li kkunsidra l-ftehim iffirmat waqt it-tielet Forum Ministerjali Reġjonali dwar il-Migrazzjoni f'Nairobi, il-Kenja fl-1 ta' April 2022, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-ftehim iffirmat waqt it-tielet Forum Ministerjali Reġjonali dwar il-Migrazzjoni f'Nairobi, il-Kenja fl-1 ta' April 2022,

| — | wara li kkunsidra r-Riżoluzzjoni 2628 tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU tal-31 ta' Marzu 2022, li kkonfigurat mill-ġdid il-Missjoni tal-Unjoni Afrikana fis-Somalja (AMISOM) fil-Missjoni ta' Tranżizzjoni tal-Unjoni Afrikana fis-Somalja (ATMIS), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-Riżoluzzjoni 2628 tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU tal-31 ta' Marzu 2022, li kkonfigurat mill-ġdid il-Missjoni tal-Unjoni Afrikana fis-Somalja (AMISOM) fil-Missjoni ta' Tranżizzjoni tal-Unjoni Afrikana fis-Somalja (ATMIS),

| — | wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem,

| — | wara li kkunsidra l-Patt Internazzjonali dwar id-Drittijiet Ċivili u Politiċi, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Patt Internazzjonali dwar id-Drittijiet Ċivili u Politiċi,

| — | wara li kkunsidra l-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tat-Tfal tal-1989, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tat-Tfal tal-1989,

| — | wara li kkunsidra l-Karta Afrikana dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Popli, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Karta Afrikana dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Popli,

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tal-Assemblea Ġenerali tan-NU tal-25 ta' Settembru 2015 bit-titolu “Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development” (“Nittrasformaw id-Dinja tagħna: l-Aġenda 2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli”), adottata waqt is-Summit tan-NU dwar l-Iżvilupp Sostenibbli fi New York, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tal-Assemblea Ġenerali tan-NU tal-25 ta' Settembru 2015 bit-titolu “Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development” (“Nittrasformaw id-Dinja tagħna: l-Aġenda 2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli”), adottata waqt is-Summit tan-NU dwar l-Iżvilupp Sostenibbli fi New York,

| — | wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni tan-NU, tal-1981, dwar l-Eliminazzjoni tal-Forom Kollha ta' Diskriminazzjoni bbażata fuq ir-reliġjon jew it-twemmin, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni tan-NU, tal-1981, dwar l-Eliminazzjoni tal-Forom Kollha ta' Diskriminazzjoni bbażata fuq ir-reliġjon jew it-twemmin,

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-12 ta' Frar 2020 dwar strateġija tal-UE biex tintemm il-mutilazzjoni ġenitali femminili fid-dinja kollha (14), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-12 ta' Frar 2020 dwar strateġija tal-UE biex tintemm il-mutilazzjoni ġenitali femminili fid-dinja kollha (14),

| — | wara li kkunsidra l-Istatut ta' Ruma tal-Qorti Kriminali Internazzjonali, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Istatut ta' Ruma tal-Qorti Kriminali Internazzjonali,

| — | wara li kkunsidra r-rapport, tat-3 ta' Novembru 2021, tal-Investigazzjoni Konġunta tal-Kummissjoni Etjopjana għad-Drittijiet tal-Bniedem/Uffiċċju tal-Kummissarju Għoli tan-NU għad-Drittijiet tal-Bniedem dwar Ksur Allegat tad-Dritt Internazzjonali dwar id-Drittijiet tal-Bniedem, tad-Dritt Umanitarju Internazzjonali u tad-Dritt Internazzjonali dwar ir-Rifuġjati mwettaq mill-Partijiet kollha fil-Kunflitt fir-Reġjun ta' Tigray tal-Etjopja u r-rapport, tal-11 ta' Marzu 2022, tal-Kummissjoni Etjopjana għad-Drittijiet tal-Bniedem dwar il-ksur tad-drittijiet tal-bniedem u tad-dritt umanitarju internazzjonali fir-reġjuni Afar u Amhara tal-Etjopja li twettqu bejn Settembru u Diċembru 2021, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapport, tat-3 ta' Novembru 2021, tal-Investigazzjoni Konġunta tal-Kummissjoni Etjopjana għad-Drittijiet tal-Bniedem/Uffiċċju tal-Kummissarju Għoli tan-NU għad-Drittijiet tal-Bniedem dwar Ksur Allegat tad-Dritt Internazzjonali dwar id-Drittijiet tal-Bniedem, tad-Dritt Umanitarju Internazzjonali u tad-Dritt Internazzjonali dwar ir-Rifuġjati mwettaq mill-Partijiet kollha fil-Kunflitt fir-Reġjun ta' Tigray tal-Etjopja u r-rapport, tal-11 ta' Marzu 2022, tal-Kummissjoni Etjopjana għad-Drittijiet tal-Bniedem dwar il-ksur tad-drittijiet tal-bniedem u tad-dritt umanitarju internazzjonali fir-reġjuni Afar u Amhara tal-Etjopja li twettqu bejn Settembru u Diċembru 2021,

| — | wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tal-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-NU tas-17 ta' Diċembru 2021 li tistabbilixxi kummissjoni internazzjonali ta' esperti tad-drittijiet tal-bniedem biex twettaq investigazzjoni bir-reqqa u imparzjali dwar l-allegazzjonijiet ta' ksur u abbużi mwettqa sa mit-3 ta' Novembru 2020 mill-partijiet kollha fil-kunflitt fl-Etjopja, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tal-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-NU tas-17 ta' Diċembru 2021 li tistabbilixxi kummissjoni internazzjonali ta' esperti tad-drittijiet tal-bniedem biex twettaq investigazzjoni bir-reqqa u imparzjali dwar l-allegazzjonijiet ta' ksur u abbużi mwettqa sa mit-3 ta' Novembru 2020 mill-partijiet kollha fil-kunflitt fl-Etjopja,

| — | wara li kkunsidra l-Ftehim Rivitalizzat dwar ir-Riżoluzzjoni tal-Kunflitt fis-Sudan t'Isfel tat-12 ta' Settembru 2018, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Ftehim Rivitalizzat dwar ir-Riżoluzzjoni tal-Kunflitt fis-Sudan t'Isfel tat-12 ta' Settembru 2018,

| — | wara li kkunsidra d-dokument ta' sfond tal-Istitut Internazzjonali ta' Riċerka dwar il-Paċi ta' Stokkolma ta' Diċembru 2020 bit-titolu “Il-Missjoni ta' Taħriġ tal-Unjoni Ewropea fis-Somalja: valutazzjoni”, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra d-dokument ta' sfond tal-Istitut Internazzjonali ta' Riċerka dwar il-Paċi ta' Stokkolma ta' Diċembru 2020 bit-titolu “Il-Missjoni ta' Taħriġ tal-Unjoni Ewropea fis-Somalja: valutazzjoni”,

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 118 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 118 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

| — | wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għall-Affarijiet Barranin (A9-0207/2022), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għall-Affarijiet Barranin (A9-0207/2022),

| A. | billi l-konklużjonijiet tal-Kunsill tal-10 ta' Mejju 2021 jistabbilixxu strateġija ġdida għall-Qarn tal-Afrika u jagħtu impetu ġdid lis-sħubija tal-UE mar-reġjun, li huwa ta' rilevanza strateġika primarja għall-Unjoni; |
| --- | --- |

A.

billi l-konklużjonijiet tal-Kunsill tal-10 ta' Mejju 2021 jistabbilixxu strateġija ġdida għall-Qarn tal-Afrika u jagħtu impetu ġdid lis-sħubija tal-UE mar-reġjun, li huwa ta' rilevanza strateġika primarja għall-Unjoni;

| B. | billi l-Qarn tal-Afrika huwa reġjun strateġikament importanti għall-UE f'termini politiċi, ekonomiċi u kummerċjali, u li miegħu l-Ewropa għandha rabtiet politiċi u ekonomiċi li ilhom jeżistu; billi l-Qarn tal-Afrika għandu l-potenzjal li jikber f'termini ekonomiċi u politiċi, iżda qed jiffaċċja għadd ta' ostakli kritiċi, inkluż il-kriżi tal-COVID-19, l-impatt avvers tat-tibdil fil-klima, iż-żieda fl-iskarsezza tal-ilma u fl-insigurtà tal-ikel, id-deżertifikazzjoni u d-deforestazzjoni, ir-reżiljenza baxxa għad-diżastri naturali, it-tkabbir tal-popolazzjoni u l-urbanizzazzjoni, flimkien ma' ħolqien limitat ta' impjiegi u inugwaljanzi profondi, nuqqas ta' infrastruttura xierqa, instabbiltà u sfidi politiċi, fost affarijiet oħra; billi d-demokrazija, il-governanza tajba, l-akkontabbiltà, l-istat tad-dritt, id-drittijiet tal-bniedem, l-ugwaljanza bejn il-ġeneri u soċjetajiet inklużivi u parteċipattivi huma prekundizzjonijiet għall-paċi u għall-istabbiltà reġjonali; |
| --- | --- |

B.

billi l-Qarn tal-Afrika huwa reġjun strateġikament importanti għall-UE f'termini politiċi, ekonomiċi u kummerċjali, u li miegħu l-Ewropa għandha rabtiet politiċi u ekonomiċi li ilhom jeżistu; billi l-Qarn tal-Afrika għandu l-potenzjal li jikber f'termini ekonomiċi u politiċi, iżda qed jiffaċċja għadd ta' ostakli kritiċi, inkluż il-kriżi tal-COVID-19, l-impatt avvers tat-tibdil fil-klima, iż-żieda fl-iskarsezza tal-ilma u fl-insigurtà tal-ikel, id-deżertifikazzjoni u d-deforestazzjoni, ir-reżiljenza baxxa għad-diżastri naturali, it-tkabbir tal-popolazzjoni u l-urbanizzazzjoni, flimkien ma' ħolqien limitat ta' impjiegi u inugwaljanzi profondi, nuqqas ta' infrastruttura xierqa, instabbiltà u sfidi politiċi, fost affarijiet oħra; billi d-demokrazija, il-governanza tajba, l-akkontabbiltà, l-istat tad-dritt, id-drittijiet tal-bniedem, l-ugwaljanza bejn il-ġeneri u soċjetajiet inklużivi u parteċipattivi huma prekundizzjonijiet għall-paċi u għall-istabbiltà reġjonali;

| C. | billi l-pajjiżi tal-Qarn tal-Afrika (is-Somalja, l-Etjopja, is-Sudan, il-Kenja, l-Uganda, l-Eritrea, is-Sudan t'Isfel u l-Djibouti) jiffaċċjaw riskji u theddid komuni, inkluż l-impatti immedjati u fit-tul tat-tibdil fil-klima, it-terroriżmu ġiħadista, it-tensjonijiet etniċi u l-problemi ta' governanza dgħajfa; billi l-pajjiżi kollha fir-reġjun huma kkaratterizzati minn fraġilitajiet persistenti minħabba kunflitti dejjem sejrin u ksur gravi tad-drittijiet tal-bniedem imwettaq mill-partijiet kollha fil-kunflitt, inkluż ir-reklutaġġ ta' suldati tfal, attakki mmirati kontra ċivili u infrastruttura ċivili, u l-prattika ta' vjolenza sesswali kontra n-nisa u l-bniet; billi l-impunità għad-delitti tal-gwerra u ksur ieħor tad-dritt umanitarju internazzjonali u tad-dritt internazzjonali dwar id-drittijiet tal-bniedem jibqgħu n-norma, filwaqt li t-tfittxija tal-ġustizzja għall-vittmi fil-biċċa l-kbira tal-każijiet irriżultat elużiva; billi f'Diċembru 2021, il-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-NU stabbilixxa l-Kummissjoni tan-NU tal-Esperti tad-Drittijiet tal-Bniedem fl-Etjopja biex tinvestiga delitti tal-gwerra possibbli u ksur ieħor; |
| --- | --- |

C.

billi l-pajjiżi tal-Qarn tal-Afrika (is-Somalja, l-Etjopja, is-Sudan, il-Kenja, l-Uganda, l-Eritrea, is-Sudan t'Isfel u l-Djibouti) jiffaċċjaw riskji u theddid komuni, inkluż l-impatti immedjati u fit-tul tat-tibdil fil-klima, it-terroriżmu ġiħadista, it-tensjonijiet etniċi u l-problemi ta' governanza dgħajfa; billi l-pajjiżi kollha fir-reġjun huma kkaratterizzati minn fraġilitajiet persistenti minħabba kunflitti dejjem sejrin u ksur gravi tad-drittijiet tal-bniedem imwettaq mill-partijiet kollha fil-kunflitt, inkluż ir-reklutaġġ ta' suldati tfal, attakki mmirati kontra ċivili u infrastruttura ċivili, u l-prattika ta' vjolenza sesswali kontra n-nisa u l-bniet; billi l-impunità għad-delitti tal-gwerra u ksur ieħor tad-dritt umanitarju internazzjonali u tad-dritt internazzjonali dwar id-drittijiet tal-bniedem jibqgħu n-norma, filwaqt li t-tfittxija tal-ġustizzja għall-vittmi fil-biċċa l-kbira tal-każijiet irriżultat elużiva; billi f'Diċembru 2021, il-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-NU stabbilixxa l-Kummissjoni tan-NU tal-Esperti tad-Drittijiet tal-Bniedem fl-Etjopja biex tinvestiga delitti tal-gwerra possibbli u ksur ieħor;

| D. | billi l-istabbiltà ġenerali tal-Qarn tal-Afrika kompliet tiddeterjora sa mill-bidu tal-kunflitt fir-reġjun ta' Tigray tal-Etjopja, f'Novembru 2020, , u hija pperikolata minn tranżizzjonijiet politiċi diffiċli li jinsabu għaddejjin f'għadd ta' pajjiżi; billi s-sitwazzjoni umanitarja madwar l-Etjopja tibqa' waħda drammatika minħabba l-kunflitt, in-nixfa u l-ispostament intern fuq skala kbira; billi l-gvern federali ħabbar tregwa umanitarja fl-24 ta' Marzu 2022 sabiex jiġi ffaċilitat l-għoti ta' għajnuna lir-reġjun ta' Tigray, li spiċċa maqtugħ għalih minħabba l-kunflitt; billi l-ostilitajiet fir-reġjun tat-Tramuntana tal-Etjopja reġgħu bdew fl-24 ta' Awwissu 2022; billi minkejja li għadu brutali ħafna, il-kunflitt fl-Etjopja issa daħal f'fażi differenti, minħabba l-impenn pubbliku għal soluzzjoni nnegozjata fl-ambitu ta' qafas immexxi mill-Unjoni Afrikana li sar miż-żewġ partijiet fil-kunflitt; billi l-kostruzzjoni u t-tieni fażi ta' mili tal-Gran Diga tar-Rinaxximent Etjopjan mibnija mill-Etjopja qrib għajn ix-xmara Nil qed tkompli tikkawża tensjonijiet bejn l-Etjopja u l-pajjiżi ġirien tagħha; |
| --- | --- |

D.

billi l-istabbiltà ġenerali tal-Qarn tal-Afrika kompliet tiddeterjora sa mill-bidu tal-kunflitt fir-reġjun ta' Tigray tal-Etjopja, f'Novembru 2020, , u hija pperikolata minn tranżizzjonijiet politiċi diffiċli li jinsabu għaddejjin f'għadd ta' pajjiżi; billi s-sitwazzjoni umanitarja madwar l-Etjopja tibqa' waħda drammatika minħabba l-kunflitt, in-nixfa u l-ispostament intern fuq skala kbira; billi l-gvern federali ħabbar tregwa umanitarja fl-24 ta' Marzu 2022 sabiex jiġi ffaċilitat l-għoti ta' għajnuna lir-reġjun ta' Tigray, li spiċċa maqtugħ għalih minħabba l-kunflitt; billi l-ostilitajiet fir-reġjun tat-Tramuntana tal-Etjopja reġgħu bdew fl-24 ta' Awwissu 2022; billi minkejja li għadu brutali ħafna, il-kunflitt fl-Etjopja issa daħal f'fażi differenti, minħabba l-impenn pubbliku għal soluzzjoni nnegozjata fl-ambitu ta' qafas immexxi mill-Unjoni Afrikana li sar miż-żewġ partijiet fil-kunflitt; billi l-kostruzzjoni u t-tieni fażi ta' mili tal-Gran Diga tar-Rinaxximent Etjopjan mibnija mill-Etjopja qrib għajn ix-xmara Nil qed tkompli tikkawża tensjonijiet bejn l-Etjopja u l-pajjiżi ġirien tagħha;

| E. | billi l-UE hija sieħba ewlenija, fit-tul u affidabbli għall-paċi, għas-sigurtà, għall-iżvilupp sostenibbli u għall-assistenza umanitarja fir-reġjun, u billi trid tingħata kunsiderazzjoni xierqa lil din is-sħubija għall-paċi, għas-sigurtà, għad-demokrazija, għall-iżvilupp sostenibbli u għall-għajnuna umanitarja; billi l-organizzazzjonijiet reġjonali eżistenti u inizjattivi oħra bħall-Unjoni Afrikana u t-Task Force Konġunta Kombinata huma wkoll atturi ewlenin fl-indirizzar tat-tħassib dwar is-sigurtà tal-Qarn tal-Afrika; |
| --- | --- |

E.

billi l-UE hija sieħba ewlenija, fit-tul u affidabbli għall-paċi, għas-sigurtà, għall-iżvilupp sostenibbli u għall-assistenza umanitarja fir-reġjun, u billi trid tingħata kunsiderazzjoni xierqa lil din is-sħubija għall-paċi, għas-sigurtà, għad-demokrazija, għall-iżvilupp sostenibbli u għall-għajnuna umanitarja; billi l-organizzazzjonijiet reġjonali eżistenti u inizjattivi oħra bħall-Unjoni Afrikana u t-Task Force Konġunta Kombinata huma wkoll atturi ewlenin fl-indirizzar tat-tħassib dwar is-sigurtà tal-Qarn tal-Afrika;

| F. | billi l-ewwel Konferenza bejn iċ-Ċina u l-Qarn tal-Afrika dwar il-Paċi, il-Governanza u l-Iżvilupp saret fl-20 u l-21 ta' Ġunju 2022; billi l-Mibgħut Speċjali Ċiniż għall-Qarn tal-Afrika, Xue Bing, li kien preżenti waqt il-laqgħa offra l-appoġġ inkondizzjonat ta' Beijing għar-riżoluzzjoni ta' kunflitti fir-reġjun, filwaqt li talab li l-pajjiżi hemmhekk ikunu indipendenti mill-interferenza barranija; |
| --- | --- |

F.

billi l-ewwel Konferenza bejn iċ-Ċina u l-Qarn tal-Afrika dwar il-Paċi, il-Governanza u l-Iżvilupp saret fl-20 u l-21 ta' Ġunju 2022; billi l-Mibgħut Speċjali Ċiniż għall-Qarn tal-Afrika, Xue Bing, li kien preżenti waqt il-laqgħa offra l-appoġġ inkondizzjonat ta' Beijing għar-riżoluzzjoni ta' kunflitti fir-reġjun, filwaqt li talab li l-pajjiżi hemmhekk ikunu indipendenti mill-interferenza barranija;

| G. | billi s-sitwazzjoni umanitarja fis-Sudan t'Isfel qed tiddeterjora b'riżultat ta' tensjonijiet u kunflitti, vjolenza interkomunali lokali u għargħar rikorrenti; billi n-NU stmaw li s-Somalja, l-Etjopja u l-Kenja kellhom bżonn assistenza umanitarja urġenti ta' USD 4,4 biljun fl-2022 sabiex jilħqu 29,1 miljun ruħ; billi minn April 2022, 5 % biss ta' dawk il-ħtiġijiet kienu ġew issodisfati mill-komunità internazzjonali; billi n-nixfa diġà kkawżat il-mewt ta' madwar 3 miljun annimal tal-bhejjem madwar in-Nofsinhar tal-Etjopja u fir-reġjuni aridi fil-Kenja, u fis-Somalja madwar 30 % tal-merħliet tal-unitajiet domestiċi mietu; billi l-invażjoni tal-ġurati fl-Afrika tal-Lvant hija l-agħar waħda f'dawn l-aħħar 25 sena għall-Etjopja u għas-Somalja u l-agħar waħda f'dawn l-aħħar 70 sena għall-Kenja u hija ta' theddida kbira għas-sigurtà tal-ikel fir-reġjun; billi madwar 568 000 tifel u tifla ddaħħlu għal trattament ta' malnutrizzjoni severa u akuta fl-Etjopja, fil-Kenja u fis-Somalja minn Jannar sa Ġunju 2022, u madwar 6,5 miljun tifel u tifla huma mistennija li se jsofru minn malnutrizzjoni akuta f'dawn it-tliet pajjiżi; billi l-Grupp ta' Ħidma dwar is-Sigurtà tal-Ikel u n-Nutrizzjoni bħalissa jistma li bejn 23 u 26 miljun ruħ jistgħu jiffaċċjaw livelli għoljin ta' insigurtà tal-ikel akuta minn Frar 2023 primarjament minħabba n-nixfa fir-reġjun jekk minn Ottubru sa Diċembru ma tagħmilx xita; billi l-esperti bassru li movimenti transfruntieri aktar frekwenti ta' ġurati bejn il-Kenja, l-Etjopja u s-Somalja se jkomplu jaggravaw is-sitwazzjoni ta' sigurtà tal-ikel li diġà hija prekarja; billi l-konsegwenzi diżastrużi tal-gwerra fl-Ukrajna, bil-prezzijiet tal-ikel, tal-fjuwil u tal-komoditajiet li issa laħqu livelli mingħajr preċedent, qed jaggravaw il-kriżi serja tal-ikel fil-pajjiżi tal-Qarn tal-Afrika; |
| --- | --- |

G.

billi s-sitwazzjoni umanitarja fis-Sudan t'Isfel qed tiddeterjora b'riżultat ta' tensjonijiet u kunflitti, vjolenza interkomunali lokali u għargħar rikorrenti; billi n-NU stmaw li s-Somalja, l-Etjopja u l-Kenja kellhom bżonn assistenza umanitarja urġenti ta' USD 4,4 biljun fl-2022 sabiex jilħqu 29,1 miljun ruħ; billi minn April 2022, 5 % biss ta' dawk il-ħtiġijiet kienu ġew issodisfati mill-komunità internazzjonali; billi n-nixfa diġà kkawżat il-mewt ta' madwar 3 miljun annimal tal-bhejjem madwar in-Nofsinhar tal-Etjopja u fir-reġjuni aridi fil-Kenja, u fis-Somalja madwar 30 % tal-merħliet tal-unitajiet domestiċi mietu; billi l-invażjoni tal-ġurati fl-Afrika tal-Lvant hija l-agħar waħda f'dawn l-aħħar 25 sena għall-Etjopja u għas-Somalja u l-agħar waħda f'dawn l-aħħar 70 sena għall-Kenja u hija ta' theddida kbira għas-sigurtà tal-ikel fir-reġjun; billi madwar 568 000 tifel u tifla ddaħħlu għal trattament ta' malnutrizzjoni severa u akuta fl-Etjopja, fil-Kenja u fis-Somalja minn Jannar sa Ġunju 2022, u madwar 6,5 miljun tifel u tifla huma mistennija li se jsofru minn malnutrizzjoni akuta f'dawn it-tliet pajjiżi; billi l-Grupp ta' Ħidma dwar is-Sigurtà tal-Ikel u n-Nutrizzjoni bħalissa jistma li bejn 23 u 26 miljun ruħ jistgħu jiffaċċjaw livelli għoljin ta' insigurtà tal-ikel akuta minn Frar 2023 primarjament minħabba n-nixfa fir-reġjun jekk minn Ottubru sa Diċembru ma tagħmilx xita; billi l-esperti bassru li movimenti transfruntieri aktar frekwenti ta' ġurati bejn il-Kenja, l-Etjopja u s-Somalja se jkomplu jaggravaw is-sitwazzjoni ta' sigurtà tal-ikel li diġà hija prekarja; billi l-konsegwenzi diżastrużi tal-gwerra fl-Ukrajna, bil-prezzijiet tal-ikel, tal-fjuwil u tal-komoditajiet li issa laħqu livelli mingħajr preċedent, qed jaggravaw il-kriżi serja tal-ikel fil-pajjiżi tal-Qarn tal-Afrika;

| H. | billi l-pandemija tal-COVID-19 ħalliet lir-reġjun jiffaċċja sfidi tas-saħħa, soċjoekonomiċi u politiċi billi intensifikat il-faqar, żiedet l-inugwaljanza u aggravat id-diskriminazzjoni strutturali, li rabbiet l-għeruq, b'impatt devastanti fuq id-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet ċivili, b'mod partikolari għall-gruppi ta' minoranza u l-persuni vulnerabbli; billi f'dan il-kuntest xi gvernijiet użaw il-leġiżlazzjoni tal-COVID-19 biex jirreprimu d-drittijiet tal-bniedem; |
| --- | --- |

H.

billi l-pandemija tal-COVID-19 ħalliet lir-reġjun jiffaċċja sfidi tas-saħħa, soċjoekonomiċi u politiċi billi intensifikat il-faqar, żiedet l-inugwaljanza u aggravat id-diskriminazzjoni strutturali, li rabbiet l-għeruq, b'impatt devastanti fuq id-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet ċivili, b'mod partikolari għall-gruppi ta' minoranza u l-persuni vulnerabbli; billi f'dan il-kuntest xi gvernijiet użaw il-leġiżlazzjoni tal-COVID-19 biex jirreprimu d-drittijiet tal-bniedem;

| I. | billi l-Qarn tal-Afrika jibqa' reġjun ta' oriġini, tranżitu u destinazzjoni għal flussi migratorji kbar lejn pajjiżi oħra fir-reġjun usa' kif ukoll lejn l-UE; billi l-faqar u l-insigurtà jkebbsu lil xulxin u huma tnejn mill-aktar muturi importanti tal-ispostament tal-massa tal-popolazzjoni fil-Qarn tal-Afrika, b'mod partikolari fost iż-żgħażagħ; billi hemm aktar minn 7,7 miljun ħaddiem migrant fl-Afrika tal-Lvant u fil-Qarn tal-Afrika, fejn l-Etjopja, il-Kenja u l-Uganda jospitaw l-ogħla numru ta' migranti internazzjonali li jkunu qed ifittxu opportunitajiet ekonomiċi aħjar u mezzi ta' sussistenza aħjar; |
| --- | --- |

I.

billi l-Qarn tal-Afrika jibqa' reġjun ta' oriġini, tranżitu u destinazzjoni għal flussi migratorji kbar lejn pajjiżi oħra fir-reġjun usa' kif ukoll lejn l-UE; billi l-faqar u l-insigurtà jkebbsu lil xulxin u huma tnejn mill-aktar muturi importanti tal-ispostament tal-massa tal-popolazzjoni fil-Qarn tal-Afrika, b'mod partikolari fost iż-żgħażagħ; billi hemm aktar minn 7,7 miljun ħaddiem migrant fl-Afrika tal-Lvant u fil-Qarn tal-Afrika, fejn l-Etjopja, il-Kenja u l-Uganda jospitaw l-ogħla numru ta' migranti internazzjonali li jkunu qed ifittxu opportunitajiet ekonomiċi aħjar u mezzi ta' sussistenza aħjar;

| J. | billi t-tensjonijiet politiċi, il-kunflitti, id-diżastri naturali u l-konsegwenzi tat-tibdil fil-klima huma l-għerq tal-popolazzjonijiet konsiderevoli ta' rifuġjati u ta' persuni spostati fil-biċċa l-kbira tar-reġjuni; billi s-sitwazzjoni umanitarja u tas-sigurtà fil-kampijiet għar-rifuġjati u għall-persuni spostati internament tibqa' prekarja; billi l-Kenja tospita l-kamp tar-rifuġjati ta' Dadaab, wieħed mill-akbar fid-dinja, li jospita aktar minn 220 000 rifuġjat Somalu rreġistrat li qed jaħarbu l-gwerra ċivili u t-tbatija b'rabta mal-klima; billi t-tensjonijiet bejn il-Kenja u s-Somalja qed jiżdiedu b'rabta mal-ġestjoni tal-kamp, filwaqt li r-rifuġjati jibqa' jkollhom jissopravivu f'kundizzjonijiet diffiċli, filwaqt li jiddependu mill-appoġġ tan-NU għall-mezzi tas-sussistenza tagħhom; |
| --- | --- |

J.

billi t-tensjonijiet politiċi, il-kunflitti, id-diżastri naturali u l-konsegwenzi tat-tibdil fil-klima huma l-għerq tal-popolazzjonijiet konsiderevoli ta' rifuġjati u ta' persuni spostati fil-biċċa l-kbira tar-reġjuni; billi s-sitwazzjoni umanitarja u tas-sigurtà fil-kampijiet għar-rifuġjati u għall-persuni spostati internament tibqa' prekarja; billi l-Kenja tospita l-kamp tar-rifuġjati ta' Dadaab, wieħed mill-akbar fid-dinja, li jospita aktar minn 220 000 rifuġjat Somalu rreġistrat li qed jaħarbu l-gwerra ċivili u t-tbatija b'rabta mal-klima; billi t-tensjonijiet bejn il-Kenja u s-Somalja qed jiżdiedu b'rabta mal-ġestjoni tal-kamp, filwaqt li r-rifuġjati jibqa' jkollhom jissopravivu f'kundizzjonijiet diffiċli, filwaqt li jiddependu mill-appoġġ tan-NU għall-mezzi tas-sussistenza tagħhom;

| K. | billi l-Qarn tal-Afrika, il-Baħar l-Aħmar u l-Golf ta' Aden qed jinbidlu f'żoni ta' tħassib dejjem akbar, fejn atturi reġjonali u internazzjonali għandhom interessi ekonomiċi u ta' sigurtà konsiderevoli u ta' spiss diverġenti f'salib it-toroq globali u punt ta' konġestjoni għall-kummerċ tal-komoditajiet, fejn aktar minn 12 % tal-merkanzija globali bil-baħar u 40 % tal-kummerċ tal-Asja mal-Ewropa jgħaddu mill-Baħar l-Aħmar; billi l-istabbiltà, is-sigurtà marittima u l-libertà tan-navigazzjoni fil-Baħar l-Aħmar u fil-Golf ta' Aden huma kruċjali biex jiġu żgurati l-flussi tal-enerġija globali u s-sigurtà tal-enerġija Ewropea, peress li madwar 6,2 miljun barmil żejt grezz u prodotti petroliferi oħra jgħaddu mill-istrett ta' Bab-el-Mandeb kull sena (madwar 9 % tal-vjeġġi globali bil-baħar), li minnhom 3,6 miljun huma destinati għall-Ewropa; billi l-invażjoni illegali tal-Ukrajna mir-Russja u l-kunflitt li jinsab għaddej fil-pajjiż se jkomplu jżidu r-rilevanza ta' din ir-rotta kummerċjali; billi filwaqt li jiġu segwiti t-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u sostenibbli tal-Patt Ekoloġiku Ewropew, il-ħtieġa fuq terminu qasir li titnaqqas id-dipendenza fuq ir-Russja u jiġu diversifikati l-fornituri se tagħmel il-libertà tan-navigazzjoni u s-sigurtà marittima fil-Baħar l-Aħmar u fil-Golf ta' Aden saħansitra aktar kruċjali f'termini ġeostrateġiċi; billi għandha tingħata kunsiderazzjoni lill-importanza tar-reġjun tal-Baħar l-Aħmar fir-rigward tal-istabbiltà fil-Qarn tal-Afrika, lis-sinifikat tiegħu bħala assi ta' kummerċ u konnettività, u lit-tħassib tiegħu, li hu kondiviż mill-UE, rigward l-istabbiltà u l-libertà tan-navigazzjoni; |
| --- | --- |

K.

billi l-Qarn tal-Afrika, il-Baħar l-Aħmar u l-Golf ta' Aden qed jinbidlu f'żoni ta' tħassib dejjem akbar, fejn atturi reġjonali u internazzjonali għandhom interessi ekonomiċi u ta' sigurtà konsiderevoli u ta' spiss diverġenti f'salib it-toroq globali u punt ta' konġestjoni għall-kummerċ tal-komoditajiet, fejn aktar minn 12 % tal-merkanzija globali bil-baħar u 40 % tal-kummerċ tal-Asja mal-Ewropa jgħaddu mill-Baħar l-Aħmar; billi l-istabbiltà, is-sigurtà marittima u l-libertà tan-navigazzjoni fil-Baħar l-Aħmar u fil-Golf ta' Aden huma kruċjali biex jiġu żgurati l-flussi tal-enerġija globali u s-sigurtà tal-enerġija Ewropea, peress li madwar 6,2 miljun barmil żejt grezz u prodotti petroliferi oħra jgħaddu mill-istrett ta' Bab-el-Mandeb kull sena (madwar 9 % tal-vjeġġi globali bil-baħar), li minnhom 3,6 miljun huma destinati għall-Ewropa; billi l-invażjoni illegali tal-Ukrajna mir-Russja u l-kunflitt li jinsab għaddej fil-pajjiż se jkomplu jżidu r-rilevanza ta' din ir-rotta kummerċjali; billi filwaqt li jiġu segwiti t-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u sostenibbli tal-Patt Ekoloġiku Ewropew, il-ħtieġa fuq terminu qasir li titnaqqas id-dipendenza fuq ir-Russja u jiġu diversifikati l-fornituri se tagħmel il-libertà tan-navigazzjoni u s-sigurtà marittima fil-Baħar l-Aħmar u fil-Golf ta' Aden saħansitra aktar kruċjali f'termini ġeostrateġiċi; billi għandha tingħata kunsiderazzjoni lill-importanza tar-reġjun tal-Baħar l-Aħmar fir-rigward tal-istabbiltà fil-Qarn tal-Afrika, lis-sinifikat tiegħu bħala assi ta' kummerċ u konnettività, u lit-tħassib tiegħu, li hu kondiviż mill-UE, rigward l-istabbiltà u l-libertà tan-navigazzjoni;

| L. | billi l-11-il laqgħa ministerjali tal-inizjattiva tal-Qarn tal-Afrika saret fis-Summit UE-UA, fejn il-membri ta' Tim Ewropa attendew ukoll għall-ewwel darba; billi l-inizjattiva mmobilizzat aktar minn USD 4,5 biljun mit-tliet sħab tagħha għall-iżvilupp: l-UE, il-Bank Afrikan tal-Iżvilupp u l-Grupp tal-Bank Dinji; billi sa mill-2019, l-UE appoġġat 64 proġett fil-Qarn tal-Afrika fl-ambitu tal-Fond Fiduċjarju tal-UE, li jiffokaw prinċipalment fuq opportunitajiet ekonomiċi u ta' impjieg akbar u governanza mtejba u prevenzjoni tal-kunflitti; |
| --- | --- |

L.

billi l-11-il laqgħa ministerjali tal-inizjattiva tal-Qarn tal-Afrika saret fis-Summit UE-UA, fejn il-membri ta' Tim Ewropa attendew ukoll għall-ewwel darba; billi l-inizjattiva mmobilizzat aktar minn USD 4,5 biljun mit-tliet sħab tagħha għall-iżvilupp: l-UE, il-Bank Afrikan tal-Iżvilupp u l-Grupp tal-Bank Dinji; billi sa mill-2019, l-UE appoġġat 64 proġett fil-Qarn tal-Afrika fl-ambitu tal-Fond Fiduċjarju tal-UE, li jiffokaw prinċipalment fuq opportunitajiet ekonomiċi u ta' impjieg akbar u governanza mtejba u prevenzjoni tal-kunflitti;

| M. | billi d-diskriminazzjoni abbażi tal-ġeneru u forom oħra ta' inugwaljanza jibqgħu stabbiliti sew f'ħafna pajjiżi fir-reġjun, inklużi l-vjolenza abbażi tal-ġeneru u livelli għoljin ta' vjolenza sesswali relatata mal-kunflitti, aċċess limitat għas-saħħa sesswali u riproduttiva, żwiġijiet bikrija u furzati, l-esklużjoni ta' bniet tqal mill-iskejjel, u l-prattika tal-mutilazzjoni ġenitali femminili, li tibqa' użanza li ilha żmien twil fil-pajjiżi tal-Qarn tal-Afrika; |
| --- | --- |

M.

billi d-diskriminazzjoni abbażi tal-ġeneru u forom oħra ta' inugwaljanza jibqgħu stabbiliti sew f'ħafna pajjiżi fir-reġjun, inklużi l-vjolenza abbażi tal-ġeneru u livelli għoljin ta' vjolenza sesswali relatata mal-kunflitti, aċċess limitat għas-saħħa sesswali u riproduttiva, żwiġijiet bikrija u furzati, l-esklużjoni ta' bniet tqal mill-iskejjel, u l-prattika tal-mutilazzjoni ġenitali femminili, li tibqa' użanza li ilha żmien twil fil-pajjiżi tal-Qarn tal-Afrika;

| N. | billi l-persuni LGBTIQ jibqgħu jiffaċċjaw fastidju, arrest, prosekuzzjoni u vjolenza abbażi tal-ġeneru u xi drabi saħansitra jirriskjaw li jinqatlu minħabba l-orjentazzjoni sesswali, l-identità jew l-espressjoni tal-ġeneru jew il-karatteristiċi sesswali reali jew perċepiti tagħhom; billi bl-eċċezzjoni tal-Djibouti, atti sesswali konsenswali bejn persuni tal-istess sess huma kriminalizzati fil-pajjiżi kollha tal-Qarn tal-Afrika; billi din il-kriminalizzazzjoni tintuża biex tilleġittimizza it-trattament diskriminatorju fil-konfront tal-persuni LGBTIQ u billi t-tħassir tad-dispożizzjonijiet kriminali diskriminatorji huwa l-ewwel pass meħtieġ lejn il-protezzjoni tal-persuni LGBTIQ mill-vjolenza; billi l-ebda wieħed mill-pajjiżi fil-Qarn tal-Afrika ma għandu dispożizzjonijiet legali fis-seħħ biex jirrikonoxxi legalment lill-persuni trans jew jipproteġi lill-persuni intersesswali mill-mutilazzjoni ġenitali intersesswali; |
| --- | --- |

N.

billi l-persuni LGBTIQ jibqgħu jiffaċċjaw fastidju, arrest, prosekuzzjoni u vjolenza abbażi tal-ġeneru u xi drabi saħansitra jirriskjaw li jinqatlu minħabba l-orjentazzjoni sesswali, l-identità jew l-espressjoni tal-ġeneru jew il-karatteristiċi sesswali reali jew perċepiti tagħhom; billi bl-eċċezzjoni tal-Djibouti, atti sesswali konsenswali bejn persuni tal-istess sess huma kriminalizzati fil-pajjiżi kollha tal-Qarn tal-Afrika; billi din il-kriminalizzazzjoni tintuża biex tilleġittimizza it-trattament diskriminatorju fil-konfront tal-persuni LGBTIQ u billi t-tħassir tad-dispożizzjonijiet kriminali diskriminatorji huwa l-ewwel pass meħtieġ lejn il-protezzjoni tal-persuni LGBTIQ mill-vjolenza; billi l-ebda wieħed mill-pajjiżi fil-Qarn tal-Afrika ma għandu dispożizzjonijiet legali fis-seħħ biex jirrikonoxxi legalment lill-persuni trans jew jipproteġi lill-persuni intersesswali mill-mutilazzjoni ġenitali intersesswali;

| O. | billi mill-1 ta' April 2022, il-Missjoni tal-Unjoni Afrikana fis-Somalja (AMISOM) ġiet sostitwita mill-Missjoni ta' Tranżizzjoni tal-Unjoni Afrikana fis-Somalja (ATMIS), bl-objettiv primarju li l-kompiti jingħaddew f'idejn il-forzi tal-armata nazzjonali Somala fl-2024; billi l-kompiti tal-missjoni l-ġdida jinkludu, fost l-oħrajn, tnaqqis tat-theddida maħluqa mill-al-Shabaab, għajnuna għat-tisħiħ tal-forzi konġunti tas-sigurtà u tal-pulizija Somali, żgurar tat-trasferiment gradwali tar-responsabbiltajiet tas-sigurtà lejn is-Somalja, u appoġġ għall-isforzi ta' paċi u rikonċiljazzjoni tal-Gvern Federali tas-Somalja u tal-pajjiżi membri tal-federazzjoni; billi r-Riżoluzzjoni 2608 tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU dwar il-piraterija, li kienet il-bażi għall-Operazzjoni Atalanta tal-forza navali tal-UE, ma ġietx imġedda u, b'riżultat ta' dan, l-aċċess għall-ibħra territorjali Somali huwa ristrett; billi s-sitwazzjoni tas-sigurtà hija fraġli u tagħti lok għal tħassib, filwaqt li l-grupp terroristiku al-Shabaab jibqa' attiv; billi l-elezzjonijiet saru 12-il xahar wara d-data skedata; billi l-pajjiż qed jiffaċċja diffikultajiet finanzjarji dejjem akbar li qed jikkompromettu l-ħila tiegħu li jħallas; billi l-għajnuna finanzjarja tal-UE ilha sospiża minn Settembru 2020 minħabba n-nuqqas tat-tlestija tal-proċess elettorali, għalkemm l-appoġġ dirett għall-popolazzjonijiet vulnerabbli qed ikompli; billi skont l-organizzazzjonijiet umanitarji mhux governattivi (NGOs), minn meta bdiet l-invażjoni tal-Ukrajna mir-Russja, il-prezzijiet tal-qamħ u taż-żejt żdiedu bi 300 % f'għadd ta' reġjuni fis-Somalja, li timporta 90 % tal-qamħ tagħha mill-Ukrajna u mir-Russja; billi skont in-NU, aktar minn 38 % tal-popolazzjoni tas-Somalja kienet qed tbati minn insigurtà gravi tal-ikel sa minn Marzu 2022; |
| --- | --- |

O.

billi mill-1 ta' April 2022, il-Missjoni tal-Unjoni Afrikana fis-Somalja (AMISOM) ġiet sostitwita mill-Missjoni ta' Tranżizzjoni tal-Unjoni Afrikana fis-Somalja (ATMIS), bl-objettiv primarju li l-kompiti jingħaddew f'idejn il-forzi tal-armata nazzjonali Somala fl-2024; billi l-kompiti tal-missjoni l-ġdida jinkludu, fost l-oħrajn, tnaqqis tat-theddida maħluqa mill-al-Shabaab, għajnuna għat-tisħiħ tal-forzi konġunti tas-sigurtà u tal-pulizija Somali, żgurar tat-trasferiment gradwali tar-responsabbiltajiet tas-sigurtà lejn is-Somalja, u appoġġ għall-isforzi ta' paċi u rikonċiljazzjoni tal-Gvern Federali tas-Somalja u tal-pajjiżi membri tal-federazzjoni; billi r-Riżoluzzjoni 2608 tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU dwar il-piraterija, li kienet il-bażi għall-Operazzjoni Atalanta tal-forza navali tal-UE, ma ġietx imġedda u, b'riżultat ta' dan, l-aċċess għall-ibħra territorjali Somali huwa ristrett; billi s-sitwazzjoni tas-sigurtà hija fraġli u tagħti lok għal tħassib, filwaqt li l-grupp terroristiku al-Shabaab jibqa' attiv; billi l-elezzjonijiet saru 12-il xahar wara d-data skedata; billi l-pajjiż qed jiffaċċja diffikultajiet finanzjarji dejjem akbar li qed jikkompromettu l-ħila tiegħu li jħallas; billi l-għajnuna finanzjarja tal-UE ilha sospiża minn Settembru 2020 minħabba n-nuqqas tat-tlestija tal-proċess elettorali, għalkemm l-appoġġ dirett għall-popolazzjonijiet vulnerabbli qed ikompli; billi skont l-organizzazzjonijiet umanitarji mhux governattivi (NGOs), minn meta bdiet l-invażjoni tal-Ukrajna mir-Russja, il-prezzijiet tal-qamħ u taż-żejt żdiedu bi 300 % f'għadd ta' reġjuni fis-Somalja, li timporta 90 % tal-qamħ tagħha mill-Ukrajna u mir-Russja; billi skont in-NU, aktar minn 38 % tal-popolazzjoni tas-Somalja kienet qed tbati minn insigurtà gravi tal-ikel sa minn Marzu 2022;

| P. | billi n-nuqqas ta' tiġdid tar-Riżoluzzjoni 2608 tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU jillimita l-aċċess tal-Operazzjoni Atalanta għall-ibħra territorjali Somali; |
| --- | --- |

P.

billi n-nuqqas ta' tiġdid tar-Riżoluzzjoni 2608 tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU jillimita l-aċċess tal-Operazzjoni Atalanta għall-ibħra territorjali Somali;

| Q. | billi ċ-Ċina ħatret mibgħut speċjali għall-affarijiet tal-Qarn tal-Afrika; billi ċ-Ċina żiedet il-preżenza militari u diplomatika tagħha fil-pajjiżi tar-reġjun u l-kooperazzjoni ekonomika magħhom; |
| --- | --- |

Q.

billi ċ-Ċina ħatret mibgħut speċjali għall-affarijiet tal-Qarn tal-Afrika; billi ċ-Ċina żiedet il-preżenza militari u diplomatika tagħha fil-pajjiżi tar-reġjun u l-kooperazzjoni ekonomika magħhom;

| R. | billi fis-Sudan hemm staġnar politiku li ilu għaddej mill-kolp ta' stat tal-25 ta' Ottubru 2021 u negozjati diffiċli ħafna bejn iċ-ċivili u l-militari; billi s-sitwazzjoni tas-sigurtà fid-Darfur, fejn sa minn Novembru 2021 reġgħu seħħew tifqigħat ta' vjolenza, hija inkwetanti ħafna; billi s-Sudan qed jiffaċċja sitwazzjoni ekonomika terribbli bis-sospensjoni tal-pagamenti mill-Bank Dinji u mill-Fond Monetarju Internazzjonali sakemm tinstab soluzzjoni politika vijabbli u sa ma jiġi stabbilit gvern ċivili, kif ukoll is-sospensjoni tal-għajnuna finanzjarja mill-Kummissjoni, għalkemm l-għajnuna diretta lill-popolazzjoni nżammet; billi l-bażi militari ppjanata tar-Russja se tipprovdilha aċċess strateġiku għall-Baħar l-Aħmar; |
| --- | --- |

R.

billi fis-Sudan hemm staġnar politiku li ilu għaddej mill-kolp ta' stat tal-25 ta' Ottubru 2021 u negozjati diffiċli ħafna bejn iċ-ċivili u l-militari; billi s-sitwazzjoni tas-sigurtà fid-Darfur, fejn sa minn Novembru 2021 reġgħu seħħew tifqigħat ta' vjolenza, hija inkwetanti ħafna; billi s-Sudan qed jiffaċċja sitwazzjoni ekonomika terribbli bis-sospensjoni tal-pagamenti mill-Bank Dinji u mill-Fond Monetarju Internazzjonali sakemm tinstab soluzzjoni politika vijabbli u sa ma jiġi stabbilit gvern ċivili, kif ukoll is-sospensjoni tal-għajnuna finanzjarja mill-Kummissjoni, għalkemm l-għajnuna diretta lill-popolazzjoni nżammet; billi l-bażi militari ppjanata tar-Russja se tipprovdilha aċċess strateġiku għall-Baħar l-Aħmar;

| S. | billi aktar minn għaxar snin mill-indipendenza tas-Sudan t'Isfel fl-2011, l-implimentazzjoni tal-ftehim ta' paċi ffirmat fl-2018 ġiet posposta; billi l-President Salva Kiir biħsiebu jorganizza elezzjonijiet ġenerali fl-2023 f'konformità mal-iskadenza stabbilita fil-ftehim ta' paċi; billi l-frammentazzjoni politika u militari tal-pajjiż, kemm fost gruppi politiċi, fazzjonijiet militari u gruppi etniċi differenti, kif ukoll fi ħdanhom, qed tagħti lok għal tħassib; |
| --- | --- |

S.

billi aktar minn għaxar snin mill-indipendenza tas-Sudan t'Isfel fl-2011, l-implimentazzjoni tal-ftehim ta' paċi ffirmat fl-2018 ġiet posposta; billi l-President Salva Kiir biħsiebu jorganizza elezzjonijiet ġenerali fl-2023 f'konformità mal-iskadenza stabbilita fil-ftehim ta' paċi; billi l-frammentazzjoni politika u militari tal-pajjiż, kemm fost gruppi politiċi, fazzjonijiet militari u gruppi etniċi differenti, kif ukoll fi ħdanhom, qed tagħti lok għal tħassib;

| T. | billi x-xenarju politiku fil-Kenja huwa polarizzat ħafna; billi l-elezzjonijiet ġenerali saru fid-9 ta' Awwissu 2022; billi l-pajjiż qed ibati ekonomikament b'riżultat tal-konsegwenzi globali tal-pandemija tal-COVID-19 u tad-dejn akkumulat; billi l-Kenja jista' jkollha rwol kostruttiv fil-paċi u fis-sigurtà reġjonali; billi l-Viċi President tal-Kummissjoni/Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà żar il-Kenja darbtejn din is-sena, darba fl-10 ta' Settembru 2022, bħala parti minn tour reġjonali tal-Kenja, tal-Mozambique u tas-Somalja, u darba fid-29 ta' Jannar 2022 biex iniedi formalment id-djalogu strateġiku bejn l-UE u l-Kenja, fejn l-ekonomija, il-kummerċ u l-investiment ġew identifikati bħala l-prijoritajiet ewlenin; |
| --- | --- |

T.

billi x-xenarju politiku fil-Kenja huwa polarizzat ħafna; billi l-elezzjonijiet ġenerali saru fid-9 ta' Awwissu 2022; billi l-pajjiż qed ibati ekonomikament b'riżultat tal-konsegwenzi globali tal-pandemija tal-COVID-19 u tad-dejn akkumulat; billi l-Kenja jista' jkollha rwol kostruttiv fil-paċi u fis-sigurtà reġjonali; billi l-Viċi President tal-Kummissjoni/Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà żar il-Kenja darbtejn din is-sena, darba fl-10 ta' Settembru 2022, bħala parti minn tour reġjonali tal-Kenja, tal-Mozambique u tas-Somalja, u darba fid-29 ta' Jannar 2022 biex iniedi formalment id-djalogu strateġiku bejn l-UE u l-Kenja, fejn l-ekonomija, il-kummerċ u l-investiment ġew identifikati bħala l-prijoritajiet ewlenin;

| U. | billi l-President tal-Uganda Yoweri Museveni reġa' ġie elett għas-sitt mandat wara l-elezzjonijiet li saru fl-14 ta' Jannar 2021; billi fit-30 ta' Novembru 2021, tnediet operazzjoni militari f'Ituri u fit-Tramuntana ta' Kivu fil-Lvant tar-Repubblika Demokratika tal-Kongo b'reazzjoni għal sensiela ta' attakki mill-Forzi Demokratiċi Alleati, grupp terroristiku armat affiljat mad-Da'esh b'għeruq fl-Uganda; |
| --- | --- |

U.

billi l-President tal-Uganda Yoweri Museveni reġa' ġie elett għas-sitt mandat wara l-elezzjonijiet li saru fl-14 ta' Jannar 2021; billi fit-30 ta' Novembru 2021, tnediet operazzjoni militari f'Ituri u fit-Tramuntana ta' Kivu fil-Lvant tar-Repubblika Demokratika tal-Kongo b'reazzjoni għal sensiela ta' attakki mill-Forzi Demokratiċi Alleati, grupp terroristiku armat affiljat mad-Da'esh b'għeruq fl-Uganda;

| V. | billi l-President Isaias Afwerki tal-Front Popolari għad-Demokrazija u l-Ġustizzja ilu jmexxi l-Eritrea sa mill-indipendenza tagħha fl-1993; billi l-proċess ta' demokratizzazzjoni li beda bl-adozzjoni tal-Kostituzzjoni tal-Eritrea fl-1997 waqaf minn dak iż-żmien; billi r-reġim Eritrean rażżan il-biċċa l-kbira tal-libertajiet fundamentali u s-sitwazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem qed tagħti lok għal tħassib kbir; billi l-Eritrea hija wieħed mill-pajjiżi l-anqas żviluppati fid-dinja (LDCs); billi ż-żewġ donaturi prinċipali tagħha huma l-Fond Globali u l-Kummissjoni Ewropea, fejn l-UE bħalissa qed tgħaddi EUR 20 miljun fi proġett ta' titjib tat-toroq fl-Eritrea permezz tal-Fond Fiduċjarju ta' Emerġenza, wara li ddiżimpenjat aktar minn EUR 100 miljun fl-2021 b'riżultat tal-involviment tal-Eritrea fil-kunflitt fit-Tramuntana tal-Etjopja; |
| --- | --- |

V.

billi l-President Isaias Afwerki tal-Front Popolari għad-Demokrazija u l-Ġustizzja ilu jmexxi l-Eritrea sa mill-indipendenza tagħha fl-1993; billi l-proċess ta' demokratizzazzjoni li beda bl-adozzjoni tal-Kostituzzjoni tal-Eritrea fl-1997 waqaf minn dak iż-żmien; billi r-reġim Eritrean rażżan il-biċċa l-kbira tal-libertajiet fundamentali u s-sitwazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem qed tagħti lok għal tħassib kbir; billi l-Eritrea hija wieħed mill-pajjiżi l-anqas żviluppati fid-dinja (LDCs); billi ż-żewġ donaturi prinċipali tagħha huma l-Fond Globali u l-Kummissjoni Ewropea, fejn l-UE bħalissa qed tgħaddi EUR 20 miljun fi proġett ta' titjib tat-toroq fl-Eritrea permezz tal-Fond Fiduċjarju ta' Emerġenza, wara li ddiżimpenjat aktar minn EUR 100 miljun fl-2021 b'riżultat tal-involviment tal-Eritrea fil-kunflitt fit-Tramuntana tal-Etjopja;

| W. | billi l-Djibouti jinsab b'mod eminenti f'pożizzjoni strateġika fuq l-istrett ta' Bab-el-Mandeb, wieħed mill-kurituri marittimi l-aktar traffikużi fid-dinja, li jikkontrolla l-aċċess għall-Baħar l-Aħmar, u li b'hekk jiffaċilita mudell ta' tkabbir iċċentrat fuq l-iżvilupp tal-infrastruttura (portijiet u ferroviji); billi fid-9 ta' April 2021, il-President fil-kariga Ismaïl Omar Guelleh rebaħ l-elezzjonijiet għall-ħames darba konsekuttiva; billi l-Djibouti jinsab fl-epiċentru tal-kriżi li testendi mis-Saħel għal-Lvant Nofsani u, filwaqt li huwa pajjiż stabbli, l-inħawi immedjati tiegħu huma instabbli; billi għandu jiġi kkunsidrat l-involviment militari sinifikanti tal-Djibouti mal-ATMIS fil-ġlieda kontra t-terroristi Somali tal-al-Shabaab; |
| --- | --- |

W.

billi l-Djibouti jinsab b'mod eminenti f'pożizzjoni strateġika fuq l-istrett ta' Bab-el-Mandeb, wieħed mill-kurituri marittimi l-aktar traffikużi fid-dinja, li jikkontrolla l-aċċess għall-Baħar l-Aħmar, u li b'hekk jiffaċilita mudell ta' tkabbir iċċentrat fuq l-iżvilupp tal-infrastruttura (portijiet u ferroviji); billi fid-9 ta' April 2021, il-President fil-kariga Ismaïl Omar Guelleh rebaħ l-elezzjonijiet għall-ħames darba konsekuttiva; billi l-Djibouti jinsab fl-epiċentru tal-kriżi li testendi mis-Saħel għal-Lvant Nofsani u, filwaqt li huwa pajjiż stabbli, l-inħawi immedjati tiegħu huma instabbli; billi għandu jiġi kkunsidrat l-involviment militari sinifikanti tal-Djibouti mal-ATMIS fil-ġlieda kontra t-terroristi Somali tal-al-Shabaab;

1.   Jirrakkomanda lill-Kunsill, lill-Kummissjoni u lill-Viċi President tal-Kummissjoni/Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà:

L-impatt tal-gwerra ta' aggressjoni tar-Russja kontra l-Ukrajna fuq il-Qarn tal-Afrika

| (a) | iwettqu evalwazzjoni komprensiva tal-istrateġiji u tal-impenji preċedenti tal-UE fil-konfront tal-Qarn tal-Afrika sabiex jiġu identifikati t-tagħlimiet meħuda u l-impenn tal-UE fir-reġjun jiġi kkalibrat mill-ġdid skont dan; jirrikonoxxu li l-gwerra ta' aggressjoni tar-Russja kontra l-Ukrajna għandha konsegwenzi inkwetanti immedjati u fit-tul għall-Qarn tal-Afrika, u li bħala rispons, l-UE għandha taġġusta l-impenn tagħha mar-reġjun; jirrispondu għall-fatt li – b'konsegwenza tal-azzjoni illegali tar-Russja – is-sitwazzjoni kumplessiva tas-sigurtà fir-reġjun hija affettwata b'mod negattiv; jindirizzaw il-fatt li r-Russja diġà għandha rabtiet u influwenza stabbiliti sew u multidimensjonali fir-reġjun, inkluż permezz ta' investimenti (kemm ċivili kif ukoll militari) u l-iskjerament ta' gruppi paramilitari bħall-Grupp Wagner fis-Sudan, u jirrikonoxxu li dawn l-azzjonijiet għandhom il-potenzjal li jiddestabbilizzaw aktar iż-żoni ġirien; jopponu t-tentattivi Russi li jorkestraw kampanji ta' miżinformazzjoni u ta' diżinformazzjoni fir-reġjun immirati biex ixewxu sentimenti kontra l-UE permezz tal-istabbiliment ta' strateġija ta' komunikazzjoni pubblika komprensiva tal-UE li topponi u tegħleb l-isforzi Russi, flimkien ma' azzjoni u impenji konkreti li jqisu l-ħtiġijiet tal-popolazzjoni lokali; jikkundannaw it-tixrid ta' narrattivi li jiġġustifikaw il-gwerra ta' aggressjoni tar-Russja kontra l-Ukrajna, kif ġara bid-dikjarazzjoni tat-23 ta' Frar 2022, tal-Ġeneral Sudaniż Hemetti, meta ddikjara b'mod falz li l-aggressjoni tar-Russja kontra l-Ukrajna seħħet biex “tipproteġi” lir-Russja; iżidu l-impenn diplomatiku, politiku, finanzjarju u umanitarju tal-UE mal-UA, mal-komponenti reġjonali tagħha, u mal-pajjiżi individwali billi tiġi stabbilita azzjoni konkreta li turi l-impenn tal-UE għar-reġjun sabiex jitrawmu approċċi lokali u reġjonali biex tiġi evitata aktar instabbiltà reġjonali, titnaqqas il-vulnerabbiltà tagħhom għall-influwenza barranija, u jiġu indirizzati l-konsegwenzi negattivi tal-gwerra tal-aggressjoni tar-Russja kontra l-Ukrajna kif ukoll ikun hemm rispons għalihom; japprofondixxu immedjatament l-impenn diplomatiku mal-gvernijiet fir-reġjun biex jiddiskutu u jiċċaraw l-impatti devastanti fuq terminu qasir, medju u twil tal-objettivi u tal-operazzjonijiet Russi fir-reġjun; jirrikonoxxu li l-gwerra ta' aggressjoni Russa li tinsab għaddejja kontra l-Ukrajna, b'mod partikolari l-imblokk navali Russu, tfixkel il-ktajjen tal-provvista u tħalli impatt sever fuq is-sigurtà tal-ikel tal-Qarn tal-Afrika, kemm fuq terminu qasir kif ukoll fuq dak medju, peress li madwar 90 % tal-qamħ tagħha jiġi importat mill-Federazzjoni Russa u mill-Ukrajna; iqisu l-fatt li mill-anqas 20 miljun persuna kienu diġà f'riskju ta' karestija minħabba nixfa bla preċedent fil-Kenja, fis-Somalja u fl-Etjopja u l-kriżi tal-qatgħat tal-ġurati; iżidu b'mod sinifikanti l-appoġġ u l-assistenza tal-UE għall-Qarn tal-Afrika biex jiġi evitat ir-riskju ta' karestija jew diffikultajiet fl-aċċess għall-ikel; jirrikonoxxu l-lakuni fil-finanzjament għar-reġjun għas-sitt xhur li ġejjin, jiġifieri USD 437 miljun skont il-Programm Dinji tal-Ikel u USD 130 miljun skont l-Organizzazzjoni tal-Ikel u l-Agrikoltura tan-NU, u jagħmlu l-almu tagħhom biex jgħinu biex jingħalqu dawn il-lakuni u jmorru lil hinn mill-EUR 21,5 miljun f'għajnuna umanitarja addizzjonali tal-UE diġà impenjata; |
| --- | --- |

(a)

iwettqu evalwazzjoni komprensiva tal-istrateġiji u tal-impenji preċedenti tal-UE fil-konfront tal-Qarn tal-Afrika sabiex jiġu identifikati t-tagħlimiet meħuda u l-impenn tal-UE fir-reġjun jiġi kkalibrat mill-ġdid skont dan; jirrikonoxxu li l-gwerra ta' aggressjoni tar-Russja kontra l-Ukrajna għandha konsegwenzi inkwetanti immedjati u fit-tul għall-Qarn tal-Afrika, u li bħala rispons, l-UE għandha taġġusta l-impenn tagħha mar-reġjun; jirrispondu għall-fatt li – b'konsegwenza tal-azzjoni illegali tar-Russja – is-sitwazzjoni kumplessiva tas-sigurtà fir-reġjun hija affettwata b'mod negattiv; jindirizzaw il-fatt li r-Russja diġà għandha rabtiet u influwenza stabbiliti sew u multidimensjonali fir-reġjun, inkluż permezz ta' investimenti (kemm ċivili kif ukoll militari) u l-iskjerament ta' gruppi paramilitari bħall-Grupp Wagner fis-Sudan, u jirrikonoxxu li dawn l-azzjonijiet għandhom il-potenzjal li jiddestabbilizzaw aktar iż-żoni ġirien; jopponu t-tentattivi Russi li jorkestraw kampanji ta' miżinformazzjoni u ta' diżinformazzjoni fir-reġjun immirati biex ixewxu sentimenti kontra l-UE permezz tal-istabbiliment ta' strateġija ta' komunikazzjoni pubblika komprensiva tal-UE li topponi u tegħleb l-isforzi Russi, flimkien ma' azzjoni u impenji konkreti li jqisu l-ħtiġijiet tal-popolazzjoni lokali; jikkundannaw it-tixrid ta' narrattivi li jiġġustifikaw il-gwerra ta' aggressjoni tar-Russja kontra l-Ukrajna, kif ġara bid-dikjarazzjoni tat-23 ta' Frar 2022, tal-Ġeneral Sudaniż Hemetti, meta ddikjara b'mod falz li l-aggressjoni tar-Russja kontra l-Ukrajna seħħet biex “tipproteġi” lir-Russja; iżidu l-impenn diplomatiku, politiku, finanzjarju u umanitarju tal-UE mal-UA, mal-komponenti reġjonali tagħha, u mal-pajjiżi individwali billi tiġi stabbilita azzjoni konkreta li turi l-impenn tal-UE għar-reġjun sabiex jitrawmu approċċi lokali u reġjonali biex tiġi evitata aktar instabbiltà reġjonali, titnaqqas il-vulnerabbiltà tagħhom għall-influwenza barranija, u jiġu indirizzati l-konsegwenzi negattivi tal-gwerra tal-aggressjoni tar-Russja kontra l-Ukrajna kif ukoll ikun hemm rispons għalihom; japprofondixxu immedjatament l-impenn diplomatiku mal-gvernijiet fir-reġjun biex jiddiskutu u jiċċaraw l-impatti devastanti fuq terminu qasir, medju u twil tal-objettivi u tal-operazzjonijiet Russi fir-reġjun; jirrikonoxxu li l-gwerra ta' aggressjoni Russa li tinsab għaddejja kontra l-Ukrajna, b'mod partikolari l-imblokk navali Russu, tfixkel il-ktajjen tal-provvista u tħalli impatt sever fuq is-sigurtà tal-ikel tal-Qarn tal-Afrika, kemm fuq terminu qasir kif ukoll fuq dak medju, peress li madwar 90 % tal-qamħ tagħha jiġi importat mill-Federazzjoni Russa u mill-Ukrajna; iqisu l-fatt li mill-anqas 20 miljun persuna kienu diġà f'riskju ta' karestija minħabba nixfa bla preċedent fil-Kenja, fis-Somalja u fl-Etjopja u l-kriżi tal-qatgħat tal-ġurati; iżidu b'mod sinifikanti l-appoġġ u l-assistenza tal-UE għall-Qarn tal-Afrika biex jiġi evitat ir-riskju ta' karestija jew diffikultajiet fl-aċċess għall-ikel; jirrikonoxxu l-lakuni fil-finanzjament għar-reġjun għas-sitt xhur li ġejjin, jiġifieri USD 437 miljun skont il-Programm Dinji tal-Ikel u USD 130 miljun skont l-Organizzazzjoni tal-Ikel u l-Agrikoltura tan-NU, u jagħmlu l-almu tagħhom biex jgħinu biex jingħalqu dawn il-lakuni u jmorru lil hinn mill-EUR 21,5 miljun f'għajnuna umanitarja addizzjonali tal-UE diġà impenjata;

Il-prinċipji gwida

| (b) | jirrikonoxxu bis-sħiħ il-potenzjal u r-rilevanza strateġika tar-reġjun, u jiżviluppaw viżjoni verament strateġika għall-kooperazzjoni u għall-involviment billi jaħdmu kontinwament biex jimplimentaw u jadattaw l-istrateġija għall-Qarn tal-Afrika fid-dawl tal-iżviluppi reċenti fir-reġjun, filwaqt li jagħtu impetu ġdid lil relazzjoni ta' benefiċċju reċiproku bbażata fuq konsultazzjonijiet koerenti, f'waqthom u effettivi u valuri, interessi u prospetti komuni; ibiddlu l-mentalità skaduta ta' donaturi u riċevituri għal sħubija fuq bażi ugwali bejn l-UE u l-pajjiżi tal-Qarn tal-Afrika sabiex jinħolqu l-kundizzjonijiet għal żvilupp sostenibbli u paċifiku fir-reġjun; |
| --- | --- |

(b)

jirrikonoxxu bis-sħiħ il-potenzjal u r-rilevanza strateġika tar-reġjun, u jiżviluppaw viżjoni verament strateġika għall-kooperazzjoni u għall-involviment billi jaħdmu kontinwament biex jimplimentaw u jadattaw l-istrateġija għall-Qarn tal-Afrika fid-dawl tal-iżviluppi reċenti fir-reġjun, filwaqt li jagħtu impetu ġdid lil relazzjoni ta' benefiċċju reċiproku bbażata fuq konsultazzjonijiet koerenti, f'waqthom u effettivi u valuri, interessi u prospetti komuni; ibiddlu l-mentalità skaduta ta' donaturi u riċevituri għal sħubija fuq bażi ugwali bejn l-UE u l-pajjiżi tal-Qarn tal-Afrika sabiex jinħolqu l-kundizzjonijiet għal żvilupp sostenibbli u paċifiku fir-reġjun;

| (c) | jikkoordinaw l-inizjattivi u l-appoġġ tal-UE mal-kontropartijiet Afrikani billi jiffavorixxu sjieda Afrikana tal-programmi, biex b'hekk jgħinu biex jinstabu soluzzjonijiet Afrikani għall-problemi Afrikani; jadottaw, f'dan ir-rigward, approċċ ta' kundizzjonalità, inkluż dwar kwistjonijiet ta' sigurtà, ibbażat fuq il-prinċipju “aktar għal aktar u anqas għal anqas”; jinnutaw li l-għajnuna għall-iżvilupp xi drabi tintuża b'mod ineffiċjenti u okkażjonalment tintuża ħażin mill-gvernijiet tal-pajjiżi riċevituri; jiffaċilitaw it-tisħiħ ta' approċċ minn isfel għal fuq, fejn il-komunitajiet lokali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jistgħu jaħdmu biex jibnu l-kapaċitajiet tagħhom stess u jħejju, jikkoordinaw u jorganizzaw ruħhom aħjar biex isiru aktar reżiljenti; |
| --- | --- |

(c)

jikkoordinaw l-inizjattivi u l-appoġġ tal-UE mal-kontropartijiet Afrikani billi jiffavorixxu sjieda Afrikana tal-programmi, biex b'hekk jgħinu biex jinstabu soluzzjonijiet Afrikani għall-problemi Afrikani; jadottaw, f'dan ir-rigward, approċċ ta' kundizzjonalità, inkluż dwar kwistjonijiet ta' sigurtà, ibbażat fuq il-prinċipju “aktar għal aktar u anqas għal anqas”; jinnutaw li l-għajnuna għall-iżvilupp xi drabi tintuża b'mod ineffiċjenti u okkażjonalment tintuża ħażin mill-gvernijiet tal-pajjiżi riċevituri; jiffaċilitaw it-tisħiħ ta' approċċ minn isfel għal fuq, fejn il-komunitajiet lokali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jistgħu jaħdmu biex jibnu l-kapaċitajiet tagħhom stess u jħejju, jikkoordinaw u jorganizzaw ruħhom aħjar biex isiru aktar reżiljenti;

| (d) | jikkoordinaw l-isforzi fir-reġjun mal-UA u mal-komponenti reġjonali tagħha, b'mod partikolari l-Komunità tal-Afrika tal-Lvant u l-Awtorità Intergovernattiva għall-Iżvilupp (IGAD), kif ukoll man-NU u organizzazzjonijiet internazzjonali u reġjonali oħra tal-istess fehma, ma' istituzzjonijiet finanzjarji u ma' pajjiżi individwali; iżommu l-appoġġ għall-missjonijiet li jinsabu għaddejjin fil-qasam li jgħinu dawn l-isforzi, inklużi l-missjonijiet tal-politika ta' sigurtà u ta' difiża komuni tal-UE, sabiex jikkontribwixxu għal rispons kollettiv imfassal biex jinkisbu l-istabbiltà u l-iżvilupp; jinkoraġġixxu lir-Renju Unit jikkoordina mal-UE fl-isforzi tiegħu fir-reġjun; |
| --- | --- |

(d)

jikkoordinaw l-isforzi fir-reġjun mal-UA u mal-komponenti reġjonali tagħha, b'mod partikolari l-Komunità tal-Afrika tal-Lvant u l-Awtorità Intergovernattiva għall-Iżvilupp (IGAD), kif ukoll man-NU u organizzazzjonijiet internazzjonali u reġjonali oħra tal-istess fehma, ma' istituzzjonijiet finanzjarji u ma' pajjiżi individwali; iżommu l-appoġġ għall-missjonijiet li jinsabu għaddejjin fil-qasam li jgħinu dawn l-isforzi, inklużi l-missjonijiet tal-politika ta' sigurtà u ta' difiża komuni tal-UE, sabiex jikkontribwixxu għal rispons kollettiv imfassal biex jinkisbu l-istabbiltà u l-iżvilupp; jinkoraġġixxu lir-Renju Unit jikkoordina mal-UE fl-isforzi tiegħu fir-reġjun;

| (e) | jadottaw approċċ proattiv, inklużiv u kooperattiv ibbażat fuq involviment kostruttiv ma' pajjiżi u atturi preżenti fil-Qarn tal-Afrika, filwaqt li jikkondividu l-aħjar prattiki u l-esperjenza tal-UE fl-integrazzjoni ta' kwistjonijiet relatati mas-sigurtà, mal-iżvilupp ekonomiku u ma' kwistjonijiet finanzjarji, soċjali u kulturali biex titrawwem kooperazzjoni effettiva fir-reġjun kollu u fil-qasam marittimu, filwaqt li jaġixxu wkoll bħala faċilitatur tad-djalogu mal-partijiet kollha involuti, b'mod partikolari permezz tar-Rappreżentant Speċjali tal-UE għall-Qarn tal-Afrika; |
| --- | --- |

(e)

jadottaw approċċ proattiv, inklużiv u kooperattiv ibbażat fuq involviment kostruttiv ma' pajjiżi u atturi preżenti fil-Qarn tal-Afrika, filwaqt li jikkondividu l-aħjar prattiki u l-esperjenza tal-UE fl-integrazzjoni ta' kwistjonijiet relatati mas-sigurtà, mal-iżvilupp ekonomiku u ma' kwistjonijiet finanzjarji, soċjali u kulturali biex titrawwem kooperazzjoni effettiva fir-reġjun kollu u fil-qasam marittimu, filwaqt li jaġixxu wkoll bħala faċilitatur tad-djalogu mal-partijiet kollha involuti, b'mod partikolari permezz tar-Rappreżentant Speċjali tal-UE għall-Qarn tal-Afrika;

Il-paċi u s-sigurtà reġjonali

| (f) | jirrikonoxxu li n-nuqqas ta' sigurtà u l-instabbiltà fil-Qarn tal-Afrika jirrappreżentaw theddida serja għall-prospetti ekonomiċi u soċjali tal-Afrika kollha kemm hi, kif ukoll għat-tħassib dwar is-sigurtà tal-UE u tar-reġjun; jikkontribwixxu għas-sigurtà u għall-istabbiltà reġjonali b'approċċ integrat, li jrawwem ir-rabta bejn l-assistenza umanitarja, il-kooperazzjoni għall-iżvilupp u l-paċi permezz tal-prevenzjoni tal-kunflitti ċivili, is-soluzzjoni paċifika għat-tilwim, ir-riżoluzzjoni tal-kunflitti, il-medjazzjoni, il-bini tal-kapaċitajiet u l-attivitajiet ta' rikonċiljazzjoni; jintegraw l-inklużjoni taż-żgħażagħ u r-rappreżentanza sħiħa, ugwali u sinifikanti u l-parteċipazzjoni attiva tan-nisa fi kwistjonijiet ta' paċi u ta' sigurtà, inkluż permezz tal-appoġġ u tal-implimentazzjoni tal-Aġendi tan-NU dwar iż-Żgħażagħ, il-Paċi u s-Sigurtà u dwar in-Nisa, il-Paċi u s-Sigurtà, filwaqt li jifformulaw impenji konkreti fuq terminu qasir u medju u jidentifikaw kif dan ser jitkejjel u jiġi rrapportat b'mod oġġettiv; jappoġġaw proċessi bi sjieda Afrikana fi ħdan l-UA, l-IGAD u l-Komunità tal-Afrika tal-Lvant, u jindirizzaw l-kawżi ewlenin tal-kunflitti, l-estremiżmu u r-radikalizzazzjoni bħall-faqar estrem u l-inugwaljanza, il-konsegwenzi tat-tibdil fil-klima b'mod partikolari riżorsi skarsi bħar-raba' li jinħadem u l-ilma, u tilwim dwar il-fruntieri li ilu għaddej permezz ta' appoġġ politiku, finanzjarju, operazzjonali u loġistiku; isaħħu s-sħubija strateġika UE-UA fir-rigward tal-prevenzjoni tal-kunflitti, ir-riżoluzzjoni tal-kunflitti u ż-żamma tal-paċi; isaħħu l-kooperazzjoni mal-Kunsill tal-Paċi u s-Sigurtà tal-Unjoni Afrikana u mal-Komunitajiet Ekonomiċi Reġjonali f'dan ir-rigward; japprovaw il-kunċett tas-sigurtà tal-bniedem bħala komplement għall-approċċi tas-sigurtà tal-istat li jpoġġi l-miżuri u l-istituzzjonijiet għas-servizz tal-poplu tiegħu; jappoġġaw it-tneħħija meħtieġa tal-mini tal-art, tal-munizzjonijiet dispersivi u splussivi oħra, u jindirizzaw il-kontaminazzjoni kkawżata minnhom, peress li jipprevjenu l-iżvilupp soċjali u ekonomiku u għandhom impatt sproporzjonat fuq it-tfal, in-nisa u l-gruppi emarġinati; |
| --- | --- |

(f)

jirrikonoxxu li n-nuqqas ta' sigurtà u l-instabbiltà fil-Qarn tal-Afrika jirrappreżentaw theddida serja għall-prospetti ekonomiċi u soċjali tal-Afrika kollha kemm hi, kif ukoll għat-tħassib dwar is-sigurtà tal-UE u tar-reġjun; jikkontribwixxu għas-sigurtà u għall-istabbiltà reġjonali b'approċċ integrat, li jrawwem ir-rabta bejn l-assistenza umanitarja, il-kooperazzjoni għall-iżvilupp u l-paċi permezz tal-prevenzjoni tal-kunflitti ċivili, is-soluzzjoni paċifika għat-tilwim, ir-riżoluzzjoni tal-kunflitti, il-medjazzjoni, il-bini tal-kapaċitajiet u l-attivitajiet ta' rikonċiljazzjoni; jintegraw l-inklużjoni taż-żgħażagħ u r-rappreżentanza sħiħa, ugwali u sinifikanti u l-parteċipazzjoni attiva tan-nisa fi kwistjonijiet ta' paċi u ta' sigurtà, inkluż permezz tal-appoġġ u tal-implimentazzjoni tal-Aġendi tan-NU dwar iż-Żgħażagħ, il-Paċi u s-Sigurtà u dwar in-Nisa, il-Paċi u s-Sigurtà, filwaqt li jifformulaw impenji konkreti fuq terminu qasir u medju u jidentifikaw kif dan ser jitkejjel u jiġi rrapportat b'mod oġġettiv; jappoġġaw proċessi bi sjieda Afrikana fi ħdan l-UA, l-IGAD u l-Komunità tal-Afrika tal-Lvant, u jindirizzaw l-kawżi ewlenin tal-kunflitti, l-estremiżmu u r-radikalizzazzjoni bħall-faqar estrem u l-inugwaljanza, il-konsegwenzi tat-tibdil fil-klima b'mod partikolari riżorsi skarsi bħar-raba' li jinħadem u l-ilma, u tilwim dwar il-fruntieri li ilu għaddej permezz ta' appoġġ politiku, finanzjarju, operazzjonali u loġistiku; isaħħu s-sħubija strateġika UE-UA fir-rigward tal-prevenzjoni tal-kunflitti, ir-riżoluzzjoni tal-kunflitti u ż-żamma tal-paċi; isaħħu l-kooperazzjoni mal-Kunsill tal-Paċi u s-Sigurtà tal-Unjoni Afrikana u mal-Komunitajiet Ekonomiċi Reġjonali f'dan ir-rigward; japprovaw il-kunċett tas-sigurtà tal-bniedem bħala komplement għall-approċċi tas-sigurtà tal-istat li jpoġġi l-miżuri u l-istituzzjonijiet għas-servizz tal-poplu tiegħu; jappoġġaw it-tneħħija meħtieġa tal-mini tal-art, tal-munizzjonijiet dispersivi u splussivi oħra, u jindirizzaw il-kontaminazzjoni kkawżata minnhom, peress li jipprevjenu l-iżvilupp soċjali u ekonomiku u għandhom impatt sproporzjonat fuq it-tfal, in-nisa u l-gruppi emarġinati;

| (g) | jindirizzaw l-insigurtajiet u t-tensjonijiet li possibbilment jirriżultaw mill-bini tal-Gran Diga tar-Rinaxximent Etjopjan u mill-kondiviżjoni tal-ilmijiet tan-Nil mas-Sudan u mal-Eġittu li jinsabu 'l isfel mix-xmara; jistiednu lit-tliet pajjiżi jerġgħu lura għall-mejda tan-negozjati u jaħdmu magħhom biex isibu soluzzjoni nnegozjata b'mod diplomatiku fil-fora xierqa taħt l-awspiċji tal-UA u tal-IGAD, filwaqt li jqisu l-interess tal-Etjopja fil-ġenerazzjoni tal-enerġija idroelettrika kif ukoll it-tħassib tal-istati riparji fir-rigward tas-sigurtà tal-ilma, u jegħlbu r-riskji relatati mal-attitudnijiet unilaterali lejn l-użu ta' riżorsi ambjentali kondiviżi; iqisu l-fatt li l-effetti tat-tibdil fil-klima joħolqu sfida kbira għall-Qarn tal-Afrika u jirrikjedu li r-reġjun jikkoopera mill-qrib fil-produzzjoni tal-enerġija sostenibbli kif ukoll fil-kondiviżjoni tar-riżorsi, u jirrikonoxxu li l-Patt Ekoloġiku Ewropew joffri opportunitajiet importanti għall-kooperazzjoni; jipprovdu assistenza finanzjarja u teknika kif ukoll jikkondividu teknoloġiji innovattivi, l-aħjar prattiki u tagħlimiet meħuda mas-sħab Afrikani tagħna sabiex jinħasdu l-benefiċċji tat-tranżizzjoni ekoloġika u r-rabta bejn l-ilma, l-ikel u l-enerġija, u jiżdied l-investiment fit-tranżizzjoni tar-reġjun, inkluż fl-infrastruttura integrata bħall-grilji tal-enerġija tranżnazzjonali; |
| --- | --- |

(g)

jindirizzaw l-insigurtajiet u t-tensjonijiet li possibbilment jirriżultaw mill-bini tal-Gran Diga tar-Rinaxximent Etjopjan u mill-kondiviżjoni tal-ilmijiet tan-Nil mas-Sudan u mal-Eġittu li jinsabu 'l isfel mix-xmara; jistiednu lit-tliet pajjiżi jerġgħu lura għall-mejda tan-negozjati u jaħdmu magħhom biex isibu soluzzjoni nnegozjata b'mod diplomatiku fil-fora xierqa taħt l-awspiċji tal-UA u tal-IGAD, filwaqt li jqisu l-interess tal-Etjopja fil-ġenerazzjoni tal-enerġija idroelettrika kif ukoll it-tħassib tal-istati riparji fir-rigward tas-sigurtà tal-ilma, u jegħlbu r-riskji relatati mal-attitudnijiet unilaterali lejn l-użu ta' riżorsi ambjentali kondiviżi; iqisu l-fatt li l-effetti tat-tibdil fil-klima joħolqu sfida kbira għall-Qarn tal-Afrika u jirrikjedu li r-reġjun jikkoopera mill-qrib fil-produzzjoni tal-enerġija sostenibbli kif ukoll fil-kondiviżjoni tar-riżorsi, u jirrikonoxxu li l-Patt Ekoloġiku Ewropew joffri opportunitajiet importanti għall-kooperazzjoni; jipprovdu assistenza finanzjarja u teknika kif ukoll jikkondividu teknoloġiji innovattivi, l-aħjar prattiki u tagħlimiet meħuda mas-sħab Afrikani tagħna sabiex jinħasdu l-benefiċċji tat-tranżizzjoni ekoloġika u r-rabta bejn l-ilma, l-ikel u l-enerġija, u jiżdied l-investiment fit-tranżizzjoni tar-reġjun, inkluż fl-infrastruttura integrata bħall-grilji tal-enerġija tranżnazzjonali;

| (h) | jikkoordinaw ma' sħab u organizzazzjonijiet internazzjonali biex jipprovdu għajnuna u assistenza umanitarja f'waqthom u suffiċjenti lill-pajjiżi milquta minn kunflitti, nixfa estrema u diżastri naturali oħra u mill-aggressjoni Russa fl-Ukrajna, li kkontribwiet għal kostijiet tal-ikel u tal-fjuwil dejjem jogħlew u għal tfixkil fil-ktajjen tal-provvista globali; jirrikonoxxu r-rabtiet bejn il-kriżi klimatika, il-paċi u l-kunflitti u l-ħtieġa għall-bini tal-paċi u l-isforzi ta' adattament għat-tibdil fil-klima u l-mitigazzjoni tiegħu biex dawn jiġu indirizzati, u tiġi indirizzata s-sigurtà tal-klima bħala element ewlieni ta' kwalunkwe strateġija reġjonali komprensiva; jassumu rwol ta' tmexxija biex ilaqqgħu l-komunità tad-donaturi għal konferenza eċċezzjonali b'appell għal wegħdiet ta' donazzjonijiet għall-Qarn tal-Afrika sabiex jiġi evitat li r-reġjun jerġa' jintlaqat mill-ġuħ; |
| --- | --- |

(h)

jikkoordinaw ma' sħab u organizzazzjonijiet internazzjonali biex jipprovdu għajnuna u assistenza umanitarja f'waqthom u suffiċjenti lill-pajjiżi milquta minn kunflitti, nixfa estrema u diżastri naturali oħra u mill-aggressjoni Russa fl-Ukrajna, li kkontribwiet għal kostijiet tal-ikel u tal-fjuwil dejjem jogħlew u għal tfixkil fil-ktajjen tal-provvista globali; jirrikonoxxu r-rabtiet bejn il-kriżi klimatika, il-paċi u l-kunflitti u l-ħtieġa għall-bini tal-paċi u l-isforzi ta' adattament għat-tibdil fil-klima u l-mitigazzjoni tiegħu biex dawn jiġu indirizzati, u tiġi indirizzata s-sigurtà tal-klima bħala element ewlieni ta' kwalunkwe strateġija reġjonali komprensiva; jassumu rwol ta' tmexxija biex ilaqqgħu l-komunità tad-donaturi għal konferenza eċċezzjonali b'appell għal wegħdiet ta' donazzjonijiet għall-Qarn tal-Afrika sabiex jiġi evitat li r-reġjun jerġa' jintlaqat mill-ġuħ;

| (i) | jirrikonoxxu l-impatti pożittivi tal-impenn muri mill-UE u mis-sħab internazzjonali tagħha permezz ta' missjonijiet u operazzjonijiet bħall-Operazzjoni Atalanta, il-Missjoni tal-UE għall-Bini tal-Kapaċità fis-Somalja u l-Programm tal-UE għall-Promozzjoni tas-Sigurtà Marittima Reġjonali, kemm billi jipprevjenu attakki ta' piraterija qabel ma jseħħu kif ukoll billi jnaqqsu r-rata ta' suċċess ta' dawk li jseħħu, u jiddeploraw il-fatt li r-Riżoluzzjoni 2608 tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU ma ġietx imġedda, u li dan sfortunatament jillimita l-aċċess tal-operazzjoni għall-ibħra territorjali Somali; ifaħħru r-riżultati pożittivi li diġà nkisbu mill-Missjoni tal-UE għall-Bini tal-Kapaċità fis-Somalja fil-qasam tal-infurzar tal-liġi ċivili, u jiżguraw li l-missjoni jkollha l-mezzi u l-persunal li teħtieġ biex tkun effettiva; jistiednu lill-Istati Membri juru impenn adegwat fil-konfront tal-ATMIS u tal-Missjoni ta' Taħriġ tal-UE fis-Somalja, kemm f'termini ta' persunal kif ukoll ta' mezzi, sabiex jissaħħu l-forzi armati Somali u jkunu jistgħu jieħdu f'idejhom is-sigurtà fil-pajjiż filwaqt li jikkonformaw bis-sħiħ mad-dritt umanitarju internazzjonali u mad-dritt internazzjonali dwar id-drittijiet tal-bniedem; jissottolinjaw il-ħtieġa għall-UE li tikkonferma l-pożizzjoni tagħha bħala sieħeb kredibbli għas-Somalja, filwaqt li tappoġġa l-ATMIS bħala parti minn approċċ integrat adottat f'koordinazzjoni mal-missjonijiet tal-politika ta' sigurtà u ta' difiża komuni fis-Somalja, il-Faċilità Ewropea għall-Paċi (EPF), l-operazzjonijiet ta' għajnuna umanitarja u l-Istrument ta' Viċinat, ta' Kooperazzjoni għall-Iżvilupp u ta' Kooperazzjoni Internazzjonali; |
| --- | --- |

(i)

jirrikonoxxu l-impatti pożittivi tal-impenn muri mill-UE u mis-sħab internazzjonali tagħha permezz ta' missjonijiet u operazzjonijiet bħall-Operazzjoni Atalanta, il-Missjoni tal-UE għall-Bini tal-Kapaċità fis-Somalja u l-Programm tal-UE għall-Promozzjoni tas-Sigurtà Marittima Reġjonali, kemm billi jipprevjenu attakki ta' piraterija qabel ma jseħħu kif ukoll billi jnaqqsu r-rata ta' suċċess ta' dawk li jseħħu, u jiddeploraw il-fatt li r-Riżoluzzjoni 2608 tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU ma ġietx imġedda, u li dan sfortunatament jillimita l-aċċess tal-operazzjoni għall-ibħra territorjali Somali; ifaħħru r-riżultati pożittivi li diġà nkisbu mill-Missjoni tal-UE għall-Bini tal-Kapaċità fis-Somalja fil-qasam tal-infurzar tal-liġi ċivili, u jiżguraw li l-missjoni jkollha l-mezzi u l-persunal li teħtieġ biex tkun effettiva; jistiednu lill-Istati Membri juru impenn adegwat fil-konfront tal-ATMIS u tal-Missjoni ta' Taħriġ tal-UE fis-Somalja, kemm f'termini ta' persunal kif ukoll ta' mezzi, sabiex jissaħħu l-forzi armati Somali u jkunu jistgħu jieħdu f'idejhom is-sigurtà fil-pajjiż filwaqt li jikkonformaw bis-sħiħ mad-dritt umanitarju internazzjonali u mad-dritt internazzjonali dwar id-drittijiet tal-bniedem; jissottolinjaw il-ħtieġa għall-UE li tikkonferma l-pożizzjoni tagħha bħala sieħeb kredibbli għas-Somalja, filwaqt li tappoġġa l-ATMIS bħala parti minn approċċ integrat adottat f'koordinazzjoni mal-missjonijiet tal-politika ta' sigurtà u ta' difiża komuni fis-Somalja, il-Faċilità Ewropea għall-Paċi (EPF), l-operazzjonijiet ta' għajnuna umanitarja u l-Istrument ta' Viċinat, ta' Kooperazzjoni għall-Iżvilupp u ta' Kooperazzjoni Internazzjonali;

| (j) | jesprimu tħassib dwar l-attività persistenti ta' gruppi terroristiċi Iżlamisti militanti radikali li joperaw fil-Qarn tal-Afrika u f'pajjiżi ġirien, b'mod partikolari l-al-Shabaab, l-al-Qaeda u d-Da'esh, li huma adattabbli ħafna u kapaċi jiksbu bażi dejjiema fost il-popolazzjoni; jistiednu lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jiffukaw fuq it-tixrid tal-ġiħadiżmu fir-reġjun u jipprovdu assistenza mfassla apposta u effettiva lill-pajjiżi milquta fil-ġlieda kontra l-effetti immedjati ta' din l-espansjoni kif ukoll kontra l-kawżi ewlenin kumplessi li jwasslu għall-estremiżmu, ir-radikalizzazzjoni, il-vjolenza, it-terroriżmu u s-suxxettibbiltà għar-reklutaġġ; jirrikonoxxu li r-rilevanza u l-kapaċità tal-organizzazzjonijiet terroristiċi li joperaw fir-reġjun jissaħħu aktar bil-permeabbiltà tal-fruntieri nazzjonali, u jappoġġaw l-isforzi nazzjonali u reġjonali biex tiżdied is-sigurtà tal-fruntieri; jaħdmu f'kooperazzjoni ma' pajjiżi individwali u organizzazzjonijiet reġjonali, b'mod partikolari mal-Komunità tal-Afrika tal-Lvant, l-IGAD u l-Forza tal-Afrika tal-Lvant ta' Intervent fil-Pront, sabiex jadottaw approċċ reġjonali għall-ġlieda kontra t-terroriżmu u jindirizzaw il-kawżi ewlenin tiegħu; |
| --- | --- |

(j)

jesprimu tħassib dwar l-attività persistenti ta' gruppi terroristiċi Iżlamisti militanti radikali li joperaw fil-Qarn tal-Afrika u f'pajjiżi ġirien, b'mod partikolari l-al-Shabaab, l-al-Qaeda u d-Da'esh, li huma adattabbli ħafna u kapaċi jiksbu bażi dejjiema fost il-popolazzjoni; jistiednu lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jiffukaw fuq it-tixrid tal-ġiħadiżmu fir-reġjun u jipprovdu assistenza mfassla apposta u effettiva lill-pajjiżi milquta fil-ġlieda kontra l-effetti immedjati ta' din l-espansjoni kif ukoll kontra l-kawżi ewlenin kumplessi li jwasslu għall-estremiżmu, ir-radikalizzazzjoni, il-vjolenza, it-terroriżmu u s-suxxettibbiltà għar-reklutaġġ; jirrikonoxxu li r-rilevanza u l-kapaċità tal-organizzazzjonijiet terroristiċi li joperaw fir-reġjun jissaħħu aktar bil-permeabbiltà tal-fruntieri nazzjonali, u jappoġġaw l-isforzi nazzjonali u reġjonali biex tiżdied is-sigurtà tal-fruntieri; jaħdmu f'kooperazzjoni ma' pajjiżi individwali u organizzazzjonijiet reġjonali, b'mod partikolari mal-Komunità tal-Afrika tal-Lvant, l-IGAD u l-Forza tal-Afrika tal-Lvant ta' Intervent fil-Pront, sabiex jadottaw approċċ reġjonali għall-ġlieda kontra t-terroriżmu u jindirizzaw il-kawżi ewlenin tiegħu;

| (k) | jipprovdu appoġġ imfassal apposta u mmexxi mit-talbiet għall-UA, għall-komponenti reġjonali tagħha u għall-pajjiżi individwali fl-isforzi tagħhom biex itejbu l-kundizzjonijiet għas-sigurtà u għall-istabbiltà; iżommu l-appoġġ ipprovdut permezz tal-politika tal-Istrument ta' Viċinat, ta' Kooperazzjoni għall-Iżvilupp u ta' Kooperazzjoni Internazzjonali ta' bini tal-kapaċitajiet b'appoġġ għas-sigurtà u għall-iżvilupp u għall-EPF, b'mod partikolari għall-Operazzjoni Atalanta u għall-Missjoni ta' Taħriġ tal-UE fis-Somalja, u jiżguraw li jikkonforma mal-Pożizzjoni Komuni tal-UE dwar l-Esportazzjoni tal-Armi u jirrispetta bis-sħiħ id-drittijiet tal-bniedem u d-dritt umanitarju, l-obbligi ta' valutazzjoni tar-riskju ex ante, il-monitoraġġ permanenti tal-provvista ta' teknoloġija militari lil atturi ta' pajjiżi terzi u mad-dispożizzjonijiet effettivi tat-trasparenza inkluż it-traċċabbiltà u l-użu xieraq tal-materjal ipprovdut lis-sħab fl-ambitu tal-EPF, sabiex jgħinu fil-bini ta' settur tas-sigurtà akkontabbli, robust u affidabbli; jisfruttaw bis-sħiħ il-potenzjal tal-EPF f'dan ir-rigward u jiżguraw kontinwità ma' dik li qabel kienet il-Faċilità Afrikana għall-Paċi f'termini tal-kwalità u tal-kwantità tal-finanzjament ta' inizjattivi mmexxija mill-Afrika; jiżguraw li l-impenji ta' finanzjament kollha tal-EPF li daħlu għalihom mal-Qarn tal-Afrika qabel l-invażjoni kriminali tar-Russja fl-Ukrajna jiġu ssodisfati; jiżguraw il-finanzjament tal-komponent ċivili tal-ATMIS; |
| --- | --- |

(k)

jipprovdu appoġġ imfassal apposta u mmexxi mit-talbiet għall-UA, għall-komponenti reġjonali tagħha u għall-pajjiżi individwali fl-isforzi tagħhom biex itejbu l-kundizzjonijiet għas-sigurtà u għall-istabbiltà; iżommu l-appoġġ ipprovdut permezz tal-politika tal-Istrument ta' Viċinat, ta' Kooperazzjoni għall-Iżvilupp u ta' Kooperazzjoni Internazzjonali ta' bini tal-kapaċitajiet b'appoġġ għas-sigurtà u għall-iżvilupp u għall-EPF, b'mod partikolari għall-Operazzjoni Atalanta u għall-Missjoni ta' Taħriġ tal-UE fis-Somalja, u jiżguraw li jikkonforma mal-Pożizzjoni Komuni tal-UE dwar l-Esportazzjoni tal-Armi u jirrispetta bis-sħiħ id-drittijiet tal-bniedem u d-dritt umanitarju, l-obbligi ta' valutazzjoni tar-riskju ex ante, il-monitoraġġ permanenti tal-provvista ta' teknoloġija militari lil atturi ta' pajjiżi terzi u mad-dispożizzjonijiet effettivi tat-trasparenza inkluż it-traċċabbiltà u l-użu xieraq tal-materjal ipprovdut lis-sħab fl-ambitu tal-EPF, sabiex jgħinu fil-bini ta' settur tas-sigurtà akkontabbli, robust u affidabbli; jisfruttaw bis-sħiħ il-potenzjal tal-EPF f'dan ir-rigward u jiżguraw kontinwità ma' dik li qabel kienet il-Faċilità Afrikana għall-Paċi f'termini tal-kwalità u tal-kwantità tal-finanzjament ta' inizjattivi mmexxija mill-Afrika; jiżguraw li l-impenji ta' finanzjament kollha tal-EPF li daħlu għalihom mal-Qarn tal-Afrika qabel l-invażjoni kriminali tar-Russja fl-Ukrajna jiġu ssodisfati; jiżguraw il-finanzjament tal-komponent ċivili tal-ATMIS;

Demokrazija, drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt

| (l) | jappoġġaw bis-sħiħ it-tranżizzjonijiet demokratiċi, l-istat tad-dritt, il-proċessi tal-bini tal-istat u spazju politiku miftuħ li jkun adattat kif xieraq għall-kuntesti lokali differenti; jappoġġaw strateġiji biex jitrawmu proċessi inklużivi ta' rikonċiljazzjoni bil-għan li jiġu stabbiliti istituzzjonijiet kredibbli u rappreżentattivi li jipprevedu l-parteċipazzjoni tad-diversi komunitajiet; jimpenjaw ruħhom b'mod partikolari mas-Somalja, l-Etjopja u s-Sudan biex iżidu l-isforzi biex jinkludu komunitajiet u nisa sottorappreżentati fil-politika ta' livell għoli u korpi governattivi u jassistu lill-pajjiżi sħab fl-indirizzar tal-iskuntentizza lejn l-awtoritajiet nazzjonali u n-nuqqas ta' fiduċja fihom permezz ta' miżuri għall-bini tal-fiduċja; ikunu lesti li, kull meta jkun meħtieġ, jibagħtu missjonijiet ta' osservazzjoni elettorali tal-UE biex jappoġġaw il-proċessi elettorali qabel u matul l-elezzjonijiet; jirrikonoxxu l-potenzjal tad-diplomazija parlamentari bħala għodda biex jitrawwem id-djalogu u tinbena sħubija olistika bejn l-UE, l-UA u pajjiżi individwali; |
| --- | --- |

(l)

jappoġġaw bis-sħiħ it-tranżizzjonijiet demokratiċi, l-istat tad-dritt, il-proċessi tal-bini tal-istat u spazju politiku miftuħ li jkun adattat kif xieraq għall-kuntesti lokali differenti; jappoġġaw strateġiji biex jitrawmu proċessi inklużivi ta' rikonċiljazzjoni bil-għan li jiġu stabbiliti istituzzjonijiet kredibbli u rappreżentattivi li jipprevedu l-parteċipazzjoni tad-diversi komunitajiet; jimpenjaw ruħhom b'mod partikolari mas-Somalja, l-Etjopja u s-Sudan biex iżidu l-isforzi biex jinkludu komunitajiet u nisa sottorappreżentati fil-politika ta' livell għoli u korpi governattivi u jassistu lill-pajjiżi sħab fl-indirizzar tal-iskuntentizza lejn l-awtoritajiet nazzjonali u n-nuqqas ta' fiduċja fihom permezz ta' miżuri għall-bini tal-fiduċja; ikunu lesti li, kull meta jkun meħtieġ, jibagħtu missjonijiet ta' osservazzjoni elettorali tal-UE biex jappoġġaw il-proċessi elettorali qabel u matul l-elezzjonijiet; jirrikonoxxu l-potenzjal tad-diplomazija parlamentari bħala għodda biex jitrawwem id-djalogu u tinbena sħubija olistika bejn l-UE, l-UA u pajjiżi individwali;

| (m) | jaħdmu fi sħubija mal-kontropartijiet Afrikani tal-UE u jżidu l-kooperazzjoni mas-soċjetà ċivili biex jidentifikaw u jindirizzaw l-isfidi u l-prijoritajiet ewlenin fir-reġjun, inklużi d-dinjità u d-drittijiet tal-bniedem, id-drittijiet demokratiċi u fundamentali, l-isfidi tal-istat tad-dritt u l-mitigazzjoni tal-kriżi tas-saħħa tal-COVID-19; jistiednu lill-awtoritajiet nazzjonali jirrispettaw il-Linji Gwida dwar il-Libertà ta' Assoċjazzjoni u ta' Għaqda adottati mill-Kummissjoni Afrikana dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Popli u jirrispettaw il-libertà tal-media, inkluż billi jiżguraw li l-mezzi tal-media jkunu jistgħu joperaw b'mod indipendenti; jesprimu tħassib dwar il-vjolenza u d-diskriminazzjoni persistenti abbażi tal-orjentazzjoni sesswali, l-identità tal-ġeneru, l-espressjoni u l-karatteristiċi sesswali; jistiednu lill-awtoritajiet nazzjonali jirrevokaw id-dispożizzjonijiet diskriminatorji, inkluż permezz ta' rieżami tal-kodiċijiet kriminali tagħhom; isaħħu l-appoġġ tagħhom għad-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem fir-reġjun; juru flessibbiltà fl-użu tal-għodod kollha għad-dispożizzjoni tagħhom u jimplimentaw bis-sħiħ il-Linji Gwida tal-UE dwar id-Difensuri tad-Drittijiet tal-Bniedem, filwaqt li jiżguraw li l-mekkaniżmi ta' protezzjoni interni jiġu rispettati u jikkoordinaw fl-għoti ta' viżi lil dawk li jfittxu li jitilqu mill-pajjiż; jistiednu lill-awtoritajiet nazzjonali fir-reġjun jipprovdu ambjent tax-xogħol favorevoli għas-soċjetà ċivili, kif ukoll miżuri leġiżlattivi speċifiċi biex jirrikonoxxu u jipproteġu lid-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem u jipprevjenu l-fastidju u d-detenzjoni arbitrarja tagħhom; jirrikonoxxu r-rabta bejn il-korruzzjoni u l-ksur mifrux tad-drittijiet tal-bniedem u jsaħħu l-appoġġ tal-UE għall-ġlieda kontra l-korruzzjoni fir-reġjun; iżidu t-twassil ta' assistenza li ssalva l-ħajja u li ssostni l-ħajja biex tgħin lin-nies u lill-komunitajiet milquta min-nixfa filwaqt li jaħdmu biex il-komunitajiet ikunu jistgħu jsegwu l-awtodipendenza u jibnu reżiljenza kontra xokkijiet futuri; jistiednu lill-gvernijiet fir-reġjun kollu jiżguraw li l-ħaddiema umanitarji jkunu jistgħu jaċċessaw persuni fil-bżonn ta' assistenza; |
| --- | --- |

(m)

jaħdmu fi sħubija mal-kontropartijiet Afrikani tal-UE u jżidu l-kooperazzjoni mas-soċjetà ċivili biex jidentifikaw u jindirizzaw l-isfidi u l-prijoritajiet ewlenin fir-reġjun, inklużi d-dinjità u d-drittijiet tal-bniedem, id-drittijiet demokratiċi u fundamentali, l-isfidi tal-istat tad-dritt u l-mitigazzjoni tal-kriżi tas-saħħa tal-COVID-19; jistiednu lill-awtoritajiet nazzjonali jirrispettaw il-Linji Gwida dwar il-Libertà ta' Assoċjazzjoni u ta' Għaqda adottati mill-Kummissjoni Afrikana dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Popli u jirrispettaw il-libertà tal-media, inkluż billi jiżguraw li l-mezzi tal-media jkunu jistgħu joperaw b'mod indipendenti; jesprimu tħassib dwar il-vjolenza u d-diskriminazzjoni persistenti abbażi tal-orjentazzjoni sesswali, l-identità tal-ġeneru, l-espressjoni u l-karatteristiċi sesswali; jistiednu lill-awtoritajiet nazzjonali jirrevokaw id-dispożizzjonijiet diskriminatorji, inkluż permezz ta' rieżami tal-kodiċijiet kriminali tagħhom; isaħħu l-appoġġ tagħhom għad-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem fir-reġjun; juru flessibbiltà fl-użu tal-għodod kollha għad-dispożizzjoni tagħhom u jimplimentaw bis-sħiħ il-Linji Gwida tal-UE dwar id-Difensuri tad-Drittijiet tal-Bniedem, filwaqt li jiżguraw li l-mekkaniżmi ta' protezzjoni interni jiġu rispettati u jikkoordinaw fl-għoti ta' viżi lil dawk li jfittxu li jitilqu mill-pajjiż; jistiednu lill-awtoritajiet nazzjonali fir-reġjun jipprovdu ambjent tax-xogħol favorevoli għas-soċjetà ċivili, kif ukoll miżuri leġiżlattivi speċifiċi biex jirrikonoxxu u jipproteġu lid-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem u jipprevjenu l-fastidju u d-detenzjoni arbitrarja tagħhom; jirrikonoxxu r-rabta bejn il-korruzzjoni u l-ksur mifrux tad-drittijiet tal-bniedem u jsaħħu l-appoġġ tal-UE għall-ġlieda kontra l-korruzzjoni fir-reġjun; iżidu t-twassil ta' assistenza li ssalva l-ħajja u li ssostni l-ħajja biex tgħin lin-nies u lill-komunitajiet milquta min-nixfa filwaqt li jaħdmu biex il-komunitajiet ikunu jistgħu jsegwu l-awtodipendenza u jibnu reżiljenza kontra xokkijiet futuri; jistiednu lill-gvernijiet fir-reġjun kollu jiżguraw li l-ħaddiema umanitarji jkunu jistgħu jaċċessaw persuni fil-bżonn ta' assistenza;

| (n) | jintegraw il-ġustizzja tranżizzjonali fl-approċċ tagħha għall-ġestjoni tal-kunflitti fir-reġjun; jipprijoritizzaw, bħala parti mill-appoġġ tal-UE għall-isforzi ta' ġustizzja tranżizzjonali, proċessi mmexxija lokalment u nazzjonalment kif ukoll esperti lokali u reġjonali; iżidu l-involviment tal-UE ma' pajjiżi sħab u ma' organizzazzjonijiet internazzjonali u reġjonali biex jappoġġaw il-ġlieda kontra l-impunità u jippromwovu l-verità, il-ġustizzja, ir-reparazzjonijiet u l-garanziji ta' nonrepetizzjoni; |
| --- | --- |

(n)

jintegraw il-ġustizzja tranżizzjonali fl-approċċ tagħha għall-ġestjoni tal-kunflitti fir-reġjun; jipprijoritizzaw, bħala parti mill-appoġġ tal-UE għall-isforzi ta' ġustizzja tranżizzjonali, proċessi mmexxija lokalment u nazzjonalment kif ukoll esperti lokali u reġjonali; iżidu l-involviment tal-UE ma' pajjiżi sħab u ma' organizzazzjonijiet internazzjonali u reġjonali biex jappoġġaw il-ġlieda kontra l-impunità u jippromwovu l-verità, il-ġustizzja, ir-reparazzjonijiet u l-garanziji ta' nonrepetizzjoni;

| (o) | jistiednu lill-gvernijiet jieħdu azzjoni biex jipproteġu lid-drittijiet tan-nisa u l-bniet għall-ugwaljanza, is-saħħa – inklużi s-saħħa sesswali u riproduttiva u d-drittijiet relatati – u l-edukazzjoni, u biex jippermettulhom jgħixu ħielsa mill-vjolenza u d-diskriminazzjoni abbażi tal-ġeneru, filwaqt li jiżguraw approċċ sensittiv għall-ġeneru sabiex jitnaqqas id-distakk dejjem akbar bejn il-ġeneri matul il-kriżijiet u l-kunflitti; ifaħħru l-progress li sar fit-titjib tal-aċċess għall-kura tas-saħħa fir-reġjun, bħal fil-Kenja u fl-Uganda, b'mod partikolari l-aċċess għat-trattament tal-HIV li jsalva l-ħajja u l-aċċess għal servizzi oħra tas-saħħa sesswali u riproduttiva, u jsaħħu l-appoġġ tal-UE għas-saħħa sesswali u riproduttiva u d-drittijiet relatati, li huma indispensabbli biex jinkisbu l-Għanijiet ta' Żvilupp Sostenibbli tan-NU u l-ugwaljanza bejn il-ġeneri; jissimplifikaw l-azzjonijiet kontra l-mutilazzjoni ġenitali femminili fl-attivitajiet esterni kollha tal-UE, kif ittenni r-riżoluzzjoni tal-Parlament tat-12 ta' Frar 2020, filwaqt li jagħtu attenzjoni partikolari lill-Qarn tal-Afrika, li għandu l-ogħla prevalenza ta' mutilazzjoni ġenitali femminili fid-dinja, inkluż fl-aktar forom severi tagħha; jistiednu lill-awtoritajiet nazzjonali fil-Qarn tal-Afrika jimplimentaw liġijiet li jipprojbixxu l-mutilazzjoni ġenitali femminili u jiżguraw li dawk il-liġijiet jiġu rispettati; iżidu l-inizjattivi li jinvolvu lin-nisa fil-politika biex iħeġġu tfassil aħjar tal-politika u jgħinu biex jintemmu l-mutilazzjoni ġenitali femminili u ż-żwieġ furzat; |
| --- | --- |

(o)

jistiednu lill-gvernijiet jieħdu azzjoni biex jipproteġu lid-drittijiet tan-nisa u l-bniet għall-ugwaljanza, is-saħħa – inklużi s-saħħa sesswali u riproduttiva u d-drittijiet relatati – u l-edukazzjoni, u biex jippermettulhom jgħixu ħielsa mill-vjolenza u d-diskriminazzjoni abbażi tal-ġeneru, filwaqt li jiżguraw approċċ sensittiv għall-ġeneru sabiex jitnaqqas id-distakk dejjem akbar bejn il-ġeneri matul il-kriżijiet u l-kunflitti; ifaħħru l-progress li sar fit-titjib tal-aċċess għall-kura tas-saħħa fir-reġjun, bħal fil-Kenja u fl-Uganda, b'mod partikolari l-aċċess għat-trattament tal-HIV li jsalva l-ħajja u l-aċċess għal servizzi oħra tas-saħħa sesswali u riproduttiva, u jsaħħu l-appoġġ tal-UE għas-saħħa sesswali u riproduttiva u d-drittijiet relatati, li huma indispensabbli biex jinkisbu l-Għanijiet ta' Żvilupp Sostenibbli tan-NU u l-ugwaljanza bejn il-ġeneri; jissimplifikaw l-azzjonijiet kontra l-mutilazzjoni ġenitali femminili fl-attivitajiet esterni kollha tal-UE, kif ittenni r-riżoluzzjoni tal-Parlament tat-12 ta' Frar 2020, filwaqt li jagħtu attenzjoni partikolari lill-Qarn tal-Afrika, li għandu l-ogħla prevalenza ta' mutilazzjoni ġenitali femminili fid-dinja, inkluż fl-aktar forom severi tagħha; jistiednu lill-awtoritajiet nazzjonali fil-Qarn tal-Afrika jimplimentaw liġijiet li jipprojbixxu l-mutilazzjoni ġenitali femminili u jiżguraw li dawk il-liġijiet jiġu rispettati; iżidu l-inizjattivi li jinvolvu lin-nisa fil-politika biex iħeġġu tfassil aħjar tal-politika u jgħinu biex jintemmu l-mutilazzjoni ġenitali femminili u ż-żwieġ furzat;

Żvilupp ekonomiku sostenibbli u inklużiv – soċjetà

| (p) | jieħdu nota tal-iżvilupp demografiku tar-reġjun u jirrikonoxxu r-rwol taż-żgħażagħ u tan-nisa fil-kisba ta' żvilupp ekonomiku sostenibbli; isaħħu l-appoġġ tal-UE fil-qasam tal-aċċess għall-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali, u t-titjib tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid tal-forza tax-xogħol, skont il-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol; jinsistu li l-għoti tas-setgħa u l-offerta ta' prospetti reali lill-ġenerazzjonijiet żgħażagħ u lin-nisa jistgħu jġibu magħhom diversi benefiċċji għar-reġjun kollu; jappoġġaw il-bini tal-kapaċità għall-manifattura lokali tal-vaċċini, jassistu fit-tisħiħ tas-sistemi tas-saħħa lokali u jappoġġaw ir-riformi strutturali fis-settur tas-saħħa; iħeġġu lill-awtoritajiet nazzjonali jiżguraw aċċess universali għall-kura tas-saħħa abbażi tal-prinċipji tan-nondiskriminazzjoni u t-trattament ugwali; jieħdu nota li t-terroriżmu u l-ġiħadiżmu jiżvolġu rwol ewlieni fil-prevenzjoni tat-tkabbir ekonomiku fil-Qarn tal-Afrika kollu kemm hu; jieħdu nota tal-preżenza ekonomika ta' al-Shabaab fil-Qarn tal-Afrika permezz tal-kuntrabandu tal-faħam u l-estorsjoni tal-bdiewa, in-negozji u l-organizzazzjonijiet tal-għajnuna; jipprovdu appoġġ tekniku biex jagħtu s-setgħa lid-dijaspora fl-Ewropa biex iżżid ir-relazzjonijiet kummerċjali mar-reġjun, b'mod partikolari billi jippermettu li r-rimessi jintbagħtu permezz ta' kanali legali, trasparenti u fdati; |
| --- | --- |

(p)

jieħdu nota tal-iżvilupp demografiku tar-reġjun u jirrikonoxxu r-rwol taż-żgħażagħ u tan-nisa fil-kisba ta' żvilupp ekonomiku sostenibbli; isaħħu l-appoġġ tal-UE fil-qasam tal-aċċess għall-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali, u t-titjib tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid tal-forza tax-xogħol, skont il-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol; jinsistu li l-għoti tas-setgħa u l-offerta ta' prospetti reali lill-ġenerazzjonijiet żgħażagħ u lin-nisa jistgħu jġibu magħhom diversi benefiċċji għar-reġjun kollu; jappoġġaw il-bini tal-kapaċità għall-manifattura lokali tal-vaċċini, jassistu fit-tisħiħ tas-sistemi tas-saħħa lokali u jappoġġaw ir-riformi strutturali fis-settur tas-saħħa; iħeġġu lill-awtoritajiet nazzjonali jiżguraw aċċess universali għall-kura tas-saħħa abbażi tal-prinċipji tan-nondiskriminazzjoni u t-trattament ugwali; jieħdu nota li t-terroriżmu u l-ġiħadiżmu jiżvolġu rwol ewlieni fil-prevenzjoni tat-tkabbir ekonomiku fil-Qarn tal-Afrika kollu kemm hu; jieħdu nota tal-preżenza ekonomika ta' al-Shabaab fil-Qarn tal-Afrika permezz tal-kuntrabandu tal-faħam u l-estorsjoni tal-bdiewa, in-negozji u l-organizzazzjonijiet tal-għajnuna; jipprovdu appoġġ tekniku biex jagħtu s-setgħa lid-dijaspora fl-Ewropa biex iżżid ir-relazzjonijiet kummerċjali mar-reġjun, b'mod partikolari billi jippermettu li r-rimessi jintbagħtu permezz ta' kanali legali, trasparenti u fdati;

| (q) | jirrikonoxxu li t-tibdil fil-klima jaffettwa serjament il-Qarn tal-Afrika, b'konsegwenzi estensivi għall-istabbiltà tar-reġjun; jintensifikaw l-azzjonijiet komuni fil-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima, b'mod partikolari fil-mitigazzjoni, l-adattament, ir-reżiljenza u l-ġestjoni tar-riskju ta' diżastri; jikkondividu l-benefiċċji tal-Patt Ekoloġiku Ewropew, minqux fil-Liġi Ewropea dwar il-Klima, mas-sħab tagħna u jappoġġawhom fl-adozzjoni tal-aġendi tagħhom stess għat-tranżizzjoni klimatika billi jikkondividu l-aħjar prattiki u jallinjaw l-inizjattivi tal-UE f'dan il-qasam ma' inizjattivi Afrikani eżistenti; jagħtu attenzjoni speċjali lill-implikazzjonijiet tat-tibdil fil-klima fuq is-sigurtà tal-bniedem u tal-ikel u l-ħtieġa li l-UE u s-sħab tagħha jwettqu politika ta' sigurtà u difiża reżistenti għall-klima f'konformità mal-ambizzjonijiet tal-Pjan Direzzjonali tal-UE dwar it-Tibdil fil-Klima u d-Difiża bħala parti mill-Boxxla Strateġika għas-Sigurtà u d-Difiża; jaħdmu flimkien mal-kontropartijiet Afrikani fl-adozzjoni ta' modi ġodda u innovattivi biex jiġi sfruttat bis-sħiħ il-potenzjal tar-reġjun, inkluż billi jiġu skambjati l-aħjar prattiki u jiġu adottati teknoloġiji ġodda għal agrikoltura sostenibbli li jagħtu s-setgħa lill-intraprenditorija lokali, bl-għan aħħari li titnaqqas id-dipendenza fuq l-importazzjonijiet tal-ikel u tal-prodotti agrikoli u jiġi stimulat tkabbir ekonomiku inklużiv u sostenibbli; jappoġġaw it-talbiet tal-LDCs għall-għoti ta' finanzjament speċifiku għat-telf u l-ħsara assoċjati mal-effetti avversi tat-tibdil fil-klima u jappoġġaw ir-rikostruzzjoni tar-reġjuni affettwati u l-irpiljar ekonomiku tagħhom billi jadottaw miżuri speċjali addizzjonali għall-finanzjament tar-rikostruzzjoni u l-irkupru; iqisu li jħeġġu lill-Istati Membri biex jirrikorru għal sospensjoni, serħan jew kanċellazzjoni tad-dejn b'mod immirat fuq bażi ta' każ b'każ għal-LDCs u l-istati gżejjer żgħar li qed jiżviluppaw l-aktar vulnerabbli, bl-iskop speċifiku li jingħata kontribut għall-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima bħala parti minn qafas internazzjonali usa'; |
| --- | --- |

(q)

jirrikonoxxu li t-tibdil fil-klima jaffettwa serjament il-Qarn tal-Afrika, b'konsegwenzi estensivi għall-istabbiltà tar-reġjun; jintensifikaw l-azzjonijiet komuni fil-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima, b'mod partikolari fil-mitigazzjoni, l-adattament, ir-reżiljenza u l-ġestjoni tar-riskju ta' diżastri; jikkondividu l-benefiċċji tal-Patt Ekoloġiku Ewropew, minqux fil-Liġi Ewropea dwar il-Klima, mas-sħab tagħna u jappoġġawhom fl-adozzjoni tal-aġendi tagħhom stess għat-tranżizzjoni klimatika billi jikkondividu l-aħjar prattiki u jallinjaw l-inizjattivi tal-UE f'dan il-qasam ma' inizjattivi Afrikani eżistenti; jagħtu attenzjoni speċjali lill-implikazzjonijiet tat-tibdil fil-klima fuq is-sigurtà tal-bniedem u tal-ikel u l-ħtieġa li l-UE u s-sħab tagħha jwettqu politika ta' sigurtà u difiża reżistenti għall-klima f'konformità mal-ambizzjonijiet tal-Pjan Direzzjonali tal-UE dwar it-Tibdil fil-Klima u d-Difiża bħala parti mill-Boxxla Strateġika għas-Sigurtà u d-Difiża; jaħdmu flimkien mal-kontropartijiet Afrikani fl-adozzjoni ta' modi ġodda u innovattivi biex jiġi sfruttat bis-sħiħ il-potenzjal tar-reġjun, inkluż billi jiġu skambjati l-aħjar prattiki u jiġu adottati teknoloġiji ġodda għal agrikoltura sostenibbli li jagħtu s-setgħa lill-intraprenditorija lokali, bl-għan aħħari li titnaqqas id-dipendenza fuq l-importazzjonijiet tal-ikel u tal-prodotti agrikoli u jiġi stimulat tkabbir ekonomiku inklużiv u sostenibbli; jappoġġaw it-talbiet tal-LDCs għall-għoti ta' finanzjament speċifiku għat-telf u l-ħsara assoċjati mal-effetti avversi tat-tibdil fil-klima u jappoġġaw ir-rikostruzzjoni tar-reġjuni affettwati u l-irpiljar ekonomiku tagħhom billi jadottaw miżuri speċjali addizzjonali għall-finanzjament tar-rikostruzzjoni u l-irkupru; iqisu li jħeġġu lill-Istati Membri biex jirrikorru għal sospensjoni, serħan jew kanċellazzjoni tad-dejn b'mod immirat fuq bażi ta' każ b'każ għal-LDCs u l-istati gżejjer żgħar li qed jiżviluppaw l-aktar vulnerabbli, bl-iskop speċifiku li jingħata kontribut għall-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima bħala parti minn qafas internazzjonali usa';

| (r) | jippromwovu l-koordinazzjoni u l-ħidma mad-direttorati ġenerali rilevanti tal-Kummissjoni sabiex jiġi żgurat li r-reviżjoni tal-politika kummerċjali tal-UE twassal għal tkabbir ekonomiku sostenibbli għar-reġjun, b'mod partikolari billi l-kapitoli dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli tal-ftehimiet ta' kummerċ ħieles isiru infurzabbli bis-sħiħ; jinnotaw li huma meħtieġa sforzi biex jipprevjenu l-ksur tad-drittijiet tal-bniedem u l-abbużi ambjentali minn korporazzjonijiet ibbażati fl-UE li joperaw fil-Qarn tal-Afrika u jiżguraw li d-Direttiva li jmiss dwar id-Diliġenza Dovuta għas-Sostenibbiltà Korporattiva tkun adatta għall-iskop tagħha u twassal għal progress reali f'termini ta' drittijiet tal-bniedem u l-ambjent għall-komunitajiet lokali; jagħtu attenzjoni partikolari biex jivvalutaw u jipprevjenu kwalunkwe ksur marbut mal-politiki, il-proġetti u l-finanzjament tal-UE stess fir-reġjun, inkluż billi jinħoloq mekkaniżmu tal-ilmenti għal individwi jew gruppi li d-drittijiet tagħhom setgħu ġew miksura mill-attivitajiet tal-UE f'dawn il-pajjiżi; iħeġġu lill-istituzzjonijiet finanzjarji pubbliċi, inkluż il-Bank Ewropew tal-Investiment, flimkien mal-Kummissjoni, biex jiżguraw li l-investimenti tal-UE jkunu allinjati mal-għanijiet ambjentali u klimatiċi internazzjonali, b'mod partikolari l-Ftehim ta' Pariġi u l-Aġenda 2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli, u jintużaw biex imexxu tranżizzjoni klimatika ġusta skont l-objettivi tal-Patt Ekoloġiku Ewropew; jiżguraw li l-ebda investiment fir-reġjun ma għandu jiffinanzja setturi li jalimentaw il-kriżi klimatika, primarjament l-industriji tal-fjuwils fossili; |
| --- | --- |

(r)

jippromwovu l-koordinazzjoni u l-ħidma mad-direttorati ġenerali rilevanti tal-Kummissjoni sabiex jiġi żgurat li r-reviżjoni tal-politika kummerċjali tal-UE twassal għal tkabbir ekonomiku sostenibbli għar-reġjun, b'mod partikolari billi l-kapitoli dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli tal-ftehimiet ta' kummerċ ħieles isiru infurzabbli bis-sħiħ; jinnotaw li huma meħtieġa sforzi biex jipprevjenu l-ksur tad-drittijiet tal-bniedem u l-abbużi ambjentali minn korporazzjonijiet ibbażati fl-UE li joperaw fil-Qarn tal-Afrika u jiżguraw li d-Direttiva li jmiss dwar id-Diliġenza Dovuta għas-Sostenibbiltà Korporattiva tkun adatta għall-iskop tagħha u twassal għal progress reali f'termini ta' drittijiet tal-bniedem u l-ambjent għall-komunitajiet lokali; jagħtu attenzjoni partikolari biex jivvalutaw u jipprevjenu kwalunkwe ksur marbut mal-politiki, il-proġetti u l-finanzjament tal-UE stess fir-reġjun, inkluż billi jinħoloq mekkaniżmu tal-ilmenti għal individwi jew gruppi li d-drittijiet tagħhom setgħu ġew miksura mill-attivitajiet tal-UE f'dawn il-pajjiżi; iħeġġu lill-istituzzjonijiet finanzjarji pubbliċi, inkluż il-Bank Ewropew tal-Investiment, flimkien mal-Kummissjoni, biex jiżguraw li l-investimenti tal-UE jkunu allinjati mal-għanijiet ambjentali u klimatiċi internazzjonali, b'mod partikolari l-Ftehim ta' Pariġi u l-Aġenda 2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli, u jintużaw biex imexxu tranżizzjoni klimatika ġusta skont l-objettivi tal-Patt Ekoloġiku Ewropew; jiżguraw li l-ebda investiment fir-reġjun ma għandu jiffinanzja setturi li jalimentaw il-kriżi klimatika, primarjament l-industriji tal-fjuwils fossili;

| (s) | jiddedikaw attenzjoni partikolari għal proġetti mifruxa u li huma proprjetà lokali, speċjalment fl-aktar żoni remoti, li huma inqas invażivi mil-lat ambjentali iżda aktar effettivi biex itejbu ħajjet in-nies, jiġifieri sistemi tal-enerġija solari mhux kollegati mal-grilja, sistemi ta' irrigazzjoni, purifikazzjoni tal-ilma u sistemi sanitarji, u jiżguraw li l-investimenti tal-UE fl-enerġija sostenibbli fl-Afrika primarjament ikunu ta' benefiċċju għall-popolazzjoni lokali bil-għan li jintemm il-faqar enerġetiku; jistiednu lill-UE tgħin lill-bdiewa fil-Qarn tal-Afrika jnaqqsu d-dipendenza tagħhom fuq il-fertilizzanti minerali u jsibu alternattivi agronomiċi permezz tal-politika esterna u tal-iżvilupp tagħha biex tindirizza l-impatti klimatiċi u ambjentali tal-fertilizzanti; iħeġġu lill-Istati Membri jaħdmu mal-Kummissjoni biex jagħtu prijorità lis-sħubijiet ma' kumpaniji domestiċi fl-LDCs li jsegwu mudelli ta' negozju sostenibbli u inklużivi; |
| --- | --- |

(s)

jiddedikaw attenzjoni partikolari għal proġetti mifruxa u li huma proprjetà lokali, speċjalment fl-aktar żoni remoti, li huma inqas invażivi mil-lat ambjentali iżda aktar effettivi biex itejbu ħajjet in-nies, jiġifieri sistemi tal-enerġija solari mhux kollegati mal-grilja, sistemi ta' irrigazzjoni, purifikazzjoni tal-ilma u sistemi sanitarji, u jiżguraw li l-investimenti tal-UE fl-enerġija sostenibbli fl-Afrika primarjament ikunu ta' benefiċċju għall-popolazzjoni lokali bil-għan li jintemm il-faqar enerġetiku; jistiednu lill-UE tgħin lill-bdiewa fil-Qarn tal-Afrika jnaqqsu d-dipendenza tagħhom fuq il-fertilizzanti minerali u jsibu alternattivi agronomiċi permezz tal-politika esterna u tal-iżvilupp tagħha biex tindirizza l-impatti klimatiċi u ambjentali tal-fertilizzanti; iħeġġu lill-Istati Membri jaħdmu mal-Kummissjoni biex jagħtu prijorità lis-sħubijiet ma' kumpaniji domestiċi fl-LDCs li jsegwu mudelli ta' negozju sostenibbli u inklużivi;

Migrazzjoni

| (t) | jirrimarkaw li l-Qarn tal-Afrika jospita wħud mill-pajjiżi ewlenin ta' oriġini, tranżitu u destinazzjoni għal flussi migratorji sinifikanti lejn pajjiżi oħra fir-reġjun kif ukoll lejn l-UE; jadottaw approċċ għall-kooperazzjoni dwar il-migrazzjoni li jkun olistiku, sensittiv għall-kunflitti u speċifiku għall-kuntest u li jpoġġi lill-bnedmin l-ewwel, f'konformità mal-Proċess ta' Khartoum, il-Patt Globali għal Migrazzjoni Sikura, Ordnata u Regolari u l-ħidma tal-Forum Ministerjali Reġjonali dwar il-Migrazzjoni għal-Lvant u l-Qarn tal-Afrika, b'kont meħud tal-kawżi differenti tal-migrazzjoni fir-reġjun u l-vulnerabbiltajiet persistenti tal-migranti, ir-rispett tad-drittijiet tal-migranti u r-rifuġjati u r-rikonoxximent tal-benefiċċji tal-migrazzjoni ċirkolari u l-mobbiltà reġjonali fir-reġjun usa'; jaħdmu mas-sħab tal-UE biex jerġgħu jibdew l-attivitajiet tal-Proċess ta' Khartoum biex jiġi kkonfigurat mill-ġdid b'tali mod li jirrifletti r-realtà attwali u d-diversi limitazzjonijiet fuq l-ivvjaġġar; jiżviluppaw sħubija fit-tul li tiffoka fuq migrazzjoni sikura, ordnata u regolari; isibu soluzzjoni sostenibbli mal-pajjiżi sħab fil-Qarn tal-Afrika biex jittaffew il-konsegwenzi tal-migrazzjoni lejn il-fruntieri esterni Ewropej; irawmu kooperazzjoni msaħħa dwar is-sigurtà tal-fruntieri u l-ġlieda kontra l-attivitajiet kriminali transfruntieri, inkluż it-traffikar tal-bnedmin u l-kummerċ illeċitu tal-armi u l-wirt kulturali; jiżguraw li l-ftehimiet kollha dwar il-kooperazzjoni fil-qasam tal-migrazzjoni u ta' riammissjoni mar-reġjun ikunu strettament konformi mad-dritt internazzjonali dwar id-drittijiet tal-bniedem u r-rifuġjati, b'mod partikolari l-Konvenzjoni tal-1951 dwar l-Istatus tar-Rifuġjati u l-Protokoll tal-1967 tagħha; jiżguraw li r-riżorsi finanzjarji mobilizzati permezz tal-Fondi Fiduċjarji tal-UE jiffukaw fuq proġetti li kapaċi jindirizzaw il-kawżi fundamentali tal-migrazzjoni fit-tul; |
| --- | --- |

(t)

jirrimarkaw li l-Qarn tal-Afrika jospita wħud mill-pajjiżi ewlenin ta' oriġini, tranżitu u destinazzjoni għal flussi migratorji sinifikanti lejn pajjiżi oħra fir-reġjun kif ukoll lejn l-UE; jadottaw approċċ għall-kooperazzjoni dwar il-migrazzjoni li jkun olistiku, sensittiv għall-kunflitti u speċifiku għall-kuntest u li jpoġġi lill-bnedmin l-ewwel, f'konformità mal-Proċess ta' Khartoum, il-Patt Globali għal Migrazzjoni Sikura, Ordnata u Regolari u l-ħidma tal-Forum Ministerjali Reġjonali dwar il-Migrazzjoni għal-Lvant u l-Qarn tal-Afrika, b'kont meħud tal-kawżi differenti tal-migrazzjoni fir-reġjun u l-vulnerabbiltajiet persistenti tal-migranti, ir-rispett tad-drittijiet tal-migranti u r-rifuġjati u r-rikonoxximent tal-benefiċċji tal-migrazzjoni ċirkolari u l-mobbiltà reġjonali fir-reġjun usa'; jaħdmu mas-sħab tal-UE biex jerġgħu jibdew l-attivitajiet tal-Proċess ta' Khartoum biex jiġi kkonfigurat mill-ġdid b'tali mod li jirrifletti r-realtà attwali u d-diversi limitazzjonijiet fuq l-ivvjaġġar; jiżviluppaw sħubija fit-tul li tiffoka fuq migrazzjoni sikura, ordnata u regolari; isibu soluzzjoni sostenibbli mal-pajjiżi sħab fil-Qarn tal-Afrika biex jittaffew il-konsegwenzi tal-migrazzjoni lejn il-fruntieri esterni Ewropej; irawmu kooperazzjoni msaħħa dwar is-sigurtà tal-fruntieri u l-ġlieda kontra l-attivitajiet kriminali transfruntieri, inkluż it-traffikar tal-bnedmin u l-kummerċ illeċitu tal-armi u l-wirt kulturali; jiżguraw li l-ftehimiet kollha dwar il-kooperazzjoni fil-qasam tal-migrazzjoni u ta' riammissjoni mar-reġjun ikunu strettament konformi mad-dritt internazzjonali dwar id-drittijiet tal-bniedem u r-rifuġjati, b'mod partikolari l-Konvenzjoni tal-1951 dwar l-Istatus tar-Rifuġjati u l-Protokoll tal-1967 tagħha; jiżguraw li r-riżorsi finanzjarji mobilizzati permezz tal-Fondi Fiduċjarji tal-UE jiffukaw fuq proġetti li kapaċi jindirizzaw il-kawżi fundamentali tal-migrazzjoni fit-tul;

| (u) | jipprovdu assistenza immedjata u appoġġ fit-tul lill-pajjiżi li jospitaw u jassistu lir-rifuġjati sabiex jiżguraw il-protezzjoni tagħhom; jiffaċilitaw ir-rilokazzjoni ta' persuni spostati u ta' persuni spostati internament; jikkoordinaw l-isforzi diplomatiċi biex jappellaw lill-gvernijiet tal-pajjiżi fir-reġjun involuti fil-kunflitti li għaddejjin biex iwaqqfu l-attakki indiskriminati kontra ċivili u infrastruttura ċivili, u biex jipproteġu lill-popolazzjoni ċivili, inkluż billi jieħdu l-passi kollha biex jiżguraw li r-rifuġjati u l-persuni spostati internament jiġu protetti u jingħataw aċċess sħiħ għall-għajnuna umanitarja, inklużi l-ikel, l-ilma u l-kenn; jipprovdu appoġġ lill-pajjiżi fir-reġjun biex jintegraw l-isforzi bil-ħsieb li jappoġġaw ir-riformi xierqa ħalli jiżguraw ġestjoni aħjar tal-mobbiltà pastorali u jnaqqsu l-vulnerabbiltà ekonomika matul kriżijiet bħan-nixfa sabiex jikkontrollaw aħjar il-fatturi li jikkontribwixxu għal tensjonijiet u kunflitti li jinvolvu komunitajiet pastorali; |
| --- | --- |

(u)

jipprovdu assistenza immedjata u appoġġ fit-tul lill-pajjiżi li jospitaw u jassistu lir-rifuġjati sabiex jiżguraw il-protezzjoni tagħhom; jiffaċilitaw ir-rilokazzjoni ta' persuni spostati u ta' persuni spostati internament; jikkoordinaw l-isforzi diplomatiċi biex jappellaw lill-gvernijiet tal-pajjiżi fir-reġjun involuti fil-kunflitti li għaddejjin biex iwaqqfu l-attakki indiskriminati kontra ċivili u infrastruttura ċivili, u biex jipproteġu lill-popolazzjoni ċivili, inkluż billi jieħdu l-passi kollha biex jiżguraw li r-rifuġjati u l-persuni spostati internament jiġu protetti u jingħataw aċċess sħiħ għall-għajnuna umanitarja, inklużi l-ikel, l-ilma u l-kenn; jipprovdu appoġġ lill-pajjiżi fir-reġjun biex jintegraw l-isforzi bil-ħsieb li jappoġġaw ir-riformi xierqa ħalli jiżguraw ġestjoni aħjar tal-mobbiltà pastorali u jnaqqsu l-vulnerabbiltà ekonomika matul kriżijiet bħan-nixfa sabiex jikkontrollaw aħjar il-fatturi li jikkontribwixxu għal tensjonijiet u kunflitti li jinvolvu komunitajiet pastorali;

Integrazzjoni reġjonali

| (v) | jadottaw approċċ ta' Tim Ewropa fir-reġjun, b'ħidma mal-UA, ma' organizzazzjonijiet reġjonali u firxa wiesgħa ta' sħab u atturi, inkluż mis-settur privat, fl-appoġġ ta' inizjattivi bi sjieda Afrikana; ikomplu jimmonitorjaw u jappoġġaw l-Inizjattiva tal-Qarn tal-Afrika, li fiha l-UE hija sieħeb strateġiku, u l-objettiv tagħha li tattira kapital biex tappoġġa l-konnettività u tiftaħ opportunitajiet fir-reġjun, toħloq l-impjiegi, ittaffi r-riskji emerġenti, issaħħaħ ir-reżiljenza u twitti t-triq għal relazzjonijiet aħjar bejn il-ġirien; |
| --- | --- |

(v)

jadottaw approċċ ta' Tim Ewropa fir-reġjun, b'ħidma mal-UA, ma' organizzazzjonijiet reġjonali u firxa wiesgħa ta' sħab u atturi, inkluż mis-settur privat, fl-appoġġ ta' inizjattivi bi sjieda Afrikana; ikomplu jimmonitorjaw u jappoġġaw l-Inizjattiva tal-Qarn tal-Afrika, li fiha l-UE hija sieħeb strateġiku, u l-objettiv tagħha li tattira kapital biex tappoġġa l-konnettività u tiftaħ opportunitajiet fir-reġjun, toħloq l-impjiegi, ittaffi r-riskji emerġenti, issaħħaħ ir-reżiljenza u twitti t-triq għal relazzjonijiet aħjar bejn il-ġirien;

| (w) | jirrikonoxxu li infrastruttura sikura u effiċjenti huma essenzjali għal żvilupp konsistenti, sostenibbli u ġust fir-reġjun; jisfruttaw bis-sħiħ il-potenzjal ta' inizjattivi ġodda sponsorjati mill-UE li għandhom l-għan li jtejbu l-integrazzjoni u l-konnettività reġjonali; iżidu l-konsultazzjoni u l-koordinazzjoni mal-kontropartijiet Afrikani fid-definizzjoni ta' proġetti speċifiċi li għandhom jiġu żviluppati fil-qafas tal-Global Gateway, filwaqt li jibnu fuq l-eżiti pożittivi tas-sitt Summit UE-UA; juru b'mod xieraq il-Global Gateway bħala pjan fit-tul aktar ekoloġiku, aktar ġust u aktar sostenibbli, speċjalment meta mqabbel mal-alternattivi proposti minn atturi oħra; jappoġġaw pajjiżi fir-reġjun li jfittxu li jissieħbu fl-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ u jappoġġaw l-implimentazzjoni taż-Żona ta' Kummerċ Ħieles Kontinentali Afrikana, u jkomplu jappoġġaw u jsaħħu l-UA, il-Komunità tal-Afrika tal-Lvant u l-IGAD biex jippromwovu l-kooperazzjoni ekonomika, iżidu l-integrazzjoni reġjonali u jrawmu l-istabbiltà u d-diplomazija; jirrikonoxxu li l-prospetti għall-istabbilizzazzjoni u l-iżvilupp sostenibbli tal-Qarn tal-Afrika huma interkonnessi sew ma' dawk tar-reġjuni ġirien; iqisu l-iżvilupp ta' strateġija tal-UE għall-Baħar l-Aħmar u l-Golf ta' Aden; |
| --- | --- |

(w)

jirrikonoxxu li infrastruttura sikura u effiċjenti huma essenzjali għal żvilupp konsistenti, sostenibbli u ġust fir-reġjun; jisfruttaw bis-sħiħ il-potenzjal ta' inizjattivi ġodda sponsorjati mill-UE li għandhom l-għan li jtejbu l-integrazzjoni u l-konnettività reġjonali; iżidu l-konsultazzjoni u l-koordinazzjoni mal-kontropartijiet Afrikani fid-definizzjoni ta' proġetti speċifiċi li għandhom jiġu żviluppati fil-qafas tal-Global Gateway, filwaqt li jibnu fuq l-eżiti pożittivi tas-sitt Summit UE-UA; juru b'mod xieraq il-Global Gateway bħala pjan fit-tul aktar ekoloġiku, aktar ġust u aktar sostenibbli, speċjalment meta mqabbel mal-alternattivi proposti minn atturi oħra; jappoġġaw pajjiżi fir-reġjun li jfittxu li jissieħbu fl-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ u jappoġġaw l-implimentazzjoni taż-Żona ta' Kummerċ Ħieles Kontinentali Afrikana, u jkomplu jappoġġaw u jsaħħu l-UA, il-Komunità tal-Afrika tal-Lvant u l-IGAD biex jippromwovu l-kooperazzjoni ekonomika, iżidu l-integrazzjoni reġjonali u jrawmu l-istabbiltà u d-diplomazija; jirrikonoxxu li l-prospetti għall-istabbilizzazzjoni u l-iżvilupp sostenibbli tal-Qarn tal-Afrika huma interkonnessi sew ma' dawk tar-reġjuni ġirien; iqisu l-iżvilupp ta' strateġija tal-UE għall-Baħar l-Aħmar u l-Golf ta' Aden;

Influwenza ta' atturi terzi

| (x) | jissottolinjaw it-tħassib tagħhom dwar l-influwenzi u r-rivalitajiet dejjem aktar prevalenti u multidimensjonali ta' partijiet terzi li ma jikkondividux il-valuri u l-objettivi tal-UE fir-reġjun, inklużi ċ-Ċina u r-Russja, li qed joperaw b'ambizzjonijiet biex jippromwovu interessi strettament bilaterali; jirrikonoxxu li l-preżenza dejjem akbar ta' dawn l-atturi fir-reġjun, b'mod partikolari fl-isferi ekonomiċi, tal-enerġija, tas-sigurtà – inkluża s-sigurtà marittima – u militari, anke permezz ta' propaganda u kampanji ta' diżinformazzjoni mmirati biex ikabbru r-rwol li qed jaqdu hemmhekk, filwaqt li jimminaw l-azzjonijiet tal-kompetituri tagħhom, inkluża l-UE, tipperikola l-paċi reġjonali, l-isforzi u l-assistenza Ewropej, u r-rwol tal-UE bħala sieħeb privileġġat; iqisu li jieħdu l-azzjoni kollha xierqa biex jiġġieldu dawn l-interferenzi; jippromwovu l-appoġġ tal-UE permezz ta' approċċ olistiku għar-reġjun, filwaqt li jrawmu l-kooperazzjoni ekonomika u l-prevenzjoni tal-kunflitti għall-kuntrarju tal-approċċ ta' atturi terzi, li għandu l-għan li jaggrava ambjent frammentat u jżid it-tħassib ġeopolitiku; jevalwaw l-investimenti konsistenti u multisettorjali taċ-Ċina fir-reġjun, filwaqt li jivvalutaw il-konsegwenzi tagħhom, inkluża ż-żieda fid-dipendenza tal-istati Afrikani, u jindirizzaw il-preżenza u l-influwenza dejjem akbar taċ-Ċina; jistiednu lill-awtoritajiet Torok jallinjaw ruħhom mal-politiki tal-UE u jikkoordinaw aħjar l-isforzi mal-inizjattivi tal-UE, b'mod partikolari l-Missjoni ta' Taħriġ tal-UE fis-Somalja, sabiex ikunu aktar effettivi u jiksbu riżultati aħjar f'termini ta' sigurtà u stabbiltà, u b'hekk jagħtu lok għal tranżizzjoni demokratika rapida u ġenwina; isaħħu l-koordinazzjoni mal-kontropartijiet Afrikani fid-definizzjoni tal-oqsma ta' prijorità li għalihom għandhom jiġu ddedikati l-investimenti tal-UE, u jwiegħdu biżżejjed riżorsi biex dan jinkiseb; jieħdu nota taż-żieda militari min-naħa ta' partijiet terzi fir-reġjun, b'mod partikolari l-pjanijiet avvanzati tar-Russja biex tibni bażi navali fil-kosta Sudaniża li tinsab faċċata tal-Baħar l-Aħmar, u l-inawgurazzjoni Ċiniża ta' bażi militari f'Djibouti fl-2017; jagħtu attenzjoni partikolari lill-attivitajiet li qed jiżdiedu tal-kumpaniji tas-sigurtà privati, bħall-Wagner Group, li huwa sponsorjat mir-Russja u qed jopera fis-Sudan, li qed ifixkel it-tranżizzjoni demokratika u jisfrutta d-dgħufijiet domestiċi għad-detriment tal-popolazzjonijiet lokali, sabiex jiġu evitati r-riperkussjonijiet negattivi simili li dehru f'reġjuni oħra, u jaħdmu mill-qrib mal-UA u l-pajjiżi individwali tal-Qarn tal-Afrika biex jinħoloq u jitħaddem apparat tas-sigurtà nazzjonali effiċjenti, responsabbli u affidabbli f'kull pajjiż; jistiednu lill-Istati Membri kollha tal-UE jirratifikaw il-Konvenzjoni Internazzjonali Kontra r-Reklutaġġ, l-Użu, il-Finanzjament u t-Taħriġ tal-Merċenarji; jivvalutaw l-impatt tal-gwerra tar-Russja kontra l-Ukrajna fuq l-influwenza tal-UE fir-reġjun; |
| --- | --- |

(x)

jissottolinjaw it-tħassib tagħhom dwar l-influwenzi u r-rivalitajiet dejjem aktar prevalenti u multidimensjonali ta' partijiet terzi li ma jikkondividux il-valuri u l-objettivi tal-UE fir-reġjun, inklużi ċ-Ċina u r-Russja, li qed joperaw b'ambizzjonijiet biex jippromwovu interessi strettament bilaterali; jirrikonoxxu li l-preżenza dejjem akbar ta' dawn l-atturi fir-reġjun, b'mod partikolari fl-isferi ekonomiċi, tal-enerġija, tas-sigurtà – inkluża s-sigurtà marittima – u militari, anke permezz ta' propaganda u kampanji ta' diżinformazzjoni mmirati biex ikabbru r-rwol li qed jaqdu hemmhekk, filwaqt li jimminaw l-azzjonijiet tal-kompetituri tagħhom, inkluża l-UE, tipperikola l-paċi reġjonali, l-isforzi u l-assistenza Ewropej, u r-rwol tal-UE bħala sieħeb privileġġat; iqisu li jieħdu l-azzjoni kollha xierqa biex jiġġieldu dawn l-interferenzi; jippromwovu l-appoġġ tal-UE permezz ta' approċċ olistiku għar-reġjun, filwaqt li jrawmu l-kooperazzjoni ekonomika u l-prevenzjoni tal-kunflitti għall-kuntrarju tal-approċċ ta' atturi terzi, li għandu l-għan li jaggrava ambjent frammentat u jżid it-tħassib ġeopolitiku; jevalwaw l-investimenti konsistenti u multisettorjali taċ-Ċina fir-reġjun, filwaqt li jivvalutaw il-konsegwenzi tagħhom, inkluża ż-żieda fid-dipendenza tal-istati Afrikani, u jindirizzaw il-preżenza u l-influwenza dejjem akbar taċ-Ċina; jistiednu lill-awtoritajiet Torok jallinjaw ruħhom mal-politiki tal-UE u jikkoordinaw aħjar l-isforzi mal-inizjattivi tal-UE, b'mod partikolari l-Missjoni ta' Taħriġ tal-UE fis-Somalja, sabiex ikunu aktar effettivi u jiksbu riżultati aħjar f'termini ta' sigurtà u stabbiltà, u b'hekk jagħtu lok għal tranżizzjoni demokratika rapida u ġenwina; isaħħu l-koordinazzjoni mal-kontropartijiet Afrikani fid-definizzjoni tal-oqsma ta' prijorità li għalihom għandhom jiġu ddedikati l-investimenti tal-UE, u jwiegħdu biżżejjed riżorsi biex dan jinkiseb; jieħdu nota taż-żieda militari min-naħa ta' partijiet terzi fir-reġjun, b'mod partikolari l-pjanijiet avvanzati tar-Russja biex tibni bażi navali fil-kosta Sudaniża li tinsab faċċata tal-Baħar l-Aħmar, u l-inawgurazzjoni Ċiniża ta' bażi militari f'Djibouti fl-2017; jagħtu attenzjoni partikolari lill-attivitajiet li qed jiżdiedu tal-kumpaniji tas-sigurtà privati, bħall-Wagner Group, li huwa sponsorjat mir-Russja u qed jopera fis-Sudan, li qed ifixkel it-tranżizzjoni demokratika u jisfrutta d-dgħufijiet domestiċi għad-detriment tal-popolazzjonijiet lokali, sabiex jiġu evitati r-riperkussjonijiet negattivi simili li dehru f'reġjuni oħra, u jaħdmu mill-qrib mal-UA u l-pajjiżi individwali tal-Qarn tal-Afrika biex jinħoloq u jitħaddem apparat tas-sigurtà nazzjonali effiċjenti, responsabbli u affidabbli f'kull pajjiż; jistiednu lill-Istati Membri kollha tal-UE jirratifikaw il-Konvenzjoni Internazzjonali Kontra r-Reklutaġġ, l-Użu, il-Finanzjament u t-Taħriġ tal-Merċenarji; jivvalutaw l-impatt tal-gwerra tar-Russja kontra l-Ukrajna fuq l-influwenza tal-UE fir-reġjun;

| (y) | isaħħu l-komunikazzjonijiet strateġiċi permezz ta' kampanji pubbliċi ta' informazzjoni effettivi u bbażati fuq il-fatti sabiex ikunu iżjed preżenti fil-livell lokali u jagħtu informazzjoni dwar l-azzjonijiet u l-objettivi tal-UE u l-inizjattivi sponsorjati minnha fir-reġjun sabiex tiżdied il-viżibbiltà tal-UE u jissottolinjaw l-objettiv li jiġu ġġenerati l-valur miżjud għall-komunitajiet lokali, l-iżvilupp sostenibbli, il-paċi u s-sigurtà u t-tkabbir inklużiv, filwaqt li jiġġieldu wkoll id-diżinformazzjoni u n-narrattivi foloz minn partijiet terzi; jagħtu mandat lir-Rappreżentant Speċjali tal-UE għall-Qarn tal-Afrika biex tiffoka fuq attivitajiet reġjonali u ssaħħaħ il-viżibbiltà tal-UE kif ukoll il-preżenza u l-involviment tagħha mal-pajjiżi kollha fir-reġjun biex jitrawmu relazzjonijiet aktar mill-qrib; jiżguraw trasparenza u viżibbiltà akbar tal-ħidma tar-Rappreżentant Speċjali tal-UE, filwaqt li jiżguraw li r-Rappreżentant Speċjali tal-UE tagħti prijorità lir-riżoluzzjoni tal-kunflitti, lid-drittijiet tal-bniedem u l-appoġġ għad-demokrazija fl-involviment tagħha mal-interlokuturi tagħha mir-reġjun u tinvolvi ruħha b'mod proattiv ma' atturi tas-soċjetà ċivili, difensuri tad-drittijiet tal-bniedem u vuċijiet ta' dissens, li jistgħu jkunu mhedda jew fil-mira tal-awtoritajiet lokali; |
| --- | --- |

(y)

isaħħu l-komunikazzjonijiet strateġiċi permezz ta' kampanji pubbliċi ta' informazzjoni effettivi u bbażati fuq il-fatti sabiex ikunu iżjed preżenti fil-livell lokali u jagħtu informazzjoni dwar l-azzjonijiet u l-objettivi tal-UE u l-inizjattivi sponsorjati minnha fir-reġjun sabiex tiżdied il-viżibbiltà tal-UE u jissottolinjaw l-objettiv li jiġu ġġenerati l-valur miżjud għall-komunitajiet lokali, l-iżvilupp sostenibbli, il-paċi u s-sigurtà u t-tkabbir inklużiv, filwaqt li jiġġieldu wkoll id-diżinformazzjoni u n-narrattivi foloz minn partijiet terzi; jagħtu mandat lir-Rappreżentant Speċjali tal-UE għall-Qarn tal-Afrika biex tiffoka fuq attivitajiet reġjonali u ssaħħaħ il-viżibbiltà tal-UE kif ukoll il-preżenza u l-involviment tagħha mal-pajjiżi kollha fir-reġjun biex jitrawmu relazzjonijiet aktar mill-qrib; jiżguraw trasparenza u viżibbiltà akbar tal-ħidma tar-Rappreżentant Speċjali tal-UE, filwaqt li jiżguraw li r-Rappreżentant Speċjali tal-UE tagħti prijorità lir-riżoluzzjoni tal-kunflitti, lid-drittijiet tal-bniedem u l-appoġġ għad-demokrazija fl-involviment tagħha mal-interlokuturi tagħha mir-reġjun u tinvolvi ruħha b'mod proattiv ma' atturi tas-soċjetà ċivili, difensuri tad-drittijiet tal-bniedem u vuċijiet ta' dissens, li jistgħu jkunu mhedda jew fil-mira tal-awtoritajiet lokali;

Kwistjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi individwali

| (z) | fl-indirizzar tal-kwistjonijiet speċifiċi li ġejjin relatati mal-pajjiżi tal-Qarn tal-Afrika: |
| --- | --- |

(z)

fl-indirizzar tal-kwistjonijiet speċifiċi li ġejjin relatati mal-pajjiżi tal-Qarn tal-Afrika:

il-Djibouti

| (i) | jirrikonoxxu l-importanza ġeostrateġika tal-Djibouti; jieħdu nota tal-kontribut pożittiv tal-Djibouti għall-paċi, is-sigurtà u l-kooperazzjoni reġjonali fil-Qarn tal-Afrika, b'mod partikolari fl-ospitar tal-pjattaforma loġistika tal-Operazzjoni Atalanta u l-preżenza militari tal-Istati Membri tal-UE; jirrimarkaw li l-proġetti ta' kostruzzjoni fil-Djibouti qed jiġu ffinanzjati l-aktar miċ-Ċina b'investiment infrastrutturali stmat ta' USD 9,8 biljun; jesprimu tħassib dwar l-istabbiliment ta' bażi navali Ċiniża fil-Djibouti għal projezzjoni militari fuq distanza twila u dwar l-akkwiżizzjoni min-naħa taċ-Ċina tal-port strateġiku ta' Doraleh u d-dejn pubbliku barrani li qed jiżdied tal-Djibouti, ikkuntrattat permezz ta' self miċ-Ċina; jimpenjaw ruħhom mal-pajjiż, li jinsab f'salib it-toroq ta' waħda mir-rotot migratorji l-aktar fi tranżitu fid-dinja, fl-assistenza għall-isforzi tiegħu biex jospita rifuġjati mir-reġjun u l-implimentazzjoni tal-impenji globali u reġjonali tiegħu; jaqsmu l-għarfien espert tal-UE u l-aħjar prattiki fil-ġestjoni tal-ilma, peress li l-Djibouti huwa wieħed mill-aktar pajjiżi aridi fid-dinja li qed jesperjenzaw nixfa estrema; jesprimu dispjaċir għall-fatt li l-ebda media indipendenti ma ġiet awtorizzata xxandar mill-Djibouti; jappellaw għall-protezzjoni tas-sorsi tal-media indipendenti tal-Djibouti, li m'għandhom l-ebda għażla għajr li jxandru u jesprimu ruħhom minn barra l-pajjiż; |
| --- | --- |

(i)

jirrikonoxxu l-importanza ġeostrateġika tal-Djibouti; jieħdu nota tal-kontribut pożittiv tal-Djibouti għall-paċi, is-sigurtà u l-kooperazzjoni reġjonali fil-Qarn tal-Afrika, b'mod partikolari fl-ospitar tal-pjattaforma loġistika tal-Operazzjoni Atalanta u l-preżenza militari tal-Istati Membri tal-UE; jirrimarkaw li l-proġetti ta' kostruzzjoni fil-Djibouti qed jiġu ffinanzjati l-aktar miċ-Ċina b'investiment infrastrutturali stmat ta' USD 9,8 biljun; jesprimu tħassib dwar l-istabbiliment ta' bażi navali Ċiniża fil-Djibouti għal projezzjoni militari fuq distanza twila u dwar l-akkwiżizzjoni min-naħa taċ-Ċina tal-port strateġiku ta' Doraleh u d-dejn pubbliku barrani li qed jiżdied tal-Djibouti, ikkuntrattat permezz ta' self miċ-Ċina; jimpenjaw ruħhom mal-pajjiż, li jinsab f'salib it-toroq ta' waħda mir-rotot migratorji l-aktar fi tranżitu fid-dinja, fl-assistenza għall-isforzi tiegħu biex jospita rifuġjati mir-reġjun u l-implimentazzjoni tal-impenji globali u reġjonali tiegħu; jaqsmu l-għarfien espert tal-UE u l-aħjar prattiki fil-ġestjoni tal-ilma, peress li l-Djibouti huwa wieħed mill-aktar pajjiżi aridi fid-dinja li qed jesperjenzaw nixfa estrema; jesprimu dispjaċir għall-fatt li l-ebda media indipendenti ma ġiet awtorizzata xxandar mill-Djibouti; jappellaw għall-protezzjoni tas-sorsi tal-media indipendenti tal-Djibouti, li m'għandhom l-ebda għażla għajr li jxandru u jesprimu ruħhom minn barra l-pajjiż;

l-Eritrea

| (ii) | jikkundannaw l-allinjament totali tal-Eritrea man-narrattiva u l-propaganda Russa, u jesprimu tħassib li l-Eritrea tista' ssir pjattaforma għall-influwenza Russa fil-Qarn tal-Afrika; jistiednu lill-awtoritajiet Eritreani jwaqqfu l-involviment militari tagħhom fil-kunflitt ċivili Etjopjan, filwaqt li jiffaċilitaw ukoll ftehim ta' paċi bejn l-awtoritajiet federali Etjopjani u l-Front għal-Liberazzjoni tal-Poplu ta' Tigray li jkun jinkludi t-tmiem tal-attakki bil-missili tal-grupp fuq l-art Eritreana; jistiednu lill-awtoritajiet Eritreani jieħdu passi konkreti lejn rikonċiljazzjoni interna u jeħilsu lill-priġunieri politiċi kollha mingħajr kundizzjonijiet, inkluż il-kittieb u l-ġurnalist Svediż-Eritrean David Isaak, li ilu detenut mill-2001; jissorveljaw b'mod kostanti s-sitwazzjoni interna, u jikkunsidraw tnaqqis gradwali u proporzjonat tas-sanzjonijiet tal-UE jekk isir titjib tanġibbli u oġġettiv; |
| --- | --- |

(ii)

jikkundannaw l-allinjament totali tal-Eritrea man-narrattiva u l-propaganda Russa, u jesprimu tħassib li l-Eritrea tista' ssir pjattaforma għall-influwenza Russa fil-Qarn tal-Afrika; jistiednu lill-awtoritajiet Eritreani jwaqqfu l-involviment militari tagħhom fil-kunflitt ċivili Etjopjan, filwaqt li jiffaċilitaw ukoll ftehim ta' paċi bejn l-awtoritajiet federali Etjopjani u l-Front għal-Liberazzjoni tal-Poplu ta' Tigray li jkun jinkludi t-tmiem tal-attakki bil-missili tal-grupp fuq l-art Eritreana; jistiednu lill-awtoritajiet Eritreani jieħdu passi konkreti lejn rikonċiljazzjoni interna u jeħilsu lill-priġunieri politiċi kollha mingħajr kundizzjonijiet, inkluż il-kittieb u l-ġurnalist Svediż-Eritrean David Isaak, li ilu detenut mill-2001; jissorveljaw b'mod kostanti s-sitwazzjoni interna, u jikkunsidraw tnaqqis gradwali u proporzjonat tas-sanzjonijiet tal-UE jekk isir titjib tanġibbli u oġġettiv;

l-Etjopja

| (iii) | jappoġġaw l-isforzi diplomatiċi kollha biex jintemm il-kunflitt li għaddej fl-Etjopja, attur importanti fil-Qarn tal-Afrika, kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll, b'mod partikolari, permezz tal-perkors ta' medjazzjoni tal-UA, li se tħabbar triju ta' medjaturi ta' livell għoli, ippresedut mir-Rappreżentant Għoli tal-Qarn tal-Afrika, Olusegun Obasanjo, sabiex jiġi prijoritizzat il-ftehim dwar waqfien mill-ġlied permanenti, l-aċċess umanitarju mingħajr xkiel għaż-żoni kollha u l-irtirar immedjat tal-forzi Eritreani, u biex tiġi ffaċilitata l-akkontabbiltà u r-rikonċiljazzjoni interna; jinsistu li d-djalogu nazzjonali jrid ikun inklużiv, wiesa' u trasparenti kemm jista' jkun, u jinkludi rappreżentanti mis-soċjetà ċivili u mill-partiti tal-oppożizzjoni, sabiex jintlaħaq l-għan li jkun katalist veru għar-rikonċiljazzjoni; jikkoordinaw l-appoġġ bejn l-istituzzjonijiet nazzjonali u internazzjonali rilevanti u l-Gvern Etjopjan fit-tkomplija tas-saħħa, l-edukazzjoni u faċilitajiet u servizzi pubbliċi oħra, inklużi servizzi ta' għajnuna lil persuni spostati internament u popolazzjonijiet milquta minn kunflitt; jieħdu nota tar-rapport mill-Amnesty International u mill-Human Rights Watch dwar id-delitti kontra l-umanità u t-tindif etniku fil-Punent ta' Tigray; jilqgħu l-istabbiliment ta' kummissjoni internazzjonali ta' esperti tad-drittijiet tal-bniedem dwar l-Etjopja (ICHREE) mill-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-NU biex twettaq investigazzjoni bir-reqqa u imparzjali dwar l-allegazzjonijiet ta' ksur u abbużi mwettqa fl-Etjopja sa mit-3 ta' Novembru 2020 mill-partijiet kollha fil-kunflitt, li taħdem bħala komplement għat-Taskforce Inter-Ministerjali Etjopjana (IMTF) fuq l-akkontabbiltà u s-sejbiet tal-Iskwadra ta' Investigazzjoni Konġunta, ippubblikati fir-rapport tal-Uffiċċju tal-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet Uniti għad-Drittijiet tal-Bniedem/Kummissjoni Etjopjana għad-Drittijiet tal-Bniedem f'Novembru 2021; jappoġġaw il-ġustizzja tranżizzjonali biex l-awturi ta' ksur tad-drittijiet tal-bniedem jinżammu responsabbli għar-reati serji li wettqu fil-kuntest tal-kunflitt fl-Etjopja, b'mod partikolari billi jappoġġaw ir-rwol tal-istituzzjonijiet kollha involuti, bħall-Kummissjoni Etjopjana għad-Drittijiet tal-Bniedem, il-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-NU u l-Qorti Kriminali Internazzjonali; jieħdu nota ta' xi żviluppi pożittivi fil-pajjiż, bħat-tregwa umanitarja tal-24 ta' Marzu 2022 u l-ħelsien ta' xi priġunieri politiċi, żieda fl-aċċess umanitarju matul it-tregwa, u dikjarazzjonijiet pubbliċi mill-Gvern Etjopjan u mit-tmexxija tat-Tigray li se jimpenjaw ruħhom favur taħditiet ta' paċi mmexxija mill-UA; jivvalutaw bir-reqqa l-iżviluppi fl-Etjopja bil-ħsieb li jittieħdu aktar miżuri jekk is-sitwazzjoni tiddeterjora; fl-istess ħin, ikomplu jappellaw għal riżoluzzjoni paċifika tal-kunflitt u t-tnedija ta' taħditiet ta' paċi mingħajr dewmien u jesploraw ir-rwol possibbli tal-UE fil-proċess ta' medjazzjoni; ikunu lesti li gradwalment jerġgħu jiddaħħlu l-appoġġ baġitarju u l-assistenza tal-UE jekk jiġu ssodisfati ċerti kundizzjonijiet, fost l-oħrajn il-waqfien tal-ostilitajiet, l-aċċess umanitarju sħiħ u mingħajr xkiel fl-Etjopja kollha, inkluż fir-reġjun ta' Tigray, akkontabbiltà għar-reati mwettqa fil-kuntest tal-kunflitt u l-irtirar tat-truppi Eritreani mill-pajjiż; |
| --- | --- |

(iii)

jappoġġaw l-isforzi diplomatiċi kollha biex jintemm il-kunflitt li għaddej fl-Etjopja, attur importanti fil-Qarn tal-Afrika, kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll, b'mod partikolari, permezz tal-perkors ta' medjazzjoni tal-UA, li se tħabbar triju ta' medjaturi ta' livell għoli, ippresedut mir-Rappreżentant Għoli tal-Qarn tal-Afrika, Olusegun Obasanjo, sabiex jiġi prijoritizzat il-ftehim dwar waqfien mill-ġlied permanenti, l-aċċess umanitarju mingħajr xkiel għaż-żoni kollha u l-irtirar immedjat tal-forzi Eritreani, u biex tiġi ffaċilitata l-akkontabbiltà u r-rikonċiljazzjoni interna; jinsistu li d-djalogu nazzjonali jrid ikun inklużiv, wiesa' u trasparenti kemm jista' jkun, u jinkludi rappreżentanti mis-soċjetà ċivili u mill-partiti tal-oppożizzjoni, sabiex jintlaħaq l-għan li jkun katalist veru għar-rikonċiljazzjoni; jikkoordinaw l-appoġġ bejn l-istituzzjonijiet nazzjonali u internazzjonali rilevanti u l-Gvern Etjopjan fit-tkomplija tas-saħħa, l-edukazzjoni u faċilitajiet u servizzi pubbliċi oħra, inklużi servizzi ta' għajnuna lil persuni spostati internament u popolazzjonijiet milquta minn kunflitt; jieħdu nota tar-rapport mill-Amnesty International u mill-Human Rights Watch dwar id-delitti kontra l-umanità u t-tindif etniku fil-Punent ta' Tigray; jilqgħu l-istabbiliment ta' kummissjoni internazzjonali ta' esperti tad-drittijiet tal-bniedem dwar l-Etjopja (ICHREE) mill-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-NU biex twettaq investigazzjoni bir-reqqa u imparzjali dwar l-allegazzjonijiet ta' ksur u abbużi mwettqa fl-Etjopja sa mit-3 ta' Novembru 2020 mill-partijiet kollha fil-kunflitt, li taħdem bħala komplement għat-Taskforce Inter-Ministerjali Etjopjana (IMTF) fuq l-akkontabbiltà u s-sejbiet tal-Iskwadra ta' Investigazzjoni Konġunta, ippubblikati fir-rapport tal-Uffiċċju tal-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet Uniti għad-Drittijiet tal-Bniedem/Kummissjoni Etjopjana għad-Drittijiet tal-Bniedem f'Novembru 2021; jappoġġaw il-ġustizzja tranżizzjonali biex l-awturi ta' ksur tad-drittijiet tal-bniedem jinżammu responsabbli għar-reati serji li wettqu fil-kuntest tal-kunflitt fl-Etjopja, b'mod partikolari billi jappoġġaw ir-rwol tal-istituzzjonijiet kollha involuti, bħall-Kummissjoni Etjopjana għad-Drittijiet tal-Bniedem, il-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-NU u l-Qorti Kriminali Internazzjonali; jieħdu nota ta' xi żviluppi pożittivi fil-pajjiż, bħat-tregwa umanitarja tal-24 ta' Marzu 2022 u l-ħelsien ta' xi priġunieri politiċi, żieda fl-aċċess umanitarju matul it-tregwa, u dikjarazzjonijiet pubbliċi mill-Gvern Etjopjan u mit-tmexxija tat-Tigray li se jimpenjaw ruħhom favur taħditiet ta' paċi mmexxija mill-UA; jivvalutaw bir-reqqa l-iżviluppi fl-Etjopja bil-ħsieb li jittieħdu aktar miżuri jekk is-sitwazzjoni tiddeterjora; fl-istess ħin, ikomplu jappellaw għal riżoluzzjoni paċifika tal-kunflitt u t-tnedija ta' taħditiet ta' paċi mingħajr dewmien u jesploraw ir-rwol possibbli tal-UE fil-proċess ta' medjazzjoni; ikunu lesti li gradwalment jerġgħu jiddaħħlu l-appoġġ baġitarju u l-assistenza tal-UE jekk jiġu ssodisfati ċerti kundizzjonijiet, fost l-oħrajn il-waqfien tal-ostilitajiet, l-aċċess umanitarju sħiħ u mingħajr xkiel fl-Etjopja kollha, inkluż fir-reġjun ta' Tigray, akkontabbiltà għar-reati mwettqa fil-kuntest tal-kunflitt u l-irtirar tat-truppi Eritreani mill-pajjiż;

il-Kenja

| (iv) | jissottolinjaw il-potenzjal tal-Kenja bħala attur ewlieni fil-Qarn tal-Afrika f'termini politiċi u ekonomiċi għat-tisħiħ tal-istabbiltà reġjonali u r-rwol kostruttiv li għandu fil-kisba tal-paċi u s-sigurtà; jappoġġaw l-impenn għal sħubija strateġika mġedda mal-Kenja; japprofondixxu r-relazzjonijiet bejn l-UE u l-Kenja billi jisfruttaw il-potenzjal sħiħ tad-Djalogu Strateġiku bejn l-UE u l-Kenja; jilqgħu d-deċiżjoni li tintbagħat Missjoni ta' Osservazzjoni Elettorali tal-UE għall-elezzjonijiet presidenzjali f'Awwissu 2022; ifaħħru r-riżoluzzjoni paċifika tat-tilwima elettorali wara l-elezzjonijiet presidenzjali u jinnotaw ir-rwol responsabbli li l-qrati Kenjani kellhom fiha; jistieden lill-awtoritajiet Kenjani jivvalutaw kif xieraq ir-rapport finali li jmiss tal-Missjoni ta' Osservazzjoni Elettorali u jaslu għall-konklużjonijiet meħtieġa sabiex jirriformaw u jtejbu aktar il-proċessi elettorali tal-pajjiż; ifaħħru l-isforzi tal-Kenja biex tikkollabora dwar l-isfidi ambjentali, filwaqt li tilqa' b'mod partikolari l-approvazzjoni tal-laqgħa tal-Assemblea tan-NU għall-Ambjent fin-Nairobi f'Marzu 2022 ta' riżoluzzjoni biex jintemm it-tniġġis tal-plastik u jinħoloq ftehim internazzjonali legalment vinkolanti sal-2024; |
| --- | --- |

(iv)

jissottolinjaw il-potenzjal tal-Kenja bħala attur ewlieni fil-Qarn tal-Afrika f'termini politiċi u ekonomiċi għat-tisħiħ tal-istabbiltà reġjonali u r-rwol kostruttiv li għandu fil-kisba tal-paċi u s-sigurtà; jappoġġaw l-impenn għal sħubija strateġika mġedda mal-Kenja; japprofondixxu r-relazzjonijiet bejn l-UE u l-Kenja billi jisfruttaw il-potenzjal sħiħ tad-Djalogu Strateġiku bejn l-UE u l-Kenja; jilqgħu d-deċiżjoni li tintbagħat Missjoni ta' Osservazzjoni Elettorali tal-UE għall-elezzjonijiet presidenzjali f'Awwissu 2022; ifaħħru r-riżoluzzjoni paċifika tat-tilwima elettorali wara l-elezzjonijiet presidenzjali u jinnotaw ir-rwol responsabbli li l-qrati Kenjani kellhom fiha; jistieden lill-awtoritajiet Kenjani jivvalutaw kif xieraq ir-rapport finali li jmiss tal-Missjoni ta' Osservazzjoni Elettorali u jaslu għall-konklużjonijiet meħtieġa sabiex jirriformaw u jtejbu aktar il-proċessi elettorali tal-pajjiż; ifaħħru l-isforzi tal-Kenja biex tikkollabora dwar l-isfidi ambjentali, filwaqt li tilqa' b'mod partikolari l-approvazzjoni tal-laqgħa tal-Assemblea tan-NU għall-Ambjent fin-Nairobi f'Marzu 2022 ta' riżoluzzjoni biex jintemm it-tniġġis tal-plastik u jinħoloq ftehim internazzjonali legalment vinkolanti sal-2024;

is-Somalja

| (v) | jirrimarkaw li s-sitwazzjoni prekarja tas-sigurtà fis-Somalja qed tagħti lok għal tħassib kbir u, jekk ma tkunx imrażżna sew, tista' ssir fattur ewlieni fid-destabilizzazzjoni tal-Qarn tal-Afrika kollu u anke f'żoni aktar 'il bogħod; jilqgħu l-konklużjoni tal-elezzjonijiet presidenzjali Somali u t-trasferiment paċifiku tal-poter; jistiednu lill-President elett il-ġdid jifforma kabinett inklużiv u lill-gvern il-ġdid biex jagħmel progress fil-prijoritajiet nazzjonali kritiċi, inkluż l-indirizzar tas-sitwazzjoni umanitarja mwiegħra fil-pajjiż; jevalwaw it-tkomplija tal-appoġġ mill-Ewropa; jilqgħu l-benefiċċji tal-involviment tal-UE fis-Somalja; jissottolinjaw il-valur miżjud ovvju tal-missjonijiet konsultattivi għall-istrutturi ta' kmand u b'hekk jinkoraġġixxu l-involviment tal-parteċipanti Ewropej fl-operazzjonijiet tal-Missjoni ta' Taħriġ tal-UE; jappoġġaw bis-sħiħ l-isforzi mill-ATMIS għall-promozzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fis-Somalja u l-isforzi għaż-żamma tal-paċi kontra al-Shabaab, li qed jhedded is-sigurtà tad-demokrazija u l-istat tad-dritt fil-pajjiż; jaħdmu flimkien mal-UA u l-istituzzjonijiet Somali biex jirrevedu l-mandat tal-ATMIS, filwaqt li jiffokaw fuq il-bini tal-istituzzjonijiet, u jipprovdu appoġġ finanzjarju suffiċjenti permezz tal-EPF; jikkoordinaw l-isforzi mal-UA u l-IGAD biex jistimulaw proċess ta' bini ta' nazzjon fis-Somalja li jqiegħed lis-soċjetà ċivili fil-qalba tiegħu; jiżguraw li r-reviżjoni tal-ATMIS titwettaq b'mod parallel mar-rinfurzar gradwali tal-forzi armati Somali u l-apparat tas-sigurtà ċivili, li għandhom isiru l-garanti finali tas-sigurtà fil-pajjiż; jikkonsultaw mal-awtoritajiet Somali bil-għan li jiġu identifikati forom ġodda ta' kooperazzjoni bilaterali mal-UE biex tissaħħaħ il-kapaċità tas-Somalja li tiggarantixxi s-sigurtà marittima u tevita kwalunkwe riskju li terġa' titfaċċa l-piraterija fl-ibħra territorjali tagħha; jappoġġaw valutazzjoni bir-reqqa tal-prestazzjoni tat-truppi tal-ATMIS fid-dawl tal-isforzi biex jipprevjenu reati mwettqa minn armati regolari fis-Somalja; |
| --- | --- |

(v)

jirrimarkaw li s-sitwazzjoni prekarja tas-sigurtà fis-Somalja qed tagħti lok għal tħassib kbir u, jekk ma tkunx imrażżna sew, tista' ssir fattur ewlieni fid-destabilizzazzjoni tal-Qarn tal-Afrika kollu u anke f'żoni aktar 'il bogħod; jilqgħu l-konklużjoni tal-elezzjonijiet presidenzjali Somali u t-trasferiment paċifiku tal-poter; jistiednu lill-President elett il-ġdid jifforma kabinett inklużiv u lill-gvern il-ġdid biex jagħmel progress fil-prijoritajiet nazzjonali kritiċi, inkluż l-indirizzar tas-sitwazzjoni umanitarja mwiegħra fil-pajjiż; jevalwaw it-tkomplija tal-appoġġ mill-Ewropa; jilqgħu l-benefiċċji tal-involviment tal-UE fis-Somalja; jissottolinjaw il-valur miżjud ovvju tal-missjonijiet konsultattivi għall-istrutturi ta' kmand u b'hekk jinkoraġġixxu l-involviment tal-parteċipanti Ewropej fl-operazzjonijiet tal-Missjoni ta' Taħriġ tal-UE; jappoġġaw bis-sħiħ l-isforzi mill-ATMIS għall-promozzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fis-Somalja u l-isforzi għaż-żamma tal-paċi kontra al-Shabaab, li qed jhedded is-sigurtà tad-demokrazija u l-istat tad-dritt fil-pajjiż; jaħdmu flimkien mal-UA u l-istituzzjonijiet Somali biex jirrevedu l-mandat tal-ATMIS, filwaqt li jiffokaw fuq il-bini tal-istituzzjonijiet, u jipprovdu appoġġ finanzjarju suffiċjenti permezz tal-EPF; jikkoordinaw l-isforzi mal-UA u l-IGAD biex jistimulaw proċess ta' bini ta' nazzjon fis-Somalja li jqiegħed lis-soċjetà ċivili fil-qalba tiegħu; jiżguraw li r-reviżjoni tal-ATMIS titwettaq b'mod parallel mar-rinfurzar gradwali tal-forzi armati Somali u l-apparat tas-sigurtà ċivili, li għandhom isiru l-garanti finali tas-sigurtà fil-pajjiż; jikkonsultaw mal-awtoritajiet Somali bil-għan li jiġu identifikati forom ġodda ta' kooperazzjoni bilaterali mal-UE biex tissaħħaħ il-kapaċità tas-Somalja li tiggarantixxi s-sigurtà marittima u tevita kwalunkwe riskju li terġa' titfaċċa l-piraterija fl-ibħra territorjali tagħha; jappoġġaw valutazzjoni bir-reqqa tal-prestazzjoni tat-truppi tal-ATMIS fid-dawl tal-isforzi biex jipprevjenu reati mwettqa minn armati regolari fis-Somalja;

is-Sudan t'Isfel

| (vi) | jieħdu nota tal-estensjoni tal-mandat tal-gvern għal sentejn oħra, iżda jissottolinjaw l-obbligu tiegħu li jagħmel progress fl-implimentazzjoni tal-ftehim ta' paċi u li jħejji għal elezzjonijiet ħielsa u ġusti; jappoġġaw bis-sħiħ l-implimentazzjoni bikrija tal-ftehim ta' paċi fis-Sudan t'Isfel permezz tal-istrutturi ta' monitoraġġ ewlenin bħall-Kummissjoni Konġunta Rikostitwita ta' Monitoraġġ u Evalwazzjoni u l-Mekkaniżmu ta' Verifika u Monitoraġġ dwar il-Waqfien mill-Ġlied u l-Arranġamenti ta' Sigurtà Tranżizzjonali, li jaħdmu mill-qrib mal-UA u l-IGAD; jikkoordinaw ma' atturi internazzjonali u reġjonali oħra fis-Sudan t'Isfel, bħall-UA, l-IGAD, in-NU u t-Trojka (l-Istati Uniti, ir-Renju Unit u n-Norveġja), u jappoġġawhom, biex ikomplu b'impenn robust fil-pressjoni tal-Gvern Tranżizzjonali ta' Unità Nazzjonali Rivitalizzat biex ikompli jimplimenta l-Ftehim Rivitalizzat dwar ir-Riżoluzzjoni tal-Kunflitt fir-Repubblika tas-Sudan t'Isfel, b'mod partikolari l-kompiti pretranżizzjonali tiegħu inkluża r-rappreżentanza tan-nisa, kif spjegat fid-dettall fil-ftehim; |
| --- | --- |

(vi)

jieħdu nota tal-estensjoni tal-mandat tal-gvern għal sentejn oħra, iżda jissottolinjaw l-obbligu tiegħu li jagħmel progress fl-implimentazzjoni tal-ftehim ta' paċi u li jħejji għal elezzjonijiet ħielsa u ġusti; jappoġġaw bis-sħiħ l-implimentazzjoni bikrija tal-ftehim ta' paċi fis-Sudan t'Isfel permezz tal-istrutturi ta' monitoraġġ ewlenin bħall-Kummissjoni Konġunta Rikostitwita ta' Monitoraġġ u Evalwazzjoni u l-Mekkaniżmu ta' Verifika u Monitoraġġ dwar il-Waqfien mill-Ġlied u l-Arranġamenti ta' Sigurtà Tranżizzjonali, li jaħdmu mill-qrib mal-UA u l-IGAD; jikkoordinaw ma' atturi internazzjonali u reġjonali oħra fis-Sudan t'Isfel, bħall-UA, l-IGAD, in-NU u t-Trojka (l-Istati Uniti, ir-Renju Unit u n-Norveġja), u jappoġġawhom, biex ikomplu b'impenn robust fil-pressjoni tal-Gvern Tranżizzjonali ta' Unità Nazzjonali Rivitalizzat biex ikompli jimplimenta l-Ftehim Rivitalizzat dwar ir-Riżoluzzjoni tal-Kunflitt fir-Repubblika tas-Sudan t'Isfel, b'mod partikolari l-kompiti pretranżizzjonali tiegħu inkluża r-rappreżentanza tan-nisa, kif spjegat fid-dettall fil-ftehim;

is-Sudan

| (vii) | itennu l-kundanna tal-kolp ta' stat militari ta' Ottubru 2021 u l-vjolenza mwettqa fir-repressjoni sussegwenti; jikkoordinaw ma' atturi oħra fir-reġjun biex titpoġġa pressjoni fuq il-militar ħalli tiġi stabbilita skeda ta' żmien ċara għall-istabbiliment mill-ġdid tat-tmexxija ċivili, li twassal għal elezzjonijiet ġenerali ġusti, miftuħa u trasparenti malajr kemm jista' jkun; jieħdu nota tal-intenzjoni ddikjarata tal-militar li jgħaddi s-setgħa lill-awtoritajiet ċivili, u jappellaw biex din it-tranżizzjoni tiġi implimentata mingħajr dewmien żejjed; jistiednu lill-awtoritajiet politiċi ċivili jżidu l-koordinazzjoni u l-kooperazzjoni sabiex jippreżentaw pjanijiet ċari biex jiżguraw tranżizzjoni paċifika; jissottolinjaw li hija meħtieġa soluzzjoni rapida, peress li kwalunkwe dewmien ulterjuri jaggrava d-deterjorament tal-ekonomija u tas-sitwazzjoni umanitarja fil-pajjiż kollu, u jaggrava l-isfidi diġà enormi li qed jiffaċċja l-poplu tas-Sudan; jappoġġaw lis-soċjetà ċivili u lill-attivisti fuq il-post u jappellaw għal-liberazzjoni ta' attivisti paċifiċi u priġunieri politiċi detenuti; itennu l-appoġġ sod tagħhom għall-isforzi kontinwi tal-Mekkaniżmu Tripartitiku biex jgħin fir-rikonċiljazzjoni tad-differenzi bejn il-partiti u l-inizjattivi Sudaniżi, jiffaċilita r-restawr tat-tranżizzjoni għad-demokrazija u jwitti t-triq tal-pajjiż lejn trasformazzjoni ċivili u demokratika; jenfasizzaw li jeħtieġ li jitnieda proċess ta' ġustizzja tranżizzjonali sabiex l-awturi ta' ksur tad-drittijiet tal-bniedem jitressqu quddiem il-ġustizzja u titwitta t-triq għar-rikonċiljazzjoni nazzjonali; isaħħu l-azzjoni tal-UE fuq il-post f'termini ta' għajnuna umanitarja u appoġġ dirett għall-popolazzjoni, itejbu l-kundizzjonijiet tal-għajxien tal-komunitajiet lokali, filwaqt li jnaqqsu wkoll l-esponiment għall-influwenzi Russi u Ċiniżi; jesprimu tħassib serju dwar l-istabbiliment ippjanat ta' bażi navali Russa f'Port Sudan, li jkollha riperkussjonijiet negattivi għall-paċi u s-sigurtà tal-Baħar l-Aħmar; |
| --- | --- |

(vii)

itennu l-kundanna tal-kolp ta' stat militari ta' Ottubru 2021 u l-vjolenza mwettqa fir-repressjoni sussegwenti; jikkoordinaw ma' atturi oħra fir-reġjun biex titpoġġa pressjoni fuq il-militar ħalli tiġi stabbilita skeda ta' żmien ċara għall-istabbiliment mill-ġdid tat-tmexxija ċivili, li twassal għal elezzjonijiet ġenerali ġusti, miftuħa u trasparenti malajr kemm jista' jkun; jieħdu nota tal-intenzjoni ddikjarata tal-militar li jgħaddi s-setgħa lill-awtoritajiet ċivili, u jappellaw biex din it-tranżizzjoni tiġi implimentata mingħajr dewmien żejjed; jistiednu lill-awtoritajiet politiċi ċivili jżidu l-koordinazzjoni u l-kooperazzjoni sabiex jippreżentaw pjanijiet ċari biex jiżguraw tranżizzjoni paċifika; jissottolinjaw li hija meħtieġa soluzzjoni rapida, peress li kwalunkwe dewmien ulterjuri jaggrava d-deterjorament tal-ekonomija u tas-sitwazzjoni umanitarja fil-pajjiż kollu, u jaggrava l-isfidi diġà enormi li qed jiffaċċja l-poplu tas-Sudan; jappoġġaw lis-soċjetà ċivili u lill-attivisti fuq il-post u jappellaw għal-liberazzjoni ta' attivisti paċifiċi u priġunieri politiċi detenuti; itennu l-appoġġ sod tagħhom għall-isforzi kontinwi tal-Mekkaniżmu Tripartitiku biex jgħin fir-rikonċiljazzjoni tad-differenzi bejn il-partiti u l-inizjattivi Sudaniżi, jiffaċilita r-restawr tat-tranżizzjoni għad-demokrazija u jwitti t-triq tal-pajjiż lejn trasformazzjoni ċivili u demokratika; jenfasizzaw li jeħtieġ li jitnieda proċess ta' ġustizzja tranżizzjonali sabiex l-awturi ta' ksur tad-drittijiet tal-bniedem jitressqu quddiem il-ġustizzja u titwitta t-triq għar-rikonċiljazzjoni nazzjonali; isaħħu l-azzjoni tal-UE fuq il-post f'termini ta' għajnuna umanitarja u appoġġ dirett għall-popolazzjoni, itejbu l-kundizzjonijiet tal-għajxien tal-komunitajiet lokali, filwaqt li jnaqqsu wkoll l-esponiment għall-influwenzi Russi u Ċiniżi; jesprimu tħassib serju dwar l-istabbiliment ippjanat ta' bażi navali Russa f'Port Sudan, li jkollha riperkussjonijiet negattivi għall-paċi u s-sigurtà tal-Baħar l-Aħmar;

l-Uganda

| (viii) | jirrikonoxxu r-rwol importanti li kellha l-Uganda fil-proċess ta' medjazzjoni li wassal għall-ftehim ta' paċi fis-Sudan t'Isfel; jilqgħu l-kontribut tal-forzi armati tal-Uganda għall-ATMIS, u jikkoordinaw mal-pajjiż bil-ħsieb tal-futur tal-missjoni; jappoġġaw il-mudell parroċċa l-ġdid u sforzi oħra biex jiġi miġġieled il-faqar permezz ta' approċċ fil-livell lokali; jesprimu dispjaċir dwar il-kundizzjonijiet li fihom saru l-elezzjonijiet presidenzjali ta' Jannar 2021 u jappellaw lill-awtoritajiet nazzjonali tal-Uganda biex jippromwovu spazju politiku miftuħ li jwassal għal elezzjonijiet ġusti u trasparenti, filwaqt li jżommu lura wkoll milli jillimitaw l-aċċess għall-media u l-media soċjali; jissottolinjaw il-fatt li d-dritt għal kunsens liberu u infurmat minn qabel tal-popli indiġeni u tal-komunitajiet lokali huwa minqux fid-dritt internazzjonali u jistiednu lill-awtoritajiet nazzjonali tal-Uganda jirrispettaw id-drittijiet fundamentali tal-bniedem kollha f'kull okkażjoni; jesprimu tħassib, f'dan ir-rigward, dwar il-ksur serju tad-drittijiet tal-bniedem irrapportat fil-proġett tal-pipeline taż-żejt grezz tal-Afrika tal-Lvant kif ukoll ir-riskji assoċjati ta' ħsara irriversibbli għall-ambjent u l-klima; jistiednu lill-UE tadotta b'mod urġenti d-Direttiva dwar id-Diliġenza Dovuta għas-Sostenibbiltà Korporattiva sabiex iżżomm lill-kumpaniji Ewropej responsabbli meta l-attivitajiet tagħhom ikunu marbuta ma' tali ksur; |
| --- | --- |

(viii)

jirrikonoxxu r-rwol importanti li kellha l-Uganda fil-proċess ta' medjazzjoni li wassal għall-ftehim ta' paċi fis-Sudan t'Isfel; jilqgħu l-kontribut tal-forzi armati tal-Uganda għall-ATMIS, u jikkoordinaw mal-pajjiż bil-ħsieb tal-futur tal-missjoni; jappoġġaw il-mudell parroċċa l-ġdid u sforzi oħra biex jiġi miġġieled il-faqar permezz ta' approċċ fil-livell lokali; jesprimu dispjaċir dwar il-kundizzjonijiet li fihom saru l-elezzjonijiet presidenzjali ta' Jannar 2021 u jappellaw lill-awtoritajiet nazzjonali tal-Uganda biex jippromwovu spazju politiku miftuħ li jwassal għal elezzjonijiet ġusti u trasparenti, filwaqt li jżommu lura wkoll milli jillimitaw l-aċċess għall-media u l-media soċjali; jissottolinjaw il-fatt li d-dritt għal kunsens liberu u infurmat minn qabel tal-popli indiġeni u tal-komunitajiet lokali huwa minqux fid-dritt internazzjonali u jistiednu lill-awtoritajiet nazzjonali tal-Uganda jirrispettaw id-drittijiet fundamentali tal-bniedem kollha f'kull okkażjoni; jesprimu tħassib, f'dan ir-rigward, dwar il-ksur serju tad-drittijiet tal-bniedem irrapportat fil-proġett tal-pipeline taż-żejt grezz tal-Afrika tal-Lvant kif ukoll ir-riskji assoċjati ta' ħsara irriversibbli għall-ambjent u l-klima; jistiednu lill-UE tadotta b'mod urġenti d-Direttiva dwar id-Diliġenza Dovuta għas-Sostenibbiltà Korporattiva sabiex iżżomm lill-kumpaniji Ewropej responsabbli meta l-attivitajiet tagħhom ikunu marbuta ma' tali ksur;

2.   Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex tgħaddi din ir-rakkomandazzjoni lill-Kunsill, lill-Kummissjoni, lill-Viċi President tal-Kummissjoni/Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà, kif ukoll, għal skopijiet ta' informazzjoni, lill-Unjoni Afrikana, lill-Awtorità Intergovernattiva għall-Iżvilupp u lin-NU.

---

(1)  ĠU C 385, 22.9.2021, p. 24.

(2)  ĠU C 494, 8.12.2021, p. 80.

(3)  ĠU C 224, 8.6.2022, p. 99.

(4)  ĠU C 117, 11.3.2022, p. 114.

(5)  ĠU C 336, 2.9.2022, p. 14.

(6)  ĠU C 425, 20.10.2021, p. 132.

(7)  ĠU C 132, 24.3.2022, p. 205.

(8)  ĠU C 465, 17.11.2021, p. 154.

(9)  ĠU C 202, 28.5.2021, p. 54.

(10)  ĠU C 395, 29.9.2021, p. 50.

(11)  ĠU C 50, 9.2.2018, p. 57.

(12)  ĠU C 307, 30.8.2018, p. 92.

(13)  ĠU C 76, 28.2.2018, p. 35.

(14)  ĠU C 294, 23.7.2021, p. 8.

---

III Atti preparatorji

Il-Parlament Ewropew

It-Tlieta 4 ta’ Ottubru 2022

| 14.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 132/130 |
| --- | --- | --- | --- |

14.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 132/130

---

P9_TA(2022)0332

Ċentru Ewropew għall-Prevenzjoni u l-Kontroll tal-Mard ***I

Riżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (KE) Nru 851/2004 li jistabbilixxi Ċentru Ewropew għall-prevenzjoni u l-kontroll tal-mard (COM(2020)0726 – C9-0366/2020 – 2020/0320(COD))

(Proċedura leġiżlattiva ordinarja: l-ewwel qari)

(2023/C 132/17)

Il-Parlament Ewropew,

| — | wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill (COM(2020)0726), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill (COM(2020)0726),

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 294(2) u l-Artikolu 168(5) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, skont liema artikoli l-Kummissjoni ppreżentat il-proposta lill-Parlament (C9-0366/2020), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 294(2) u l-Artikolu 168(5) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, skont liema artikoli l-Kummissjoni ppreżentat il-proposta lill-Parlament (C9-0366/2020),

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 294(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 294(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea,

| — | wara li kkunsidra l-opinjoni motivata ppreżentata mis-Senat Franċiż, fil-qafas tal-Protokoll Nru 2 dwar l-applikazzjoni tal-prinċipji ta' sussidjarjetà u proporzjonalità li tiddikjara li l-abbozz ta' att leġiżlattiv ma jimxix mal-prinċipju ta' sussidjarjetà, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-opinjoni motivata ppreżentata mis-Senat Franċiż, fil-qafas tal-Protokoll Nru 2 dwar l-applikazzjoni tal-prinċipji ta' sussidjarjetà u proporzjonalità li tiddikjara li l-abbozz ta' att leġiżlattiv ma jimxix mal-prinċipju ta' sussidjarjetà,

| — | wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew tas-27 ta' April 2021 (1), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew tas-27 ta' April 2021 (1),

| — | wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni tas-7 ta' Mejju 2021 (2), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni tas-7 ta' Mejju 2021 (2),

| — | wara li kkunsidra l-ftehim proviżorju approvat mill-kumitat responsabbli fis-sens tal-Artikolu 74(4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu u l-impenn meħud mir-rappreżentant tal-Kunsill, permezz tal-ittra tat-8 ta’ Diċembru 2021, li japprova l-pożizzjoni tal-Parlament, skont l-Artikolu 294(4) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-ftehim proviżorju approvat mill-kumitat responsabbli fis-sens tal-Artikolu 74(4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu u l-impenn meħud mir-rappreżentant tal-Kunsill, permezz tal-ittra tat-8 ta’ Diċembru 2021, li japprova l-pożizzjoni tal-Parlament, skont l-Artikolu 294(4) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea,

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 59 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 59 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

| — | wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat għall-Baġits, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat għall-Baġits,

| — | wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għall-Ambjent, is-Saħħa Pubblika u s-Sikurezza tal-Ikel (A9-0253/2021), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għall-Ambjent, is-Saħħa Pubblika u s-Sikurezza tal-Ikel (A9-0253/2021),

| 1. | Jadotta l-pożizzjoni fl-ewwel qari li tidher hawn taħt (3); |
| --- | --- |

1.

| 2. | Jitlob lill-Kummissjoni terġa' tirreferi l-kwistjoni lill-Parlament jekk tibdel il-proposta tagħha, temendaha b'mod sustanzjali jew ikollha l-ħsieb li temendaha b'mod sustanzjali; |
| --- | --- |

2.

| 3. | Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex jgħaddi l-pożizzjoni tal-Parlament lill-Kunsill u lill-Kummissjoni kif ukoll lill-parlamenti nazzjonali. |
| --- | --- |

3.

---

(1)  ĠU C 286, 16.7.2021, p. 109.

(2)  ĠU C 300, 27.7.2021, p. 76.

(3)  Din il-pożizzjoni tissostitwixxi l-emendi adottati fl-14 ta’ Settembru 2021 (Testi adottati, P9_TA(2021)0376).

---

P9_TC1-COD(2020)0320

Pożizzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fl-ewwel qari fl-4 ta’ Ottubru 2022 bil-ħsieb tal-adozzjoni tar-Regolament (UE) 2022/... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (KE) Nru 851/2004 li jistabbilixxi ċentru Ewropew għall-prevenzjoni u l-kontroll tal-mard

(Peress li ntlaħaq ftehim bejn il-Parlament u l-Kunsill, il-pożizzjoni tal-Parlament taqbel mal-att leġiżlattiv finali, ir-Regolament (UE) 2022/2370.)

---

| 14.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 132/132 |
| --- | --- | --- | --- |

14.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 132/132

---

P9_TA(2022)0333

Theddid transkonfinali serju għas-saħħa ***I

Riżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar theddid transkonfinali serju għas-saħħa u li jħassar id-Deċiżjoni Nru 1082/2013/UE (COM(2020)0727 – C9-0367/2020 – 2020/0322(COD))

(Proċedura leġiżlattiva ordinarja: l-ewwel qari)

(2023/C 132/18)

Il-Parlament Ewropew,

| — | wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni lill-Parlament u lill-Kunsill (COM(2020)0727), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni lill-Parlament u lill-Kunsill (COM(2020)0727),

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 294(2) u l-Artikolu 168(5) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, skont liema artikoli l-Kummissjoni ppreżentat il-proposta lill-Parlament (C9-0367/2020), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 294(2) u l-Artikolu 168(5) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, skont liema artikoli l-Kummissjoni ppreżentat il-proposta lill-Parlament (C9-0367/2020),

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 294(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 294(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea,

| — | wara li kkunsidra l-opinjoni motivata ppreżentata mis-Senat Franċiż fil-qafas tal-Protokoll Nru 2 dwar l-applikazzjoni tal-prinċipji ta' sussidjarjetà u proporzjonalità li tiddikjara li l-abbozz ta' att leġiżlattiv ma jimxix mal-prinċipju ta' sussidjarjetà, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-opinjoni motivata ppreżentata mis-Senat Franċiż fil-qafas tal-Protokoll Nru 2 dwar l-applikazzjoni tal-prinċipji ta' sussidjarjetà u proporzjonalità li tiddikjara li l-abbozz ta' att leġiżlattiv ma jimxix mal-prinċipju ta' sussidjarjetà,

| — | wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew tas-27 ta’ April 2021 (1), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew tas-27 ta’ April 2021 (1),

| — | wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni tas-7 ta' Mejju 2021 (2), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni tas-7 ta' Mejju 2021 (2),

| — | wara li kkunsidra l-ftehim proviżorju approvat mill-kumitat responsabbli fis-sens tal-Artikolu 74(4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu u l-impenn meħud mir-rappreżentant tal-Kunsill, permezz tal-ittra tad-29 ta’ Ġunju 2022, li japprova l-pożizzjoni tal-Parlament, skont l-Artikolu 294(4) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-ftehim proviżorju approvat mill-kumitat responsabbli fis-sens tal-Artikolu 74(4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu u l-impenn meħud mir-rappreżentant tal-Kunsill, permezz tal-ittra tad-29 ta’ Ġunju 2022, li japprova l-pożizzjoni tal-Parlament, skont l-Artikolu 294(4) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea,

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 59 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 59 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

| — | wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat għas-Suq Intern u l-Ħarsien tal-Konsumatur, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat għas-Suq Intern u l-Ħarsien tal-Konsumatur,

| — | wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għall-Ambjent, is-Saħħa Pubblika u s-Sikurezza tal-Ikel (A9-0247/2021), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għall-Ambjent, is-Saħħa Pubblika u s-Sikurezza tal-Ikel (A9-0247/2021),

| 1. | Jadotta l-pożizzjoni fl-ewwel qari li tidher hawn taħt (3); |
| --- | --- |

1.

| 2. | Jitlob lill-Kummissjoni terġa' tirreferi l-kwistjoni lill-Parlament jekk tibdel il-proposta tagħha, temendaha b'mod sustanzjali jew ikollha l-ħsieb li temendaha b'mod sustanzjali; |
| --- | --- |

2.

| 3. | Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex jgħaddi l-pożizzjoni tal-Parlament lill-Kunsill u lill-Kummissjoni kif ukoll lill-parlamenti nazzjonali. |
| --- | --- |

3.

---

(1)  ĠU C 286, 16.7.2021, p. 109.

(2)  ĠU C 300, 27.7.2021, p. 76..

(3)  Din il-pożizzjoni tissostitwixxi l-emendi adottati fl-14 ta’ Settembru u l-11 ta’ Novembru 2021 (Testi adottati, P9_TA(2021)0377 u P9_TA(2021)0449).

---

P9_TC1-COD(2020)0322

Pożizzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fl-ewwel qari fl-4 ta’ Ottubru 2022 bil-ħsieb tal-adozzjoni tar-Regolament (UE) 2022/... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar theddid transkonfinali serju għas-saħħa u li jħassar id-Deċiżjoni Nru 1082/2013/UE

(Peress li ntlaħaq ftehim bejn il-Parlament u l-Kunsill, il-pożizzjoni tal-Parlament taqbel mal-att leġiżlattiv finali, ir-Regolament (UE) 2022/2371.)

---

| 14.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 132/133 |
| --- | --- | --- | --- |

14.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 132/133

---

P9_TA(2022)0336

L-istabbiliment tal-miżuri ta' ġestjoni, ta' konservazzjoni u ta' kontroll li japplikaw fiż-Żona ta' Kompetenza tal-Kummissjoni dwar it-Tonn tal-Oċean Indjan (IOTC) ***I

Riżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-miżuri ta' ġestjoni, ta' konservazzjoni u ta' kontroll li japplikaw fiż-Żona ta' Kompetenza tal-Kummissjoni dwar it-Tonn tal-Oċean Indjan (IOTC) u li jemenda r-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 1936/2001, (KE) Nru 1984/2003 u (KE) Nru 520/2007 (COM(2021)0113 – C9-0095/2021 – 2021/0058(COD))

(Proċedura leġiżlattiva ordinarja: l-ewwel qari)

(2023/C 132/19)

Il-Parlament Ewropew,

| — | wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill (COM(2021)0113), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill (COM(2021)0113),

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 294(2) u l-Artikolu 43(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, skont liema artikoli l-Kummissjoni ppreżentat il-proposta lill-Parlament (C9-0095/2021), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 294(2) u l-Artikolu 43(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, skont liema artikoli l-Kummissjoni ppreżentat il-proposta lill-Parlament (C9-0095/2021),

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 294(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 294(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea,

| — | wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew tad-9 ta’ Ġunju 2021 (1), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew tad-9 ta’ Ġunju 2021 (1),

| — | wara li kkunsidra l-ftehim proviżorju approvat mill-kumitat responsabbli fis-sens tal-Artikolu 74(4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu u l-impenn meħud mir-rappreżentant tal-Kunsill, permezz tal-ittra tat-22 ta’ Ġunju 2022, li japprova l-pożizzjoni tal-Parlament, skont l-Artikolu 294(4) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-ftehim proviżorju approvat mill-kumitat responsabbli fis-sens tal-Artikolu 74(4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu u l-impenn meħud mir-rappreżentant tal-Kunsill, permezz tal-ittra tat-22 ta’ Ġunju 2022, li japprova l-pożizzjoni tal-Parlament, skont l-Artikolu 294(4) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea,

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 59 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 59 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

| — | wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għas-Sajd (A9-0312/2021), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għas-Sajd (A9-0312/2021),

| 1. | Jadotta l-pożizzjoni fl-ewwel qari li tidher hawn taħt; |
| --- | --- |

1.

| 2. | Jitlob lill-Kummissjoni terġa' tirreferi l-kwistjoni lill-Parlament jekk tibdel il-proposta tagħha, temendaha b'mod sustanzjali jew ikollha l-ħsieb li temendaha b'mod sustanzjali; |
| --- | --- |

2.

| 3. | Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex jgħaddi l-pożizzjoni tal-Parlament lill-Kunsill u lill-Kummissjoni kif ukoll lill-parlamenti nazzjonali. |
| --- | --- |

3.

---

(1)  ĠU C 341, 24.8.2021, p. 106.

---

P9_TC1-COD(2021)0058

Pożizzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fl-ewwel qari fl- 4 ta’ Ottubru 2022 bil-ħsieb tal-adozzjoni tar-Regolament (UE) 2022/... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-miżuri ta' ġestjoni, ta' konservazzjoni u ta' kontroll li japplikaw fiż-Żona ta' Kompetenza tal-Kummissjoni dwar it-Tonn tal-Oċean Indjan (IOTC) u li jemenda r-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 1936/2001, (KE) Nru 1984/2003 u (KE) Nru 520/2007 regolament

(Peress li ntlaħaq ftehim bejn il-Parlament u l-Kunsill, il-pożizzjoni tal-Parlament taqbel mal-att leġiżlattiv finali, ir-Regolament (UE) 2022/2343.)

---

| 14.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 132/134 |
| --- | --- | --- | --- |

14.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 132/134

---

P9_TA(2022)0337

Assistenza Flessibbli għat-Territorji (FAST-CARE) ***I

Riżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) Nru 1303/2013 u r-Regolament (UE) 2021/1060 fir-rigward ta' aktar flessibbiltà biex jiġu indirizzati l-konsegwenzi tal-aggressjoni militari tal-Federazzjoni Russa FAST (Assistenza Flessibbli għat-Territorji) – CARE (COM(2022)0325 – C9-0218/2022 – 2022/0208(COD))

(Proċedura leġiżlattiva ordinarja: l-ewwel qari)

(2023/C 132/20)

Il-Parlament Ewropew,

| — | wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill (COM(2022)0325), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill (COM(2022)0325),

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 294(2) u l-Artikolu 177 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, skont liema artikoli l-Kummissjoni ppreżentat il-proposta lill-Parlament (C9-0218/2022), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 294(2) u l-Artikolu 177 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, skont liema artikoli l-Kummissjoni ppreżentat il-proposta lill-Parlament (C9-0218/2022),

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 294(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 294(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea,

| — | wara li kkunsidra l-impenn meħud mir-rappreżentant tal-Kunsill, permezz tal-ittra tal-20 ta’ Lulju 2022, li japprova l-pożizzjoni tal-Parlament, skont l-Artikolu 294(4) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-impenn meħud mir-rappreżentant tal-Kunsill, permezz tal-ittra tal-20 ta’ Lulju 2022, li japprova l-pożizzjoni tal-Parlament, skont l-Artikolu 294(4) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea,

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 59 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 59 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

| — | wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għall-Iżvilupp Reġjonali (A9-0232/2022), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għall-Iżvilupp Reġjonali (A9-0232/2022),

| 1. | Jadotta l-pożizzjoni tiegħu fl-ewwel qari li tidher hawn taħt; |
| --- | --- |

1.

| 2. | Jitlob lill-Kummissjoni terġa' tirreferi l-kwistjoni lill-Parlament jekk tibdel il-proposta tagħha, temendaha b'mod sostanzjali jew ikollha l-ħsieb li temendaha b'mod sostanzjali; |
| --- | --- |

2.

| 3. | Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex tgħaddi l-pożizzjoni tal-Parlament lill-Kunsill u lill-Kummissjoni kif ukoll lill-parlamenti nazzjonali. |
| --- | --- |

3.

---

P9_TC1-COD(2022)0208

Pożizzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fl-ewwel qari fl-4 ta' Ottubru 2022 bil-ħsieb tal-adozzjoni tar-Regolament (UE) 2022/... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1303/2013 u (UE) 2021/1060 fir-rigward ta’ aktar flessibbiltà biex jiġu indirizzati l-konsegwenzi tal-aggressjoni militari tal-Federazzjoni Russa FAST (Assistenza Flessibbli għat-Territorji) – CARE

(Peress li ntlaħaq ftehim bejn il-Parlament u l-Kunsill, il-pożizzjoni tal-Parlament taqbel mal-att leġiżlattiv finali, ir-Regolament (UE) 2022/2039.)

---

| 14.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 132/135 |
| --- | --- | --- | --- |

14.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 132/135

---

P9_TA(2022)0338

Direttiva dwar it-Tagħmir tar-Radju: ċarġer komuni għall-apparat elettroniku ***I

Riżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar il-proposta għal direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Direttiva 2014/53/UE dwar l-armonizzazzoni tal-liġijiet tal-Istati Membri marbuta mat-tqegħid fis-suq ta' tagħmir tar-radju (COM(2021)0547 – C9-0366/2021 – 2021/0291(COD))

(Proċedura leġiżlattiva ordinarja: l-ewwel qari)

(2023/C 132/21)

Il-Parlament Ewropew,

| — | wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill (COM(2021)0547), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill (COM(2021)0547),

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 294(2) u l-Artikolu 114 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, skont liema artikoli l-Kummissjoni ppreżentat il-proposta lill-Parlament (C9-0366/2021), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 294(2) u l-Artikolu 114 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, skont liema artikoli l-Kummissjoni ppreżentat il-proposta lill-Parlament (C9-0366/2021),

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 294(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 294(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea,

| — | wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew tat-8 ta' Diċembru 2021 (1), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew tat-8 ta' Diċembru 2021 (1),

| — | wara li kkunsidra l-ftehim proviżorju approvat mill-kumitat responsabbli fis-sens tal-Artikolu 74(4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu u l-impenn meħud mir-rappreżentant tal-Kunsill, permezz tal-ittra tad-29 ta’ Ġunju 2022, li japprova l-pożizzjoni tal-Parlament, skont l-Artikolu 294(4) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-ftehim proviżorju approvat mill-kumitat responsabbli fis-sens tal-Artikolu 74(4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu u l-impenn meħud mir-rappreżentant tal-Kunsill, permezz tal-ittra tad-29 ta’ Ġunju 2022, li japprova l-pożizzjoni tal-Parlament, skont l-Artikolu 294(4) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea,

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 59 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 59 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

| — | wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għas-Suq Intern u l-Ħarsien tal-Konsumatur (A9-0129/2022), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għas-Suq Intern u l-Ħarsien tal-Konsumatur (A9-0129/2022),

| 1. | Jadotta l-pożizzjoni fl-ewwel qari li tidher hawn taħt; |
| --- | --- |

1.

| 2. | Jitlob lill-Kummissjoni terġa' tirreferi l-kwistjoni lill-Parlament jekk tibdel il-proposta tagħha, temendaha b'mod sustanzjali jew ikollha l-ħsieb li temendaha b'mod sustanzjali; |
| --- | --- |

2.

| 3. | Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex tgħaddi l-pożizzjoni tal-Parlament lill-Kunsill u lill-Kummissjoni kif ukoll lill-parlamenti nazzjonali. |
| --- | --- |

3.

---

(1)  ĠU C 152, 6.4.2022, p. 82.

---

P9_TC1-COD(2021)0291

Pożizzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fl-ewwel qari fl-4 ta’ Ottubru 2022 bil-ħsieb tal-adozzjoni tad-Direttiva (UE) 2022/... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Direttiva 2014/53/UE dwar l-armonizzazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri marbuta mat-tqegħid fis-suq ta' tagħmir tar-radju

(Peress li ntlaħaq ftehim bejn il-Parlament u l-Kunsill, il-pożizzjoni tal-Parlament taqbel mal-att leġiżlattiv finali, id-Direttiva (UE) 2022/2380.)

---

| 14.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 132/136 |
| --- | --- | --- | --- |

14.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 132/136

---

P9_TA(2022)0340

Tieqa Unika tal-UE għad-Dwana ***I

Riżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-Ambjent ta' Tieqa Unika tal-Unjoni Ewropea għad-Dwana u li jemenda r-Regolament (UE) Nru 952/2013 (COM(2020)0673 – C9-0338/2020 – 2020/0306(COD))

(Proċedura leġiżlattiva ordinarja: l-ewwel qari)

(2023/C 132/22)

Il-Parlament Ewropew,

| — | wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill (COM(2020)0673), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill (COM(2020)0673),

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 294(2) u l-Artikoli 33, 114 u 207 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, skont liema artikoli l-Kummissjoni ppreżentat il-proposta lill-Parlament (C9-0338/2020), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 294(2) u l-Artikoli 33, 114 u 207 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, skont liema artikoli l-Kummissjoni ppreżentat il-proposta lill-Parlament (C9-0338/2020),

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 294(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 294(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea,

| — | wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew tal-24 ta' Marzu 2021 (1), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew tal-24 ta' Marzu 2021 (1),

| — | wara li kkunsidra l-ftehim proviżorju approvat mill-kumitat responsabbli fis-sens tal-Artikolu 74(4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu u l-impenn meħud mir-rappreżentant tal-Kunsill, permezz tal-ittra tal-15 ta' Ġunju 2022, li japprova l-pożizzjoni tal-Parlament, skont l-Artikolu 294(4) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-ftehim proviżorju approvat mill-kumitat responsabbli fis-sens tal-Artikolu 74(4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu u l-impenn meħud mir-rappreżentant tal-Kunsill, permezz tal-ittra tal-15 ta' Ġunju 2022, li japprova l-pożizzjoni tal-Parlament, skont l-Artikolu 294(4) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea,

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 59 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 59 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

| — | wara li kkunsidra l-ittra tal-Kumitat għall-Kummerċ Internazzjonali, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-ittra tal-Kumitat għall-Kummerċ Internazzjonali,

| — | wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għas-Suq Intern u l-Ħarsien tal-Konsumatur (A9-0279/2021), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għas-Suq Intern u l-Ħarsien tal-Konsumatur (A9-0279/2021),

| 1. | Jadotta l-pożizzjoni fl-ewwel qari li tidher hawn taħt; |
| --- | --- |

1.

| 2. | Jitlob lill-Kummissjoni terġa' tirreferi l-kwistjoni lill-Parlament jekk tibdel il-proposta tagħha, temendaha b'mod sustanzjali jew ikollha l-ħsieb li temendaha b'mod sustanzjali; |
| --- | --- |

2.

| 3. | Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex tgħaddi l-pożizzjoni tal-Parlament lill-Kunsill u lill-Kummissjoni kif ukoll lill-parlamenti nazzjonali. |
| --- | --- |

3.

---

(1)  ĠU C 220, 9.6.2021, p. 62.

---

P9_TC1-COD(2020)0306

Pożizzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fl-ewwel qari fl-4 ta’ Ottubru 2022 bil-ħsieb tal-adozzjoni (UE) 2022/... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-Ambjent ta' Tieqa Unika tal-Unjoni Ewropea għad-Dwana u li jemenda r-Regolament (UE) Nru 952/2013

(Peress li ntlaħaq ftehim bejn il-Parlament u l-Kunsill, il-pożizzjoni tal-Parlament taqbel mal-att leġiżlattiv finali, ir-Regolament (UE) 2022/2399.)

---

| 14.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 132/137 |
| --- | --- | --- | --- |

14.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 132/137

---

P9_TA(2022)0341

Statistika dwar l-input u l-output agrikoli ***I

Riżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-Istatistika dwar l-Input u l-Output Agrikoli u li jħassar ir-Regolamenti (KE) Nru 1165/2008, (KE) Nru 543/2009, (KE) Nru 1185/2009 u d-Direttiva 96/16/KE (COM(2021)0037 – C9-0009/2021 – 2021/0020(COD))

(Proċedura leġiżlattiva ordinarja: l-ewwel qari)

(2023/C 132/23)

Il-Parlament Ewropew,

| — | wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill (COM(2021)0037), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill (COM(2021)0037),

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 294(2) u l-Artikolu 338(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, skont liema artikoli l-Kummissjoni ppreżentat il-proposta lill-Parlament (C9-0009/2021), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 294(2) u l-Artikolu 338(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, skont liema artikoli l-Kummissjoni ppreżentat il-proposta lill-Parlament (C9-0009/2021),

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 294(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 294(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea,

| — | wara li kkunsidra l-ftehim proviżorju approvat mill-kumitat responsabbli fis-sens tal-Artikolu 74(4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu u l-impenn meħud mir-rappreżentant tal-Kunsill, permezz tal-ittra tas-17 ta’ Ġunju 2022, li japprova l-pożizzjoni tal-Parlament, skont l-Artikolu 294(4) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-ftehim proviżorju approvat mill-kumitat responsabbli fis-sens tal-Artikolu 74(4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu u l-impenn meħud mir-rappreżentant tal-Kunsill, permezz tal-ittra tas-17 ta’ Ġunju 2022, li japprova l-pożizzjoni tal-Parlament, skont l-Artikolu 294(4) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea,

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 59 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 59 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

| — | wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għall-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali (A9-0285/2021), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għall-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali (A9-0285/2021),

| 1. | Jadotta l-pożizzjoni fl-ewwel qari li tidher hawn taħt; |
| --- | --- |

1.

| 2. | Japprova d-dikjarazzjoni konġunta mill-Parlament u l-Kunsill annessa ma' din ir-riżoluzzjoni, li se tiġi ppubblikata fis-serje C tal-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea; |
| --- | --- |

2.

| 3. | Jieħu nota tad-dikjarazzjoni tal-Kummissjoni anness ma' din ir-riżoluzzjoni, li se tiġi ppubblikata fis-serje C tal-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea; |
| --- | --- |

3.

| 4. | Jitlob lill-Kummissjoni terġa' tirreferi l-kwistjoni lill-Parlament jekk tibdel il-proposta tagħha, temendaha b'mod sustanzjali jew ikollha l-ħsieb li temendaha b'mod sustanzjali; |
| --- | --- |

4.

| 5. | Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex jgħaddi l-pożizzjoni tal-Parlament lill-Kunsill u lill-Kummissjoni kif ukoll lill-parlamenti nazzjonali. |
| --- | --- |

5.

---

P9_TC1-COD(2021)0020

Pożizzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fl-ewwel qari fl-4 ta’ Ottubru 2022 bil-ħsieb tal-adozzjoni tad-Direttiva (UE) 2022/... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-istatistika dwar l-input u l-output agrikoli, li jemenda r-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 617/2008 u li jħassar ir-Regolamenti (KE) Nru 1165/2008, (KE) Nru 543/2009 u (KE) Nru 1185/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u d-Direttiva tal-Kunsill 96/16/KE

(Peress li ntlaħaq ftehim bejn il-Parlament u l-Kunsill, il-pożizzjoni tal-Parlament taqbel mal-att leġiżlattiv finali, ir-Regolament (UE) 2022/2379.)

---

ANNESS GĦAR-RIŻOLUZZJONI LEĠIŻLATTIVA

DIKJARAZZJONI KONĠUNTA MILL-PARLAMENT EWROPEW U MILL-KUNSILL FIR-RIGWARD TAR-REGOLAMENT (UE) 2022/2379, FIR-RIGWARD TAL-IMPORTANZA LI JIĠI STABBILIT FL-ISTATI MEMBRI KOLLHA REĠISTRU MIŻMUM MILL-AWTORITAJIET NAZZJONALI KOMPETENTI DWAR L-UŻU TA' PRODOTTI GĦALL-PROTEZZJONI TAL-PJANTI FL-AGRIKOLTURA

Bħala parti mill-Patt Ekoloġiku Ewropew, l-Istrateġija “Mill-Għalqa sal-Platt” u l-Istrateġija għall-Bijodiversità jenfasizzaw il-ħtieġa għal tranżizzjoni lejn sistema tal-ikel sostenibbli, b'mod partikolari billi jitnaqqsu l-użu u r-riskju tal-pestiċidi b'50 % sal-2030 u billi jiżdiedu l-biedja organika u l-karatteristiċi tal-pajsaġġ rikki fil-bijodiversità fuq l-art agrikola.

Skont ir-Regolament (UE) 2022/2379 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (1) (SAIO), il-ġbir sħiħ tad-data dwar l-użu ta' prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti minn utenti professjonali f'attività agrikola, jiġifieri kopertura ta' 95 % tal-użu f'kull Stat Membru, jista' jinkiseb biss meta jkun applikabbli skont il-liġi tal-Unjoni rekwiżit legali għall-utenti professjonali tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti biex jittrażmettu r-rekords tagħhom f'format elettroniku lill-awtoritajiet kompetenti nazzjonali.

Il-Parlament Ewropew u l-Kunsill jirrikonoxxu l-importanza tal-introduzzjoni ta' tali rekwiżit fil-leġiżlazzjoni tal-Unjoni u jimpenjaw ruħhom li jaħdmu flimkien għal dak il-għan.

DIKJARAZZJONI TAL-KUMMISSJONI B’RABTA MAR-REGOLAMENT (UE) 2022/2379, FIR-RIGWARD TAL-ĦIDMA LI GĦADDEJJA BIEX TIĠI ŻGURATA D-DISPONIBBILTÀ F’FORMAT ELETTRONIKU TAR-REKORDS LI GĦANDHOM JINŻAMMU MILL-UTENTI PROFESSJONALI TAL-PRODOTTI GĦALL-PROTEZZJONI TAL-PJANTI SKONT L-ARTIKOLU 67(1) TAR-REGOLAMENT (KE) NRU 1107/2009

Il-Patt Ekoloġiku Ewropew u l-Istrateġija Mill-Għalqa sal-Platt jistabbilixxu tnaqqis fl-użu u r-riskju tal-pestiċidi kimiċi bħala objettiv ewlieni għall-Unjoni. Sabiex jiġu żgurati politiki effettivi u li jħallu impatt, data robusta u komprensiva dwar l-użu tal-pestiċidi fil-livell tal-farms hija kruċjali. Il-ħidma li għaddejja biex tiġi żgurata d-disponibbiltà f’format elettroniku tar-rekords miżmuma mill-utenti professjonali tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti hija fattur abilitanti importanti għall-implimentazzjoni tal-obbligi ta’ rapportar dwar il-pestiċidi li huma parti mir-Regolament (UE) 2022/2379 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2) (SAIO).

Għalhekk, il-Kummissjoni ħejjiet abbozz ta’ Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni, abbażi tal-Artikolu 67(4) tar-Regolament (KE) Nru 1107/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (3), fir-rigward tal-kontenut u l-format tar-rekords tal-użu tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti li għandhom jinżammu mill-utenti professjonali skont l-Artikolu 67(1) tar-Regolament (KE) Nru 1107/2009.

Dak ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni, jekk jiġi adottat kif previst bħalissa, jirregola ż-żamma tar-rekords meħtieġa skont ir-Regolament (KE) Nru 1107/2009 fid-dettall, inkluż billi jidentifika l-elementi li għandhom jiġu rreġistrati mill-utenti professjonali, u billi jiżgura li dawk ir-rekords ikunu disponibbli f’format elettroniku sa mhux aktar tard mill-1 ta’ Jannar 2025.

L-abbozz ta’ dak ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni bħalissa qed jiġi diskuss fil-Kumitat Permanenti dwar il-Pjanti, l-Annimali, l-Ikel u l-Għalf, Taqsima Fitofarmaċewtiċi – Leġiżlazzjoni. Il-Kummissjoni biħsiebha tikseb l-opinjoni tal-kumitat skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 182/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4) fix-xhur li ġejjin.

Il-Kummissjoni biħsiebha tadotta dak ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni qabel tmiem l-2022.

---

(1)  Ir-Regolament (UE) 2022/2379 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ Novembru 2022 dwar l-istatistika dwar l-input u l-output agrikoli, li jemenda r-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 617/2008 u li jħassar ir-Regolamenti (KE) Nru 1165/2008, (KE) Nru 543/2009, (KE) Nru 1185/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u d-Direttiva tal-Kunsill 96/16/KE (ĠU L 315, 7.12.2022, p. 1).

(2)  Ir-Regolament (UE) 2022/2379 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ Novembru 2022 dwar l-istatistika dwar l-input u l-output agrikoli, li jemenda r-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 617/2008 u li jħassar ir-Regolamenti (KE) Nru 1165/2008, (KE) Nru 543/2009 u (KE) Nru 1185/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u d-Direttiva tal-Kunsill 96/16/KE (ĠU L 315, 7.12.2022, p. 1).

(3)  Ir-Regolament (KE) Nru 1107/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-21 ta’ Ottubru 2009 dwar it-tqegħid fis-suq ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti u li jħassar id-Direttivi tal-Kunsill 79/117/KEE u 91/414/KEE (ĠU L 309, 24.11.2009, p. 1).

(4)  Ir-Regolament (UE) Nru 182/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Frar 2011 li jistabbilixxi r-regoli u l-prinċipji ġenerali dwar il-modalitajiet ta’ kontroll mill-Istati Membri tal-eżerċizzju mill-Kummissjoni tas-setgħat ta’ implimentazzjoni (ĠU L 55, 28.2.2011, p. 13).

---

| 14.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 132/139 |
| --- | --- | --- | --- |

14.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 132/139

---

P9_TA(2022)0342

Emenda tal-Annessi IV u V tar-Regolament (UE) 2019/1021 dwar il-pollutanti organiċi persistenti ***I

Riżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew tal-4 ta' Ottubru 2022 dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda l-Annessi IV u V tar-Regolament (UE) 2019/1021 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-pollutanti organiċi persistenti (COM(2021)0656 – C9-0396/2021 – 2021/0340(COD))

(Proċedura leġiżlattiva ordinarja: l-ewwel qari)

(2023/C 132/24)

Il-Parlament Ewropew,

| — | wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill (COM(2021)0656), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill (COM(2021)0656),

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 294(2) u l-Artikolu 192(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, skont liema artikoli l-Kummissjoni ppreżentat il-proposta lill-Parlament (C9-0396/2021), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 294(2) u l-Artikolu 192(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, skont liema artikoli l-Kummissjoni ppreżentat il-proposta lill-Parlament (C9-0396/2021),

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 294(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 294(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea,

| — | wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew tat-8 ta' Diċembru 2021 (1), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew tat-8 ta' Diċembru 2021 (1),

| — | wara li kkonsulta lill-Kumitat tar-Reġjuni, |
| --- | --- |

—

wara li kkonsulta lill-Kumitat tar-Reġjuni,

| — | wara li kkunsidra l-ftehim proviżorju approvat mill-kumitat responsabbli fis-sens tal-Artikolu 74(4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu u l-impenn meħud mir-rappreżentant tal-Kunsill, permezz tal-ittra tad-29 ta’ Ġunju 2022, li japprova l-pożizzjoni tal-Parlament, skont l-Artikolu 294(4) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-ftehim proviżorju approvat mill-kumitat responsabbli fis-sens tal-Artikolu 74(4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu u l-impenn meħud mir-rappreżentant tal-Kunsill, permezz tal-ittra tad-29 ta’ Ġunju 2022, li japprova l-pożizzjoni tal-Parlament, skont l-Artikolu 294(4) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea,

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 59 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 59 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

| — | wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għall-Ambjent, is-Saħħa Pubblika u s-Sikurezza tal-Ikel (A9-0092/2022), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għall-Ambjent, is-Saħħa Pubblika u s-Sikurezza tal-Ikel (A9-0092/2022),

| 1. | Jadotta l-pożizzjoni fl-ewwel qari li tidher hawn taħt (2); |
| --- | --- |

1.

| 2. | Jieħu nota tad-dikjarazzjoni tal-Kummissjoni annessa ma’ din ir-riżoluzzjoni; |
| --- | --- |

2.

| 3. | Jitlob lill-Kummissjoni terġa' tirreferi l-kwistjoni lill-Parlament jekk tibdel il-proposta tagħha, temendaha b'mod sustanzjali jew ikollha l-ħsieb li temendaha b'mod sustanzjali; |
| --- | --- |

3.

| 4. | Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex tgħaddi l-pożizzjoni tal-Parlament lill-Kunsill u lill-Kummissjoni kif ukoll lill-parlamenti nazzjonali. |
| --- | --- |

4.

---

(1)  ĠU C 152, 6.4.2022, p. 197.

(2)  Din il-pożizzjoni tissostitwixxi l-emendi adottati fit-3 ta’ Mejju 2022 (Testi adottati, P9_TA(2022)0130).

---

P9_TC1-COD(2021)0340

Pożizzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fl-ewwel qari fl-4 ta’ Ottubru 2022 bil-ħsieb tal-adozzjoni tar-Regolament (UE) 2022/... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda l-Annessi IV u V tar-Regolament (UE) 2019/1021 dwar il-pollutanti organiċi persistenti

(Peress li ntlaħaq ftehim bejn il-Parlament u l-Kunsill, il-pożizzjoni tal-Parlament taqbel mal-att leġiżlattiv finali, ir-Regolament (UE) 2022/2400.)

---

ANNESS GĦAR-RIŻOLUZZJONI LEĠIŻLATTIVA

Dikjarazzjoni mill-Kummissjoni

Dikjarazzjoni tal-Kummissjoni fl-okkażjoni tal-adozzjoni tar-Regolament (UE) 2022/2400 (1)
  dwar l-inklużjoni tal-kodiċi tal-iskart 17 05 04“ħamrija u ġebel minbarra dawk imsemmija f'17 05 03” fil-parti 2 tal-Anness V tar-Regolament (UE) 2019/1021

L-inklużjoni fil-parti 2 tal-Anness V tal-kodiċi tal-iskart għal “ħamrija u ġebel għajr dawk imsemmija f'170503” ma għandhiex tinftiehem li tiffavorixxi r-rimi tal-ħamrija bħala skart minflok ir-rimedju bil-ħsieb li tiġi evitata l-ġenerazzjoni tal-iskart.

Fejn ir-rimi joffri l-aħjar għażla għall-immaniġġjar tal-iskart ambjentali, id-deroga eċċezzjonali mit-trattament distruttiv hija soġġetta għar-rekwiżiti tal-Artikolu 7(4) tar-Regolament (UE) 2019/1021."

---

(1)  Ir-Regolament (UE) 2022/2400 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ Novembru 2022 li jemenda l-Annessi IV u V tar-Regolament (UE) 2019/1021 dwar il-pollutanti organiċi persistenti (ĠU L 317, 9.12.2022, p. 24).

---

Il-Ħamis 6 ta’ Ottubru 2022

| 14.4.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 132/141 |
| --- | --- | --- | --- |

14.4.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 132/141

---

P9_TA(2022)0348

Ir-regoli dwar l-użu tas-slots fl-ajruporti tal-Unjoni: solliev temporanju ***I

Riżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew tas-6 ta’ Ottubru 2022 dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 95/93 fir-rigward tas-solliev temporanju mir-regoli dwar l-użu tas-slots fl-ajruporti tal-Komunità minħabba l-pandemija tal-COVID-19 (COM(2022)0334 – C9-0225/2022 – 2022/0214(COD))

(Proċedura leġiżlattiva ordinarja: L-ewwel qari)

(2023/C 132/25)

Il-Parlament Ewropew,

| — | wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill (COM(2022)0334), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill (COM(2022)0334),

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 294(2) u l-Artikolu 91 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, skont liema artikoli l-Kummissjoni ppreżentat il-proposta lill-Parlament (C9-0225/2022), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 294(2) u l-Artikolu 91 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, skont liema artikoli l-Kummissjoni ppreżentat il-proposta lill-Parlament (C9-0225/2022),

| — | wara li kkunsidra l-Artikolu 294(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikolu 294(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea,

| — | wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew tat-22 ta’ Settembru 2022 (1), |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew tat-22 ta’ Settembru 2022 (1),

| — | wara li kkonsulta lill-Kumitat tar-Reġjuni, |
| --- | --- |

—

wara li kkonsulta lill-Kumitat tar-Reġjuni,

| — | wara li kkunsidra l-Artikoli 59 u 163 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, |
| --- | --- |

—

wara li kkunsidra l-Artikoli 59 u 163 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

| 1. | Jadotta l-pożizzjoni fl-ewwel qari li tidher hawn taħt; |
| --- | --- |

1.

| 2. | Jitlob lill-Kummissjoni terġa' tirreferi l-kwistjoni lill-Parlament jekk tibdel il-proposta tagħha, temendaha b'mod sustanzjali jew ikollha l-ħsieb li temendaha b'mod sustanzjali; |
| --- | --- |

2.

| 3. | Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex tgħaddi l-pożizzjoni tal-Parlament lill-Kunsill u lill-Kummissjoni kif ukoll lill-parlamenti nazzjonali. |
| --- | --- |

3.

---

(1)  Għadha mhijiex ippubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali.

---

P9_TC1-COD(2022)0214

Pożizzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fl-ewwel qari fis-6 ta’ Ottubru 2022 bil-ħsieb tal-adozzjoni tar-Regolament (UE) 2022/... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 95/93 fir-rigward tas-solliev temporanju mir-regoli dwar l-użu tas-slots fl-ajruporti tal-Unjoni ▌minħabba sitwazzjoni epidemjoloġika jew aggressjoni militari

(Peress li ntlaħaq ftehim bejn il-Parlament u l-Kunsill, il-pożizzjoni tal-Parlament taqbel mal-att leġiżlattiv finali, ir-Regolament (UE) 2022/2038.)

---