# Publicatieblad C 144/2010

| | ISSN 1725-2474
  doi:10.3000/17252474.C_2010.144.nld |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 144 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 53e jaargang3 juni 2010 |

ISSN 1725-2474

doi:10.3000/17252474.C_2010.144.nld

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 144

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

53e jaargang3 juni 2010

---

| Nummer | Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- | --- |
| | I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen |
| | ADVIEZEN |
| | Raad |
| 2010/C 144/01 | Advies van de Raad over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Malta voor de periode 2009-2012 | 1 |
| 2010/C 144/02 | Advies van de Raad over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Portugal voor de periode 2009-2013 | 6 |
| 2010/C 144/03 | Advies van de raad over het geactualiseerde convergentieprogramma van Roemenië voor de periode 2009-2012 | 12 |
| 2010/C 144/04 | Advies van de Raad over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Slowakije voor de periode 2009-2012 | 17 |
| 2010/C 144/05 | Advies van de Raad over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Slovenië voor de periode 2009-2013 | 22 |

Nummer

Inhoud

Bladzijde

I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen

ADVIEZEN

Raad

2010/C 144/01

Advies van de Raad over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Malta voor de periode 2009-2012

1

2010/C 144/02

Advies van de Raad over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Portugal voor de periode 2009-2013

6

2010/C 144/03

Advies van de raad over het geactualiseerde convergentieprogramma van Roemenië voor de periode 2009-2012

12

2010/C 144/04

Advies van de Raad over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Slowakije voor de periode 2009-2012

17

2010/C 144/05

Advies van de Raad over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Slovenië voor de periode 2009-2013

22

| | II   Mededelingen |
| --- | --- |
| | MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Europese Commissie |
| 2010/C 144/06 | Goedkeuring van steunmaatregelen van de staten op grond van de artikelen 107 en 108 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie — Gevallen waartegen de Commissie geen bezwaar maakt (
  1
  ) | 27 |

II   Mededelingen

MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

2010/C 144/06

Goedkeuring van steunmaatregelen van de staten op grond van de artikelen 107 en 108 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie — Gevallen waartegen de Commissie geen bezwaar maakt (
  1
  )

1

27

| | IV   Informatie |
| --- | --- |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Europese Commissie |
| 2010/C 144/07 | Wisselkoersen van de euro | 30 |
| 2010/C 144/08 | Mededeling van de Commissie in het kader van de uitvoering van Richtlijn 2002/40/EG(Bekendmaking van titels en referentienummers van geharmoniseerde normen in het kader van de richtlijn)
   (
  1
  ) | 31 |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN |
| 2010/C 144/09 | Mededeling van de Commissie overeenkomstig artikel 16, lid 4, van Verordening (EG) nr. 1008/2008 van het Europees Parlement en de Raad inzake gemeenschappelijke regels voor de exploitatie van luchtdiensten in de Gemeenschap — Openbaredienstverplichtingen met betrekking tot geregelde luchtdiensten (
  1
  ) | 32 |
| 2010/C 144/10 | Mededeling van de Commissie overeenkomstig artikel 16, lid 4, van Verordening (EG) nr. 1008/2008 van het Europees Parlement en de Raad inzake gemeenschappelijke regels voor de exploitatie van luchtdiensten in de Gemeenschap — Openbaredienstverplichtingen met betrekking tot geregelde luchtdiensten (
  1
  ) | 33 |
| 2010/C 144/11 | Mededeling van de Commissie overeenkomstig artikel 17, lid 5, van Verordening (EG) nr. 1008/2008 van het Europees Parlement en de Raad inzake gemeenschappelijke regels voor de exploitatie van luchtdiensten in de Gemeenschap — Aanbesteding met betrekking tot de exploitatie van geregelde luchtdiensten overeenkomstig openbaredienstverplichtingen (
  1
  ) | 34 |

IV   Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

2010/C 144/07

Wisselkoersen van de euro

30

2010/C 144/08

Mededeling van de Commissie in het kader van de uitvoering van Richtlijn 2002/40/EG(Bekendmaking van titels en referentienummers van geharmoniseerde normen in het kader van de richtlijn)
   (
  1
  )

(Bekendmaking van titels en referentienummers van geharmoniseerde normen in het kader van de richtlijn)

1

31

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN

2010/C 144/09

Mededeling van de Commissie overeenkomstig artikel 16, lid 4, van Verordening (EG) nr. 1008/2008 van het Europees Parlement en de Raad inzake gemeenschappelijke regels voor de exploitatie van luchtdiensten in de Gemeenschap — Openbaredienstverplichtingen met betrekking tot geregelde luchtdiensten (
  1
  )

1

32

2010/C 144/10

Mededeling van de Commissie overeenkomstig artikel 16, lid 4, van Verordening (EG) nr. 1008/2008 van het Europees Parlement en de Raad inzake gemeenschappelijke regels voor de exploitatie van luchtdiensten in de Gemeenschap — Openbaredienstverplichtingen met betrekking tot geregelde luchtdiensten (
  1
  )

1

33

2010/C 144/11

Mededeling van de Commissie overeenkomstig artikel 17, lid 5, van Verordening (EG) nr. 1008/2008 van het Europees Parlement en de Raad inzake gemeenschappelijke regels voor de exploitatie van luchtdiensten in de Gemeenschap — Aanbesteding met betrekking tot de exploitatie van geregelde luchtdiensten overeenkomstig openbaredienstverplichtingen (
  1
  )

1

34

| | V   Adviezen |
| --- | --- |
| | BESTUURLIJKE PROCEDURES |
| | Europese Commissie |
| 2010/C 144/12 | Oproep tot het indienen van voorstellen — EACEA/12/10 — Programma Jeugd in actie — Actie 4.5 — Ondersteuning van voorlichtingsactiviteiten voor jongeren, jongerenwerkers en personen die werkzaam zijn bij jongerenorganisaties | 35 |

V   Adviezen

BESTUURLIJKE PROCEDURES

Europese Commissie

2010/C 144/12

Oproep tot het indienen van voorstellen — EACEA/12/10 — Programma Jeugd in actie — Actie 4.5 — Ondersteuning van voorlichtingsactiviteiten voor jongeren, jongerenwerkers en personen die werkzaam zijn bij jongerenorganisaties

35

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Voor de EER relevante tekst |

---

(1)   Voor de EER relevante tekst

1

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

I Resoluties, aanbevelingen en adviezen

ADVIEZEN

Raad

| 3.6.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 144/1 |
| --- | --- | --- | --- |

3.6.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 144/1

---

ADVIES VAN DE RAAD

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Malta voor de periode 2009-2012

2010/C 144/01

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 26 april 2010 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Malta voor de periode 2009-2012 behandeld. |
| --- | --- |

(1)

Op 26 april 2010 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Malta voor de periode 2009-2012 behandeld.

| (2) | De mondiale crisis heeft Malta voornamelijk via de handel getroffen, waarbij de gevolgen voor de financiële sector beperkt zijn gebleven. In 2009 is de economische activiteit gekrompen doordat niet alleen de uitvoer, maar ook de investeringen fors zijn teruggelopen, terwijl de particuliere consumptie vrij stabiel zou zijn gebleven als gevolg van een robuuste arbeidsmarkt en een aantal in overeenstemming met het Europees economisch herstelplan (EERP) genomen herstelmaatregelen. De gelijktijdige scherpe daling van de invoer resulteerde in 2009 volgens ramingen in een aanzienlijke vermindering van het externe tekort.
  Het effect van de economische neergang en van enkele eenmalige uitgavenverhogende factoren in 2008 heeft ertoe geleid dat het overheidstekort in 2008-2009 fors is gestegen in vergelijking met 2007. Tegen deze achtergrond en rekening houdend met de hoge schuldquote heeft de Raad op 7 juli 2009 besloten dat er in Malta van een buitensporig tekort sprake is, en het land op 16 februari 2010 aanbevolen het buitensporige tekort uiterlijk in 2011 te corrigeren. Malta staat niet alleen voor de uitdaging wederom een gezonde begrotingssituatie te realiseren en de houdbaarheid van de begroting op lange termijn te verbeteren in het licht van de verwachte stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven, maar wordt ook geconfronteerd met de noodzaak het concurrentievermogen te versterken om de weerstand van de economie tegen toekomstige externe schokken te vergroten. Dat vereist, enerzijds, een verhoging van het menselijk kapitaal, het ontsluiten van zakelijk potentieel en volgehouden inspanningen om op activiteiten met een hogere meerwaarde over te schakelen, en, anderzijds, de bevordering van een doelmatig loonvormingsproces waarbij de loonontwikkeling nauw aansluit bij het productiviteitsverloop. |
| --- | --- |

(2)

De mondiale crisis heeft Malta voornamelijk via de handel getroffen, waarbij de gevolgen voor de financiële sector beperkt zijn gebleven. In 2009 is de economische activiteit gekrompen doordat niet alleen de uitvoer, maar ook de investeringen fors zijn teruggelopen, terwijl de particuliere consumptie vrij stabiel zou zijn gebleven als gevolg van een robuuste arbeidsmarkt en een aantal in overeenstemming met het Europees economisch herstelplan (EERP) genomen herstelmaatregelen. De gelijktijdige scherpe daling van de invoer resulteerde in 2009 volgens ramingen in een aanzienlijke vermindering van het externe tekort.

Het effect van de economische neergang en van enkele eenmalige uitgavenverhogende factoren in 2008 heeft ertoe geleid dat het overheidstekort in 2008-2009 fors is gestegen in vergelijking met 2007. Tegen deze achtergrond en rekening houdend met de hoge schuldquote heeft de Raad op 7 juli 2009 besloten dat er in Malta van een buitensporig tekort sprake is, en het land op 16 februari 2010 aanbevolen het buitensporige tekort uiterlijk in 2011 te corrigeren. Malta staat niet alleen voor de uitdaging wederom een gezonde begrotingssituatie te realiseren en de houdbaarheid van de begroting op lange termijn te verbeteren in het licht van de verwachte stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven, maar wordt ook geconfronteerd met de noodzaak het concurrentievermogen te versterken om de weerstand van de economie tegen toekomstige externe schokken te vergroten. Dat vereist, enerzijds, een verhoging van het menselijk kapitaal, het ontsluiten van zakelijk potentieel en volgehouden inspanningen om op activiteiten met een hogere meerwaarde over te schakelen, en, anderzijds, de bevordering van een doelmatig loonvormingsproces waarbij de loonontwikkeling nauw aansluit bij het productiviteitsverloop.

| (3) | Hoewel de in de context van de crisis geconstateerde daling van het feitelijke bbp vooral conjunctureel van aard is, is er ook een negatieve weerslag op de potentiële productie. Daarnaast kan de crisis ook een negatief effect op de potentiële groei op middellange termijn sorteren als gevolg van lagere investeringen en een mogelijk stijgende structurele werkloosheid. Bovendien vergroot de economische crisis de negatieve gevolgen van de vergrijzing voor de potentiële productie en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Tegen deze achtergrond is het van essentieel belang dat er meer vaart wordt gezet achter de structurele hervormingen die erop gericht zijn de potentiële groei te ondersteunen. Voor Malta is het met name van belang verdere hervormingen op het gebied van onderwijs en concurrentie door te voeren. |
| --- | --- |

(3)

Hoewel de in de context van de crisis geconstateerde daling van het feitelijke bbp vooral conjunctureel van aard is, is er ook een negatieve weerslag op de potentiële productie. Daarnaast kan de crisis ook een negatief effect op de potentiële groei op middellange termijn sorteren als gevolg van lagere investeringen en een mogelijk stijgende structurele werkloosheid. Bovendien vergroot de economische crisis de negatieve gevolgen van de vergrijzing voor de potentiële productie en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Tegen deze achtergrond is het van essentieel belang dat er meer vaart wordt gezet achter de structurele hervormingen die erop gericht zijn de potentiële groei te ondersteunen. Voor Malta is het met name van belang verdere hervormingen op het gebied van onderwijs en concurrentie door te voeren.

| (4) | In het macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt, wordt ervan uitgegaan dat het reële bbp, na in 2009 met naar schatting 2 % te zijn gekrompen, in 2010 weer een positieve groei met 1,1 % zal vertonen. Vervolgens zou het herstel doorzetten en zou het groeitempo in de rest van de programmaperiode gemiddeld 2,6 % belopen.
  Afgaande op de momenteel beschikbare informatie (2) lijken de hypothesen voor de reële bbp-groei waarop dit scenario berust, voor 2010 aannemelijk en voor de jaren daarna optimistisch. Wat de samenstelling van de groei betreft, lijkt de verwachte toename van de binnenlandse vraag gedurende de hele programmaperiode bovendien aan de hoge kant. De inflatieprognoses van het programma lijken aan de lage kant. |
| --- | --- |

(4)

In het macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt, wordt ervan uitgegaan dat het reële bbp, na in 2009 met naar schatting 2 % te zijn gekrompen, in 2010 weer een positieve groei met 1,1 % zal vertonen. Vervolgens zou het herstel doorzetten en zou het groeitempo in de rest van de programmaperiode gemiddeld 2,6 % belopen.

Afgaande op de momenteel beschikbare informatie (2) lijken de hypothesen voor de reële bbp-groei waarop dit scenario berust, voor 2010 aannemelijk en voor de jaren daarna optimistisch. Wat de samenstelling van de groei betreft, lijkt de verwachte toename van de binnenlandse vraag gedurende de hele programmaperiode bovendien aan de hoge kant. De inflatieprognoses van het programma lijken aan de lage kant.

| (5) | In het programma wordt het overheidstekort in 2009 op 3,8 % van het bbp geraamd. Deze verbetering ten opzichte van 2008, toen het tekort met 4,7 % van het bbp een hoogtepunt bereikte, moet worden gezien tegen de achtergrond van een aantal eenmalige uitgavenverhogende factoren in dat jaar. Zonder deze factoren zou het nominale tekort in 2009 vanwege het effect van de crisis op met name de opbrengst van de indirecte belastingen zijn gestegen. De in overeenstemming met het Europees economisch herstelplan (EERP) genomen herstelmaatregelen ten belope van circa 0,7 % van het bbp zijn volgens de autoriteiten ruimschoots ondervangen door compenserende maatregelen. Volgens het programma moet het begrotingsbeleid in 2010 globaal genomen neutraal zijn en in 2011 restrictief worden, hetgeen spoort met de door de Raad bepleite exitstrategie en tevens noodzakelijk is met het oog op correctie van het buitensporige tekort in 2011. In 2012 wordt tegen de achtergrond van een verondersteld hoog groeitempo een ongeveer stabiel tekortcijfer gepland, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid. |
| --- | --- |

(5)

In het programma wordt het overheidstekort in 2009 op 3,8 % van het bbp geraamd. Deze verbetering ten opzichte van 2008, toen het tekort met 4,7 % van het bbp een hoogtepunt bereikte, moet worden gezien tegen de achtergrond van een aantal eenmalige uitgavenverhogende factoren in dat jaar. Zonder deze factoren zou het nominale tekort in 2009 vanwege het effect van de crisis op met name de opbrengst van de indirecte belastingen zijn gestegen. De in overeenstemming met het Europees economisch herstelplan (EERP) genomen herstelmaatregelen ten belope van circa 0,7 % van het bbp zijn volgens de autoriteiten ruimschoots ondervangen door compenserende maatregelen. Volgens het programma moet het begrotingsbeleid in 2010 globaal genomen neutraal zijn en in 2011 restrictief worden, hetgeen spoort met de door de Raad bepleite exitstrategie en tevens noodzakelijk is met het oog op correctie van het buitensporige tekort in 2011. In 2012 wordt tegen de achtergrond van een verondersteld hoog groeitempo een ongeveer stabiel tekortcijfer gepland, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid.

| (6) | Met 3,9 % van het bbp moet het tekort zich in 2010 ongeveer stabiliseren ten opzichte van 2009. Dezelfde ontwikkeling wordt verwacht voor het primaire tekort, waarvoor wordt gemikt op 0,6 % van het bbp. Op zich is de tekortdoelstelling voor 2010 in overeenstemming met de aanbeveling die de Raad op 16 februari 2010 overeenkomstig artikel 126, lid 7, tot Malta heeft gericht. De in de begroting voor 2010 vervatte maatregelen hebben al met al een neutrale uitwerking op de begrotingssituatie en bestaan enerzijds uit verdere herstelmaatregelen ter ondersteuning van de economie en anderzijds uit consolidatiemaatregelen.
  Voor 2010 wordt op een inkomstenstijging van 2,4 procentpunten van het bbp gerekend onder impuls van, in oplopende mate van omvang, i) discretionaire belastingverhogende maatregelen en een betere belastinghandhaving; ii) een verwachte forse toename van de belastingopbrengsten; en iii) een stijging van de „overige” inkomsten onder invloed van een toename van EU-structuurfondsen. De uitgaven stijgen naar verwachting met 2,5 procentpunten van het bbp, met name vanwege hogere investeringen en een toename van de „overige” uitgaven. De kosten van de aanvullende herstelmaatregelen worden gedeeltelijk gecompenseerd door een daling van de ambtenarensalarissen als percentage van het bbp, voornamelijk dankzij een gunstig basiseffect (enkele eenmalige uitgaven in 2009) maar ook als gevolg van een beleid van beperkte indienstnemingen. Het structurele saldo, dat wil zeggen het voor conjunctuur gecorrigeerde saldo ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen, zoals berekend volgens de algemeen aanvaarde methode, zal volgens het programma in 2010 met 0,25 procentpunt van het bbp achteruitgaan, hetgeen wijst op een globaal genomen neutraal begrotingsbeleid. |
| --- | --- |

(6)

Met 3,9 % van het bbp moet het tekort zich in 2010 ongeveer stabiliseren ten opzichte van 2009. Dezelfde ontwikkeling wordt verwacht voor het primaire tekort, waarvoor wordt gemikt op 0,6 % van het bbp. Op zich is de tekortdoelstelling voor 2010 in overeenstemming met de aanbeveling die de Raad op 16 februari 2010 overeenkomstig artikel 126, lid 7, tot Malta heeft gericht. De in de begroting voor 2010 vervatte maatregelen hebben al met al een neutrale uitwerking op de begrotingssituatie en bestaan enerzijds uit verdere herstelmaatregelen ter ondersteuning van de economie en anderzijds uit consolidatiemaatregelen.

Voor 2010 wordt op een inkomstenstijging van 2,4 procentpunten van het bbp gerekend onder impuls van, in oplopende mate van omvang, i) discretionaire belastingverhogende maatregelen en een betere belastinghandhaving; ii) een verwachte forse toename van de belastingopbrengsten; en iii) een stijging van de „overige” inkomsten onder invloed van een toename van EU-structuurfondsen. De uitgaven stijgen naar verwachting met 2,5 procentpunten van het bbp, met name vanwege hogere investeringen en een toename van de „overige” uitgaven. De kosten van de aanvullende herstelmaatregelen worden gedeeltelijk gecompenseerd door een daling van de ambtenarensalarissen als percentage van het bbp, voornamelijk dankzij een gunstig basiseffect (enkele eenmalige uitgaven in 2009) maar ook als gevolg van een beleid van beperkte indienstnemingen. Het structurele saldo, dat wil zeggen het voor conjunctuur gecorrigeerde saldo ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen, zoals berekend volgens de algemeen aanvaarde methode, zal volgens het programma in 2010 met 0,25 procentpunt van het bbp achteruitgaan, hetgeen wijst op een globaal genomen neutraal begrotingsbeleid.

| (7) | Het hoofddoel van de budgettaire middellangetermijnstrategie van het programma bestaat erin het tekort terug te brengen tot minder dan 3 % van het bbp in 2011, de door de Raad vastgestelde termijn voor de correctie van het buitensporige tekort, en in 2012 een globale stabilisatie van de tekortquote te bewerkstelligen. In structurele termen zou de begrotingssituatie in 2011 met 0,75 procentpunt van het bbp verbeteren, maar in 2012 weer met 0,5 procentpunt verslechteren, waardoor Malta verder verwijderd zou raken van zijn middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie. De MTD van Malta is een structureel begrotingsevenwicht te realiseren wat, gezien de laatste projecties en het schuldniveau, aansluit bij de doelstellingen van het pact. In het programma wordt er niet naar gestreefd de MTD binnen de programmaperiode te verwezenlijken. Volgens de plannen moet het nominale tekort in 2011 worden teruggedrongen door een zodanige verlaging van de uitgavenquote te realiseren dat de verwachte daling van de inkomstenquote ruimschoots wordt gecompenseerd, terwijl de bijna-stabilisatie in 2012 het resultaat zou zijn van een verdere daling van beide quoten. Deze ontwikkelingen worden niet voldoende met concrete maatregelen onderbouwd, hoewel de intrekking van de tijdelijke herstelmaatregelen na 2010 en het voortgezette beleid van beperkte indienstnemingen in de openbare sector naar verwachting tot de beheersing van de uitgaven zullen bijdragen. De jaarlijkse groei van de uitgaven zou vertragen van 9,3 % in 2010 tot 1,8 % in 2011 en 2,7 % in 2012.
  Tussen 2010 en 2012 dragen de beloning van werknemers, het intermediaire verbruik, de overheidsinvesteringen en de „overige” uitgaven alle bij tot de algehele vermindering van de uitgaven als percentage van het bbp, terwijl de sociale overdrachten stabiel blijven onder invloed van de vrij sterke onderliggende dynamiek van vooral de pensioenen. Aan de ontvangstenzijde wordt verwacht dat, na de hogere belastingopbrengsten die in het programma voor 2010 zijn voorspeld, de indirecte belastingen als percentage van het bbp in zowel 2011 als 2012 zullen dalen, terwijl de directe belastingen in 2011 verder zullen toenemen en zich in 2012 zullen stabiliseren. |
| --- | --- |

(7)

Het hoofddoel van de budgettaire middellangetermijnstrategie van het programma bestaat erin het tekort terug te brengen tot minder dan 3 % van het bbp in 2011, de door de Raad vastgestelde termijn voor de correctie van het buitensporige tekort, en in 2012 een globale stabilisatie van de tekortquote te bewerkstelligen. In structurele termen zou de begrotingssituatie in 2011 met 0,75 procentpunt van het bbp verbeteren, maar in 2012 weer met 0,5 procentpunt verslechteren, waardoor Malta verder verwijderd zou raken van zijn middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie. De MTD van Malta is een structureel begrotingsevenwicht te realiseren wat, gezien de laatste projecties en het schuldniveau, aansluit bij de doelstellingen van het pact. In het programma wordt er niet naar gestreefd de MTD binnen de programmaperiode te verwezenlijken. Volgens de plannen moet het nominale tekort in 2011 worden teruggedrongen door een zodanige verlaging van de uitgavenquote te realiseren dat de verwachte daling van de inkomstenquote ruimschoots wordt gecompenseerd, terwijl de bijna-stabilisatie in 2012 het resultaat zou zijn van een verdere daling van beide quoten. Deze ontwikkelingen worden niet voldoende met concrete maatregelen onderbouwd, hoewel de intrekking van de tijdelijke herstelmaatregelen na 2010 en het voortgezette beleid van beperkte indienstnemingen in de openbare sector naar verwachting tot de beheersing van de uitgaven zullen bijdragen. De jaarlijkse groei van de uitgaven zou vertragen van 9,3 % in 2010 tot 1,8 % in 2011 en 2,7 % in 2012.

Tussen 2010 en 2012 dragen de beloning van werknemers, het intermediaire verbruik, de overheidsinvesteringen en de „overige” uitgaven alle bij tot de algehele vermindering van de uitgaven als percentage van het bbp, terwijl de sociale overdrachten stabiel blijven onder invloed van de vrij sterke onderliggende dynamiek van vooral de pensioenen. Aan de ontvangstenzijde wordt verwacht dat, na de hogere belastingopbrengsten die in het programma voor 2010 zijn voorspeld, de indirecte belastingen als percentage van het bbp in zowel 2011 als 2012 zullen dalen, terwijl de directe belastingen in 2011 verder zullen toenemen en zich in 2012 zullen stabiliseren.

| (8) | De begrotingsresultaten kunnen over de hele programmaperiode slechter uitvallen dan waarop in het programma wordt gerekend. Met name het macro-economische scenario dat aan de begrotingsprognoses ten grondslag ligt, lijkt optimistisch, vooral na 2010. De verwachte bijdrage van hogere belastingopbrengsten en een betere naleving van de belastingplicht aan de voorspelde stijging van de belastingquote in 2010 lijkt optimistisch te zijn ingeschat en houdt een risico in voor de belastingprognoses in de hele programmaperiode. Bovendien kunnen uitgavenoverschrijdingen niet worden uitgesloten gezien de recente ontsporingen, de omvang van de geplande bezuinigingen en het gebrek aan informatie over concrete maatregelen ter onderbouwing van de beoogde verlaging van de uitgavenquote in de programmaperiode. Opgemerkt wordt dat in het programma voor 2010 wordt gesteld dat zich aandienende nieuwe ontwikkelingen in de inkomsten- en uitgavencategorieën nauwgezet zullen worden gevolgd en dat, indien nodig, aanvullende maatregelen zullen worden genomen. |
| --- | --- |

(8)

De begrotingsresultaten kunnen over de hele programmaperiode slechter uitvallen dan waarop in het programma wordt gerekend. Met name het macro-economische scenario dat aan de begrotingsprognoses ten grondslag ligt, lijkt optimistisch, vooral na 2010. De verwachte bijdrage van hogere belastingopbrengsten en een betere naleving van de belastingplicht aan de voorspelde stijging van de belastingquote in 2010 lijkt optimistisch te zijn ingeschat en houdt een risico in voor de belastingprognoses in de hele programmaperiode. Bovendien kunnen uitgavenoverschrijdingen niet worden uitgesloten gezien de recente ontsporingen, de omvang van de geplande bezuinigingen en het gebrek aan informatie over concrete maatregelen ter onderbouwing van de beoogde verlaging van de uitgavenquote in de programmaperiode. Opgemerkt wordt dat in het programma voor 2010 wordt gesteld dat zich aandienende nieuwe ontwikkelingen in de inkomsten- en uitgavencategorieën nauwgezet zullen worden gevolgd en dat, indien nodig, aanvullende maatregelen zullen worden genomen.

| (9) | De schuldquote blijft naar verwachting gedurende de gehele programmaperiode boven de referentiewaarde van het Verdrag. In het programma wordt de bruto overheidsschuld in 2009 op 66,8 % van het bbp geraamd, tegen minder dan 64 % in 2008. De krimp van het reële bbp, in combinatie met een bescheiden primair tekort, is debet aan de stijging van de schuldquote. De schuldquote zal in 2010 naar verwachting verder oplopen, namelijk met bijna 2 procentpunten. Vervolgens zou zij dalen tot circa 67 % van het bbp in 2012 onder invloed van de veronderstelde gunstige economische groeicijfers en de geplande terugkeer naar een klein overschot in de laatste programmajaren. In het licht van de negatieve risico's voor de begrotingsdoelstellingen zal de schuldquote zich waarschijnlijk ook minder gunstig ontwikkelen dan in het programma wordt voorspeld. |
| --- | --- |

(9)

De schuldquote blijft naar verwachting gedurende de gehele programmaperiode boven de referentiewaarde van het Verdrag. In het programma wordt de bruto overheidsschuld in 2009 op 66,8 % van het bbp geraamd, tegen minder dan 64 % in 2008. De krimp van het reële bbp, in combinatie met een bescheiden primair tekort, is debet aan de stijging van de schuldquote. De schuldquote zal in 2010 naar verwachting verder oplopen, namelijk met bijna 2 procentpunten. Vervolgens zou zij dalen tot circa 67 % van het bbp in 2012 onder invloed van de veronderstelde gunstige economische groeicijfers en de geplande terugkeer naar een klein overschot in de laatste programmajaren. In het licht van de negatieve risico's voor de begrotingsdoelstellingen zal de schuldquote zich waarschijnlijk ook minder gunstig ontwikkelen dan in het programma wordt voorspeld.

| (10) | Uit schuldprojecties op middellange termijn tot 2020 waarbij wordt aangenomen dat de bbp-groei en de belastingquote geleidelijk naar het niveau van voor de crisis terugkeren, en die ook de verwachte verhoging van leeftijdgerelateerde uitgaven omvatten, blijkt dat de in het programma geplande begrotingsstrategie tot en met 2012 op zich en zonder verdere beleidswijziging niet zou volstaan om de schuldquote in 2020 te stabiliseren. |
| --- | --- |

(10)

Uit schuldprojecties op middellange termijn tot 2020 waarbij wordt aangenomen dat de bbp-groei en de belastingquote geleidelijk naar het niveau van voor de crisis terugkeren, en die ook de verwachte verhoging van leeftijdgerelateerde uitgaven omvatten, blijkt dat de in het programma geplande begrotingsstrategie tot en met 2012 op zich en zonder verdere beleidswijziging niet zou volstaan om de schuldquote in 2020 te stabiliseren.

| (11) | Van de vergrijzing gaat in Malta een aanzienlijk groter langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is. De budgettaire gevolgen van de vergrijzing voor het houdbaarheidstekort worden nog verergerd door de begrotingssituatie in 2009 zoals deze in het programma wordt ingeschat. Het realiseren van grote primaire overschotten op middellange termijn en het doorvoeren van hervormingen om de verwachte stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven om te buigen, zouden bijdragen tot het verkleinen van de risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën, die in het houdbaarheidsverslag 2009 van de Commissie (3) als groot werden aangemerkt. |
| --- | --- |

(11)

Van de vergrijzing gaat in Malta een aanzienlijk groter langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is. De budgettaire gevolgen van de vergrijzing voor het houdbaarheidstekort worden nog verergerd door de begrotingssituatie in 2009 zoals deze in het programma wordt ingeschat. Het realiseren van grote primaire overschotten op middellange termijn en het doorvoeren van hervormingen om de verwachte stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven om te buigen, zouden bijdragen tot het verkleinen van de risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën, die in het houdbaarheidsverslag 2009 van de Commissie (3) als groot werden aangemerkt.

| (12) | De sinds 2008 geboekte uitgavenoverschrijdingen, met name op het gebied van ambtenarensalarissen en gezondheidszorg, houden verband met een aantal zwakke punten in het Maltese begrotingskader. Het betreft onder meer het ontbreken van bindende uitgavenplafonds, een tekortschietende discipline bij de begrotingsuitvoering, de afwezigheid van een onafhankelijke instelling die bij het begrotingsproces betrokken is en het feit dat bij de opstelling van de begroting slechts in beperkte mate met de middellangetermijnstrategie rekening wordt gehouden. In het programma wordt het belang erkend van een krachtige budgettaire governance voor het realiseren van gezonde en houdbare overheidsfinanciën, en wordt tevens gesteld dat de regering actief op zoek is naar manieren om het institutionele kader voor de begroting te verbeteren. De tot dusver aangebrachte verbeteringen zijn relatief beperkt qua reikwijdte. Ze betreffen de administratie van de openbare dienstverlening en de managementmethoden in het openbaar bestuur. Ook zijn er plannen om bij de overheid een nieuw boekhoudsysteem in te voeren. |
| --- | --- |

(12)

De sinds 2008 geboekte uitgavenoverschrijdingen, met name op het gebied van ambtenarensalarissen en gezondheidszorg, houden verband met een aantal zwakke punten in het Maltese begrotingskader. Het betreft onder meer het ontbreken van bindende uitgavenplafonds, een tekortschietende discipline bij de begrotingsuitvoering, de afwezigheid van een onafhankelijke instelling die bij het begrotingsproces betrokken is en het feit dat bij de opstelling van de begroting slechts in beperkte mate met de middellangetermijnstrategie rekening wordt gehouden. In het programma wordt het belang erkend van een krachtige budgettaire governance voor het realiseren van gezonde en houdbare overheidsfinanciën, en wordt tevens gesteld dat de regering actief op zoek is naar manieren om het institutionele kader voor de begroting te verbeteren. De tot dusver aangebrachte verbeteringen zijn relatief beperkt qua reikwijdte. Ze betreffen de administratie van de openbare dienstverlening en de managementmethoden in het openbaar bestuur. Ook zijn er plannen om bij de overheid een nieuw boekhoudsysteem in te voeren.

| (13) | De doelmatigheid van de Maltese overheidsuitgaven lijkt voor verbetering vatbaar, met name wat onderwijs, gezondheidszorg, openbare infrastructuur en algemene diensten betreft. Verhoging van de doelmatigheid van de uitgaven is vooral belangrijk wanneer wordt getracht de uitgavengroei te beheersen zonder het niveau van de dienstverlening te ondermijnen. Het welslagen van deze inspanningen tot beheersing van de uitgaven en tot verhoging van de doelmatigheid ervan moet het mogelijk maken middelen voor groeibevorderende uitgavencategorieën te herbestemmen en met het begrotingsbeleid doeltreffender op veranderende macro-economische omstandigheden in te spelen. De in het programma geplande verlaging van de uitgaven, met name voor ambtenarensalarissen en intermediair verbruik, zijn in het algemeen bedoeld om de uitgaven te rationaliseren zonder dat aan het niveau en de kwaliteit van de dienstverlening afbreuk wordt gedaan, maar dat zal een hele uitdaging zijn. Bovendien is het in het licht van de recente ervaring met de maatregel waarbij ondernemingen met liquiditeitsproblemen de betaling van verschuldigde belastingen kunnen uitstellen, raadzaam om op een betere naleving en handhaving van de belastingplicht toe te zien. Het programma bevestigt het streven van de regering om haar inspanningen ter bestrijding van belastingontduiking en misbruik van sociale uitkeringen te intensiveren. |
| --- | --- |

(13)

De doelmatigheid van de Maltese overheidsuitgaven lijkt voor verbetering vatbaar, met name wat onderwijs, gezondheidszorg, openbare infrastructuur en algemene diensten betreft. Verhoging van de doelmatigheid van de uitgaven is vooral belangrijk wanneer wordt getracht de uitgavengroei te beheersen zonder het niveau van de dienstverlening te ondermijnen. Het welslagen van deze inspanningen tot beheersing van de uitgaven en tot verhoging van de doelmatigheid ervan moet het mogelijk maken middelen voor groeibevorderende uitgavencategorieën te herbestemmen en met het begrotingsbeleid doeltreffender op veranderende macro-economische omstandigheden in te spelen. De in het programma geplande verlaging van de uitgaven, met name voor ambtenarensalarissen en intermediair verbruik, zijn in het algemeen bedoeld om de uitgaven te rationaliseren zonder dat aan het niveau en de kwaliteit van de dienstverlening afbreuk wordt gedaan, maar dat zal een hele uitdaging zijn. Bovendien is het in het licht van de recente ervaring met de maatregel waarbij ondernemingen met liquiditeitsproblemen de betaling van verschuldigde belastingen kunnen uitstellen, raadzaam om op een betere naleving en handhaving van de belastingplicht toe te zien. Het programma bevestigt het streven van de regering om haar inspanningen ter bestrijding van belastingontduiking en misbruik van sociale uitkeringen te intensiveren.

| (14) | Al bij al is de in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie in 2010 grotendeels in overeenstemming met de aanbevelingen die de Raad overeenkomstig artikel 126, lid 7, heeft gedaan. In 2011 is de begrotingsstrategie echter, gezien de risico's voor de tekortdoelstellingen, wellicht niet in overeenstemming met de aanbevelingen van de Raad. Met name geldt dat, hoewel de geplande structurele verbeteringen op de aanbevolen 0,75 procentpunt van het bbp neerkomen, de consolidatieplannen voor 2011 met concrete maatregelen moeten worden onderbouwd, terwijl de autoriteiten klaar moeten staan om verdere consolidatiemaatregelen te nemen ingeval er zich risico's voordoen die aan een minder gunstige bbp-groei en inkomstenontwikkeling en aan mogelijke uitgavenoverschrijdingen verbonden zijn. Mits deze risico's op passende wijze worden aangepakt en de consolidatieplannen volledig worden uitgevoerd, lijkt de begrotingsstrategie te volstaan om de overheidsschuldquote in 2011-2012 wederom op een neerwaarts pad te brengen, hetgeen grotendeels spoort met de aanbevelingen van de Raad.
  Voor het laatste jaar (2012) wordt in het programma uitgegaan van een verdere afwijking van de MTD, veeleer dan van een geleidelijke voortgang in de richting van het bereiken ervan, hetgeen niet in overeenstemming is met de vereisten van het stabiliteits- en groeipact. Een ambitieuzer consolidatietempo dan in het programma is gepland, is ook geboden in het licht van de grote risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn, terwijl maatregelen voor een versterking van het toezicht op de overheidsfinanciën tijdens het begrotingsjaar en op het begrotingskader voor de middellange termijn zouden kunnen bijdragen tot de beperking van de risico's voor de realisatie van de voornoemde tekortdoelstellingen. |
| --- | --- |

(14)

Al bij al is de in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie in 2010 grotendeels in overeenstemming met de aanbevelingen die de Raad overeenkomstig artikel 126, lid 7, heeft gedaan. In 2011 is de begrotingsstrategie echter, gezien de risico's voor de tekortdoelstellingen, wellicht niet in overeenstemming met de aanbevelingen van de Raad. Met name geldt dat, hoewel de geplande structurele verbeteringen op de aanbevolen 0,75 procentpunt van het bbp neerkomen, de consolidatieplannen voor 2011 met concrete maatregelen moeten worden onderbouwd, terwijl de autoriteiten klaar moeten staan om verdere consolidatiemaatregelen te nemen ingeval er zich risico's voordoen die aan een minder gunstige bbp-groei en inkomstenontwikkeling en aan mogelijke uitgavenoverschrijdingen verbonden zijn. Mits deze risico's op passende wijze worden aangepakt en de consolidatieplannen volledig worden uitgevoerd, lijkt de begrotingsstrategie te volstaan om de overheidsschuldquote in 2011-2012 wederom op een neerwaarts pad te brengen, hetgeen grotendeels spoort met de aanbevelingen van de Raad.

Voor het laatste jaar (2012) wordt in het programma uitgegaan van een verdere afwijking van de MTD, veeleer dan van een geleidelijke voortgang in de richting van het bereiken ervan, hetgeen niet in overeenstemming is met de vereisten van het stabiliteits- en groeipact. Een ambitieuzer consolidatietempo dan in het programma is gepland, is ook geboden in het licht van de grote risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn, terwijl maatregelen voor een versterking van het toezicht op de overheidsfinanciën tijdens het begrotingsjaar en op het begrotingskader voor de middellange termijn zouden kunnen bijdragen tot de beperking van de risico's voor de realisatie van de voornoemde tekortdoelstellingen.

| (15) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, bevat het programma alle verplichte en de meeste facultatieve gegevens (4). In de herziene aanbevelingen die de Raad op 16 februari 2010 overeenkomstig artikel 126, lid 7, heeft gedaan om aan de buitensporigtekortsituatie een einde te maken, wordt Malta tevens verzocht in een apart hoofdstuk in de geactualiseerde stabiliteitsprogramma's verslag uit te brengen over de vorderingen die bij de uitvoering van de aanbevelingen van de Raad zijn gemaakt. Malta heeft deze aanbeveling gedeeltelijk opgevolgd. Met name de algemene maatregelen achter de begrotingsconsolidatie van 1 procentpunt van het bbp die nodig is om het buitensporige tekort uiterlijk in 2011 te corrigeren, worden niet in detail beschreven. |
| --- | --- |

(15)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, bevat het programma alle verplichte en de meeste facultatieve gegevens (4). In de herziene aanbevelingen die de Raad op 16 februari 2010 overeenkomstig artikel 126, lid 7, heeft gedaan om aan de buitensporigtekortsituatie een einde te maken, wordt Malta tevens verzocht in een apart hoofdstuk in de geactualiseerde stabiliteitsprogramma's verslag uit te brengen over de vorderingen die bij de uitvoering van de aanbevelingen van de Raad zijn gemaakt. Malta heeft deze aanbeveling gedeeltelijk opgevolgd. Met name de algemene maatregelen achter de begrotingsconsolidatie van 1 procentpunt van het bbp die nodig is om het buitensporige tekort uiterlijk in 2011 te corrigeren, worden niet in detail beschreven.

De algehele conclusie luidt dat het overheidstekort zich volgens het programma globaal genomen in 2010 zou stabiliseren (op 3,9 % van het bbp) en vervolgens zou dalen tot net onder de referentiewaarde van 3 % van het bbp in 2011, de uiterste termijn die de Raad voor de correctie van het buitensporige tekort heeft vastgesteld. In 2012, het laatste programmajaar, zou de tekortquote volgens het programma opnieuw globaal genomen stabiel blijven in plaats van zich verder te ontwikkelen in de richting van de Maltese middellangetermijndoelstelling van een in structurele termen evenwichtige begroting. De bruto overheidsschuld zou in 2010 een piek van bijna 69 % van het bbp bereiken en daarna marginaal dalen. Het tekort en de schuldquote kunnen in de hele programmaperiode hoger uitvallen dan gepland wegens i) te hoge aannamen voor de belastingopbrengsten en, vooral na 2010, een optimistisch macro-economisch scenario; en ii) mogelijke uitgavenoverschrijdingen gezien de recente ontsporingen, de omvang van de geplande bezuinigingen en het gebrek aan informatie over concrete maatregelen ter onderbouwing van de beoogde verlaging van de uitgavenquote in de programmaperiode. Hoewel de in de begroting opgenomen tekortdoelstelling voor 2010 zoals aanbevolen door de Raad is bevestigd, is het belangrijk om deze risico's aan te pakken door de concrete maatregelen te formuleren die aan de strategie ten grondslag liggen en aanvullende consolidatiemaatregelen te nemen als de economische groei of de inkomstenstijging lager uitvallen dan in het programma is voorspeld of als er zich werkelijk uitgavenoverschrijdingen voordoen. Voorts dient de voor 2012 uitgestippelde strategie aanzienlijk te worden versterkt om in overeenstemming te zijn met de voorschriften van het stabiliteits- en groeipact. Malta dient niet alleen een gezonde begrotingssituatie en een verbetering van de houdbaarheid van de begroting op lange termijn te realiseren door verdere hervormingen door te voeren om de verwachte stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven om te buigen, maar wordt ook geconfronteerd met de noodzaak het concurrentievermogen te versterken om de economie beter bestand te maken tegen toekomstige externe schokken. Hiertoe zullen productiviteitsverhogende maatregelen moeten worden genomen en zal moeten worden gezorgd voor een doelmatig loonvormingsproces dat een betere koppeling tussen loon- en productiviteitsontwikkelingen mogelijk maakt.

In het licht van de bovenstaande beoordeling en de aanbeveling overeenkomstig artikel 126, lid 7, VWEU van 16 februari 2010 wordt Malta verzocht om:

| i) | in 2010 de tekortdoelstelling van 3,9 % van het bbp te halen, indien nodig door aanvullende consolidatiemaatregelen te nemen; de strategie om het tekort in 2011 tot minder dan 3 % van het bbp terug te dringen met concrete maatregelen te onderbouwen en klaar te staan om verdere consolidatiemaatregelen te nemen ingeval er zich risico's voordoen die verbonden zijn aan het feit dat het macro-economische scenario van het programma optimistischer is dan het scenario waarop de aanbeveling op grond van artikel 126, lid 7, is gebaseerd; en de strategie voor 2012 aanzienlijk te versterken teneinde te zorgen voor een aanpassing in de richting van de MTD overeenkomstig de vereisten van het stabiliteits- en groeipact; en, conform de BTP-aanbeveling, naast de begrotingsinspanningen alle overige mogelijkheden, zoals betere economische omstandigheden, aan te grijpen om de bruto schuldquote versneld terug te dringen tot de referentiewaarde van 60 % van het bbp; |
| --- | --- |

i)

in 2010 de tekortdoelstelling van 3,9 % van het bbp te halen, indien nodig door aanvullende consolidatiemaatregelen te nemen; de strategie om het tekort in 2011 tot minder dan 3 % van het bbp terug te dringen met concrete maatregelen te onderbouwen en klaar te staan om verdere consolidatiemaatregelen te nemen ingeval er zich risico's voordoen die verbonden zijn aan het feit dat het macro-economische scenario van het programma optimistischer is dan het scenario waarop de aanbeveling op grond van artikel 126, lid 7, is gebaseerd; en de strategie voor 2012 aanzienlijk te versterken teneinde te zorgen voor een aanpassing in de richting van de MTD overeenkomstig de vereisten van het stabiliteits- en groeipact; en, conform de BTP-aanbeveling, naast de begrotingsinspanningen alle overige mogelijkheden, zoals betere economische omstandigheden, aan te grijpen om de bruto schuldquote versneld terug te dringen tot de referentiewaarde van 60 % van het bbp;

| ii) | met verdere hervormingen van het socialezekerheidsstelsel de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn te verbeteren, gezien de verwachte forse stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven; |
| --- | --- |

ii)

met verdere hervormingen van het socialezekerheidsstelsel de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn te verbeteren, gezien de verwachte forse stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven;

| iii) | het bindende karakter van het begrotingskader voor de middellange termijn te versterken, het toezicht op de uitvoering van de begroting gedurende het hele jaar te verbeteren en de doeltreffendheid van de overheidsuitgaven te verhogen, met name op het gebied van de gezondheidszorg. |
| --- | --- |

iii)

het bindende karakter van het begrotingskader voor de middellange termijn te versterken, het toezicht op de uitvoering van de begroting gedurende het hele jaar te verbeteren en de doeltreffendheid van de overheidsuitgaven te verhogen, met name op het gebied van de gezondheidszorg.

Malta wordt tevens verzocht in het aan de buitensporigtekortprocedure gewijde hoofdstuk van het stabiliteitsprogramma meer informatie te verschaffen over de algemene maatregelen ter onderbouwing van de voorgenomen consolidatie.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses
   (5)

| | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel bbp (verandering in %) | SP feb 2010 | 2,1 | –2,0 | 1,1 | 2,3 | 2,9 |
| COM nov 2009 | 2,1 | –2,2 | 0,7 | 1,6 | n.b. |
| SP dec 2008 | 2,8 | 2,2 | 2,5 | 2,8 | n.b. |
| HICP-inflatie (%) | SP feb 2010 | 4,7 | 1,8 | 1,7 | 2,0 | 2,0 |
| COM nov 2009 | 4,7 | 2,0 | 2,0 | 2,2 | n.b. |
| SP dec 2008 | 4,5 | 2,7 | 2,3 | 2,0 | n.b. |
| Output gap (6) (% van het potentiële bbp) | SP feb 2010 | 1,3 | –1,8 | –1,7 | –0,6 | 1,3 |
| COM nov 2009 (7) | 2,0 | –1,0 | –0,9 | 0,1 | n.b. |
| SP dec 2008 | 0,1 | –0,3 | –0,5 | 0,5 | n.b. |
| Netto financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland (% van het bbp) | SP feb 2010 | –4,9 | –1,1 | –3,6 | –2,2 | –1,4 |
| COM nov 2009 | –5,1 | –2,4 | –1,8 | –1,4 | n.b. |
| SP dec 2008 | –5,1 | –3,1 | –2,7 | 0,7 | n.b. |
| Overheidsontvangsten (% van het bbp) | SP feb 2010 | 40,2 | 41,4 | 43,8 | 43,3 | 42,5 |
| COM nov 2009 | 40,3 | 41,2 | 41,9 | 42,1 | n.b. |
| SP dec 2008 | 40,6 | 41,7 | 41,8 | 41,9 | n.b. |
| Overheidsuitgaven (% van het bbp) | SP feb 2010 | 44,8 | 45,2 | 47,7 | 46,3 | 45,3 |
| COM nov 2009 | 45,0 | 45,7 | 46,3 | 46,4 | n.b. |
| SP dec 2008 | 43,9 | 43,2 | 42,1 | 40,7 | n.b. |
| Overheidssaldo (% van het bbp) | SP feb 2010 | –4,7 | –3,8 | –3,9 | –2,9 | –2,8 |
| COM nov 2009 | –4,7 | –4,5 | –4,4 | –4,3 | n.b. |
| SP dec 2008 | –3,3 | –1,5 | –0,3 | 1,2 | n.b. |
| Primair saldo (% van het bbp) | SP feb 2010 | –1,4 | –0,5 | –0,6 | 0,3 | 0,4 |
| COM nov 2009 | –1,4 | –1,2 | –1,2 | –1,0 | n.b. |
| SP dec 2008 | 0,0 | 1,9 | 3,0 | 4,3 | n.b. |
| Conjunctuurgezuiverd saldo (6) (% van het bbp) | SP feb 2010 | –5,1 | –3,1 | –3,3 | –2,7 | –3,3 |
| COM nov 2009 | –5,4 | –4,2 | –4,1 | –4,4 | n.b. |
| SP dec 2008 | –3,4 | –1,4 | –0,1 | 1,0 | n.b. |
| Structureel saldo (8) (% van het bbp) | SP feb 2010 | –5,4 | –3,2 | –3,5 | –2,8 | –3,3 |
| COM nov 2009 | –5,0 | –4,3 | –4,1 | –4,4 | n.b. |
| SP dec 2008 | –3,7 | –1,7 | –0,2 | 0,9 | n.b. |
| Bruto overheidsschuld (% van het bbp) | SP feb 2010 | 63,6 | 66,8 | 68,6 | 68,0 | 67,3 |
| COM nov 2009 | 63,8 | 68,5 | 70,9 | 72,5 | n.b. |
| SP dec 2008 | 62,8 | 61,9 | 59,8 | 56,3 | n.b. |
| Stabiliteitsprogramma (SP); najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2008

2009

2010

2011

2012

Reëel bbp (verandering in %)

SP feb 2010

2,1

–2,0

1,1

2,3

2,9

COM nov 2009

2,1

–2,2

0,7

1,6

n.b.

SP dec 2008

2,8

2,2

2,5

2,8

n.b.

HICP-inflatie (%)

SP feb 2010

4,7

1,8

1,7

2,0

2,0

COM nov 2009

4,7

2,0

2,0

2,2

n.b.

SP dec 2008

4,5

2,7

2,3

2,0

n.b.

Output gap (6) (% van het potentiële bbp)

SP feb 2010

1,3

–1,8

–1,7

–0,6

1,3

COM nov 2009 (7)

2,0

–1,0

–0,9

0,1

n.b.

SP dec 2008

0,1

–0,3

–0,5

0,5

n.b.

Netto financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland (% van het bbp)

SP feb 2010

–4,9

–1,1

–3,6

–2,2

–1,4

COM nov 2009

–5,1

–2,4

–1,8

–1,4

n.b.

SP dec 2008

–5,1

–3,1

–2,7

0,7

n.b.

Overheidsontvangsten (% van het bbp)

SP feb 2010

40,2

41,4

43,8

43,3

42,5

COM nov 2009

40,3

41,2

41,9

42,1

n.b.

SP dec 2008

40,6

41,7

41,8

41,9

n.b.

Overheidsuitgaven (% van het bbp)

SP feb 2010

44,8

45,2

47,7

46,3

45,3

COM nov 2009

45,0

45,7

46,3

46,4

n.b.

SP dec 2008

43,9

43,2

42,1

40,7

n.b.

Overheidssaldo (% van het bbp)

SP feb 2010

–4,7

–3,8

–3,9

–2,9

–2,8

COM nov 2009

–4,7

–4,5

–4,4

–4,3

n.b.

SP dec 2008

–3,3

–1,5

–0,3

1,2

n.b.

Primair saldo (% van het bbp)

SP feb 2010

–1,4

–0,5

–0,6

0,3

0,4

COM nov 2009

–1,4

–1,2

–1,2

–1,0

n.b.

SP dec 2008

0,0

1,9

3,0

4,3

n.b.

Conjunctuurgezuiverd saldo (6) (% van het bbp)

SP feb 2010

–5,1

–3,1

–3,3

–2,7

–3,3

COM nov 2009

–5,4

–4,2

–4,1

–4,4

n.b.

SP dec 2008

–3,4

–1,4

–0,1

1,0

n.b.

Structureel saldo (8) (% van het bbp)

SP feb 2010

–5,4

–3,2

–3,5

–2,8

–3,3

COM nov 2009

–5,0

–4,3

–4,1

–4,4

n.b.

SP dec 2008

–3,7

–1,7

–0,2

0,9

n.b.

Bruto overheidsschuld (% van het bbp)

SP feb 2010

63,6

66,8

68,6

68,0

67,3

COM nov 2009

63,8

68,5

70,9

72,5

n.b.

SP dec 2008

62,8

61,9

59,8

56,3

n.b.

Stabiliteitsprogramma (SP); najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. De documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op: http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/index_nl.htm

(2)  Bij de beoordeling wordt met name rekening gehouden met de najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie, maar ook met andere informatie die sindsdien beschikbaar is gekomen.

(3)  In zijn conclusies van 10 november 2009 over de houdbaarheid van de overheidsfinanciën „roept de Raad de lidstaten op in hun komende stabiliteits- en convergentieprogramma's op houdbaarheid gerichte strategieën centraal te stellen” en verzoekt hij voorts „de Commissie om, tezamen met het Comité voor de economische politiek en het Economisch en Financieel Comité, nog voor het volgende houdbaarheidsverslag de methodes ter beoordeling van de langetermijnhoudbaarheid van de overheidsfinanciën nader uit te werken.” Het volgende houdbaarheidsverslag is voor 2012 gepland.

(4)  Met name de gedetailleerde gegevens over de stock-flow adjustment ontbreken.

(5)  De najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie zijn opgesteld voordat de begroting bekend was.

(6)  In de programma's vermelde output gaps en conjunctuurgezuiverde saldi, zoals herberekend door de diensten van de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(7)  Gebaseerd op een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 1,3 %, 0,8 %, 0,6 % en 0,6 % in 2008-2011.

(8)  Conjunctuurgezuiverd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. De eenmalige en andere tijdelijke maatregelen vertegenwoordigen 0,3 % van het bbp in 2008, 0,1 % in 2009, 0,2 % in 2010 en 0,1 % in zowel 2011 als 2012 (telkens met een tekortverlagend effect) volgens het meest recente programma, en 0,4 % van het bbp in 2008 (tekortverhogend effect) en 0,2 % in 2009 (tekortverlagend effect) volgens de najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie.

Bronnen:

Stabiliteitsprogramma (SP); najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

| 3.6.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 144/6 |
| --- | --- | --- | --- |

3.6.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 144/6

---

ADVIES VAN DE RAAD

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Portugal voor de periode 2009-2013

2010/C 144/02

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 26 april 2010 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Portugal voor de periode 2009-2013 behandeld (2). |
| --- | --- |

(1)

Op 26 april 2010 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Portugal voor de periode 2009-2013 behandeld (2).

| (2) | De Portugese economie had al bijna een decennium van trage economische groei achter de rug toen zij door de mondiale crisis werd getroffen. De trage groei was een gevolg van structurele zwakheden, en met name een geringe groei van de productiviteit en van het potentieel bbp. Na een stagnatie in 2008 liep het reële bbp in 2009 met 2,7 % terug door een krimp van de binnenlandse vraag, die zich met name bij de investeringen en in mindere mate bij de particuliere consumptie voordeed, terwijl het effect van de netto handel op de groei min of meer neutraal was. De werkloosheid was eind 2009 opgelopen tot 10 %. Door een forse daling van de bedrijvigheid, door de uitvoering van een aantal stimuleringsmaatregelen, maar ook door bestaande zwakheden die tot uiting kwamen in de hoge, zij het dalende structurele tekorten in de jaren vóór de crisis, bereikte het overheidstekort in 2009 9,4 % van het bbp, tegen 2,8 % van het bbp in 2008. Op grond van een gepland overheidstekort van meer dan 3 % van het bbp voor 2009 en een toenemende schuld die meer dan 60 % van het bbp bedroeg, besloot de Raad in december 2009 dat in Portugal een buitensporig tekort bestond en dat dit uiterlijk in 2013 gecorrigeerd moest worden. Voorts blijven de externe onevenwichtigheden ondanks het slinkende bbp aan de hoge kant, met een netto financieringstekort ten opzichte van het buitenland van 9,5 % van het bbp en een negatieve netto buitenlandse investeringspositie van meer dan 110 % van het bbp eind 2009. De externe onevenwichtigheden hangen samen met een verminderd concurrentievermogen dat niet alleen te wijten is aan een geringe productiviteitsgroei, maar ook aan een ontoereikende aanpassing van de arbeidskosten in het licht van, ten eerste, de toegenomen concurrentie op de wereldmarkten, met name in de arbeidsintensieve sectoren waarin Portugal voorheen een comparatief voordeel had, en ten tweede de vrij gunstige financieringsvoorwaarden gedurende een aantal jaren. De financiële onrust tijdens de crisis is evenwel binnen de perken gebleven. Voor een duurzame verbetering van de economische resultaten zijn echter forse aanpassingen vereist. Op begrotingsgebied is een consolidatie van essentieel belang om een stijgende overheidsschuld, die de langetermijnhoudbaarheid ondermijnt, in de hand te houden. Tegelijk moet eerst en vooral worden ingezet op een verhoging van de potentiële bbp-groei door met name de productiviteit te bevorderen en duurzame werkgelegenheid te scheppen. Permanente inspanningen op dit gebied zouden ook leiden tot een vermindering van het omvangrijke tekort op de externe balans dat de komende jaren een zware wissel zal blijven trekken op het nationaal inkomen vanwege de verplichtingen die uit de hoge externe schuld voortvloeien. Om het tekort op de externe balans terug te dringen, zal het nodig zijn een sterkere bijdrage aan de groei van het bbp te doen uitgaan van de externe sector. Dit vergt een herstel van het concurrentievermogen door structurele hervormingen en een lagere loongroei in vergelijking met handelspartners. |
| --- | --- |

(2)

De Portugese economie had al bijna een decennium van trage economische groei achter de rug toen zij door de mondiale crisis werd getroffen. De trage groei was een gevolg van structurele zwakheden, en met name een geringe groei van de productiviteit en van het potentieel bbp. Na een stagnatie in 2008 liep het reële bbp in 2009 met 2,7 % terug door een krimp van de binnenlandse vraag, die zich met name bij de investeringen en in mindere mate bij de particuliere consumptie voordeed, terwijl het effect van de netto handel op de groei min of meer neutraal was. De werkloosheid was eind 2009 opgelopen tot 10 %. Door een forse daling van de bedrijvigheid, door de uitvoering van een aantal stimuleringsmaatregelen, maar ook door bestaande zwakheden die tot uiting kwamen in de hoge, zij het dalende structurele tekorten in de jaren vóór de crisis, bereikte het overheidstekort in 2009 9,4 % van het bbp, tegen 2,8 % van het bbp in 2008. Op grond van een gepland overheidstekort van meer dan 3 % van het bbp voor 2009 en een toenemende schuld die meer dan 60 % van het bbp bedroeg, besloot de Raad in december 2009 dat in Portugal een buitensporig tekort bestond en dat dit uiterlijk in 2013 gecorrigeerd moest worden. Voorts blijven de externe onevenwichtigheden ondanks het slinkende bbp aan de hoge kant, met een netto financieringstekort ten opzichte van het buitenland van 9,5 % van het bbp en een negatieve netto buitenlandse investeringspositie van meer dan 110 % van het bbp eind 2009. De externe onevenwichtigheden hangen samen met een verminderd concurrentievermogen dat niet alleen te wijten is aan een geringe productiviteitsgroei, maar ook aan een ontoereikende aanpassing van de arbeidskosten in het licht van, ten eerste, de toegenomen concurrentie op de wereldmarkten, met name in de arbeidsintensieve sectoren waarin Portugal voorheen een comparatief voordeel had, en ten tweede de vrij gunstige financieringsvoorwaarden gedurende een aantal jaren. De financiële onrust tijdens de crisis is evenwel binnen de perken gebleven. Voor een duurzame verbetering van de economische resultaten zijn echter forse aanpassingen vereist. Op begrotingsgebied is een consolidatie van essentieel belang om een stijgende overheidsschuld, die de langetermijnhoudbaarheid ondermijnt, in de hand te houden. Tegelijk moet eerst en vooral worden ingezet op een verhoging van de potentiële bbp-groei door met name de productiviteit te bevorderen en duurzame werkgelegenheid te scheppen. Permanente inspanningen op dit gebied zouden ook leiden tot een vermindering van het omvangrijke tekort op de externe balans dat de komende jaren een zware wissel zal blijven trekken op het nationaal inkomen vanwege de verplichtingen die uit de hoge externe schuld voortvloeien. Om het tekort op de externe balans terug te dringen, zal het nodig zijn een sterkere bijdrage aan de groei van het bbp te doen uitgaan van de externe sector. Dit vergt een herstel van het concurrentievermogen door structurele hervormingen en een lagere loongroei in vergelijking met handelspartners.

| (3) | Hoewel de in de context van de crisis geconstateerde daling van het feitelijk bbp grotendeels conjunctureel van aard is, is ook het potentiële productieniveau negatief beïnvloed. Daarnaast kan de crisis ook de potentiële middellangetermijngroei negatief beïnvloeden via lagere investeringen, geringere beschikbaarheid van kredieten en hogere structurele werkloosheid. Bovendien versterkt de impact van de economische crisis de negatieve gevolgen van de vergrijzing voor de potentiële productie en de overheidsfinanciën. Daarom is het van essentieel belang dat meer vaart wordt gezet achter de structurele hervormingen met als doel de potentiële groei te bevorderen. Voor Portugal is het met name van belang om verdere hervormingen door te voeren op de terreinen onderwijs en opleiding en mededinging in de dienstensector en de netwerkindustrieën, en om de arbeidsmarktproblematiek in brede zin aan te pakken, waaronder de segmentatie, en daarbij tevens te letten op het versterken van het aanpassingsvermogen in het kader van de EMU. |
| --- | --- |

(3)

Hoewel de in de context van de crisis geconstateerde daling van het feitelijk bbp grotendeels conjunctureel van aard is, is ook het potentiële productieniveau negatief beïnvloed. Daarnaast kan de crisis ook de potentiële middellangetermijngroei negatief beïnvloeden via lagere investeringen, geringere beschikbaarheid van kredieten en hogere structurele werkloosheid. Bovendien versterkt de impact van de economische crisis de negatieve gevolgen van de vergrijzing voor de potentiële productie en de overheidsfinanciën. Daarom is het van essentieel belang dat meer vaart wordt gezet achter de structurele hervormingen met als doel de potentiële groei te bevorderen. Voor Portugal is het met name van belang om verdere hervormingen door te voeren op de terreinen onderwijs en opleiding en mededinging in de dienstensector en de netwerkindustrieën, en om de arbeidsmarktproblematiek in brede zin aan te pakken, waaronder de segmentatie, en daarbij tevens te letten op het versterken van het aanpassingsvermogen in het kader van de EMU.

| (4) | Volgens het macro-economische scenario van het programma zal de reële bbp-groei geleidelijk verbeteren van 0,7 % in 2010 naar 1,7 % in 2013. De bedrijvigheid zou voornamelijk aantrekken dankzij een herstel van de binnenlandse vraag, met een aanvullende impuls vanuit de externe sector. Afgaande op de thans beschikbare informatie (3) lijkt dit scenario van iets te optimistische hypothesen uit te gaan, met name voor de laatste programmajaren. De groeiramingen zijn echter laag gehouden en de output gap blijft in de gehele programmaperiode negatief. Met name zouden de middellangetermijnvooruitzichten voor het inkomen, en dus voor de binnenlandse vraag, sterker dan in het programma wordt aangenomen, negatief beïnvloed kunnen worden door de aanpassingen die zowel van huishoudens als van bedrijven zullen worden gevraagd, met name vanwege hun stijgende schuldenlast. De beoogde exportresultaten zijn geheel afhankelijk van een gestaag herstel van de vraag van de belangrijkste handelspartners (voornamelijk landen in het eurogebied) en van verbeteringen in de concurrentiepositie van Portugese exporteurs. Wat de inflatie betreft, lijken de programmaprojecties realistisch voor 2010, maar aan de hoge kant voor de jaren daarna. Het netto financieringstekort ten opzichte van het buitenland loopt iets terug, maar blijft steken op 8,5 % van het bbp in de laatste jaren van het programma, zodat de negatieve internationale investeringspositie verder zou verslechteren en aan de programmahorizon mede door een „sneeuwbaleffect” vanwege de lage nominale bbp-groei dicht bij de 130 % van het bbp zou kunnen uitkomen. |
| --- | --- |

(4)

Volgens het macro-economische scenario van het programma zal de reële bbp-groei geleidelijk verbeteren van 0,7 % in 2010 naar 1,7 % in 2013. De bedrijvigheid zou voornamelijk aantrekken dankzij een herstel van de binnenlandse vraag, met een aanvullende impuls vanuit de externe sector. Afgaande op de thans beschikbare informatie (3) lijkt dit scenario van iets te optimistische hypothesen uit te gaan, met name voor de laatste programmajaren. De groeiramingen zijn echter laag gehouden en de output gap blijft in de gehele programmaperiode negatief. Met name zouden de middellangetermijnvooruitzichten voor het inkomen, en dus voor de binnenlandse vraag, sterker dan in het programma wordt aangenomen, negatief beïnvloed kunnen worden door de aanpassingen die zowel van huishoudens als van bedrijven zullen worden gevraagd, met name vanwege hun stijgende schuldenlast. De beoogde exportresultaten zijn geheel afhankelijk van een gestaag herstel van de vraag van de belangrijkste handelspartners (voornamelijk landen in het eurogebied) en van verbeteringen in de concurrentiepositie van Portugese exporteurs. Wat de inflatie betreft, lijken de programmaprojecties realistisch voor 2010, maar aan de hoge kant voor de jaren daarna. Het netto financieringstekort ten opzichte van het buitenland loopt iets terug, maar blijft steken op 8,5 % van het bbp in de laatste jaren van het programma, zodat de negatieve internationale investeringspositie verder zou verslechteren en aan de programmahorizon mede door een „sneeuwbaleffect” vanwege de lage nominale bbp-groei dicht bij de 130 % van het bbp zou kunnen uitkomen.

| (5) | In het programma wordt het overheidstekort voor 2009 op 9,3 % van het bbp geraamd (4). De forse verslechtering ten opzichte van het tekort van 2,8 % van het bbp in 2008 is grotendeels toe te schrijven aan de impact die de crisis op de overheidsfinanciën heeft gehad door de onbelemmerde werking van automatische stabilisatoren — maar ook aan de stimuleringsmaatregelen ten bedrage van 0,75 % van het bbp die de regering in overeenstemming met het Europees economisch herstelplan heeft genomen, en aan andere discretionaire maatregelen (5). De stijging van de overheidsuitgaven was voor het grootste deel debet aan de verslechtering van het begrotingstekort, maar omdat de ontvangsten eveneens sterk daalden, viel het uiteindelijke begrotingsresultaat veel (bijna 1,5 % van het bbp) lager uit dan verwacht werd toen de Raad in december 2009 zijn aanbeveling overeenkomstig artikel 126, lid 7, VWEU tot Portugal richtte. Volgens het programma zal het begrotingsbeleid overeenkomstig de door de Raad bekrachtigde exitstrategie in 2010 restrictief worden teneinde het buitensporige tekort in 2013 te corrigeren en terug te keren naar houdbare overheidsfinanciën. |
| --- | --- |

(5)

In het programma wordt het overheidstekort voor 2009 op 9,3 % van het bbp geraamd (4). De forse verslechtering ten opzichte van het tekort van 2,8 % van het bbp in 2008 is grotendeels toe te schrijven aan de impact die de crisis op de overheidsfinanciën heeft gehad door de onbelemmerde werking van automatische stabilisatoren — maar ook aan de stimuleringsmaatregelen ten bedrage van 0,75 % van het bbp die de regering in overeenstemming met het Europees economisch herstelplan heeft genomen, en aan andere discretionaire maatregelen (5). De stijging van de overheidsuitgaven was voor het grootste deel debet aan de verslechtering van het begrotingstekort, maar omdat de ontvangsten eveneens sterk daalden, viel het uiteindelijke begrotingsresultaat veel (bijna 1,5 % van het bbp) lager uit dan verwacht werd toen de Raad in december 2009 zijn aanbeveling overeenkomstig artikel 126, lid 7, VWEU tot Portugal richtte. Volgens het programma zal het begrotingsbeleid overeenkomstig de door de Raad bekrachtigde exitstrategie in 2010 restrictief worden teneinde het buitensporige tekort in 2013 te corrigeren en terug te keren naar houdbare overheidsfinanciën.

| (6) | Het programma beoogt een overheidstekort van 8,3 % van het bbp in 2010. Dit sluit volledig aan bij de op 12 maart 2010 goedgekeurde begrotingswet 2010 (zie voetnoot 2). De nagestreefde tekortreductie van 1 procentpunt van het bbp in 2010 moet volgens plan voor 0,75 deel gerealiseerd worden via een stijging van de ontvangsten (met name niet-fiscale ontvangsten) en voor 0,25 deel via een daling van de uitgaven (vooral de kapitaaluitgaven). Afgezien van de stopzetting van bepaalde tijdelijke stimuleringsmaatregelen uit 2009 en de nominale bevriezing van lonen in de overheidssector bevat de begrotingswet geen nieuwe forse consolidatiemaatregelen. De geplande begrotingskoers zal, gemeten naar de verandering van het structurele saldo (het conjunctuurgezuiverde saldo ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen), in 2010 weliswaar restrictief zijn, maar de verbetering van het saldo met iets meer dan 0,75 procentpunt van het bbp blijft achter bij de gemiddelde jaarlijkse begrotingsinspanning van 1,25 % van het bbp die de Raad overeenkomstig artikel 126, lid 7, heeft aanbevolen, terwijl het feitelijk tekort over 2009 veel slechter is uitgevallen. |
| --- | --- |

(6)

Het programma beoogt een overheidstekort van 8,3 % van het bbp in 2010. Dit sluit volledig aan bij de op 12 maart 2010 goedgekeurde begrotingswet 2010 (zie voetnoot 2). De nagestreefde tekortreductie van 1 procentpunt van het bbp in 2010 moet volgens plan voor 0,75 deel gerealiseerd worden via een stijging van de ontvangsten (met name niet-fiscale ontvangsten) en voor 0,25 deel via een daling van de uitgaven (vooral de kapitaaluitgaven). Afgezien van de stopzetting van bepaalde tijdelijke stimuleringsmaatregelen uit 2009 en de nominale bevriezing van lonen in de overheidssector bevat de begrotingswet geen nieuwe forse consolidatiemaatregelen. De geplande begrotingskoers zal, gemeten naar de verandering van het structurele saldo (het conjunctuurgezuiverde saldo ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen), in 2010 weliswaar restrictief zijn, maar de verbetering van het saldo met iets meer dan 0,75 procentpunt van het bbp blijft achter bij de gemiddelde jaarlijkse begrotingsinspanning van 1,25 % van het bbp die de Raad overeenkomstig artikel 126, lid 7, heeft aanbevolen, terwijl het feitelijk tekort over 2009 veel slechter is uitgevallen.

| (7) | Het hoofddoel van de budgettaire middellangetermijnstrategie is het tekort uiterlijk in 2013 onder de referentiewaarde van 3 % van het bbp te brengen, conform de aanbeveling van de Raad van 2 december 2009 overeenkomstig artikel 126, lid 7, VWEU. In het geactualiseerde programma worden overheidstekorten beoogd van 6,6 %, 4,6 % en 2,8 % van het bbp voor respectievelijk 2011, 2012 en 2013. Evenzo zou het primaire saldo met een geraamd tekort van 6,4 % van het bbp in 2009, dat terugloopt naar een tekort van 0,6 % van het bbp in 2012 en omslaat in een overschot van 1,3 % van het bbp in 2013, geleidelijk moeten verbeteren. Het structurele saldo zou volgens plan tussen 2011 en 2013 met gemiddeld bijna 1,75 % van het bbp per jaar moeten verbeteren. De geplande tekortreductie wordt geschraagd door uiteenlopende consolidatiemaatregelen waarvan de totale impact in 2013 tot 3,5 % van het bbp opgelopen zal zijn. De maatregelen worden op diverse terreinen genomen, maar de grootste budgettaire besparingen vinden plaats bij de sociale overdrachten (circa 1 % van het bbp), de kapitaaluitgaven (0,75 % van het bbp), de loonsom van de overheid (0,5 % van het bbp) en de inkomstenbelastingen (0,5 % van het bbp). Bepaalde maatregelen van de afgelopen jaren, en met name ingrepen in de loonsom van de overheid en hervormingen van het pensioenstelsel, lijken ook mee te helpen om de uitgaven in de hand te houden. Daar staat tegenover dat de rentelasten, die in 2009 2,9 % van het bbp bedroegen, naar verwacht in 2012 en 2013 tot 4,1 % van het bbp zullen stijgen, gelet op de geraamde stijging van de schuldquote met 25 procentpunten tussen eind 2008 en eind 2012. Rekening houdend met de geleidelijk aantrekkende bbp-groei en met een geleidelijke terugkeer van de belastingontvangsten naar een belastingquote zoals voor de crisis gangbaar was, zal de tekortreductie in de jaren 2011-2013 naar verwacht voor drie vijfde aan de daling van de uitgavenquote en voor twee vijfde aan de stijging van de ontvangstenquote toe te schrijven zijn. Dat vooral op de uitgavenzijde wordt geleund, is een goede zaak. Nominaal groeien de ontvangsten en de uitgaven in de programmaperiode respectievelijk met circa 4,5 % en 1% per jaar, terwijl de primaire uitgaven in de periode 2011-2013 gemiddeld stagneren. De autoriteiten hebben medegedeeld dat de budgettaire middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de Portugese begrotingssituatie een structureel tekort van 0,5 % van het bbp is. Gezien de meest recente prognoses en het schuldniveau sluit de MTD meer dan voldoende aan bij de doelstellingen van het pact. De MTD wordt in de programmaperiode echter niet gehaald. |
| --- | --- |

(7)

Het hoofddoel van de budgettaire middellangetermijnstrategie is het tekort uiterlijk in 2013 onder de referentiewaarde van 3 % van het bbp te brengen, conform de aanbeveling van de Raad van 2 december 2009 overeenkomstig artikel 126, lid 7, VWEU. In het geactualiseerde programma worden overheidstekorten beoogd van 6,6 %, 4,6 % en 2,8 % van het bbp voor respectievelijk 2011, 2012 en 2013. Evenzo zou het primaire saldo met een geraamd tekort van 6,4 % van het bbp in 2009, dat terugloopt naar een tekort van 0,6 % van het bbp in 2012 en omslaat in een overschot van 1,3 % van het bbp in 2013, geleidelijk moeten verbeteren. Het structurele saldo zou volgens plan tussen 2011 en 2013 met gemiddeld bijna 1,75 % van het bbp per jaar moeten verbeteren. De geplande tekortreductie wordt geschraagd door uiteenlopende consolidatiemaatregelen waarvan de totale impact in 2013 tot 3,5 % van het bbp opgelopen zal zijn. De maatregelen worden op diverse terreinen genomen, maar de grootste budgettaire besparingen vinden plaats bij de sociale overdrachten (circa 1 % van het bbp), de kapitaaluitgaven (0,75 % van het bbp), de loonsom van de overheid (0,5 % van het bbp) en de inkomstenbelastingen (0,5 % van het bbp). Bepaalde maatregelen van de afgelopen jaren, en met name ingrepen in de loonsom van de overheid en hervormingen van het pensioenstelsel, lijken ook mee te helpen om de uitgaven in de hand te houden. Daar staat tegenover dat de rentelasten, die in 2009 2,9 % van het bbp bedroegen, naar verwacht in 2012 en 2013 tot 4,1 % van het bbp zullen stijgen, gelet op de geraamde stijging van de schuldquote met 25 procentpunten tussen eind 2008 en eind 2012. Rekening houdend met de geleidelijk aantrekkende bbp-groei en met een geleidelijke terugkeer van de belastingontvangsten naar een belastingquote zoals voor de crisis gangbaar was, zal de tekortreductie in de jaren 2011-2013 naar verwacht voor drie vijfde aan de daling van de uitgavenquote en voor twee vijfde aan de stijging van de ontvangstenquote toe te schrijven zijn. Dat vooral op de uitgavenzijde wordt geleund, is een goede zaak. Nominaal groeien de ontvangsten en de uitgaven in de programmaperiode respectievelijk met circa 4,5 % en 1% per jaar, terwijl de primaire uitgaven in de periode 2011-2013 gemiddeld stagneren. De autoriteiten hebben medegedeeld dat de budgettaire middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de Portugese begrotingssituatie een structureel tekort van 0,5 % van het bbp is. Gezien de meest recente prognoses en het schuldniveau sluit de MTD meer dan voldoende aan bij de doelstellingen van het pact. De MTD wordt in de programmaperiode echter niet gehaald.

| (8) | De begrotingsresultaten zouden slechter kunnen uitvallen dan in het programma wordt voorspeld. De impact van sommige van de programmamaatregelen tot consolidatie van de uitgaven en ontvangsten, met name de niet-fiscale ontvangsten, de kapitaaluitgaven en de sociale overdrachten, is wellicht niet sterk genoeg om het gewenste resultaat op te leveren, zelfs in 2010. Vanaf 2011 zijn er ook de risico's die zich voordoen bij elke consolidatiestrategie die het zwaartepunt op de laatste jaren legt, namelijk dat zo'n strategie met onzekerheid is omgeven omdat de consolidatiemaatregelen die in het programma worden geschetst, nog moeten worden goedgekeurd en uitgevoerd. Er vloeien nog extra risico's voort uit de gebrekkige specificatie van een aantal aangekondigde maatregelen, met name de ingreep in de kapitaaluitgaven, en uit het feit dat het macro-economische scenario vooral voor de laatste jaren aan de optimistische kant is. Ook zou de veronderstelde ontvangstengroei, die berust op een verhoopt snel herstel van de ontvangsten na de forse terugval in 2009 en een optimistisch ingeschatte binnenlandsevraagelasticiteit van de belastingontvangsten, uiteindelijk kunnen tegenvallen, waardoor de begrotingsdoelen in gevaar zouden komen. |
| --- | --- |

(8)

De begrotingsresultaten zouden slechter kunnen uitvallen dan in het programma wordt voorspeld. De impact van sommige van de programmamaatregelen tot consolidatie van de uitgaven en ontvangsten, met name de niet-fiscale ontvangsten, de kapitaaluitgaven en de sociale overdrachten, is wellicht niet sterk genoeg om het gewenste resultaat op te leveren, zelfs in 2010. Vanaf 2011 zijn er ook de risico's die zich voordoen bij elke consolidatiestrategie die het zwaartepunt op de laatste jaren legt, namelijk dat zo'n strategie met onzekerheid is omgeven omdat de consolidatiemaatregelen die in het programma worden geschetst, nog moeten worden goedgekeurd en uitgevoerd. Er vloeien nog extra risico's voort uit de gebrekkige specificatie van een aantal aangekondigde maatregelen, met name de ingreep in de kapitaaluitgaven, en uit het feit dat het macro-economische scenario vooral voor de laatste jaren aan de optimistische kant is. Ook zou de veronderstelde ontvangstengroei, die berust op een verhoopt snel herstel van de ontvangsten na de forse terugval in 2009 en een optimistisch ingeschatte binnenlandsevraagelasticiteit van de belastingontvangsten, uiteindelijk kunnen tegenvallen, waardoor de begrotingsdoelen in gevaar zouden komen.

| (9) | Uit de schuldprognoses voor de middellange termijn tot 2020, waarbij rekening wordt gehouden met recentere economische ontwikkelingen en prognoses voor de potentiële groei, valt af te leiden dat de in het programma beoogde begrotingsontwikkeling op het eerste gezicht volstaat om de schuldquote uiterlijk in 2020 te stabiliseren. |
| --- | --- |

(9)

Uit de schuldprognoses voor de middellange termijn tot 2020, waarbij rekening wordt gehouden met recentere economische ontwikkelingen en prognoses voor de potentiële groei, valt af te leiden dat de in het programma beoogde begrotingsontwikkeling op het eerste gezicht volstaat om de schuldquote uiterlijk in 2020 te stabiliseren.

| (10) | Door de stevige stijging van het tekort en de daling van het nominale bbp is de bruto overheidsschuld opgelopen van 66,3 % van het bbp in 2008 tot naar schatting 77,2 % van het bbp in 2009 (6). Volgens de prognoses stijgt de schuldquote in de programmaperiode met nog eens 12,5 procentpunten tot 90,7 % van het bbp in 2012, om daarna iets terug te lopen tot 89,8 % van het bbp in 2013. Dit traject is de afspiegeling van de hoge, zij het teruglopende overheidstekorten in combinatie met een aantrekkende groei van het nominaal bbp. Toch bestaat voor de programmaperiode het risico van een „rentesneeuwbal”, aangezien de impliciete rente (gemiddeld 4,5 % per jaar tussen 2010 en 2013) hoger uitvalt dan de nominale bbp-groei (gemiddeld 3 %). Daar staat tegenover dat de schuldontwikkeling wordt getemperd door privatiseringsopbrengsten die in de programmaperiode cumulatief tot circa 3 % van het bbp oplopen. Gelet op de negatieve risico's voor de begrotingsdoelen en het macro-economische scenario zal de schuldquote zich waarschijnlijk minder gunstig ontwikkelen dan in het programma wordt voorspeld. De brutoschuldquote van de overheid lag in 2009 boven de referentiewaarde van het Verdrag en vertoont volgens het programma tot 2012 een stijgende lijn. |
| --- | --- |

(10)

Door de stevige stijging van het tekort en de daling van het nominale bbp is de bruto overheidsschuld opgelopen van 66,3 % van het bbp in 2008 tot naar schatting 77,2 % van het bbp in 2009 (6). Volgens de prognoses stijgt de schuldquote in de programmaperiode met nog eens 12,5 procentpunten tot 90,7 % van het bbp in 2012, om daarna iets terug te lopen tot 89,8 % van het bbp in 2013. Dit traject is de afspiegeling van de hoge, zij het teruglopende overheidstekorten in combinatie met een aantrekkende groei van het nominaal bbp. Toch bestaat voor de programmaperiode het risico van een „rentesneeuwbal”, aangezien de impliciete rente (gemiddeld 4,5 % per jaar tussen 2010 en 2013) hoger uitvalt dan de nominale bbp-groei (gemiddeld 3 %). Daar staat tegenover dat de schuldontwikkeling wordt getemperd door privatiseringsopbrengsten die in de programmaperiode cumulatief tot circa 3 % van het bbp oplopen. Gelet op de negatieve risico's voor de begrotingsdoelen en het macro-economische scenario zal de schuldquote zich waarschijnlijk minder gunstig ontwikkelen dan in het programma wordt voorspeld. De brutoschuldquote van de overheid lag in 2009 boven de referentiewaarde van het Verdrag en vertoont volgens het programma tot 2012 een stijgende lijn.

| (11) | Van de vergrijzing gaat een duidelijk geringer langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is. Dit komt door de al doorgevoerde pensioenhervormingen. De budgettaire gevolgen van de vergrijzing voor het houdbaarheidstekort worden versterkt door de begrotingssituatie in 2009, die blijkens het programma duidelijk is verslechterd. Hogere primaire overschotten op middellange termijn zouden helpen om de in het houdbaarheidsverslag 2009 van de Commissie (7) als middelgroot aangemerkte risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te beperken. |
| --- | --- |

(11)

Van de vergrijzing gaat een duidelijk geringer langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is. Dit komt door de al doorgevoerde pensioenhervormingen. De budgettaire gevolgen van de vergrijzing voor het houdbaarheidstekort worden versterkt door de begrotingssituatie in 2009, die blijkens het programma duidelijk is verslechterd. Hogere primaire overschotten op middellange termijn zouden helpen om de in het houdbaarheidsverslag 2009 van de Commissie (7) als middelgroot aangemerkte risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te beperken.

| (12) | In het programma wordt een hervorming van het begrotingskader aangekondigd. Een belangrijk element daarin is de verschuiving naar een meerjarig begrotingskader met jaarlijkse uitgavenplafonds. Er wordt echter niet veel nadere informatie verstrekt over de vernieuwing van het begrotingskader, bijvoorbeeld over het tijdsbestek, over de betrokken instellingen en uitgavencategorieën, over de vorm waarin de uitgavenvoorschriften zullen worden gegoten, en over de handhavings- en correctiemechanismen wanneer van de doelen wordt afgeweken. Naast deze wijzigingen in de opstelling van de begroting voorafgaande planning is het ook de bedoeling dat een meer integrale verslaglegging over de uitvoering van de begroting plaatsvindt. Al met al zijn deze inspanningen gericht op twee aspecten van het Portugese begrotingskader die verdere verbetering behoeven: een planning van het begrotingsbeleid in een breder, op de middellange termijn gericht kader en een striktere beheersing van de uitgavenontwikkeling. |
| --- | --- |

(12)

In het programma wordt een hervorming van het begrotingskader aangekondigd. Een belangrijk element daarin is de verschuiving naar een meerjarig begrotingskader met jaarlijkse uitgavenplafonds. Er wordt echter niet veel nadere informatie verstrekt over de vernieuwing van het begrotingskader, bijvoorbeeld over het tijdsbestek, over de betrokken instellingen en uitgavencategorieën, over de vorm waarin de uitgavenvoorschriften zullen worden gegoten, en over de handhavings- en correctiemechanismen wanneer van de doelen wordt afgeweken. Naast deze wijzigingen in de opstelling van de begroting voorafgaande planning is het ook de bedoeling dat een meer integrale verslaglegging over de uitvoering van de begroting plaatsvindt. Al met al zijn deze inspanningen gericht op twee aspecten van het Portugese begrotingskader die verdere verbetering behoeven: een planning van het begrotingsbeleid in een breder, op de middellange termijn gericht kader en een striktere beheersing van de uitgavenontwikkeling.

| (13) | In het programma wordt erkend dat in de komende jaren naast de consolidatie van de begroting nog heel wat andere belangrijke beleidsproblemen aandacht vragen, zoals de verhoging van de potentiële bbp-groei en de vermindering van externe onevenwichtigheden. Het programma bevat een uitgebreide evaluatie van vroegere en toekomstige maatregelen om deze en andere, daarmee nauw samenhangende problemen aan te pakken, zoals vermindering van de afhankelijkheid van olie, hervorming van de arbeidsmarkt, verbetering van het ondernemingsklimaat, stimulering van O&O en verbreding van de exportbasis. Aangezien sommige van deze maatregelen tegelijk met een krachtige consolidatie van de begroting moeten worden toegepast, is het des te noodzakelijker om de efficiëntie en effectiviteit van de overheidsuitgaven te waarborgen en prioriteiten te stellen bij de hervormingen en de overheidsuitgaven. In het programma worden ook twee andere aspecten behandeld die voor de Portugese overheidsfinanciën van belang zijn: publiek-private partnerschappen en staatsondernemingen. Wat de publiek-private partnerschappen betreft, wordt een geherstructureerde controle-eenheid voor dergelijke partnerschappen aangekondigd. Dit lijkt van essentieel belang aangezien door de uitbreiding van het aantal publiek-private partnerschappen in het lopende decennium forse impliciete verplichtingen voor de komende jaren (met name de jaren voorbij de programmahorizon) zijn ontstaan, waarmee rekening moet worden gehouden bij beoordelingen van de houdbaarheid en bij de langetermijnplanning. Wat de staatsondernemingen betreft, schetst het programma bepaalde wijzigingen in de governance ervan. Ook zou een bovengrens worden gesteld aan de groei van de schuld van niet-financiële staatsondernemingen. Aldus moet ervoor worden gezorgd dat verliezen van staatsondernemingen de overheidsfinanciën minder sterk belasten en ook de impliciete risico's die uit de omvangrijke en nog oplopende schuld van alle staatsondernemingen tezamen voortvloeien, in de hand worden gehouden. De jaarlijkse plafonds voor de nominale stijgingen van deze schuld vertonen weliswaar een dalende lijn, maar liggen toch boven de geraamde nominale bbp-groeicijfers, waardoor een verdere stijging van de schuldquotes voor de groep staatsondernemingen als geheel niet uit te sluiten is. |
| --- | --- |

(13)

In het programma wordt erkend dat in de komende jaren naast de consolidatie van de begroting nog heel wat andere belangrijke beleidsproblemen aandacht vragen, zoals de verhoging van de potentiële bbp-groei en de vermindering van externe onevenwichtigheden. Het programma bevat een uitgebreide evaluatie van vroegere en toekomstige maatregelen om deze en andere, daarmee nauw samenhangende problemen aan te pakken, zoals vermindering van de afhankelijkheid van olie, hervorming van de arbeidsmarkt, verbetering van het ondernemingsklimaat, stimulering van O&O en verbreding van de exportbasis. Aangezien sommige van deze maatregelen tegelijk met een krachtige consolidatie van de begroting moeten worden toegepast, is het des te noodzakelijker om de efficiëntie en effectiviteit van de overheidsuitgaven te waarborgen en prioriteiten te stellen bij de hervormingen en de overheidsuitgaven. In het programma worden ook twee andere aspecten behandeld die voor de Portugese overheidsfinanciën van belang zijn: publiek-private partnerschappen en staatsondernemingen. Wat de publiek-private partnerschappen betreft, wordt een geherstructureerde controle-eenheid voor dergelijke partnerschappen aangekondigd. Dit lijkt van essentieel belang aangezien door de uitbreiding van het aantal publiek-private partnerschappen in het lopende decennium forse impliciete verplichtingen voor de komende jaren (met name de jaren voorbij de programmahorizon) zijn ontstaan, waarmee rekening moet worden gehouden bij beoordelingen van de houdbaarheid en bij de langetermijnplanning. Wat de staatsondernemingen betreft, schetst het programma bepaalde wijzigingen in de governance ervan. Ook zou een bovengrens worden gesteld aan de groei van de schuld van niet-financiële staatsondernemingen. Aldus moet ervoor worden gezorgd dat verliezen van staatsondernemingen de overheidsfinanciën minder sterk belasten en ook de impliciete risico's die uit de omvangrijke en nog oplopende schuld van alle staatsondernemingen tezamen voortvloeien, in de hand worden gehouden. De jaarlijkse plafonds voor de nominale stijgingen van deze schuld vertonen weliswaar een dalende lijn, maar liggen toch boven de geraamde nominale bbp-groeicijfers, waardoor een verdere stijging van de schuldquotes voor de groep staatsondernemingen als geheel niet uit te sluiten is.

| (14) | Op het eerste gezicht strookt de in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie in grote lijnen met de aanbeveling die de Raad op 2 december 2009 overeenkomstig artikel 126, lid 7, tot Portugal heeft gericht. Gelet op de bovengenoemde risico's strookt de begrotingsstrategie wellicht niet volledig met deze aanbeveling. Om het tekort uiterlijk in 2013 tot onder de drempel van 3 % van het bbp terug te dringen, is waarschijnlijk een krachtiger consolidatie-inspanning nodig dan thans is gepland. De in het programma voorgenomen gemiddelde budgettaire inspanning strookt weliswaar met de aanbevolen 1,25 % van het bbp per jaar, maar volstaat in het licht van de risico's en het sterk tegenvallende tekortresultaat over 2009 wellicht niet om het gestelde doel te halen. Tot slot is de strategie mogelijk evenmin toereikend om de schuldquote op een neerwaarts pad te brengen. Een correctie van het buitensporige tekort overeenkomstig de aanbeveling van de Raad is tevens noodzakelijk gezien de verwachte snelle toename van de overheidsschuld en vanwege de aanpassingen die Portugal nog tot stand moet brengen, met name de vermindering van het omvangrijke tekort op de externe balans. |
| --- | --- |

(14)

Op het eerste gezicht strookt de in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie in grote lijnen met de aanbeveling die de Raad op 2 december 2009 overeenkomstig artikel 126, lid 7, tot Portugal heeft gericht. Gelet op de bovengenoemde risico's strookt de begrotingsstrategie wellicht niet volledig met deze aanbeveling. Om het tekort uiterlijk in 2013 tot onder de drempel van 3 % van het bbp terug te dringen, is waarschijnlijk een krachtiger consolidatie-inspanning nodig dan thans is gepland. De in het programma voorgenomen gemiddelde budgettaire inspanning strookt weliswaar met de aanbevolen 1,25 % van het bbp per jaar, maar volstaat in het licht van de risico's en het sterk tegenvallende tekortresultaat over 2009 wellicht niet om het gestelde doel te halen. Tot slot is de strategie mogelijk evenmin toereikend om de schuldquote op een neerwaarts pad te brengen. Een correctie van het buitensporige tekort overeenkomstig de aanbeveling van de Raad is tevens noodzakelijk gezien de verwachte snelle toename van de overheidsschuld en vanwege de aanpassingen die Portugal nog tot stand moet brengen, met name de vermindering van het omvangrijke tekort op de externe balans.

| (15) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, worden in het programma alle vereiste en de meeste facultatieve gegevens verstrekt (8). In de aanbevelingen die de Raad op 2 december 2009 overeenkomstig artikel 126, lid 7, heeft gedaan opdat een einde aan de buitensporigtekortsituatie zou worden gemaakt, wordt Portugal tevens verzocht in een apart hoofdstuk in zijn geactualiseerde stabiliteitsprogramma's verslag uit te brengen over de vorderingen die bij de uitvoering van de aanbevelingen van de Raad zijn gemaakt (9). |
| --- | --- |

(15)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, worden in het programma alle vereiste en de meeste facultatieve gegevens verstrekt (8). In de aanbevelingen die de Raad op 2 december 2009 overeenkomstig artikel 126, lid 7, heeft gedaan opdat een einde aan de buitensporigtekortsituatie zou worden gemaakt, wordt Portugal tevens verzocht in een apart hoofdstuk in zijn geactualiseerde stabiliteitsprogramma's verslag uit te brengen over de vorderingen die bij de uitvoering van de aanbevelingen van de Raad zijn gemaakt (9).

Al met al moet worden geconcludeerd dat de huidige crisis een ernstige weerslag heeft gehad op de Portugese overheidsfinanciën. De huidige begrotingssituatie is echter ook een gevolg van al voor de crisis bestaande budgettaire zwakke punten, en met name hoge, zij het teruglopende structurele tekorten. Het geactualiseerde stabiliteitsprogramma is erop gericht het overheidstekort uiterlijk in 2013 terug te dringen tot onder de 3 % van het bbp middels een budgettaire consolidatie over de gehele periode, waarmee de schuldquote zich in 2012-2013 op circa 90 % van het bbp zou stabiliseren. Het zwaartepunt van de consolidatie-inspanningen ligt op de latere jaren, namelijk 2011 en de jaren daarna. Een consolidatie van de begroting is van essentieel belang aangezien oplopende begrotingstekorten en een oplopende schuld de economische middellangetermijngroei waarschijnlijk zullen aantasten, terwijl deze al blootstaat aan negatieve terugkoppelingseffecten van de omvangrijke externe schuld op het binnenlandse inkomen. Om de geplande ambitieuze budgettaire consolidatie tot stand te brengen, zijn naast de in het programma geschetste inspanningen nog verdere inspanningen nodig. Ten eerste lijken de geschetste ontvangstenresultaten en uitgavenbeheersing op basis van de aangekondigde maatregelen moeilijk te realiseren, ook al in 2010. Ten tweede is er het risico dat een tegenvallende bbp-groei een rem op de ontvangstengroei zet en de in het programma verwachte daling van de uitgavenquote en daarmee het geplande budgettaire consolidatietraject in gevaar brengt. In dit verband is een goedwerkend budgettair middellangetermijnkader van essentieel belang om de risico's voor de begrotingsdoelen in te perken, en met name de beoogde, vrijwel volledige bevriezing van de primaire uitgaven te realiseren. Voorts is een verbetering van de kwaliteit van de overheidsfinanciën mede in het kader van een bredere hervormingsagenda van het grootste belang voor de dringend noodzakelijke verhoging van de groei van de productiviteit en het potentiële bbp en voor de aanpak van andere belangrijke zaken in de Portugese economie, zoals de verhoging van het concurrentievermogen, de vermindering van het omvangrijke tekort op de externe balans en de stimulering van de werkgelegenheid.

Gezien de bovenstaande beoordeling en ook gezien de aanbeveling van 2 december 2009 overeenkomstig artikel 126, lid 7, VWEU, wordt Portugal verzocht om:

| i) | het voor 2010 gestelde tekortdoel van 8,3 % van het bbp te realiseren, zo nodig door de consolidatie met het goedkeuren van aanvullende maatregelen kracht bij te zetten; de strategie om het tekort uiterlijk in 2013 tot onder de 3 % terug te dringen te ondersteunen met de tijdige uitvoering van concrete maatregelen; klaar te staan om verdere consolidatiemaatregelen goed te keuren, mocht het macro-economisch scenario gunstiger uitvallen dan het scenario dat ten grondslag ligt aan de aanbeveling overeenkomstig artikel 126, lid 7, en/of indien er zich ontsporingen zouden voordoen; naast de budgettaire inspanningen alle verdere gelegenheden, bijvoorbeeld een verbetering van de economische omstandigheden, te baat te nemen om de brutoschuldquote versneld terug te dringen in de richting van de referentiewaarde van 60 % van het bbp; |
| --- | --- |

i)

het voor 2010 gestelde tekortdoel van 8,3 % van het bbp te realiseren, zo nodig door de consolidatie met het goedkeuren van aanvullende maatregelen kracht bij te zetten; de strategie om het tekort uiterlijk in 2013 tot onder de 3 % terug te dringen te ondersteunen met de tijdige uitvoering van concrete maatregelen; klaar te staan om verdere consolidatiemaatregelen goed te keuren, mocht het macro-economisch scenario gunstiger uitvallen dan het scenario dat ten grondslag ligt aan de aanbeveling overeenkomstig artikel 126, lid 7, en/of indien er zich ontsporingen zouden voordoen; naast de budgettaire inspanningen alle verdere gelegenheden, bijvoorbeeld een verbetering van de economische omstandigheden, te baat te nemen om de brutoschuldquote versneld terug te dringen in de richting van de referentiewaarde van 60 % van het bbp;

| ii) | een effectief meerjarig begrotingskader in te voeren om de inachtneming van de begrotingsdoelstellingen in de gehele overheidssector te waarborgen en de uitgaven op middellange termijn strak in de hand te houden; |
| --- | --- |

ii)

een effectief meerjarig begrotingskader in te voeren om de inachtneming van de begrotingsdoelstellingen in de gehele overheidssector te waarborgen en de uitgaven op middellange termijn strak in de hand te houden;

| iii) | de kwaliteit van de overheidsfinanciën langs de lijnen die in het programma zijn uitgezet, te verhogen, door met name de efficiëntie en de effectiviteit van de overheidsuitgaven op de verschillende overheidsniveaus te verbeteren; het probleem van verliesgevende staatsondernemingen resoluut aan te pakken; en bij de beoordeling van de budgettaire houdbaarheidssituatie rekening te houden met de uitgavenverplichtingen en -risico's die uit publiek-private partnerschappen voortvloeien; |
| --- | --- |

iii)

de kwaliteit van de overheidsfinanciën langs de lijnen die in het programma zijn uitgezet, te verhogen, door met name de efficiëntie en de effectiviteit van de overheidsuitgaven op de verschillende overheidsniveaus te verbeteren; het probleem van verliesgevende staatsondernemingen resoluut aan te pakken; en bij de beoordeling van de budgettaire houdbaarheidssituatie rekening te houden met de uitgavenverplichtingen en -risico's die uit publiek-private partnerschappen voortvloeien;

| iv) | budgettaire consolidatiemaatregelen met inspanningen om de groei van de productiviteit en het potentiële bbp duurzaam te verhogen, te combineren om het concurrentievermogen te verhogen en de omvangrijke externe onevenwichtigheden te verminderen, hetgeen ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën ten goede zal komen. |
| --- | --- |

iv)

budgettaire consolidatiemaatregelen met inspanningen om de groei van de productiviteit en het potentiële bbp duurzaam te verhogen, te combineren om het concurrentievermogen te verhogen en de omvangrijke externe onevenwichtigheden te verminderen, hetgeen ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën ten goede zal komen.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

| | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel bbp
  (verandering in %) | SP mrt 2010 | 0,0 | –2,7 | 0,7 | 0,9 | 1,3 | 1,7 |
| COM nov 2009 | 0,0 | –2,9 | 0,3 | 1,0 | n.b. | n.b. |
| SP jan 2009 | 0,3 | –0,8 | 0,5 | 1,3 | n.b. | n.b. |
| HICP-inflatie
  (%) | SP mrt 2010 | 2,7 | –0,9 | 0,8 | 1,9 | 1,9 | 2,0 |
| COM nov 2009 | 2,7 | –1,0 | 1,3 | 1,4 | n.b. | n.b. |
| SP jan 2009 | 2,6 | 1,2 | 2,0 | 2,0 | n.b. | n.b. |
| Output gap (10)

  (% van het potentiële bbp) | SP mrt 2010 | 0,5 | –2,2 | –1,9 | –1,6 | –1,3 | –0,8 |
| COM nov 2009 (11) | –0,1 | –2,9 | –3,0 | –2,6 | n.b. | n.b. |
| SP jan 2009 | –0,4 | –2,1 | –2,5 | –2,5 | n.b. | n.b. |
| Netto financieringsoverschot/ -tekort t.o.v. het buitenland
  (% van het bbp) | SP mrt 2010 | –10,3 | –9,4 | –9,3 | –9,1 | –8,7 | –8,3 |
| COM nov 2009 | –10,3 | –8,5 | –8,6 | –8,6 | n.b. | n.b. |
| SP jan 2009 | –10,5 | –9,2 | –8,4 | –7,6 | n.b. | n.b. |
| Overheidsontvangsten
  (% van het bbp) | SP mrt 2010 | 43,2 | 39,7 | 40,5 | 41,1 | 41,8 | 42,6 |
| COM nov 2009 | 43,2 | 43,7 | 43,5 | 43,3 | n.b. | n.b. |
| SP jan 2009 | 43,5 | 44,1 | 43,6 | 43,6 | n.b. | n.b. |
| Overheidsuitgaven
  (% van het bbp) | SP mrt 2010 | 45,9 | 49,1 | 48,8 | 47,7 | 46,5 | 45,4 |
| COM nov 2009 | 45,9 | 51,6 | 51,5 | 52,0 | n.b. | n.b. |
| SP jan 2009 | 45,8 | 48,0 | 46,5 | 45,9 | n.b. | n.b. |
| Overheidssaldo
  (% van het bbp) | SP mrt 2010 | –2,7 | –9,3 | –8,3 | –6,6 | –4,6 | –2,8 |
| COM nov 2009 | –2,7 | –8,0 | –8,0 | –8,7 | n.b. | n.b. |
| SP jan 2009 | –2,2 | –3,9 | –2,9 | –2,3 | n.b. | n.b. |
| Primair saldo
  (% van het bbp) | SP mrt 2010 | 0,2 | –6,4 | –5,1 | –2,8 | –0,6 | 1,3 |
| COM nov 2009 | 0,2 | –5,0 | –4,9 | –5,2 | n.b. | n.b. |
| SP jan 2009 | 0,8 | –0,6 | 0,4 | 1,1 | n.b. | n.b. |
| Conjunctuurgezuiverd saldo (10)

  (% van het bbp) | SP mrt 2010 | –2,9 | –8,3 | –7,5 | –5,9 | –4,1 | –2,5 |
| COM nov 2009 | –2,6 | –6,6 | –6,7 | –7,5 | n.b. | n.b. |
| SP jan 2009 | –2,0 | –3,0 | –1,8 | –1,2 | n.b. | n.b. |
| Structureel saldo (12)

  (% van het bbp) | SP mrt 2010 | –2,9 | –8,3 | –7,5 | –5,9 | –4,1 | –2,5 |
| COM nov 2009 | –3,5 | –6,6 | –6,7 | –7,5 | n.b. | n.b. |
| SP jan 2009 | –2,0 | –3,0 | –1,8 | –1,2 | n.b. | n.b. |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het bbp) | SP mrt 2010 | 66,3 | 77,2 | 86,0 | 89,4 | 90,7 | 89,8 |
| COM nov 2009 | 66,3 | 77,4 | 84,6 | 91,1 | n.b. | n.b. |
| SP jan 2009 | 65,9 | 69,7 | 70,5 | 70,0 | n.b. | n.b. |
| Stabiliteitsprogramma (SP); najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Reëel bbp

(verandering in %)

SP mrt 2010

0,0

–2,7

0,7

0,9

1,3

1,7

COM nov 2009

0,0

–2,9

0,3

1,0

n.b.

n.b.

SP jan 2009

0,3

–0,8

0,5

1,3

n.b.

n.b.

HICP-inflatie

(%)

SP mrt 2010

2,7

–0,9

0,8

1,9

1,9

2,0

COM nov 2009

2,7

–1,0

1,3

1,4

n.b.

n.b.

SP jan 2009

2,6

1,2

2,0

2,0

n.b.

n.b.

Output gap (10)

(% van het potentiële bbp)

SP mrt 2010

0,5

–2,2

–1,9

–1,6

–1,3

–0,8

COM nov 2009 (11)

–0,1

–2,9

–3,0

–2,6

n.b.

n.b.

SP jan 2009

–0,4

–2,1

–2,5

–2,5

n.b.

n.b.

Netto financieringsoverschot/ -tekort t.o.v. het buitenland

(% van het bbp)

SP mrt 2010

–10,3

–9,4

–9,3

–9,1

–8,7

–8,3

COM nov 2009

–10,3

–8,5

–8,6

–8,6

n.b.

n.b.

SP jan 2009

–10,5

–9,2

–8,4

–7,6

n.b.

n.b.

Overheidsontvangsten

(% van het bbp)

SP mrt 2010

43,2

39,7

40,5

41,1

41,8

42,6

COM nov 2009

43,2

43,7

43,5

43,3

n.b.

n.b.

SP jan 2009

43,5

44,1

43,6

43,6

n.b.

n.b.

Overheidsuitgaven

(% van het bbp)

SP mrt 2010

45,9

49,1

48,8

47,7

46,5

45,4

COM nov 2009

45,9

51,6

51,5

52,0

n.b.

n.b.

SP jan 2009

45,8

48,0

46,5

45,9

n.b.

n.b.

Overheidssaldo

(% van het bbp)

SP mrt 2010

–2,7

–9,3

–8,3

–6,6

–4,6

–2,8

COM nov 2009

–2,7

–8,0

–8,0

–8,7

n.b.

n.b.

SP jan 2009

–2,2

–3,9

–2,9

–2,3

n.b.

n.b.

Primair saldo

(% van het bbp)

SP mrt 2010

0,2

–6,4

–5,1

–2,8

–0,6

1,3

COM nov 2009

0,2

–5,0

–4,9

–5,2

n.b.

n.b.

SP jan 2009

0,8

–0,6

0,4

1,1

n.b.

n.b.

Conjunctuurgezuiverd saldo (10)

(% van het bbp)

SP mrt 2010

–2,9

–8,3

–7,5

–5,9

–4,1

–2,5

COM nov 2009

–2,6

–6,6

–6,7

–7,5

n.b.

n.b.

SP jan 2009

–2,0

–3,0

–1,8

–1,2

n.b.

n.b.

Structureel saldo (12)

(% van het bbp)

SP mrt 2010

–2,9

–8,3

–7,5

–5,9

–4,1

–2,5

COM nov 2009

–3,5

–6,6

–6,7

–7,5

n.b.

n.b.

SP jan 2009

–2,0

–3,0

–1,8

–1,2

n.b.

n.b.

Bruto overheidsschuld

(% van het bbp)

SP mrt 2010

66,3

77,2

86,0

89,4

90,7

89,8

COM nov 2009

66,3

77,4

84,6

91,1

n.b.

n.b.

SP jan 2009

65,9

69,7

70,5

70,0

n.b.

n.b.

Stabiliteitsprogramma (SP); najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. De documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op: http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/index_nl.htm

(2)  De late indiening van het programma hield grotendeels verband met het aantreden van een nieuw kabinet na de parlementsverkiezingen eind september 2009 en het feit dat de begrotingswet 2010 pas in maart 2010 is goedgekeurd. Het programma is op 25 maart 2010 besproken in het Portugese parlement.

(3)  In de beoordeling wordt met name rekening gehouden met de najaarsprognoses 2009 van de Commissiediensten. Voor de risicobeoordeling is ook gebruik gemaakt van andere informatie die sindsdien beschikbaar is gekomen (met name bbp- en inflatiecijfers).

(4)  Volgens de gegevens van de voor 1 april 2010 in te dienen BTP-kennisgeving, die door het Portugese bureau voor de statistiek na de toezending van het programma bekend zijn gemaakt, bedraagt het uiteindelijke overheidstekort 9,4 % van het bbp.

(5)  Met name de verlaging van het btw-standaardtarief met een procentpunt in juli 2008 en inkomenssteunmaatregelen ten behoeve van de huishoudens.

(6)  Volgens de gegevens van de voor 1 april 2010 in te dienen BTP-kennisgeving, die door het Portugese bureau voor de statistiek na de toezending van het programma bekend zijn gemaakt, bedraagt het uiteindelijke overheidstekort 76,8 % van het bbp.

(7)  De Raad roept in zijn conclusies van 10 november 2009 over de houdbaarheid van de overheidsfinanciën „de lidstaten ertoe op in hun komende stabiliteits- en convergentieprogramma's op houdbaarheid gerichte strategieën centraal te stellen” en verzoekt voorts „de Commissie om, tezamen met het Comité voor de economische politiek en het Economisch en Financieel Comité, nog voor het volgende houdbaarheidsverslag de methodes ter beoordeling van de langetermijnhoudbaarheid van de overheidsfinanciën nader uit te werken”. Het volgende houdbaarheidsverslag is voor 2012 gepland.

(8)  Met name ontbreken gegevens over de deflatoren voor de overheidsconsumptie en investeringen en over de overheidsuitgaven naar functie.

(9)  Portugal heeft inhoudelijk aan deze aanbeveling gevolg gegeven, hoewel niet in een apart hoofdstuk, maar in het hoofdstuk over de budgettaire middellangetermijnstrategie daarover verslag is uitgebracht.

(10)  In de programma's vermelde output gaps en conjunctuurgezuiverde saldi, zoals herberekend door de diensten van de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(11)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 0,6 %, 0,0 %, 0,3 % en 0,7 % in de periode 2008-2011.

(12)  Conjunctuurgezuiverd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. Het programma bevat geen eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. Volgens de najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie bedragen deze 0,8 % van het bbp in 2008 en hebben ze alle een tekortverlagend effect.

Bronnen:

Stabiliteitsprogramma (SP); najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

| 3.6.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 144/12 |
| --- | --- | --- | --- |

3.6.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 144/12

---

ADVIES VAN DE RAAD

over het geactualiseerde convergentieprogramma van Roemenië voor de periode 2009-2012

2010/C 144/03

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 9, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 26 april 2010 heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van Roemenië voor de periode 2009-2012 behandeld. |
| --- | --- |

(1)

Op 26 april 2010 heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van Roemenië voor de periode 2009-2012 behandeld.

| (2) | Met een gemiddelde jaarlijkse groei van het bbp van 6,8 % was Roemenië tussen 2004 en 2008 een van de snelst groeiende lidstaten van de EU. De groei werd gedragen door een hausse in de binnenlandse vraag, die zich bij zowel de consumptie als de investeringen voordeed en nog een extra impuls kreeg door een steeds ruimer aanbod aan financiële diensten, een grote instroom van kapitaal, en steeds hogere inkomensverwachtingen. In combinatie met een hoge looninflatie leidde dit tot een scherpe stijging van het tekort op de lopende rekening (12,3 % van het bbp in 2008). Bovendien was de onderliggende begrotingspositie door jarenlang procyclisch begrotingsbeleid sterk verslechterd: in 2008 was het structurele tekort (dat wil zeggen het voor conjunctuurinvloeden gecorrigeerde saldo ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen) gestegen tot 8,5 % van het bbp. De plotse toename van risicomijdend gedrag tijdens de financiële crisis heeft op de markten tot toenemende bezorgdheid over deze onevenwichtigheden geleid. De instroom van kapitaal liep snel terug en de druk op de wisselkoers nam toe. Als gevolg daarvan is de leu in de periode van augustus 2007 tot januari 2009 met circa 30 % in waarde gedaald tegenover de euro. De vermindering van de kapitaalinstroom, de vermogenseffecten van de lagere munt en een scherpe daling van de buitenlandse vraag leidden tussen eind 2008 en het eerste halfjaar van 2009 tot een ernstige recessie, die tot uiting kwam in een daling van het bbp met 7,1 % in 2009. Van februari 2009 tot februari 2010 heeft de centrale bank van Roemenië haar belangrijkste tarief met in totaal 325 basispunten verlaagd tot 7,0 %. Het tekort op de lopende rekening verminderde in 2009 tot zo'n 4,25 % van het bbp. |
| --- | --- |

(2)

Met een gemiddelde jaarlijkse groei van het bbp van 6,8 % was Roemenië tussen 2004 en 2008 een van de snelst groeiende lidstaten van de EU. De groei werd gedragen door een hausse in de binnenlandse vraag, die zich bij zowel de consumptie als de investeringen voordeed en nog een extra impuls kreeg door een steeds ruimer aanbod aan financiële diensten, een grote instroom van kapitaal, en steeds hogere inkomensverwachtingen. In combinatie met een hoge looninflatie leidde dit tot een scherpe stijging van het tekort op de lopende rekening (12,3 % van het bbp in 2008). Bovendien was de onderliggende begrotingspositie door jarenlang procyclisch begrotingsbeleid sterk verslechterd: in 2008 was het structurele tekort (dat wil zeggen het voor conjunctuurinvloeden gecorrigeerde saldo ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen) gestegen tot 8,5 % van het bbp. De plotse toename van risicomijdend gedrag tijdens de financiële crisis heeft op de markten tot toenemende bezorgdheid over deze onevenwichtigheden geleid. De instroom van kapitaal liep snel terug en de druk op de wisselkoers nam toe. Als gevolg daarvan is de leu in de periode van augustus 2007 tot januari 2009 met circa 30 % in waarde gedaald tegenover de euro. De vermindering van de kapitaalinstroom, de vermogenseffecten van de lagere munt en een scherpe daling van de buitenlandse vraag leidden tussen eind 2008 en het eerste halfjaar van 2009 tot een ernstige recessie, die tot uiting kwam in een daling van het bbp met 7,1 % in 2009. Van februari 2009 tot februari 2010 heeft de centrale bank van Roemenië haar belangrijkste tarief met in totaal 325 basispunten verlaagd tot 7,0 %. Het tekort op de lopende rekening verminderde in 2009 tot zo'n 4,25 % van het bbp.

| (3) | Vanwege de druk die door deze ontwikkelingen ontstond, besloten de autoriteiten een beroep te doen op externe financiële steun (2) en tegelijk een alomvattend economisch beleidsprogramma uit te voeren, gericht op het wegwerken van zowel de bovengenoemde externe en budgettaire onevenwichtigheden als de structurele knelpunten die een belemmering vormen voor het concurrentievermogen en de vooruitgang in termen van werkelijke convergentie. Gezien de verslechterde begrotingspositie van het land stelde de Raad op 7 juli 2009 vast dat er in Roemenië een buitensporig tekort bestond. Hij deed de aanbeveling dit tekort in 2011 te corrigeren. Op 16 februari 2010 concludeerde de Raad dat Roemenië doeltreffende actie had ondernomen om het buitensporige tekort te corrigeren, en verlengde hij de termijn voor correctie tot 2012 omdat de bedrijvigheid in 2009 sterker was teruggelopen dan verwacht. |
| --- | --- |

(3)

Vanwege de druk die door deze ontwikkelingen ontstond, besloten de autoriteiten een beroep te doen op externe financiële steun (2) en tegelijk een alomvattend economisch beleidsprogramma uit te voeren, gericht op het wegwerken van zowel de bovengenoemde externe en budgettaire onevenwichtigheden als de structurele knelpunten die een belemmering vormen voor het concurrentievermogen en de vooruitgang in termen van werkelijke convergentie. Gezien de verslechterde begrotingspositie van het land stelde de Raad op 7 juli 2009 vast dat er in Roemenië een buitensporig tekort bestond. Hij deed de aanbeveling dit tekort in 2011 te corrigeren. Op 16 februari 2010 concludeerde de Raad dat Roemenië doeltreffende actie had ondernomen om het buitensporige tekort te corrigeren, en verlengde hij de termijn voor correctie tot 2012 omdat de bedrijvigheid in 2009 sterker was teruggelopen dan verwacht.

| (4) | Hoewel de in de context van de economische en financiële crisis geconstateerde daling van het bbp vooral conjunctureel van aard is, is ook het niveau van de potentiële productie negatief beïnvloed. Daarnaast kan de crisis ook een negatief effect op de potentiële groei op middellange termijn sorteren als gevolg van lagere investeringen, een beperkte beschikbaarheid van kredieten en een stijgende structurele werkloosheid. Bovendien versterkt de impact van de economische crisis de negatieve gevolgen van de vergrijzing voor de potentiële productie en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Daarom is het van essentieel belang dat meer vaart wordt gezet achter structurele hervormingen om de potentiële groei te bevorderen. Daarmee zou ook een herstel van de houdbaarheid van de overheidsfinanciën in de hand worden gewerkt. Voor Roemenië is het met name van belang om de ontwerp-pensioenhervorming goed te keuren en door te voeren. Dit geldt ook voor de hervorming van de budgettaire governance en de structurele hervormingen die zijn opgenomen in het programma voor betalingsbalanssteun. Bovendien moeten concrete maatregelen worden genomen om de benutting van middelen uit de EU-structuurfondsen te versnellen, omdat het daardoor mogelijk wordt investeringen in langetermijngroei op te voeren zonder de overeengekomen tekortdoelstellingen in gevaar te brengen. |
| --- | --- |

(4)

Hoewel de in de context van de economische en financiële crisis geconstateerde daling van het bbp vooral conjunctureel van aard is, is ook het niveau van de potentiële productie negatief beïnvloed. Daarnaast kan de crisis ook een negatief effect op de potentiële groei op middellange termijn sorteren als gevolg van lagere investeringen, een beperkte beschikbaarheid van kredieten en een stijgende structurele werkloosheid. Bovendien versterkt de impact van de economische crisis de negatieve gevolgen van de vergrijzing voor de potentiële productie en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Daarom is het van essentieel belang dat meer vaart wordt gezet achter structurele hervormingen om de potentiële groei te bevorderen. Daarmee zou ook een herstel van de houdbaarheid van de overheidsfinanciën in de hand worden gewerkt. Voor Roemenië is het met name van belang om de ontwerp-pensioenhervorming goed te keuren en door te voeren. Dit geldt ook voor de hervorming van de budgettaire governance en de structurele hervormingen die zijn opgenomen in het programma voor betalingsbalanssteun. Bovendien moeten concrete maatregelen worden genomen om de benutting van middelen uit de EU-structuurfondsen te versnellen, omdat het daardoor mogelijk wordt investeringen in langetermijngroei op te voeren zonder de overeengekomen tekortdoelstellingen in gevaar te brengen.

| (5) | Volgens het macro-economische scenario van het programma zal de reële bbp-groei in 2010 weer positief zijn (1,3 %) en geleidelijk aantrekken tot 3,7 % in 2012. Afgaande op de thans beschikbare informatie, en met name de tegenvallende uitkomst voor het vierde kwartaal van 2009, lijkt dit scenario te berusten op enigszins optimistische groeihypothesen voor 2010. Het macro-economische scenario voor 2011 en 2012 berust op aannemelijke groeihypothesen. Bovendien zullen de externe en budgettaire onevenwichtigheden die mede debet zijn aan de diepe recessie in Roemenië, naar verwachting nog verder afnemen. Wel lijken de inflatieprognoses in het programma (3,7 % in 2010, 3,2 % in 2011 en 2,8 % in 2012) aan de lage kant gezien de verwachte ontwikkeling van de lonen en de productiviteit, gezien het recente herstel van de internationale energieprijzen en gezien de mogelijke verdere stijgingen van gereguleerde prijzen. Daar staat tegenover dat de inflatiedruk wellicht wordt geneutraliseerd bij een waardestijging van de leu tegenover de euro. De verwachte daling van de werkloosheid van 8,4 % in 2009 tot 7,7 % in 2010 lijkt moeilijk te halen in deze prille fase van economisch herstel. |
| --- | --- |

(5)

Volgens het macro-economische scenario van het programma zal de reële bbp-groei in 2010 weer positief zijn (1,3 %) en geleidelijk aantrekken tot 3,7 % in 2012. Afgaande op de thans beschikbare informatie, en met name de tegenvallende uitkomst voor het vierde kwartaal van 2009, lijkt dit scenario te berusten op enigszins optimistische groeihypothesen voor 2010. Het macro-economische scenario voor 2011 en 2012 berust op aannemelijke groeihypothesen. Bovendien zullen de externe en budgettaire onevenwichtigheden die mede debet zijn aan de diepe recessie in Roemenië, naar verwachting nog verder afnemen. Wel lijken de inflatieprognoses in het programma (3,7 % in 2010, 3,2 % in 2011 en 2,8 % in 2012) aan de lage kant gezien de verwachte ontwikkeling van de lonen en de productiviteit, gezien het recente herstel van de internationale energieprijzen en gezien de mogelijke verdere stijgingen van gereguleerde prijzen. Daar staat tegenover dat de inflatiedruk wellicht wordt geneutraliseerd bij een waardestijging van de leu tegenover de euro. De verwachte daling van de werkloosheid van 8,4 % in 2009 tot 7,7 % in 2010 lijkt moeilijk te halen in deze prille fase van economisch herstel.

| (6) | In het programma wordt het overheidstekort in 2009 op 8,0 % van het bbp geraamd, iets hoger dan het streefcijfer van 7,8 % door een stijging van betalingsachterstanden bij de overheid. De forse verslechtering ten opzichte van het tekort van 5,5 % van het bbp in 2008 hing grotendeels samen met de gevolgen van de crisis voor de overheidsfinanciën en was vooral te wijten aan achterblijvende ontvangsten, waarbij de scherpste daling zich voordeed bij de btw-opbrengsten en de bijdragen voor de sociale zekerheid. Bovendien vielen de niet-fiscale ontvangsten en de benutting van EU-middelen lager uit dan verwacht. Aan de uitgavenzijde heeft de regering in 2009 een aanmerkelijke budgettaire consolidatie-inspanning geleverd om de toename van het tekort te beperken. Tot de genomen maatregelen behoorden een herstructurering van de overheidsinstanties en bezuinigingen op de uitgaven voor goederen en diensten. Het effect van deze maatregelen was echter kleiner dan aan het begin van het jaar was begroot. Bijgevolg moesten er aanvullende maatregelen worden genomen, zoals de verplichte opname van tien onbetaalde verlofdagen door werknemers in de overheidssector. Deze maatregelen hebben in 2009 tot een verbetering van het structurele saldo met 1 % van het bbp geleid. In het licht van de aanzienlijke budgettaire beperkingen hebben de stimuleringsmaatregelen die in overeenstemming met van het Europees economisch herstelplan (EERP) zijn getroffen, slechts geringe gevolgen voor de begroting: naar schatting 0,2 % van het bbp in zowel 2009 als 2010. Overeenkomstig de door de Raad bepleite exitstrategie en met het oog op de correctie van het buitensporige tekort in 2012 zal de komende jaren worden vastgehouden aan een op begrotingsconsolidatie gericht beleid. |
| --- | --- |

(6)

In het programma wordt het overheidstekort in 2009 op 8,0 % van het bbp geraamd, iets hoger dan het streefcijfer van 7,8 % door een stijging van betalingsachterstanden bij de overheid. De forse verslechtering ten opzichte van het tekort van 5,5 % van het bbp in 2008 hing grotendeels samen met de gevolgen van de crisis voor de overheidsfinanciën en was vooral te wijten aan achterblijvende ontvangsten, waarbij de scherpste daling zich voordeed bij de btw-opbrengsten en de bijdragen voor de sociale zekerheid. Bovendien vielen de niet-fiscale ontvangsten en de benutting van EU-middelen lager uit dan verwacht. Aan de uitgavenzijde heeft de regering in 2009 een aanmerkelijke budgettaire consolidatie-inspanning geleverd om de toename van het tekort te beperken. Tot de genomen maatregelen behoorden een herstructurering van de overheidsinstanties en bezuinigingen op de uitgaven voor goederen en diensten. Het effect van deze maatregelen was echter kleiner dan aan het begin van het jaar was begroot. Bijgevolg moesten er aanvullende maatregelen worden genomen, zoals de verplichte opname van tien onbetaalde verlofdagen door werknemers in de overheidssector. Deze maatregelen hebben in 2009 tot een verbetering van het structurele saldo met 1 % van het bbp geleid. In het licht van de aanzienlijke budgettaire beperkingen hebben de stimuleringsmaatregelen die in overeenstemming met van het Europees economisch herstelplan (EERP) zijn getroffen, slechts geringe gevolgen voor de begroting: naar schatting 0,2 % van het bbp in zowel 2009 als 2010. Overeenkomstig de door de Raad bepleite exitstrategie en met het oog op de correctie van het buitensporige tekort in 2012 zal de komende jaren worden vastgehouden aan een op begrotingsconsolidatie gericht beleid.

| (7) | De door het parlement in januari 2010 aangenomen begroting voor 2010 mikt op een tekort van 6,3 % van het bbp. Overeenkomstig de beleidsvoorwaarden in het kader van het programma voor betalingsbalanssteun betreft de beoogde aanpassing hoofdzakelijk de uitgaven, die met circa 2,2 % van het bbp worden gekort. De belangrijkste bezuinigingen zijn: een bevriezing van de overheidssalarissen en het schrappen van banen in de overheidssector, waarmee de loonsom van de overheid 0,8 % van het bbp lager moet uitvallen; bezuinigingen op de overheidsuitgaven voor goederen en diensten, die moeten leiden tot een vermindering van het intermediaire verbruik van de overheid met 0,5 % van het bbp; een bevriezing van de pensioenen, waardoor de sociale uitkeringen met 0,8 % van het bbp moeten dalen; en een verlaging van subsidies in de orde van grootte van 0,2 % van het bbp. Het effect van deze maatregelen wordt gedeeltelijk tenietgedaan door uitgavenstijgingen elders, zodat een nettodaling van de primaire-uitgavenquote van 1,3 % resteert. Met name de investeringsuitgaven zouden, mede gezien de beoogde stijging van het gebruik van middelen uit EU-structuurfondsen, met 0,2 % van het bbp moeten toenemen. De overheidsontvangstenquote stijgt met circa 0,6 % van het bbp, met inbegrip van de (eenmalige) opbrengsten uit de vereffening van belastingschulden (Rompetrol-obligatie) van 0,5 % van het bbp. Als deze netto-uitgavenverlagingen en -ontvangstenstijgingen worden gerealiseerd, verbetert het overheidssaldo in 2010 met 1,7 % van het bbp (rekening houdend met een stijging van de rentelasten met 0,3 % van het bbp ten opzichte van het vorige jaar). Wordt de verbreding van de output gap meegerekend, dan geeft het structurele saldo (dat de Commissiediensten op basis van de informatie in het programma hebben herberekend volgens de algemeen aanvaarde methode) een sterke verbetering met 2,25 % van het bbp te zien. |
| --- | --- |

(7)

De door het parlement in januari 2010 aangenomen begroting voor 2010 mikt op een tekort van 6,3 % van het bbp. Overeenkomstig de beleidsvoorwaarden in het kader van het programma voor betalingsbalanssteun betreft de beoogde aanpassing hoofdzakelijk de uitgaven, die met circa 2,2 % van het bbp worden gekort. De belangrijkste bezuinigingen zijn: een bevriezing van de overheidssalarissen en het schrappen van banen in de overheidssector, waarmee de loonsom van de overheid 0,8 % van het bbp lager moet uitvallen; bezuinigingen op de overheidsuitgaven voor goederen en diensten, die moeten leiden tot een vermindering van het intermediaire verbruik van de overheid met 0,5 % van het bbp; een bevriezing van de pensioenen, waardoor de sociale uitkeringen met 0,8 % van het bbp moeten dalen; en een verlaging van subsidies in de orde van grootte van 0,2 % van het bbp. Het effect van deze maatregelen wordt gedeeltelijk tenietgedaan door uitgavenstijgingen elders, zodat een nettodaling van de primaire-uitgavenquote van 1,3 % resteert. Met name de investeringsuitgaven zouden, mede gezien de beoogde stijging van het gebruik van middelen uit EU-structuurfondsen, met 0,2 % van het bbp moeten toenemen. De overheidsontvangstenquote stijgt met circa 0,6 % van het bbp, met inbegrip van de (eenmalige) opbrengsten uit de vereffening van belastingschulden (Rompetrol-obligatie) van 0,5 % van het bbp. Als deze netto-uitgavenverlagingen en -ontvangstenstijgingen worden gerealiseerd, verbetert het overheidssaldo in 2010 met 1,7 % van het bbp (rekening houdend met een stijging van de rentelasten met 0,3 % van het bbp ten opzichte van het vorige jaar). Wordt de verbreding van de output gap meegerekend, dan geeft het structurele saldo (dat de Commissiediensten op basis van de informatie in het programma hebben herberekend volgens de algemeen aanvaarde methode) een sterke verbetering met 2,25 % van het bbp te zien.

| (8) | Het hoofddoel van de middellangetermijnstrategie in het convergentieprogramma is een verlaging van het tekort tot onder de referentiewaarde van 3 % van het bbp in 2012. Dit strookt met de aanbeveling van de Raad van 16 februari 2010 overeenkomstig artikel 126, lid 7. Het programma volgt een geleidelijk traject voor de verlaging van het nominale tekort: van 6,3 % van het bbp in 2010 naar 4,4 % van het bbp in 2011 en 3,0 % van het bbp in 2012. Het primaire saldo volgt een soortgelijke trend. Het (herberekende) structurele saldo vertoont vooral een aanpassing in het begin van de programmaperiode. Volgens het programma bedraagt de gemiddelde jaarlijkse begrotingsinspanning in de jaren 2010-2012 circa 1,75 % van het bbp, hetgeen strookt met de aanbeveling van de Raad in het kader van de buitensporigtekortprocedure. De aanpassing vindt grotendeels aan de uitgavenzijde plaats, waarbij de primaire uitgaven geleidelijk teruglopen van 37,6 % van het bbp in 2009 naar 33,3 % van het bbp in 2012. De overheidsontvangsten stijgen van 31,1 % van het bbp in 2009 naar 31,7 % van het bbp in 2010 en vlakken daarna af. De structurele consolidatiemaatregelen die zijn genomen om het begrotingsdoel voor 2010 te halen, zullen ook meehelpen om de begrotingsdoelen voor 2011 en 2012 te halen. Zoals door de autoriteiten is meegedeeld, is de middellangetermijndoelstelling (MTD) van Roemenië een structureel tekort van 0,7 % van het bbp. Gezien de laatste prognoses en het schuldniveau sluit de MTD aan bij de doelstellingen van het pact. De MTD wordt in de programmaperiode niet gehaald. |
| --- | --- |

(8)

Het hoofddoel van de middellangetermijnstrategie in het convergentieprogramma is een verlaging van het tekort tot onder de referentiewaarde van 3 % van het bbp in 2012. Dit strookt met de aanbeveling van de Raad van 16 februari 2010 overeenkomstig artikel 126, lid 7. Het programma volgt een geleidelijk traject voor de verlaging van het nominale tekort: van 6,3 % van het bbp in 2010 naar 4,4 % van het bbp in 2011 en 3,0 % van het bbp in 2012. Het primaire saldo volgt een soortgelijke trend. Het (herberekende) structurele saldo vertoont vooral een aanpassing in het begin van de programmaperiode. Volgens het programma bedraagt de gemiddelde jaarlijkse begrotingsinspanning in de jaren 2010-2012 circa 1,75 % van het bbp, hetgeen strookt met de aanbeveling van de Raad in het kader van de buitensporigtekortprocedure. De aanpassing vindt grotendeels aan de uitgavenzijde plaats, waarbij de primaire uitgaven geleidelijk teruglopen van 37,6 % van het bbp in 2009 naar 33,3 % van het bbp in 2012. De overheidsontvangsten stijgen van 31,1 % van het bbp in 2009 naar 31,7 % van het bbp in 2010 en vlakken daarna af. De structurele consolidatiemaatregelen die zijn genomen om het begrotingsdoel voor 2010 te halen, zullen ook meehelpen om de begrotingsdoelen voor 2011 en 2012 te halen. Zoals door de autoriteiten is meegedeeld, is de middellangetermijndoelstelling (MTD) van Roemenië een structureel tekort van 0,7 % van het bbp. Gezien de laatste prognoses en het schuldniveau sluit de MTD aan bij de doelstellingen van het pact. De MTD wordt in de programmaperiode niet gehaald.

| (9) | Het tekort voor 2010 kan achterblijven bij de prognoses in het programma, omdat sommige maatregelen ter vermindering van de uitgaven, zoals het schrappen van banen bij de overheid, sociaal en politiek moeilijk uitvoerbaar zijn. Bovendien kan het lastig worden om de eenmalige opbrengsten uit de vereffening van de belastingschuld via de Rompetrol-obligatie, die 0,5 % van het bbp extra moet opleveren, volledig te innen. De Roemeense regering heeft zich echter in het kader van het programma voor betalingsbalanssteun verplicht tot het uitvoeren van aanvullende maatregelen, indien de thans overeengekomen maatregelen niet de nodige besparingen opleveren om het beoogde begrotingstekort voor dit jaar te bereiken. Evenzo kan het lastig worden om de programmadoelen in de jaren na 2010 te halen, met name in het licht van de mogelijk schadelijke gevolgen van de verkiezingen voor de overheidsfinanciën. Een ander potentieel middellangetermijnrisico is de opeenhoping van betalingsachterstanden bij overheidsbedrijven, die ongunstige gevolgen kan hebben voor de begroting indien de regering op enig moment gedwongen wordt in te grijpen. Ten slotte ontbreken in het programma maatregelen waarmee het tekort wordt teruggedrongen van 6,3 % van het bbp in 2010 naar 3,0 % van het bbp in 2012. Deze informatie wordt naar verwachting opgenomen in het budgettaire middellangetermijnkader 2011-2013, dat uiterlijk in mei 2010 moet worden vastgesteld. |
| --- | --- |

(9)

Het tekort voor 2010 kan achterblijven bij de prognoses in het programma, omdat sommige maatregelen ter vermindering van de uitgaven, zoals het schrappen van banen bij de overheid, sociaal en politiek moeilijk uitvoerbaar zijn. Bovendien kan het lastig worden om de eenmalige opbrengsten uit de vereffening van de belastingschuld via de Rompetrol-obligatie, die 0,5 % van het bbp extra moet opleveren, volledig te innen. De Roemeense regering heeft zich echter in het kader van het programma voor betalingsbalanssteun verplicht tot het uitvoeren van aanvullende maatregelen, indien de thans overeengekomen maatregelen niet de nodige besparingen opleveren om het beoogde begrotingstekort voor dit jaar te bereiken. Evenzo kan het lastig worden om de programmadoelen in de jaren na 2010 te halen, met name in het licht van de mogelijk schadelijke gevolgen van de verkiezingen voor de overheidsfinanciën. Een ander potentieel middellangetermijnrisico is de opeenhoping van betalingsachterstanden bij overheidsbedrijven, die ongunstige gevolgen kan hebben voor de begroting indien de regering op enig moment gedwongen wordt in te grijpen. Ten slotte ontbreken in het programma maatregelen waarmee het tekort wordt teruggedrongen van 6,3 % van het bbp in 2010 naar 3,0 % van het bbp in 2012. Deze informatie wordt naar verwachting opgenomen in het budgettaire middellangetermijnkader 2011-2013, dat uiterlijk in mei 2010 moet worden vastgesteld.

| (10) | Volgens het convergentieprogramma wordt de bruto overheidsschuld voor 2009 op 23 % van het bbp geraamd, tegen 13,6 % een jaar eerder. De belangrijkste aanjagers van de stijging van de schuldquote waren een scherpe stijging van het tekort, de daling van het bbp, de toename van de rentebetalingen en het waarderingseffect als gevolg van de gedaalde wisselkoers. Hoewel de schuldquote ruim onder de referentiewaarde van het Verdrag blijft, zal zij in de programmaperiode naar verwachting met nog eens 6,7 procentpunten stijgen tot 29,7 % van het bbp in 2012, voornamelijk onder invloed van hoge overheidstekorten. De beoogde ontwikkeling van de schuldquote kan minder gunstig uitvallen indien de begrotingsdoelen van het programma niet worden gehaald. |
| --- | --- |

(10)

Volgens het convergentieprogramma wordt de bruto overheidsschuld voor 2009 op 23 % van het bbp geraamd, tegen 13,6 % een jaar eerder. De belangrijkste aanjagers van de stijging van de schuldquote waren een scherpe stijging van het tekort, de daling van het bbp, de toename van de rentebetalingen en het waarderingseffect als gevolg van de gedaalde wisselkoers. Hoewel de schuldquote ruim onder de referentiewaarde van het Verdrag blijft, zal zij in de programmaperiode naar verwachting met nog eens 6,7 procentpunten stijgen tot 29,7 % van het bbp in 2012, voornamelijk onder invloed van hoge overheidstekorten. De beoogde ontwikkeling van de schuldquote kan minder gunstig uitvallen indien de begrotingsdoelen van het programma niet worden gehaald.

| (11) | Schuldprognoses op middellange termijn tot 2020 nemen aan dat de bbp-groei en de belastingquote slechts geleidelijk naar het niveau van voor de crisis zullen terugkeren. Dit zou betekenen dat de in het programma geplande begrotingsstrategie op het eerste gezicht en bij verder ongewijzigd beleid niet zou volstaan om de schuldquote ten laatste in 2020 te stabiliseren. |
| --- | --- |

(11)

Schuldprognoses op middellange termijn tot 2020 nemen aan dat de bbp-groei en de belastingquote slechts geleidelijk naar het niveau van voor de crisis zullen terugkeren. Dit zou betekenen dat de in het programma geplande begrotingsstrategie op het eerste gezicht en bij verder ongewijzigd beleid niet zou volstaan om de schuldquote ten laatste in 2020 te stabiliseren.

| (12) | Van de vergrijzing gaat een duidelijk groter langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is. Dat komt met name doordat de pensioenuitgaven naar verwacht sterk zullen stijgen. De begrotingssituatie in 2009 zoals deze in het programma wordt ingeschat, maakt dat de budgettaire impact van de vergrijzing op het houdbaarheidstekort nog ernstiger uitvalt. Het terugdringen van het primaire tekort op middellange termijn zoals in het programma is geschetst, en de hervorming van het pensioenstelsel die in het kader van het programma voor betalingsbalanssteun aan Roemenië met de internationale financiële instellingen is overeengekomen om de forse stijging van leeftijdsgebonden uitgaven te beteugelen, zullen bijdragen tot het verkleinen van de in het houdbaarheidsverslag 2009 van de Commissie (3) als groot aangemerkte risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. |
| --- | --- |

(12)

Van de vergrijzing gaat een duidelijk groter langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is. Dat komt met name doordat de pensioenuitgaven naar verwacht sterk zullen stijgen. De begrotingssituatie in 2009 zoals deze in het programma wordt ingeschat, maakt dat de budgettaire impact van de vergrijzing op het houdbaarheidstekort nog ernstiger uitvalt. Het terugdringen van het primaire tekort op middellange termijn zoals in het programma is geschetst, en de hervorming van het pensioenstelsel die in het kader van het programma voor betalingsbalanssteun aan Roemenië met de internationale financiële instellingen is overeengekomen om de forse stijging van leeftijdsgebonden uitgaven te beteugelen, zullen bijdragen tot het verkleinen van de in het houdbaarheidsverslag 2009 van de Commissie (3) als groot aangemerkte risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën.

| (13) | Het begrotingsbeleid tijdens de vraaghausse in de periode 2004-2008 was in hoge mate procyclisch, vergrootte de vanuit de particuliere sector gevoede onevenwichtigheden en versterkte de oververhitting van de economie. Dit was grotendeels te wijten aan een over het geheel genomen zwak budgettair governancekader, waardoor de begrotingsplanning en -uitvoering te wensen overlieten. Ontvangstenmeevallers werden gewoonlijk uitgegeven door begrotingen tijdens het begrotingsjaar aan te passen, zodat er weinig ruimte overbleef voor slechtere tijden. Door de zwakke bestuurlijke capaciteit voor de planning en uitvoering van openbare investeringsprojecten kwam het herhaaldelijk voor dat geplande investeringen niet werden uitgevoerd. Om hun begrotingskader solider te maken, hebben de Roemeense autoriteiten zich er in het kader van het EU-programma voor betalingsbalanssteun toe verplicht de budgettaire governance te verbeteren. Bij het parlement is een wetsontwerp inzake budgettaire verantwoording ingediend, dat voorziet in een bindend budgettair middellangetermijnkader, in een beperking van begrotingsaanpassingen tijdens het begrotingsjaar, in solide begrotingsregels en in de oprichting van een begrotingsraad als onafhankelijke controle-instantie voor de overheidsfinanciën. Er zijn streefdata vastgesteld voor de oprichting van de begrotingsraad (eind april) en voor de indiening van het budgettaire middellangetermijnkader voor 2011-2013 (eind mei). |
| --- | --- |

(13)

Het begrotingsbeleid tijdens de vraaghausse in de periode 2004-2008 was in hoge mate procyclisch, vergrootte de vanuit de particuliere sector gevoede onevenwichtigheden en versterkte de oververhitting van de economie. Dit was grotendeels te wijten aan een over het geheel genomen zwak budgettair governancekader, waardoor de begrotingsplanning en -uitvoering te wensen overlieten. Ontvangstenmeevallers werden gewoonlijk uitgegeven door begrotingen tijdens het begrotingsjaar aan te passen, zodat er weinig ruimte overbleef voor slechtere tijden. Door de zwakke bestuurlijke capaciteit voor de planning en uitvoering van openbare investeringsprojecten kwam het herhaaldelijk voor dat geplande investeringen niet werden uitgevoerd. Om hun begrotingskader solider te maken, hebben de Roemeense autoriteiten zich er in het kader van het EU-programma voor betalingsbalanssteun toe verplicht de budgettaire governance te verbeteren. Bij het parlement is een wetsontwerp inzake budgettaire verantwoording ingediend, dat voorziet in een bindend budgettair middellangetermijnkader, in een beperking van begrotingsaanpassingen tijdens het begrotingsjaar, in solide begrotingsregels en in de oprichting van een begrotingsraad als onafhankelijke controle-instantie voor de overheidsfinanciën. Er zijn streefdata vastgesteld voor de oprichting van de begrotingsraad (eind april) en voor de indiening van het budgettaire middellangetermijnkader voor 2011-2013 (eind mei).

| (14) | Een verbetering van de doeltreffendheid en doelmatigheid van het openbaar bestuur op centraal en decentraal niveau is een hoofdprioriteit en -uitdaging voor de regering. De probleemanalyse, het kader voor budgettaire governance, de begrotingsplanning en -uitvoering en de handhaving van het beleid gaan erop vooruit in het kader van de multilaterale bijstand van internationale financiële instellingen. Wel is nog verdere vooruitgang noodzakelijk om meer in het algemeen een verslechtering van het ondernemingsklimaat en van de toegang tot en de kwaliteit van de openbare diensten te voorkomen. Met het oog op de aanpak van de problemen bij afzonderlijke ministeries én van stelselmatige problemen waarvoor een regeringsbrede benadering vereist is, wordt binnenkort gestart met een functionele toetsing van het openbaar bestuur. Daarnaast is het de bedoeling om met concrete maatregelen de doelmatigheid van het fiscaal beheer te verbeteren en de controle door de centrale overheid van de uitgaven van de lokale autoriteiten en overheidsbedrijven aan te scherpen. De autoriteiten hebben een plan aangenomen om zwartwerk te bestrijden. Daarin ligt de nadruk op maatregelen om de efficiëntie van de arbeidsinspectie te verhogen. Ook wordt gewerkt aan een verbetering van de doeltreffendheid en doelmatigheid van de overheidsuitgaven op het gebied van onderwijs en O&O. Tot slot is de regering van plan concrete maatregelen te nemen om de geringe benutting van middelen uit de EU-structuurfondsen te verhogen. |
| --- | --- |

(14)

Een verbetering van de doeltreffendheid en doelmatigheid van het openbaar bestuur op centraal en decentraal niveau is een hoofdprioriteit en -uitdaging voor de regering. De probleemanalyse, het kader voor budgettaire governance, de begrotingsplanning en -uitvoering en de handhaving van het beleid gaan erop vooruit in het kader van de multilaterale bijstand van internationale financiële instellingen. Wel is nog verdere vooruitgang noodzakelijk om meer in het algemeen een verslechtering van het ondernemingsklimaat en van de toegang tot en de kwaliteit van de openbare diensten te voorkomen. Met het oog op de aanpak van de problemen bij afzonderlijke ministeries én van stelselmatige problemen waarvoor een regeringsbrede benadering vereist is, wordt binnenkort gestart met een functionele toetsing van het openbaar bestuur. Daarnaast is het de bedoeling om met concrete maatregelen de doelmatigheid van het fiscaal beheer te verbeteren en de controle door de centrale overheid van de uitgaven van de lokale autoriteiten en overheidsbedrijven aan te scherpen. De autoriteiten hebben een plan aangenomen om zwartwerk te bestrijden. Daarin ligt de nadruk op maatregelen om de efficiëntie van de arbeidsinspectie te verhogen. Ook wordt gewerkt aan een verbetering van de doeltreffendheid en doelmatigheid van de overheidsuitgaven op het gebied van onderwijs en O&O. Tot slot is de regering van plan concrete maatregelen te nemen om de geringe benutting van middelen uit de EU-structuurfondsen te verhogen.

| (15) | Al met al is de in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie voor 2010 in grote lijnen in overeenstemming met de aanbeveling die de Raad overeenkomstig artikel 126, lid 7, heeft gedaan. Niettemin zou het overheidstekort voor 2010 ongunstiger kunnen uitvallen dan voorspeld, met name door politieke en sociale problemen bij de uitvoering van een aantal van de beoogde hervormingen. Als deze risico's werkelijkheid worden, zullen de thans door de autoriteiten voorbereide noodmaatregelen moeten worden uitgevoerd. Aangezien concrete consolidatiemaatregelen in het programma ontbreken, is het mogelijk dat de begrotingsstrategie vanaf 2011 niet langer spoort met de aanbeveling van de Raad overeenkomstig artikel 126, lid 7. Het programma ontbeert met name bijzonderheden over de aanvullende consolidatiemaatregelen die in 2011 en 2012 moeten worden genomen om de begrotingsdoelen te halen. Dergelijke details zouden bekend moeten worden met het uiterlijk eind mei 2010 goed te keuren budgettaire middellangetermijnkader 2011-2013. Voor de periode 2010-2012 als geheel impliceert het begrotingsscenario van het programma een gemiddelde jaarlijkse begrotingsinspanning van 1,75 %, wat strookt met de aanbeveling van de Raad overeenkomstig artikel 126, lid 7, maar aan dezelfde risico's onderhevig is als de begrotingsdoelen. |
| --- | --- |

(15)

Al met al is de in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie voor 2010 in grote lijnen in overeenstemming met de aanbeveling die de Raad overeenkomstig artikel 126, lid 7, heeft gedaan. Niettemin zou het overheidstekort voor 2010 ongunstiger kunnen uitvallen dan voorspeld, met name door politieke en sociale problemen bij de uitvoering van een aantal van de beoogde hervormingen. Als deze risico's werkelijkheid worden, zullen de thans door de autoriteiten voorbereide noodmaatregelen moeten worden uitgevoerd. Aangezien concrete consolidatiemaatregelen in het programma ontbreken, is het mogelijk dat de begrotingsstrategie vanaf 2011 niet langer spoort met de aanbeveling van de Raad overeenkomstig artikel 126, lid 7. Het programma ontbeert met name bijzonderheden over de aanvullende consolidatiemaatregelen die in 2011 en 2012 moeten worden genomen om de begrotingsdoelen te halen. Dergelijke details zouden bekend moeten worden met het uiterlijk eind mei 2010 goed te keuren budgettaire middellangetermijnkader 2011-2013. Voor de periode 2010-2012 als geheel impliceert het begrotingsscenario van het programma een gemiddelde jaarlijkse begrotingsinspanning van 1,75 %, wat strookt met de aanbeveling van de Raad overeenkomstig artikel 126, lid 7, maar aan dezelfde risico's onderhevig is als de begrotingsdoelen.

| (16) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma enkele lacunes in de facultatieve gegevens (4). Bovendien worden de basisaannames van het programma in afwijking van de gedragscode niet in een afzonderlijke tabel gepresenteerd. In de aanbevelingen die de Raad op 16 februari 2010 overeenkomstig artikel 126, lid 7, heeft gedaan opdat in 2012 een einde aan de buitensporigtekortsituatie zou worden gemaakt, werd Roemenië tevens verzocht in een apart hoofdstuk in de geactualiseerde convergentieprogramma's verslag uit te brengen over de vorderingen van het land bij de uitvoering van 's Raads aanbevelingen. Het huidige geactualiseerde programma bevat een apart hoofdstuk over de toepassing van de buitensporigtekortprocedure ten aanzien van Roemenië. |
| --- | --- |

(16)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma enkele lacunes in de facultatieve gegevens (4). Bovendien worden de basisaannames van het programma in afwijking van de gedragscode niet in een afzonderlijke tabel gepresenteerd. In de aanbevelingen die de Raad op 16 februari 2010 overeenkomstig artikel 126, lid 7, heeft gedaan opdat in 2012 een einde aan de buitensporigtekortsituatie zou worden gemaakt, werd Roemenië tevens verzocht in een apart hoofdstuk in de geactualiseerde convergentieprogramma's verslag uit te brengen over de vorderingen van het land bij de uitvoering van 's Raads aanbevelingen. Het huidige geactualiseerde programma bevat een apart hoofdstuk over de toepassing van de buitensporigtekortprocedure ten aanzien van Roemenië.

De algehele conclusie luidt dat het consolidatietraject van het convergentieprogramma op het eerste gezicht toereikend is en strookt met de aanbeveling van de Raad overeenkomstig artikel 126, lid 7, VWEU. Om de tekortdoelstelling te halen, is het echter essentieel dat de consolidatiemaatregelen die voor 2010 zijn gepland, volledig worden uitgevoerd. Daarnaast worden de in 2011 en 2012 te nemen consolidatiemaatregelen in het programma onvoldoende gespecificeerd. De Roemeense regering heeft zich ertoe verplicht om indien nodig consolidatiemaatregelen te nemen, zodat de tekortdoelstelling voor 2010 kan worden gehaald. Bovendien zou de hervorming van de budgettaire governance, waartoe in het kader van het EU-programma voor betalingsbalansbijstand aan Roemenië is besloten, moeten helpen om de begrotingsdoelen voor 2011 en 2012 te realiseren. Tot slot zal de vaststelling en uitvoering van de ontwerp-pensioenhervorming van cruciaal belang zijn voor het verbeteren van de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn.

In het licht van de bovenstaande beoordeling, gezien de aanbeveling van 16 februari 2010 overeenkomstig artikel 126, lid 7, VWEU en gezien de noodzaak om een duurzame convergentie te waarborgen, wordt Roemenië verzocht om:

| i) | de budgettaire consolidatiemaatregelen voor 2010 die zijn overeengekomen in het kader van het programma voor betalingsbalanssteun, strikt uit te voeren en indien nodig verdere correctiemaatregelen te treffen om het beoogde overheidstekort voor 2010 te halen; in het voor eind mei 2010 op te stellen budgettaire middellangetermijnkader de budgettaire consolidatiemaatregelen te specificeren die nodig zijn om de budgettaire programmadoelen voor 2011 en 2012 te verwezenlijken; |
| --- | --- |

i)

de budgettaire consolidatiemaatregelen voor 2010 die zijn overeengekomen in het kader van het programma voor betalingsbalanssteun, strikt uit te voeren en indien nodig verdere correctiemaatregelen te treffen om het beoogde overheidstekort voor 2010 te halen; in het voor eind mei 2010 op te stellen budgettaire middellangetermijnkader de budgettaire consolidatiemaatregelen te specificeren die nodig zijn om de budgettaire programmadoelen voor 2011 en 2012 te verwezenlijken;

| ii) | het begrotingskader te verbeteren door de wet op de budgettaire verantwoording aan te nemen en uit te voeren, en bij de uitwerking en uitvoering van begrotingsbeleid met name rekening te houden met de analyse van de begrotingsraad; |
| --- | --- |

ii)

het begrotingskader te verbeteren door de wet op de budgettaire verantwoording aan te nemen en uit te voeren, en bij de uitwerking en uitvoering van begrotingsbeleid met name rekening te houden met de analyse van de begrotingsraad;

| iii) | de ontwerp-pensioenwet die tot een duidelijke verbetering van de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn zou leiden, aan te nemen en uit te voeren. |
| --- | --- |

iii)

de ontwerp-pensioenwet die tot een duidelijke verbetering van de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn zou leiden, aan te nemen en uit te voeren.

Vergelijking van de voornaamste macro-economische en budgettaire prognoses

| | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel bbp
  (verandering in %) | CP mrt 2010 | 7,3 | –7,0 | 1,3 | 2,4 | 3,7 |
| COM nov 2009 | 6,2 | –8,0 | 0,5 | 2,6 | n.b. |
| CP jun 2009 | 7,1 | –4,0 | 0,1 | 2,4 | n.b. |
| HICP-inflatie
  (%) | CP mrt 2010 | 7,9 | 5,6 | 3,7 | 3,2 | 2,8 |
| COM nov 2009 | 7,9 | 5,7 | 3,5 | 3,4 | n.b. |
| CP jun 2009 | 7,9 | 5,8 | 3,5 | 3,2 | n.b. |
| Output gap (5)

  (% van het potentiële bbp) | CP mrt 2010 | 9,5 | –1,7 | –3,3 | –3,7 | –2,7 |
| COM nov 2009 (6) | 10,0 | –2,2 | –4,4 | –4,3 | n.b. |
| CP jun 2009 | 8,7 | 0,5 | –2,5 | –2,9 | n.b. |
| Netto financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland
  (% van het bbp) | CP mrt 2010 | –11,2 | –3,9 | –3,9 | –3,9 | –3,7 |
| COM nov 2009 | –11,8 | –5,0 | –5,1 | –5,2 | n.b. |
| CP jun 2009 | –11,9 | –6,3 | –5,4 | –5,2 | n.b. |
| Overheidsontvangsten
  (% van het bbp) | CP mrt 2010 | 32,8 | 31,1 | 31,7 | 31,9 | 31,8 |
| COM nov 2009 | 32,8 | 31,6 | 31,8 | 32,0 | n.b. |
| CP jun 2009 | 33,1 | 33,2 | 33,7 | 34,2 | n.b. |
| Overheidsuitgaven
  (% van het bbp) | CP mrt 2010 | 38,4 | 39,1 | 38,1 | 36,4 | 34,8 |
| COM nov 2009 | 38,4 | 39,4 | 38,6 | 37,9 | n.b. |
| CP jun 2009 | 38,5 | 38,3 | 37,8 | 37,0 | n.b. |
| Overheidssaldo
  (% van het bbp) | CP mrt 2010 | –5,5 | –8,0 | –6,3 | –4,4 | –3,0 |
| COM nov 2009 | –5,5 | –7,8 | –6,8 | –5,9 | n.b. |
| CP jun 2009 | –5,4 | –5,1 | –4,1 | –2,9 | n.b. |
| Primair saldo
  (% van het bbp) | CP mrt 2010 | –4,8 | –6,5 | –4,5 | –2,6 | –1,6 |
| COM nov 2009 | –4,8 | –6,2 | –5,0 | –3,9 | n.b. |
| CP jun 2009 | –4,7 | –3,6 | –2,4 | –1,4 | n.b. |
| Voor conjunctuurinvloeden gecorrigeerd saldo (5)

  (% van het bbp) | CP mrt 2010 | –8,5 | –7,5 | –5,2 | –3,2 | –2,1 |
| COM nov 2009 | –8,5 | –7,1 | –5,5 | –4,6 | n.b. |
| CP jun 2009 | –8,2 | –5,3 | –3,3 | –2,0 | n.b. |
| Structureel saldo (7)

  (% van het bbp) | CP mrt 2010 | –8,5 | –7,5 | –5,2 | –3,2 | –2,1 |
| COM nov 2009 | –8,5 | –7,1 | –5,5 | –4,6 | n.b. |
| CP jun 2009 | –8,2 | –5,3 | –3,3 | –2,0 | n.b. |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het bbp) | CP mrt 2010 | 13,6 | 23,0 | 28,3 | 29,4 | 29,7 |
| COM nov 2009 | 13,6 | 21,8 | 27,4 | 31,3 | n.b. |
| CP jun 2009 | 13,6 | 18,0 | 20,8 | 22,0 | n.b. |
| Convergentieprogramma (CP); najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2008

2009

2010

2011

2012

Reëel bbp

(verandering in %)

CP mrt 2010

7,3

–7,0

1,3

2,4

3,7

COM nov 2009

6,2

–8,0

0,5

2,6

n.b.

CP jun 2009

7,1

–4,0

0,1

2,4

n.b.

HICP-inflatie

(%)

CP mrt 2010

7,9

5,6

3,7

3,2

2,8

COM nov 2009

7,9

5,7

3,5

3,4

n.b.

CP jun 2009

7,9

5,8

3,5

3,2

n.b.

Output gap (5)

(% van het potentiële bbp)

CP mrt 2010

9,5

–1,7

–3,3

–3,7

–2,7

COM nov 2009 (6)

10,0

–2,2

–4,4

–4,3

n.b.

CP jun 2009

8,7

0,5

–2,5

–2,9

n.b.

Netto financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland

(% van het bbp)

CP mrt 2010

–11,2

–3,9

–3,9

–3,9

–3,7

COM nov 2009

–11,8

–5,0

–5,1

–5,2

n.b.

CP jun 2009

–11,9

–6,3

–5,4

–5,2

n.b.

Overheidsontvangsten

(% van het bbp)

CP mrt 2010

32,8

31,1

31,7

31,9

31,8

COM nov 2009

32,8

31,6

31,8

32,0

n.b.

CP jun 2009

33,1

33,2

33,7

34,2

n.b.

Overheidsuitgaven

(% van het bbp)

CP mrt 2010

38,4

39,1

38,1

36,4

34,8

COM nov 2009

38,4

39,4

38,6

37,9

n.b.

CP jun 2009

38,5

38,3

37,8

37,0

n.b.

Overheidssaldo

(% van het bbp)

CP mrt 2010

–5,5

–8,0

–6,3

–4,4

–3,0

COM nov 2009

–5,5

–7,8

–6,8

–5,9

n.b.

CP jun 2009

–5,4

–5,1

–4,1

–2,9

n.b.

Primair saldo

(% van het bbp)

CP mrt 2010

–4,8

–6,5

–4,5

–2,6

–1,6

COM nov 2009

–4,8

–6,2

–5,0

–3,9

n.b.

CP jun 2009

–4,7

–3,6

–2,4

–1,4

n.b.

Voor conjunctuurinvloeden gecorrigeerd saldo (5)

(% van het bbp)

CP mrt 2010

–8,5

–7,5

–5,2

–3,2

–2,1

COM nov 2009

–8,5

–7,1

–5,5

–4,6

n.b.

CP jun 2009

–8,2

–5,3

–3,3

–2,0

n.b.

Structureel saldo (7)

(% van het bbp)

CP mrt 2010

–8,5

–7,5

–5,2

–3,2

–2,1

COM nov 2009

–8,5

–7,1

–5,5

–4,6

n.b.

CP jun 2009

–8,2

–5,3

–3,3

–2,0

n.b.

Bruto overheidsschuld

(% van het bbp)

CP mrt 2010

13,6

23,0

28,3

29,4

29,7

COM nov 2009

13,6

21,8

27,4

31,3

n.b.

CP jun 2009

13,6

18,0

20,8

22,0

n.b.

Convergentieprogramma (CP); najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. De documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op: http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/index_nl.htm

(2)  Vanwege de opgelopen financiële spanningen heeft de Raad op 6 mei 2009 Beschikking 2009/459/EG vastgesteld om Roemenië uit hoofde van de betalingsbalansfaciliteit voor lidstaten een middellangetermijnkrediet van 5 miljard EUR te verstrekken. De EU-bijstand aan Roemenië wordt verleend in combinatie met leningen van het IMF (13 miljard EUR), de Wereldbank (1 miljard EUR) en de EIB en de EBWO (1 miljard EUR).

(3)  In zijn conclusies van 10 november 2009 over de houdbaarheid van de overheidsfinanciën „roept de Raad de lidstaten op in hun komende stabiliteits- en convergentieprogramma's op houdbaarheid gerichte strategieën centraal te stellen” en verzoekt hij voorts „de Commissie om, tezamen met het Comité voor de economische politiek en het Economisch en Financieel Comité, nog voor het volgende houdbaarheidsverslag de methodes ter beoordeling van de langetermijnhoudbaarheid van de overheidsfinanciën nader uit te werken”. Het volgende houdbaarheidsverslag is voor 2012 gepland.

(4)  Met name ontbreken gegevens over de werkgelegenheid in termen van gewerkte uren en over de overheidsuitgaven naar functie.

(5)  In de programma's vermelde output gaps en voor conjunctuurinvloeden gecorrigeerde saldi, zoals herberekend door de diensten van de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(6)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 5,1 %, 3,4 %, 2,9 % en 2,5 % in de periode 2008-2011.

(7)  Voor conjunctuurinvloeden gecorrigeerd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen.

Bronnen:

Convergentieprogramma (CP); najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

| 3.6.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 144/17 |
| --- | --- | --- | --- |

3.6.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 144/17

---

ADVIES VAN DE RAAD

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Slowakije voor de periode 2009-2012

2010/C 144/04

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 26 april 2010 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Slowakije voor de periode 2009-2012 behandeld. |
| --- | --- |

(1)

Op 26 april 2010 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Slowakije voor de periode 2009-2012 behandeld.

| (2) | Met een gemiddelde reële bbp-groei van ruim 7 % over de periode 2003-2008 was Slowakije een van de best presterende EU-landen tijdens de fase van hoogconjunctuur. Doordat in die periode een gedegen macro-economisch beleid werd gevoerd, konden grote macro-economische onevenwichtigheden worden voorkomen, waardoor Slowakije in januari 2009 de euro kon invoeren. Door de grote openheid voor handel werd de Slowaakse economie echter hard geraakt door de crisis. Het reële bbp is naar schatting met 4,7 % gedaald in 2009 en de depreciatie van de valuta's van de buurlanden impliceerde een verdere appreciatie van de reële effectieve wisselkoers van de Slowaakse munt. Om de effecten van de crisis in te dammen, lieten de autoriteiten de automatische stabilisatoren ongehinderd hun werk doen.
  Tevens heeft het land, in overeenstemming met het Europees economisch herstelplan, in november 2008 en februari 2009 crisismaatregelen aangenomen (goed voor 0,5 % van het bbp in zowel 2009 als 2010). Aangezien in 2009 een overheidstekort van circa 6 % van het bbp werd verwacht, besloot de Raad op 2 december 2009 dat er een buitensporig tekort bestond en deed hij aanbevelingen om dat tekort uiterlijk in 2013 te corrigeren. Gezien de verzwakking van de buitenlandse concurrentiekracht van Slowakije wegens de tijdelijke depreciatie van de valuta's van de buurlanden en de toenemende begrotingsonevenwichtigheden tijdens de crisis zou een geloofwaardige en houdbare vermindering van het begrotingstekort de komende jaren een kernelement in de strategie van de regering moeten vormen. |
| --- | --- |

(2)

Met een gemiddelde reële bbp-groei van ruim 7 % over de periode 2003-2008 was Slowakije een van de best presterende EU-landen tijdens de fase van hoogconjunctuur. Doordat in die periode een gedegen macro-economisch beleid werd gevoerd, konden grote macro-economische onevenwichtigheden worden voorkomen, waardoor Slowakije in januari 2009 de euro kon invoeren. Door de grote openheid voor handel werd de Slowaakse economie echter hard geraakt door de crisis. Het reële bbp is naar schatting met 4,7 % gedaald in 2009 en de depreciatie van de valuta's van de buurlanden impliceerde een verdere appreciatie van de reële effectieve wisselkoers van de Slowaakse munt. Om de effecten van de crisis in te dammen, lieten de autoriteiten de automatische stabilisatoren ongehinderd hun werk doen.

Tevens heeft het land, in overeenstemming met het Europees economisch herstelplan, in november 2008 en februari 2009 crisismaatregelen aangenomen (goed voor 0,5 % van het bbp in zowel 2009 als 2010). Aangezien in 2009 een overheidstekort van circa 6 % van het bbp werd verwacht, besloot de Raad op 2 december 2009 dat er een buitensporig tekort bestond en deed hij aanbevelingen om dat tekort uiterlijk in 2013 te corrigeren. Gezien de verzwakking van de buitenlandse concurrentiekracht van Slowakije wegens de tijdelijke depreciatie van de valuta's van de buurlanden en de toenemende begrotingsonevenwichtigheden tijdens de crisis zou een geloofwaardige en houdbare vermindering van het begrotingstekort de komende jaren een kernelement in de strategie van de regering moeten vormen.

| (3) | Hoewel de in de context van de crisis geconstateerde daling van het feitelijke bbp vooral conjunctureel van aard is, is het niveau van de potentiële productie ook negatief beïnvloed. Daarnaast kan de crisis ook een negatief effect op de potentiële groei op middellange termijn sorteren als gevolg van lagere investeringen, een beperkte beschikbaarheid van kredieten en een stijgende structurele werkloosheid. Bovendien komt het effect van de economische crisis nog bij de negatieve gevolgen van de vergrijzing voor de potentiële productie en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Tegen deze achtergrond is het van essentieel belang dat meer vaart wordt gezet achter de structurele hervormingen die erop gericht zijn de potentiële groei te ondersteunen. Voor Slowakije is het vooral belangrijk om hervormingen door te voeren ter vermindering van de regel- en lastendruk voor bedrijven en ter verbetering van de werking van de arbeidsmarkt en de kostenconcurrentiepositie ten opzichte van de handelspartners, onder meer door middel van loonmatiging. |
| --- | --- |

(3)

Hoewel de in de context van de crisis geconstateerde daling van het feitelijke bbp vooral conjunctureel van aard is, is het niveau van de potentiële productie ook negatief beïnvloed. Daarnaast kan de crisis ook een negatief effect op de potentiële groei op middellange termijn sorteren als gevolg van lagere investeringen, een beperkte beschikbaarheid van kredieten en een stijgende structurele werkloosheid. Bovendien komt het effect van de economische crisis nog bij de negatieve gevolgen van de vergrijzing voor de potentiële productie en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Tegen deze achtergrond is het van essentieel belang dat meer vaart wordt gezet achter de structurele hervormingen die erop gericht zijn de potentiële groei te ondersteunen. Voor Slowakije is het vooral belangrijk om hervormingen door te voeren ter vermindering van de regel- en lastendruk voor bedrijven en ter verbetering van de werking van de arbeidsmarkt en de kostenconcurrentiepositie ten opzichte van de handelspartners, onder meer door middel van loonmatiging.

| (4) | In het macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt, wordt uitgegaan van een reële bbp-groei van 1,9 % in 2010, 4,1 % in 2011 en 5,4 % in 2012. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) lijkt dit scenario voor 2010 op plausibele groeiverwachtingen en voor 2011 en 2012 op optimistische aannamen te zijn gebaseerd.
  Wat de prognoses voor de laatste programmajaren betreft, ziet het ernaar uit dat geen blijk wordt gegeven van de voorzichtigheid die bij budgettaire consolidatiestrategieën aan de dag dient te worden gelegd, zeker gezien de ongewoon grote onzekerheid waarmee de thans na de crisis heersende omstandigheden zijn omgeven. De inflatieprognose van het programma is consistent met het veronderstelde herstel en ligt voor 2011 ongeveer 1 procentpunt hoger dan in de najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie. In het programma wordt op een snellere daling van het werkloosheidspercentage gerekend dan in de najaarsprognoses. |
| --- | --- |

(4)

In het macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt, wordt uitgegaan van een reële bbp-groei van 1,9 % in 2010, 4,1 % in 2011 en 5,4 % in 2012. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) lijkt dit scenario voor 2010 op plausibele groeiverwachtingen en voor 2011 en 2012 op optimistische aannamen te zijn gebaseerd.

Wat de prognoses voor de laatste programmajaren betreft, ziet het ernaar uit dat geen blijk wordt gegeven van de voorzichtigheid die bij budgettaire consolidatiestrategieën aan de dag dient te worden gelegd, zeker gezien de ongewoon grote onzekerheid waarmee de thans na de crisis heersende omstandigheden zijn omgeven. De inflatieprognose van het programma is consistent met het veronderstelde herstel en ligt voor 2011 ongeveer 1 procentpunt hoger dan in de najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie. In het programma wordt op een snellere daling van het werkloosheidspercentage gerekend dan in de najaarsprognoses.

| (5) | In het programma wordt het overheidstekort in 2009 op 6,3 % van het bbp geraamd, tegen 2,3 % van het bbp in 2008. De ongehinderde werking van de automatische stabilisatoren in 2009 leidde tot een scherpe daling van de ontvangsten en een forse stijging van de sociale uitgaven. De stimuleringsmaatregelen die de regering in het kader van het Europees economisch herstelplan heeft genomen, hebben het tekort niet negatief beïnvloed, omdat ze zijn gefinancierd door verschuivingen van uitgaven binnen de begroting. In 2010 blijven sommige van de crisismaatregelen van kracht. In overeenstemming met de door de Raad bepleite exitstrategie is de regering met het oog op de correctie van het buitensporige tekort en het realiseren van een beter houdbare begrotingssituatie evenwel van plan in de beginjaren van de programmaperiode en reeds met ingang van 2010 de overheidsfinanciën te consolideren. |
| --- | --- |

(5)

In het programma wordt het overheidstekort in 2009 op 6,3 % van het bbp geraamd, tegen 2,3 % van het bbp in 2008. De ongehinderde werking van de automatische stabilisatoren in 2009 leidde tot een scherpe daling van de ontvangsten en een forse stijging van de sociale uitgaven. De stimuleringsmaatregelen die de regering in het kader van het Europees economisch herstelplan heeft genomen, hebben het tekort niet negatief beïnvloed, omdat ze zijn gefinancierd door verschuivingen van uitgaven binnen de begroting. In 2010 blijven sommige van de crisismaatregelen van kracht. In overeenstemming met de door de Raad bepleite exitstrategie is de regering met het oog op de correctie van het buitensporige tekort en het realiseren van een beter houdbare begrotingssituatie evenwel van plan in de beginjaren van de programmaperiode en reeds met ingang van 2010 de overheidsfinanciën te consolideren.

| (6) | In het programma wordt gemikt op een overheidstekort van 5,5 % van het bbp in 2010. Verwacht wordt dat de uitgavenquote met 1,1 procentpunt van het bbp zal dalen als gevolg van besnoeiingen op de uitgaven voor goederen en diensten, een gematigde stijging van de ambtenarensalarissen en bezuinigingen in de overheidsinvesteringen. De ontvangstenquote zal naar verwachting met 0,3 procentpunt van het bbp dalen als gevolg van een tijdelijke verhoging van heffingskortingen en van aan werkenden toegekende voordelen en een daling van de dividenden van staatsondernemingen. De geplande maatregelen zullen het begrotingstekort naar verwachting met ongeveer 1 procentpunt van het bbp doen dalen. De begrotingsdoelstelling voor 2010 houdt een aanzienlijke verbetering met circa 1,25 procentpunt van het bbp in van het structurele saldo (dit is het conjunctuurgezuiverde saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen), wat in de lijn ligt van de aanbeveling die de Raad in het kader van de buitensporigtekortprocedure heeft gedaan. |
| --- | --- |

(6)

In het programma wordt gemikt op een overheidstekort van 5,5 % van het bbp in 2010. Verwacht wordt dat de uitgavenquote met 1,1 procentpunt van het bbp zal dalen als gevolg van besnoeiingen op de uitgaven voor goederen en diensten, een gematigde stijging van de ambtenarensalarissen en bezuinigingen in de overheidsinvesteringen. De ontvangstenquote zal naar verwachting met 0,3 procentpunt van het bbp dalen als gevolg van een tijdelijke verhoging van heffingskortingen en van aan werkenden toegekende voordelen en een daling van de dividenden van staatsondernemingen. De geplande maatregelen zullen het begrotingstekort naar verwachting met ongeveer 1 procentpunt van het bbp doen dalen. De begrotingsdoelstelling voor 2010 houdt een aanzienlijke verbetering met circa 1,25 procentpunt van het bbp in van het structurele saldo (dit is het conjunctuurgezuiverde saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen), wat in de lijn ligt van de aanbeveling die de Raad in het kader van de buitensporigtekortprocedure heeft gedaan.

| (7) | Het hoofddoel van de begrotingsstrategie van het programma is het begrotingstekort tot 3 % van het bbp terug te dringen in 2012, een jaar eerder dan de Raad in het kader van de buitensporigtekortprocedure heeft aanbevolen. Het nominale tekort zal naar verwachting dalen van 5,5 % van het bbp in 2010 tot 4,2 % en 3,0 % van het bbp in respectievelijk 2011 en 2012. Tweederde van de tekortreductie tussen 2010 en 2012 zou het gevolg zijn van een naar voren gehaalde structurele verbetering (als gemeten op basis van de in het programma voorkomende informatie waarop de algemeen aanvaarde methode is toegepast); het resterende derde deel zou het gevolg zijn van gunstige conjuncturele ontwikkelingen. De voornaamste drijvende krachten achter de structurele verbetering zijn aanzienlijke geplande bezuinigingen in de overheidsconsumptie en de kapitaaluitgaven. Volgens het programma zou de gemiddelde jaarlijkse budgettaire consolidatie-inspanning in de jaren 2010-2012, herberekend volgens de algemeen aanvaarde methode, circa 1 % van het bbp bedragen, wat in de lijn ligt van de aanbeveling die de Raad in het kader van de buitensporigtekortprocedure heeft gedaan. Het is de bedoeling dat de consolidatie in de jaren na 2012 worden voortgezet teneinde vorderingen te maken in de richting van de middellangetermijndoelstelling (MTD), namelijk een sluitende begroting in structurele termen. Gezien de laatste projecties en het schuldniveau sluit de MTD meer dan voldoende aan bij de doelstellingen van het pact. In het programma wordt er echter niet naar gestreefd de MTD binnen de programmaperiode te verwezenlijken. |
| --- | --- |

(7)

Het hoofddoel van de begrotingsstrategie van het programma is het begrotingstekort tot 3 % van het bbp terug te dringen in 2012, een jaar eerder dan de Raad in het kader van de buitensporigtekortprocedure heeft aanbevolen. Het nominale tekort zal naar verwachting dalen van 5,5 % van het bbp in 2010 tot 4,2 % en 3,0 % van het bbp in respectievelijk 2011 en 2012. Tweederde van de tekortreductie tussen 2010 en 2012 zou het gevolg zijn van een naar voren gehaalde structurele verbetering (als gemeten op basis van de in het programma voorkomende informatie waarop de algemeen aanvaarde methode is toegepast); het resterende derde deel zou het gevolg zijn van gunstige conjuncturele ontwikkelingen. De voornaamste drijvende krachten achter de structurele verbetering zijn aanzienlijke geplande bezuinigingen in de overheidsconsumptie en de kapitaaluitgaven. Volgens het programma zou de gemiddelde jaarlijkse budgettaire consolidatie-inspanning in de jaren 2010-2012, herberekend volgens de algemeen aanvaarde methode, circa 1 % van het bbp bedragen, wat in de lijn ligt van de aanbeveling die de Raad in het kader van de buitensporigtekortprocedure heeft gedaan. Het is de bedoeling dat de consolidatie in de jaren na 2012 worden voortgezet teneinde vorderingen te maken in de richting van de middellangetermijndoelstelling (MTD), namelijk een sluitende begroting in structurele termen. Gezien de laatste projecties en het schuldniveau sluit de MTD meer dan voldoende aan bij de doelstellingen van het pact. In het programma wordt er echter niet naar gestreefd de MTD binnen de programmaperiode te verwezenlijken.

| (8) | De begrotingsresultaten voor 2010 kunnen iets slechter uitvallen dan waarop in het programma wordt gerekend. Er is vooral sprake van onzekerheden aan de uitgavenzijde, waar sommige maatregelen (bijvoorbeeld een reductie van de uitgaven voor goederen en diensten) wellicht niet de verwachte bezuinigingen zullen opleveren. Bovendien lijkt de prognose voor het saldo van de lokale overheden optimistisch, gezien het verwachte effect van de crisis op de inkomsten van deze entiteiten in 2010. Voor de laatste programmajaren zijn de begrotingsdoelstellingen met grotere onzekerheden omgeven. Meer in het bijzonder is het programma voor 2011 en 2012 op optimistische macro-economische aannamen gebaseerd, wat betekent dat tegenvallers aan de ontvangstenzijde mogelijk zijn. Daarenboven zullen de voorgenomen maatregelen aan de uitgavenzijde, en dan vooral die welke met de verlaging van de overheidsconsumptie samenhangen, nader moeten worden gespecificeerd om het consolidatieplan geloofwaardiger te maken. |
| --- | --- |

(8)

De begrotingsresultaten voor 2010 kunnen iets slechter uitvallen dan waarop in het programma wordt gerekend. Er is vooral sprake van onzekerheden aan de uitgavenzijde, waar sommige maatregelen (bijvoorbeeld een reductie van de uitgaven voor goederen en diensten) wellicht niet de verwachte bezuinigingen zullen opleveren. Bovendien lijkt de prognose voor het saldo van de lokale overheden optimistisch, gezien het verwachte effect van de crisis op de inkomsten van deze entiteiten in 2010. Voor de laatste programmajaren zijn de begrotingsdoelstellingen met grotere onzekerheden omgeven. Meer in het bijzonder is het programma voor 2011 en 2012 op optimistische macro-economische aannamen gebaseerd, wat betekent dat tegenvallers aan de ontvangstenzijde mogelijk zijn. Daarenboven zullen de voorgenomen maatregelen aan de uitgavenzijde, en dan vooral die welke met de verlaging van de overheidsconsumptie samenhangen, nader moeten worden gespecificeerd om het consolidatieplan geloofwaardiger te maken.

| (9) | Volgens het stabiliteitsprogramma steeg de bruto overheidsschuld van 27,7 % van het bbp in 2008 tot 37,1 % van het bbp in 2009. Die stijging is toe te schrijven aan het hoge tekort en de forse krimp van het reële bbp in 2009. De schuldquote blijft weliswaar ruim onder de referentiewaarde van het Verdrag, maar zal naar verwachting in 2010 verder toenemen en in 2011 42,5 % van het bbp bedragen, waarna zij in 2012 iets zou dalen tot 42,2 % van het bbp. De schuldquote zal zich vooral na 2010 wellicht minder gunstig ontwikkelen dan in het programma wordt aangenomen vanwege de voor de begrotingsconsolidatie gesignaleerde risico’s, die worden verergerd door het feit dat de bbp-groei een minder gunstige ontwikkeling te zien kan geven dan in het programma wordt aangenomen. |
| --- | --- |

(9)

Volgens het stabiliteitsprogramma steeg de bruto overheidsschuld van 27,7 % van het bbp in 2008 tot 37,1 % van het bbp in 2009. Die stijging is toe te schrijven aan het hoge tekort en de forse krimp van het reële bbp in 2009. De schuldquote blijft weliswaar ruim onder de referentiewaarde van het Verdrag, maar zal naar verwachting in 2010 verder toenemen en in 2011 42,5 % van het bbp bedragen, waarna zij in 2012 iets zou dalen tot 42,2 % van het bbp. De schuldquote zal zich vooral na 2010 wellicht minder gunstig ontwikkelen dan in het programma wordt aangenomen vanwege de voor de begrotingsconsolidatie gesignaleerde risico’s, die worden verergerd door het feit dat de bbp-groei een minder gunstige ontwikkeling te zien kan geven dan in het programma wordt aangenomen.

| (10) | Uit schuldprojecties op middellange termijn waarbij wordt aangenomen dat de bbp-groei en de belastingquote geleidelijk naar het niveau van vóór de crisis terugkeren en die de verwachte verhoging van leeftijdgerelateerde uitgaven omvatten, blijkt dat de in het programma geplande begrotingsstrategie op zich en zonder verdere beleidswijziging niet zou volstaan om de schuldquote in 2020 te stabiliseren. |
| --- | --- |

(10)

Uit schuldprojecties op middellange termijn waarbij wordt aangenomen dat de bbp-groei en de belastingquote geleidelijk naar het niveau van vóór de crisis terugkeren en die de verwachte verhoging van leeftijdgerelateerde uitgaven omvatten, blijkt dat de in het programma geplande begrotingsstrategie op zich en zonder verdere beleidswijziging niet zou volstaan om de schuldquote in 2020 te stabiliseren.

| (11) | Van de vergrijzing gaat een iets groter langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is, met name vanwege een vrij forse stijging van de pensioenuitgaven in de komende decennia. De budgettaire gevolgen van de vergrijzing voor het houdbaarheidstekort worden bovendien nog verergerd door de begrotingssituatie in 2009. Het realiseren van hogere primaire overschotten op middellange termijn, het doorvoeren van structurele hervormingen, zoals in het programma wordt gepland, en het hervormen van de pensioenstelsels zouden bijdragen tot het verkleinen van de risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën, die in het houdbaarheidsverslag 2009 van de Commissie (3) als groot werden aangemerkt. |
| --- | --- |

(11)

Van de vergrijzing gaat een iets groter langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is, met name vanwege een vrij forse stijging van de pensioenuitgaven in de komende decennia. De budgettaire gevolgen van de vergrijzing voor het houdbaarheidstekort worden bovendien nog verergerd door de begrotingssituatie in 2009. Het realiseren van hogere primaire overschotten op middellange termijn, het doorvoeren van structurele hervormingen, zoals in het programma wordt gepland, en het hervormen van de pensioenstelsels zouden bijdragen tot het verkleinen van de risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën, die in het houdbaarheidsverslag 2009 van de Commissie (3) als groot werden aangemerkt.

| (12) | Het Slowaakse begrotingsbeleid is gebaseerd op een welomschreven en gedetailleerd driejarig begrotingskader. Dat neemt evenwel niet weg dat de uitgavendoelstellingen op middellange termijn grotendeels indicatief zijn en doorgaans ingrijpend worden herzien, wat op termijn de geloofwaardigheid ervan ondermijnt. In het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van 2010 wordt voorgesteld het kader te versterken door meerjarige uitgavenplafonds in te voeren die voor een groter deel van de overheidsfinanciën zouden gelden. Er zou in ontsnappingsclausules worden voorzien ingeval er zich negatieve economische schokken voordoen. In het programma wordt ook voorgesteld om via constitutioneel recht een bovengrens voor de overheidsschuld vast te stellen en om de controle op de uitvoering van de begroting gedurende het jaar te verbeteren. Die inspanningen om de institutionele opzet van de overheidsfinanciën te versterken, zijn welkom en verdienen aanmoediging. Omdat de voorstellen echter nog in een pril stadium verkeren, moeten ze eerder als aanvullende inspanningen worden gezien en niet als stuwende krachten van de budgettaire consolidatiestrategie. |
| --- | --- |

(12)

Het Slowaakse begrotingsbeleid is gebaseerd op een welomschreven en gedetailleerd driejarig begrotingskader. Dat neemt evenwel niet weg dat de uitgavendoelstellingen op middellange termijn grotendeels indicatief zijn en doorgaans ingrijpend worden herzien, wat op termijn de geloofwaardigheid ervan ondermijnt. In het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van 2010 wordt voorgesteld het kader te versterken door meerjarige uitgavenplafonds in te voeren die voor een groter deel van de overheidsfinanciën zouden gelden. Er zou in ontsnappingsclausules worden voorzien ingeval er zich negatieve economische schokken voordoen. In het programma wordt ook voorgesteld om via constitutioneel recht een bovengrens voor de overheidsschuld vast te stellen en om de controle op de uitvoering van de begroting gedurende het jaar te verbeteren. Die inspanningen om de institutionele opzet van de overheidsfinanciën te versterken, zijn welkom en verdienen aanmoediging. Omdat de voorstellen echter nog in een pril stadium verkeren, moeten ze eerder als aanvullende inspanningen worden gezien en niet als stuwende krachten van de budgettaire consolidatiestrategie.

| (13) | De samenstelling van de overheidsuitgaven in Slowakije is voor verbetering vatbaar. Het aandeel van de overheidsinvesteringen in de totale overheidsuitgaven is laag in vergelijking met de buurlanden (2 % van het bbp). De uitgaven voor O&O, onderwijs en milieubescherming zijn laag, zowel naar EU-maatstaven als ten opzichte van vergelijkbare landen in de regio. Tegen die achtergrond is de over de programmahorizon geplande reductie van de investeringsuitgaven een bron van zorg. Een dergelijke reductie is immers houdbaar noch wenselijk in een economie die een inhaalproces doormaakt zoals Slowakije. Het programma voorziet in verschillende maatregelen om de doelmatigheid van de overheid te vergroten, zoals onder meer een reorganisatie van de centrale overheidsdiensten via een samenvoeging van ministeries, een centralisatie van de overheidsopdrachten en van het beheer van staatseigendommen, alsook een beter gebruik van informatietechnologieën door de overheidsdiensten. Hoewel deze maatregelen nog in de kinderschoenen staan, vormen zij wel een stap in de goede richting. |
| --- | --- |

(13)

De samenstelling van de overheidsuitgaven in Slowakije is voor verbetering vatbaar. Het aandeel van de overheidsinvesteringen in de totale overheidsuitgaven is laag in vergelijking met de buurlanden (2 % van het bbp). De uitgaven voor O&O, onderwijs en milieubescherming zijn laag, zowel naar EU-maatstaven als ten opzichte van vergelijkbare landen in de regio. Tegen die achtergrond is de over de programmahorizon geplande reductie van de investeringsuitgaven een bron van zorg. Een dergelijke reductie is immers houdbaar noch wenselijk in een economie die een inhaalproces doormaakt zoals Slowakije. Het programma voorziet in verschillende maatregelen om de doelmatigheid van de overheid te vergroten, zoals onder meer een reorganisatie van de centrale overheidsdiensten via een samenvoeging van ministeries, een centralisatie van de overheidsopdrachten en van het beheer van staatseigendommen, alsook een beter gebruik van informatietechnologieën door de overheidsdiensten. Hoewel deze maatregelen nog in de kinderschoenen staan, vormen zij wel een stap in de goede richting.

| (14) | Al bij al is de in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie in 2010 in overeenstemming met de aanbevelingen die de Raad overeenkomstig artikel 126, lid 7, heeft gedaan. Vanaf 2011 bestaan er risico's dat het in het programma beschreven ambitieuze consolidatiepad niet wordt gerealiseerd. Het is dan ook mogelijk dat de begrotingsstrategie niet geheel spoort met de aanbevelingen van de Raad overeenkomstig artikel 126, lid 7.
  In het programma wordt een ambitieus plan gepresenteerd om het begrotingstekort terug te dringen van 6,3 % van het bbp in 2009 tot 3,0 % van het bbp in 2012, een jaar eerder dan de door de Raad vastgestelde uiterste termijn van 2013. Indien de begrotingsdoelstelling voor 2010 wordt gerealiseerd, dan zou dat een verbetering van het structurele saldo met ongeveer 1,25 procentpunt van het bbp inhouden. De voorspelde gemiddelde jaarlijkse structurele inspanning van ongeveer 1 % van het bbp voor de periode 2010-2012 ligt in de lijn van de aanbeveling die de Raad in het kader van de buitensporigtekortprocedure heeft gedaan. De ontvangsten- en uitgavendoelstellingen zijn echter vooral in 2011 en 2012 aan risico's onderhevig. Voor die jaren lijken de macro-economische aannamen immers aan de hoge kant. Voorts zullen de in het programma opgenomen maatregelen nader moeten worden gespecificeerd om het consolidatieplan geloofwaardiger te maken. |
| --- | --- |

(14)

Al bij al is de in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie in 2010 in overeenstemming met de aanbevelingen die de Raad overeenkomstig artikel 126, lid 7, heeft gedaan. Vanaf 2011 bestaan er risico's dat het in het programma beschreven ambitieuze consolidatiepad niet wordt gerealiseerd. Het is dan ook mogelijk dat de begrotingsstrategie niet geheel spoort met de aanbevelingen van de Raad overeenkomstig artikel 126, lid 7.

In het programma wordt een ambitieus plan gepresenteerd om het begrotingstekort terug te dringen van 6,3 % van het bbp in 2009 tot 3,0 % van het bbp in 2012, een jaar eerder dan de door de Raad vastgestelde uiterste termijn van 2013. Indien de begrotingsdoelstelling voor 2010 wordt gerealiseerd, dan zou dat een verbetering van het structurele saldo met ongeveer 1,25 procentpunt van het bbp inhouden. De voorspelde gemiddelde jaarlijkse structurele inspanning van ongeveer 1 % van het bbp voor de periode 2010-2012 ligt in de lijn van de aanbeveling die de Raad in het kader van de buitensporigtekortprocedure heeft gedaan. De ontvangsten- en uitgavendoelstellingen zijn echter vooral in 2011 en 2012 aan risico's onderhevig. Voor die jaren lijken de macro-economische aannamen immers aan de hoge kant. Voorts zullen de in het programma opgenomen maatregelen nader moeten worden gespecificeerd om het consolidatieplan geloofwaardiger te maken.

| (15) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma een aantal lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (4). In de aanbevelingen die de Raad op 2 december 2009 overeenkomstig artikel 126, lid 7, heeft gedaan om aan de buitensporigtekortsituatie een einde te maken, wordt Slowakije tevens verzocht in een apart hoofdstuk in de geactualiseerde stabiliteitsprogramma's verslag uit te brengen over de vorderingen die bij de uitvoering van de aanbevelingen van de Raad zijn gemaakt. In het programma wordt aan die aanbeveling gevolg gegeven. |
| --- | --- |

(15)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma een aantal lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (4). In de aanbevelingen die de Raad op 2 december 2009 overeenkomstig artikel 126, lid 7, heeft gedaan om aan de buitensporigtekortsituatie een einde te maken, wordt Slowakije tevens verzocht in een apart hoofdstuk in de geactualiseerde stabiliteitsprogramma's verslag uit te brengen over de vorderingen die bij de uitvoering van de aanbevelingen van de Raad zijn gemaakt. In het programma wordt aan die aanbeveling gevolg gegeven.

De algehele conclusie luidt dat de in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie grotendeels aansluit bij de aanbeveling die de Raad in het kader van de buitensporigtekortprocedure heeft gedaan. Met de strategie wordt een omvangrijke, versneld doorgevoerde begrotingsconsolidatie beoogd teneinde het tekort al in 2012 tot minder dan 3 % van het bbp terug te dringen, een jaar eerder dan de door de Raad vastgestelde uiterste termijn, hetgeen prijzenswaardig is. De begrotingsprojecties zijn vanwege de optimistische groeiverwachtingen voor de latere programmajaren echter aan risico's onderhevig en er kunnen meer specifieke maatregelen vereist blijken om de geplande besparingen aan de uitgavenzijde te realiseren. De voornemens om het begrotingskader te versterken zijn welkom, maar dienen door concrete acties te worden gevolgd.

In het licht van de bovenstaande evaluatie en ook gezien de aanbeveling overeenkomstig artikel 126, lid 7, VWEU van 2 december 2009 wordt Slowakije verzocht om:

| i) | de tekortverminderende maatregelen voor 2010 uit te voeren zoals deze in de begroting zijn gepland en het consolidatiepad voor de daaropvolgende jaren te onderbouwen met specifieke maatregelen om te garanderen dat het buitensporige tekort zo mogelijk in 2012 en uiterlijk in 2013 is gecorrigeerd; |
| --- | --- |

i)

de tekortverminderende maatregelen voor 2010 uit te voeren zoals deze in de begroting zijn gepland en het consolidatiepad voor de daaropvolgende jaren te onderbouwen met specifieke maatregelen om te garanderen dat het buitensporige tekort zo mogelijk in 2012 en uiterlijk in 2013 is gecorrigeerd;

| ii) | de hervormingen van het pensioenstelsel voor te zetten teneinde de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te waarborgen; |
| --- | --- |

ii)

de hervormingen van het pensioenstelsel voor te zetten teneinde de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te waarborgen;

| iii) | de voorgenomen maatregelen met het oog op de verdere versterking van het begrotingskader ten uitvoer te leggen, en met name bindende meerjarige uitgavenplafonds in te voeren. |
| --- | --- |

iii)

de voorgenomen maatregelen met het oog op de verdere versterking van het begrotingskader ten uitvoer te leggen, en met name bindende meerjarige uitgavenplafonds in te voeren.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

| | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel bbp
  (% verandering) | SP jan 2010 | 6,4 | –5,7 | 1,9 | 4,1 | 5,4 |
| COM nov 2009 | 6,4 | –5,8 | 1,9 | 2,6 | n.b. |
| CP apr 2009 | 6,4 | 2,4 | 3,6 | 4,5 | n.b. |
| HICP-inflatie
  (%) | SP jan 2010 | 3,9 | 1,2 | 2,6 | 3,7 | 4,1 |
| COM nov 2009 | 3,9 | 1,1 | 1,9 | 2,5 | n.b. |
| CP apr 2009 | 3,9 | 2,2 | 3,6 | 4,1 | n.b. |
| Output gap (5)

  (% van het potentiële bbp) | SP jan 2010 | 8,9 | –1,1 | –2,9 | –3,0 | –1,0 |
| COM nov 2009 (6) | 9,2 | –0,8 | –2,1 | –3,0 | n.b. |
| CP apr 2009 | 6,5 | 3,5 | 1,7 | 1,0 | n.b. |
| Netto financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland
  (% van het bbp) | SP jan 2010 | –5,3 | –4,2 | –3,2 | –2,7 | –1,9 |
| COM nov 2009 | –5,6 | –4,8 | –4,3 | –4,2 | n.b. |
| CP apr 2009 | –5,8 | –4,2 | –2,9 | –2,6 | n.b. |
| Overheidsontvangsten
  (% van het bbp) | SP jan 2010 | 32,5 | 32,8 | 32,5 | 32,3 | 31,7 |
| COM nov 2009 | 32,5 | 31,3 | 31,4 | 31,4 | n.b. |
| CP apr 2009 | 33,4 | 32,1 | 31,6 | 31,8 | n.b. |
| Overheidsuitgaven
  (% van het bbp) | SP jan 2010 | 34,8 | 39,1 | 38,0 | 36,5 | 34,7 |
| COM nov 2009 | 34,8 | 37,5 | 37,5 | 36,9 | n.b. |
| CP apr 2009 | 35,6 | 35,1 | 34,5 | 34,1 | n.b. |
| Overheidssaldo
  (% van het bbp) | SP jan 2010 | –2,3 | –6,3 | –5,5 | –4,2 | –3,0 |
| COM nov 2009 | –2,3 | –6,3 | –6,0 | –5,5 | n.b. |
| CP apr 2009 | –2,2 | –3,0 | –2,9 | –2,2 | n.b. |
| Primair saldo
  (% van het bbp) | SP jan 2010 | –1,1 | –4,5 | –3,6 | –2,3 | –1,1 |
| COM nov 2009 | –1,1 | –5,0 | –4,7 | –4,1 | n.b. |
| CP apr 2009 | –0,9 | –1,7 | –1,7 | –1,0 | n.b. |
| Conjunctuurgezuiverd saldo (5)

  (% van het bbp) | SP jan 2010 | –4,9 | –6,0 | –4,7 | –3,3 | –2,7 |
| COM nov 2009 | –5,0 | –6,0 | –5,4 | –4,6 | n.b. |
| CP apr 2009 | –4,1 | –4,0 | –3,4 | –2,5 | n.b. |
| Structureel saldo (7)

  (% van het bbp) | SP jan 2010 | –4,2 | –6,0 | –4,7 | –3,3 | –2,7 |
| COM nov 2009 | –5,2 | –6,2 | –5,4 | –4,6 | n.b. |
| CP apr 2009 | –3,8 | –4,4 | –3,5 | –2,6 | n.b. |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het bbp) | SP jan 2010 | 27,7 | 37,1 | 40,8 | 42,5 | 42,2 |
| COM nov 2009 | 27,7 | 34,6 | 39,2 | 42,7 | n.b. |
| CP apr 2009 | 27,6 | 31,4 | 32,7 | 32,7 | n.b. |
| Stabiliteitsprogramma (SP); najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekening van de diensten van de Commissie. |

2008

2009

2010

2011

2012

Reëel bbp

(% verandering)

SP jan 2010

6,4

–5,7

1,9

4,1

5,4

COM nov 2009

6,4

–5,8

1,9

2,6

n.b.

CP apr 2009

6,4

2,4

3,6

4,5

n.b.

HICP-inflatie

(%)

SP jan 2010

3,9

1,2

2,6

3,7

4,1

COM nov 2009

3,9

1,1

1,9

2,5

n.b.

CP apr 2009

3,9

2,2

3,6

4,1

n.b.

Output gap (5)

(% van het potentiële bbp)

SP jan 2010

8,9

–1,1

–2,9

–3,0

–1,0

COM nov 2009 (6)

9,2

–0,8

–2,1

–3,0

n.b.

CP apr 2009

6,5

3,5

1,7

1,0

n.b.

Netto financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland

(% van het bbp)

SP jan 2010

–5,3

–4,2

–3,2

–2,7

–1,9

COM nov 2009

–5,6

–4,8

–4,3

–4,2

n.b.

CP apr 2009

–5,8

–4,2

–2,9

–2,6

n.b.

Overheidsontvangsten

(% van het bbp)

SP jan 2010

32,5

32,8

32,5

32,3

31,7

COM nov 2009

32,5

31,3

31,4

31,4

n.b.

CP apr 2009

33,4

32,1

31,6

31,8

n.b.

Overheidsuitgaven

(% van het bbp)

SP jan 2010

34,8

39,1

38,0

36,5

34,7

COM nov 2009

34,8

37,5

37,5

36,9

n.b.

CP apr 2009

35,6

35,1

34,5

34,1

n.b.

Overheidssaldo

(% van het bbp)

SP jan 2010

–2,3

–6,3

–5,5

–4,2

–3,0

COM nov 2009

–2,3

–6,3

–6,0

–5,5

n.b.

CP apr 2009

–2,2

–3,0

–2,9

–2,2

n.b.

Primair saldo

(% van het bbp)

SP jan 2010

–1,1

–4,5

–3,6

–2,3

–1,1

COM nov 2009

–1,1

–5,0

–4,7

–4,1

n.b.

CP apr 2009

–0,9

–1,7

–1,7

–1,0

n.b.

Conjunctuurgezuiverd saldo (5)

(% van het bbp)

SP jan 2010

–4,9

–6,0

–4,7

–3,3

–2,7

COM nov 2009

–5,0

–6,0

–5,4

–4,6

n.b.

CP apr 2009

–4,1

–4,0

–3,4

–2,5

n.b.

Structureel saldo (7)

(% van het bbp)

SP jan 2010

–4,2

–6,0

–4,7

–3,3

–2,7

COM nov 2009

–5,2

–6,2

–5,4

–4,6

n.b.

CP apr 2009

–3,8

–4,4

–3,5

–2,6

n.b.

Bruto overheidsschuld

(% van het bbp)

SP jan 2010

27,7

37,1

40,8

42,5

42,2

COM nov 2009

27,7

34,6

39,2

42,7

n.b.

CP apr 2009

27,6

31,4

32,7

32,7

n.b.

Stabiliteitsprogramma (SP); najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekening van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. De documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op: http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/index_nl.htm

(2)  Bij de beoordeling wordt met name rekening gehouden met de najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie, maar ook met andere informatie die sindsdien beschikbaar is gekomen.

(3)  In zijn conclusies van 10 november 2009 over de houdbaarheid van de overheidsfinanciën „roept de Raad de lidstaten op in hun komende stabiliteits- en convergentieprogramma's op houdbaarheid gerichte strategieën centraal te stellen” en verzoekt hij voorts „de Commissie om, tezamen met het Comité voor de economische politiek en het Economisch en Financieel Comité, nog voor het volgende houdbaarheidsverslag de methodes ter beoordeling van de langetermijnhoudbaarheid van de overheidsfinanciën nader uit te werken”. Het volgende houdbaarheidsverslag is voor 2012 gepland.

(4)  Met name de gegevens over voorraadveranderingen en nettoverwerving van kostbaarheden ontbreken.

(5)  In de programma's vermelde output gaps en conjunctuurgezuiverde saldi, zoals herberekend door de diensten van de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(6)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 4,7 %, 3,6 %, 3,2 % en 3,6 % in de periode 2008-2011.

(7)  Conjunctuurgezuiverd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. De eenmalige en andere tijdelijke maatregelen hebben volgens het meest recente programma een tekortverhogend effect van 0,7 % van het bbp in 2008 en volgens de najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie een tekortverlagend effect van 0,2 % van het bbp in zowel 2008 als 2009.

Bronnen:

Stabiliteitsprogramma (SP); najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekening van de diensten van de Commissie.

---

| 3.6.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 144/22 |
| --- | --- | --- | --- |

3.6.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 144/22

---

ADVIES VAN DE RAAD

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Slovenië voor de periode 2009-2013

2010/C 144/05

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 26 april 2010 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Slovenië voor de periode 2009-2013 behandeld. |
| --- | --- |

(1)

Op 26 april 2010 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Slovenië voor de periode 2009-2013 behandeld.

| (2) | In de aan de crisis voorafgaande jaren maakte Slovenië een solide economische groei door onder invloed van een stijgende uitvoer en toenemende investeringen. De snelle expansie eindigde in het laatste kwartaal van 2008, toen de Sloveense economie hard en vrij plotseling door de mondiale crisis werd getroffen, vooral, wegens de grote openheid van de economie, via de handel. De economische neergang na een fase van dreigende oververhitting en verlies aan concurrentievermogen brengt veranderingen in de economie teweeg: sinds eind 2008 zijn het inflatieverschil ten opzichte van het eurogebied en het externe tekort geleidelijk afgenomen; het tekort is in 2009 zelfs bijna weggewerkt.
  Als gevolg van de economische neergang in combinatie met de herstelmaatregelen die overeenkomstig het Europees economisch herstelplan zijn genomen, alsook de sterke intrinsieke dynamiek van de uitgaven is de Sloveense begrotingssituatie snel verslechterd. De forse stijging van het overheidstekort, van 1,8 % van het bbp in 2008 tot naar schatting 5,7 % in 2009, deed de Raad op 2 december 2009 besluiten dat er in Slovenië een buitensporig tekort bestaat, waarbij die situatie uiterlijk in 2013 moet zijn verholpen. Naast een terugkeer naar gezonde overheidsfinanciën, onder meer door verdere hervormingen van het pensioenstelsel, zijn de belangrijkste uitdagingen voor de Sloveense economie de versterking van haar veerkracht en het herstel van het concurrentievermogen om ten volle van het wereldwijde economische herstel te kunnen profiteren. Daartoe moeten de lonen beter op de productiviteitsontwikkeling worden afgestemd en moeten structurele hervormingen doorgevoerd worden. |
| --- | --- |

(2)

In de aan de crisis voorafgaande jaren maakte Slovenië een solide economische groei door onder invloed van een stijgende uitvoer en toenemende investeringen. De snelle expansie eindigde in het laatste kwartaal van 2008, toen de Sloveense economie hard en vrij plotseling door de mondiale crisis werd getroffen, vooral, wegens de grote openheid van de economie, via de handel. De economische neergang na een fase van dreigende oververhitting en verlies aan concurrentievermogen brengt veranderingen in de economie teweeg: sinds eind 2008 zijn het inflatieverschil ten opzichte van het eurogebied en het externe tekort geleidelijk afgenomen; het tekort is in 2009 zelfs bijna weggewerkt.

Als gevolg van de economische neergang in combinatie met de herstelmaatregelen die overeenkomstig het Europees economisch herstelplan zijn genomen, alsook de sterke intrinsieke dynamiek van de uitgaven is de Sloveense begrotingssituatie snel verslechterd. De forse stijging van het overheidstekort, van 1,8 % van het bbp in 2008 tot naar schatting 5,7 % in 2009, deed de Raad op 2 december 2009 besluiten dat er in Slovenië een buitensporig tekort bestaat, waarbij die situatie uiterlijk in 2013 moet zijn verholpen. Naast een terugkeer naar gezonde overheidsfinanciën, onder meer door verdere hervormingen van het pensioenstelsel, zijn de belangrijkste uitdagingen voor de Sloveense economie de versterking van haar veerkracht en het herstel van het concurrentievermogen om ten volle van het wereldwijde economische herstel te kunnen profiteren. Daartoe moeten de lonen beter op de productiviteitsontwikkeling worden afgestemd en moeten structurele hervormingen doorgevoerd worden.

| (3) | Hoewel de in de context van de crisis geconstateerde daling van het feitelijke bbp vooral conjunctureel van aard is, heeft dit ook de potentiële productie negatief beïnvloed. Daarnaast kan de crisis ook een negatief effect op de potentiële groei op middellange termijn sorteren als gevolg van lagere investeringen, een beperkte beschikbaarheid van kredieten en een stijgende structurele werkloosheid. Bovendien zullen de negatieve gevolgen van de vergrijzing voor de potentiële productie en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën nog toenemen door de economische crisis. Tegen deze achtergrond is het van essentieel belang dat meer vaart wordt gezet achter de structurele hervormingen die erop gericht zijn de potentiële groei te ondersteunen. Voor Slovenië is het met name belangrijk de productiviteit op te voeren en de groei van de arbeidskosten per eenheid product te beheersen, onder meer door hervormingen op de arbeidsmarkt en op het gebied van innovatie en onderzoek door de voeren. |
| --- | --- |

(3)

Hoewel de in de context van de crisis geconstateerde daling van het feitelijke bbp vooral conjunctureel van aard is, heeft dit ook de potentiële productie negatief beïnvloed. Daarnaast kan de crisis ook een negatief effect op de potentiële groei op middellange termijn sorteren als gevolg van lagere investeringen, een beperkte beschikbaarheid van kredieten en een stijgende structurele werkloosheid. Bovendien zullen de negatieve gevolgen van de vergrijzing voor de potentiële productie en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën nog toenemen door de economische crisis. Tegen deze achtergrond is het van essentieel belang dat meer vaart wordt gezet achter de structurele hervormingen die erop gericht zijn de potentiële groei te ondersteunen. Voor Slovenië is het met name belangrijk de productiviteit op te voeren en de groei van de arbeidskosten per eenheid product te beheersen, onder meer door hervormingen op de arbeidsmarkt en op het gebied van innovatie en onderzoek door de voeren.

| (4) | In het macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt, wordt ervan uitgegaan dat de reële bbp-groei in 2010 weer positief zal zijn met 0,9 %, tegen – 7,3 % in 2009 (7,8 % volgens de ramingen van het bureau voor de statistiek van 1 maart 2010), en dat deze zal versnellen tot gemiddeld 3,2 % per jaar gedurende de resterende programmaperiode.
  Afgaande op de momenteel beschikbare informatie (2) lijken de groeiverwachtingen van dit scenario tot 2011 aannemelijk en voor de jaren daarna optimistisch. De verwachte daling van de werkgelegenheid en de overeenkomstige stijging van de werkloosheid zouden slechter kunnen uitpakken dan verwacht na i) de geleidelijke afbouw van de tijdelijke regelingen ter ondersteuning van de arbeidsmarkt, als deze niet — waar nodig — vergezeld gaat van een activerings- en opleidingsbeleid ter bevordering van de herverdeling van banen en de omscholing van werknemers, en na ii) de geplande geleidelijke verhoging van het minimumloon tussen 2010 en 2012. De in het programma gehanteerde inflatieprognoses lijken realistisch. |
| --- | --- |

(4)

In het macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt, wordt ervan uitgegaan dat de reële bbp-groei in 2010 weer positief zal zijn met 0,9 %, tegen – 7,3 % in 2009 (7,8 % volgens de ramingen van het bureau voor de statistiek van 1 maart 2010), en dat deze zal versnellen tot gemiddeld 3,2 % per jaar gedurende de resterende programmaperiode.

Afgaande op de momenteel beschikbare informatie (2) lijken de groeiverwachtingen van dit scenario tot 2011 aannemelijk en voor de jaren daarna optimistisch. De verwachte daling van de werkgelegenheid en de overeenkomstige stijging van de werkloosheid zouden slechter kunnen uitpakken dan verwacht na i) de geleidelijke afbouw van de tijdelijke regelingen ter ondersteuning van de arbeidsmarkt, als deze niet — waar nodig — vergezeld gaat van een activerings- en opleidingsbeleid ter bevordering van de herverdeling van banen en de omscholing van werknemers, en na ii) de geplande geleidelijke verhoging van het minimumloon tussen 2010 en 2012. De in het programma gehanteerde inflatieprognoses lijken realistisch.

| (5) | In het programma wordt ervan uitgegaan dat het overheidstekort stijgt van 1,8 % van het bbp in 2008 tot 5,7 % in 2009. Hoewel de rentelasten als percentage van het bbp volgens de prognoses globaal genomen stabiel zijn gebleven, is het primaire saldo sterk verslechterd. Zoals hierboven vermeld is dit het gevolg van de werking van de automatische stabilisatoren, de sterke intrinsieke dynamiek van de sociale overdrachten en de ambtenarensalarissen, alsmede diverse discretionaire maatregelen, zoals onder meer maatregelen in reactie op de crisis ter grootte van circa 1,5 % van het bbp die de regering in overeenstemming met het Europees economisch herstelplan heeft genomen. Volgens het programma zal het begrotingsbeleid licht restrictief worden in 2010 en nog restrictiever in de jaren daarna, hetgeen in overeenstemming is met de door de Raad bepleite exitstrategie en wenselijk is met het oog op correctie van het buitensporige tekort in 2013. |
| --- | --- |

(5)

In het programma wordt ervan uitgegaan dat het overheidstekort stijgt van 1,8 % van het bbp in 2008 tot 5,7 % in 2009. Hoewel de rentelasten als percentage van het bbp volgens de prognoses globaal genomen stabiel zijn gebleven, is het primaire saldo sterk verslechterd. Zoals hierboven vermeld is dit het gevolg van de werking van de automatische stabilisatoren, de sterke intrinsieke dynamiek van de sociale overdrachten en de ambtenarensalarissen, alsmede diverse discretionaire maatregelen, zoals onder meer maatregelen in reactie op de crisis ter grootte van circa 1,5 % van het bbp die de regering in overeenstemming met het Europees economisch herstelplan heeft genomen. Volgens het programma zal het begrotingsbeleid licht restrictief worden in 2010 en nog restrictiever in de jaren daarna, hetgeen in overeenstemming is met de door de Raad bepleite exitstrategie en wenselijk is met het oog op correctie van het buitensporige tekort in 2013.

| (6) | Voor 2010 is in het programma een stabilisatie van het overheidstekort gepland op 5,7 % van het bbp. Gezien de snelle stijging van de rentelasten wordt gemikt op een verkleining van het primaire tekort met 0,7 procentpunt tot net onder de 4 % van het bbp. Op zich is de begrotingsstrategie in 2010 in grote lijnen in overeenstemming met de aanbevelingen van de Raad van 2 december 2009 op grond van artikel 126, lid 7, om de consolidatiemaatregelen in 2010 uit te voeren zoals gepland.
  Discretionaire maatregelen aan de inkomstenzijde — te weten de verdere reductie van het vennootschapsbelastingtarief en een extra belastingvrijstelling voor sociaal zwakkeren enerzijds en de verdere verhoging van de accijnzen en een herziene belasting op CO2-emissies (die nog moet worden gespecificeerd en aangenomen) anderzijds — hebben een min of meer neutraal effect op de begroting. Desondanks worden de inkomsten geacht te stijgen met 0,8 procentpunt van het bbp ten opzichte van het geraamde resultaat voor 2009 dankzij de veronderstelde forse toename van de indirecte belastingopbrengsten (3) en een geringe stijging van de „overige” inkomsten. De voor 2010 aan de uitgavenzijde geplande maatregelen — zoals onder meer een verder uitstel van de loonsverhogingen in de overheidssector, een minder royale indexering van de sociale uitkeringen, met inbegrip van de pensioenen, en lagere vermogensoverdrachten — moeten circa 1,25 % van het bbp aan besparingen opleveren in vergelijking met een scenario bij ongewijzigd beleid, maar gezien de sterke intrinsieke dynamiek van de uitgaven zal de primaire uitgavenquote in 2010 naar verwachting toch nog licht stijgen. Tegen deze achtergrond zal het structurele saldo (dat wil zeggen het voor de conjunctuur gecorrigeerde saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen, zoals berekend volgens de algemeen aanvaarde methode) naar verwachting slechts licht verbeteren, namelijk met 0,25 procentpunt van het bbp, na een verslechtering met 0,25 procentpunt van het bbp in 2009. |
| --- | --- |

(6)

Voor 2010 is in het programma een stabilisatie van het overheidstekort gepland op 5,7 % van het bbp. Gezien de snelle stijging van de rentelasten wordt gemikt op een verkleining van het primaire tekort met 0,7 procentpunt tot net onder de 4 % van het bbp. Op zich is de begrotingsstrategie in 2010 in grote lijnen in overeenstemming met de aanbevelingen van de Raad van 2 december 2009 op grond van artikel 126, lid 7, om de consolidatiemaatregelen in 2010 uit te voeren zoals gepland.

Discretionaire maatregelen aan de inkomstenzijde — te weten de verdere reductie van het vennootschapsbelastingtarief en een extra belastingvrijstelling voor sociaal zwakkeren enerzijds en de verdere verhoging van de accijnzen en een herziene belasting op CO2-emissies (die nog moet worden gespecificeerd en aangenomen) anderzijds — hebben een min of meer neutraal effect op de begroting. Desondanks worden de inkomsten geacht te stijgen met 0,8 procentpunt van het bbp ten opzichte van het geraamde resultaat voor 2009 dankzij de veronderstelde forse toename van de indirecte belastingopbrengsten (3) en een geringe stijging van de „overige” inkomsten. De voor 2010 aan de uitgavenzijde geplande maatregelen — zoals onder meer een verder uitstel van de loonsverhogingen in de overheidssector, een minder royale indexering van de sociale uitkeringen, met inbegrip van de pensioenen, en lagere vermogensoverdrachten — moeten circa 1,25 % van het bbp aan besparingen opleveren in vergelijking met een scenario bij ongewijzigd beleid, maar gezien de sterke intrinsieke dynamiek van de uitgaven zal de primaire uitgavenquote in 2010 naar verwachting toch nog licht stijgen. Tegen deze achtergrond zal het structurele saldo (dat wil zeggen het voor de conjunctuur gecorrigeerde saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen, zoals berekend volgens de algemeen aanvaarde methode) naar verwachting slechts licht verbeteren, namelijk met 0,25 procentpunt van het bbp, na een verslechtering met 0,25 procentpunt van het bbp in 2009.

| (7) | Het hoofddoel van de budgettaire middellangetermijnstrategie van het programma is het tekort uiterlijk in 2013 tot onder de referentiewaarde van 3 % van het bbp terug te dringen in overeenstemming met de aanbeveling van de Raad op grond van artikel 126, lid 7, met tekortdoelstellingen voor 2011, 2012 en 2013 van respectievelijk 4,2 %, 3,1 % en 1,6 % van het bbp. De consolidatiestrategie voor de middellange termijn berust op een algemene beheersing van de primaire uitgaven. Het programma bevat aanwijzingen van de algemene maatregelen die ter onderbouwing van deze strategie zijn gepland, maar ze moeten nog volledig worden gespecificeerd en aangenomen. De maatregelen draaien om een grotere doelmatigheid van de overheidssector en een stroomlijning van de openbare dienstverlening en de sociale bescherming. Daarnaast wordt er in de begrotingsprojecties van het programma van uitgegaan dat de tijdelijke stimuleringsmaatregelen, die vanaf 2010 geleidelijk zullen worden afgebouwd, volledig zullen worden teruggedraaid.
  In de periode 2010-2013 wordt een gemiddelde jaarlijkse structurele verbetering van iets onder 0,75 procentpunt van het bbp gepland, hetgeen globaal genomen in overeenstemming is met de aanbeveling van de Raad op grond van artikel 126, lid 7. De aanpassing is ongelijkmatig verdeeld over de programmaperiode, waarbij het restrictieve begrotingsbeleid in 2011 en 2013 is geconcentreerd. In het programma wordt de oorspronkelijk in 2005 bepaalde budgettaire middellangetermijndoelstelling (MTD) voor Slovenië, namelijk een structureel tekort van 1 % van het bbp, bevestigd. Gezien de laatste projecties en het schuldniveau lijkt de MTD onvoldoende rekening te houden met de impliciete verplichtingen van de vergrijzing, ondanks het feit dat de schuldquote zich onder de referentiewaarde van 60 % bevindt. De structurele saldi die met de tekortdoelstellingen van het programma overeenstemmen, houden in dat de MTD niet binnen de programmaperiode zal worden bereikt. |
| --- | --- |

(7)

Het hoofddoel van de budgettaire middellangetermijnstrategie van het programma is het tekort uiterlijk in 2013 tot onder de referentiewaarde van 3 % van het bbp terug te dringen in overeenstemming met de aanbeveling van de Raad op grond van artikel 126, lid 7, met tekortdoelstellingen voor 2011, 2012 en 2013 van respectievelijk 4,2 %, 3,1 % en 1,6 % van het bbp. De consolidatiestrategie voor de middellange termijn berust op een algemene beheersing van de primaire uitgaven. Het programma bevat aanwijzingen van de algemene maatregelen die ter onderbouwing van deze strategie zijn gepland, maar ze moeten nog volledig worden gespecificeerd en aangenomen. De maatregelen draaien om een grotere doelmatigheid van de overheidssector en een stroomlijning van de openbare dienstverlening en de sociale bescherming. Daarnaast wordt er in de begrotingsprojecties van het programma van uitgegaan dat de tijdelijke stimuleringsmaatregelen, die vanaf 2010 geleidelijk zullen worden afgebouwd, volledig zullen worden teruggedraaid.

In de periode 2010-2013 wordt een gemiddelde jaarlijkse structurele verbetering van iets onder 0,75 procentpunt van het bbp gepland, hetgeen globaal genomen in overeenstemming is met de aanbeveling van de Raad op grond van artikel 126, lid 7. De aanpassing is ongelijkmatig verdeeld over de programmaperiode, waarbij het restrictieve begrotingsbeleid in 2011 en 2013 is geconcentreerd. In het programma wordt de oorspronkelijk in 2005 bepaalde budgettaire middellangetermijndoelstelling (MTD) voor Slovenië, namelijk een structureel tekort van 1 % van het bbp, bevestigd. Gezien de laatste projecties en het schuldniveau lijkt de MTD onvoldoende rekening te houden met de impliciete verplichtingen van de vergrijzing, ondanks het feit dat de schuldquote zich onder de referentiewaarde van 60 % bevindt. De structurele saldi die met de tekortdoelstellingen van het programma overeenstemmen, houden in dat de MTD niet binnen de programmaperiode zal worden bereikt.

| (8) | De begrotingsresultaten kunnen slechter uitvallen dan in het programma begroot is en de kans dat dit gebeurt, neemt in de loop van de programmaperiode alsmaar toe. In 2010 lijkt de voorspelde aanmerkelijke groei van de opbrengsten van de indirecte belastingen slechts gedeeltelijk door in het programma opgenomen maatregelen te worden onderbouwd en lijkt de groeiraming tevens aan de hoge kant te zijn, gezien de matige vooruitzichten voor de particuliere consumptie. De uitgavenstijgingen waren de afgelopen jaren hoger dan gepland en dat zou opnieuw het geval kunnen zijn. Vanaf 2011 neemt het risico van uitgavenoverschrijdingen toe doordat de onderliggende maatregelen niet volledig zijn gespecificeerd of aangenomen en doordat sommige van deze maatregelen naar verwachting zullen afhangen van de uitkomst van onderhandelingen met de sociale partners. Verder moet ook de omvang van de beoogde beperkingen worden gezien tegen de sterke intrinsieke dynamiek van de uitgaven van de laatste jaren, vooral bij de salarissen en de sociale uitkeringen (inclusief pensioenen), posten die beide een omvangrijke bijdrage aan de tekortreductie zouden moeten leveren. De beoogde aanmerkelijke daling van de kapitaaluitgaven over de gehele programmaperiode zou er moeten komen doordat meer gebruik zal worden gemaakt van EU-fondsen, hetgeen problematisch kan zijn omdat er te weinig absorptiecapaciteit is. De risico's aan de ontvangstenzijde hebben te maken met het optimistische macro-economische scenario na 2011. |
| --- | --- |

(8)

De begrotingsresultaten kunnen slechter uitvallen dan in het programma begroot is en de kans dat dit gebeurt, neemt in de loop van de programmaperiode alsmaar toe. In 2010 lijkt de voorspelde aanmerkelijke groei van de opbrengsten van de indirecte belastingen slechts gedeeltelijk door in het programma opgenomen maatregelen te worden onderbouwd en lijkt de groeiraming tevens aan de hoge kant te zijn, gezien de matige vooruitzichten voor de particuliere consumptie. De uitgavenstijgingen waren de afgelopen jaren hoger dan gepland en dat zou opnieuw het geval kunnen zijn. Vanaf 2011 neemt het risico van uitgavenoverschrijdingen toe doordat de onderliggende maatregelen niet volledig zijn gespecificeerd of aangenomen en doordat sommige van deze maatregelen naar verwachting zullen afhangen van de uitkomst van onderhandelingen met de sociale partners. Verder moet ook de omvang van de beoogde beperkingen worden gezien tegen de sterke intrinsieke dynamiek van de uitgaven van de laatste jaren, vooral bij de salarissen en de sociale uitkeringen (inclusief pensioenen), posten die beide een omvangrijke bijdrage aan de tekortreductie zouden moeten leveren. De beoogde aanmerkelijke daling van de kapitaaluitgaven over de gehele programmaperiode zou er moeten komen doordat meer gebruik zal worden gemaakt van EU-fondsen, hetgeen problematisch kan zijn omdat er te weinig absorptiecapaciteit is. De risico's aan de ontvangstenzijde hebben te maken met het optimistische macro-economische scenario na 2011.

| (9) | Volgens het programma zou de bruto overheidsschuld fors zijn gestegen, namelijk van 22,5 % van het bbp in 2008 tot 34,4 % in 2009 (in het licht van het lagere nominale bbp-cijfer in de raming van het bureau voor de statistiek van 1 maart 2010 zou de brutoschuld in 2009 ongeveer 1 procentpunt van het bbp hoger kunnen uitkomen). Deze stijging is hoofdzakelijk toe te schrijven aan de toename van het primaire tekort en een aanzienlijke stock-flow adjustment in verband met herkapitalisaties en liquiditeitsoperaties ter ondersteuning van de financiële sector. De schuldquote zal naar verwachting gedurende de gehele programmaperiode onder de referentiewaarde van het Verdrag blijven, maar in 2012 wel met meer dan 8 procentpunten stijgen tot bijna 43 % van het bbp (vooral onder invloed van primaire tekorten en betere vooruitzichten voor het nominale bbp) en in 2013 een bescheiden daling vertonen doordat opnieuw een primair overschot wordt bereikt. Gezien de negatieve risico's voor de begrotingsdoelstellingen, die nog worden vergroot door de onzekerheid waarmee de stock-flow adjustment uit hoofde van de steun aan de financiële sector is omgeven, kan de ontwikkeling van de schuldquote ongunstiger uitvallen dan in het programma wordt aangenomen. |
| --- | --- |

(9)

Volgens het programma zou de bruto overheidsschuld fors zijn gestegen, namelijk van 22,5 % van het bbp in 2008 tot 34,4 % in 2009 (in het licht van het lagere nominale bbp-cijfer in de raming van het bureau voor de statistiek van 1 maart 2010 zou de brutoschuld in 2009 ongeveer 1 procentpunt van het bbp hoger kunnen uitkomen). Deze stijging is hoofdzakelijk toe te schrijven aan de toename van het primaire tekort en een aanzienlijke stock-flow adjustment in verband met herkapitalisaties en liquiditeitsoperaties ter ondersteuning van de financiële sector. De schuldquote zal naar verwachting gedurende de gehele programmaperiode onder de referentiewaarde van het Verdrag blijven, maar in 2012 wel met meer dan 8 procentpunten stijgen tot bijna 43 % van het bbp (vooral onder invloed van primaire tekorten en betere vooruitzichten voor het nominale bbp) en in 2013 een bescheiden daling vertonen doordat opnieuw een primair overschot wordt bereikt. Gezien de negatieve risico's voor de begrotingsdoelstellingen, die nog worden vergroot door de onzekerheid waarmee de stock-flow adjustment uit hoofde van de steun aan de financiële sector is omgeven, kan de ontwikkeling van de schuldquote ongunstiger uitvallen dan in het programma wordt aangenomen.

| (10) | Uit schuldprojecties op middellange termijn waarbij wordt aangenomen dat de bbp-groei slechts geleidelijk naar het niveau van voor de crisis zal terugkeren, de belastingquote opnieuw naar het niveau van vóór de crisis gaat, en waarin de verwachte toename van de leeftijdsgerelateerde uitgaven is meegenomen, blijkt dat de in het programma tot 2013 geplande begrotingsstrategie op zich en bij ongewijzigd beleid zou volstaan om de schuldquote een aantal jaren te stabiliseren, maar niet zou voorkomen dat deze quote naar 2020 toe wederom een licht opwaartse tendens gaat vertonen. |
| --- | --- |

(10)

Uit schuldprojecties op middellange termijn waarbij wordt aangenomen dat de bbp-groei slechts geleidelijk naar het niveau van voor de crisis zal terugkeren, de belastingquote opnieuw naar het niveau van vóór de crisis gaat, en waarin de verwachte toename van de leeftijdsgerelateerde uitgaven is meegenomen, blijkt dat de in het programma tot 2013 geplande begrotingsstrategie op zich en bij ongewijzigd beleid zou volstaan om de schuldquote een aantal jaren te stabiliseren, maar niet zou voorkomen dat deze quote naar 2020 toe wederom een licht opwaartse tendens gaat vertonen.

| (11) | Van de vergrijzing gaat een veel groter langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is. Dat komt met name doordat de pensioenuitgaven als percentage van het bbp de komende decennia een vrij forse stijging zullen vertonen. De budgettaire gevolgen van de vergrijzing voor het houdbaarheidstekort worden nog verergerd door de begrotingssituatie in 2009 zoals deze in het programma wordt ingeschat.
  Het realiseren van primaire overschotten op middellange termijn en het doorvoeren van hervormingen om onder meer de aanzienlijke stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven om te buigen, zouden bijdragen tot het verkleinen van de risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën, die in het houdbaarheidsverslag 2009 van de Commissie (4) als groot werden aangemerkt. Daarbij zou goed kunnen worden voortgebouwd op de geplande pensioenhervorming in twee stappen die in de in februari 2010 aangenomen „Exitstrategie 2010-2013” van de regering wordt gepresenteerd. |
| --- | --- |

(11)

Van de vergrijzing gaat een veel groter langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is. Dat komt met name doordat de pensioenuitgaven als percentage van het bbp de komende decennia een vrij forse stijging zullen vertonen. De budgettaire gevolgen van de vergrijzing voor het houdbaarheidstekort worden nog verergerd door de begrotingssituatie in 2009 zoals deze in het programma wordt ingeschat.

Het realiseren van primaire overschotten op middellange termijn en het doorvoeren van hervormingen om onder meer de aanzienlijke stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven om te buigen, zouden bijdragen tot het verkleinen van de risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën, die in het houdbaarheidsverslag 2009 van de Commissie (4) als groot werden aangemerkt. Daarbij zou goed kunnen worden voortgebouwd op de geplande pensioenhervorming in twee stappen die in de in februari 2010 aangenomen „Exitstrategie 2010-2013” van de regering wordt gepresenteerd.

| (12) | De invoering van voortschrijdende tweejarenbegrotingen voor de centrale overheid en de vaststelling van een plafond voor de totale uitstaande schuld van de lokale overheid zijn vaste positieve aspecten van het Sloveense begrotingskader. Toch is de budgettaire governance nog voor verbetering vatbaar. Een zwakte van de voortschrijdende tweejarenbegrotingen is bijvoorbeeld dat de doelen die voor het tweede jaar zijn vastgesteld, in het volgende jaar kunnen worden herzien. Verder blijkt uit de begrotingsuitvoering in 2006-2008, en tot op zekere hoogte in 2009, dat er enig risico is dat de uitgaven overschreden worden. In 2009 zijn maatregelen genomen om het begrotingskader in Slovenië te versterken — prestatiebudgettering en de installatie van een onafhankelijke begrotingsraad — en zijn andere maatregelen voorgesteld, namelijk verbeteringen in de budgettaire boekhouding en invoering van een begrotingsregel. Mits consequent uitgevoerd, kunnen deze initiatieven tot de geplande consolidatie van de begroting bijdragen. |
| --- | --- |

(12)

De invoering van voortschrijdende tweejarenbegrotingen voor de centrale overheid en de vaststelling van een plafond voor de totale uitstaande schuld van de lokale overheid zijn vaste positieve aspecten van het Sloveense begrotingskader. Toch is de budgettaire governance nog voor verbetering vatbaar. Een zwakte van de voortschrijdende tweejarenbegrotingen is bijvoorbeeld dat de doelen die voor het tweede jaar zijn vastgesteld, in het volgende jaar kunnen worden herzien. Verder blijkt uit de begrotingsuitvoering in 2006-2008, en tot op zekere hoogte in 2009, dat er enig risico is dat de uitgaven overschreden worden. In 2009 zijn maatregelen genomen om het begrotingskader in Slovenië te versterken — prestatiebudgettering en de installatie van een onafhankelijke begrotingsraad — en zijn andere maatregelen voorgesteld, namelijk verbeteringen in de budgettaire boekhouding en invoering van een begrotingsregel. Mits consequent uitgevoerd, kunnen deze initiatieven tot de geplande consolidatie van de begroting bijdragen.

| (13) | De in het programma beschreven aanpassing op basis van de uitgaven draait om een grotere doelmatigheid van de overheidssector en een stroomlijning van de openbare dienstverlening en de sociale bescherming. Verhoging van de doelmatigheid van de uitgaven is vooral belangrijk wanneer wordt getracht de uitgavengroei te beheersen zonder het niveau van de dienstverlening te ondermijnen.
  Hiertoe is een aantal initiatieven gepland, zoals onder meer een uniform informatiesysteem en één loket voor sociale uitkeringen, alsmede een herdefinitie van de normen voor openbare dienstverlening, waarbij met kwaliteitsaspecten rekening wordt gehouden en er mogelijk ook van een toename van de medefinanciering door gebruikers sprake is. In het programma wordt ervan uitgegaan dat deze innovaties, samen met het geleidelijke herstel van de economie, vanaf 2011 zullen leiden tot een daling van de sociale uitgaven als percentage van het bbp. Aan de ontvangstenzijde is bij de belastinghervorming van 2006, waarbij de tarieven van de vennootschaps- en de personenbelasting geleidelijk werden verlaagd, de bedrijfsvoorheffing afgeschaft en een aantal mogelijkheden voor investeringsaftrek ingevoerd. Deze hervormingen waren bedoeld om de stimulansen voor het arbeidsaanbod te versterken en de kapitaalvorming te bevorderen. De begroting voor 2010 voorzag in een extra belastingaftrek voor lage inkomens. Deze wijzigingen worden ten dele gefinancierd met accijnsverhogingen, waarvan er in het programma nog meer worden aangekondigd, waardoor de belastingdruk geleidelijk verschuift van de inkomens, met name die van de laagstbetaalden, naar de indirecte belastingen. Andere initiatieven op belastinggebied betreffen nieuwe voorschriften ter bevordering van de strijd tegen belastingontduiking en -ontwijking met de bedoeling de belastinginning te verbeteren. |
| --- | --- |

(13)

De in het programma beschreven aanpassing op basis van de uitgaven draait om een grotere doelmatigheid van de overheidssector en een stroomlijning van de openbare dienstverlening en de sociale bescherming. Verhoging van de doelmatigheid van de uitgaven is vooral belangrijk wanneer wordt getracht de uitgavengroei te beheersen zonder het niveau van de dienstverlening te ondermijnen.

Hiertoe is een aantal initiatieven gepland, zoals onder meer een uniform informatiesysteem en één loket voor sociale uitkeringen, alsmede een herdefinitie van de normen voor openbare dienstverlening, waarbij met kwaliteitsaspecten rekening wordt gehouden en er mogelijk ook van een toename van de medefinanciering door gebruikers sprake is. In het programma wordt ervan uitgegaan dat deze innovaties, samen met het geleidelijke herstel van de economie, vanaf 2011 zullen leiden tot een daling van de sociale uitgaven als percentage van het bbp. Aan de ontvangstenzijde is bij de belastinghervorming van 2006, waarbij de tarieven van de vennootschaps- en de personenbelasting geleidelijk werden verlaagd, de bedrijfsvoorheffing afgeschaft en een aantal mogelijkheden voor investeringsaftrek ingevoerd. Deze hervormingen waren bedoeld om de stimulansen voor het arbeidsaanbod te versterken en de kapitaalvorming te bevorderen. De begroting voor 2010 voorzag in een extra belastingaftrek voor lage inkomens. Deze wijzigingen worden ten dele gefinancierd met accijnsverhogingen, waarvan er in het programma nog meer worden aangekondigd, waardoor de belastingdruk geleidelijk verschuift van de inkomens, met name die van de laagstbetaalden, naar de indirecte belastingen. Andere initiatieven op belastinggebied betreffen nieuwe voorschriften ter bevordering van de strijd tegen belastingontduiking en -ontwijking met de bedoeling de belastinginning te verbeteren.

| (14) | Al bij al is de in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie voor 2010 grotendeels in overeenstemming met de aanbevelingen die de Raad op grond van artikel 126, lid 7, op 2 december 2009 heeft gedaan. Gezien de voornoemde risico's is de begrotingsstrategie vanaf 2011 wellicht niet meer geheel in overeenstemming met deze aanbevelingen. Met name de algemene consolidatiemaatregelen die voor de periode 2011-2013 zijn aangegeven, zullen volledig moeten worden gespecificeerd, aangenomen en uitgevoerd. Voorts moeten de consolidatieplannen voor de gehele periode worden versterkt om de risico's als gevolg van een tegenvallende bbp-groei en ontsporingen aan de uitgaven- of ontvangstenzijde op te vangen. Een dergelijke versterking lijkt ook geboden in het licht van de genoemde risico's voor de langetermijnhoudbaarheid. Gezien de risico's kan de gemiddelde jaarlijkse begrotingsinspanning in de periode 2010-2013 achterblijven bij de door de Raad aanbevolen 0,75 procentpunt van het bbp. |
| --- | --- |

(14)

Al bij al is de in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie voor 2010 grotendeels in overeenstemming met de aanbevelingen die de Raad op grond van artikel 126, lid 7, op 2 december 2009 heeft gedaan. Gezien de voornoemde risico's is de begrotingsstrategie vanaf 2011 wellicht niet meer geheel in overeenstemming met deze aanbevelingen. Met name de algemene consolidatiemaatregelen die voor de periode 2011-2013 zijn aangegeven, zullen volledig moeten worden gespecificeerd, aangenomen en uitgevoerd. Voorts moeten de consolidatieplannen voor de gehele periode worden versterkt om de risico's als gevolg van een tegenvallende bbp-groei en ontsporingen aan de uitgaven- of ontvangstenzijde op te vangen. Een dergelijke versterking lijkt ook geboden in het licht van de genoemde risico's voor de langetermijnhoudbaarheid. Gezien de risico's kan de gemiddelde jaarlijkse begrotingsinspanning in de periode 2010-2013 achterblijven bij de door de Raad aanbevolen 0,75 procentpunt van het bbp.

| (15) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma enkele lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (5). In de aanbevelingen die de Raad op 2 december 2009 overeenkomstig artikel 126, lid 7, heeft gedaan om aan de buitensporigtekortsituatie een einde te maken, wordt Slovenië tevens verzocht in een apart hoofdstuk in de geactualiseerde stabiliteitsprogramma's verslag uit te brengen over de vorderingen die bij de tenuitvoerlegging van de aanbevelingen van de Raad zijn gemaakt. Slovenië heeft in grote lijnen aan deze aanbeveling gevolg gegeven. |
| --- | --- |

(15)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma enkele lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (5). In de aanbevelingen die de Raad op 2 december 2009 overeenkomstig artikel 126, lid 7, heeft gedaan om aan de buitensporigtekortsituatie een einde te maken, wordt Slovenië tevens verzocht in een apart hoofdstuk in de geactualiseerde stabiliteitsprogramma's verslag uit te brengen over de vorderingen die bij de tenuitvoerlegging van de aanbevelingen van de Raad zijn gemaakt. Slovenië heeft in grote lijnen aan deze aanbeveling gevolg gegeven.

De algehele conclusie luidt dat het programma in 2010 voorziet in een stabilisatie van het overheidstekort op 5,7 % van het bbp en daarna in een geleidelijke daling — dankzij een op de uitgaven gebaseerde en vrij laat in de programmaperiode geleverde consolidatie-inspanning — tot ruim onder de 3 % van het bbp in 2013, de uiterste termijn die de Raad voor de correctie van het buitensporige tekort heeft vastgesteld. Volgens de plannen zal de bruto schuldquote tussen 2009 en 2011 verder stijgen vanaf een niveau van 34,4 % van het bbp in 2009 en zal zich daarna vrijwel stabiliseren op circa 42 % van het bbp. De tekort- en schuldquoten zouden in de programmaperiode hoger kunnen uitvallen dan gepland. Die mogelijkheid wordt alsmaar groter naarmate de programmaperiode vordert en hangt samen met: optimistische inkomstenprognoses in 2010, gevolgd door optimistische groeihypothesen na 2011; ii) mogelijke uitgavenoverschrijdingen in het licht van de omvang van de voorgenomen consolidatie in combinatie met de sterke dynamiek die de laatste jaren bij met name de ambtenarensalarissen en de sociale uitkeringen, met inbegrip van de pensioenen, is waargenomen; en iii) het feit dat de maatregelen ter beheersing van de uitgaven nog niet volledig zijn gespecificeerd en aangenomen, en dat sommige nog steeds afhangen van de uitkomst van onderhandelingen met de sociale partners. Dat neemt evenwel niet weg dat de regering reeds maatregelen treft ter versterking van de uitgavenbeheersing en het begrotingskader teneinde de geplande beteugeling van de uitgavenstijging te verwezenlijken. Voorts zouden de geplande initiatieven ter bevordering van de doelmatigheid van de overheidssector en de stroomlijning van de openbare dienstverlening en de sociale bescherming eveneens tot de realisatie van deze doelstelling bijdragen.

Zelfs als de volledige en consequente uitvoering van de geplande begrotingsconsolidatie tot de terugkeer naar een primair overschot in 2013 leidt, dan nog blijven er grote risico's bestaan voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn. Door een ambitieuzere middellangetermijndoelstelling (MTD) te hanteren en door het aannemen en uitvoeren van de aangekondigde wijziging van de indexeringsformule en een verdere pensioenhervorming die de aanmerkelijke stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven moet beteugelen, kunnen deze risico's ondervangen worden. De geplande pensioenhervorming in twee stappen zou hiervoor een goede basis kunnen zijn. Naast een terugkeer naar gezonde overheidsfinanciën zijn de belangrijkste uitdagingen voor de Sloveense economie de versterking van haar veerkracht en het herstel van het concurrentievermogen om ten volle van het wereldwijde economische herstel te kunnen profiteren. Daartoe moeten de lonen beter op de productiviteitsontwikkeling worden afgestemd en moeten structurele hervormingen doorgevoerd worden.

In het licht van de bovenstaande beoordeling en ook gezien de aanbeveling op grond van artikel 126, lid 7, VWEU van 2 december 2009 wordt Slovenië verzocht om:

| i) | de voorgenomen consolidatiemaatregelen in 2010 strikt uit te voeren en het tekort volgens plan in 2013 terug te dringen tot onder de referentiewaarde van 3 % van het bbp door de aangegeven maatregelen met het oog op de beheersing van de uitgaven volledig te specificeren, aan te nemen en uit te voeren, conform de door de Raad op grond van artikel 126, lid 7, aanbevolen gemiddelde jaarlijkse begrotingsinspanning, en tegelijkertijd klaar te staan om verdere consolidatiemaatregelen te nemen ingeval er zich risico's voordoen die verbonden zijn aan het feit dat het scenario van het programma optimistischer is dan het scenario waarop de aanbeveling op grond van artikel 126, lid 7, is gebaseerd; |
| --- | --- |

i)

de voorgenomen consolidatiemaatregelen in 2010 strikt uit te voeren en het tekort volgens plan in 2013 terug te dringen tot onder de referentiewaarde van 3 % van het bbp door de aangegeven maatregelen met het oog op de beheersing van de uitgaven volledig te specificeren, aan te nemen en uit te voeren, conform de door de Raad op grond van artikel 126, lid 7, aanbevolen gemiddelde jaarlijkse begrotingsinspanning, en tegelijkertijd klaar te staan om verdere consolidatiemaatregelen te nemen ingeval er zich risico's voordoen die verbonden zijn aan het feit dat het scenario van het programma optimistischer is dan het scenario waarop de aanbeveling op grond van artikel 126, lid 7, is gebaseerd;

| ii) | de inspanningen voort te zetten die erop gericht zijn de uitgaven beter te beheersen, de budgettaire meerjarenplannen beter afdwingbaar te maken en de doelmatigheid en doeltreffendheid van de openbare uitgaven te verhogen; |
| --- | --- |

ii)

de inspanningen voort te zetten die erop gericht zijn de uitgaven beter te beheersen, de budgettaire meerjarenplannen beter afdwingbaar te maken en de doelmatigheid en doeltreffendheid van de openbare uitgaven te verhogen;

| iii) | in het licht van de verwachte forse stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven het pensioenstelsel verder te hervormen en een ambitieuzere MTD te hanteren die voldoende rekening houdt met de latente verplichtingen die aan de vergrijzing verbonden zijn. |
| --- | --- |

iii)

in het licht van de verwachte forse stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven het pensioenstelsel verder te hervormen en een ambitieuzere MTD te hanteren die voldoende rekening houdt met de latente verplichtingen die aan de vergrijzing verbonden zijn.

Vergelijking van de voornaamste macro-economische en budgettaire prognoses

| | | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel bbp
  (verandering in %) | SP jan 2010 | 3,5 | –7,3 | 0,9 | 2,5 | 3,7 | 3,5 |
| COM nov 2009 | 3,5 | –7,4 | 1,3 | 2,0 | n.b. | n.b. |
| SP apr 2009 | 3,5 | –4,0 | 1,0 | 2,7 | n.b. | n.b. |
| HICP-inflatie
  (%) | SP jan 2010
   (9) | 5,7 | 1,0 | 1,5 | 2,5 | 2,7 | 2,7 |
| COM nov 2009 | 5,5 | 0,9 | 1,7 | 2,0 | n.b. | n.b. |
| SP apr 2009 | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. |
| Output gap (6)

  (% van het potentiële bbp) | SP jan 2010 | 5,7 | –3,4 | –3,9 | –3,2 | –1,5 | 0,1 |
| COM nov 2009 (7) | 5,7 | –3,3 | –3,3 | –2,8 | n.b. | n.b. |
| SP apr 2009 | 4,4 | –2,3 | –3,5 | –3,1 | n.b. | n.b. |
| Netto financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland
  (% van het bbp) | SP jan 2010 | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. |
| COM nov 2009 | –6,0 | –0,7 | –0,1 | –0,5 | n.b. | n.b. |
| SP apr 2009 | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. |
| Overheidsontvangsten
  (% van het bbp) | SP jan 2010 | 42,4 | 42,4 | 43,2 | 42,9 | 42,7 | 42,5 |
| COM nov 2009 | 42,4 | 43,2 | 43,2 | 42,9 | n.b. | n.b. |
| SP apr 2009 | 42,7 | 41,9 | 42,4 | 42,4 | n.b. | n.b. |
| Overheidsuitgaven
  (% van het bbp) | SP jan 2010 | 44,2 | 48,1 | 48,9 | 47,1 | 45,9 | 44,2 |
| COM nov 2009 | 44,2 | 49,5 | 50,2 | 49,9 | n.b. | n.b. |
| SP apr 2009 | 43,6 | 47,1 | 46,4 | 45,8 | n.b. | n.b. |
| Overheidssaldo
  (% van het bbp) | SP jan 2010 | –1,8 | –5,7 | –5,7 | –4,2 | –3,1 | –1,6 |
| COM nov 2009 | –1,8 | –6,3 | –7,0 | –6,9 | n.b. | n.b. |
| SP apr 2009 | –0,9 | –5,1 | –3,9 | –3,4 | n.b. | n.b. |
| Primair saldo
  (% van het bbp) | SP jan 2010 | –0,7 | –4,6 | –3,9 | –2,3 | –1,1 | 0,4 |
| COM nov 2009 | –0,7 | –4,8 | –5,1 | –4,9 | n.b. | n.b. |
| SP apr 2009 | 0,2 | –3,6 | –2,2 | –1,6 | n.b. | n.b. |
| Conjunctuurgezuiverd saldo (6)

  (% van het bbp) | SP jan 2010 | –4,3 | –4,2 | –4,0 | –2,8 | –2,4 | –1,6 |
| COM nov 2009 | –4,5 | –4,8 | –5,4 | –5,6 | n.b. | n.b. |
| SP apr 2009 | –2,9 | –4,1 | –2,3 | –2,0 | n.b. | n.b. |
| Structureel saldo (8)

  (% van het bbp) | SP jan 2010 | –4,3 | –4,2 | –4,0 | –2,8 | –2,4 | –1,6 |
| COM nov 2009 | –4,5 | –4,7 | –5,4 | –5,6 | n.b. | n.b. |
| SP apr 2009 | –2,9 | –4,1 | –2,3 | –2,0 | n.b. | n.b. |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het bbp) | SP jan 2010 | n.b. | 34,4 | 39,6 | 42,0 | 42,7 | 42,1 |
| COM nov 2009 | 22,5 | 35,1 | 42,8 | 48,2 | n.b. | n.b. |
| SP apr 2009 | 22,8 | 30,5 | 34,1 | 36,3 | n.b. | n.b. |
| Stabiliteitsprogramma (SP); najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Reëel bbp

(verandering in %)

SP jan 2010

3,5

–7,3

0,9

2,5

3,7

3,5

COM nov 2009

3,5

–7,4

1,3

2,0

n.b.

n.b.

SP apr 2009

3,5

–4,0

1,0

2,7

n.b.

n.b.

HICP-inflatie

(%)

SP jan 2010
   (9)

5,7

1,0

1,5

2,5

2,7

2,7

COM nov 2009

5,5

0,9

1,7

2,0

n.b.

n.b.

SP apr 2009

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

Output gap (6)

(% van het potentiële bbp)

SP jan 2010

5,7

–3,4

–3,9

–3,2

–1,5

0,1

COM nov 2009 (7)

5,7

–3,3

–3,3

–2,8

n.b.

n.b.

SP apr 2009

4,4

–2,3

–3,5

–3,1

n.b.

n.b.

Netto financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland

(% van het bbp)

SP jan 2010

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

COM nov 2009

–6,0

–0,7

–0,1

–0,5

n.b.

n.b.

SP apr 2009

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

Overheidsontvangsten

(% van het bbp)

SP jan 2010

42,4

42,4

43,2

42,9

42,7

42,5

COM nov 2009

42,4

43,2

43,2

42,9

n.b.

n.b.

SP apr 2009

42,7

41,9

42,4

42,4

n.b.

n.b.

Overheidsuitgaven

(% van het bbp)

SP jan 2010

44,2

48,1

48,9

47,1

45,9

44,2

COM nov 2009

44,2

49,5

50,2

49,9

n.b.

n.b.

SP apr 2009

43,6

47,1

46,4

45,8

n.b.

n.b.

Overheidssaldo

(% van het bbp)

SP jan 2010

–1,8

–5,7

–5,7

–4,2

–3,1

–1,6

COM nov 2009

–1,8

–6,3

–7,0

–6,9

n.b.

n.b.

SP apr 2009

–0,9

–5,1

–3,9

–3,4

n.b.

n.b.

Primair saldo

(% van het bbp)

SP jan 2010

–0,7

–4,6

–3,9

–2,3

–1,1

0,4

COM nov 2009

–0,7

–4,8

–5,1

–4,9

n.b.

n.b.

SP apr 2009

0,2

–3,6

–2,2

–1,6

n.b.

n.b.

Conjunctuurgezuiverd saldo (6)

(% van het bbp)

SP jan 2010

–4,3

–4,2

–4,0

–2,8

–2,4

–1,6

COM nov 2009

–4,5

–4,8

–5,4

–5,6

n.b.

n.b.

SP apr 2009

–2,9

–4,1

–2,3

–2,0

n.b.

n.b.

Structureel saldo (8)

(% van het bbp)

SP jan 2010

–4,3

–4,2

–4,0

–2,8

–2,4

–1,6

COM nov 2009

–4,5

–4,7

–5,4

–5,6

n.b.

n.b.

SP apr 2009

–2,9

–4,1

–2,3

–2,0

n.b.

n.b.

Bruto overheidsschuld

(% van het bbp)

SP jan 2010

n.b.

34,4

39,6

42,0

42,7

42,1

COM nov 2009

22,5

35,1

42,8

48,2

n.b.

n.b.

SP apr 2009

22,8

30,5

34,1

36,3

n.b.

n.b.

Stabiliteitsprogramma (SP); najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. De documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op: http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/index_nl.htm

(2)  Bij de beoordeling wordt met name rekening gehouden met de najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie, maar ook met andere informatie die sindsdien beschikbaar is gekomen.

(3)  In de begrotingen voor 2010 en 2011 wordt toegelicht dat een toename van de hoeveelheid verkochte minerale oliën de accijnzen op energieproducten gunstig zullen beïnvloeden en dat de btw-inkomsten zullen stijgen door een lagere BTW-teruggaaf ten opzichte van 2009.

(4)  In zijn conclusies van 10 november 2009 over de houdbaarheid van de overheidsfinanciën „roept de Raad de lidstaten op in hun komende stabiliteits - en convergentieprogramma's op houdbaarheid gerichte strategieën centraal te stellen” en verzoekt hij voorts „de Commissie om, tezamen met het Comité voor de economische politiek en het Economisch en Financieel Comité, nog voor het volgende houdbaarheidsverslag de methodes ter beoordeling van de langetermijnhoudbaarheid van de overheidsfinanciën nader uit te werken”. Het volgende houdbaarheidsverslag is voor 2012 gepland.

(5)  Met name de gegevens over het netto financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland ontbreken.

(6)  In de programma's vermelde output gaps en conjunctuurgezuiverde saldi, zoals herberekend door de diensten van de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(7)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 3,3 %, 1,2 %, 1,2 % en 1,4 % in de periode 2008-2011.

(8)  Conjunctuurgezuiverd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. Volgens het meest recente programma is er geen sprake van eenmalige en tijdelijke maatregelen, maar volgens de najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie hebben de eenmalige en tijdelijke maatregelen in 2009 een tekortverhogend effect van 0,1 % van het bbp.

(9)  CPI- in plaats van HICP-inflatie.

Bronnen:

Stabiliteitsprogramma (SP); najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

II Mededelingen

MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

| 3.6.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 144/27 |
| --- | --- | --- | --- |

3.6.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 144/27

---

Goedkeuring van steunmaatregelen van de staten op grond van de artikelen 107 en 108 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie

Gevallen waartegen de Commissie geen bezwaar maakt

(Voor de EER relevante tekst)

2010/C 144/06

| Datum waarop het besluit is genomen | 27.1.2010 |
| --- | --- |
| Referentienummer staatssteun | NN 65/09 |
| Lidstaat | Verenigd Koninkrijk |
| Regio | Northern Ireland |
| Benaming van de steunregeling en/of naam van de begunstigde | City of Derry Airport — Additional costs |
| Rechtsgrondslag | Articles 17(1) and 24(1) of the Airports (Northern Ireland) Order 1994 |
| Type maatregel | Individuele steun |
| Doelstelling | Sectorale ontwikkeling, Regionale ontwikkeling |
| Vorm van de steun | Directe subsidie, Zachte lening |
| Begrotingsmiddelen | Voorziene jaarlijkse uitgaven: 19,36 miljoen GBP |
| Maximale steunintensiteit | 100 % |
| Looptijd (periode) | — |
| Economische sectoren | Beperkt tot het luchttransport |
| Naam en adres van de steunverlenende autoriteit | Department of Regional Development Northern Ireland |
| Ports and Public Transport Division |
| Room 319 |
| 10-18 Adelaide Street |
| Belfast |
| BT2 8GB |
| UNITED KINGDOM |

Datum waarop het besluit is genomen

27.1.2010

Referentienummer staatssteun

NN 65/09

Lidstaat

Verenigd Koninkrijk

Regio

Northern Ireland

Benaming van de steunregeling en/of naam van de begunstigde

City of Derry Airport — Additional costs

Rechtsgrondslag

Articles 17(1) and 24(1) of the Airports (Northern Ireland) Order 1994

Type maatregel

Individuele steun

Doelstelling

Sectorale ontwikkeling, Regionale ontwikkeling

Vorm van de steun

Directe subsidie, Zachte lening

Begrotingsmiddelen

Voorziene jaarlijkse uitgaven: 19,36 miljoen GBP

Maximale steunintensiteit

100 %

Looptijd (periode)

—

Economische sectoren

Beperkt tot het luchttransport

Naam en adres van de steunverlenende autoriteit

Department of Regional Development Northern Ireland

Ports and Public Transport Division

Room 319

10-18 Adelaide Street

Belfast

BT2 8GB

UNITED KINGDOM

Andere informatie

—

De tekst van de beschikking in de authentieke ta(a)l(en), waaruit de vertrouwelijke gegevens zijn geschrapt, is beschikbaar op site:

http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/state_aids_texts_nl.htm

| Datum waarop het besluit is genomen | 24.3.2010 |
| --- | --- |
| Referentienummer staatssteun | N 37/10 |
| Lidstaat | Cyprus |
| Regio | — |
| Benaming van de steunregeling en/of naam van de begunstigde | Θέσπιση καθεστώτος φορολόγησης χωρητικότητας για τις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές (Introduction of a tonnage tax scheme in favour of international maritime transport) |
| Rechtsgrondslag | Ο περί εμπορικής ναυτιλίας (τέλη και φορολογικές διατάξεις) νομός του 2010 |
| Type maatregel | Steunregeling |
| Doelstelling | Sectorale ontwikkeling |
| Vorm van de steun | Verlaging van het belastingtarief |
| Begrotingsmiddelen | Voorziene jaarlijkse uitgaven: 1,5 miljoen EUR |
| Maximale steunintensiteit | — |
| Looptijd (periode) | 1.1.2010-31.12.2019 |
| Economische sectoren | Beperkt tot het zee- en kusttransport |
| Naam en adres van de steunverlenende autoriteit | Department of Merchant Shipping, Kyllinis |
| Str. Mesa Geitonia |
| 4007 Limassol |
| CYPRUS |

Datum waarop het besluit is genomen

24.3.2010

Referentienummer staatssteun

N 37/10

Lidstaat

Cyprus

Regio

—

Benaming van de steunregeling en/of naam van de begunstigde

Θέσπιση καθεστώτος φορολόγησης χωρητικότητας για τις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές (Introduction of a tonnage tax scheme in favour of international maritime transport)

Rechtsgrondslag

Ο περί εμπορικής ναυτιλίας (τέλη και φορολογικές διατάξεις) νομός του 2010

Type maatregel

Steunregeling

Doelstelling

Sectorale ontwikkeling

Vorm van de steun

Verlaging van het belastingtarief

Begrotingsmiddelen

Voorziene jaarlijkse uitgaven: 1,5 miljoen EUR

Maximale steunintensiteit

—

Looptijd (periode)

1.1.2010-31.12.2019

Economische sectoren

Beperkt tot het zee- en kusttransport

Naam en adres van de steunverlenende autoriteit

Department of Merchant Shipping, Kyllinis

Str. Mesa Geitonia

4007 Limassol

CYPRUS

Andere informatie

—

De tekst van de beschikking in de authentieke ta(a)l(en), waaruit de vertrouwelijke gegevens zijn geschrapt, is beschikbaar op site:

http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/state_aids_texts_nl.htm

| Datum waarop het besluit is genomen | 30.3.2010 |
| --- | --- |
| Referentienummer staatssteun | N 65/10 |
| Lidstaat | Verenigd Koninkrijk |
| Regio | — |
| Benaming van de steunregeling en/of naam van de begunstigde | Amendments to the Renewables Obligation Certificates (ROCs) scheme |
| Rechtsgrondslag | s 32 of the Electricity Act 1989 (1989 Chapter 29), as amended by ss 37-40 of the Energy Act 2008 (2008 Chapter 32). Implemented by the Renewables Obligation Order 2009 (No 785) to be amended by Renewables Obligation Order 2010 |
| Type maatregel | Steunregeling |
| Doelstelling | Milieubescherming |
| Vorm van de steun | Transactie op niet-marktconforme voorwaarden |
| Begrotingsmiddelen | Totaal van de voorziene steun: 2,298 miljoen GBP |
| Maximale steunintensiteit | 100 % |
| Looptijd (periode) | 1.4.2010-31.3.2020 |
| Economische sectoren | Energie |
| Naam en adres van de steunverlenende autoriteit | UK Department for Energy and Climate Change (DECC) |
| Renewables Obligation, Area A |
| 3 Whitehall Place |
| London |
| SW1A 2AW |
| UNITED KINGDOM |

Datum waarop het besluit is genomen

30.3.2010

Referentienummer staatssteun

N 65/10

Lidstaat

Verenigd Koninkrijk

Regio

—

Benaming van de steunregeling en/of naam van de begunstigde

Amendments to the Renewables Obligation Certificates (ROCs) scheme

Rechtsgrondslag

s 32 of the Electricity Act 1989 (1989 Chapter 29), as amended by ss 37-40 of the Energy Act 2008 (2008 Chapter 32). Implemented by the Renewables Obligation Order 2009 (No 785) to be amended by Renewables Obligation Order 2010

Type maatregel

Steunregeling

Doelstelling

Milieubescherming

Vorm van de steun

Transactie op niet-marktconforme voorwaarden

Begrotingsmiddelen

Totaal van de voorziene steun: 2,298 miljoen GBP

Maximale steunintensiteit

100 %

Looptijd (periode)

1.4.2010-31.3.2020

Economische sectoren

Energie

Naam en adres van de steunverlenende autoriteit

UK Department for Energy and Climate Change (DECC)

Renewables Obligation, Area A

3 Whitehall Place

London

SW1A 2AW

UNITED KINGDOM

Andere informatie

—

De tekst van de beschikking in de authentieke ta(a)l(en), waaruit de vertrouwelijke gegevens zijn geschrapt, is beschikbaar op site:

http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/state_aids_texts_nl.htm

| Datum waarop het besluit is genomen | 19.4.2010 |
| --- | --- |
| Referentienummer staatssteun | N 81/10 |
| Lidstaat | Duitsland |
| Regio | — |
| Benaming van de steunregeling en/of naam van de begunstigde | Bund: Änderung der Steuerermäßigung für Biokraftstoffe 421-40304/0025 |
| Rechtsgrondslag | § 50 Energiesteuergesetz vom 15. Juli 2006 (BGBl. I S. 1534; 2008, 660; 2008, 1007), zuletzt geändert durch Gesetz vom 17. Juli 2009 (BGBl. I S. 2444) |
| Type maatregel | Steunregeling |
| Doelstelling | Milieubescherming |
| Vorm van de steun | Verlaging van het belastingtarief |
| Begrotingsmiddelen | Voorziene jaarlijkse uitgaven: 52 miljoen EUR
  Totaal van de voorziene steun: 281 miljoen EUR |
| Maximale steunintensiteit | — |
| Looptijd (periode) | 1.1.2009-31.12.2012 |
| Economische sectoren | Beperkt tot de be- en verwerkende industrie |
| Naam en adres van de steunverlenende autoriteit | Bundesministerium der Finanzen Dienstsitz Berlin |
| Wilhelmstraße 97 |
| 10117 Berlin |
| DEUTSCHLAND |

Datum waarop het besluit is genomen

19.4.2010

Referentienummer staatssteun

N 81/10

Lidstaat

Duitsland

Regio

—

Benaming van de steunregeling en/of naam van de begunstigde

Bund: Änderung der Steuerermäßigung für Biokraftstoffe 421-40304/0025

Rechtsgrondslag

§ 50 Energiesteuergesetz vom 15. Juli 2006 (BGBl. I S. 1534; 2008, 660; 2008, 1007), zuletzt geändert durch Gesetz vom 17. Juli 2009 (BGBl. I S. 2444)

Type maatregel

Steunregeling

Doelstelling

Milieubescherming

Vorm van de steun

Verlaging van het belastingtarief

Begrotingsmiddelen

Voorziene jaarlijkse uitgaven: 52 miljoen EUR

Totaal van de voorziene steun: 281 miljoen EUR

Maximale steunintensiteit

—

Looptijd (periode)

1.1.2009-31.12.2012

Economische sectoren

Beperkt tot de be- en verwerkende industrie

Naam en adres van de steunverlenende autoriteit

Bundesministerium der Finanzen Dienstsitz Berlin

Wilhelmstraße 97

10117 Berlin

DEUTSCHLAND

Andere informatie

—

De tekst van de beschikking in de authentieke ta(a)l(en), waaruit de vertrouwelijke gegevens zijn geschrapt, is beschikbaar op site:

http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/state_aids_texts_nl.htm

---

IV Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

| 3.6.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 144/30 |
| --- | --- | --- | --- |

3.6.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 144/30

---

Wisselkoersen van de euro (1)

2 juni 2010

2010/C 144/07

1 euro =

| | Munteenheid | Koers |
| --- | --- | --- |
| USD | US-dollar | 1,2218 |
| JPY | Japanse yen | 112,36 |
| DKK | Deense kroon | 7,4403 |
| GBP | Pond sterling | 0,83345 |
| SEK | Zweedse kroon | 9,5668 |
| CHF | Zwitserse frank | 1,4148 |
| ISK | IJslandse kroon | |
| NOK | Noorse kroon | 7,9220 |
| BGN | Bulgaarse lev | 1,9558 |
| CZK | Tsjechische koruna | 25,779 |
| EEK | Estlandse kroon | 15,6466 |
| HUF | Hongaarse forint | 275,88 |
| LTL | Litouwse litas | 3,4528 |
| LVL | Letlandse lat | 0,7090 |
| PLN | Poolse zloty | 4,1008 |
| RON | Roemeense leu | 4,1873 |
| TRY | Turkse lira | 1,9317 |
| AUD | Australische dollar | 1,4641 |
| CAD | Canadese dollar | 1,2848 |
| HKD | Hongkongse dollar | 9,5217 |
| NZD | Nieuw-Zeelandse dollar | 1,8058 |
| SGD | Singaporese dollar | 1,7230 |
| KRW | Zuid-Koreaanse won | 1 497,50 |
| ZAR | Zuid-Afrikaanse rand | 9,3686 |
| CNY | Chinese yuan renminbi | 8,3448 |
| HRK | Kroatische kuna | 7,2620 |
| IDR | Indonesische roepia | 11 314,93 |
| MYR | Maleisische ringgit | 4,0234 |
| PHP | Filipijnse peso | 57,089 |
| RUB | Russische roebel | 38,0630 |
| THB | Thaise baht | 39,818 |
| BRL | Braziliaanse real | 2,2491 |
| MXN | Mexicaanse peso | 15,7618 |
| INR | Indiase roepie | 57,4060 |

Munteenheid

Koers

USD

US-dollar

1,2218

JPY

Japanse yen

112,36

DKK

Deense kroon

7,4403

GBP

Pond sterling

0,83345

SEK

Zweedse kroon

9,5668

CHF

Zwitserse frank

1,4148

ISK

IJslandse kroon

NOK

Noorse kroon

7,9220

BGN

Bulgaarse lev

1,9558

CZK

Tsjechische koruna

25,779

EEK

Estlandse kroon

15,6466

HUF

Hongaarse forint

275,88

LTL

Litouwse litas

3,4528

LVL

Letlandse lat

0,7090

PLN

Poolse zloty

4,1008

RON

Roemeense leu

4,1873

TRY

Turkse lira

1,9317

AUD

Australische dollar

1,4641

CAD

Canadese dollar

1,2848

HKD

Hongkongse dollar

9,5217

NZD

Nieuw-Zeelandse dollar

1,8058

SGD

Singaporese dollar

1,7230

KRW

Zuid-Koreaanse won

1 497,50

ZAR

Zuid-Afrikaanse rand

9,3686

CNY

Chinese yuan renminbi

8,3448

HRK

Kroatische kuna

7,2620

IDR

Indonesische roepia

11 314,93

MYR

Maleisische ringgit

4,0234

PHP

Filipijnse peso

57,089

RUB

Russische roebel

38,0630

THB

Thaise baht

39,818

BRL

Braziliaanse real

2,2491

MXN

Mexicaanse peso

15,7618

INR

Indiase roepie

57,4060

---

(1)  Bron: door de Europese Centrale Bank gepubliceerde referentiekoers.

---

| 3.6.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 144/31 |
| --- | --- | --- | --- |

3.6.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 144/31

---

Mededeling van de Commissie in het kader van de uitvoering van Richtlijn 2002/40/EG

(Voor de EER relevante tekst)

(Bekendmaking van titels en referentienummers van geharmoniseerde normen in het kader van de richtlijn)

2010/C 144/08

| ENO (1) | Referentienummer en titel van de norm
  (Referentiedocument) | Referentienummer van de vervangen norm | Datum waarop het gebruik van de vervallen normen wordt beëindigd
  Noot 1 |
| --- | --- | --- | --- |
| CENELEC | EN 50304:2009
  Elektrische fornuizen, komforen, ovens en grills voor huishoudelijk gebruik — Methoden voor het meten van het energieverbruik
  (IEC 60350:1999 (Gewijzigd)
  + A1:2005 (Gewijzigd)
  + A2:2008 (Gewijzigd)) | EN 50304:2001
  Noot 2.1 | Datum verstreken
  (1.12.2009) |

ENO (1)

Referentienummer en titel van de norm

(Referentiedocument)

Referentienummer van de vervangen norm

Datum waarop het gebruik van de vervallen normen wordt beëindigd

Noot 1

CENELEC

EN 50304:2009

Elektrische fornuizen, komforen, ovens en grills voor huishoudelijk gebruik — Methoden voor het meten van het energieverbruik

(IEC 60350:1999 (Gewijzigd)

+ A1:2005 (Gewijzigd)

+ A2:2008 (Gewijzigd))

EN 50304:2001

Noot 2.1

Datum verstreken

(1.12.2009)

| Noot 1: | In het algemeen is de datum waarop het gebruik van de norm wordt beëindigd de door de Europese normalisatie-instuten vastgestelde datum van intrekking „dow”, maar de aandacht van gebruikers van deze normen wordt gevestigd op het feit dat in bepaalde uitzonderlijke gevallen hiervan kan worden afgeweken. |
| --- | --- |

Noot 1:

In het algemeen is de datum waarop het gebruik van de norm wordt beëindigd de door de Europese normalisatie-instuten vastgestelde datum van intrekking „dow”, maar de aandacht van gebruikers van deze normen wordt gevestigd op het feit dat in bepaalde uitzonderlijke gevallen hiervan kan worden afgeweken.

| Noot 2.1: | De nieuwe (of gewijzigde) norm heeft dezelfde werkingssfeer als de vervangen norm. Op de aangegeven datum kan de vervangen normen niet meer langer worden gebruikt in samenhang met de richtlijn. |
| --- | --- |

Noot 2.1:

De nieuwe (of gewijzigde) norm heeft dezelfde werkingssfeer als de vervangen norm. Op de aangegeven datum kan de vervangen normen niet meer langer worden gebruikt in samenhang met de richtlijn.

| Noot 3: | In het geval van wijzigingsbladen is de norm waarnaar wordt verwezen EN CCCCC:YYYY, zijn voorafgaande wijzigingsbladen, indien die er zijn, en het nieuwe genoemde wijzigingsblad. De vervangen norm (kolom 3) bestaat daarom uit EN CCCCC:YYYY en zijn voorafgaande wijzigingsbladen, indien die er zijn, maar zonder het nieuwe genoemde wijzigingsblad. Op de aangegeven datum kan de vervangen normen niet meer langer worden gebruikt in samenhang met de richtlijn. |
| --- | --- |

Noot 3:

In het geval van wijzigingsbladen is de norm waarnaar wordt verwezen EN CCCCC:YYYY, zijn voorafgaande wijzigingsbladen, indien die er zijn, en het nieuwe genoemde wijzigingsblad. De vervangen norm (kolom 3) bestaat daarom uit EN CCCCC:YYYY en zijn voorafgaande wijzigingsbladen, indien die er zijn, maar zonder het nieuwe genoemde wijzigingsblad. Op de aangegeven datum kan de vervangen normen niet meer langer worden gebruikt in samenhang met de richtlijn.

NOOT:

| — | Geharmoniseerde normen worden door de Europese normalisatie-instellingen vastgesteld in het Engels (CEN en CENELEC publiceren ook in het Frans en Duits). Vervolgens vertalen de nationale normalisatie-instellingen de titels van de geharmoniseerde normen in alle andere officiële talen van de Europese Unie. De Europese Commissie is niet verantwoordelijk voor de juistheid van de titels die ter publicatie in het Publicatieblad worden aangeboden. |
| --- | --- |

—

Geharmoniseerde normen worden door de Europese normalisatie-instellingen vastgesteld in het Engels (CEN en CENELEC publiceren ook in het Frans en Duits). Vervolgens vertalen de nationale normalisatie-instellingen de titels van de geharmoniseerde normen in alle andere officiële talen van de Europese Unie. De Europese Commissie is niet verantwoordelijk voor de juistheid van de titels die ter publicatie in het Publicatieblad worden aangeboden.

---

(1)  ESO: Europese Normalisatie Organisatie:

| — | CEN: Avenue Marnix 17, 1000 Brussel, BELGIË, Tel. +32 25500811; Fax +32 25500819 (http://www.cen.eu), |
| --- | --- |

—

CEN: Avenue Marnix 17, 1000 Brussel, BELGIË, Tel. +32 25500811; Fax +32 25500819 (http://www.cen.eu),

| — | CENELEC: Avenue Marnix 17, 1000 Brussel, BELGIË, Tel. +32 25196871; Fax +32 25196919 (http://www.cenelec.eu), |
| --- | --- |

—

CENELEC: Avenue Marnix 17, 1000 Brussel, BELGIË, Tel. +32 25196871; Fax +32 25196919 (http://www.cenelec.eu),

| — | ETSI: 650 route des Lucioles, 06921 Sophia Antipolis, FRANCE, Tel. +33 492944200; Fax +33 493654716 (http://www.etsi.eu). |
| --- | --- |

—

ETSI: 650 route des Lucioles, 06921 Sophia Antipolis, FRANCE, Tel. +33 492944200; Fax +33 493654716 (http://www.etsi.eu).

---

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN

| 3.6.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 144/32 |
| --- | --- | --- | --- |

3.6.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 144/32

---

Mededeling van de Commissie overeenkomstig artikel 16, lid 4, van Verordening (EG) nr. 1008/2008 van het Europees Parlement en de Raad inzake gemeenschappelijke regels voor de exploitatie van luchtdiensten in de Gemeenschap

Openbaredienstverplichtingen met betrekking tot geregelde luchtdiensten

(Voor de EER relevante tekst)

2010/C 144/09

| Lidstaat | Finland |
| --- | --- |
| Betrokken luchtroute | Helsinki–Savonlinna–Helsinki |
| Datum waarop de openbaredienstverplichtingen van kracht worden | 1 oktober 2010 |
| Adres waarop de tekst van en alle relevante informatie en/of documentatie over de openbaredienstverplichtingen kunnen worden verkregen | Ministry of transport and communications |
| Kirjaamo PB 31 |
| FI-00023 Valtioneuvosto |
| Helsinki |
| SUOMI/FINLAND |
| E-mail: kirjaamo@lvm.fi |
| Fax +358 916028596 |
| Internet: http://www.lvm.fi |

Lidstaat

Finland

Betrokken luchtroute

Helsinki–Savonlinna–Helsinki

Datum waarop de openbaredienstverplichtingen van kracht worden

1 oktober 2010

Adres waarop de tekst van en alle relevante informatie en/of documentatie over de openbaredienstverplichtingen kunnen worden verkregen

Ministry of transport and communications

Kirjaamo PB 31

FI-00023 Valtioneuvosto

Helsinki

SUOMI/FINLAND

E-mail: kirjaamo@lvm.fi

Fax +358 916028596

Internet: http://www.lvm.fi

---

| 3.6.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 144/33 |
| --- | --- | --- | --- |

3.6.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 144/33

---

Mededeling van de Commissie overeenkomstig artikel 16, lid 4, van Verordening (EG) nr. 1008/2008 van het Europees Parlement en de Raad inzake gemeenschappelijke regels voor de exploitatie van luchtdiensten in de Gemeenschap

Openbaredienstverplichtingen met betrekking tot geregelde luchtdiensten

(Voor de EER relevante tekst)

2010/C 144/10

| Lidstaat | Finland |
| --- | --- |
| Betrokken luchtroute | Helsinki–Varkaus–Helsinki |
| Datum waarop de openbaredienstverplichtingen van kracht worden | 1 oktober 2010 |
| Adres waarop de tekst van en alle relevante informatie en/of documentatie over de openbaredienstverplichtingen kunnen worden verkregen | Ministry of transport and communications |
| Kirjaamo PB 31 |
| FI-00023 Valtioneuvosto |
| Helsinki |
| SUOMI/FINLAND |
| E-mail: kirjaamo@lvm.fi |
| Fax +358 916028596 |
| Internet: http://www.lvm.fi |

Lidstaat

Finland

Betrokken luchtroute

Helsinki–Varkaus–Helsinki

Datum waarop de openbaredienstverplichtingen van kracht worden

1 oktober 2010

Adres waarop de tekst van en alle relevante informatie en/of documentatie over de openbaredienstverplichtingen kunnen worden verkregen

Ministry of transport and communications

Kirjaamo PB 31

FI-00023 Valtioneuvosto

Helsinki

SUOMI/FINLAND

E-mail: kirjaamo@lvm.fi

Fax +358 916028596

Internet: http://www.lvm.fi

---

| 3.6.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 144/34 |
| --- | --- | --- | --- |

3.6.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 144/34

---

Mededeling van de Commissie overeenkomstig artikel 17, lid 5, van Verordening (EG) nr. 1008/2008 van het Europees Parlement en de Raad inzake gemeenschappelijke regels voor de exploitatie van luchtdiensten in de Gemeenschap

Aanbesteding met betrekking tot de exploitatie van geregelde luchtdiensten overeenkomstig openbaredienstverplichtingen

(Voor de EER relevante tekst)

2010/C 144/11

| Lidstaat | Finland |
| --- | --- |
| Betrokken luchtroute | Helsinki–Savonlinna en/of Helsinki–Varkaus |
| Geldigheidsduur van het contract | 1 oktober 2010-31 december 2013 |
| Uiterste datum voor het indienen van inschrijvingen | 61 dagen na de dag van bekendmaking van deze openbaredienstverplichtingen |
| Adres waarop de tekst van de aanbesteding en alle relevante informatie en/of documentatie over de openbare aanbesteding en de openbaredienstverplichtingen kunnen worden verkregen | Ministry of transport and communications |
| Kirjaamo PB 31 |
| FI-00023 Valtioneuvosto |
| Helsinki |
| SUOMI/FINLAND |
| E-mail: kirjaamo@lvm.fi |
| Fax +358 916028596 |
| Internet: http://www.lvm.fi |

Lidstaat

Finland

Betrokken luchtroute

Helsinki–Savonlinna en/of Helsinki–Varkaus

Geldigheidsduur van het contract

1 oktober 2010-31 december 2013

Uiterste datum voor het indienen van inschrijvingen

61 dagen na de dag van bekendmaking van deze openbaredienstverplichtingen

Adres waarop de tekst van de aanbesteding en alle relevante informatie en/of documentatie over de openbare aanbesteding en de openbaredienstverplichtingen kunnen worden verkregen

Ministry of transport and communications

Kirjaamo PB 31

FI-00023 Valtioneuvosto

Helsinki

SUOMI/FINLAND

E-mail: kirjaamo@lvm.fi

Fax +358 916028596

Internet: http://www.lvm.fi

---

V Adviezen

BESTUURLIJKE PROCEDURES

Europese Commissie

| 3.6.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 144/35 |
| --- | --- | --- | --- |

3.6.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 144/35

---

OPROEP TOT HET INDIENEN VAN VOORSTELLEN — EACEA/12/10

Programma „Jeugd in actie”

Actie 4.5 — Ondersteuning van voorlichtingsactiviteiten voor jongeren, jongerenwerkers en personen die werkzaam zijn bij jongerenorganisaties

2010/C 144/12

1.   Doelstellingen en beschrijving

Deze oproep heeft tot doel projecten te ondersteunen die Europese voorlichtings- en bewustmakingsactiviteiten voor jongeren en jongerenwerkers moeten bevorderen. De ingediende projecten moeten de verspreiding van hoogwaardige informatie en de toegang van jongeren tot informatie en tot diverse voorlichtingskanalen op zowel nationaal als Europees niveau ten goede komen. Op lange termijn beogen de projecten de arbeidsparticipatie van jongeren te stimuleren en ze te helpen hun potentieel als actieve, verantwoordelijke Europese burgers waar te maken.

Deze oproep wordt gelanceerd om subsidies te verlenen aan projecten.

Er zal voorrang worden gegeven aan projecten die de permanente prioriteiten van het programma „Jeugd in actie” het beste weerspiegelen:

| — | participatie van jongeren; |
| --- | --- |

—

participatie van jongeren;

| — | culturele diversiteit; |
| --- | --- |

—

culturele diversiteit;

| — | Europees burgerschap; |
| --- | --- |

—

Europees burgerschap;

| — | integratie van jongeren met minder kansen. |
| --- | --- |

—

integratie van jongeren met minder kansen.

Daarnaast zal er voorrang worden gegeven aan projecten die de volgende jaarlijkse prioriteiten van de oproep tot het indienen van voorstellen weerspiegelen:

| — | mediageletterdheid; |
| --- | --- |

—

mediageletterdheid;

| — | mondiale vraagstukken die jongeren aangaan, zoals klimaatverandering, duurzame ontwikkeling, migratie en de millenniumontwikkelingsdoelen (1). |
| --- | --- |

—

mondiale vraagstukken die jongeren aangaan, zoals klimaatverandering, duurzame ontwikkeling, migratie en de millenniumontwikkelingsdoelen (1).

De uiteindelijke begunstigden van deze projecten zijn jongeren en personen die werkzaam zijn in de jeugdsector, hetzij in jongerenorganisaties en -structuren, hetzij in regionale en lokale instanties.

2.   Organisaties die voor subsidie in aanmerking komen

De voorstellen moeten worden ingediend door organisaties zonder winstoogmerk:

| — | niet-gouvernementele organisaties (ngo’s); |
| --- | --- |

—

niet-gouvernementele organisaties (ngo’s);

| — | overheidsorganen op regionaal of lokaal niveau; of |
| --- | --- |

—

overheidsorganen op regionaal of lokaal niveau; of

| — | nationale jeugdraden. |
| --- | --- |

—

nationale jeugdraden.

Aanvragers moeten — op de gespecificeerde uiterste datum voor het indienen van hun aanvraag — ten minste twee (2) jaar wettelijk staan ingeschreven in een van de programmalanden:

| — | de lidstaten van de Europese Unie (2): België, Bulgarije, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Polen, Portugal, Roemenië, Slowakije, Slovenië, Spanje, Tsjechië, Verenigd Koninkrijk, Zweden; |
| --- | --- |

—

de lidstaten van de Europese Unie (2): België, Bulgarije, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Polen, Portugal, Roemenië, Slowakije, Slovenië, Spanje, Tsjechië, Verenigd Koninkrijk, Zweden;

| — | landen van de Europese Vrijhandelsassociatie (EVA) die deel uitmaken van de Europese Economische Ruimte (EER): IJsland, Liechtenstein en Noorwegen; |
| --- | --- |

—

landen van de Europese Vrijhandelsassociatie (EVA) die deel uitmaken van de Europese Economische Ruimte (EER): IJsland, Liechtenstein en Noorwegen;

| — | kandidaat-lidstaten waarvoor een pretoetredingsstrategie is aangenomen, in overeenstemming met de algemene beginselen en voorwaarden die zijn vastgelegd in de kaderovereenkomsten die met deze landen zijn gesloten voor hun deelname aan communautaire programma’s: Turkije. |
| --- | --- |

—

kandidaat-lidstaten waarvoor een pretoetredingsstrategie is aangenomen, in overeenstemming met de algemene beginselen en voorwaarden die zijn vastgelegd in de kaderovereenkomsten die met deze landen zijn gesloten voor hun deelname aan communautaire programma’s: Turkije.

Bij de projecten dienen partnerorganisaties te zijn betrokken uit ten minste twee (2) verschillende programmalanden (met inbegrip van het land waar de aanvrager is gevestigd), waarvan er ten minste één (1) lidstaat van de Europese Unie is.

Particuliere organisaties die werkzaam zijn op het gebied van voorlichting en bewustmaking, komen in aanmerking voor deze oproep tot het indienen van voorstellen, op voorwaarde dat deze organisaties zonder winstoogmerk aan het project deelnemen. Deze particuliere lichamen mogen uitsluitend als medebegunstigden (partners) aan deze oproep tot het indienen van voorstellen deelnemen en kunnen geen aanvragen indienen als coördinator (aanvrager).

3.   Acties en voorstellen die voor subsidie in aanmerking komen

Het project moet activiteiten zonder winstoogmerk op het gebied van jongereneducatie en niet-formeel onderwijs omvatten.

De projecten moeten tussen 1 januari 2011 en 31 maart 2011 van start gaan en een looptijd van minimaal 12 maanden en maximaal 18 maanden hebben.

Alleen getypte voorstellen die in één pakket en als een enkel document (het origineel) worden ingediend in een van de officiële talen van de EU met behulp van het officiële aanvraagformulier, volledig ingevuld en gezonden binnen de gespecificeerde uiterste termijn (10 september 2010), zullen in behandeling worden genomen. De aanvraag moet zijn gedateerd en ondertekend (originele handtekeningen vereist) door de persoon die gemachtigd is om namens de aanvragende organisatie wettelijk bindende verplichtingen aan te gaan.

Het aanvraagformulier moet vergezeld gaan van een officiële brief van de aanvragende organisatie, documenten ter staving van de financiële draagkracht en de operationele capaciteit van de aanvragende organisatie en alle overige documenten waarnaar in het aanvraagformulier wordt verwezen.

De aanvragers moeten een sluitende begroting indienen en moeten de maximale communautaire medefinanciering eerbiedigen, die is vastgesteld op 80 % van de totale subsidiabele projectkosten, met een maximumsubsidiebedrag van 100 000 EUR.

4.   Gunningscriteria

Aanvragen die in aanmerking voor subsidie komen, zullen worden beoordeeld op basis van de volgende criteria:

Kwalitatieve criteria

Deze criteria vertegenwoordigen 80 % van de in het kader van de beoordelingsprocedure toe te kennen punten (coëfficiënt 4).

—   Relevantie van het project ten opzichte van de doelstellingen en de prioriteiten van de oproep tot het indienen van voorstellen (30 %)

In dit verband worden de volgende aspecten beoordeeld:

| a) | het project beantwoordt aan de algemene doelstellingen van het programma „Jeugd in actie”; |
| --- | --- |

a)

het project beantwoordt aan de algemene doelstellingen van het programma „Jeugd in actie”;

| b) | het project is in overeenstemming met de doelstellingen en de prioriteiten van deze oproep tot het indienen van voorstellen. |
| --- | --- |

b)

het project is in overeenstemming met de doelstellingen en de prioriteiten van deze oproep tot het indienen van voorstellen.

—   Kwaliteit van het project en van de in het kader daarvan gebruikte werkmethoden (50 %)

In dit verband worden de volgende aspecten beoordeeld:

| a) | de reikwijdte van het project; met ander woorden het multipliereffect daarvan, en met name de duurzame uitwerking en de levensvatbaarheid op lange termijn; |
| --- | --- |

a)

de reikwijdte van het project; met ander woorden het multipliereffect daarvan, en met name de duurzame uitwerking en de levensvatbaarheid op lange termijn;

| b) | de hoge kwaliteit van het werkprogramma qua inhoud, methodologie, duidelijkheid en consistentie; |
| --- | --- |

b)

de hoge kwaliteit van het werkprogramma qua inhoud, methodologie, duidelijkheid en consistentie;

| c) | het transnationale en meertalige karakter van de betreffende activiteiten en producten; |
| --- | --- |

c)

het transnationale en meertalige karakter van de betreffende activiteiten en producten;

| d) | de actieve betrokkenheid van jongeren in het project; |
| --- | --- |

d)

de actieve betrokkenheid van jongeren in het project;

| e) | de zichtbaarheid van het project als kwaliteit van maatregelen om de resultaten van het project te verspreiden en te exploiteren; |
| --- | --- |

e)

de zichtbaarheid van het project als kwaliteit van maatregelen om de resultaten van het project te verspreiden en te exploiteren;

| f) | de kwaliteit van het partnerschap, en met name de duidelijkheid van de taken, de beschrijving van de huidige rol van de partners in de samenwerking, de ervaring en de motivatie van de partners om het project op te zetten; |
| --- | --- |

f)

de kwaliteit van het partnerschap, en met name de duidelijkheid van de taken, de beschrijving van de huidige rol van de partners in de samenwerking, de ervaring en de motivatie van de partners om het project op te zetten;

| g) | een begroting die in overeenstemming is met de in het werkprogramma geplande activiteiten. |
| --- | --- |

g)

een begroting die in overeenstemming is met de in het werkprogramma geplande activiteiten.

Kwantitatieve criteria

Deze criteria vertegenwoordigen 20 % van de in het kader van de beoordelingsprocedure toe te kennen punten (coëfficiënt 1).

—   Profiel en aantal deelnemers aan het project en hierbij betrokken partners (20 %)

| a) | het aantal partners dat betrokken is bij het project en het aantal landen dat het partnerschap omspant; |
| --- | --- |

a)

het aantal partners dat betrokken is bij het project en het aantal landen dat het partnerschap omspant;

| b) | het aantal jongeren en jongerenwerkers dat direct bij het project betrokken is. |
| --- | --- |

b)

het aantal jongeren en jongerenwerkers dat direct bij het project betrokken is.

5.   Begroting

De totale begroting voor de medefinanciering van projecten in het kader van deze oproep wordt geraamd op 1 000 000 EUR.

De financiële steun van het Agentschap beslaat niet meer dan 80 % van de totale subsidiabele kosten van het project. De maximumsubsidie bedraagt 100 000 EUR.

Het agentschap behoudt zich het recht voor om niet alle beschikbare fondsen toe te kennen.

6.   Uiterste termijn voor het indienen van aanvragen

Aanvragen moeten uiterlijk 10 september 2010 naar het volgende adres worden gezonden:

| Uitvoerend Agentschap onderwijs, audiovisuele media en cultuur |
| --- |
| Programma „Jeugd in actie” — EACEA/12/10 |
| BOUR 4/029 |
| Bourgetlaan 1 |
| 1140 Brussel |
| BELGIË |

Uitvoerend Agentschap onderwijs, audiovisuele media en cultuur

Programma „Jeugd in actie” — EACEA/12/10

BOUR 4/029

Bourgetlaan 1

1140 Brussel

BELGIË

| — | per post (het poststempel dient als bewijs van de datum), |
| --- | --- |

—

per post (het poststempel dient als bewijs van de datum),

| — | via een koeriersbedrijf, waarbij de datum van het ontvangstbewijs van het koeriersbedrijf als bewijs van de datum van verzending geldt (een kopie van het oorspronkelijke ontvangstbewijs moet bij het aanvraagformulier worden gevoegd). |
| --- | --- |

—

via een koeriersbedrijf, waarbij de datum van het ontvangstbewijs van het koeriersbedrijf als bewijs van de datum van verzending geldt (een kopie van het oorspronkelijke ontvangstbewijs moet bij het aanvraagformulier worden gevoegd).

Aanvragen die per fax of per e-mail worden verzonden zullen niet in behandeling worden genomen.

7.   Meer informatie

Gedetailleerde richtsnoeren voor aanvragers en aanvraagformulieren zijn te vinden op het volgende internetadres: http://eacea.ec.europa.eu/youth/funding/2010/call_action_4_5_en.php

De aanvragen moeten worden ingediend met behulp van het speciaal hiertoe bestemde formulier en moeten alle gevraagde bijlagen en informatie bevatten.

---

(1)  Meer informatie is te vinden op: http://www.undp.org/mdg/basics.shtml

(2)  Personen uit de landen en gebieden overzee (LGO’s), en waar van toepassing de relevante publieke en/of particuliere instellingen en organen in een LGO, komen in aanmerking voor steun uit hoofde van het programma Jeugd in actie, afhankelijk van de voorschriften van het programma en de regelingen die gelden in de lidstaat waarmee zij verbonden zijn. De desbetreffende LGO’s staan vermeld in bijlage 1A van het Besluit 2001/822/EG van de Raad van 27 november 2001 betreffende de associatie van de LGO met de Europese Gemeenschap („LGO-besluit”) PB L 314 van 30.11.2001: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CONSLEG:2001D0822:20011202:NL:PDF

---