# Publicatieblad C 142/2010

| | ISSN 1725-2474
  doi:10.3000/17252474.C_2010.142.nld |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 142 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 53e jaargang1 juni 2010 |

ISSN 1725-2474

doi:10.3000/17252474.C_2010.142.nld

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 142

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

53e jaargang1 juni 2010

---

| Nummer | Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- | --- |
| | I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen |
| | ADVIEZEN |
| | Raad |
| 2010/C 142/01 | Advies van de Raad over het geactualiseerde convergentieprogramma van Hongarije voor de periode 2009-2012 | 1 |
| 2010/C 142/02 | Advies van de Raad over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Ierland vor der periode 2009-2014 | 7 |
| 2010/C 142/03 | Advies van de Raad over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Italië voor de periode 2009-2012 | 13 |
| 2010/C 142/04 | Advies van de Raad over het geactualiseerde convergentieprogramma van Letland voor de periode 2009-2012 | 19 |

Nummer

Inhoud

Bladzijde

I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen

ADVIEZEN

Raad

2010/C 142/01

Advies van de Raad over het geactualiseerde convergentieprogramma van Hongarije voor de periode 2009-2012

1

2010/C 142/02

Advies van de Raad over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Ierland vor der periode 2009-2014

7

2010/C 142/03

Advies van de Raad over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Italië voor de periode 2009-2012

13

2010/C 142/04

Advies van de Raad over het geactualiseerde convergentieprogramma van Letland voor de periode 2009-2012

19

| | IV   Informatie |
| --- | --- |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Europese Commissie |
| 2010/C 142/05 | Wisselkoersen van de euro | 25 |
| 2010/C 142/06 | Advies van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en machtsposities uitgebracht op zijn bijeenkomst van 15 maart 2010 betreffende een ontwerp-beschikking in zaak COMP/39.351 — Zweedse interconnectoren — Rapporteur: Roemenië | 26 |
| 2010/C 142/07 | Eindverslag van de raadadviseur-auditeur — Zaak COMP/39.351 — Zweedse Interconnectoren | 27 |
| 2010/C 142/08 | Samenvatting van het besluit van de Commissie van 14 april 2010 inzake een procedure op grond van artikel 102 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie en artikel 54 van de EER-Overeenkomst (Zaak COMP/39.351 — Zweedse interconnectoren) (
  1
  ) | 28 |

IV   Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

2010/C 142/05

Wisselkoersen van de euro

25

2010/C 142/06

Advies van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en machtsposities uitgebracht op zijn bijeenkomst van 15 maart 2010 betreffende een ontwerp-beschikking in zaak COMP/39.351 — Zweedse interconnectoren — Rapporteur: Roemenië

26

2010/C 142/07

Eindverslag van de raadadviseur-auditeur — Zaak COMP/39.351 — Zweedse Interconnectoren

27

2010/C 142/08

Samenvatting van het besluit van de Commissie van 14 april 2010 inzake een procedure op grond van artikel 102 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie en artikel 54 van de EER-Overeenkomst (Zaak COMP/39.351 — Zweedse interconnectoren) (
  1
  )

1

28

| | V   Adviezen |
| --- | --- |
| | BESTUURLIJKE PROCEDURES |
| | Europese Investeringsbank |
| 2010/C 142/09 | Oproep tot het indienen van voorstellen — De Europese Investeringsbank (EIB) stelt drie nieuwe EIBURS-sponsorschappen voor in het kader van de actie Universitair onderzoek | 30 |
| | PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID |
| | Europese Commissie |
| 2010/C 142/10 | Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak COMP/M.5906 — One Equity Partners/Constantia) (
  1
  ) | 33 |
| 2010/C 142/11 | Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak COMP/M.5862 — Mahle/Behr/Behr Industry) (
  1
  ) | 34 |
| 2010/C 142/12 | Mededeling van de Franse regering in verband met Richtlijn 94/22/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de voorwaarden voor het verlenen en het gebruik maken van vergunningen voor de prospectie, de exploratie en de productie van koolwaterstoffen (Bericht betreffende de aanvraag voor een exclusieve opsporingsvergunning voor vloeibare of gasvormige koolwaterstoffen genaamd Permis de Langlade en Permis de Hermine)
   (
  1
  ) | 35 |
| 2010/C 142/13 | Mededeling van de Franse regering in verband met Richtlijn 94/22/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de voorwaarden voor het verlenen en het gebruik maken van vergunningen voor de prospectie, de exploratie en de productie van koolwaterstoffen (Bericht betreffende de aanvraag voor een exclusieve opsporingsvergunning voor vloeibare of gasvormige koolwaterstoffen genaamd Permis de Sézanne, een eerste ingediend door Concorde Energy LLC en een tweede door Réalm Energy International)
   (
  1
  ) | 37 |

V   Adviezen

BESTUURLIJKE PROCEDURES

Europese Investeringsbank

2010/C 142/09

Oproep tot het indienen van voorstellen — De Europese Investeringsbank (EIB) stelt drie nieuwe EIBURS-sponsorschappen voor in het kader van de actie Universitair onderzoek

30

PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID

Europese Commissie

2010/C 142/10

Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak COMP/M.5906 — One Equity Partners/Constantia) (
  1
  )

1

33

2010/C 142/11

Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak COMP/M.5862 — Mahle/Behr/Behr Industry) (
  1
  )

1

34

2010/C 142/12

Mededeling van de Franse regering in verband met Richtlijn 94/22/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de voorwaarden voor het verlenen en het gebruik maken van vergunningen voor de prospectie, de exploratie en de productie van koolwaterstoffen (Bericht betreffende de aanvraag voor een exclusieve opsporingsvergunning voor vloeibare of gasvormige koolwaterstoffen genaamd Permis de Langlade en Permis de Hermine)
   (
  1
  )

(Bericht betreffende de aanvraag voor een exclusieve opsporingsvergunning voor vloeibare of gasvormige koolwaterstoffen genaamd Permis de Langlade en Permis de Hermine)

1

35

2010/C 142/13

Mededeling van de Franse regering in verband met Richtlijn 94/22/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de voorwaarden voor het verlenen en het gebruik maken van vergunningen voor de prospectie, de exploratie en de productie van koolwaterstoffen (Bericht betreffende de aanvraag voor een exclusieve opsporingsvergunning voor vloeibare of gasvormige koolwaterstoffen genaamd Permis de Sézanne, een eerste ingediend door Concorde Energy LLC en een tweede door Réalm Energy International)
   (
  1
  )

(Bericht betreffende de aanvraag voor een exclusieve opsporingsvergunning voor vloeibare of gasvormige koolwaterstoffen genaamd Permis de Sézanne, een eerste ingediend door Concorde Energy LLC en een tweede door Réalm Energy International)

1

37

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Voor de EER relevante tekst |

---

(1)   Voor de EER relevante tekst

1

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

I Resoluties, aanbevelingen en adviezen

ADVIEZEN

Raad

| 1.6.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 142/1 |
| --- | --- | --- | --- |

1.6.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 142/1

---

ADVIES VAN DE RAAD

over het geactualiseerde convergentieprogramma van Hongarije voor de periode 2009-2012

2010/C 142/01

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 9, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 26 april 2010 heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van Hongarije voor de periode 2009-2012 behandeld. |
| --- | --- |

(1)

Op 26 april 2010 heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van Hongarije voor de periode 2009-2012 behandeld.

| (2) | Hongarije verkeerde al in een kwetsbare economische conditie toen de financiële crisis in het najaar van 2008 uitbrak. Na de ommekeer in het begrotingsbeleid die medio 2006 plaatsvond en tot doel had de bestaande economische onevenwichtigheden te corrigeren en de stijging van de overheidsschuld te beperken, is het begrotingstekort teruggedrongen tot 3,8 % van het bbp in 2008 (tegen 9,3 % van het bbp in 2006), maar de aanpassing was bij het uitbreken van de mondiale financiële crisis nog niet voltooid. Bovendien luidde een vrij groot deel van de schuld in vreemde valuta.
  Door de ongerustheid van investeerders over de houdbaarheid van de begrotingssituatie, door de hoge externe schuld van het land en door de daling van de potentiële groei werd het moeilijker om de bruto financieringsbehoefte te dekken. Op grond van dit alles werd het noodzakelijk om het economisch beleid aan te scherpen, maatregelen te nemen om de banksector te steunen, en een fors beroep te doen op externe bijstand van internationale instellingen in de orde van grootte van 20 miljard EUR, waaronder 6,5 miljard EUR van de EU (waarvan 5,5 miljard EUR inmiddels is uitgekeerd). Vanaf de tweede helft van maart 2009 is dankzij een krachtige stabilisatie en aanpassing weer financiering via de markten mogelijk. Voorts heeft de lopende rekening, en met name de handelsbalans, door de stevige krimp van de binnenlandse vraag in 2009 een sterke verbetering te zien gegeven. De wisselkoers is sinds juli 2009 min of meer stabiel gebleven en de centrale bank heeft van medio 2009 tot begin 2010 het belangrijkste beleidstarief met in totaal 375 basispunten kunnen verlagen. Vanwege het gebrek aan ruimte op de begroting en vanwege de ongerustheid van investeerders heeft de regering haar budgettaire consolidatiebeleid voortgezet en alleen budgettair neutrale maatregelen getroffen om het economisch herstel te bevorderen. Voor Hongarije blijft het vooral zaak de begroting verder te consolideren om de schuld op een neerwaarts pad te brengen en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn verder te verbeteren. |
| --- | --- |

(2)

Hongarije verkeerde al in een kwetsbare economische conditie toen de financiële crisis in het najaar van 2008 uitbrak. Na de ommekeer in het begrotingsbeleid die medio 2006 plaatsvond en tot doel had de bestaande economische onevenwichtigheden te corrigeren en de stijging van de overheidsschuld te beperken, is het begrotingstekort teruggedrongen tot 3,8 % van het bbp in 2008 (tegen 9,3 % van het bbp in 2006), maar de aanpassing was bij het uitbreken van de mondiale financiële crisis nog niet voltooid. Bovendien luidde een vrij groot deel van de schuld in vreemde valuta.

Door de ongerustheid van investeerders over de houdbaarheid van de begrotingssituatie, door de hoge externe schuld van het land en door de daling van de potentiële groei werd het moeilijker om de bruto financieringsbehoefte te dekken. Op grond van dit alles werd het noodzakelijk om het economisch beleid aan te scherpen, maatregelen te nemen om de banksector te steunen, en een fors beroep te doen op externe bijstand van internationale instellingen in de orde van grootte van 20 miljard EUR, waaronder 6,5 miljard EUR van de EU (waarvan 5,5 miljard EUR inmiddels is uitgekeerd). Vanaf de tweede helft van maart 2009 is dankzij een krachtige stabilisatie en aanpassing weer financiering via de markten mogelijk. Voorts heeft de lopende rekening, en met name de handelsbalans, door de stevige krimp van de binnenlandse vraag in 2009 een sterke verbetering te zien gegeven. De wisselkoers is sinds juli 2009 min of meer stabiel gebleven en de centrale bank heeft van medio 2009 tot begin 2010 het belangrijkste beleidstarief met in totaal 375 basispunten kunnen verlagen. Vanwege het gebrek aan ruimte op de begroting en vanwege de ongerustheid van investeerders heeft de regering haar budgettaire consolidatiebeleid voortgezet en alleen budgettair neutrale maatregelen getroffen om het economisch herstel te bevorderen. Voor Hongarije blijft het vooral zaak de begroting verder te consolideren om de schuld op een neerwaarts pad te brengen en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn verder te verbeteren.

| (3) | Hoewel de in de context van de crisis geconstateerde daling van het feitelijk bbp grotendeels conjunctureel van aard is, is ook het potentiële productieniveau negatief beïnvloed. Daarnaast kan de crisis ook een negatief effect op de potentiële groei op middellange termijn sorteren als gevolg van lagere investeringen, een beperkte beschikbaarheid van kredieten en een stijgende structurele werkloosheid. Bovendien versterkt de impact van de economische crisis de negatieve gevolgen van de vergrijzing voor de potentiële productie en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Tegen deze achtergrond is het van essentieel belang dat meer vaart wordt gezet achter structurele hervormingen om de potentiële groei te bevorderen. Voor Hongarije is het met name van belang om hervormingen door te voeren die ervoor zorgen dat de arbeidsparticipatie toeneemt en het land weer BDI weet aan te trekken. |
| --- | --- |

(3)

Hoewel de in de context van de crisis geconstateerde daling van het feitelijk bbp grotendeels conjunctureel van aard is, is ook het potentiële productieniveau negatief beïnvloed. Daarnaast kan de crisis ook een negatief effect op de potentiële groei op middellange termijn sorteren als gevolg van lagere investeringen, een beperkte beschikbaarheid van kredieten en een stijgende structurele werkloosheid. Bovendien versterkt de impact van de economische crisis de negatieve gevolgen van de vergrijzing voor de potentiële productie en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Tegen deze achtergrond is het van essentieel belang dat meer vaart wordt gezet achter structurele hervormingen om de potentiële groei te bevorderen. Voor Hongarije is het met name van belang om hervormingen door te voeren die ervoor zorgen dat de arbeidsparticipatie toeneemt en het land weer BDI weet aan te trekken.

| (4) | In het macro-economische scenario van het programma wordt ervan uitgegaan dat het reële bbp in 2009 met 6,7 % krimpt en in 2010 met nog eens 0,3 % terugloopt om in 2011 en 2012 weer te groeien met 3,75 %. Dit is iets optimistischer dan de najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie, volgens welke de jaarlijkse bbp-groei in 2010 met 0,5 % daalt en in 2011 met 3,1 % groeit. In het licht van recente informatie, zoals de meevallende voorlopige bbp-raming voor 2009 van – 6,3 %, lijkt de projectie voor 2010 plausibel, terwijl het scenario voor de laatste jaren aan de optimistische kant blijft. Volgens het programma zal het herstel in de eerste plaats berusten op een aantrekkende netto-uitvoer aangezien de particuliere consumptie in 2010 nog met rond de 2,5 % zal krimpen, een percentage dat volgens de meest recente informatie nog iets ongunstiger zou kunnen uitvallen. De projecties voor de binnenlandse vraag ogen min of meer aannemelijk, maar de ramingen voor de invoer en de investeringen lijken aan de optimistische kant. Al met al is het macro-economische scenario voor 2010 plausibel en voor 2011 en 2012 iets te optimistisch. Het referentiescenario wordt nominaal bepaald door de parallelle cyclische situatie op de arbeids- en de productmarkt: de forse negatieve output gap drukt de prijzen en de hoge werkloosheid drukt de lonen. Over het geheel genomen zijn de inflatiecijfers voor 2010 plausibel en voor de jaren daarna aan de lage kant. Het macro-economische scenario strookt met de onderliggende monetaire en wisselkoersaannamen. |
| --- | --- |

(4)

In het macro-economische scenario van het programma wordt ervan uitgegaan dat het reële bbp in 2009 met 6,7 % krimpt en in 2010 met nog eens 0,3 % terugloopt om in 2011 en 2012 weer te groeien met 3,75 %. Dit is iets optimistischer dan de najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie, volgens welke de jaarlijkse bbp-groei in 2010 met 0,5 % daalt en in 2011 met 3,1 % groeit. In het licht van recente informatie, zoals de meevallende voorlopige bbp-raming voor 2009 van – 6,3 %, lijkt de projectie voor 2010 plausibel, terwijl het scenario voor de laatste jaren aan de optimistische kant blijft. Volgens het programma zal het herstel in de eerste plaats berusten op een aantrekkende netto-uitvoer aangezien de particuliere consumptie in 2010 nog met rond de 2,5 % zal krimpen, een percentage dat volgens de meest recente informatie nog iets ongunstiger zou kunnen uitvallen. De projecties voor de binnenlandse vraag ogen min of meer aannemelijk, maar de ramingen voor de invoer en de investeringen lijken aan de optimistische kant. Al met al is het macro-economische scenario voor 2010 plausibel en voor 2011 en 2012 iets te optimistisch. Het referentiescenario wordt nominaal bepaald door de parallelle cyclische situatie op de arbeids- en de productmarkt: de forse negatieve output gap drukt de prijzen en de hoge werkloosheid drukt de lonen. Over het geheel genomen zijn de inflatiecijfers voor 2010 plausibel en voor de jaren daarna aan de lage kant. Het macro-economische scenario strookt met de onderliggende monetaire en wisselkoersaannamen.

| (5) | In het programma wordt het overheidstekort voor 2009 op 3,9 % van het bbp geraamd. In 2008 bedroeg dit 3,8 %. Het nominale tekort heeft zich dus min of meer gestabiliseerd, dit ondanks de sterke economische verslechtering in verband met de mondiale economische neergang en alle zeer ongunstige gevolgen van dien voor de begroting. Deze stabilisatie hing samen met deels structurele bezuinigingen op de uitgaven aan met name overheidssalarissen, pensioenen en sociale uitkeringen. Daardoor is het structurele saldo duidelijk verbeterd, en wel met bijna 3 % van het bbp. Voorts zijn een aantal per saldo tekortneutrale fiscale wijzigingen doorgevoerd om het concurrentievermogen van de economie te bevorderen. Daarbij is de belastingdruk op arbeid verlaagd en zijn de verbruiksbelastingen verhoogd.
  Gezien de hoge overheidsschuld en de spanning op de financiële markten konden de autoriteiten het economisch herstel alleen stimuleren met maatregelen die geen gevolgen voor de begroting hadden. Overeenkomstig de door de Raad bepleite exitstrategie en met het oog op een correctie van het buitensporige tekort in 2011 zal de restrictieve begrotingskoers van 2009, mede gezien de hoge overheidsschuldquote, in 2010 en 2011 worden voortgezet. |
| --- | --- |

(5)

In het programma wordt het overheidstekort voor 2009 op 3,9 % van het bbp geraamd. In 2008 bedroeg dit 3,8 %. Het nominale tekort heeft zich dus min of meer gestabiliseerd, dit ondanks de sterke economische verslechtering in verband met de mondiale economische neergang en alle zeer ongunstige gevolgen van dien voor de begroting. Deze stabilisatie hing samen met deels structurele bezuinigingen op de uitgaven aan met name overheidssalarissen, pensioenen en sociale uitkeringen. Daardoor is het structurele saldo duidelijk verbeterd, en wel met bijna 3 % van het bbp. Voorts zijn een aantal per saldo tekortneutrale fiscale wijzigingen doorgevoerd om het concurrentievermogen van de economie te bevorderen. Daarbij is de belastingdruk op arbeid verlaagd en zijn de verbruiksbelastingen verhoogd.

Gezien de hoge overheidsschuld en de spanning op de financiële markten konden de autoriteiten het economisch herstel alleen stimuleren met maatregelen die geen gevolgen voor de begroting hadden. Overeenkomstig de door de Raad bepleite exitstrategie en met het oog op een correctie van het buitensporige tekort in 2011 zal de restrictieve begrotingskoers van 2009, mede gezien de hoge overheidsschuldquote, in 2010 en 2011 worden voortgezet.

| (6) | Overeenkomstig de aanbeveling van de Raad van 7 juli 2009 overeenkomstig artikel 104, lid 7, VEG en overeenkomstig de begroting 2010 die op 30 november 2009 is aangenomen, wordt in het programma voor 2010 gemikt op een begrotingstekort van 3,8 % van het bbp. In het programma wordt voor 2010 gerekend op een stabilisatie van de ontvangsten in nominale termen, hetgeen betekent dat deze in reële termen verder dalen en ook als percentage van het bbp dalen (van 45,9 % in 2009 naar 45 % in 2010). De daling van de ontvangstenquote is voor een groot deel toe te schrijven aan de verdere toename van de negatieve output gap en aan de gevolgen van de groeisamenstelling, die verband houden met het feit dat de netto-uitvoer in de economie een groter gewicht en de binnenlandse vraag dus een lager gewicht krijgt. Om de daling van de ontvangstenquote op te vangen en tegelijk het begrotingssaldo te verbeteren, mikt het programma op een daling van de uitgavenquote (van 49,8 % in 2009 naar 48,8 % in 2010). Deze berust voornamelijk op structurele hervormingen en concrete bezuinigingen in de orde van grootte van 2 % van het bbp (onder meer op het pensioenstelsel, sociale uitkeringen, overheidssalarissen en overdrachten aan de decentrale overheden en aan het openbaar vervoer over lange afstand), die al in 2009 zijn vastgesteld en in 2010 een budgettair effect zullen sorteren. Hoewel deze maatregelen in totaal goed zijn voor meer dan 2 procentpunten van het bbp in 2010, verbetert het structurele tekort dat de diensten van de Commissie op basis van de in het programma voorkomende gegevens hebben herberekend volgens de algemeen aanvaarde methode, met slechts minder dan 0,25 procentpunt van het bbp. Een flink deel van de bezuinigingsmaatregelen was namelijk alleen al nodig om de onderliggende opwaartse trend bij bepaalde uitgaven te neutraliseren. Voorts wordt gerekend op een sterkere daling van de ontvangstenquote dan bij het gebruik van standaardelasticiteiten het geval zou zijn geweest. Dit komt door de licht tekortverhogende aard van de fiscale wijzigingsmaatregelen in 2010 en door de aankoop van extra tabakszegels vóór de verhoging van de accijnzen met ingang van 2010. |
| --- | --- |

(6)

Overeenkomstig de aanbeveling van de Raad van 7 juli 2009 overeenkomstig artikel 104, lid 7, VEG en overeenkomstig de begroting 2010 die op 30 november 2009 is aangenomen, wordt in het programma voor 2010 gemikt op een begrotingstekort van 3,8 % van het bbp. In het programma wordt voor 2010 gerekend op een stabilisatie van de ontvangsten in nominale termen, hetgeen betekent dat deze in reële termen verder dalen en ook als percentage van het bbp dalen (van 45,9 % in 2009 naar 45 % in 2010). De daling van de ontvangstenquote is voor een groot deel toe te schrijven aan de verdere toename van de negatieve output gap en aan de gevolgen van de groeisamenstelling, die verband houden met het feit dat de netto-uitvoer in de economie een groter gewicht en de binnenlandse vraag dus een lager gewicht krijgt. Om de daling van de ontvangstenquote op te vangen en tegelijk het begrotingssaldo te verbeteren, mikt het programma op een daling van de uitgavenquote (van 49,8 % in 2009 naar 48,8 % in 2010). Deze berust voornamelijk op structurele hervormingen en concrete bezuinigingen in de orde van grootte van 2 % van het bbp (onder meer op het pensioenstelsel, sociale uitkeringen, overheidssalarissen en overdrachten aan de decentrale overheden en aan het openbaar vervoer over lange afstand), die al in 2009 zijn vastgesteld en in 2010 een budgettair effect zullen sorteren. Hoewel deze maatregelen in totaal goed zijn voor meer dan 2 procentpunten van het bbp in 2010, verbetert het structurele tekort dat de diensten van de Commissie op basis van de in het programma voorkomende gegevens hebben herberekend volgens de algemeen aanvaarde methode, met slechts minder dan 0,25 procentpunt van het bbp. Een flink deel van de bezuinigingsmaatregelen was namelijk alleen al nodig om de onderliggende opwaartse trend bij bepaalde uitgaven te neutraliseren. Voorts wordt gerekend op een sterkere daling van de ontvangstenquote dan bij het gebruik van standaardelasticiteiten het geval zou zijn geweest. Dit komt door de licht tekortverhogende aard van de fiscale wijzigingsmaatregelen in 2010 en door de aankoop van extra tabakszegels vóór de verhoging van de accijnzen met ingang van 2010.

| (7) | Het hoofddoel van de middellangetermijnstrategie van het programma is het overheidstekort van 3,8 % van het bbp in 2010 terug te dringen naar minder dan 3 % in 2011 (2,8 %) om uit te komen op 2,5 % in 2012. De tekortdoelstellingen voor 2011 en 2012 resulteren in een herberekend structureel tekort van respectievelijk 1,5 % en 2,5 % van het bbp. Op een structurele verbetering van circa 3 procentpunten van het bbp in 2009 volgt dus een verbetering van 0,1 % van het bbp in 2010 en 2011 (terwijl de diensten van de Commissie in hun najaarsprognoses 2009 nog rekenen op een verslechtering van bijna 1 % van het bbp). In 2012 zou het structurele saldo zelfs met 1 % van het bbp verslechteren. Wat 2011 betreft, wordt ondanks het economisch herstel een verdere daling van de ontvangstenquote verwacht vanwege: i) het grotere gewicht van de netto-uitvoer waardoor de groei minder belastingontvangsten oplevert, ii) het na-ijleffect van de economische krimp, en iii) het besluit in 2009 om de algehele belastingdruk op inkomsten met ingang van 2011 te verminderen. De snellere absorptie van de EU-middelen legt onvoldoende gewicht in de schaal om deze ontwikkelingen te neutraliseren, zodat de ontvangstenquote al met al met 0,8 % van het bbp terugloopt. Het convergentieprogramma bevat een brede opsomming van de mogelijke maatregelen aan de uitgavenzijde die de daling van de ontvangstenquote meer dan goed zouden maken en het tekort op 2,8 % van het bbp zouden brengen. Ze hebben voornamelijk betrekking op een verdere verlaging van de reële lonen in de publieke sector, op een extra sterke verlaging van de sociale uitkeringen in reële termen en op een strenge discipline bij het beheer van de verschillende begrotingsonderdelen. Het gros van deze maatregelen is echter niet nader gespecificeerd. De middellangetermijndoelstelling (MTD) is een structureel tekort van 1,5 % van het bbp, hetgeen gezien de meest recente projecties en het schuldniveau aansluit bij de doelstellingen van het pact. Het programma wil de MTD in 2011 halen. Gezien het structurele saldo dat de diensten van de Commissie volgens de algemeen aanvaarde methode hebben herberekend en gelet op de voor 2010 en 2011 geraamde forse output gap, zal deze doelstelling wellicht reeds in 2010 worden gehaald en in 2011 worden vastgehouden. Dit neemt niet weg dat er meer consolidatie-inspanningen nodig zijn om de MTD in 2011 vast te houden en een structurele achteruitgang in 2012 te voorkomen. De maatregelen voor de doelstelling van 2012 moeten ook beter worden gespecificeerd. |
| --- | --- |

(7)

Het hoofddoel van de middellangetermijnstrategie van het programma is het overheidstekort van 3,8 % van het bbp in 2010 terug te dringen naar minder dan 3 % in 2011 (2,8 %) om uit te komen op 2,5 % in 2012. De tekortdoelstellingen voor 2011 en 2012 resulteren in een herberekend structureel tekort van respectievelijk 1,5 % en 2,5 % van het bbp. Op een structurele verbetering van circa 3 procentpunten van het bbp in 2009 volgt dus een verbetering van 0,1 % van het bbp in 2010 en 2011 (terwijl de diensten van de Commissie in hun najaarsprognoses 2009 nog rekenen op een verslechtering van bijna 1 % van het bbp). In 2012 zou het structurele saldo zelfs met 1 % van het bbp verslechteren. Wat 2011 betreft, wordt ondanks het economisch herstel een verdere daling van de ontvangstenquote verwacht vanwege: i) het grotere gewicht van de netto-uitvoer waardoor de groei minder belastingontvangsten oplevert, ii) het na-ijleffect van de economische krimp, en iii) het besluit in 2009 om de algehele belastingdruk op inkomsten met ingang van 2011 te verminderen. De snellere absorptie van de EU-middelen legt onvoldoende gewicht in de schaal om deze ontwikkelingen te neutraliseren, zodat de ontvangstenquote al met al met 0,8 % van het bbp terugloopt. Het convergentieprogramma bevat een brede opsomming van de mogelijke maatregelen aan de uitgavenzijde die de daling van de ontvangstenquote meer dan goed zouden maken en het tekort op 2,8 % van het bbp zouden brengen. Ze hebben voornamelijk betrekking op een verdere verlaging van de reële lonen in de publieke sector, op een extra sterke verlaging van de sociale uitkeringen in reële termen en op een strenge discipline bij het beheer van de verschillende begrotingsonderdelen. Het gros van deze maatregelen is echter niet nader gespecificeerd. De middellangetermijndoelstelling (MTD) is een structureel tekort van 1,5 % van het bbp, hetgeen gezien de meest recente projecties en het schuldniveau aansluit bij de doelstellingen van het pact. Het programma wil de MTD in 2011 halen. Gezien het structurele saldo dat de diensten van de Commissie volgens de algemeen aanvaarde methode hebben herberekend en gelet op de voor 2010 en 2011 geraamde forse output gap, zal deze doelstelling wellicht reeds in 2010 worden gehaald en in 2011 worden vastgehouden. Dit neemt niet weg dat er meer consolidatie-inspanningen nodig zijn om de MTD in 2011 vast te houden en een structurele achteruitgang in 2012 te voorkomen. De maatregelen voor de doelstelling van 2012 moeten ook beter worden gespecificeerd.

| (8) | De begrotingsresultaten zouden ongunstiger kunnen uitvallen dan in het programma wordt voorspeld. In 2010 kunnen de ontvangsten met 0,25 % van het bbp tegenvallen, met name omdat in het programma vanwege de sluitingsdatum ervan geen rekening is gehouden met het besluit van het constitutionele hof om de algemene, op waarde gebaseerde onroerendgoedbelasting die al door het parlement was aangenomen, nietig te verklaren. Aan de uitgavenzijde wordt een aantal overschrijdingen verwacht in verband met de kosten van de hernationalisatie van de luchtvaartmaatschappij MALEV en omdat de geplande verlaging van de subsidie voor het openbaar vervoer over lange afstand niet volledig met structurele maatregelen is onderbouwd. Het programma rekent ook op extra besparingen op de verschillende begrotingsonderdelen dankzij het onlangs opgezette stelsel van uitgavencontroles door ambtenaren van het ministerie van Financiën, maar dit is nog niet zeker omdat concrete maatregelen ontbreken. Tot slot moeten de eenmalige opbrengsten van 0,25 % van het bbp in 2010 die de verschuiving van bepaalde werknemers en gepensioneerden van de particuliere naar de publieke pijler van het pensioenstelsel zou moeten opleveren, nog worden goedgekeurd in het kader van de kennisgevingsprocedure. Daar staat tegenover dat de mogelijkheid bestaat om begrotingsreserves van rond de 0,5 % van het bbp te bevriezen en bij ongunstige ontwikkelingen extra uitgavenreducties in de orde van grootte van 0,2 % te verrichten. Voor 2011 en 2012 mogen aan zowel de ontvangsten- als de uitgavenzijde van het programma ontsporingen worden verwacht die bovenop de basiseffecten, waaronder het effect van de annulering van de onroerendgoedbelasting, komen. Het programma verwacht een iets sneller economisch herstel en een iets hoger aandeel van de particuliere consumptie-uitgaven in 2011 en daarna dan de diensten van de Commissie, hetgeen inhoudt dat de belastingontvangsten in het programma waarschijnlijk aan de hoge kant zijn. Wat de uitgaven betreft, is het gros van de in het programma opgenomen besparingsmaatregelen om de gestage daling van de ontvangstenquote op te vangen, nog niet met concrete besluiten onderbouwd. Voorts houdt het programma geen rekening met de verliezen van de centrale bank, die op basis van de huidige ramingen zullen leiden tot een stijging van het tekort met 0,1 à 0,2 % van het bbp in 2011 en met 0,3 à 0,4 % in 2012.
  Tot slot kunnen de uitgaven ook hoger uitvallen door de verliezen van staatsondernemingen. Tegelijk bedragen de begrotingsreserves die bedoeld zijn om ontsporingen op te vangen, slechts zo'n 0,2 % van het bbp in 2011 en 0,4 % in 2012, tegen 0,8 % in 2010. Hoewel de doelstellingen voor het begrotingstekort in de afgelopen jaren zijn gehaald, zijn de risico's die verbonden zijn aan Hongarijes staat van dienst, gezien de substantiële ontsporingen in eerdere jaren hooguit neutraal te noemen. Al met al bestaat er dus een aanzienlijk risico dat de tekortresultaten ongunstiger uitvallen dan volgens het programma de bedoeling is. |
| --- | --- |

(8)

De begrotingsresultaten zouden ongunstiger kunnen uitvallen dan in het programma wordt voorspeld. In 2010 kunnen de ontvangsten met 0,25 % van het bbp tegenvallen, met name omdat in het programma vanwege de sluitingsdatum ervan geen rekening is gehouden met het besluit van het constitutionele hof om de algemene, op waarde gebaseerde onroerendgoedbelasting die al door het parlement was aangenomen, nietig te verklaren. Aan de uitgavenzijde wordt een aantal overschrijdingen verwacht in verband met de kosten van de hernationalisatie van de luchtvaartmaatschappij MALEV en omdat de geplande verlaging van de subsidie voor het openbaar vervoer over lange afstand niet volledig met structurele maatregelen is onderbouwd. Het programma rekent ook op extra besparingen op de verschillende begrotingsonderdelen dankzij het onlangs opgezette stelsel van uitgavencontroles door ambtenaren van het ministerie van Financiën, maar dit is nog niet zeker omdat concrete maatregelen ontbreken. Tot slot moeten de eenmalige opbrengsten van 0,25 % van het bbp in 2010 die de verschuiving van bepaalde werknemers en gepensioneerden van de particuliere naar de publieke pijler van het pensioenstelsel zou moeten opleveren, nog worden goedgekeurd in het kader van de kennisgevingsprocedure. Daar staat tegenover dat de mogelijkheid bestaat om begrotingsreserves van rond de 0,5 % van het bbp te bevriezen en bij ongunstige ontwikkelingen extra uitgavenreducties in de orde van grootte van 0,2 % te verrichten. Voor 2011 en 2012 mogen aan zowel de ontvangsten- als de uitgavenzijde van het programma ontsporingen worden verwacht die bovenop de basiseffecten, waaronder het effect van de annulering van de onroerendgoedbelasting, komen. Het programma verwacht een iets sneller economisch herstel en een iets hoger aandeel van de particuliere consumptie-uitgaven in 2011 en daarna dan de diensten van de Commissie, hetgeen inhoudt dat de belastingontvangsten in het programma waarschijnlijk aan de hoge kant zijn. Wat de uitgaven betreft, is het gros van de in het programma opgenomen besparingsmaatregelen om de gestage daling van de ontvangstenquote op te vangen, nog niet met concrete besluiten onderbouwd. Voorts houdt het programma geen rekening met de verliezen van de centrale bank, die op basis van de huidige ramingen zullen leiden tot een stijging van het tekort met 0,1 à 0,2 % van het bbp in 2011 en met 0,3 à 0,4 % in 2012.

Tot slot kunnen de uitgaven ook hoger uitvallen door de verliezen van staatsondernemingen. Tegelijk bedragen de begrotingsreserves die bedoeld zijn om ontsporingen op te vangen, slechts zo'n 0,2 % van het bbp in 2011 en 0,4 % in 2012, tegen 0,8 % in 2010. Hoewel de doelstellingen voor het begrotingstekort in de afgelopen jaren zijn gehaald, zijn de risico's die verbonden zijn aan Hongarijes staat van dienst, gezien de substantiële ontsporingen in eerdere jaren hooguit neutraal te noemen. Al met al bestaat er dus een aanzienlijk risico dat de tekortresultaten ongunstiger uitvallen dan volgens het programma de bedoeling is.

| (9) | Voor 2009 wordt de bruto overheidsschuld op 78 % van het bbp geraamd, tegen ongeveer 73 % een jaar eerder. Deze stijging is toe te schrijven aan het overheidstekort en de negatieve nominale bbp-groei. Volgens het programma blijft de schuldquote in de gehele programmaperiode boven de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde. Voor 2010 wordt op een verdere stijging tot 79 % van het bbp gerekend. Daarna zou de quote weer teruglopen naar 77 % en 73,5 % in respectievelijk 2011 en 2012. De verwachte verbetering van de macro-economische omstandigheden en het feit dat vanaf 2011 een begin wordt gemaakt met de aflossing van de internationale economische bijstand, zijn de voornaamste factoren achter deze positieve ontwikkelingen. Gezien de negatieve risico's waaraan de begrotingsdoelstellingen onderhevig zijn, en de mogelijke stock flow adjustments zou de schuldquote zich vooral vanaf 2011 aanzienlijk minder gunstig kunnen ontwikkelen dan in het programma wordt voorspeld. Vanaf 2010 neemt de schuldquote in voldoende mate af in de richting van de referentiewaarde. |
| --- | --- |

(9)

Voor 2009 wordt de bruto overheidsschuld op 78 % van het bbp geraamd, tegen ongeveer 73 % een jaar eerder. Deze stijging is toe te schrijven aan het overheidstekort en de negatieve nominale bbp-groei. Volgens het programma blijft de schuldquote in de gehele programmaperiode boven de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde. Voor 2010 wordt op een verdere stijging tot 79 % van het bbp gerekend. Daarna zou de quote weer teruglopen naar 77 % en 73,5 % in respectievelijk 2011 en 2012. De verwachte verbetering van de macro-economische omstandigheden en het feit dat vanaf 2011 een begin wordt gemaakt met de aflossing van de internationale economische bijstand, zijn de voornaamste factoren achter deze positieve ontwikkelingen. Gezien de negatieve risico's waaraan de begrotingsdoelstellingen onderhevig zijn, en de mogelijke stock flow adjustments zou de schuldquote zich vooral vanaf 2011 aanzienlijk minder gunstig kunnen ontwikkelen dan in het programma wordt voorspeld. Vanaf 2010 neemt de schuldquote in voldoende mate af in de richting van de referentiewaarde.

| (10) | Uit schuldprojecties op middellange termijn tot 2020 waarbij wordt aangenomen dat de bbp-groei slechts geleidelijk weer zal aantrekken tot het niveau van voor de crisis en dat de belastingquotes zullen terugkeren naar het niveau van voor de crisis, blijkt dat de in het programma beoogde begrotingsontwikkeling op zich zou volstaan om de schuldquote in 2020 te stabiliseren. |
| --- | --- |

(10)

Uit schuldprojecties op middellange termijn tot 2020 waarbij wordt aangenomen dat de bbp-groei slechts geleidelijk weer zal aantrekken tot het niveau van voor de crisis en dat de belastingquotes zullen terugkeren naar het niveau van voor de crisis, blijkt dat de in het programma beoogde begrotingsontwikkeling op zich zou volstaan om de schuldquote in 2020 te stabiliseren.

| (11) | Volgens de ramingen zullen de toekomstige leeftijdsgerelateerde uitgaven door de pensioenhervormingen van 2009 in geringere mate stijgen en na deze hervormingen duidelijk onder het EU-gemiddelde liggen. De begrotingssituatie van 2009 op basis van het programma is ten opzichte van de uitgangssituatie op basis van het vorige programma verbeterd. Daardoor zijn de budgettaire gevolgen van de vergrijzing voor het houdbaarheidstekort sterk verzacht. Als gezorgd wordt voor hogere primaire overschotten op middellange termijn en de pensioenhervormingen onverkort worden doorgevoerd, zoals al volgens het programma de bedoeling is, kunnen de in het houdbaarheidsverslag 2009 van de Commissie (2) als middelgroot aangemerkte risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn worden beperkt. Na de validering van de op de pensioen-hervorming van 2009 gebaseerde prognoses door het EPC, in februari 2010, geven de bijgewerkte houdbaarheidsberekeningen aan dat het houdbaarheidsrisico gering is. |
| --- | --- |

(11)

Volgens de ramingen zullen de toekomstige leeftijdsgerelateerde uitgaven door de pensioenhervormingen van 2009 in geringere mate stijgen en na deze hervormingen duidelijk onder het EU-gemiddelde liggen. De begrotingssituatie van 2009 op basis van het programma is ten opzichte van de uitgangssituatie op basis van het vorige programma verbeterd. Daardoor zijn de budgettaire gevolgen van de vergrijzing voor het houdbaarheidstekort sterk verzacht. Als gezorgd wordt voor hogere primaire overschotten op middellange termijn en de pensioenhervormingen onverkort worden doorgevoerd, zoals al volgens het programma de bedoeling is, kunnen de in het houdbaarheidsverslag 2009 van de Commissie (2) als middelgroot aangemerkte risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn worden beperkt. Na de validering van de op de pensioen-hervorming van 2009 gebaseerde prognoses door het EPC, in februari 2010, geven de bijgewerkte houdbaarheidsberekeningen aan dat het houdbaarheidsrisico gering is.

| (12) | Wat de institutionele kenmerken van de overheidsfinanciën betreft, is de invoering van het nieuwe begrotingskader dat op de wet op de budgettaire verantwoording (WBV) en op de gewijzigde organieke wet van november 2008 berust, een van de belangrijkste recente ontwikkelingen. Al met al zal het nieuwe begrotingskader naar verwachting leiden tot een verbetering van de transparantie en houdbaarheid van de overheidsfinanciën. In de WBV is bepaald dat de toekomstige primaire saldi voortaan in een middellangetermijnkader moeten worden vastgesteld overeenkomstig de „reëleschuldregel”. Ook is op basis van de WBV een onafhankelijke begrotingsraad ingesteld, die inmiddels is met zijn werkzaamheden is gestart. De begroting voor 2010 voldoet al in grote lijnen aan het nieuwe begrotingskader en de begroting voor 2011 zal in haar geheel moeten voldoen aan alle elementen van dit kader. Wat het begrotingskader betreft, is een andere belangrijke ontwikkeling de parlementaire goedkeuring in december 2009 van de wet op de juridische status en het financieel beheer van begrotingsinstellingen. De nieuwe wetgeving vult de bestaande regelgeving aan met een reeks nieuwe elementen, zoals nadere operationele en financiële beheersvoorschriften voor de verschillende begrotingsinstellingen, en met een uniform kader voor het gebruik van Hongaarse en EU-middelen. Het is echter nog te vroeg om te beoordelen of het nieuwe kader effectief is in die zin dat het zorgt voor een verbetering van het begrotingsbeheer en voor een solide begrotingsbeleid. |
| --- | --- |

(12)

Wat de institutionele kenmerken van de overheidsfinanciën betreft, is de invoering van het nieuwe begrotingskader dat op de wet op de budgettaire verantwoording (WBV) en op de gewijzigde organieke wet van november 2008 berust, een van de belangrijkste recente ontwikkelingen. Al met al zal het nieuwe begrotingskader naar verwachting leiden tot een verbetering van de transparantie en houdbaarheid van de overheidsfinanciën. In de WBV is bepaald dat de toekomstige primaire saldi voortaan in een middellangetermijnkader moeten worden vastgesteld overeenkomstig de „reëleschuldregel”. Ook is op basis van de WBV een onafhankelijke begrotingsraad ingesteld, die inmiddels is met zijn werkzaamheden is gestart. De begroting voor 2010 voldoet al in grote lijnen aan het nieuwe begrotingskader en de begroting voor 2011 zal in haar geheel moeten voldoen aan alle elementen van dit kader. Wat het begrotingskader betreft, is een andere belangrijke ontwikkeling de parlementaire goedkeuring in december 2009 van de wet op de juridische status en het financieel beheer van begrotingsinstellingen. De nieuwe wetgeving vult de bestaande regelgeving aan met een reeks nieuwe elementen, zoals nadere operationele en financiële beheersvoorschriften voor de verschillende begrotingsinstellingen, en met een uniform kader voor het gebruik van Hongaarse en EU-middelen. Het is echter nog te vroeg om te beoordelen of het nieuwe kader effectief is in die zin dat het zorgt voor een verbetering van het begrotingsbeheer en voor een solide begrotingsbeleid.

| (13) | Hongarije kent een hoge algehele belastingdruk in combinatie met hoge overheidsuitgaven. De regering heeft diverse maatregelen genomen om het belastingstelsel in brede zin en op budgettair neutrale wijze te hervormen teneinde het economische concurrentievermogen met een verschuiving van de belastingdruk van arbeid naar consumptie te vergroten. Recente arresten van het constitutionele hof en de voor 2011 geplande verlaging van de inkomstenbelasting brengen evenwel een ontvangstenderving mee die nog niet met concrete maatregelen is ondervangen, hoewel evenmin kan worden uitgesloten dat de onroerendgoedbelasting wordt aangepast en opnieuw wordt ingediend. Aan de uitgavenzijde zijn de primaire uitgaven in de periode 2000-2009 sneller gestegen dan het nominale bbp. Wat de reductie van de overheidsuitgaven betreft, zal vooral het hoofd moeten worden geboden aan de verwachte stijging van de overheidsuitgaven in verband met de vergrijzing. De hervormingen in het pensioenstelsel die in het verleden, en met name in mei 2009, zijn doorgevoerd, zouden moeten leiden tot een lagere stijging van de pensioenkosten en ook tot een groter arbeidsaanbod en daarmee tot een hoger groeipotentieel. In de toekomst zou een verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd die aansluit bij levensverwachting, de kwaliteit van de overheidsfinanciën ten goede kunnen komen. Een beperking van de omvang van de overheid en een verhoging van de efficiëntie van het openbaar bestuur, bijvoorbeeld op het gebied van onderwijs en gezondheidszorg, kunnen eveneens tot grote welvaartswinst leiden en uiteindelijk voor ruimte zorgen om de belasting op arbeid verder te verlagen. |
| --- | --- |

(13)

Hongarije kent een hoge algehele belastingdruk in combinatie met hoge overheidsuitgaven. De regering heeft diverse maatregelen genomen om het belastingstelsel in brede zin en op budgettair neutrale wijze te hervormen teneinde het economische concurrentievermogen met een verschuiving van de belastingdruk van arbeid naar consumptie te vergroten. Recente arresten van het constitutionele hof en de voor 2011 geplande verlaging van de inkomstenbelasting brengen evenwel een ontvangstenderving mee die nog niet met concrete maatregelen is ondervangen, hoewel evenmin kan worden uitgesloten dat de onroerendgoedbelasting wordt aangepast en opnieuw wordt ingediend. Aan de uitgavenzijde zijn de primaire uitgaven in de periode 2000-2009 sneller gestegen dan het nominale bbp. Wat de reductie van de overheidsuitgaven betreft, zal vooral het hoofd moeten worden geboden aan de verwachte stijging van de overheidsuitgaven in verband met de vergrijzing. De hervormingen in het pensioenstelsel die in het verleden, en met name in mei 2009, zijn doorgevoerd, zouden moeten leiden tot een lagere stijging van de pensioenkosten en ook tot een groter arbeidsaanbod en daarmee tot een hoger groeipotentieel. In de toekomst zou een verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd die aansluit bij levensverwachting, de kwaliteit van de overheidsfinanciën ten goede kunnen komen. Een beperking van de omvang van de overheid en een verhoging van de efficiëntie van het openbaar bestuur, bijvoorbeeld op het gebied van onderwijs en gezondheidszorg, kunnen eveneens tot grote welvaartswinst leiden en uiteindelijk voor ruimte zorgen om de belasting op arbeid verder te verlagen.

| (14) | Al met al strookt de in het programma beschreven begrotingsstrategie voor 2010 in grote lijnen met de aanbevelingen van de Raad overeenkomstig artikel 104, lid 7, VEG, aangezien de forse risico's waaraan de resultaten onderhevig zijn, ten minste deels worden geneutraliseerd door de mogelijkheid om begrotingsreserves te bevriezen en bij onvoorziene ontwikkelingen extra uitgavenreducties vast te stellen. Vanaf 2011 strookt de begrotingsstrategie gezien de risico's wellicht niet met de aanbevelingen van de Raad. Ook staat het nog niet vast dat de structurele aanpassing van cumulatief 0,5 % van het bbp in 2010-2011 wordt gerealiseerd. Met name zijn de besparingsmaatregelen om het streefcijfer voor 2011 te halen, slechts ten dele gespecificeerd en nog niet vastgesteld, en ontbreken deze voor 2012 helemaal.
  Voorts is het niet uitgesloten dat de prognoses van de belastingontvangsten voor beide jaren aan de hoge kant blijken te zijn. Tegelijk zijn de begrotingsreserves in vergelijking met 2010 vrij gering zodat het uiteindelijke tekort substantieel ongunstiger kan uitvallen en het buitensporige tekort mogelijk niet op tijd wordt gecorrigeerd, tenzij verdere consolidatiemaatregelen worden genomen. Gelet op deze risico's voor de begrotingsdoelstellingen is de strategie mogelijk evenmin toereikend om de bruto-overheidsschuldquote op een sterk neerwaarts pad te brengen. Om deze risico's te ondervangen en het expansieve beleid voor 2012, dat niet met het pact strookt, te corrigeren moet de strategie worden onderbouwd met volledig gespecificeerde maatregelen vanaf 2011 en is met name in de laatste jaren een sterkere consolidatie geboden. |
| --- | --- |

(14)

Al met al strookt de in het programma beschreven begrotingsstrategie voor 2010 in grote lijnen met de aanbevelingen van de Raad overeenkomstig artikel 104, lid 7, VEG, aangezien de forse risico's waaraan de resultaten onderhevig zijn, ten minste deels worden geneutraliseerd door de mogelijkheid om begrotingsreserves te bevriezen en bij onvoorziene ontwikkelingen extra uitgavenreducties vast te stellen. Vanaf 2011 strookt de begrotingsstrategie gezien de risico's wellicht niet met de aanbevelingen van de Raad. Ook staat het nog niet vast dat de structurele aanpassing van cumulatief 0,5 % van het bbp in 2010-2011 wordt gerealiseerd. Met name zijn de besparingsmaatregelen om het streefcijfer voor 2011 te halen, slechts ten dele gespecificeerd en nog niet vastgesteld, en ontbreken deze voor 2012 helemaal.

Voorts is het niet uitgesloten dat de prognoses van de belastingontvangsten voor beide jaren aan de hoge kant blijken te zijn. Tegelijk zijn de begrotingsreserves in vergelijking met 2010 vrij gering zodat het uiteindelijke tekort substantieel ongunstiger kan uitvallen en het buitensporige tekort mogelijk niet op tijd wordt gecorrigeerd, tenzij verdere consolidatiemaatregelen worden genomen. Gelet op deze risico's voor de begrotingsdoelstellingen is de strategie mogelijk evenmin toereikend om de bruto-overheidsschuldquote op een sterk neerwaarts pad te brengen. Om deze risico's te ondervangen en het expansieve beleid voor 2012, dat niet met het pact strookt, te corrigeren moet de strategie worden onderbouwd met volledig gespecificeerde maatregelen vanaf 2011 en is met name in de laatste jaren een sterkere consolidatie geboden.

| (15) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma enkele lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (3). In de aanbevelingen die de Raad op 7 juli 2009 overeenkomstig artikel 104, lid 7, heeft gedaan om aan de buitensporigtekortsituatie een einde te maken, wordt Hongarije tevens verzocht in een apart hoofdstuk in de geactualiseerde convergentieprogramma's verslag uit te brengen over de vorderingen die bij de uitvoering van de aanbevelingen van de Raad zijn gemaakt. Hongarije heeft daaraan gehoor gegeven. |
| --- | --- |

(15)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma enkele lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (3). In de aanbevelingen die de Raad op 7 juli 2009 overeenkomstig artikel 104, lid 7, heeft gedaan om aan de buitensporigtekortsituatie een einde te maken, wordt Hongarije tevens verzocht in een apart hoofdstuk in de geactualiseerde convergentieprogramma's verslag uit te brengen over de vorderingen die bij de uitvoering van de aanbevelingen van de Raad zijn gemaakt. Hongarije heeft daaraan gehoor gegeven.

De algehele conclusie luidt dat het begrotingstekort is gestabiliseerd ondanks de grote economische krimp in 2009 als gevolg van de financiële crisis. Na de sterk restrictieve begrotingskoers van 2009 en de twee jaar daarvoor zal Hongarije in 2010 en 2011 een min of meer neutrale en in 2012 een expansieve begrotingskoers volgen. Volgens het programma zou dit in 2011 moeten leiden tot een correctie van het buitensporige tekort en de verwezenlijking van de MTD. De bruto-overheidsschuldquote blijft tot 2010 naar verwachting stijgen en zet in 2011 een daling in, waarmee de schuld weer op een neerwaarts pad komt.

Het begrotingstraject beoogt evenwel slechts een geringe structurele verbetering in 2010, geen verbetering in 2011 en een verslechtering in 2012. Dit traject is, met name in de laatste jaren, ook nog aan forse neerwaartse risico's onderhevig. In 2010 kunnen de annulering van de onroerendgoedbelasting en de neerwaartse risico's die met name verbonden zijn aan de behoefte aan extra financiering voor het openbaar vervoer, tot op zekere hoogte worden geneutraliseerd door een bevriezing van begrotingsreserves en door extra uitgavenbeperkingen van 0,2 % van het bbp bij onvoorziene ontwikkelingen. Voor de laatste jaren vloeien risico's voort uit het feit dat het macro-economische scenario van het programma iets te optimistisch is en dat het gros van de maatregelen die aan het begrotingstraject ten grondslag liggen, ongespecificeerd blijft en nog niet is goedgekeurd. Daarom staat niet vast dat het buitensporige tekort overeenkomstig de aanbeveling die de Raad op 7 juli 2009 overeenkomstig artikel 104, lid 7, VEG heeft gedaan, in 2011 wordt gecorrigeerd en dat daarna een verdere consolidatie tot stand komt, en zal het nodig zijn om de bezuinigingsmaatregelen te specificeren en de consolidatie-inspanningen vanaf 2011 te intensiveren. Het programma bevat de kernpunten van het nieuwe begrotingskader; er moet echter voor een betere naleving worden gezorgd.

Gezien de bovenstaande beoordeling en ook gezien de aanbeveling van 7 juli 2009 overeenkomstig artikel 104, lid 7, VEG wordt Hongarije verzocht:

| i) | ervoor te zorgen dat de tekortdoelstelling voor 2010 van 3,8 % van het bbp wordt gehaald door de uitgaven strak in de hand te houden en door begrotingsreserves eventueel te bevriezen en bij onvoorziene ontwikkelingen extra uitgavenbeperkingen ten uitvoer te leggen, indien nodig; |
| --- | --- |

i)

ervoor te zorgen dat de tekortdoelstelling voor 2010 van 3,8 % van het bbp wordt gehaald door de uitgaven strak in de hand te houden en door begrotingsreserves eventueel te bevriezen en bij onvoorziene ontwikkelingen extra uitgavenbeperkingen ten uitvoer te leggen, indien nodig;

| ii) | de maatregelen te specificeren die aan de begrotingsdoelstellingen vanaf 2011 ten grondslag liggen, en klaar te staan om de budgettaire inspanning te intensiveren indien de risico's die voortvloeien uit het feit dat het programmascenario gunstiger is dan het scenario waarop de aanbeveling overeenkomstig artikel 104, lid 7, VEG berust, zich daadwerkelijk voordoen, teneinde ervoor te zorgen dat het tekort in 2011 wordt teruggedrongen tot onder de 3 % van het bbp; en de strategie voor 2012 aanzienlijk te versterken om te zorgen voor een aanpassing richting de MTD, zulks overeenkomstig de vereisten van het stabiliteits- en groeipact; |
| --- | --- |

ii)

de maatregelen te specificeren die aan de begrotingsdoelstellingen vanaf 2011 ten grondslag liggen, en klaar te staan om de budgettaire inspanning te intensiveren indien de risico's die voortvloeien uit het feit dat het programmascenario gunstiger is dan het scenario waarop de aanbeveling overeenkomstig artikel 104, lid 7, VEG berust, zich daadwerkelijk voordoen, teneinde ervoor te zorgen dat het tekort in 2011 wordt teruggedrongen tot onder de 3 % van het bbp; en de strategie voor 2012 aanzienlijk te versterken om te zorgen voor een aanpassing richting de MTD, zulks overeenkomstig de vereisten van het stabiliteits- en groeipact;

| iii) | de kwaliteit van de overheidsfinanciën te verbeteren door voor 2011 een begroting op te stellen en goed te keuren die volledig met het begrotingskader verenigbaar is, en door uitgavenmatiging te ondersteunen middels een verdere hervorming van het overheidsapparaat en door de situatie van verlieslijdende ondernemingen te verhelpen middels structurele hervormingen. |
| --- | --- |

iii)

de kwaliteit van de overheidsfinanciën te verbeteren door voor 2011 een begroting op te stellen en goed te keuren die volledig met het begrotingskader verenigbaar is, en door uitgavenmatiging te ondersteunen middels een verdere hervorming van het overheidsapparaat en door de situatie van verlieslijdende ondernemingen te verhelpen middels structurele hervormingen.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

| | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel BBP
  (Verandering in %) | CP Jan 2010 | 0,6 | –6,7 | –0,3 | 3,7 | 3,8 |
| COM nov 2009 | 0,6 | –6,5 | –0,5 | 3,1 | n.b. |
| CP dec 2008 | 1,3 | –0,9 | 1,6 | 2,5 | n.b. |
| HICP-inflatie
  (%) | CP jan 2010 | 6,1 | 4,2 | 4,1 | 2,3 | 2,6 |
| COM nov 2009 | 6,0 | 4,3 | 4,0 | 2,5 | n.b. |
| CP dec 2008 | 6,2 | 4,5 | 3,2 | 3,0 | n.b. |
| Output gap (4)

  (% van het potentiële BBP) | CP jan 2010 | 2,6 | –4,8 | –5,6 | –2,8 | –0,1 |
| COM nov 2009 (5) | 2,9 | –4,0 | –4,7 | –2,0 | n.b. |
| CP dec 2008 | 2,3 | –0,1 | 0,4 | n.b. | n.b. |
| Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland
  (% van het bbp) | CP jan 2010 | –6,2 | 2,2 | 1,6 | 1,5 | 1,4 |
| COM nov 2009 | –5,6 | 0,5 | 0,3 | 0,4 | n.b. |
| CP dec 2008 | –5,1 | –3,7 | –2,5 | –1,6 | n.b. |
| Overheidsontvangsten
  (% van het bbp) | CP jan 2010 | 45,5 | 45,9 | 45,0 | 44,2 | 43,3 |
| COM nov 2009 | 45,5 | 45,9 | 45,1 | 45,1 | n.b. |
| CP dec 2008 | 45,2 | 45,8 | 46,0 | 45,8 | n.b. |
| Overheidsuitgaven
  (% van het bbp) | CP jan 2010 | 49,3 | 49,8 | 48,8 | 47,0 | 45,8 |
| COM nov 2009 | 49,3 | 50,0 | 49,4 | 49,0 | n.b. |
| CP dec 2008 | 48,6 | 48,4 | 48,5 | 48,0 | n.b. |
| Overheidssaldo
  (% van het bbp) | CP jan 2010 | –3,8 | –3,9 | –3,8 | –2,8 | –2,5 |
| COM nov 2009 | –3,8 | –4,1 | –4,2 | –3,9 | n.b. |
| CP dec 2008 | –3,4 | –2,6 | –2,5 | –2,2 | n.b. |
| Primair saldo
  (% van het BBP) | CP jan 2010 | 0,4 | 0,5 | 0,5 | 1,0 | 1,2 |
| COM nov 2009 | 0,4 | 0,2 | –0,1 | –0,2 | n.b. |
| CP dec 2008 | 0,6 | 1,9 | 2,0 | 2,2 | n.b. |
| Voor conjunctuurinvloeden gecorrigeerd saldo (4)

  (% van het BBP) | CP jan 2010 | –5,0 | –1,7 | –1,3 | –1,5 | –2,5 |
| COM nov 2009 | –5,1 | –2,2 | –2,1 | –3,0 | n.b. |
| CP dec 2008 | –4,3 | –2,8 | –3,2 | n.b. | n.b. |
| Structureel saldo (6)

  (% van het BBP) | CP jan 2010 | –4,6 | –1,6 | –1,5 | –1,5 | –2,5 |
| COM nov 2009 | –4,8 | –2,1 | –2,1 | –3,0 | n.b. |
| CP dec 2008 | –4,0 | –2,8 | –3,2 | n.b. | n.b. |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het BBP) | CP jan 2010 | 72,9 | 78,0 | 79,0 | 76,9 | 73,6 |
| COM nov 2009 | 72,9 | 79,1 | 79,8 | 79,1 | n.b. |
| CP dec 2008 | 71,1 | 72,5 | 72,2 | 69,0 | n.b. |
| Convergentieprogramma (CP); prognoses van november 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2008

2009

2010

2011

2012

Reëel BBP

(Verandering in %)

CP Jan 2010

0,6

–6,7

–0,3

3,7

3,8

COM nov 2009

0,6

–6,5

–0,5

3,1

n.b.

CP dec 2008

1,3

–0,9

1,6

2,5

n.b.

HICP-inflatie

(%)

CP jan 2010

6,1

4,2

4,1

2,3

2,6

COM nov 2009

6,0

4,3

4,0

2,5

n.b.

CP dec 2008

6,2

4,5

3,2

3,0

n.b.

Output gap (4)

(% van het potentiële BBP)

CP jan 2010

2,6

–4,8

–5,6

–2,8

–0,1

COM nov 2009 (5)

2,9

–4,0

–4,7

–2,0

n.b.

CP dec 2008

2,3

–0,1

0,4

n.b.

n.b.

Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland

(% van het bbp)

CP jan 2010

–6,2

2,2

1,6

1,5

1,4

COM nov 2009

–5,6

0,5

0,3

0,4

n.b.

CP dec 2008

–5,1

–3,7

–2,5

–1,6

n.b.

Overheidsontvangsten

(% van het bbp)

CP jan 2010

45,5

45,9

45,0

44,2

43,3

COM nov 2009

45,5

45,9

45,1

45,1

n.b.

CP dec 2008

45,2

45,8

46,0

45,8

n.b.

Overheidsuitgaven

(% van het bbp)

CP jan 2010

49,3

49,8

48,8

47,0

45,8

COM nov 2009

49,3

50,0

49,4

49,0

n.b.

CP dec 2008

48,6

48,4

48,5

48,0

n.b.

Overheidssaldo

(% van het bbp)

CP jan 2010

–3,8

–3,9

–3,8

–2,8

–2,5

COM nov 2009

–3,8

–4,1

–4,2

–3,9

n.b.

CP dec 2008

–3,4

–2,6

–2,5

–2,2

n.b.

Primair saldo

(% van het BBP)

CP jan 2010

0,4

0,5

0,5

1,0

1,2

COM nov 2009

0,4

0,2

–0,1

–0,2

n.b.

CP dec 2008

0,6

1,9

2,0

2,2

n.b.

Voor conjunctuurinvloeden gecorrigeerd saldo (4)

(% van het BBP)

CP jan 2010

–5,0

–1,7

–1,3

–1,5

–2,5

COM nov 2009

–5,1

–2,2

–2,1

–3,0

n.b.

CP dec 2008

–4,3

–2,8

–3,2

n.b.

n.b.

Structureel saldo (6)

(% van het BBP)

CP jan 2010

–4,6

–1,6

–1,5

–1,5

–2,5

COM nov 2009

–4,8

–2,1

–2,1

–3,0

n.b.

CP dec 2008

–4,0

–2,8

–3,2

n.b.

n.b.

Bruto overheidsschuld

(% van het BBP)

CP jan 2010

72,9

78,0

79,0

76,9

73,6

COM nov 2009

72,9

79,1

79,8

79,1

n.b.

CP dec 2008

71,1

72,5

72,2

69,0

n.b.

Convergentieprogramma (CP); prognoses van november 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. De documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op: http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/index_en.htm

(2)  In zijn conclusies van 10 november 2009 over de houdbaarheid van de overheidsfinanciën „roept de Raad de lidstaten op in hun komende stabiliteits- en convergentieprogramma's op houdbaarheid gerichte strategieën centraal te stellen” en verzoekt hij voorts „de Commissie om, tezamen met het Comité voor de economische politiek en het Economisch en Financieel Comité, nog voor het volgende houdbaarheidsverslag de methodes ter beoordeling van de langetermijnhoudbaarheid van de overheidsfinanciën nader uit te werken”. Het volgende houdbaarheidsverslag is voor 2012 gepland.

(3)  Met name ontbreken de verplichte informatie over de nominale effectieve wisselkoers en facultatieve gegevens over onder meer de overheidsuitgaven naar functie en de uitsplitsing van de stock-flow adjustments.

(4)  In de programma's vermelde output gaps en conjunctuurgezuiverde saldi, zoals herberekend door de diensten van de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(5)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 0,8 %, 0,3 %, 0,2 % en 0,3 in de periode 2008-2011.

(6)  Voor conjunctuurinvloeden gecorrigeerd saldo ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. De eenmalige en andere tijdelijke maatregelen zijn volgens het meest recente programma goed voor 0,4 % van het bbp in 2008 en 0,1 % van het bbp in 2009 (voor beide jaren tekortverlagend) en 0,2 % van het bbp in 2010 (tekortverhogend) en zijn volgens de prognoses van november 2009 van de diensten van de Commissie goed voor 0,3 % van het bbp in 2008 en 0,1 % van het bbp in 2009 (voor beide jaren tekortverlagend).

Bronnen:

Convergentieprogramma (CP); prognoses van november 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

| 1.6.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 142/7 |
| --- | --- | --- | --- |

1.6.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 142/7

---

ADVIES VAN DE RAAD

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Ierland vor der periode 2009-2014

2010/C 142/02

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 26 april 2010 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Ierland voor de periode 2009-2014 behandeld. |
| --- | --- |

(1)

Op 26 april 2010 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Ierland voor de periode 2009-2014 behandeld.

| (2) | Na de periode van zeer krachtige groei in de tweede helft van de jaren negentig kende Ierland in de periode 2001-2007 een gematigdere groei, die aangedreven werd door een uitbundige binnenlandse vraag. De concurrentiepositie van Ierland verzwakte in deze jaren enigszins als gevolg van prijs- en looninflatie in combinatie met een afnemende productiviteitsgroei. De scherpe correctie op de woningmarkt na de piek van 2006 leidde tot een ernstige economische neergang, die werd verergerd door de mondiale financiële crisis en de recessie bij de belangrijkste handelspartners van Ierland.
  Hoewel sinds medio 2008 vijf consolidatiepakketten zijn aangenomen, hebben deze ontwikkelingen ook geleid tot een dramatische verslechtering van de Ierse overheidsfinanciën, waarbij het overheidssaldo is omgeslagen van een overschot in 2007 in een tekort van meer dan tien procent in 2009 en de overheidsschuld in 2009 boven de referentiewaarde van 60 % van het bbp is uitgekomen. De Raad heeft derhalve op 27 april 2009 overeenkomstig artikel 104, lid 6, van het VEG vastgesteld dat in Ierland een buitensporig tekort bestond en op 2 december 2009 bepaald dat het tekort in 2014 moest zijn gecorrigeerd. Ten eerste is het dus zaak in de komende jaren een brede, geloofwaardige budgettaire consolidatiestrategie ten uitvoer te leggen waarbij wordt voortgebouwd op de forse inspanningen die al zijn geleverd. Ten tweede moet weer de weg worden ingeslagen naar een duurzame groei, waarvoor om- en bijscholing van de recentelijk ontslagen werknemers en een herstel van het concurrentievermogen door productiviteitsbevorderende maatregelen en een passend loonbeleid vereist zijn, en moet worden gezorgd voor een ordelijk verloop van het herstructureringsproces in de financiële sector. Een andere belangrijke opgave betreft de hervorming van het pensioenstelsel om de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn te verbeteren. |
| --- | --- |

(2)

Na de periode van zeer krachtige groei in de tweede helft van de jaren negentig kende Ierland in de periode 2001-2007 een gematigdere groei, die aangedreven werd door een uitbundige binnenlandse vraag. De concurrentiepositie van Ierland verzwakte in deze jaren enigszins als gevolg van prijs- en looninflatie in combinatie met een afnemende productiviteitsgroei. De scherpe correctie op de woningmarkt na de piek van 2006 leidde tot een ernstige economische neergang, die werd verergerd door de mondiale financiële crisis en de recessie bij de belangrijkste handelspartners van Ierland.

Hoewel sinds medio 2008 vijf consolidatiepakketten zijn aangenomen, hebben deze ontwikkelingen ook geleid tot een dramatische verslechtering van de Ierse overheidsfinanciën, waarbij het overheidssaldo is omgeslagen van een overschot in 2007 in een tekort van meer dan tien procent in 2009 en de overheidsschuld in 2009 boven de referentiewaarde van 60 % van het bbp is uitgekomen. De Raad heeft derhalve op 27 april 2009 overeenkomstig artikel 104, lid 6, van het VEG vastgesteld dat in Ierland een buitensporig tekort bestond en op 2 december 2009 bepaald dat het tekort in 2014 moest zijn gecorrigeerd. Ten eerste is het dus zaak in de komende jaren een brede, geloofwaardige budgettaire consolidatiestrategie ten uitvoer te leggen waarbij wordt voortgebouwd op de forse inspanningen die al zijn geleverd. Ten tweede moet weer de weg worden ingeslagen naar een duurzame groei, waarvoor om- en bijscholing van de recentelijk ontslagen werknemers en een herstel van het concurrentievermogen door productiviteitsbevorderende maatregelen en een passend loonbeleid vereist zijn, en moet worden gezorgd voor een ordelijk verloop van het herstructureringsproces in de financiële sector. Een andere belangrijke opgave betreft de hervorming van het pensioenstelsel om de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn te verbeteren.

| (3) | Hoewel de in de context van de crisis geconstateerde daling van het feitelijke bbp vooral conjunctureel van aard is, is het niveau van de potentiële productie ook afgenomen. Daarnaast kan, als de crisis aanhoudt, er ook een negatief effect op de potentiële groei op middellange termijn uitgaan als gevolg van lagere investeringen, een beperkte beschikbaarheid van kredieten, een stijgende structurele werkloosheid en een negatief migratiesaldo. Bovendien versterkt de economische crisis de negatieve gevolgen van de vergrijzing voor de potentiële productie en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Tegen deze achtergrond is het van essentieel belang dat meer vaart wordt gezet achter structurele hervormingen die gericht zijn op een verhoging van de potentiële groei. Voor Ierland is het met name van belang hervormingen door te voeren op het gebied van menselijk kapitaal, concurrentie en onderzoek en ontwikkeling. |
| --- | --- |

(3)

Hoewel de in de context van de crisis geconstateerde daling van het feitelijke bbp vooral conjunctureel van aard is, is het niveau van de potentiële productie ook afgenomen. Daarnaast kan, als de crisis aanhoudt, er ook een negatief effect op de potentiële groei op middellange termijn uitgaan als gevolg van lagere investeringen, een beperkte beschikbaarheid van kredieten, een stijgende structurele werkloosheid en een negatief migratiesaldo. Bovendien versterkt de economische crisis de negatieve gevolgen van de vergrijzing voor de potentiële productie en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Tegen deze achtergrond is het van essentieel belang dat meer vaart wordt gezet achter structurele hervormingen die gericht zijn op een verhoging van de potentiële groei. Voor Ierland is het met name van belang hervormingen door te voeren op het gebied van menselijk kapitaal, concurrentie en onderzoek en ontwikkeling.

| (4) | In het macro-economische scenario van het programma wordt ervan uitgegaan dat na een daling van het reële bbp met 7,5 % in 2009 en 1,4 % in 2010 zal worden teruggekeerd naar een positieve economische groei van gemiddeld 4 % voor de periode 2011-2014. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) lijkt dit scenario gebaseerd op plausibele groeihypothesen voor 2010 en optimistische groeihypothesen voor de jaren daarna, vooral gezien de afname van de trendmatige groei die te verwachten is als gevolg van de huidige crisis in combinatie met de balansaanpassingen die thans plaatsvinden. De inflatieverwachting in het programma lijkt realistisch gezien het verwachte langdurige aanpassingsproces op de arbeidsmarkt. De verwachte terugkeer naar een extern overschot lijkt afhankelijk te zijn van een verder herstel van het concurrentievermogen. |
| --- | --- |

(4)

In het macro-economische scenario van het programma wordt ervan uitgegaan dat na een daling van het reële bbp met 7,5 % in 2009 en 1,4 % in 2010 zal worden teruggekeerd naar een positieve economische groei van gemiddeld 4 % voor de periode 2011-2014. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) lijkt dit scenario gebaseerd op plausibele groeihypothesen voor 2010 en optimistische groeihypothesen voor de jaren daarna, vooral gezien de afname van de trendmatige groei die te verwachten is als gevolg van de huidige crisis in combinatie met de balansaanpassingen die thans plaatsvinden. De inflatieverwachting in het programma lijkt realistisch gezien het verwachte langdurige aanpassingsproces op de arbeidsmarkt. De verwachte terugkeer naar een extern overschot lijkt afhankelijk te zijn van een verder herstel van het concurrentievermogen.

| (5) | Het programma raamt het overheidstekort in 2009 op 11,7 % van het bbp. De aanzienlijke verslechtering ten opzichte van het tekort van 7,2 % van het bbp in 2008 hangt grotendeels samen met het substantiële negatieve effect van de brede recessie op de overheidsfinanciën, zoals grote belastingtegenvallers en een snelle stijging van de werkloosheidsuitgaven. Tegelijk hebben de belangrijke consolidatiepakketten die sinds medio 2008 zijn aangenomen, waarvan het totale tekortverlagend effect voor 2009 door de autoriteiten op 5 % van het bbp wordt geschat, gezorgd voor een minder sterke verslechtering van de begroting. Hoewel de begrotingsstrategie over het geheel genomen gericht is op een verlaging van het tekort, heeft Ierland overeenkomstig het Europees economisch herstelplan ook een bescheiden pakket maatregelen ten belope van 0,7 % van het bbp genomen om de bedrijvigheid te stimuleren. Overeenkomstig de door de Raad bepleite exitstrategie en met het oog op een correctie van het buitensporige tekort in 2014 wordt in de gehele programmaperiode vastgehouden aan een krap begrotingsbeleid. |
| --- | --- |

(5)

Het programma raamt het overheidstekort in 2009 op 11,7 % van het bbp. De aanzienlijke verslechtering ten opzichte van het tekort van 7,2 % van het bbp in 2008 hangt grotendeels samen met het substantiële negatieve effect van de brede recessie op de overheidsfinanciën, zoals grote belastingtegenvallers en een snelle stijging van de werkloosheidsuitgaven. Tegelijk hebben de belangrijke consolidatiepakketten die sinds medio 2008 zijn aangenomen, waarvan het totale tekortverlagend effect voor 2009 door de autoriteiten op 5 % van het bbp wordt geschat, gezorgd voor een minder sterke verslechtering van de begroting. Hoewel de begrotingsstrategie over het geheel genomen gericht is op een verlaging van het tekort, heeft Ierland overeenkomstig het Europees economisch herstelplan ook een bescheiden pakket maatregelen ten belope van 0,7 % van het bbp genomen om de bedrijvigheid te stimuleren. Overeenkomstig de door de Raad bepleite exitstrategie en met het oog op een correctie van het buitensporige tekort in 2014 wordt in de gehele programmaperiode vastgehouden aan een krap begrotingsbeleid.

| (6) | Het is de bedoeling dat het tekort in 2010 met een stevig bezuinigingspakket van 2,5 % van het bbp stabiliseert op 11,6 % van het bbp en daarmee op het niveau van 2009 blijft. Dit strookt min of meer met de aanbeveling van de Raad van 2 december 2009 overeenkomstig artikel 126, lid 7. Gezien de snelle stijging van de rentelast wordt gestreefd naar een verbetering van het primaire saldo met 0,75 procentpunt van het bbp.
  De aanpassing vindt vrijwel geheel aan de uitgavenzijde plaats, met onder meer salariskortingen in de overheidssector, bezuinigingen op de bijstand en andere lopende uitgaven en een verlaging van de overheidsinvesteringen, die elk ongeveer evenveel bijdragen aan het totale pakket. Aan de inkomstenzijde valt het effect van een nieuwe koolstofbelasting min of meer weg tegen een verlaging van het btw-standaardtarief en de alcoholaccijnzen. Ondanks deze consolidatiemaatregelen zal de primaire uitgavenquote nog iets stijgen als gevolg van hogere uitgaven in verband met de werkloosheid. De ontvangstenquote zal met 1 procentpunt oplopen door een stijging van sociale bijdragen en andere ontvangsten als percentage van het bbp (3), waarmee een verdere daling van de belastingquote meer dan teniet moet worden gedaan. Voor 2010 is een neutraal begrotingsbeleid gepland, aangezien het geraamde structurele tekort, dat wil zeggen het voor de conjunctuur gecorrigeerde tekort ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen, zoals berekend volgens de algemeen aanvaarde methode, vrijwel ongewijzigd blijft ten opzichte van 2009. Wel zij opgemerkt dat de begrotingssituatie zonder het bezuinigingspakket van 2,5 % van het bbp fors verder zou zijn verslechterd. De onderliggende verslechtering van de begrotingssituatie bij ongewijzigd beleid verklaart waarom bij de raming van de verrichte aanpassing volgens een bottom-upbenadering (het bezuinigingspakket in de begroting voor 2010 bedraagt 2,5 % van het bbp) en volgens een top-downbenadering (ongewijzigd structureel tekort) bepaalde discrepanties optreden. |
| --- | --- |

(6)

Het is de bedoeling dat het tekort in 2010 met een stevig bezuinigingspakket van 2,5 % van het bbp stabiliseert op 11,6 % van het bbp en daarmee op het niveau van 2009 blijft. Dit strookt min of meer met de aanbeveling van de Raad van 2 december 2009 overeenkomstig artikel 126, lid 7. Gezien de snelle stijging van de rentelast wordt gestreefd naar een verbetering van het primaire saldo met 0,75 procentpunt van het bbp.

De aanpassing vindt vrijwel geheel aan de uitgavenzijde plaats, met onder meer salariskortingen in de overheidssector, bezuinigingen op de bijstand en andere lopende uitgaven en een verlaging van de overheidsinvesteringen, die elk ongeveer evenveel bijdragen aan het totale pakket. Aan de inkomstenzijde valt het effect van een nieuwe koolstofbelasting min of meer weg tegen een verlaging van het btw-standaardtarief en de alcoholaccijnzen. Ondanks deze consolidatiemaatregelen zal de primaire uitgavenquote nog iets stijgen als gevolg van hogere uitgaven in verband met de werkloosheid. De ontvangstenquote zal met 1 procentpunt oplopen door een stijging van sociale bijdragen en andere ontvangsten als percentage van het bbp (3), waarmee een verdere daling van de belastingquote meer dan teniet moet worden gedaan. Voor 2010 is een neutraal begrotingsbeleid gepland, aangezien het geraamde structurele tekort, dat wil zeggen het voor de conjunctuur gecorrigeerde tekort ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen, zoals berekend volgens de algemeen aanvaarde methode, vrijwel ongewijzigd blijft ten opzichte van 2009. Wel zij opgemerkt dat de begrotingssituatie zonder het bezuinigingspakket van 2,5 % van het bbp fors verder zou zijn verslechterd. De onderliggende verslechtering van de begrotingssituatie bij ongewijzigd beleid verklaart waarom bij de raming van de verrichte aanpassing volgens een bottom-upbenadering (het bezuinigingspakket in de begroting voor 2010 bedraagt 2,5 % van het bbp) en volgens een top-downbenadering (ongewijzigd structureel tekort) bepaalde discrepanties optreden.

| (7) | Het hoofddoel van de budgettaire middellangetermijnstrategie van het programma is een verdere consolidatie waarbij het tekort wordt teruggedrongen tot onder de 3 % van het bbp aan het einde van de programmaperiode (2014). Het nominale tekort verbetert in 2011 met 1,75 procentpunt van het bbp, in 2012 met 2,75 procentpunt, in 2013 met 2,25 procentpunt en in 2014 met 2 procentpunten. In dat laatste jaar zou het primaire saldo dan weer een overschot vertonen. Deze strategie strookt op zich met de aanbeveling van de Raad van 2 december 2009 overeenkomstig artikel 126, lid 7.
  Om de doelen te bereiken, streeft de regering naar een verdere, gekwantificeerde consolidatie van de lopende begrotingsuitgaven in combinatie met een bevriezing van de kapitaaluitgaven (na de reductie in 2011). Deze inspanningen worden echter niet geschraagd met brede maatregelen. De technische prognoses in het programma wijzen op een consolidatie die voornamelijk aan de uitgavenzijde plaatsvindt, aangezien de uitgavenquote in de periode 2010-2014 met bijna 7 procentpunten van het bbp daalt waarbij deze daling vooral via de overheidsconsumptie en de sociale uitkeringen zou moeten worden gerealiseerd, terwijl de ontvangstenquote met bijna 2 procentpunten stijgt. Het structurele saldo verbetert met 1 procentpunt van het bbp in 2011 en met 1,75 procentpunt per jaar in de periode 2012-2014. Volgens de autoriteiten wordt als middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie van Ierland een structureel tekort van 0,5 % van het bbp gehanteerd. In het programma wordt er niet naar gestreefd de MTD binnen de programmaperiode te verwezenlijken. Gezien de laatste prognoses en het schuldniveau sluit de MTD aan bij de doelstellingen van het pact. |
| --- | --- |

(7)

Het hoofddoel van de budgettaire middellangetermijnstrategie van het programma is een verdere consolidatie waarbij het tekort wordt teruggedrongen tot onder de 3 % van het bbp aan het einde van de programmaperiode (2014). Het nominale tekort verbetert in 2011 met 1,75 procentpunt van het bbp, in 2012 met 2,75 procentpunt, in 2013 met 2,25 procentpunt en in 2014 met 2 procentpunten. In dat laatste jaar zou het primaire saldo dan weer een overschot vertonen. Deze strategie strookt op zich met de aanbeveling van de Raad van 2 december 2009 overeenkomstig artikel 126, lid 7.

Om de doelen te bereiken, streeft de regering naar een verdere, gekwantificeerde consolidatie van de lopende begrotingsuitgaven in combinatie met een bevriezing van de kapitaaluitgaven (na de reductie in 2011). Deze inspanningen worden echter niet geschraagd met brede maatregelen. De technische prognoses in het programma wijzen op een consolidatie die voornamelijk aan de uitgavenzijde plaatsvindt, aangezien de uitgavenquote in de periode 2010-2014 met bijna 7 procentpunten van het bbp daalt waarbij deze daling vooral via de overheidsconsumptie en de sociale uitkeringen zou moeten worden gerealiseerd, terwijl de ontvangstenquote met bijna 2 procentpunten stijgt. Het structurele saldo verbetert met 1 procentpunt van het bbp in 2011 en met 1,75 procentpunt per jaar in de periode 2012-2014. Volgens de autoriteiten wordt als middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie van Ierland een structureel tekort van 0,5 % van het bbp gehanteerd. In het programma wordt er niet naar gestreefd de MTD binnen de programmaperiode te verwezenlijken. Gezien de laatste prognoses en het schuldniveau sluit de MTD aan bij de doelstellingen van het pact.

| (8) | De begrotingsresultaten kunnen in 2010 ongunstiger en in de jaren daarna veel ongunstiger uitvallen dan beoogd. Ten eerste wordt de forse consolidatie die vanaf 2011 wordt beoogd, niet geschraagd met concrete maatregelen, zodat onduidelijk blijft welke bijdrage ontvangsten- versus uitgavenmaatregelen daaraan zouden moeten leveren. Daar komt nog bij dat zelfs de beoogde omvang van de consolidatiepakketten voor de verschillende jaren bij toekomstige begrotingen zal kunnen worden herzien, ook al is voor 2010 een bezuinigingspakket van de eerder aangekondigde omvang doorgevoerd. Ten tweede zijn de economische verwachtingen voor de laatste jaren van het programma aan de optimistische kant. Verder dreigen er, mede gezien de omvang van de beoogde consolidatie, uitgavenoverschrijdingen in 2010 en latere jaren, in die mate dat de nog uit te stippelen strategie op uitgavenbeheersing gericht moet zijn. Tegelijk zij opgemerkt dat sinds medio 2008 al belangrijke consolidatie-inspanningen zijn geleverd. Daarnaast bestaat er nog gevaar dat het tekort en de schuld oplopen als een beroep wordt gedaan op de bankgaranties van de overheid ter ondersteuning van de financiële sector. Wel zou een deel van de overheidssteun aan de financiële sector in de toekomst ook kunnen worden terugverdiend. |
| --- | --- |

(8)

De begrotingsresultaten kunnen in 2010 ongunstiger en in de jaren daarna veel ongunstiger uitvallen dan beoogd. Ten eerste wordt de forse consolidatie die vanaf 2011 wordt beoogd, niet geschraagd met concrete maatregelen, zodat onduidelijk blijft welke bijdrage ontvangsten- versus uitgavenmaatregelen daaraan zouden moeten leveren. Daar komt nog bij dat zelfs de beoogde omvang van de consolidatiepakketten voor de verschillende jaren bij toekomstige begrotingen zal kunnen worden herzien, ook al is voor 2010 een bezuinigingspakket van de eerder aangekondigde omvang doorgevoerd. Ten tweede zijn de economische verwachtingen voor de laatste jaren van het programma aan de optimistische kant. Verder dreigen er, mede gezien de omvang van de beoogde consolidatie, uitgavenoverschrijdingen in 2010 en latere jaren, in die mate dat de nog uit te stippelen strategie op uitgavenbeheersing gericht moet zijn. Tegelijk zij opgemerkt dat sinds medio 2008 al belangrijke consolidatie-inspanningen zijn geleverd. Daarnaast bestaat er nog gevaar dat het tekort en de schuld oplopen als een beroep wordt gedaan op de bankgaranties van de overheid ter ondersteuning van de financiële sector. Wel zou een deel van de overheidssteun aan de financiële sector in de toekomst ook kunnen worden terugverdiend.

| (9) | De overheidsschuldquote was in 2009 hoger dan de referentiewaarde van het Verdrag en zal naar verwachting een stijgende lijn blijven vertonen tot 2012. Met name in 2009 is de schuldquote volgens het programma zeer sterk gestegen tot bijna 66 % van het bbp, tegen 44 % van het bbp in 2008. Het primaire tekort was de belangrijkste factor in deze stijging (+10 procentpunten), maar ook een positief sneeuwbaleffect (stijgende rente-uitgaven en een negatieve nominale bbp-groei) en een negatieve stock-flow adjustment (hoofdzakelijk in verband met de financiering van kapitaalinjecties in de financiële sector) hebben er in aanzienlijke mate toe bijgedragen. Het programma gaat uit van een verdere snelle stijging van de schuldquote tot een piek van bijna 84 % van het bbp in 2012, gevolgd door een geleidelijke daling tot minder dan 81 % van het bbp aan het eind van de programmaperiode (2014), die toe te schrijven is aan een verbetering van het primaire saldo, aan de verwachte terugkeer van een krachtige nominale bbp-groei en aan een verlaging van de kassaldo's die nu uit voorzorg worden aangehouden in verband met de onzekerheid op de financiële markten. Daar de kans groot is dat er aanzienlijke verdere kapitaalinjecties voor banken nodig zullen zijn, en gezien de negatieve risico’s voor de begrotingsdoelen, zal de ontwikkeling van de schuldquote waarschijnlijk minder gunstig zijn dan in het programma wordt verwacht. |
| --- | --- |

(9)

De overheidsschuldquote was in 2009 hoger dan de referentiewaarde van het Verdrag en zal naar verwachting een stijgende lijn blijven vertonen tot 2012. Met name in 2009 is de schuldquote volgens het programma zeer sterk gestegen tot bijna 66 % van het bbp, tegen 44 % van het bbp in 2008. Het primaire tekort was de belangrijkste factor in deze stijging (+10 procentpunten), maar ook een positief sneeuwbaleffect (stijgende rente-uitgaven en een negatieve nominale bbp-groei) en een negatieve stock-flow adjustment (hoofdzakelijk in verband met de financiering van kapitaalinjecties in de financiële sector) hebben er in aanzienlijke mate toe bijgedragen. Het programma gaat uit van een verdere snelle stijging van de schuldquote tot een piek van bijna 84 % van het bbp in 2012, gevolgd door een geleidelijke daling tot minder dan 81 % van het bbp aan het eind van de programmaperiode (2014), die toe te schrijven is aan een verbetering van het primaire saldo, aan de verwachte terugkeer van een krachtige nominale bbp-groei en aan een verlaging van de kassaldo's die nu uit voorzorg worden aangehouden in verband met de onzekerheid op de financiële markten. Daar de kans groot is dat er aanzienlijke verdere kapitaalinjecties voor banken nodig zullen zijn, en gezien de negatieve risico’s voor de begrotingsdoelen, zal de ontwikkeling van de schuldquote waarschijnlijk minder gunstig zijn dan in het programma wordt verwacht.

| (10) | Prognoses van de schuldontwikkeling op middellange termijn waarbij wordt aangenomen dat de bbp-groei zich geleidelijk herstelt tot de waarden van voor de crisis en dat de belastingquotes terugkeren naar het niveau van voor de crisis en waarin de verwachte stijging van leeftijdsgerelateerde uitgaven is meegenomen, laten zien dat de begrotingsstrategie van het programma op zich en bij ongewijzigd beleid toereikend zal zijn om de schuldquote in 2020 te stabiliseren. |
| --- | --- |

(10)

Prognoses van de schuldontwikkeling op middellange termijn waarbij wordt aangenomen dat de bbp-groei zich geleidelijk herstelt tot de waarden van voor de crisis en dat de belastingquotes terugkeren naar het niveau van voor de crisis en waarin de verwachte stijging van leeftijdsgerelateerde uitgaven is meegenomen, laten zien dat de begrotingsstrategie van het programma op zich en bij ongewijzigd beleid toereikend zal zijn om de schuldquote in 2020 te stabiliseren.

| (11) | In Ierland gaat van de vergrijzing een duidelijk groter langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is. Dit komt voornamelijk doordat de pensioenuitgaven naar verwachting de komende decennia een vrij forse stijging zullen vertonen. Door de begrotingssituatie van 2009 zoals deze in het programma wordt geraamd, zal de druk van de vergrijzing op de houdbaarheid van de overheidsfinanciën toenemen.
  Opgemerkt zij dat in het National Pension Reserve Fund vermogen is opgebouwd waarmee een deel van de toekomstige pensioenuitgaven voorgefinancierd wordt. Als het hoge primaire tekort op middellange termijn wordt teruggedrongen, zoals volgens het programma de bedoeling is, en structurele hervormingen worden doorgevoerd om de aanmerkelijke stijging van leeftijdsgerelateerde uitgaven te beteugelen, zouden de in het houdbaarheidsverslag 2009 van de Commissie (4) als groot aangemerkte risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën worden beperkt. Volgens het programma wordt in 2010 een hervorming van het pensioenstelsel voor de overheidssector doorgevoerd voor nieuwe ambtenaren. Pensioenuitkeringen zullen voortaan niet meer gebaseerd zijn op het laatstverdiende salaris maar op het gemiddelde salaris tijdens de loopbaan, terwijl de pensioenleeftijd met één jaar wordt verhoogd tot 66 jaar. Het zal van belang zijn om bredere hervormingen door te voeren om de verwachte uitgavenstijging die voortvloeit uit de vergrijzing, het hoofd te bieden. Op 3 maart 2010 hebben de autoriteiten een nationaal pensioenkader gepubliceerd waarin wordt aangegeven welke pensioenhervormingsplannen zij willen doorvoeren. Onder meer wordt gedacht aan een verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd van 65 jaar thans naar 68 jaar in 2028 (5). |
| --- | --- |

(11)

In Ierland gaat van de vergrijzing een duidelijk groter langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is. Dit komt voornamelijk doordat de pensioenuitgaven naar verwachting de komende decennia een vrij forse stijging zullen vertonen. Door de begrotingssituatie van 2009 zoals deze in het programma wordt geraamd, zal de druk van de vergrijzing op de houdbaarheid van de overheidsfinanciën toenemen.

Opgemerkt zij dat in het National Pension Reserve Fund vermogen is opgebouwd waarmee een deel van de toekomstige pensioenuitgaven voorgefinancierd wordt. Als het hoge primaire tekort op middellange termijn wordt teruggedrongen, zoals volgens het programma de bedoeling is, en structurele hervormingen worden doorgevoerd om de aanmerkelijke stijging van leeftijdsgerelateerde uitgaven te beteugelen, zouden de in het houdbaarheidsverslag 2009 van de Commissie (4) als groot aangemerkte risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën worden beperkt. Volgens het programma wordt in 2010 een hervorming van het pensioenstelsel voor de overheidssector doorgevoerd voor nieuwe ambtenaren. Pensioenuitkeringen zullen voortaan niet meer gebaseerd zijn op het laatstverdiende salaris maar op het gemiddelde salaris tijdens de loopbaan, terwijl de pensioenleeftijd met één jaar wordt verhoogd tot 66 jaar. Het zal van belang zijn om bredere hervormingen door te voeren om de verwachte uitgavenstijging die voortvloeit uit de vergrijzing, het hoofd te bieden. Op 3 maart 2010 hebben de autoriteiten een nationaal pensioenkader gepubliceerd waarin wordt aangegeven welke pensioenhervormingsplannen zij willen doorvoeren. Onder meer wordt gedacht aan een verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd van 65 jaar thans naar 68 jaar in 2028 (5).

| (12) | Het Ierse begrotingskader voor de middellange termijn vertoont een aantal zwakke punten. Met name kunnen de begrotingsdoelstellingen in de latere begrotingen ná het begrotingsjaar zelf aan wijzigingen onderhevig zijn. Dit geldt met name voor de uitgavenzijde. Zoals de ervaring heeft aangetoond, wordt het daardoor voor beleidsmakers moeilijker om bij (voortdurende) inkomstenmeevallers een voorzichtige begrotingskoers aan te houden. In het programma wordt het belang erkend van een robuust begrotingskader en wordt de aandacht gevestigd op de recente invoering, in de aanvullende begroting van april 2009, van gekwantificeerde doelen voor consolidatiepakketten voor de jaren na het begrotingsjaar. De gekwantificeerde doelen die in het stabiliteitsprogramma voor de laatste jaren worden gesteld, worden echter, zoals hiervoor opgemerkt, niet met concrete maatregelen onderbouwd.
  Zonder nadere details te verschaffen, wordt in het programma aangegeven dat verdere hervormingen worden overwogen, zoals de invoering van bindende meerjarenkaders voor lopende uitgaven en een begrotingsnorm die voorschrijft dat toekomstige meevallers moeten worden gebruikt voor een verlaging van het tekort. Wat het begrotingskader voor de kortere termijn betreft, is het van belang dat de autoriteiten, naast het publiceren van de maandoverzichten van de ontvangsten- en de uitgavenontwikkeling bij de centrale overheid, de begrotingsplannen regelmatig toetsen, met een frequentie van meer dan eenmaal per jaar, om het gevaar te beperken dat van de doelstellingen wordt afgeweken. |
| --- | --- |

(12)

Het Ierse begrotingskader voor de middellange termijn vertoont een aantal zwakke punten. Met name kunnen de begrotingsdoelstellingen in de latere begrotingen ná het begrotingsjaar zelf aan wijzigingen onderhevig zijn. Dit geldt met name voor de uitgavenzijde. Zoals de ervaring heeft aangetoond, wordt het daardoor voor beleidsmakers moeilijker om bij (voortdurende) inkomstenmeevallers een voorzichtige begrotingskoers aan te houden. In het programma wordt het belang erkend van een robuust begrotingskader en wordt de aandacht gevestigd op de recente invoering, in de aanvullende begroting van april 2009, van gekwantificeerde doelen voor consolidatiepakketten voor de jaren na het begrotingsjaar. De gekwantificeerde doelen die in het stabiliteitsprogramma voor de laatste jaren worden gesteld, worden echter, zoals hiervoor opgemerkt, niet met concrete maatregelen onderbouwd.

Zonder nadere details te verschaffen, wordt in het programma aangegeven dat verdere hervormingen worden overwogen, zoals de invoering van bindende meerjarenkaders voor lopende uitgaven en een begrotingsnorm die voorschrijft dat toekomstige meevallers moeten worden gebruikt voor een verlaging van het tekort. Wat het begrotingskader voor de kortere termijn betreft, is het van belang dat de autoriteiten, naast het publiceren van de maandoverzichten van de ontvangsten- en de uitgavenontwikkeling bij de centrale overheid, de begrotingsplannen regelmatig toetsen, met een frequentie van meer dan eenmaal per jaar, om het gevaar te beperken dat van de doelstellingen wordt afgeweken.

| (13) | De scherpe inkomstendaling in verband met de correctie op de woningmarkt en de recessie in het algemeen heeft een aantal zwakke punten van het Ierse belastingstelsel aan het licht gebracht, zoals een smalle belastinggrondslag en een sterke gerichtheid op het belasten van vermogenstransacties. Verbreding van de belastinggrondslag in het kader van een brede middellangetermijnstrategie was een belangrijke aanbeveling in het verslag van september 2009 van de door de regering ingestelde belastingcommissie. Volgens het programma zal dit verslag, samen met de aanbevelingen tot verbetering van de programma's voor overheidsuitgaven, welke in juli 2009 zijn gedaan door een bijzondere werkgroep die de uitgaven en de personeelsaantallen van de openbare dienst aan een evaluatie heeft onderworpen, als leidraad dienen voor de verdere begrotingsstrategie van de regering. Een beperkt aantal aanbevelingen is al verwerkt in de begroting voor 2010, zoals de invoering van een koolstofbelasting. De bovengenoemde hervormingen in het pensioenstelsel voor de overheidssector zullen, in combinatie met de verdere pensioenhervormingen die volgens het programma worden overwogen, de kwaliteit van de Ierse overheidsfinanciën verder verbeteren. |
| --- | --- |

(13)

De scherpe inkomstendaling in verband met de correctie op de woningmarkt en de recessie in het algemeen heeft een aantal zwakke punten van het Ierse belastingstelsel aan het licht gebracht, zoals een smalle belastinggrondslag en een sterke gerichtheid op het belasten van vermogenstransacties. Verbreding van de belastinggrondslag in het kader van een brede middellangetermijnstrategie was een belangrijke aanbeveling in het verslag van september 2009 van de door de regering ingestelde belastingcommissie. Volgens het programma zal dit verslag, samen met de aanbevelingen tot verbetering van de programma's voor overheidsuitgaven, welke in juli 2009 zijn gedaan door een bijzondere werkgroep die de uitgaven en de personeelsaantallen van de openbare dienst aan een evaluatie heeft onderworpen, als leidraad dienen voor de verdere begrotingsstrategie van de regering. Een beperkt aantal aanbevelingen is al verwerkt in de begroting voor 2010, zoals de invoering van een koolstofbelasting. De bovengenoemde hervormingen in het pensioenstelsel voor de overheidssector zullen, in combinatie met de verdere pensioenhervormingen die volgens het programma worden overwogen, de kwaliteit van de Ierse overheidsfinanciën verder verbeteren.

| (14) | Al met al strookt de voor 2010 uitgestippelde begrotingsstrategie van het programma in grote lijnen met de aanbeveling van de Raad overeenkomstig artikel 126, lid 7. Vanaf 2011 strookt deze echter, gezien de risico's voor de tekortdoelstellingen, wellicht niet met de aanbeveling van de Raad. Met name moeten de doelen voor 2011-2014 worden onderbouwd met concrete maatregelen en moeten de plannen voor de gehele periode worden aangescherpt gezien de risico's van een tegenvallende bbp-groei en overschrijdingen aan de uitgavenzijde.
  Aangezien het programma uitgaat van een sterk cyclische consolidatie in de laatste jaren, die op zich aansluit bij het optimistische macro-economische scenario ervan, valt de gemiddelde jaarlijkse structurele inspanning die volgens het programma nodig is om het buitensporige tekort in 2014 te corrigeren, lager uit dan de door de Raad aanbevolen 2 procentpunten van het bbp. Dat levert nog meer reden op om te concluderen dat de autoriteiten klaar moeten staan om naast de geplande consolidatiepakketten extra maatregelen te nemen, als de groei lager blijkt uit te vallen dan in het programma is berekend. Als deze risico's niet op passende wijze worden aangepakt en de consolidatieplannen niet volledig worden uitgevoerd, zal de begrotingsstrategie mogelijk niet volstaan om de overheidsschuldquote weer te doen dalen. Een rigoureuze uitvoering van de consolidatiestrategie in het programma die voortbouwt op de reeds geleverde forse inspanningen is ook geboden gezien de grote risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn, die te maken hebben met de verwachte veranderingen in de leeftijdsgerelateerde uitgaven op middellange termijn, de verwachte snelle toename van de schuld en de mogelijke noodzaak van extra steun voor de financiële sector. |
| --- | --- |

(14)

Al met al strookt de voor 2010 uitgestippelde begrotingsstrategie van het programma in grote lijnen met de aanbeveling van de Raad overeenkomstig artikel 126, lid 7. Vanaf 2011 strookt deze echter, gezien de risico's voor de tekortdoelstellingen, wellicht niet met de aanbeveling van de Raad. Met name moeten de doelen voor 2011-2014 worden onderbouwd met concrete maatregelen en moeten de plannen voor de gehele periode worden aangescherpt gezien de risico's van een tegenvallende bbp-groei en overschrijdingen aan de uitgavenzijde.

Aangezien het programma uitgaat van een sterk cyclische consolidatie in de laatste jaren, die op zich aansluit bij het optimistische macro-economische scenario ervan, valt de gemiddelde jaarlijkse structurele inspanning die volgens het programma nodig is om het buitensporige tekort in 2014 te corrigeren, lager uit dan de door de Raad aanbevolen 2 procentpunten van het bbp. Dat levert nog meer reden op om te concluderen dat de autoriteiten klaar moeten staan om naast de geplande consolidatiepakketten extra maatregelen te nemen, als de groei lager blijkt uit te vallen dan in het programma is berekend. Als deze risico's niet op passende wijze worden aangepakt en de consolidatieplannen niet volledig worden uitgevoerd, zal de begrotingsstrategie mogelijk niet volstaan om de overheidsschuldquote weer te doen dalen. Een rigoureuze uitvoering van de consolidatiestrategie in het programma die voortbouwt op de reeds geleverde forse inspanningen is ook geboden gezien de grote risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn, die te maken hebben met de verwachte veranderingen in de leeftijdsgerelateerde uitgaven op middellange termijn, de verwachte snelle toename van de schuld en de mogelijke noodzaak van extra steun voor de financiële sector.

| (15) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma enkele lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (6). In de aanbevelingen voor de beëindiging van het buitensporige begrotingstekort die de Raad op 2 december 2009 overeenkomstig artikel 126, lid 7, heeft gedaan, is Ierland ook verzocht in een afzonderlijk hoofdstuk van de actualiseringen van het stabiliteitsprogramma verslag uit te brengen over de voortgang bij de tenuitvoerlegging van de aanbevelingen van de Raad. Ierland heeft daaraan slechts gedeeltelijk gehoor gegeven. Zo worden de consolidatie-inspanningen voor de laatste jaren niet met brede maatregelen onderbouwd. |
| --- | --- |

(15)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma enkele lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (6). In de aanbevelingen voor de beëindiging van het buitensporige begrotingstekort die de Raad op 2 december 2009 overeenkomstig artikel 126, lid 7, heeft gedaan, is Ierland ook verzocht in een afzonderlijk hoofdstuk van de actualiseringen van het stabiliteitsprogramma verslag uit te brengen over de voortgang bij de tenuitvoerlegging van de aanbevelingen van de Raad. Ierland heeft daaraan slechts gedeeltelijk gehoor gegeven. Zo worden de consolidatie-inspanningen voor de laatste jaren niet met brede maatregelen onderbouwd.

De algemene conclusie luidt dat Ierland snel en vastberaden actie heeft ondernomen om de stijging van het overheidstekort tegen te gaan. Niettemin is het overheidstekort in 2009 door de diepe recessie verder opgelopen, maar volgens het programna zal het in 2010 stabiliseren op een niveau van 11,6 % van het bbp. De terugdringing van het tekort tot onder de referentiewaarde van 3 % van het bbp in 2014, de door de Raad gestelde termijn voor de correctie van het buitensporige tekort, vindt vanaf 2011 plaats. De schuld zou in 2012 een piek bereiken van zo'n 84 % van het bbp en daarna licht teruglopen. De begrotingsresultaten kunnen in de gehele programmaperiode ongunstiger uitvallen dan beoogd. Dit komt voornamelijk door: i) het feit dat de na 2010 te verrichten consolidatie niet met brede maatregelen wordt geschraagd en bij toekomstige begrotingen zal kunnen worden herzien, ii) de optimistische macro-economische vooruitzichten van het programma na 2010 en iii) het risico van uitgavenoverschrijdingen in 2010 en ook daarna, in die mate dat de nog uit te stippelen strategie op uitgavenbeheersing gericht moet zijn. Daardoor en gezien de kans dat verdere steunmaatregelen voor de financiële sector nodig zijn, zou ook de schuldquote hoger kunnen uitvallen dan in het programma is berekend. Hoewel de forse omvang van het bezuinigingspakket voor 2010 min of meer strookt met de aanbeveling van de Raad van 2 december 2009, zal het van belang zijn dat voornoemde risico's worden aangepakt door de maatregelen die ten grondslag liggen aan de consolidatiestrategie, concreet uit te werken en aanvullende consolidatiemaatregelen te nemen als de groei zwakker blijkt te zijn dan in het programma wordt verwacht, of als het risico van uitgavenoverschrijdingen zich daadwerkelijk voordoet. Na de forse inspanningen die al zijn geleverd, zal met de tenuitvoerlegging van een geloofwaardige budgettaire consolidatiestrategie die nog zou moeten worden geschraagd met een versterkt begrotingskader, weer de weg worden ingeslagen naar een duurzame economische groei. In dit verband is het ook nodig dat het concurrentievermogen door productiviteitsbevorderende maatregelen en een passend loonbeleid wordt hersteld en dat steun wordt verleend aan de om- en bijscholing van de recentelijk ontslagen werknemers om te voorkomen dat zij langdurig werkloos blijven. Met het oog op een verbetering van de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn zijn naast de budgettaire consolidatie-inspanningen verdere hervormingen van het pensioenstelsel van belang. Deze hervormingen kunnen in het verlengde liggen van het nationaal pensioenkader van maart 2010.

In het licht van de bovenstaande evaluatie en de aanbeveling van 2 december 2009 overeenkomstig artikel 126, lid 7, van het VWEU, toont de Raad zich verheugd over de forse consolidatiemaatregelen die zijn genomen, en verzoekt hij Ierland om

| i) | de begroting voor 2010 rigoureus uit te voeren en de beoogde consolidatiepakketten voor de komende jaren te onderbouwen met concrete maatregelen binnen een brede consolidatiestrategie teneinde de aanbevolen gemiddelde jaarlijkse fiscale inspanning van 2 % van het bbp te realiseren overeenkomstig de aanbeveling van artikel 126, lid 7, en tegelijk klaar te staan om verdere consolidatiemaatregelen te nemen indien de risico's die voortvloeien uit het feit dat het programma een gunstiger macro-economisch scenario bevat dan het scenario dat ten grondslag ligt aan de aanbeveling overeenkomstig artikel 126, lid 7, zich daadwerkelijk voordoen, en, zoals voorgeschreven in de BTP-aanbeveling, alle overige mogelijkheden aan te grijpen om de brutoschuldquote sneller te verlagen richting de referentiewaarde van 60 % van het bbp; |
| --- | --- |

i)

de begroting voor 2010 rigoureus uit te voeren en de beoogde consolidatiepakketten voor de komende jaren te onderbouwen met concrete maatregelen binnen een brede consolidatiestrategie teneinde de aanbevolen gemiddelde jaarlijkse fiscale inspanning van 2 % van het bbp te realiseren overeenkomstig de aanbeveling van artikel 126, lid 7, en tegelijk klaar te staan om verdere consolidatiemaatregelen te nemen indien de risico's die voortvloeien uit het feit dat het programma een gunstiger macro-economisch scenario bevat dan het scenario dat ten grondslag ligt aan de aanbeveling overeenkomstig artikel 126, lid 7, zich daadwerkelijk voordoen, en, zoals voorgeschreven in de BTP-aanbeveling, alle overige mogelijkheden aan te grijpen om de brutoschuldquote sneller te verlagen richting de referentiewaarde van 60 % van het bbp;

| ii) | gezien de verwachte forse stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven en ook gezien de verwachte verdere stijging van de schuld in de programmaperiode de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn te verbeteren door verdere pensioenhervormingen door te voeren; |
| --- | --- |

ii)

gezien de verwachte forse stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven en ook gezien de verwachte verdere stijging van de schuld in de programmaperiode de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn te verbeteren door verdere pensioenhervormingen door te voeren;

| iii) | de risico's voor de aanpassing te beperken, het dwingende karakter van zijn budgettaire middellangetermijnkader te versterken en het gehele jaar door nauwlettend toe te zien op de inachtneming van de begrotingsdoelstellingen. |
| --- | --- |

iii)

de risico's voor de aanpassing te beperken, het dwingende karakter van zijn budgettaire middellangetermijnkader te versterken en het gehele jaar door nauwlettend toe te zien op de inachtneming van de begrotingsdoelstellingen.

Ierland wordt ook verzocht in het BTP-hoofdstuk van de volgende actualiseringen van het stabiliteitsprogramma meer informatie te verstrekken over het traject en de brede maatregelen waarmee de beoogde consolidatie in de laatste jaren wordt onderbouwd.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses
   (7)
   (8)

| | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel bbp
  (verandering in %) | SP dec 2009 | n.b. | –7,5 | –1,3 | 3,3 | 4,5 | 4,3 | 4,0 |
| COM nov 2009 | –3,0 | –7,5 | –1,4 | 2,6 | n.b. | n.b. | n.b. |
| SP okt 2008 | –1,4 | –4,0 | –0,9 | 2,3 | 3,4 | 3,0 | n.b. |
| HICP-inflatie
  (%) | SP dec 2009 | n.b. | –1,7 | –1,2 | 1,0 | 1,7 | 1,8 | 1,8 |
| COM nov 2009 | 3,1 | –1,5 | –0,6 | 1,0 | n.b. | n.b. | n.b. |
| SP okt 2008 | 3,1 | 0,5 | 1,5 | 1,8 | 1,8 | 1,8 | n.b. |
| Output gap (8)

  (% van het potentiële bbp) | SP dec 2009 | 0,0 | –7,0 | –7,6 | –4,6 | –2,2 | –0,6 | 0,1 |
| COM nov 2009 (9) | –0,1 | –7,2 | –7,8 | –5,4 | n.b. | n.b. | n.b. |
| SP okt 2008 | 0,5 | –3,5 | –4,1 | –3,4 | –1,6 | –0,5 | n.b. |
| Netto financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland
  (% van het bbp) | SP dec 2009 | n.b. | –2,0 | 0,6 | 1,2 | 1,6 | 1,6 | 1,3 |
| COM nov 2009 | –5,1 | –3,1 | –1,8 | –1,4 | n.b. | n.b. | n.b. |
| SP okt 2008 | –6,3 | –4,2 | –3,5 | –3,4 | –3,0 | –2,8 | n.b. |
| Overheidsontvangsten
  (% van het bbp) | SP dec 2009 | 34,8 | 34,2 | 35,2 | 35,5 | 36,3 | 36,7 | 37,1 |
| COM nov 2009 | 34,9 | 34,4 | 34,4 | 33,8 | n.b. | n.b. | n.b. |
| SP okt 2008 | 33,6 | 33,7 | 34,4 | 34,6 | 33,9 | 34,4 | n.b. |
| Overheidsuitgaven
  (% van het bbp) | SP dec 2009 | 42,0 | 45,9 | 46,8 | 45,5 | 43,5 | 41,5 | 40,0 |
| COM nov 2009 | 42,0 | 46,9 | 49,1 | 48,4 | n.b. | n.b. | n.b. |
| SP okt 2008 | 39,9 | 43,3 | 43,4 | 41,0 | 38,7 | 37,0 | n.b. |
| Overheidssaldo
  (% van het bbp) | SP dec 2009 | –7,2 | –11,7 | –11,6 | –10,0 | –7,2 | –4,9 | –2,9 |
| COM nov 2009 | –7,2 | –12,5 | –14,7 | –14,7 | n.b. | n.b. | n.b. |
| SP okt 2008 | –6,3 | –9,5 | –9,0 | –6,4 | –4,8 | –2,6 | n.b. |
| Primair saldo
  (% van het bbp) | SP dec 2009 | –6,1 | –9,6 | –8,8 | –6,6 | –3,4 | –1 | 1 |
| COM nov 2009 | –6,1 | –10,2 | –11,3 | –10,6 | n.b. | n.b. | n.b. |
| SP okt 2008 | –5,2 | –7,3 | –6,4 | –3,5 | –1,7 | 0,7 | n.b. |
| Voor de conjunctuur gecorrigeerd saldo (8)

  (% van het bbp) | SP dec 2009 | –7,2 | –8,9 | –8,6 | –8,2 | –6,3 | –4,7 | –2,9 |
| COM nov 2009 | –7,1 | –9,6 | –11,5 | –12,5 | n.b. | n.b. | n.b. |
| SP okt 2008 | –6,5 | –8,1 | –7,4 | –5,0 | –4,1 | –2,4 | n.b. |
| Structureel saldo (10)

  (% van het bbp) | SP dec 2009 | –6,4 | –9,3 | –9,2 | –8,2 | –6,3 | –4,7 | –2,9 |
| COM nov 2009 | –7,1 | –10,1 | –11,5 | –12,5 | n.b. | n.b. | n.b. |
| SP okt 2008 | –6,2 | –8,1 | –7,4 | –5,0 | –4,1 | –2,4 | n.b. |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het bbp) | SP dec 2009 | n.b. | 64,5 | 77,9 | 82,9 | 83,9 | 83,3 | 80,8 |
| COM nov 2009 | 44,1 | 65,8 | 82,9 | 96,2 | n.b. | n.b. | n.b. |
| SP okt 2008 | 40,6 | 52,7 | 62,3 | 65,7 | 66,2 | 64,5 | n.b. |
| Stabiliteitsprogramma (SP); najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

Reëel bbp

(verandering in %)

SP dec 2009

n.b.

–7,5

–1,3

3,3

4,5

4,3

4,0

COM nov 2009

–3,0

–7,5

–1,4

2,6

n.b.

n.b.

n.b.

SP okt 2008

–1,4

–4,0

–0,9

2,3

3,4

3,0

n.b.

HICP-inflatie

(%)

SP dec 2009

n.b.

–1,7

–1,2

1,0

1,7

1,8

1,8

COM nov 2009

3,1

–1,5

–0,6

1,0

n.b.

n.b.

n.b.

SP okt 2008

3,1

0,5

1,5

1,8

1,8

1,8

n.b.

Output gap (8)

(% van het potentiële bbp)

SP dec 2009

0,0

–7,0

–7,6

–4,6

–2,2

–0,6

0,1

COM nov 2009 (9)

–0,1

–7,2

–7,8

–5,4

n.b.

n.b.

n.b.

SP okt 2008

0,5

–3,5

–4,1

–3,4

–1,6

–0,5

n.b.

Netto financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland

(% van het bbp)

SP dec 2009

n.b.

–2,0

0,6

1,2

1,6

1,6

1,3

COM nov 2009

–5,1

–3,1

–1,8

–1,4

n.b.

n.b.

n.b.

SP okt 2008

–6,3

–4,2

–3,5

–3,4

–3,0

–2,8

n.b.

Overheidsontvangsten

(% van het bbp)

SP dec 2009

34,8

34,2

35,2

35,5

36,3

36,7

37,1

COM nov 2009

34,9

34,4

34,4

33,8

n.b.

n.b.

n.b.

SP okt 2008

33,6

33,7

34,4

34,6

33,9

34,4

n.b.

Overheidsuitgaven

(% van het bbp)

SP dec 2009

42,0

45,9

46,8

45,5

43,5

41,5

40,0

COM nov 2009

42,0

46,9

49,1

48,4

n.b.

n.b.

n.b.

SP okt 2008

39,9

43,3

43,4

41,0

38,7

37,0

n.b.

Overheidssaldo

(% van het bbp)

SP dec 2009

–7,2

–11,7

–11,6

–10,0

–7,2

–4,9

–2,9

COM nov 2009

–7,2

–12,5

–14,7

–14,7

n.b.

n.b.

n.b.

SP okt 2008

–6,3

–9,5

–9,0

–6,4

–4,8

–2,6

n.b.

Primair saldo

(% van het bbp)

SP dec 2009

–6,1

–9,6

–8,8

–6,6

–3,4

–1

1

COM nov 2009

–6,1

–10,2

–11,3

–10,6

n.b.

n.b.

n.b.

SP okt 2008

–5,2

–7,3

–6,4

–3,5

–1,7

0,7

n.b.

Voor de conjunctuur gecorrigeerd saldo (8)

(% van het bbp)

SP dec 2009

–7,2

–8,9

–8,6

–8,2

–6,3

–4,7

–2,9

COM nov 2009

–7,1

–9,6

–11,5

–12,5

n.b.

n.b.

n.b.

SP okt 2008

–6,5

–8,1

–7,4

–5,0

–4,1

–2,4

n.b.

Structureel saldo (10)

(% van het bbp)

SP dec 2009

–6,4

–9,3

–9,2

–8,2

–6,3

–4,7

–2,9

COM nov 2009

–7,1

–10,1

–11,5

–12,5

n.b.

n.b.

n.b.

SP okt 2008

–6,2

–8,1

–7,4

–5,0

–4,1

–2,4

n.b.

Bruto overheidsschuld

(% van het bbp)

SP dec 2009

n.b.

64,5

77,9

82,9

83,9

83,3

80,8

COM nov 2009

44,1

65,8

82,9

96,2

n.b.

n.b.

n.b.

SP okt 2008

40,6

52,7

62,3

65,7

66,2

64,5

n.b.

Stabiliteitsprogramma (SP); najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. De documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op: http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/index_nl.htm

(2)  Bij de beoordeling wordt met name rekening gehouden met de najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie, maar ook met andere informatie die sindsdien beschikbaar is gekomen.

(3)  De stijging van de sociale bijdragen houdt verband met een positief overloopeffect van de maatregelen uit de aanvullende begroting van april 2009. De categorie „Overige ontvangsten” zal een stijging te zien geven, die samenhangt met het overschot van de centrale bank dat in 2010 aan de overheid wordt uitgekeerd en hoger uitvalt dan in 2009, met hogere ontvangsten uit de bankgarantiestelsels en met een eenmalige overdracht van activa van pensioenfondsen aan de overheid van 0,6 % van het bbp in 2010 na een soortgelijke operatie in 2009, die 0,4 % van het bbp opbracht.

(4)  In zijn conclusies van 10 november 2009 over de houdbaarheid van de overheidsfinanciën „roept de Raad de lidstaten op in hun komende stabiliteits- en convergentieprogramma's op houdbaarheid gerichte strategieën centraal te stellen” en verzoekt hij voorts „de Commissie om, tezamen met het Comité voor de economische politiek en het Economisch en Financieel Comité, nog voor het volgende houdbaarheidsverslag de methodes ter beoordeling van de langetermijnhoudbaarheid van de overheidsfinanciën nader uit te werken”.

(5)  Met deze hervormingsplannen is geen rekening gehouden in de ramingen van het effect van de vergrijzing op de overheidsfinanciën, zoals hierboven genoemd.

(6)  Met name ontbreken de gegevens over de nominale effectieve wisselkoers, de bbp-groei in de EU en de groei van relevante buitenlandse markten. Belangrijker is dat de prognoses voor de ontvangsten en de uitgaven in het programma geen streefcijfers, maar veeleer van technische aard zijn.

(7)  De najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie zijn opgesteld voordat de definitieve begroting bekend was.

(8)  De cijfers die voor het stabiliteitsprogramma van oktober 2008 worden vermeld, zijn ontleend aan het addendum van dit programma van januari 2009.

(9)  In de programma's vermelde output gaps en voor de conjunctuur gecorrigeerde saldi, zoals herberekend door de diensten van de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(10)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 1,8 %, – 0,5 %, – 0,7 % en 0,0 % in de periode 2008-2011.

(11)  Voor de conjunctuur gecorrigeerd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. De eenmalige en andere tijdelijke maatregelen hebben volgens het meest recente programma een (tekortverlagend) effect van 0,4 % van het bbp in 2009 en 0,6 % in 2010 en volgens de najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie een (tekortverlagend) effect van 0,5 % van het bbp in 2009.

Bronnen:

Stabiliteitsprogramma (SP); najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

| 1.6.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 142/13 |
| --- | --- | --- | --- |

1.6.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 142/13

---

ADVIES VAN DE RAAD

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Italië voor de periode 2009-2012

2010/C 142/03

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 26 april 2010 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Italië voor de periode 2009-2012 behandeld. |
| --- | --- |

(1)

Op 26 april 2010 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Italië voor de periode 2009-2012 behandeld.

| (2) | Hoewel de lage schuldpositie van de huishoudens en een betrekkelijk solide financiële sector enige bescherming tegen de mondiale financiële crisis boden, was de Italiaanse economie door diepgewortelde structurele zwakheden, met als gevolg een onbevredigende productiviteitsgroei, al lang voor de mondiale neergang verzwakt. Na een daling gedurende vijf kwartalen steeg het bbp weliswaar in het derde kwartaal van 2009, maar in het vierde kwartaal viel het weer licht terug. De recessie heeft met vertraging haar tol geëist op de arbeidsmarkt: in 2009 waren de gevolgen meer zichtbaar in het aantal gewerkte uren dan in het aantal werkenden; veel werknemers, met name in de zwaarst getroffen sector, de industrie, deden een beroep op het fonds voor loonsuppletie om hun salarisverlies als gevolg van minder gewerkte uren te compenseren. In het licht van de zeer hoge overheidsschuld en in een context van toenemend risicomijdend gedrag heeft de regering een adequaat anticrisisbeleid gevoerd. Vanaf het laatste kwartaal van 2008 heeft de regering verschillende maatregelen genomen om de stabiliteit van de financiële sector te versterken, het vertrouwen te herstellen en steun te verlenen aan bedrijven en huishoudens in nood. Volgens de ramingen van de regering zijn de herstelmaatregelen volledig gefinancierd door bestaande fondsen te herschikken en door de ontvangsten op te voeren, zonder dat een en ander gevolgen heeft voor het begrotingstekort. Niettegenstaande het prudente financiële beleid van de regering heeft de economische neergang een duidelijke uitwerking op de Italiaanse overheidsfinanciën. Het overheidstekort is van 2008 tot 2009 verdubbeld tot 5,3 % van het bbp (bevestigd in de ramingen van 1 maart 2010 van het bureau voor de statistiek). Op grond daarvan en op grond van de zeer hoge overheidsschuldquote heeft de Raad op 2 december 2009 officieel vastgesteld dat Italië een buitensporig tekort heeft en dat het land dit tekort uiterlijk in 2012 moet corrigeren. Naast begrotingsconsolidatie als voorwaarde om de overheidsfinanciën houdbaar te houden, moet het Italiaanse economische beleid de komende jaren vooral gericht zijn op een snel en duurzaam herstel van de productiviteitsgroei om het concurrentievermogen weer op peil te brengen en de lage potentiële groei van het bbp te verhogen. Voor een aanpak van het productiviteitsprobleem zijn ingrijpende structurele hervormingen van essentieel belang. Bovendien vereist het herstel van het concurrentievermogen op korte termijn ook dat de loonontwikkeling beter wordt afgestemd op de productiviteitsontwikkeling. |
| --- | --- |

(2)

Hoewel de lage schuldpositie van de huishoudens en een betrekkelijk solide financiële sector enige bescherming tegen de mondiale financiële crisis boden, was de Italiaanse economie door diepgewortelde structurele zwakheden, met als gevolg een onbevredigende productiviteitsgroei, al lang voor de mondiale neergang verzwakt. Na een daling gedurende vijf kwartalen steeg het bbp weliswaar in het derde kwartaal van 2009, maar in het vierde kwartaal viel het weer licht terug. De recessie heeft met vertraging haar tol geëist op de arbeidsmarkt: in 2009 waren de gevolgen meer zichtbaar in het aantal gewerkte uren dan in het aantal werkenden; veel werknemers, met name in de zwaarst getroffen sector, de industrie, deden een beroep op het fonds voor loonsuppletie om hun salarisverlies als gevolg van minder gewerkte uren te compenseren. In het licht van de zeer hoge overheidsschuld en in een context van toenemend risicomijdend gedrag heeft de regering een adequaat anticrisisbeleid gevoerd. Vanaf het laatste kwartaal van 2008 heeft de regering verschillende maatregelen genomen om de stabiliteit van de financiële sector te versterken, het vertrouwen te herstellen en steun te verlenen aan bedrijven en huishoudens in nood. Volgens de ramingen van de regering zijn de herstelmaatregelen volledig gefinancierd door bestaande fondsen te herschikken en door de ontvangsten op te voeren, zonder dat een en ander gevolgen heeft voor het begrotingstekort. Niettegenstaande het prudente financiële beleid van de regering heeft de economische neergang een duidelijke uitwerking op de Italiaanse overheidsfinanciën. Het overheidstekort is van 2008 tot 2009 verdubbeld tot 5,3 % van het bbp (bevestigd in de ramingen van 1 maart 2010 van het bureau voor de statistiek). Op grond daarvan en op grond van de zeer hoge overheidsschuldquote heeft de Raad op 2 december 2009 officieel vastgesteld dat Italië een buitensporig tekort heeft en dat het land dit tekort uiterlijk in 2012 moet corrigeren. Naast begrotingsconsolidatie als voorwaarde om de overheidsfinanciën houdbaar te houden, moet het Italiaanse economische beleid de komende jaren vooral gericht zijn op een snel en duurzaam herstel van de productiviteitsgroei om het concurrentievermogen weer op peil te brengen en de lage potentiële groei van het bbp te verhogen. Voor een aanpak van het productiviteitsprobleem zijn ingrijpende structurele hervormingen van essentieel belang. Bovendien vereist het herstel van het concurrentievermogen op korte termijn ook dat de loonontwikkeling beter wordt afgestemd op de productiviteitsontwikkeling.

| (3) | Hoewel de in de context van de crisis geconstateerde daling van het reële bbp grotendeels conjunctureel van aard is, is ook het potentiële productieniveau negatief beïnvloed. Daarnaast kan de crisis ook de potentiële middellangetermijngroei negatief beïnvloeden via lagere investeringen, geringere beschikbaarheid van kredieten en hogere structurele werkloosheid. Bovendien versterkt de impact van de economische crisis de negatieve gevolgen van de vergrijzing voor de potentiële productie en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Tegen deze achtergrond is het van essentieel belang dat meer vaart wordt gezet achter de structurele hervormingen die erop gericht zijn de potentiële groei te bevorderen. Voor Italië is het met name van belang hervormingen door te voeren op het gebied van de marktconcurrentie, het ondernemingsklimaat, de kwaliteit van de dienstverlening door de overheid en de werking van de arbeidsmarkt, waaronder een verschuiving van bestaande sociale uitgaven naar een breder en uniformer werkloosheidsuitkeringsstelsel. |
| --- | --- |

(3)

Hoewel de in de context van de crisis geconstateerde daling van het reële bbp grotendeels conjunctureel van aard is, is ook het potentiële productieniveau negatief beïnvloed. Daarnaast kan de crisis ook de potentiële middellangetermijngroei negatief beïnvloeden via lagere investeringen, geringere beschikbaarheid van kredieten en hogere structurele werkloosheid. Bovendien versterkt de impact van de economische crisis de negatieve gevolgen van de vergrijzing voor de potentiële productie en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Tegen deze achtergrond is het van essentieel belang dat meer vaart wordt gezet achter de structurele hervormingen die erop gericht zijn de potentiële groei te bevorderen. Voor Italië is het met name van belang hervormingen door te voeren op het gebied van de marktconcurrentie, het ondernemingsklimaat, de kwaliteit van de dienstverlening door de overheid en de werking van de arbeidsmarkt, waaronder een verschuiving van bestaande sociale uitgaven naar een breder en uniformer werkloosheidsuitkeringsstelsel.

| (4) | Volgens het macro-economische scenario van het programma zal de reële groei van het bbp in 2010 weer positief zijn (1,1 %), terwijl in 2009 nog sprake was van een krimp van 4,8 % (5 % in de ramingen van 1 maart 2010 van het bureau voor de statistiek), en dat deze zal versnellen tot 2 % per jaar gedurende de resterende programmaperiode. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) lijkt dit scenario uit te gaan van optimistische groeiverwachtingen. De in het programma gehanteerde inflatieprognoses lijken realistisch. De prognoses voor de werkgelegenheidsgroei en het werkloosheidspercentage zijn optimistischer dan die van de diensten van de Commissie uit het najaar van 2009, hetgeen strookt met de hogere reële bbp-groei die in het programma wordt verwacht. |
| --- | --- |

(4)

Volgens het macro-economische scenario van het programma zal de reële groei van het bbp in 2010 weer positief zijn (1,1 %), terwijl in 2009 nog sprake was van een krimp van 4,8 % (5 % in de ramingen van 1 maart 2010 van het bureau voor de statistiek), en dat deze zal versnellen tot 2 % per jaar gedurende de resterende programmaperiode. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) lijkt dit scenario uit te gaan van optimistische groeiverwachtingen. De in het programma gehanteerde inflatieprognoses lijken realistisch. De prognoses voor de werkgelegenheidsgroei en het werkloosheidspercentage zijn optimistischer dan die van de diensten van de Commissie uit het najaar van 2009, hetgeen strookt met de hogere reële bbp-groei die in het programma wordt verwacht.

| (5) | Het programma raamt het overheidstekort in 2009 op 5,3 % van het bbp. De significante verslechtering ten opzichte van het tekort van 2,7 % van het bbp in 2008 is grotendeels een gevolg van de crisis voor de overheidsfinanciën. Overeenkomstig het Europees economisch herstelplan zijn verschillende pakketten met herstelmaatregelen aangenomen, die in 2009 in totaal neerkwamen op circa 0,7 % van het bbp en volgens de autoriteiten volledig zijn gefinancierd door bestaande fondsen te herschikken en door de ontvangsten op te voeren. Volgens het programma zal het begrotingsbeleid al in 2010 licht restrictief worden, en aanmerkelijk restrictiever in 2011 en 2012, teneinde het buitensporige tekort in 2012 te corrigeren. Dit strookt grosso modo met de door de Raad bepleite exitstrategie, ook wanneer rekening wordt gehouden met de zeer hoge overheidsschuldquote. |
| --- | --- |

(5)

Het programma raamt het overheidstekort in 2009 op 5,3 % van het bbp. De significante verslechtering ten opzichte van het tekort van 2,7 % van het bbp in 2008 is grotendeels een gevolg van de crisis voor de overheidsfinanciën. Overeenkomstig het Europees economisch herstelplan zijn verschillende pakketten met herstelmaatregelen aangenomen, die in 2009 in totaal neerkwamen op circa 0,7 % van het bbp en volgens de autoriteiten volledig zijn gefinancierd door bestaande fondsen te herschikken en door de ontvangsten op te voeren. Volgens het programma zal het begrotingsbeleid al in 2010 licht restrictief worden, en aanmerkelijk restrictiever in 2011 en 2012, teneinde het buitensporige tekort in 2012 te corrigeren. Dit strookt grosso modo met de door de Raad bepleite exitstrategie, ook wanneer rekening wordt gehouden met de zeer hoge overheidsschuldquote.

| (6) | Voor 2010 mikt het programma op een verlaging van het overheidstekort met 0,3 procentpunt tot 5,0 % van het bbp, hetgeen op zich min of meer in overeenstemming mag worden geacht met de aanbevelingen van de Raad overeenkomstig artikel 126, lid 7, van 2 december 2009. De inkomstenquote zal volgens het programma met 0,5 procentpunt dalen, mede vanwege het aflopen van de eenmalige inkomstenbevorderende maatregelen voor 2009. De uitgavenquote zal naar verwachting sterker dalen, met 0,8 procentpunt van het bbp, hoofdzakelijk dankzij de uitgavenbeperking waartoe is besloten in het in de zomer van 2008 aangenomen begrotingspakket voor 2009-2011. Dit komt tot uiting in de vertraging van de groei van de primaire uitgaven, die in 2010 volgens het programma met slechts 0,6 % stijgen, mede door de daling van de overheidsinvesteringen na de versnelling in 2009. De begroting 2010 bevat zelf enkele maatregelen naast die welke al waren gepland in het in 2008 aangenomen begrotingspakket voor 2009-2011, en is volgens de autoriteiten budgettair neutraal. Zij bevat enkele nieuwe expansieve maatregelen ten belope van circa 0,4 % van het bbp om steun te verlenen aan werknemers met een laag inkomen en om extra sociale en gezondheidsuitgaven en buitenlandse militaire missies te financieren. De belangrijkste financieringsbron bestaat uit de eenmalige opbrengsten uit de buitengewone belasting op illegaal geëxpatrieerde activa („scudo fiscale”) die in 2009 is geboekt (0,35 % van het bbp), omdat op grond van deze positieve uitkomst bij de begroting 2010 is besloten om de inning van enkele inkomstenbelastingen in de orde van grootte van 0,25 % van het bbp te verschuiven van 2009 naar 2010.
  De aanvullende expansieve maatregelen wijken eigenlijk enigszins af van de aanbevelingen voor 2010, al moet worden erkend dat deze van geringe omvang zijn en volgens de raming van de autoriteiten geheel zijn gefinancierd door een verschuiving van de eenmalige opbrengsten uit de scudo fiscale. Na een verslechtering van 0,25 procentpunt van het bbp in 2009 moet het structurele saldo, dat wil zeggen het voor de conjunctuur gecorrigeerde saldo ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen volgens de algemeen aanvaarde methode, in 2010 met 0,5 procentpunt van het bbp stijgen, zulks voornamelijk door een beperking van de uitgaven. |
| --- | --- |

(6)

Voor 2010 mikt het programma op een verlaging van het overheidstekort met 0,3 procentpunt tot 5,0 % van het bbp, hetgeen op zich min of meer in overeenstemming mag worden geacht met de aanbevelingen van de Raad overeenkomstig artikel 126, lid 7, van 2 december 2009. De inkomstenquote zal volgens het programma met 0,5 procentpunt dalen, mede vanwege het aflopen van de eenmalige inkomstenbevorderende maatregelen voor 2009. De uitgavenquote zal naar verwachting sterker dalen, met 0,8 procentpunt van het bbp, hoofdzakelijk dankzij de uitgavenbeperking waartoe is besloten in het in de zomer van 2008 aangenomen begrotingspakket voor 2009-2011. Dit komt tot uiting in de vertraging van de groei van de primaire uitgaven, die in 2010 volgens het programma met slechts 0,6 % stijgen, mede door de daling van de overheidsinvesteringen na de versnelling in 2009. De begroting 2010 bevat zelf enkele maatregelen naast die welke al waren gepland in het in 2008 aangenomen begrotingspakket voor 2009-2011, en is volgens de autoriteiten budgettair neutraal. Zij bevat enkele nieuwe expansieve maatregelen ten belope van circa 0,4 % van het bbp om steun te verlenen aan werknemers met een laag inkomen en om extra sociale en gezondheidsuitgaven en buitenlandse militaire missies te financieren. De belangrijkste financieringsbron bestaat uit de eenmalige opbrengsten uit de buitengewone belasting op illegaal geëxpatrieerde activa („scudo fiscale”) die in 2009 is geboekt (0,35 % van het bbp), omdat op grond van deze positieve uitkomst bij de begroting 2010 is besloten om de inning van enkele inkomstenbelastingen in de orde van grootte van 0,25 % van het bbp te verschuiven van 2009 naar 2010.

De aanvullende expansieve maatregelen wijken eigenlijk enigszins af van de aanbevelingen voor 2010, al moet worden erkend dat deze van geringe omvang zijn en volgens de raming van de autoriteiten geheel zijn gefinancierd door een verschuiving van de eenmalige opbrengsten uit de scudo fiscale. Na een verslechtering van 0,25 procentpunt van het bbp in 2009 moet het structurele saldo, dat wil zeggen het voor de conjunctuur gecorrigeerde saldo ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen volgens de algemeen aanvaarde methode, in 2010 met 0,5 procentpunt van het bbp stijgen, zulks voornamelijk door een beperking van de uitgaven.

| (7) | Het hoofddoel van de in het programma uitgestippelde budgettaire middellangetermijnstrategie is een verlaging van het tekort tot onder de referentiewaarde van 3 % van het bbp in 2012, de door de Raad gestelde termijn voor de correctie van het buitensporige tekort. Daarbij wordt gemikt op een tekort van 3,9 % van het bbp in 2011 en van 2,7 % van het bbp in 2012. Om deze doelen te bereiken, beoogt de regering naast de consolidatie-inspanning van het begrotingspakket voor 2009-2011 een extra consolidatie-inspanning van 0,4 procentpunt van het bbp in 2011 en van nog eens 0,8 procentpunt in 2012. Er wordt geen informatie verstrekt over de brede maatregelen achter deze extra consolidatie, hetgeen een beoordeling van de totale samenstelling van de voorgestelde aanpassing bemoeilijkt. Het primaire saldo wordt begroot op 1,3 % van het bbp in 2011 en op 2,7 % in 2012. De geplande jaarlijkse consolidatie komt in structurele termen neer op 0,5 procentpunt van het bbp in 2011 en op 3⁄4 procentpunt in 2012. De begrotingsaanpassing vindt derhalve iets meer aan het einde van de programmaperiode plaats. Het programma bevestigt dat wordt vastgehouden aan de nieuwe middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begroting, namelijk het realiseren van een structureel begrotingsevenwicht. Gezien de laatste prognoses en het schuldniveau sluit de MTD aan bij de doelstellingen van het pact. In het programma wordt er echter niet naar gestreefd de MTD binnen de programmaperiode te verwezenlijken. |
| --- | --- |

(7)

Het hoofddoel van de in het programma uitgestippelde budgettaire middellangetermijnstrategie is een verlaging van het tekort tot onder de referentiewaarde van 3 % van het bbp in 2012, de door de Raad gestelde termijn voor de correctie van het buitensporige tekort. Daarbij wordt gemikt op een tekort van 3,9 % van het bbp in 2011 en van 2,7 % van het bbp in 2012. Om deze doelen te bereiken, beoogt de regering naast de consolidatie-inspanning van het begrotingspakket voor 2009-2011 een extra consolidatie-inspanning van 0,4 procentpunt van het bbp in 2011 en van nog eens 0,8 procentpunt in 2012. Er wordt geen informatie verstrekt over de brede maatregelen achter deze extra consolidatie, hetgeen een beoordeling van de totale samenstelling van de voorgestelde aanpassing bemoeilijkt. Het primaire saldo wordt begroot op 1,3 % van het bbp in 2011 en op 2,7 % in 2012. De geplande jaarlijkse consolidatie komt in structurele termen neer op 0,5 procentpunt van het bbp in 2011 en op 3⁄4 procentpunt in 2012. De begrotingsaanpassing vindt derhalve iets meer aan het einde van de programmaperiode plaats. Het programma bevestigt dat wordt vastgehouden aan de nieuwe middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begroting, namelijk het realiseren van een structureel begrotingsevenwicht. Gezien de laatste prognoses en het schuldniveau sluit de MTD aan bij de doelstellingen van het pact. In het programma wordt er echter niet naar gestreefd de MTD binnen de programmaperiode te verwezenlijken.

| (8) | Al met al kunnen de begrotingsresultaten ongunstiger uitvallen dan in het programma wordt beoogd. Deze kans neemt toe aan het einde van de programmaperiode. Ten eerste kan de reële groei van het bbp lager zijn dan in het programma voor de gehele periode 2010-2012 wordt aangenomen. In dit verband geeft de gevoeligheidsanalyse in het programma aan dat een 0,5 % lagere jaarlijkse groei van het bbp gedurende de programmaperiode tot een 0,7 procentpunt hoger tekort in 2012 leidt (3,4 % van het bbp tegenover een streefcijfer van 2,7 %) en, door de gevolgen voor de potentiële groei, tot een 0,5 procentpunt geringere structurele aanpassing voor de periode 2010-2012. Ten tweede zijn de begrotingsdoelen voor 2011 en 2012 afhankelijk van de vaststelling en uitvoering van extra consolidatie-inspanningen. Het programma bevat echter geen brede maatregelen voor deze consolidatie, die verder gaat dan het in het programma gepresenteerde trendscenario, dat uitgaat van ongewijzigde wetgeving. In het programma worden bovendien de trends in de werkelijke uitgaven en derhalve ook de omvang van de consolidatiemaatregelen die noodzakelijk zijn om de begrotingsdoelen te bereiken, onderschat. Ten derde zal het ook zonder de noodzakelijke extra consolidatie-inspanningen al een zeer grote opgave zijn om de trendprognoses waarin het effect van het begrotingspakket van de zomer van 2008 voor de periode 2009-2011 is verwerkt, te realiseren omdat deze al berusten op een zeer forse uitgavenbeperking. In het verleden is namelijk gebleken dat uitgavenoverschrijdingen op centraal en decentraal niveau niet uit te sluiten vallen. Dit geldt met name voor de lopende primaire uitgaven, die in het laatste decennium met gemiddeld zo'n 4,5 % zijn gestegen. Om de stringente uitgavendoelstellingen van het begrotingspakket van de zomer van 2008 te halen, zijn meer inspanningen nodig om de uitgaven te verminderen, de doelmatigheid te verhogen en de kwaliteit van de dienstverlening te verbeteren. |
| --- | --- |

(8)

Al met al kunnen de begrotingsresultaten ongunstiger uitvallen dan in het programma wordt beoogd. Deze kans neemt toe aan het einde van de programmaperiode. Ten eerste kan de reële groei van het bbp lager zijn dan in het programma voor de gehele periode 2010-2012 wordt aangenomen. In dit verband geeft de gevoeligheidsanalyse in het programma aan dat een 0,5 % lagere jaarlijkse groei van het bbp gedurende de programmaperiode tot een 0,7 procentpunt hoger tekort in 2012 leidt (3,4 % van het bbp tegenover een streefcijfer van 2,7 %) en, door de gevolgen voor de potentiële groei, tot een 0,5 procentpunt geringere structurele aanpassing voor de periode 2010-2012. Ten tweede zijn de begrotingsdoelen voor 2011 en 2012 afhankelijk van de vaststelling en uitvoering van extra consolidatie-inspanningen. Het programma bevat echter geen brede maatregelen voor deze consolidatie, die verder gaat dan het in het programma gepresenteerde trendscenario, dat uitgaat van ongewijzigde wetgeving. In het programma worden bovendien de trends in de werkelijke uitgaven en derhalve ook de omvang van de consolidatiemaatregelen die noodzakelijk zijn om de begrotingsdoelen te bereiken, onderschat. Ten derde zal het ook zonder de noodzakelijke extra consolidatie-inspanningen al een zeer grote opgave zijn om de trendprognoses waarin het effect van het begrotingspakket van de zomer van 2008 voor de periode 2009-2011 is verwerkt, te realiseren omdat deze al berusten op een zeer forse uitgavenbeperking. In het verleden is namelijk gebleken dat uitgavenoverschrijdingen op centraal en decentraal niveau niet uit te sluiten vallen. Dit geldt met name voor de lopende primaire uitgaven, die in het laatste decennium met gemiddeld zo'n 4,5 % zijn gestegen. Om de stringente uitgavendoelstellingen van het begrotingspakket van de zomer van 2008 te halen, zijn meer inspanningen nodig om de uitgaven te verminderen, de doelmatigheid te verhogen en de kwaliteit van de dienstverlening te verbeteren.

| (9) | De overheidsschuldquote ligt ruim boven de referentiewaarde van het Verdrag en zal een stijgende lijn blijven vertonen tot 2010. Na een toename in 2008 is de schuldquote volgens de programmaramingen in 2009 verder opgelopen, namelijk met 9,3 procentpunten tot 115,1 % van het bbp (115,8 % volgens de ramingen van 1 maart 2010 van het bureau voor de statistiek), dit voornamelijk als gevolg van de hoge rentelast en de scherpe daling van het reële bbp, die slechts gedeeltelijk worden gecompenseerd door het nog altijd forse effect van de bbp-deflator. De schuld liep ook op door het eerste negatieve primaire saldo sinds 1991 en door de stock-flow adjustment, die voornamelijk was toe te schrijven aan de door de schatkist uit voorzorg doorgevoerde verhoging van de liquide activa. Voor 2010 wordt in het programma gerekend op een verdere stijging van de schuldquote met 1,8 procentpunt omdat het tekortverhogende effect van de rentelast slechts gedeeltelijk wordt gecompenseerd door de verwachte positieve groei van het bbp en de door de bbp-deflator. Aangenomen wordt dat de schuldquote in 2011 en 2012 een dalende lijn volgt en vooral dankzij de verwachte positieve primaire saldi en de verwachte versnelling van de reële bbp-groei uitkomt op 114,6 % van het bbp. De ontwikkeling van de schuldquote zou echter vooral na 2010 minder gunstig kunnen zijn dan in het programma wordt verwacht, dit gezien de genoemde risico's voor de begrotingsconsolidatie en de kans op een minder gunstige groei van het reële bbp dan in het programma wordt aangenomen. |
| --- | --- |

(9)

De overheidsschuldquote ligt ruim boven de referentiewaarde van het Verdrag en zal een stijgende lijn blijven vertonen tot 2010. Na een toename in 2008 is de schuldquote volgens de programmaramingen in 2009 verder opgelopen, namelijk met 9,3 procentpunten tot 115,1 % van het bbp (115,8 % volgens de ramingen van 1 maart 2010 van het bureau voor de statistiek), dit voornamelijk als gevolg van de hoge rentelast en de scherpe daling van het reële bbp, die slechts gedeeltelijk worden gecompenseerd door het nog altijd forse effect van de bbp-deflator. De schuld liep ook op door het eerste negatieve primaire saldo sinds 1991 en door de stock-flow adjustment, die voornamelijk was toe te schrijven aan de door de schatkist uit voorzorg doorgevoerde verhoging van de liquide activa. Voor 2010 wordt in het programma gerekend op een verdere stijging van de schuldquote met 1,8 procentpunt omdat het tekortverhogende effect van de rentelast slechts gedeeltelijk wordt gecompenseerd door de verwachte positieve groei van het bbp en de door de bbp-deflator. Aangenomen wordt dat de schuldquote in 2011 en 2012 een dalende lijn volgt en vooral dankzij de verwachte positieve primaire saldi en de verwachte versnelling van de reële bbp-groei uitkomt op 114,6 % van het bbp. De ontwikkeling van de schuldquote zou echter vooral na 2010 minder gunstig kunnen zijn dan in het programma wordt verwacht, dit gezien de genoemde risico's voor de begrotingsconsolidatie en de kans op een minder gunstige groei van het reële bbp dan in het programma wordt aangenomen.

| (10) | Uit schuldprognoses voor de middellange termijn waarbij wordt aangenomen dat bbp-groeicijfers en de belastingquote geleidelijk naar het niveau van voor de crisis terugkeren en waarbij de geraamde stijging van de leeftijdgerelateerde uitgaven is ingecalculeerd, kan worden afgelezen dat de in het programma geplande begrotingsstrategie op zich en bij ongewijzigd beleid zou volstaan om de schuldquote ten laatste in 2020 te stabiliseren. |
| --- | --- |

(10)

Uit schuldprognoses voor de middellange termijn waarbij wordt aangenomen dat bbp-groeicijfers en de belastingquote geleidelijk naar het niveau van voor de crisis terugkeren en waarbij de geraamde stijging van de leeftijdgerelateerde uitgaven is ingecalculeerd, kan worden afgelezen dat de in het programma geplande begrotingsstrategie op zich en bij ongewijzigd beleid zou volstaan om de schuldquote ten laatste in 2020 te stabiliseren.

| (11) | Van de vergrijzing gaat in Italië een duidelijk geringer langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is, omdat de pensioenuitgaven door de volledige uitvoering van de vastgestelde hervormingen minder sterk stijgen dan gemiddeld in de EU. Niettemin behoren de pensioenuitgaven als percentage van het bbp tot de hoogste in de EU. De in het programma geraamde begrotingssituatie in 2009 is niet toereikend om de huidige schuldquote te stabiliseren. Door hoge primaire overschotten te realiseren, zouden de in het houdbaarheidsverslag 2009 van de Commissie (3) als middelgroot aangemerkte risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn kunnen worden beperkt. |
| --- | --- |

(11)

Van de vergrijzing gaat in Italië een duidelijk geringer langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is, omdat de pensioenuitgaven door de volledige uitvoering van de vastgestelde hervormingen minder sterk stijgen dan gemiddeld in de EU. Niettemin behoren de pensioenuitgaven als percentage van het bbp tot de hoogste in de EU. De in het programma geraamde begrotingssituatie in 2009 is niet toereikend om de huidige schuldquote te stabiliseren. Door hoge primaire overschotten te realiseren, zouden de in het houdbaarheidsverslag 2009 van de Commissie (3) als middelgroot aangemerkte risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn kunnen worden beperkt.

| (12) | De budgettaire governance in Italië is, sinds het land tot het eurogebied is toegetreden, aanzienlijk verbeterd onder invloed van de begrotingsbeperkingen van het Verdrag en het stabiliteits- en groeipact. Toch blijft er ruimte voor verbetering van verscheidene aspecten van het begrotingskader. Onlangs is een aantal initiatieven ontplooid om de budgettaire governance in Italië te verbeteren. Om de traditionele nadruk op de korte termijn in de begrotingsplannen te verminderen, heeft de regering in de zomer van 2008 allereerst een driejarig pakket aangenomen waarin niet alleen jaarlijkse doelen zijn vastgelegd voor afzonderlijke uitgaven- en inkomstenposten, maar ook de brede maatregelen die nodig zijn om ze te bereiken. Deze exercitie is volgens de autoriteiten niet herhaald voor de begroting 2010 vanwege de onzekerheid als gevolg van de economische neergang. De in 2009 aangenomen kaderwet voor de hervorming van het begrotingsproces heeft echter wel de begrotingshorizon van drie jaar in wetgeving verankerd. Een tweede verbetering betreft de vereenvoudiging van de structuur van de staatsbegroting, die een eenvoudiger en meer beleidsgerichte toewijzing van middelen mogelijk maakt.
  Ten derde zijn ook enkele stappen gezet om de controle van de uitgaven te verbeteren door een uitvoerige toetsing van de uitgaven van de ministeries. Ook de beide laatste verbeteringen zijn als permanent aspect van het begrotingsproces in de kaderwet opgenomen. Het valt te bezien of de praktische uitvoering van deze hervorming, die enige jaren in beslag zal nemen, de beoogde resultaten oplevert in termen van een betere uitgavenbeheersing en budgettaire governance. In de toekomst is een van de belangrijkste uitdagingen voor de budgettaire governance het ontwikkelen en invoeren van een nieuw kader voor budgettair federalisme dat ervoor zorgt dat decentrale overheden verantwoording afleggen en dat de doelmatigheid bevordert. |
| --- | --- |

(12)

De budgettaire governance in Italië is, sinds het land tot het eurogebied is toegetreden, aanzienlijk verbeterd onder invloed van de begrotingsbeperkingen van het Verdrag en het stabiliteits- en groeipact. Toch blijft er ruimte voor verbetering van verscheidene aspecten van het begrotingskader. Onlangs is een aantal initiatieven ontplooid om de budgettaire governance in Italië te verbeteren. Om de traditionele nadruk op de korte termijn in de begrotingsplannen te verminderen, heeft de regering in de zomer van 2008 allereerst een driejarig pakket aangenomen waarin niet alleen jaarlijkse doelen zijn vastgelegd voor afzonderlijke uitgaven- en inkomstenposten, maar ook de brede maatregelen die nodig zijn om ze te bereiken. Deze exercitie is volgens de autoriteiten niet herhaald voor de begroting 2010 vanwege de onzekerheid als gevolg van de economische neergang. De in 2009 aangenomen kaderwet voor de hervorming van het begrotingsproces heeft echter wel de begrotingshorizon van drie jaar in wetgeving verankerd. Een tweede verbetering betreft de vereenvoudiging van de structuur van de staatsbegroting, die een eenvoudiger en meer beleidsgerichte toewijzing van middelen mogelijk maakt.

Ten derde zijn ook enkele stappen gezet om de controle van de uitgaven te verbeteren door een uitvoerige toetsing van de uitgaven van de ministeries. Ook de beide laatste verbeteringen zijn als permanent aspect van het begrotingsproces in de kaderwet opgenomen. Het valt te bezien of de praktische uitvoering van deze hervorming, die enige jaren in beslag zal nemen, de beoogde resultaten oplevert in termen van een betere uitgavenbeheersing en budgettaire governance. In de toekomst is een van de belangrijkste uitdagingen voor de budgettaire governance het ontwikkelen en invoeren van een nieuw kader voor budgettair federalisme dat ervoor zorgt dat decentrale overheden verantwoording afleggen en dat de doelmatigheid bevordert.

| (13) | Hoewel de uitvoering van pensioenhervormingen en de in 2009 ingevoerde geleidelijke verhoging van de pensioenleeftijd voor vrouwelijke ambtenaren positieve ontwikkelingen zijn, blijft de samenstelling van de sociale uitgaven bevorderlijk voor hoge pensioenuitgaven. Dat gaat ten koste van andere sociale uitgaven en productievere, op de bevordering van onderzoek en innovatie gerichte uitgaven en daardoor kan het groeipotentieel weer ongunstig worden beïnvloed. Bovendien moet, omdat de consolidatiestrategie voor de programmaperiode uitgaat van een aanpassing aan de uitgavenzijde, belangrijke doelmatigheidswinst worden geboekt om te voorkomen dat het niveau en de kwaliteit van de aangeboden diensten worden geschaad. Recente inspanningen om de doelmatigheid en kosteneffectiviteit van het openbaar bestuur te verbeteren en de inrichting van de lesprogramma’s in de bovenbouw van het middelbaar onderwijs te hervormen, kunnen op middellange tot lange termijn mogelijk positief uitwerken op de begroting. |
| --- | --- |

(13)

Hoewel de uitvoering van pensioenhervormingen en de in 2009 ingevoerde geleidelijke verhoging van de pensioenleeftijd voor vrouwelijke ambtenaren positieve ontwikkelingen zijn, blijft de samenstelling van de sociale uitgaven bevorderlijk voor hoge pensioenuitgaven. Dat gaat ten koste van andere sociale uitgaven en productievere, op de bevordering van onderzoek en innovatie gerichte uitgaven en daardoor kan het groeipotentieel weer ongunstig worden beïnvloed. Bovendien moet, omdat de consolidatiestrategie voor de programmaperiode uitgaat van een aanpassing aan de uitgavenzijde, belangrijke doelmatigheidswinst worden geboekt om te voorkomen dat het niveau en de kwaliteit van de aangeboden diensten worden geschaad. Recente inspanningen om de doelmatigheid en kosteneffectiviteit van het openbaar bestuur te verbeteren en de inrichting van de lesprogramma’s in de bovenbouw van het middelbaar onderwijs te hervormen, kunnen op middellange tot lange termijn mogelijk positief uitwerken op de begroting.

| (14) | Al met al is de begrotingsstrategie voor 2010, zoals uiteengezet in het programma, grotendeels in overeenstemming met de aanbevelingen van de Raad overeenkomstig artikel 126, lid 7. Vanaf 2011 is de begrotingsstrategie echter, gezien de risico's voor de tekortdoelstellingen, wellicht niet in overeenstemming met de aanbevelingen van de Raad. Met name de tekortdoelstellingen voor 2011-2012 zullen moeten worden onderbouwd met concrete maatregelen en de plannen voor de hele periode moeten voldoende worden versterkt gezien de risico's van een mogelijk minder gunstige bbp-groei en mogelijke overschrijdingen aan de uitgavenzijde. Dit geldt ook voor de in het programma beoogde structurele inspanning: deze kan achterblijven bij hetgeen de Raad heeft aanbevolen. Als deze risico's niet op passende wijze worden aangepakt en de consolidatieplannen niet volledig worden uitgevoerd, zal de begrotingsstrategie mogelijk niet volstaan om de zeer hoge overheidsschuldquote in 2011-2012 opnieuw te doen dalen. |
| --- | --- |

(14)

Al met al is de begrotingsstrategie voor 2010, zoals uiteengezet in het programma, grotendeels in overeenstemming met de aanbevelingen van de Raad overeenkomstig artikel 126, lid 7. Vanaf 2011 is de begrotingsstrategie echter, gezien de risico's voor de tekortdoelstellingen, wellicht niet in overeenstemming met de aanbevelingen van de Raad. Met name de tekortdoelstellingen voor 2011-2012 zullen moeten worden onderbouwd met concrete maatregelen en de plannen voor de hele periode moeten voldoende worden versterkt gezien de risico's van een mogelijk minder gunstige bbp-groei en mogelijke overschrijdingen aan de uitgavenzijde. Dit geldt ook voor de in het programma beoogde structurele inspanning: deze kan achterblijven bij hetgeen de Raad heeft aanbevolen. Als deze risico's niet op passende wijze worden aangepakt en de consolidatieplannen niet volledig worden uitgevoerd, zal de begrotingsstrategie mogelijk niet volstaan om de zeer hoge overheidsschuldquote in 2011-2012 opnieuw te doen dalen.

| (15) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma enkele lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (4). In zijn overeenkomstig artikel 126, lid 7, gedane aanbevelingen van 2 december 2009 voor de correctie van het buitensporige begrotingstekort heeft de Raad Italië ook verzocht in de actualiseringen van het stabiliteitsprogramma in een afzonderlijk hoofdstuk verslag uit te brengen over de voortgang bij de tenuitvoerlegging van deze aanbevelingen. Italië heeft daaraan slechts gedeeltelijk gehoor gegeven, aangezien geen informatie wordt verstrekt over de brede maatregelen die nodig zijn om de geplande aanvullende consolidatie in 2011-2012 te realiseren. |
| --- | --- |

(15)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma enkele lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (4). In zijn overeenkomstig artikel 126, lid 7, gedane aanbevelingen van 2 december 2009 voor de correctie van het buitensporige begrotingstekort heeft de Raad Italië ook verzocht in de actualiseringen van het stabiliteitsprogramma in een afzonderlijk hoofdstuk verslag uit te brengen over de voortgang bij de tenuitvoerlegging van deze aanbevelingen. Italië heeft daaraan slechts gedeeltelijk gehoor gegeven, aangezien geen informatie wordt verstrekt over de brede maatregelen die nodig zijn om de geplande aanvullende consolidatie in 2011-2012 te realiseren.

De algemene conclusie luidt dat het programma uitgaat van een geringe daling van het tekort, namelijk van 5,3 % in 2009 naar 5 % van het bbp in 2010. Deze daling is toe te schrijven aan de aanpassing van de uitgaven, die in de zomer van 2008 is vastgesteld en met de begroting 2010 wordt bevestigd. Daarna wordt gerekend op een daling van het tekort tot onder de 3 % van het bbp in 2012, de uiterste termijn die de Raad heeft gesteld voor de correctie van het buitensporige tekort. De strategie berust op: i) de verdere tenuitvoerlegging van de aanpassing van de uitgaven voor de periode 2009-2011, die in de zomer van 2008 is vastgesteld, en ii) een aanvullende consolidatie-inspanning ten belope van 0,4 procentpunt van het bbp in 2011 en van nog eens 0,8 procentpunt in 2012, die echter niet wordt onderbouwd met brede maatregelen. De brutoschuldquote zal volgens het programma toenemen van iets meer dan 115 % van het bbp in 2009 tot circa 117 % van het bbp in 2010. Daarna zou deze weer teruglopen tot 114,6 % van het bbp in 2012, hetgeen strookt met de geplande begrotingsdoelen en de aannames voor de economische groei. De tekort- en de schuldquote kunnen echter hoger uitvallen dan beoogd. Al met al lijken de macro-economische hypothesen in het programma aan de optimistische kant. Bovendien ontbreken brede maatregelen voor de geplande extra consolidatie-inspanningen en zal het uiterst lastig worden om de trendprognoses te realiseren, omdat deze al berusten op een zeer forse uitgavenbeperking. In het verleden is namelijk gebleken dat uitgavenoverschrijdingen niet uit te sluiten vallen. Een grote uitdaging voor de budgettaire governance is een zodanige uitvoering van de hervorming van het begrotingsproces en van de regels voor budgettair federalisme dat de verantwoordingsplicht van decentrale overheden wordt verbeterd en de begrotingsdiscipline wordt gewaarborgd. Naast de begrotingsconsolidatie, die mede gezien de zeer hoge schuldquote een voorwaarde is om de overheidsfinanciën houdbaar te houden, moet het Italiaanse economische beleid de komende jaren vooral ook gericht zijn op een snel en duurzaam herstel van de productiviteitsgroei om het concurrentievermogen weer op peil te brengen en de lage nationale potentiële bbp-groei te verhogen.

Gezien bovenstaande beoordeling en ook gezien de aanbeveling van 2 december 2009 overeenkomstig artikel 126, lid 7, van het VWEU wordt Italië verzocht om:

| i) | de geplande begrotingsaanpassing strikt door te voeren en met name de begrotingsconsolidatie in 2010 volgens plan te verwezenlijken, alsook de geplande consolidatie voor 2011 en 2012 te onderbouwen met concrete maatregelen en tegelijk klaar te staan om de noodzakelijke consolidatiemaatregelen te nemen indien het macro-economische scenario dat ten grondslag ligt aan de aanbeveling overeenkomstig artikel 126, lid 7, zich daadwerkelijk voordoet; zoals gesteld in de BTP-aanbeveling elke gelegenheid te benutten, met inbegrip van verbeterde economische omstandigheden, om bovenop de begrotingsinspanningen de vermindering van de brutoschuldquote richting de referentiewaarde van 60 % van het bbp te bespoedigen. |
| --- | --- |

i)

de geplande begrotingsaanpassing strikt door te voeren en met name de begrotingsconsolidatie in 2010 volgens plan te verwezenlijken, alsook de geplande consolidatie voor 2011 en 2012 te onderbouwen met concrete maatregelen en tegelijk klaar te staan om de noodzakelijke consolidatiemaatregelen te nemen indien het macro-economische scenario dat ten grondslag ligt aan de aanbeveling overeenkomstig artikel 126, lid 7, zich daadwerkelijk voordoet; zoals gesteld in de BTP-aanbeveling elke gelegenheid te benutten, met inbegrip van verbeterde economische omstandigheden, om bovenop de begrotingsinspanningen de vermindering van de brutoschuldquote richting de referentiewaarde van 60 % van het bbp te bespoedigen.

| ii) | ervoor te zorgen dat de uitvoering van de hervorming van het begrotingsproces leidt tot betere voorwaarden voor beheersing van de uitgaven en bijdraagt tot het bereiken van het doel van solide overheidsfinanciën, en dat de regels voor budgettair federalisme de verantwoordingsplicht van decentrale overheden verbeteren en de efficiëntie bevorderen. |
| --- | --- |

ii)

ervoor te zorgen dat de uitvoering van de hervorming van het begrotingsproces leidt tot betere voorwaarden voor beheersing van de uitgaven en bijdraagt tot het bereiken van het doel van solide overheidsfinanciën, en dat de regels voor budgettair federalisme de verantwoordingsplicht van decentrale overheden verbeteren en de efficiëntie bevorderen.

Italië wordt ook verzocht zich beter te houden aan de in de gedragscode gespecificeerde gegevensvereisten gezien de indicatieve aard van de inkomsten- en uitgavenprognoses in de laatste jaren van het programma, en in het BTP-hoofdstuk van de volgende actualiseringen van het stabiliteitsprogramma meer informatie te verstrekken over de brede maatregelen waarmee de beoogde consolidatie in die jaren wordt onderbouwd.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

| | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel bbp
  (verandering in %) | SP jan 2010 | –1,0 | –4,8 | 1,1 | 2,0 | 2,0 |
| COM nov 2009 | –1,0 | –4,7 | 0,7 | 1,4 | n.b. |
| SP feb 2009 | –0,6 | –2,0 | 0,3 | 1,0 | n.b. |
| HICP-inflatie
  (%) | SP jan 2010 | 3,5 | 0,8 | 1,5 | 2,0 | 2,0 |
| COM nov 2009 | 3,5 | 0,8 | 1,8 | 2,0 | n.b. |
| SP feb 2009 | 3,5 | 1,2 | 1,7 | 2,0 | n.b. |
| Output gap (5)

  (% van het potentiële bbp) | SP jan 2010 | 1,1 | –4,0 | –3,5 | –2,5 | –1,6 |
| COM nov 2009 (6) | 1,3 | –3,6 | –3,2 | –2,5 | n.b. |
| SP feb 2009 | 0,3 | –2,3 | –2,7 | –2,5 | n.b. |
| Netto financieringsoverschot/ -tekort t.o.v. het buitenland
  (% van het bbp) | SP jan 2010 | –2,9 | –1,8 | –1,6 | –1,3 | –1,3 |
| COM nov 2009 | –2,9 | –2,3 | –2,3 | –2,3 | n.b. |
| SP feb 2009 | –1,6 | –1,3 | –1,1 | –0,9 | n.b. |
| Overheidsontvangsten (7)

  (% van het bbp) | SP jan 2010 | 46,0 | 46,4 | 45,9 | 45,5 | 45,6 |
| COM nov 2009 | 46,0 | 46,3 | 45,5 | 45,4 | n.b. |
| SP feb 2009 | 46,4 | 46,8 | 46,8 | 46,4 | n.b. |
| Overheidsuitgaven (7)

  (% van het bbp) | SP jan 2010 | 48,8 | 51,7 | 50,9 | 49,9 | 49,5 |
| COM nov 2009 | 48,8 | 51,6 | 50,8 | 50,5 | n.b. |
| SP feb 2009 | 49,0 | 50,5 | 50,0 | 49,5 | n.b. |
| Overheidssaldo
  (% van het bbp) | SP jan 2010 | –2,7 | –5,3 | –5,0 | –3,9 | –2,7 |
| COM nov 2009 | –2,7 | –5,3 | –5,3 | –5,1 | n.b. |
| SP feb 2009 | –2,6 | –3,7 | –3,3 | –2,9 | n.b. |
| Primair saldo
  (% van het bbp) | SP jan 2010 | 2,4 | –0,5 | –0,1 | 1,3 | 2,7 |
| COM nov 2009 | 2,4 | –0,5 | –0,6 | 0,1 | n.b. |
| SP feb 2009 | 2,5 | 1,3 | 1,9 | 2,6 | n.b. |
| Voor de conjunctuurgecorrigeerd saldo (5)

  (% van het bbp) | SP jan 2010 | –3,3 | –3,2 | –3,2 | –2,7 | –1,9 |
| COM nov 2009 | –3,4 | –3,5 | –3,7 | –3,8 | n.b. |
| SP feb 2009 | –2,7 | –2,6 | –1,9 | –1,6 | n.b. |
| Structureel saldo (8)

  (% van het bbp) | SP jan 2010 | –3,5 | –3,8 | –3,3 | –2,7 | –1,9 |
| COM nov 2009 | –3,6 | –3,7 | –3,7 | –3,7 | n.b. |
| SP feb 2009 | –2,9 | –2,7 | –2,0 | –1,7 | n.b. |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het bbp) | SP jan 2010 | 105,8 | 115,1 | 116,9 | 116,5 | 114,6 |
| COM nov 2009 | 105,8 | 114,6 | 116,7 | 117,8 | n.b. |
| SP feb 2009 | 105,9 | 110,5 | 112,0 | 111,6 | n.b. |
| Stabiliteitsprogramma (SP); najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2008

2009

2010

2011

2012

Reëel bbp

(verandering in %)

SP jan 2010

–1,0

–4,8

1,1

2,0

2,0

COM nov 2009

–1,0

–4,7

0,7

1,4

n.b.

SP feb 2009

–0,6

–2,0

0,3

1,0

n.b.

HICP-inflatie

(%)

SP jan 2010

3,5

0,8

1,5

2,0

2,0

COM nov 2009

3,5

0,8

1,8

2,0

n.b.

SP feb 2009

3,5

1,2

1,7

2,0

n.b.

Output gap (5)

(% van het potentiële bbp)

SP jan 2010

1,1

–4,0

–3,5

–2,5

–1,6

COM nov 2009 (6)

1,3

–3,6

–3,2

–2,5

n.b.

SP feb 2009

0,3

–2,3

–2,7

–2,5

n.b.

Netto financieringsoverschot/ -tekort t.o.v. het buitenland

(% van het bbp)

SP jan 2010

–2,9

–1,8

–1,6

–1,3

–1,3

COM nov 2009

–2,9

–2,3

–2,3

–2,3

n.b.

SP feb 2009

–1,6

–1,3

–1,1

–0,9

n.b.

Overheidsontvangsten (7)

(% van het bbp)

SP jan 2010

46,0

46,4

45,9

45,5

45,6

COM nov 2009

46,0

46,3

45,5

45,4

n.b.

SP feb 2009

46,4

46,8

46,8

46,4

n.b.

Overheidsuitgaven (7)

(% van het bbp)

SP jan 2010

48,8

51,7

50,9

49,9

49,5

COM nov 2009

48,8

51,6

50,8

50,5

n.b.

SP feb 2009

49,0

50,5

50,0

49,5

n.b.

Overheidssaldo

(% van het bbp)

SP jan 2010

–2,7

–5,3

–5,0

–3,9

–2,7

COM nov 2009

–2,7

–5,3

–5,3

–5,1

n.b.

SP feb 2009

–2,6

–3,7

–3,3

–2,9

n.b.

Primair saldo

(% van het bbp)

SP jan 2010

2,4

–0,5

–0,1

1,3

2,7

COM nov 2009

2,4

–0,5

–0,6

0,1

n.b.

SP feb 2009

2,5

1,3

1,9

2,6

n.b.

Voor de conjunctuurgecorrigeerd saldo (5)

(% van het bbp)

SP jan 2010

–3,3

–3,2

–3,2

–2,7

–1,9

COM nov 2009

–3,4

–3,5

–3,7

–3,8

n.b.

SP feb 2009

–2,7

–2,6

–1,9

–1,6

n.b.

Structureel saldo (8)

(% van het bbp)

SP jan 2010

–3,5

–3,8

–3,3

–2,7

–1,9

COM nov 2009

–3,6

–3,7

–3,7

–3,7

n.b.

SP feb 2009

–2,9

–2,7

–2,0

–1,7

n.b.

Bruto overheidsschuld

(% van het bbp)

SP jan 2010

105,8

115,1

116,9

116,5

114,6

COM nov 2009

105,8

114,6

116,7

117,8

n.b.

SP feb 2009

105,9

110,5

112,0

111,6

n.b.

Stabiliteitsprogramma (SP); najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. De documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op: http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/index_nl.htm

(2)  Bij de beoordeling wordt met name rekening gehouden met de najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie en hun tussentijdse prognoses van februari 2010, maar ook met andere informatie die sindsdien beschikbaar is gekomen.

(3)  In zijn conclusies van 10 november 2009 over de houdbaarheid van de overheidsfinanciën „roept de Raad de lidstaten op in hun komende stabiliteits- en convergentieprogramma's op houdbaarheid gerichte strategieën centraal te stellen” en verzoekt hij voorts „de Commissie om, tezamen met het Comité voor de economische politiek en het Economisch en Financieel Comité, nog voor het volgende houdbaarheidsverslag de methodes ter beoordeling van de langetermijnhoudbaarheid van de overheidsfinanciën nader uit te werken”. Het volgende houdbaarheidsverslag is voor 2012 gepland.

(4)  Zo ontbreekt in het programma informatie over de brede maatregelen in het kader van de geplande aanvullende consolidatie die nodig is om de begrotingsdoelen op middellange termijn te bereiken. Derhalve stroken de in het programma vermelde uitgaven- en inkomstenquotes voor 2011 en 2012 niet met de begrotingsdoelen. Bovendien worden geen facultatieve gegevens gepresenteerd over de overheidsuitgaven naar functie (tabel 3 in bijlage 2 bij de gedragscode) en over de liquide financiële activa en het netto financieringstekort (tabel 4 in bijlage 2 bij de gedragscode).

(5)  In de programma's vermelde output gaps en voor de conjunctuurgecorrigeerde saldi, zoals herberekend door de diensten van de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(6)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 0,4 %, 0,2 %, 0,3 % en 0,7 % in de periode 2008-2011.

(7)  De programmagegevens over de ontvangsten en uitgaven zijn trends op basis van ongewijzigde wetgeving. In de beoogde overheidssaldi is rekening gehouden met aanvullende maatregelen met een positief effect van 0,4 % van het bbp in 2011 en nog eens 0,8 % in 2012.

(8)  Voor de conjunctuurgecorrigeerd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. De eenmalige en andere tijdelijke maatregelen zijn goed voor 0,2 % van het bbp in 2008, 0,6 % in 2009 en 0,1 % in 2010, telkens met een tekortverlagend effect volgens het meest recente programma. In de najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie belopen eenmalige en andere tijdelijke maatregelen 0,2 % van het bbp in zowel 2008 als 2009 (tekortverlagend), 0 % van het bbp in 2010 en 0,1 % van het bbp in 2011 (tekortverhogend).

Bronnen:

Stabiliteitsprogramma (SP); najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

| 1.6.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 142/19 |
| --- | --- | --- | --- |

1.6.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 142/19

---

ADVIES VAN DE RAAD

over het geactualiseerde convergentieprogramma van Letland voor de periode 2009-2012

2010/C 142/04

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 9, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 26 april 2010 heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van Letland voor de periode 2009-2012 behandeld. |
| --- | --- |

(1)

Op 26 april 2010 heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van Letland voor de periode 2009-2012 behandeld.

| (2) | Het schokeffect van de omslag in Letlands binnenlandse krediet- en vastgoedhausse is versterkt door de mondiale financiële crisis, die tot kredietkrapte en een aanscherping van de kredietvoorwaarden heeft geleid. De terugval op externe markten, die gelijktijdig plaats greep, heeft de sector verhandelbare goederen en diensten getroffen. Voorts heeft de waardevermindering van de valuta's van bepaalde belangrijke handelspartners het verlies aan concurrentievermogen uit de afgelopen jaren geaccentueerd.
  Vanaf oktober 2008 kwamen Letlands financiële markten en bankwezen onder grote druk te staan. Dit heeft de Letse autoriteiten er toe aangezet een beroep te doen op internationale financiële bijstand, die eind 2008 is verleend (2) op voorwaarde dat de begroting in aanzienlijke mate zou worden geconsolideerd en hervormingen in het financiële stelsel en structurele hervormingen zouden worden doorgevoerd. Vervolgens heeft de regering nog aanvullende, deels door structurele hervormingen geschraagde budgettaire consolidatiemaatregelen ten uitvoer gelegd omdat de economische en budgettaire omstandigheden in de eerste helft van 2009 veel sterker waren verslechterd dan verwacht. Op grond van de bovengenoemde ontwikkelingen besloot de Raad op 7 juli 2009 dat er in Letland sprake was van een buitensporig tekort, en deed hij overeenkomstig artikel 104, lid 7, VEG de aanbeveling om dit tekort uiterlijk in 2012 te corrigeren. In de tweede helft van 2009 stabiliseerde de exportsector van de economie zich en begon hij de eerste tekenen van herstel te vertonen. Vooral door de forse verslechtering van de arbeidsmarkt en door de negatieve kredietgroei bleef de binnenlandse vraag echter sterk teruglopen. Niettemin hebben de verlening van internationale financiële bijstand, de rigoureuze uitvoering van de begroting van 2009 en de aanneming van de begroting van 2010 met daarin verdere budgettaire consolidatiemaatregelen geleid tot een stabilisatie van het vertrouwen en tot een verbetering van het marktsentiment jegens Letland. Economische stabilisatie en een hervatting van een solide inhaalproces blijven de belangrijkste uitdagingen voor het economisch beleid. Economische stabilisatie is voor een groot deel afhankelijk van een verankering van de langetermijnverwachtingen. In dit verband is het van cruciaal belang dat het consolidatietraject volgens plan ten uitvoer wordt gelegd. Economische stabilisatie is tevens rechtstreeks afhankelijk van het nemen van structureel solide en sociaal rechtvaardige maatregelen en ook van een verdere omschakeling naar een economie van verhandelbare goederen en diensten. Gezien de duidelijke verslechtering van het externe concurrentievermogen in de haussejaren lijkt het noodzakelijk dat de binnenlandse prijzen zich nog iets verder aanpassen en de productiviteit nog iets verder verbetert. Met middelen uit EU-structuurfondsen zou de sector verhandelbare goederen en diensten kunnen worden versterkt en zou de recessie kunnen worden opgevangen.
  Door de sterke daling van de binnenlandse vraag en door het vrijkomen van reservecapaciteit zijn bestaande onevenwichtigheden verminderd, is de inflatie teruggelopen en is het externe tekort — grotendeels via een sterk gedaalde invoer — verdwenen. Het saldo van de externe rekening, dat in de haussejaren fors negatief was en gefinancierd werd met een bancaire kapitaalinstroom die tot een snelle stijging van de externe nettoverplichtingen leidde, is in 2009 omgeslagen in een geraamd overschot van meer dan 8 % van het bbp. Het ziet ernaar uit dat de externe rekening in de programmaperiode een duidelijk overschot blijft vertonen. |
| --- | --- |

(2)

Het schokeffect van de omslag in Letlands binnenlandse krediet- en vastgoedhausse is versterkt door de mondiale financiële crisis, die tot kredietkrapte en een aanscherping van de kredietvoorwaarden heeft geleid. De terugval op externe markten, die gelijktijdig plaats greep, heeft de sector verhandelbare goederen en diensten getroffen. Voorts heeft de waardevermindering van de valuta's van bepaalde belangrijke handelspartners het verlies aan concurrentievermogen uit de afgelopen jaren geaccentueerd.

Vanaf oktober 2008 kwamen Letlands financiële markten en bankwezen onder grote druk te staan. Dit heeft de Letse autoriteiten er toe aangezet een beroep te doen op internationale financiële bijstand, die eind 2008 is verleend (2) op voorwaarde dat de begroting in aanzienlijke mate zou worden geconsolideerd en hervormingen in het financiële stelsel en structurele hervormingen zouden worden doorgevoerd. Vervolgens heeft de regering nog aanvullende, deels door structurele hervormingen geschraagde budgettaire consolidatiemaatregelen ten uitvoer gelegd omdat de economische en budgettaire omstandigheden in de eerste helft van 2009 veel sterker waren verslechterd dan verwacht. Op grond van de bovengenoemde ontwikkelingen besloot de Raad op 7 juli 2009 dat er in Letland sprake was van een buitensporig tekort, en deed hij overeenkomstig artikel 104, lid 7, VEG de aanbeveling om dit tekort uiterlijk in 2012 te corrigeren. In de tweede helft van 2009 stabiliseerde de exportsector van de economie zich en begon hij de eerste tekenen van herstel te vertonen. Vooral door de forse verslechtering van de arbeidsmarkt en door de negatieve kredietgroei bleef de binnenlandse vraag echter sterk teruglopen. Niettemin hebben de verlening van internationale financiële bijstand, de rigoureuze uitvoering van de begroting van 2009 en de aanneming van de begroting van 2010 met daarin verdere budgettaire consolidatiemaatregelen geleid tot een stabilisatie van het vertrouwen en tot een verbetering van het marktsentiment jegens Letland. Economische stabilisatie en een hervatting van een solide inhaalproces blijven de belangrijkste uitdagingen voor het economisch beleid. Economische stabilisatie is voor een groot deel afhankelijk van een verankering van de langetermijnverwachtingen. In dit verband is het van cruciaal belang dat het consolidatietraject volgens plan ten uitvoer wordt gelegd. Economische stabilisatie is tevens rechtstreeks afhankelijk van het nemen van structureel solide en sociaal rechtvaardige maatregelen en ook van een verdere omschakeling naar een economie van verhandelbare goederen en diensten. Gezien de duidelijke verslechtering van het externe concurrentievermogen in de haussejaren lijkt het noodzakelijk dat de binnenlandse prijzen zich nog iets verder aanpassen en de productiviteit nog iets verder verbetert. Met middelen uit EU-structuurfondsen zou de sector verhandelbare goederen en diensten kunnen worden versterkt en zou de recessie kunnen worden opgevangen.

Door de sterke daling van de binnenlandse vraag en door het vrijkomen van reservecapaciteit zijn bestaande onevenwichtigheden verminderd, is de inflatie teruggelopen en is het externe tekort — grotendeels via een sterk gedaalde invoer — verdwenen. Het saldo van de externe rekening, dat in de haussejaren fors negatief was en gefinancierd werd met een bancaire kapitaalinstroom die tot een snelle stijging van de externe nettoverplichtingen leidde, is in 2009 omgeslagen in een geraamd overschot van meer dan 8 % van het bbp. Het ziet ernaar uit dat de externe rekening in de programmaperiode een duidelijk overschot blijft vertonen.

| (3) | Hoewel de in de context van de crisis geconstateerde daling van het feitelijke bbp vooral conjunctureel van aard is, is ook het productiepotentieel aangetast. Daarnaast kan de crisis ook een negatief effect op de potentiële groei op middellange termijn sorteren als gevolg van lagere investeringen, een beperkte beschikbaarheid van kredieten en een stijgende structurele werkloosheid. Bovendien worden de negatieve gevolgen van de vergrijzing voor het productiepotentieel en voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën nog versterkt door de gevolgen van de economische crisis. Tegen deze achtergrond is het van essentieel belang dat meer vaart wordt gezet achter structurele hervormingen om de potentiële groei te bevorderen. Voor Letland is het met name van belang meer vaart te zetten achter brede structurele hervormingen op het gebied van het beheer van de begroting en de publieke sector, om de competentieniveaus te verhogen in het kader van het streven naar een verbetering van de productiviteit en om de beschikbare middelen uit EU-structuurfondsen efficiënt aan te wenden. |
| --- | --- |

(3)

Hoewel de in de context van de crisis geconstateerde daling van het feitelijke bbp vooral conjunctureel van aard is, is ook het productiepotentieel aangetast. Daarnaast kan de crisis ook een negatief effect op de potentiële groei op middellange termijn sorteren als gevolg van lagere investeringen, een beperkte beschikbaarheid van kredieten en een stijgende structurele werkloosheid. Bovendien worden de negatieve gevolgen van de vergrijzing voor het productiepotentieel en voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën nog versterkt door de gevolgen van de economische crisis. Tegen deze achtergrond is het van essentieel belang dat meer vaart wordt gezet achter structurele hervormingen om de potentiële groei te bevorderen. Voor Letland is het met name van belang meer vaart te zetten achter brede structurele hervormingen op het gebied van het beheer van de begroting en de publieke sector, om de competentieniveaus te verhogen in het kader van het streven naar een verbetering van de productiviteit en om de beschikbare middelen uit EU-structuurfondsen efficiënt aan te wenden.

| (4) | Volgens het macro-economische scenario van het programma zal het reële bbp, na een uitzonderlijke sterke daling van de productie in 2009 met naar schatting 18,0 %, in 2010 met nog eens 4,0 % teruglopen, om daarna weer te groeien met 2,0 % in 2011 en 3,8 % in 2012. De verwachte terugkeer naar een positieve groei is te danken aan de externe sector en, in mindere mate, aan investeringen in vaste activa, terwijl de particuliere consumptie en de algehele binnenlandse vraag pas aan het einde van de programmaperiode een duidelijke expansie vertonen. Afgaande op de thans beschikbare informatie (3) lijkt dit scenario plausibel, maar door de ernst van de recessie blijft de onzekerheid groot.
  De forse deflatie die in het programma voor 2010 wordt voorspeld, is een realistische raming, maar gezien het deflatiecijfer voor 2011 wordt het tempo van het herstel van de prijsstabiliteit mogelijk onderschat. Het externe saldo blijft in de programmaperiode duidelijk positief, hetgeen min of meer plausibel lijkt, hoewel de omvang van de verwachte overschotten aan de hoge kant lijkt. De monetaire en wisselkoersaannamen van het programma stroken met het macro-economische scenario. |
| --- | --- |

(4)

Volgens het macro-economische scenario van het programma zal het reële bbp, na een uitzonderlijke sterke daling van de productie in 2009 met naar schatting 18,0 %, in 2010 met nog eens 4,0 % teruglopen, om daarna weer te groeien met 2,0 % in 2011 en 3,8 % in 2012. De verwachte terugkeer naar een positieve groei is te danken aan de externe sector en, in mindere mate, aan investeringen in vaste activa, terwijl de particuliere consumptie en de algehele binnenlandse vraag pas aan het einde van de programmaperiode een duidelijke expansie vertonen. Afgaande op de thans beschikbare informatie (3) lijkt dit scenario plausibel, maar door de ernst van de recessie blijft de onzekerheid groot.

De forse deflatie die in het programma voor 2010 wordt voorspeld, is een realistische raming, maar gezien het deflatiecijfer voor 2011 wordt het tempo van het herstel van de prijsstabiliteit mogelijk onderschat. Het externe saldo blijft in de programmaperiode duidelijk positief, hetgeen min of meer plausibel lijkt, hoewel de omvang van de verwachte overschotten aan de hoge kant lijkt. De monetaire en wisselkoersaannamen van het programma stroken met het macro-economische scenario.

| (5) | In het programma wordt het overheidstekort voor 2009 op 10,0 % van het bbp geraamd. Ook al is in overleg met internationale kredietverstrekkers op 16 juni 2009 een restrictieve aanvullende begroting vastgesteld waarmee wordt gestreefd naar een consolidatie van 4,4 % van het bbp die bijna geheel aan de uitgavenzijde plaatsvindt, is er dus sprake van een duidelijke verslechtering ten opzichte van het tekort van 4,1 % van het bbp in 2008. Dit komt door de gevolgen van de crisis voor de overheidsfinanciën. Ondanks de verhoging van de btw en de accijnzen begin 2009 zijn de belastingontvangsten in vergelijking met 2008 nominaal met een kwart teruggelopen. Volgens het programma en overeenkomstig de verplichtingen die in het kader van de internationale financiële bijstand zijn aangegaan, zal het begrotingsbeleid in de gehele programmaperiode sterk restrictief blijven, aangezien er geen budgettaire manoeuvreerruimte is en een correctie van economische onevenwichtigheden nodig is. Dit sluit aan bij de door de Raad voor Letland bepleite exitstrategie waarin een correctie van het buitensporige tekort in 2012 centraal staat. |
| --- | --- |

(5)

In het programma wordt het overheidstekort voor 2009 op 10,0 % van het bbp geraamd. Ook al is in overleg met internationale kredietverstrekkers op 16 juni 2009 een restrictieve aanvullende begroting vastgesteld waarmee wordt gestreefd naar een consolidatie van 4,4 % van het bbp die bijna geheel aan de uitgavenzijde plaatsvindt, is er dus sprake van een duidelijke verslechtering ten opzichte van het tekort van 4,1 % van het bbp in 2008. Dit komt door de gevolgen van de crisis voor de overheidsfinanciën. Ondanks de verhoging van de btw en de accijnzen begin 2009 zijn de belastingontvangsten in vergelijking met 2008 nominaal met een kwart teruggelopen. Volgens het programma en overeenkomstig de verplichtingen die in het kader van de internationale financiële bijstand zijn aangegaan, zal het begrotingsbeleid in de gehele programmaperiode sterk restrictief blijven, aangezien er geen budgettaire manoeuvreerruimte is en een correctie van economische onevenwichtigheden nodig is. Dit sluit aan bij de door de Raad voor Letland bepleite exitstrategie waarin een correctie van het buitensporige tekort in 2012 centraal staat.

| (6) | De staatsbegroting 2010, die door het parlement op 1 december 2009 is aangenomen, voorziet in een verdere discretionaire consolidatie van meer dan 4,2 % van het bbp, zoals vastgesteld in het kader van de betalingsbalanssteun en onderschreven in de aanbeveling van de Raad aan Letland van 7 juli 2009. De consolidatie is redelijk gelijkmatig verdeeld over de uitgaven (2,0 % van het bbp) en de ontvangsten (2,2 % van het bbp). Aan de ontvangstenzijde wordt een forse stijging van de ontvangstenquote verwacht (2,4 % van het bbp, waarbij het forse noemereffect en de daarmee samenhangende uitholling van de belastinggrondslagen elkaar vrijwel direct opheffen).
  Ondanks de aanzienlijke consolidatie daalt de primaire-uitgavenquote evenwel met slechts 0,2 % van het bbp (met inbegrip van het overloopeffect van de maatregelen van juni 2009). Dit komt grotendeels door het vrij sterke noemereffect. De ontvangstenmaatregelen bestaan onder meer in een verhoging van het tarief voor de inkomstenbelasting (0,8 % van het bbp), een aantal hervormingen die het inkomstenbelasting- en het socialebijdragenstelsel neutraler maken (0,8 % van het bbp), een extra belasting op onroerend goed (0,3 % van het bbp, waaronder een verbreding van de grondslag voor niet-zakelijk onroerend goed op licht progressieve basis), een progressieve belasting op autogebruik (0,2 % van het bbp) en een verhoging van de gas- en tabaksaccijnzen. Aan de uitgavenzijde bevat de staatsbegroting 2010 forse bezuinigingen die grotendeels berusten op structurele hervormingen met middellangetermijngevolgen, en met name op de samenvoeging/afschaffing van organen en instellingen die onder de ministeries van Landbouw, Cultuur, Onderwijs en Defensie vallen, terwijl ook 0,5 % van het bbp wordt bezuinigd op subsidies en op de uitgaven aan transportonderhoud. Verdere salarisverlagingen bij de decentrale overheid leveren een besparing van 0,4 % van het bbp en verlagingen van ziekengeld, werkloosheidsuitkeringen en ouderschapstoelagen boven een bepaalde drempel leveren een besparing van 0,2 % van het bbp op. Van eenmalige maatregelen is nauwelijks gebruikgemaakt. Volgens de berekeningen van de diensten van de Commissie op basis van de in het programma voorkomende informatie verbetert het structurele saldo (d.w.z. het voor conjunctuur gecorrigeerde saldo exclusief eenmalige en andere tijdelijke maatregelen) met iets meer dan 2 % (van – 7,6 % naar – 5,5 %). De vereiste restrictieve begrotingskoers wordt dus aangehouden. De verbetering valt lager uit dan het bedrag van de consolidatiemaatregelen vanwege de automatische uitholling van de belastinggrondslagen en vanwege de stijging van de rentelasten met 1,1% van het bbp. |
| --- | --- |

(6)

De staatsbegroting 2010, die door het parlement op 1 december 2009 is aangenomen, voorziet in een verdere discretionaire consolidatie van meer dan 4,2 % van het bbp, zoals vastgesteld in het kader van de betalingsbalanssteun en onderschreven in de aanbeveling van de Raad aan Letland van 7 juli 2009. De consolidatie is redelijk gelijkmatig verdeeld over de uitgaven (2,0 % van het bbp) en de ontvangsten (2,2 % van het bbp). Aan de ontvangstenzijde wordt een forse stijging van de ontvangstenquote verwacht (2,4 % van het bbp, waarbij het forse noemereffect en de daarmee samenhangende uitholling van de belastinggrondslagen elkaar vrijwel direct opheffen).

Ondanks de aanzienlijke consolidatie daalt de primaire-uitgavenquote evenwel met slechts 0,2 % van het bbp (met inbegrip van het overloopeffect van de maatregelen van juni 2009). Dit komt grotendeels door het vrij sterke noemereffect. De ontvangstenmaatregelen bestaan onder meer in een verhoging van het tarief voor de inkomstenbelasting (0,8 % van het bbp), een aantal hervormingen die het inkomstenbelasting- en het socialebijdragenstelsel neutraler maken (0,8 % van het bbp), een extra belasting op onroerend goed (0,3 % van het bbp, waaronder een verbreding van de grondslag voor niet-zakelijk onroerend goed op licht progressieve basis), een progressieve belasting op autogebruik (0,2 % van het bbp) en een verhoging van de gas- en tabaksaccijnzen. Aan de uitgavenzijde bevat de staatsbegroting 2010 forse bezuinigingen die grotendeels berusten op structurele hervormingen met middellangetermijngevolgen, en met name op de samenvoeging/afschaffing van organen en instellingen die onder de ministeries van Landbouw, Cultuur, Onderwijs en Defensie vallen, terwijl ook 0,5 % van het bbp wordt bezuinigd op subsidies en op de uitgaven aan transportonderhoud. Verdere salarisverlagingen bij de decentrale overheid leveren een besparing van 0,4 % van het bbp en verlagingen van ziekengeld, werkloosheidsuitkeringen en ouderschapstoelagen boven een bepaalde drempel leveren een besparing van 0,2 % van het bbp op. Van eenmalige maatregelen is nauwelijks gebruikgemaakt. Volgens de berekeningen van de diensten van de Commissie op basis van de in het programma voorkomende informatie verbetert het structurele saldo (d.w.z. het voor conjunctuur gecorrigeerde saldo exclusief eenmalige en andere tijdelijke maatregelen) met iets meer dan 2 % (van – 7,6 % naar – 5,5 %). De vereiste restrictieve begrotingskoers wordt dus aangehouden. De verbetering valt lager uit dan het bedrag van de consolidatiemaatregelen vanwege de automatische uitholling van de belastinggrondslagen en vanwege de stijging van de rentelasten met 1,1% van het bbp.

| (7) | Op zich strookt het nominale begrotingstraject van het programma met hetgeen in het kader van de betalingsbalansbijstand is overeengekomen, namelijk een terugdringing van het tekort tot 6 % en 3 % van het bbp in 2011 en 2012, en met de aanbeveling van de Raad van 7 juli 2009 om het buitensporige tekort uiterlijk in 2012 te corrigeren.
  Zoals de Raad heeft aanbevolen en overeenkomstig het aanvullend memorandum van overeenstemming van februari 2010 vereisen deze budgettaire streefcijfers aanvullende consolidatiemaatregelen. De diensten van de Commissie hebben het structurele saldo op basis van de in het programma voorkomende informatie herberekend volgens de algemeen aanvaarde methode. Daaruit blijkt dat de middellangetermijndoelstelling (MTD), een structureel tekort van 1 % van het bbp, in de programmaperiode op basis van het geactualiseerde convergentieprogramma niet wordt gehaald (4). Gezien de meest recente projecties en het schuldniveau sluit de MTD zelf niettemin aan bij de doelstellingen van het stabiliteits- en groeipact. Blijkens het door de diensten van de Commissie berekende structurele saldo bedraagt de overeenkomstige budgettaire inspanning 3,75 % over twee jaar, met een iets zwaardere inspanning in 2011. De Letse autoriteiten hebben het scenario voor 2011 en 2012 al onderbouwd met diverse maatregelen aan zowel de uitgaven- als de ontvangstenzijde waartoe zij zich in het kader van de betalingsbalanssteun hebben verplicht. Aan de uitgavenzijde willen zij met name het stelsel van sociale uitkeringen en het pensioenstelsel aan een brede evaluatie onderwerpen, waarmee in het geval van het pensioenstelsel wordt beoogd de houdbaarheid en adequatie van de drie pijlers te waarborgen. |
| --- | --- |

(7)

Op zich strookt het nominale begrotingstraject van het programma met hetgeen in het kader van de betalingsbalansbijstand is overeengekomen, namelijk een terugdringing van het tekort tot 6 % en 3 % van het bbp in 2011 en 2012, en met de aanbeveling van de Raad van 7 juli 2009 om het buitensporige tekort uiterlijk in 2012 te corrigeren.

Zoals de Raad heeft aanbevolen en overeenkomstig het aanvullend memorandum van overeenstemming van februari 2010 vereisen deze budgettaire streefcijfers aanvullende consolidatiemaatregelen. De diensten van de Commissie hebben het structurele saldo op basis van de in het programma voorkomende informatie herberekend volgens de algemeen aanvaarde methode. Daaruit blijkt dat de middellangetermijndoelstelling (MTD), een structureel tekort van 1 % van het bbp, in de programmaperiode op basis van het geactualiseerde convergentieprogramma niet wordt gehaald (4). Gezien de meest recente projecties en het schuldniveau sluit de MTD zelf niettemin aan bij de doelstellingen van het stabiliteits- en groeipact. Blijkens het door de diensten van de Commissie berekende structurele saldo bedraagt de overeenkomstige budgettaire inspanning 3,75 % over twee jaar, met een iets zwaardere inspanning in 2011. De Letse autoriteiten hebben het scenario voor 2011 en 2012 al onderbouwd met diverse maatregelen aan zowel de uitgaven- als de ontvangstenzijde waartoe zij zich in het kader van de betalingsbalanssteun hebben verplicht. Aan de uitgavenzijde willen zij met name het stelsel van sociale uitkeringen en het pensioenstelsel aan een brede evaluatie onderwerpen, waarmee in het geval van het pensioenstelsel wordt beoogd de houdbaarheid en adequatie van de drie pijlers te waarborgen.

| (8) | Gezien de omvang van de resterende aanpassing die bovendien in een zwak economisch klimaat moet worden gerealiseerd, gezien de onzekerheid over de toekomstige trends in de ontvangsten en over de maatregelen waarmee de consolidatie moet worden geschraagd en gezien de ingrijpende hervormingen die nog nodig zijn voor een duurzaam herstel, kunnen de ontwikkelingen ongunstiger verlopen dan in het programma wordt verwacht. Zoals in het programma wordt erkend, is een allereerste vereiste voor economisch herstel dat de stabiliteit in de financiële sector wordt gewaarborgd. Wat de politieke en de uitvoeringsrisico's betreft, is het niet uitgesloten dat de regering vanwege de omvang van de nog te zetten budgettaire stappen te maken krijgt met juridisch verzet, terwijl het met de verkiezingen in aantocht en gezien de zeer forse consolidatie die al is verricht, lastig kan blijken om bovenop de uitgebreide maatregelen die al zijn getroffen, nog de nodige aanvullende maatregelen te vinden om de streefcijfers van het programma voor 2011 en 2012 te halen.
  Daar staat tegenover dat het voor de Letse autoriteiten van groot belang is om de bindende verplichtingen die in het kader van de overeenkomsten inzake de betalingsbalansbijstand zijn aangegaan, na te komen. Voorts hebben de Letse autoriteiten tot dusver overtuigend aangetoond dat zij in staat zijn om op bevredigende wijze een zeer forse consolidatie tot stand te brengen. De risico's voor de begrotingsprojecties en voor het macro-economisch scenario lijken elkaar derhalve over de gehele programmaperiode bezien min of meer in evenwicht te houden. |
| --- | --- |

(8)

Gezien de omvang van de resterende aanpassing die bovendien in een zwak economisch klimaat moet worden gerealiseerd, gezien de onzekerheid over de toekomstige trends in de ontvangsten en over de maatregelen waarmee de consolidatie moet worden geschraagd en gezien de ingrijpende hervormingen die nog nodig zijn voor een duurzaam herstel, kunnen de ontwikkelingen ongunstiger verlopen dan in het programma wordt verwacht. Zoals in het programma wordt erkend, is een allereerste vereiste voor economisch herstel dat de stabiliteit in de financiële sector wordt gewaarborgd. Wat de politieke en de uitvoeringsrisico's betreft, is het niet uitgesloten dat de regering vanwege de omvang van de nog te zetten budgettaire stappen te maken krijgt met juridisch verzet, terwijl het met de verkiezingen in aantocht en gezien de zeer forse consolidatie die al is verricht, lastig kan blijken om bovenop de uitgebreide maatregelen die al zijn getroffen, nog de nodige aanvullende maatregelen te vinden om de streefcijfers van het programma voor 2011 en 2012 te halen.

Daar staat tegenover dat het voor de Letse autoriteiten van groot belang is om de bindende verplichtingen die in het kader van de overeenkomsten inzake de betalingsbalansbijstand zijn aangegaan, na te komen. Voorts hebben de Letse autoriteiten tot dusver overtuigend aangetoond dat zij in staat zijn om op bevredigende wijze een zeer forse consolidatie tot stand te brengen. De risico's voor de begrotingsprojecties en voor het macro-economisch scenario lijken elkaar derhalve over de gehele programmaperiode bezien min of meer in evenwicht te houden.

| (9) | Voor 2009 wordt de bruto overheidsschuld op 34,8 % van het bbp geraamd, tegen 19,5 % een jaar eerder. Door de forse begrotingstekorten, maar ook door een substantiële positieve stock-flow adjustment van 8 % van het bbp in 2010, die is verricht omdat de van de diverse internationale kredietverstrekkers ontvangen middelen in de orde van grootte van zo'n 15 % van het bbp boven het bedrag liggen dat strikt genomen nodig is om in de budgettaire behoeften te voorzien, zal de schuldquote volgens de prognoses in de programmaperiode met nog eens 22 procentpunten oplopen. Niettemin vormen de definitieve kosten van de maatregelen om het bankwezen te steunen, in 2011 en 2012 een risico. Daardoor kan de programmaprojectie volgens welke de schuldquote in 2011 een piek van iets meer dan 60 % bereikt, in gevaar komen. Voor het laatste programmajaar 2012 wordt gerekend op 56,8 % van het bbp. Hoewel de schuldquote daarmee over de gehele programmaperiode onder de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde blijft, loopt deze tot en met 2011 dus wel sterk op. |
| --- | --- |

(9)

Voor 2009 wordt de bruto overheidsschuld op 34,8 % van het bbp geraamd, tegen 19,5 % een jaar eerder. Door de forse begrotingstekorten, maar ook door een substantiële positieve stock-flow adjustment van 8 % van het bbp in 2010, die is verricht omdat de van de diverse internationale kredietverstrekkers ontvangen middelen in de orde van grootte van zo'n 15 % van het bbp boven het bedrag liggen dat strikt genomen nodig is om in de budgettaire behoeften te voorzien, zal de schuldquote volgens de prognoses in de programmaperiode met nog eens 22 procentpunten oplopen. Niettemin vormen de definitieve kosten van de maatregelen om het bankwezen te steunen, in 2011 en 2012 een risico. Daardoor kan de programmaprojectie volgens welke de schuldquote in 2011 een piek van iets meer dan 60 % bereikt, in gevaar komen. Voor het laatste programmajaar 2012 wordt gerekend op 56,8 % van het bbp. Hoewel de schuldquote daarmee over de gehele programmaperiode onder de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde blijft, loopt deze tot en met 2011 dus wel sterk op.

| (10) | Uit schuldprojecties op middellange termijn waarin wordt aangenomen dat de bbp-groei slechts geleidelijk weer zal aantrekken tot het niveau van voor de crisis, blijkt dat de in het programma geplande begrotingsstrategie op zich in 2020 bijna tot een gestabiliseerde schuldquote zal leiden. |
| --- | --- |

(10)

Uit schuldprojecties op middellange termijn waarin wordt aangenomen dat de bbp-groei slechts geleidelijk weer zal aantrekken tot het niveau van voor de crisis, blijkt dat de in het programma geplande begrotingsstrategie op zich in 2020 bijna tot een gestabiliseerde schuldquote zal leiden.

| (11) | Het langetermijneffect van de vergrijzing op de begroting is duidelijk geringer dan gemiddeld in de EU het geval is, doordat de pensioenhervormingen al zijn doorgevoerd. Wel worden de budgettaire gevolgen van de vergrijzing voor het houdbaarheidstekort verergerd door de begrotingssituatie in 2009 zoals deze in het programma wordt ingeschat.
  Met de in het programma beoogde terugdringing van het primaire tekort op middellange termijn kunnen de in het houdbaarheidsverslag 2009 van de Commissie (5) als groot aangemerkte risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën worden beperkt. |
| --- | --- |

(11)

Het langetermijneffect van de vergrijzing op de begroting is duidelijk geringer dan gemiddeld in de EU het geval is, doordat de pensioenhervormingen al zijn doorgevoerd. Wel worden de budgettaire gevolgen van de vergrijzing voor het houdbaarheidstekort verergerd door de begrotingssituatie in 2009 zoals deze in het programma wordt ingeschat.

Met de in het programma beoogde terugdringing van het primaire tekort op middellange termijn kunnen de in het houdbaarheidsverslag 2009 van de Commissie (5) als groot aangemerkte risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën worden beperkt.

| (12) | Gezien het procyclische begrotingsbeleid van de jaren vóór de crisis is een radicale versterking van het begrotingskader en het stelsel voor het beheer van de overheidsfinanciën nodig. Er is al enig resultaat geboekt en er staan nog meer initiatieven op het programma. Bij kabinetsbesluit van 3 november 2009 is voorzien in de behoefte onnodig strakke begrotingsvoorschriften te schrappen en de uitgavenflexibiliteit te verhogen, en heeft de minister van Financiën de bevoegdheid gekregen om kredieten voor een gegeven begrotingsentiteit te herschikken over de verschillende programma's, subprogramma's en economische uitgavencategorieën. Uitgaven die gerelateerd zijn aan EU-structuurfondsen, worden intensiever bewaakt sinds de met de begroting 2010 doorgevoerde wijziging van de wet op de staatsbegroting. Met het oog op de toekomst moet de minister van Financiën samen met andere instellingen een ontwerp-wet op de begrotingsdiscipline opstellen en indienen die binnen het gehele overheidsapparaat een anticyclische begrotingsdiscipline waarborgt. Er zal waarschijnlijk verbetering komen in het aan de opstelling van volgende begrotingen voorafgaande prioriterings- en besluitvormingsproces dat aan een brede evaluatie wordt onderworpen. Zo zal voor alle diensten van overheidsinstellingen worden nagegaan of deze moeten worden voortgezet, gestaakt of uitbesteed, en zullen alle overheidsondernemingen worden onderzocht op de mogelijkheid om deze te herstructureren. Om de budgettaire consolidatie te bevorderen, is het ook nodig om effectieve sanctieprocedures voor individueel misbruik van overheidsmiddelen in te voeren, overheidsgegevens beter te verzamelen en te verwerken en uitstaande en geplande vastleggingen scherper te bewaken. |
| --- | --- |

(12)

Gezien het procyclische begrotingsbeleid van de jaren vóór de crisis is een radicale versterking van het begrotingskader en het stelsel voor het beheer van de overheidsfinanciën nodig. Er is al enig resultaat geboekt en er staan nog meer initiatieven op het programma. Bij kabinetsbesluit van 3 november 2009 is voorzien in de behoefte onnodig strakke begrotingsvoorschriften te schrappen en de uitgavenflexibiliteit te verhogen, en heeft de minister van Financiën de bevoegdheid gekregen om kredieten voor een gegeven begrotingsentiteit te herschikken over de verschillende programma's, subprogramma's en economische uitgavencategorieën. Uitgaven die gerelateerd zijn aan EU-structuurfondsen, worden intensiever bewaakt sinds de met de begroting 2010 doorgevoerde wijziging van de wet op de staatsbegroting. Met het oog op de toekomst moet de minister van Financiën samen met andere instellingen een ontwerp-wet op de begrotingsdiscipline opstellen en indienen die binnen het gehele overheidsapparaat een anticyclische begrotingsdiscipline waarborgt. Er zal waarschijnlijk verbetering komen in het aan de opstelling van volgende begrotingen voorafgaande prioriterings- en besluitvormingsproces dat aan een brede evaluatie wordt onderworpen. Zo zal voor alle diensten van overheidsinstellingen worden nagegaan of deze moeten worden voortgezet, gestaakt of uitbesteed, en zullen alle overheidsondernemingen worden onderzocht op de mogelijkheid om deze te herstructureren. Om de budgettaire consolidatie te bevorderen, is het ook nodig om effectieve sanctieprocedures voor individueel misbruik van overheidsmiddelen in te voeren, overheidsgegevens beter te verzamelen en te verwerken en uitstaande en geplande vastleggingen scherper te bewaken.

| (13) | De kwaliteit van de overheidsfinanciën zal vermoedelijk gebaat zijn bij een aantal substantiële wijzigingen in de ontvangstenstructuur, waarbij onder meer een sterkere nadruk is komen te liggen op een efficiëntere en rechtvaardigere belasting van vermogen. Door de verhoging van de inkomstenbelasting zal de loonwig evenwel groot blijven. Een samenhangende fiscale langeretermijnstrategie zou evenwel helpen om het effect van de heffingsstructuur op de groei te optimaliseren. Voor het welslagen van de lopende consolidatie van de begroting lijkt het ook nodig om deugdelijke administratieve en juridische instrumenten tegen de grijze economie te ontwikkelen Omdat vanwege de benodigde consolidatie fors is gesnoeid in de middelen, is een aantal wezenlijke stappen gezet om de efficiëntie van de overheidsuitgaven te verhogen. Uitbreiding van de capaciteit van het Staatsbureau voor de werkgelegenheid zou de efficiëntie van de arbeidsmarkt activeringsmaatregelen ten goede kunnen komen. Meer in het algemeen zullen bij een tijdige en gerichte besteding van EU-structuurfondsengerelateerde financiering de gevolgen van de economische crisis kunnen worden verzacht. Met de wet van 1 december 2009 op de beloning van werknemers bij de centrale en decentrale overheid wordt alle regelgeving voor werknemers in de publieke sector samengevoegd en worden door het transparantere beloningssysteem voor deze werknemers extra prikkels gecreëerd. Tegelijk zorgt de wet voor een strakkere uitgavendiscipline bij de begrotingsautoriteiten op de verschillende overheidsniveaus en wordt daarmee het consolidatieproces bevorderd. |
| --- | --- |

(13)

De kwaliteit van de overheidsfinanciën zal vermoedelijk gebaat zijn bij een aantal substantiële wijzigingen in de ontvangstenstructuur, waarbij onder meer een sterkere nadruk is komen te liggen op een efficiëntere en rechtvaardigere belasting van vermogen. Door de verhoging van de inkomstenbelasting zal de loonwig evenwel groot blijven. Een samenhangende fiscale langeretermijnstrategie zou evenwel helpen om het effect van de heffingsstructuur op de groei te optimaliseren. Voor het welslagen van de lopende consolidatie van de begroting lijkt het ook nodig om deugdelijke administratieve en juridische instrumenten tegen de grijze economie te ontwikkelen Omdat vanwege de benodigde consolidatie fors is gesnoeid in de middelen, is een aantal wezenlijke stappen gezet om de efficiëntie van de overheidsuitgaven te verhogen. Uitbreiding van de capaciteit van het Staatsbureau voor de werkgelegenheid zou de efficiëntie van de arbeidsmarkt activeringsmaatregelen ten goede kunnen komen. Meer in het algemeen zullen bij een tijdige en gerichte besteding van EU-structuurfondsengerelateerde financiering de gevolgen van de economische crisis kunnen worden verzacht. Met de wet van 1 december 2009 op de beloning van werknemers bij de centrale en decentrale overheid wordt alle regelgeving voor werknemers in de publieke sector samengevoegd en worden door het transparantere beloningssysteem voor deze werknemers extra prikkels gecreëerd. Tegelijk zorgt de wet voor een strakkere uitgavendiscipline bij de begrotingsautoriteiten op de verschillende overheidsniveaus en wordt daarmee het consolidatieproces bevorderd.

| (14) | Letland is zwaar getroffen door de crisis en heeft een beroep moeten doen op internationale financiële bijstand. Een zwakke arbeidsmarkt, de afbouw van hefboomfinanciering en de noodzaak om de begroting te consolideren, zullen het economisch herstel vertragen, hoewel de indicatoren voor het concurrentievermogen inmiddels lijken te verbeteren. Sinds de zomer van 2009 is de druk op de financiële markt aanzienlijk afgenomen, maar de situatie blijft sterk afhankelijk van verdere actie om de resterende problemen aan te pakken. Het toezicht op de financiële sector is verscherpt. Onder meer wordt nauwer samengewerkt met buitenlandse toezichthoudende organen en zijn stappen gezet om voor een toereikende kapitalisatie van het bankwezen te zorgen. Letland heeft doortastende maatregelen genomen om de verslechtering van de overheidsfinanciën tegen te gaan.
  Voor een duurzame verbetering van de overheidsfinanciën waarbij de lasten eerlijk worden verdeeld en het economische concurrentievermogen wordt bevorderd, is het ook van belang om de absorptie en het beheer van middelen uit EU-structuurfondsen verder te versterken, om BDI en exportactiviteiten te bevorderen, om te zorgen voor een relevante scholing van de beroepsbevolking en om duidelijkere prioriteiten te stellen in het concurrentievermogen- en O&O-beleid. |
| --- | --- |

(14)

Letland is zwaar getroffen door de crisis en heeft een beroep moeten doen op internationale financiële bijstand. Een zwakke arbeidsmarkt, de afbouw van hefboomfinanciering en de noodzaak om de begroting te consolideren, zullen het economisch herstel vertragen, hoewel de indicatoren voor het concurrentievermogen inmiddels lijken te verbeteren. Sinds de zomer van 2009 is de druk op de financiële markt aanzienlijk afgenomen, maar de situatie blijft sterk afhankelijk van verdere actie om de resterende problemen aan te pakken. Het toezicht op de financiële sector is verscherpt. Onder meer wordt nauwer samengewerkt met buitenlandse toezichthoudende organen en zijn stappen gezet om voor een toereikende kapitalisatie van het bankwezen te zorgen. Letland heeft doortastende maatregelen genomen om de verslechtering van de overheidsfinanciën tegen te gaan.

Voor een duurzame verbetering van de overheidsfinanciën waarbij de lasten eerlijk worden verdeeld en het economische concurrentievermogen wordt bevorderd, is het ook van belang om de absorptie en het beheer van middelen uit EU-structuurfondsen verder te versterken, om BDI en exportactiviteiten te bevorderen, om te zorgen voor een relevante scholing van de beroepsbevolking en om duidelijkere prioriteiten te stellen in het concurrentievermogen- en O&O-beleid.

| (15) | Al met al strookt de begrotingsstrategie van het programma voor 2010 met de aanbevelingen van de Raad overeenkomstig artikel 104, lid 7, VEG en met de tekortdoelen die in het kader van de betalingsbalansbijstand zijn vastgesteld. Vanaf 2011 lijkt de begrotingsstrategie, rekening houdend met de risico's, eveneens in grote lijnen te stroken met de in beide kaders vastgestelde tekortdoelen en komt daarin de ambitie van de autoriteiten tot uiting om in 2012 aan de criteria van Maastricht te voldoen en in 2014 toe te treden tot het eurogebied. Het gevoerde begrotingsbeleid lijkt nu een soepele deelneming aan het WKM II te waarborgen: de problemen die het gevolg zijn van de recessie worden aangepakt met de inmiddels ingezette, ambitieuze correctie van het grote structurele tekort. Met name door de stijging van de rentelasten met bijna 2 % van het bbp en door de automatische uitholling van de belastinggrondslagen aan het begin van de periode is de gemiddelde jaarlijkse verbetering van het structurele saldo met circa 2 % van het bbp evenwel geringer dan de door de Raad in juli 2009 aanbevolen gemiddelde jaarlijkse begrotingsinspanning van ten minste 2,75 % van het bbp voor de periode 2010-2012. De voor conjunctuur gecorrigeerde en de structurele saldi moeten echter met de nodige voorzichtigheid worden geïnterpreteerd, aangezien de ramingen van de potentiële groei en de output gap voor Letland met een nogal grote onzekerheid zijn omgeven en het wegens het uitzonderlijk woelige economische klimaat vanaf 2008 niet uitgesloten is dat de standaardelasticiteiten het budgettaire effect van de extreme neergang die Letland heeft doorgemaakt, niet voldoende weergeven. Al met al lijkt de in het programma geplande discretionaire begrotingsinspanning, gezien de elkaar in evenwicht houdende risico's en de omvang van de discretionaire maatregelen die al zijn genomen of geschetst, in grote lijnen te stroken met de aanbevelingen die de Raad in juli heeft gedaan.
  Gezien de omvang van de nog te verrichten en nog niet met volledig uitgewerkte maatregelen onderbouwde budgettaire aanpassing bestaat er evenwel gevaar dat de uiteindelijke begrotingsresultaten zullen tegenvallen, hoewel daar tegenover staat dat in het kader van de internationale overeenkomsten inzake betalingsbalansbijstand bindende afspraken zijn gemaakt, die de autoriteiten deze tot dusver zijn nagekomen. Daarom is het des te noodzakelijker dat de Letse autoriteiten het budgettaire kader en besluitvormingsproces in de loop van 2010 volgens plan verbeteren. |
| --- | --- |

(15)

Al met al strookt de begrotingsstrategie van het programma voor 2010 met de aanbevelingen van de Raad overeenkomstig artikel 104, lid 7, VEG en met de tekortdoelen die in het kader van de betalingsbalansbijstand zijn vastgesteld. Vanaf 2011 lijkt de begrotingsstrategie, rekening houdend met de risico's, eveneens in grote lijnen te stroken met de in beide kaders vastgestelde tekortdoelen en komt daarin de ambitie van de autoriteiten tot uiting om in 2012 aan de criteria van Maastricht te voldoen en in 2014 toe te treden tot het eurogebied. Het gevoerde begrotingsbeleid lijkt nu een soepele deelneming aan het WKM II te waarborgen: de problemen die het gevolg zijn van de recessie worden aangepakt met de inmiddels ingezette, ambitieuze correctie van het grote structurele tekort. Met name door de stijging van de rentelasten met bijna 2 % van het bbp en door de automatische uitholling van de belastinggrondslagen aan het begin van de periode is de gemiddelde jaarlijkse verbetering van het structurele saldo met circa 2 % van het bbp evenwel geringer dan de door de Raad in juli 2009 aanbevolen gemiddelde jaarlijkse begrotingsinspanning van ten minste 2,75 % van het bbp voor de periode 2010-2012. De voor conjunctuur gecorrigeerde en de structurele saldi moeten echter met de nodige voorzichtigheid worden geïnterpreteerd, aangezien de ramingen van de potentiële groei en de output gap voor Letland met een nogal grote onzekerheid zijn omgeven en het wegens het uitzonderlijk woelige economische klimaat vanaf 2008 niet uitgesloten is dat de standaardelasticiteiten het budgettaire effect van de extreme neergang die Letland heeft doorgemaakt, niet voldoende weergeven. Al met al lijkt de in het programma geplande discretionaire begrotingsinspanning, gezien de elkaar in evenwicht houdende risico's en de omvang van de discretionaire maatregelen die al zijn genomen of geschetst, in grote lijnen te stroken met de aanbevelingen die de Raad in juli heeft gedaan.

Gezien de omvang van de nog te verrichten en nog niet met volledig uitgewerkte maatregelen onderbouwde budgettaire aanpassing bestaat er evenwel gevaar dat de uiteindelijke begrotingsresultaten zullen tegenvallen, hoewel daar tegenover staat dat in het kader van de internationale overeenkomsten inzake betalingsbalansbijstand bindende afspraken zijn gemaakt, die de autoriteiten deze tot dusver zijn nagekomen. Daarom is het des te noodzakelijker dat de Letse autoriteiten het budgettaire kader en besluitvormingsproces in de loop van 2010 volgens plan verbeteren.

| (16) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, bevat het programma alle verplichte en de meeste facultatieve gegevens. In de aanbevelingen die de Raad op 7 juli 2009 overeenkomstig artikel 104, lid 7, VEG heeft gedaan om aan de buitensporigtekortsituatie een einde te maken, is Letland tevens verzocht in een apart hoofdstuk in de geactualiseerde convergentieprogramma's verslag uit te brengen over de vorderingen die bij de uitvoering van de aanbevelingen van de Raad zijn gemaakt. Letland heeft daaraan volledig gehoor gegeven. |
| --- | --- |

(16)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, bevat het programma alle verplichte en de meeste facultatieve gegevens. In de aanbevelingen die de Raad op 7 juli 2009 overeenkomstig artikel 104, lid 7, VEG heeft gedaan om aan de buitensporigtekortsituatie een einde te maken, is Letland tevens verzocht in een apart hoofdstuk in de geactualiseerde convergentieprogramma's verslag uit te brengen over de vorderingen die bij de uitvoering van de aanbevelingen van de Raad zijn gemaakt. Letland heeft daaraan volledig gehoor gegeven.

De algehele conclusie luidt dat Letland met de goedkeuring van een begroting voor 2010 die berust op hoogwaardige maatregelen, ingrijpende hervormingen in de publieke sector, een verbeterde absorptie van middelen uit EU-structuurfondsen, een gericht arbeidsmarktbeleid en maatregelen om de financiële sector te versterken, overeenkomstig de aanbevelingen van de Raad werkt aan een forse budgettaire consolidatie en economische aanpassing. Risico's zijn gelegen in de omvang van de resterende aanpassing die bovendien in een zwak economisch klimaat moet worden gerealiseerd, in de onzekerheid over toekomstige trends in de ontvangsten en over de maatregelen waarmee de consolidatie moet worden geschraagd, en in de omvang van de hervormingen die een duurzaam herstel zal vergen. Door het begrotingskader verder te verbeteren zouden de nodige maatregelen gemakkelijker kunnen worden vastgesteld en uitgevoerd, waardoor het risico van tegenvallende begrotingsresultaten afneemt.

Gezien de bovenstaande beoordeling, de aanbeveling overeenkomstig artikel 104, lid 7, VEG, en het gegeven dat een duurzame convergentie en een soepele deelname aan het WKM II moeten worden gewaarborgd, wordt Letland verzocht om:

| i) | de begroting 2010, die op 1 december 2009 is aangenomen, onverkort uit te voeren, een reeks begrotingsopties voor besparingen of extra ontvangsten op te stellen op basis waarvan een begroting voor 2011 kan worden aangenomen die voor de benodigde consolidatie zorgt, een begroting voor 2012 aan te nemen die eveneens aansluit bij het beoogde begrotingstraject, conform 's Raads aanbeveling op grond van artikel 104, lid 7; |
| --- | --- |

i)

de begroting 2010, die op 1 december 2009 is aangenomen, onverkort uit te voeren, een reeks begrotingsopties voor besparingen of extra ontvangsten op te stellen op basis waarvan een begroting voor 2011 kan worden aangenomen die voor de benodigde consolidatie zorgt, een begroting voor 2012 aan te nemen die eveneens aansluit bij het beoogde begrotingstraject, conform 's Raads aanbeveling op grond van artikel 104, lid 7;

| ii) | de diepgaande, toekomstgerichte analyse te verrichten die nodig is voor een brede hervorming van de sociale uitkeringen, teneinde zo'n hervorming in de loop van 2011 tezamen met verdere maatregelen aan de ontvangstenzijde door te voeren; |
| --- | --- |

ii)

de diepgaande, toekomstgerichte analyse te verrichten die nodig is voor een brede hervorming van de sociale uitkeringen, teneinde zo'n hervorming in de loop van 2011 tezamen met verdere maatregelen aan de ontvangstenzijde door te voeren;

| iii) | de budgettaire governance en transparantie te verbeteren door onder meer de ontwerp-wet op de begrotingsdiscipline aan te nemen, door het budgettaire middellangetermijnkader een bindender karakter te verlenen en door effectieve sanctieprocedures voor individueel misbruik van overheidsmiddelen in te voeren; controle-, coördinatie- en sanctiemechanismen ter bestrijding van de grijze economie te versterken; |
| --- | --- |

iii)

de budgettaire governance en transparantie te verbeteren door onder meer de ontwerp-wet op de begrotingsdiscipline aan te nemen, door het budgettaire middellangetermijnkader een bindender karakter te verlenen en door effectieve sanctieprocedures voor individueel misbruik van overheidsmiddelen in te voeren; controle-, coördinatie- en sanctiemechanismen ter bestrijding van de grijze economie te versterken;

| iv) | de economische groei te stimuleren door productiviteitsverbeteringen en de verschuiving naar de sector verhandelbare goederen en diensten te bevorderen, met name door ervoor te zorgen dat de beschikbare middelen uit EU-structuurfondsen de reële economie bereiken, en door een tijdige herstructurering van staatsbanken in het kader van een middellangetermijnstrategie. |
| --- | --- |

iv)

de economische groei te stimuleren door productiviteitsverbeteringen en de verschuiving naar de sector verhandelbare goederen en diensten te bevorderen, met name door ervoor te zorgen dat de beschikbare middelen uit EU-structuurfondsen de reële economie bereiken, en door een tijdige herstructurering van staatsbanken in het kader van een middellangetermijnstrategie.

Overzicht van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

| | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel bbp
  (verandering in %) | CP jan 2010 | –4,6 | –18,0 | –4,0 | 2,0 | 3,8 |
| COM nov 2009 | –4,6 | –18,0 | –4,0 | 2,0 | n.v.t. |
| CP jan 2009 | –2,0 | –5,0 | –3,0 | 1,5 | n.v.t. |
| HICP-inflatie
  (%) | CP jan 2010 | 15,4 | 3,5 | –3,7 | –2,8 | 0,0 |
| COM nov 2009 | 15,3 | 3,5 | –3,7 | –1,2 | n.v.t. |
| CP jan 2009 | 15,4 | 5,9 | 2,2 | 1,3 | n.v.t. |
| Output gap (6)

  (% van het potentiële bbp) | CP jan 2010 | 9,5 | –8,8 | –10,7 | –7,8 | –3,8 |
| COM nov 2009 (7) | 9,2 | –9,1 | –10,7 | –7,0 | n.v.t. |
| CP jan 2009 | 5,9 | –1,6 | –5,7 | –5,3 | n.v.t. |
| Netto financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland
  (% van het bbp) | CP jan 2010 | –10,8 | 8,2 | 10,7 | 10,4 | 8,0 |
| COM nov 2009 | –11,5 | 8,9 | 8,0 | 6,1 | n.v.t. |
| CP jan 2009 | –13,4 | –5,4 | –2,6 | –2,3 | n.v.t. |
| Overheidsontvangsten
  (% van het bbp) | CP jan 2010 | 34,7 | 33,8 | 36,2 | 38,6 | 39,4 |
| COM nov 2009 | 34,6 | 34,9 | 33,4 | 32,9 | n.v.t. |
| CP jan 2009 | 35,1 | 32,5 | 35,0 | 37,7 | n.v.t. |
| Overheidsuitgaven
  (% van het bbp) | CP jan 2010 | 38,8 | 43,8 | 44,7 | 44,6 | 42,4 |
| COM nov 2009 | 38,8 | 43,8 | 45,7 | 45,1 | n.v.t. |
| CP jan 2009 | 38,6 | 37,7 | 39,9 | 40,7 | n.v.t. |
| Overheidssaldo
  (% van het bbp) | CP jan 2010 | –4,1 | –10,0 | –8,5 | –6,0 | –2,9 |
| COM nov 2009 | –4,1 | –9,0 | –12,3 | –12,2 | n.v.t. |
| CP jan 2009 | –3,5 | –5,3 | –4,9 | –2,9 | n.v.t. |
| Primair saldo
  (% van het bbp) | CP jan 2010 | –3,4 | –8,7 | –6,1 | –2,7 | 0,3 |
| COM nov 2009 | –3,4 | –7,6 | –9,9 | –8,3 | n.v.t. |
| CP jan 2009 | –2,9 | –3,7 | –3,5 | –1,4 | n.v.t. |
| Voor conjunctuur gecorrigeerd saldo (6)

  (% van het bbp) | CP jan 2010 | –6,7 | –7,6 | –5,5 | –3,9 | –1,8 |
| COM nov 2009 | –6,7 | –6,4 | –9,3 | –10,2 | n.v.t. |
| CP jan 2009 | –5,1 | –4,9 | –3,3 | –1,4 | n.v.t. |
| Structureel saldo (8)

  (% van het bbp) | CP jan 2010 | –6,7 | –7,6 | –5,5 | –3,9 | –1,8 |
| COM nov 2009 | –6,7 | –7,0 | –10,2 | –10,2 | n.v.t. |
| CP jan 2009 | –5,1 | –4,9 | –3,3 | –1,4 | n.v.t. |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het bbp) | CP jan 2010 | 19,5 | 34,8 | 55,1 | 59,1 | 56,8 |
| COM nov 2009 | 19,5 | 33,2 | 48,6 | 60,4 | n.v.t. |
| CP jan 2009 | 19,4 | 32,4 | 45,4 | 47,3 | n.v.t. |
| Convergentieprogramma (CP); najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2008

2009

2010

2011

2012

Reëel bbp

(verandering in %)

CP jan 2010

–4,6

–18,0

–4,0

2,0

3,8

COM nov 2009

–4,6

–18,0

–4,0

2,0

n.v.t.

CP jan 2009

–2,0

–5,0

–3,0

1,5

n.v.t.

HICP-inflatie

(%)

CP jan 2010

15,4

3,5

–3,7

–2,8

0,0

COM nov 2009

15,3

3,5

–3,7

–1,2

n.v.t.

CP jan 2009

15,4

5,9

2,2

1,3

n.v.t.

Output gap (6)

(% van het potentiële bbp)

CP jan 2010

9,5

–8,8

–10,7

–7,8

–3,8

COM nov 2009 (7)

9,2

–9,1

–10,7

–7,0

n.v.t.

CP jan 2009

5,9

–1,6

–5,7

–5,3

n.v.t.

Netto financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland

(% van het bbp)

CP jan 2010

–10,8

8,2

10,7

10,4

8,0

COM nov 2009

–11,5

8,9

8,0

6,1

n.v.t.

CP jan 2009

–13,4

–5,4

–2,6

–2,3

n.v.t.

Overheidsontvangsten

(% van het bbp)

CP jan 2010

34,7

33,8

36,2

38,6

39,4

COM nov 2009

34,6

34,9

33,4

32,9

n.v.t.

CP jan 2009

35,1

32,5

35,0

37,7

n.v.t.

Overheidsuitgaven

(% van het bbp)

CP jan 2010

38,8

43,8

44,7

44,6

42,4

COM nov 2009

38,8

43,8

45,7

45,1

n.v.t.

CP jan 2009

38,6

37,7

39,9

40,7

n.v.t.

Overheidssaldo

(% van het bbp)

CP jan 2010

–4,1

–10,0

–8,5

–6,0

–2,9

COM nov 2009

–4,1

–9,0

–12,3

–12,2

n.v.t.

CP jan 2009

–3,5

–5,3

–4,9

–2,9

n.v.t.

Primair saldo

(% van het bbp)

CP jan 2010

–3,4

–8,7

–6,1

–2,7

0,3

COM nov 2009

–3,4

–7,6

–9,9

–8,3

n.v.t.

CP jan 2009

–2,9

–3,7

–3,5

–1,4

n.v.t.

Voor conjunctuur gecorrigeerd saldo (6)

(% van het bbp)

CP jan 2010

–6,7

–7,6

–5,5

–3,9

–1,8

COM nov 2009

–6,7

–6,4

–9,3

–10,2

n.v.t.

CP jan 2009

–5,1

–4,9

–3,3

–1,4

n.v.t.

Structureel saldo (8)

(% van het bbp)

CP jan 2010

–6,7

–7,6

–5,5

–3,9

–1,8

COM nov 2009

–6,7

–7,0

–10,2

–10,2

n.v.t.

CP jan 2009

–5,1

–4,9

–3,3

–1,4

n.v.t.

Bruto overheidsschuld

(% van het bbp)

CP jan 2010

19,5

34,8

55,1

59,1

56,8

COM nov 2009

19,5

33,2

48,6

60,4

n.v.t.

CP jan 2009

19,4

32,4

45,4

47,3

n.v.t.

Convergentieprogramma (CP); najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. De documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op: http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/index_en.htm

(2)  De financiering, ten belope van maximaal 7,5 miljard EUR, bestaat in een pakket dat door de EU, het IMF, de Wereldbank, de EBWO, noordse landen, Tsjechië, Estland en Polen gezamenlijk wordt verstrekt, tot eind 2011 en in verscheidene tranches, maar voor het grootste deel van de bijstand in de beginperiode.

(3)  Bij de beoordeling wordt met name rekening gehouden met de najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie, maar ook met andere informatie die sindsdien beschikbaar is gekomen.

(4)  Volgens het programma zelf zal het structurele tekort dalen tot 0,5 % van het bbp in 2012, maar volgens de herberekening van de diensten van de Commissie bedraagt het structurele tekort in dat jaar nog 1,8 % van het bbp.

(5)  In zijn conclusies van 10 november 2009 over de houdbaarheid van de overheidsfinanciën „roept de Raad de lidstaten op in hun komende stabiliteits- en convergentieprogramma's op houdbaarheid gerichte strategieën centraal te stellen” en verzoekt hij voorts „de Commissie om, tezamen met het Comité voor de economische politiek en het Economisch en Financieel Comité, nog voor het volgende houdbaarheidsverslag de methodes ter beoordeling van de langetermijnhoudbaarheid van de overheidsfinanciën nader uit te werken.” Het volgende houdbaarheidsverslag is voor 2012 gepland.

(6)  In de programma's vermelde output gaps en conjunctuurgecorrigeerde saldi, zoals herberekend door de diensten van de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(7)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 1,6 %, – 1,4%, – 2,3 % en – 2,1 % in de periode 2008-2011.

(8)  Conjunctuurgecorrigeerd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen.

Bronnen:

Convergentieprogramma (CP); najaarsprognoses 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

IV Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

| 1.6.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 142/25 |
| --- | --- | --- | --- |

1.6.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 142/25

---

Wisselkoersen van de euro (1)

31 mei 2010

2010/C 142/05

1 euro =

| | Munteenheid | Koers |
| --- | --- | --- |
| USD | US-dollar | 1,2307 |
| JPY | Japanse yen | 112,62 |
| DKK | Deense kroon | 7,4395 |
| GBP | Pond sterling | 0,84863 |
| SEK | Zweedse kroon | 9,6230 |
| CHF | Zwitserse frank | 1,4230 |
| ISK | IJslandse kroon | |
| NOK | Noorse kroon | 7,9390 |
| BGN | Bulgaarse lev | 1,9558 |
| CZK | Tsjechische koruna | 25,505 |
| EEK | Estlandse kroon | 15,6466 |
| HUF | Hongaarse forint | 275,53 |
| LTL | Litouwse litas | 3,4528 |
| LVL | Letlandse lat | 0,7090 |
| PLN | Poolse zloty | 4,0791 |
| RON | Roemeense leu | 4,1855 |
| TRY | Turkse lira | 1,9360 |
| AUD | Australische dollar | 1,4576 |
| CAD | Canadese dollar | 1,2894 |
| HKD | Hongkongse dollar | 9,5905 |
| NZD | Nieuw-Zeelandse dollar | 1,8120 |
| SGD | Singaporese dollar | 1,7225 |
| KRW | Zuid-Koreaanse won | 1 479,42 |
| ZAR | Zuid-Afrikaanse rand | 9,4552 |
| CNY | Chinese yuan renminbi | 8,4031 |
| HRK | Kroatische kuna | 7,2635 |
| IDR | Indonesische roepia | 11 276,14 |
| MYR | Maleisische ringgit | 4,0139 |
| PHP | Filipijnse peso | 56,918 |
| RUB | Russische roebel | 38,0340 |
| THB | Thaise baht | 40,070 |
| BRL | Braziliaanse real | 2,2343 |
| MXN | Mexicaanse peso | 15,8822 |
| INR | Indiase roepie | 57,0550 |

Munteenheid

Koers

USD

US-dollar

1,2307

JPY

Japanse yen

112,62

DKK

Deense kroon

7,4395

GBP

Pond sterling

0,84863

SEK

Zweedse kroon

9,6230

CHF

Zwitserse frank

1,4230

ISK

IJslandse kroon

NOK

Noorse kroon

7,9390

BGN

Bulgaarse lev

1,9558

CZK

Tsjechische koruna

25,505

EEK

Estlandse kroon

15,6466

HUF

Hongaarse forint

275,53

LTL

Litouwse litas

3,4528

LVL

Letlandse lat

0,7090

PLN

Poolse zloty

4,0791

RON

Roemeense leu

4,1855

TRY

Turkse lira

1,9360

AUD

Australische dollar

1,4576

CAD

Canadese dollar

1,2894

HKD

Hongkongse dollar

9,5905

NZD

Nieuw-Zeelandse dollar

1,8120

SGD

Singaporese dollar

1,7225

KRW

Zuid-Koreaanse won

1 479,42

ZAR

Zuid-Afrikaanse rand

9,4552

CNY

Chinese yuan renminbi

8,4031

HRK

Kroatische kuna

7,2635

IDR

Indonesische roepia

11 276,14

MYR

Maleisische ringgit

4,0139

PHP

Filipijnse peso

56,918

RUB

Russische roebel

38,0340

THB

Thaise baht

40,070

BRL

Braziliaanse real

2,2343

MXN

Mexicaanse peso

15,8822

INR

Indiase roepie

57,0550

---

(1)  Bron: door de Europese Centrale Bank gepubliceerde referentiekoers.

---

| 1.6.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 142/26 |
| --- | --- | --- | --- |

1.6.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 142/26

---

Advies van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en machtsposities uitgebracht op zijn bijeenkomst van 15 maart 2010 betreffende een ontwerp-beschikking in zaak COMP/39.351 — Zweedse interconnectoren

Rapporteur: Roemenië

2010/C 142/06

| 1. | Het Adviescomité deelt de bezwaren van de Commissie zoals die in haar ontwerpbeschikking van juni 2009 zijn geformuleerd op grond van artikel 102 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie en artikel 54 van de EER-Overeenkomst. |
| --- | --- |

1.

Het Adviescomité deelt de bezwaren van de Commissie zoals die in haar ontwerpbeschikking van juni 2009 zijn geformuleerd op grond van artikel 102 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie en artikel 54 van de EER-Overeenkomst.

| 2. | Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de procedure kan worden beëindigd door middel van een besluit op grond van artikel 9, lid 1, van Verordening (EG) nr. 1/2003. |
| --- | --- |

2.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de procedure kan worden beëindigd door middel van een besluit op grond van artikel 9, lid 1, van Verordening (EG) nr. 1/2003.

| 3. | Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de door Svenska Kraftnät gedane toezeggingen toereikend en evenredig zijn om tegemoet te komen aan de bezwaren die de Commissie in haar ontwerp-beschikking naar voren heeft gebracht. |
| --- | --- |

3.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de door Svenska Kraftnät gedane toezeggingen toereikend en evenredig zijn om tegemoet te komen aan de bezwaren die de Commissie in haar ontwerp-beschikking naar voren heeft gebracht.

| 4. | Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat er, in het licht van de door Svenska Kraftnät gedane toezeggingen, niet langer gronden voor een optreden van de Commissie bestaan, onverminderd artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1/2003. |
| --- | --- |

4.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat er, in het licht van de door Svenska Kraftnät gedane toezeggingen, niet langer gronden voor een optreden van de Commissie bestaan, onverminderd artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1/2003.

| 5. | Het Adviescomité verzoekt de Commissie rekening te houden met alle overige opmerkingen die tijdens de discussie zijn gemaakt. |
| --- | --- |

5.

Het Adviescomité verzoekt de Commissie rekening te houden met alle overige opmerkingen die tijdens de discussie zijn gemaakt.

| 6. | Het Adviescomité beveelt aan dat zijn advies in het Publicatieblad van de Europese Unie wordt bekendgemaakt. |
| --- | --- |

6.

Het Adviescomité beveelt aan dat zijn advies in het Publicatieblad van de Europese Unie wordt bekendgemaakt.

---

| 1.6.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 142/27 |
| --- | --- | --- | --- |

1.6.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 142/27

---

Eindverslag van de raadadviseur-auditeur (1)

Zaak COMP/39.351 — Zweedse Interconnectoren

2010/C 142/07

Het ontwerp-besluit dat bij de Commissie is ingediend betreft de vermeende inbreuk op artikel 102 VWEU door Svenska Kraftnät (hierna „SvK” genoemd), de Zweedse beheerder van het transportsysteem voor elektriciteit.

In het ontwerp-besluit wordt het vermoeden geuit dat SvK wellicht misbruik heeft gemaakt van haar machtspositie op de Zweedse markt voor elektriciteitstransport door de capaciteit op Zweedse interconnectoren te beperken wanneer zij verwachtte dat er binnen het Zweedse transportsysteem congestie zou ontstaan. Doordat SvK transportaanvragen voor verbruikersdoeleinden binnen Zweden anders behandelde dan transportaanvragen voor exportdoeleinden, heeft de onderneming wellicht de markt kunstmatig gesegmenteerd en industriële en andere verbruikers buiten Zweden belet de voordelen van de interne markt te benutten.

Het onderzoek werd in juli 2006 gestart naar aanleiding van een klacht van Dansk Energi, een organisatie van Deense energiebedrijven. De Commissie leidde op 1 april 2009 de procedure in en gaf op 25 juni 2009 een voorlopige beoordeling op grond van artikel 9, lid 1, van Verordening (EG) nr. 1/2003 (2). In reactie op deze voorlopige beoordeling diende SvK op 4 september 2009 toezeggingen in.

SvK zegde met name toe het Zweedse transportsysteem uiterlijk op 1 juli 2011 in twee of meer biedzones te zullen verdelen. Zodra de biedzones operationeel zijn zal SvK de congestie in het Zweedse transportsysteem beheren zonder de handelscapaciteit op de interconnectoren te beperken. Dit beginsel zal worden toegepast met uitzondering van de West-Kust-Corridor, waar SvK zich ertoe verbindt een nieuwe transportlijn met een vermogen van 400 kV te zullen aanleggen en exploiteren. In de tussentijd (tussen de kennisgeving van het toezeggingsbesluit en de datum waarop de biedzones operationeel worden) zegt SvK toe eventuele congestie aan te zullen pakken door balancering van voor ruilhandel geschikte bronnen. De toezeggingen zijn verbindend voor SvK gedurende een periode van tien jaar vanaf de datum waarop het besluit in werking treedt.

Op 6 oktober 2009 heeft de Commissie op grond van artikel 27, lid 4, een bekendmaking gepubliceerd waarin de bezwaren en de toezeggingen werden samengevat, en belanghebbenden werden verzocht binnen een maand na de publicatiedatum van de bekendmaking hun opmerkingen in te dienen. Er werden in totaal 57 opmerkingen van belanghebbenden ontvangen. De Commissie stelde SvK in kennis van het resultaat van het marktonderzoek. Hierop diende SvK een gewijzigd voorstel voor toezeggingen in.

Gezien de laatstgenoemde toezeggingen, en onverminderd artikel 9, lid 2, is de Commissie tot de conclusie gekomen dat de procedure dient te worden beëindigd.

SvK heeft de Commissie meegedeeld dat zij voldoende toegang heeft gekregen tot de informatie die zij noodzakelijk achtte om toezeggingen te kunnen doen ten einde aan de bezwaren van de Commissie tegemoet te komen. De raadadviseur-auditeur heeft in verband met de onderhavige zaak geen verdere vragen of opmerkingen van SvK of van derden ontvangen.

Gezien het bovenstaande ben ik van oordeel dat het recht om te worden gehoord in deze zaak is geëerbiedigd.

Brussel, 25 maart 2010.

Michael ALBERS

---

(1)  Overeenkomstig de artikelen 15 en 16 van Besluit 2001/462/EG, EGKS van 23 mei 2001 betreffende het mandaat van de raadadviseur-auditeur in bepaalde mededingingsprocedures — PB L 162 van 19.6.2001, blz. 21.

1

(2)  Alle artikelen waarnaar wordt verwezen maken deel uit van Verordening (EG) nr. 1/2003.

2

---

| 1.6.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 142/28 |
| --- | --- | --- | --- |

1.6.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 142/28

---

Samenvatting van het besluit van de Commissie

van 14 april 2010

inzake een procedure op grond van artikel 102 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie en artikel 54 van de EER-Overeenkomst

(Zaak COMP/39.351 — Zweedse interconnectoren)

(Slechts de tekst in de Engelse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

2010/C 142/08

Op 14 april 2010 heeft de Commissie een besluit vastgesteld inzake een procedure op grond van artikel 102 VWEU. Overeenkomstig artikel 30 van Verordening (EG) nr. 1/2003 van de Raad
   (1)
  publiceert de Commissie hierbij de namen van de partijen en de belangrijkste punten van het besluit, waaronder de opgelegde sancties, rekening houdend met het rechtmatige belang van de ondernemingen bij de bescherming van hun bedrijfsgeheimen. Een niet-vertrouwelijke versie van de tekst van het besluit is te vinden op de website van directoraat-generaal Concurrentie op het volgende adres:

http://ec.europa.eu/competition/antitrust/cases/

1.   INLEIDING

| (1) | Dit besluit is gericht tot Svenska Kraftnät, (hierna: „SvK” genoemd). Het verleent een verbindend karakter aan de toezeggingen die SvK heeft gedaan om aan de bezwaren tegemoet te komen die waren gerezen naar aanleiding van een door de Commissie ingesteld onderzoek naar de Zweedse markt voor elektriciteitstransport. |
| --- | --- |

(1)

Dit besluit is gericht tot Svenska Kraftnät, (hierna: „SvK” genoemd). Het verleent een verbindend karakter aan de toezeggingen die SvK heeft gedaan om aan de bezwaren tegemoet te komen die waren gerezen naar aanleiding van een door de Commissie ingesteld onderzoek naar de Zweedse markt voor elektriciteitstransport.

2.   PROCEDURE

| (2) | Op 1 april 2009 leidde de Commissie de procedure in met het oog op de vaststelling van een besluit ingevolge hoofdstuk III van Verordening (EG) nr. 1/2003, en op 25 juni 2009 gaf zij een voorlopige beoordeling als bedoeld in artikel 9, lid 1, van Verordening (EG) nr. 1/2003 waarin zij haar mededingingsbezwaren te kennen gaf. Op 4 september 2009 deed SvK toezeggingen aan de Commissie in antwoord op de voorlopige beoordeling. Op 6 oktober 2009 werd, overeenkomstig artikel 27, lid 4, van Verordening (EG) nr. 1/2003, een bekendmaking (2) in het Publicatieblad van de Europese Unie gepubliceerd waarin een samenvatting van de zaak en de toezeggingen werd gegeven en belanghebbende derden werden verzocht binnen één maand na de datum van de bekendmaking hun opmerkingen in te dienen. Op 26 januari 2010 diende SvK een gewijzigd voorstel voor toezeggingen in, waarbij rekening werd gehouden met relevante opmerkingen die van belanghebbenden waren ontvangen. Het Adviescomité voor mededingingsregelingen en machtsposities bracht op 15 maart 2010 een gunstig advies uit De raadadviseur-auditeur gaf in zijn eindverslag van 25 maart 2010 een gunstig oordeel over de procedure. |
| --- | --- |

(2)

Op 1 april 2009 leidde de Commissie de procedure in met het oog op de vaststelling van een besluit ingevolge hoofdstuk III van Verordening (EG) nr. 1/2003, en op 25 juni 2009 gaf zij een voorlopige beoordeling als bedoeld in artikel 9, lid 1, van Verordening (EG) nr. 1/2003 waarin zij haar mededingingsbezwaren te kennen gaf. Op 4 september 2009 deed SvK toezeggingen aan de Commissie in antwoord op de voorlopige beoordeling. Op 6 oktober 2009 werd, overeenkomstig artikel 27, lid 4, van Verordening (EG) nr. 1/2003, een bekendmaking (2) in het Publicatieblad van de Europese Unie gepubliceerd waarin een samenvatting van de zaak en de toezeggingen werd gegeven en belanghebbende derden werden verzocht binnen één maand na de datum van de bekendmaking hun opmerkingen in te dienen. Op 26 januari 2010 diende SvK een gewijzigd voorstel voor toezeggingen in, waarbij rekening werd gehouden met relevante opmerkingen die van belanghebbenden waren ontvangen. Het Adviescomité voor mededingingsregelingen en machtsposities bracht op 15 maart 2010 een gunstig advies uit De raadadviseur-auditeur gaf in zijn eindverslag van 25 maart 2010 een gunstig oordeel over de procedure.

3.   DE IN DE VOORLOPIGE BEOORDELING GENOEMDE BEZWAREN

| (3) | In haar voorlopige beoordeling van 25 juni 2009 uitte de Commissie het vermoeden uit dat SvK mogelijk misbruik had gemaakt van haar machtspositie op de Zweedse markt voor elektriciteitstransport. SvK heeft mogelijk de exportcapaciteit van de Zweedse interconnectoren beperkt wanneer zij verwachtte dat zich binnen het Zweedse transportsysteem een interne congestie zou voordoen, waarbij zij discrimineerde tussen verschillende netwerkgebruikers en de interne markt segmenteerde. |
| --- | --- |

(3)

In haar voorlopige beoordeling van 25 juni 2009 uitte de Commissie het vermoeden uit dat SvK mogelijk misbruik had gemaakt van haar machtspositie op de Zweedse markt voor elektriciteitstransport. SvK heeft mogelijk de exportcapaciteit van de Zweedse interconnectoren beperkt wanneer zij verwachtte dat zich binnen het Zweedse transportsysteem een interne congestie zou voordoen, waarbij zij discrimineerde tussen verschillende netwerkgebruikers en de interne markt segmenteerde.

4.   DE TOEZEGGINGEN

| (4) | SvK heeft toezeggingen gedaan om aan de mededingingsbezwaren van de Commissie ten aanzien van de Zweedse markt voor elektriciteitstransport tegemoet te komen. Ten eerste zal SvK het Zweedse transportsysteem onderverdelen in twee of meer biedzones en het Zweedse transportsysteem uiterlijk op 1 november 2011 op deze basis exploiteren. De configuratie van de biedzones zal voldoende flexibel zijn om te kunnen worden gewijzigd wanneer zich voorziene en onvoorziene veranderingen in de stroompatronen van het Zweedse transportsysteem voordoen. Zodra de biedzones operationeel zijn zal SvK de congestie in het Zweedse transportsysteem beheren zonder de handelscapaciteit op de interconnectoren te beperken. De enige uitzondering op dit beginsel is één sectie van het netwerk in Zweden, de zogenaamde West-Kust-corridor. Deze sectie beschikt over onvoldoende geschikte opwekkingsbronnen om een afzonderlijke biedzone te kunnen vormen. Ten tweede zegt SvK toe het netwerk in de West-Kust-corridor te zullen versterken door de aanleg en exploitatie van een nieuwe transportlijn van 400 kV vanaf 30 november 2011. Ten derde zal SvK, tussen de datum van bekendmaking van het toezeggingsbesluit en de datum waarop de biedzones operationeel worden, het gebruik van ruilhandel uitbreiden om de beperking van interconnectorcapaciteit als gevolg van interne congestie tegen te gaan. |
| --- | --- |

(4)

SvK heeft toezeggingen gedaan om aan de mededingingsbezwaren van de Commissie ten aanzien van de Zweedse markt voor elektriciteitstransport tegemoet te komen. Ten eerste zal SvK het Zweedse transportsysteem onderverdelen in twee of meer biedzones en het Zweedse transportsysteem uiterlijk op 1 november 2011 op deze basis exploiteren. De configuratie van de biedzones zal voldoende flexibel zijn om te kunnen worden gewijzigd wanneer zich voorziene en onvoorziene veranderingen in de stroompatronen van het Zweedse transportsysteem voordoen. Zodra de biedzones operationeel zijn zal SvK de congestie in het Zweedse transportsysteem beheren zonder de handelscapaciteit op de interconnectoren te beperken. De enige uitzondering op dit beginsel is één sectie van het netwerk in Zweden, de zogenaamde West-Kust-corridor. Deze sectie beschikt over onvoldoende geschikte opwekkingsbronnen om een afzonderlijke biedzone te kunnen vormen. Ten tweede zegt SvK toe het netwerk in de West-Kust-corridor te zullen versterken door de aanleg en exploitatie van een nieuwe transportlijn van 400 kV vanaf 30 november 2011. Ten derde zal SvK, tussen de datum van bekendmaking van het toezeggingsbesluit en de datum waarop de biedzones operationeel worden, het gebruik van ruilhandel uitbreiden om de beperking van interconnectorcapaciteit als gevolg van interne congestie tegen te gaan.

| (5) | De toezeggingen van SvK vormen geschikte maatregelen om de bezwaren van de Commissie weg te nemen. Door de onderverdeling van het Zweedse netwerk is het niet meer nodig de beschikbare interconnectorcapaciteit te beperken in geval van interne congestie op de geïdentificeerde knelpunten in het Zweedse netwerk, met uitzondering van de West-Kust-corridor. Wat de laatstgenoemde zone betreft zal de nieuwe transportlijn van 400 kV dichtbij Gothenburg in West-Zweden, die SvK volgens haar toezegging zal aanleggen en uiterlijk op 30 november 2011 zal exploiteren, voldoende zijn om het transportknelpunt op de West-Kust-corridor op te heffen. De corrigerende maatregelen zijn noch voor SvK, noch voor belanghebbende derden onevenredig. |
| --- | --- |

(5)

De toezeggingen van SvK vormen geschikte maatregelen om de bezwaren van de Commissie weg te nemen. Door de onderverdeling van het Zweedse netwerk is het niet meer nodig de beschikbare interconnectorcapaciteit te beperken in geval van interne congestie op de geïdentificeerde knelpunten in het Zweedse netwerk, met uitzondering van de West-Kust-corridor. Wat de laatstgenoemde zone betreft zal de nieuwe transportlijn van 400 kV dichtbij Gothenburg in West-Zweden, die SvK volgens haar toezegging zal aanleggen en uiterlijk op 30 november 2011 zal exploiteren, voldoende zijn om het transportknelpunt op de West-Kust-corridor op te heffen. De corrigerende maatregelen zijn noch voor SvK, noch voor belanghebbende derden onevenredig.

5.   CONCLUSIE

| (6) | Het besluit verleent de toezeggingen gedurende tien jaar vanaf de kennisgeving een verbindend karakter. Het besluit concludeert dat er niet langer gronden voor een optreden van de Commissie bestaan en dat de procedure in deze zaak derhalve, onverminderd artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1/2003, dient te worden beëindigd. |
| --- | --- |

(6)

Het besluit verleent de toezeggingen gedurende tien jaar vanaf de kennisgeving een verbindend karakter. Het besluit concludeert dat er niet langer gronden voor een optreden van de Commissie bestaan en dat de procedure in deze zaak derhalve, onverminderd artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1/2003, dient te worden beëindigd.

---

(1)  PB L 1 van 4.1.2003, blz. 1.

(2)  PB C 239 van 6.10.2009, blz. 9.

---

V Adviezen

BESTUURLIJKE PROCEDURES

Europese Investeringsbank

| 1.6.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 142/30 |
| --- | --- | --- | --- |

1.6.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 142/30

---

Oproep tot het indienen van voorstellen — De Europese Investeringsbank (EIB) stelt drie nieuwe EIBURS-sponsorschappen voor in het kader van de actie Universitair onderzoek

2010/C 142/09

De Europese Investeringsbank kanaliseert het merendeel van haar institutionele relaties met universiteiten via de actie Universitair onderzoek, die uit drie verschillende programma’s bestaat:

| — | EIBURS, het EIB University Research Sponsorship; |
| --- | --- |

—

EIBURS, het EIB University Research Sponsorship;

| — | STAREBEI (STAges de REcherche BEI), een programma waarmee financiële middelen worden toegekend aan jonge onderzoekers die aan gezamenlijke projecten van de EIB en de universiteiten werken; en |
| --- | --- |

—

STAREBEI (STAges de REcherche BEI), een programma waarmee financiële middelen worden toegekend aan jonge onderzoekers die aan gezamenlijke projecten van de EIB en de universiteiten werken; en

| — | EIB-universitaire netwerken, een samenwerkingsmechanisme ten behoeve van universitaire netwerken die door hun specifieke eigenschappen bijzonder geschikt zijn voor de ondersteuning van de doelstellingen van de EIB-Groep. |
| --- | --- |

—

EIB-universitaire netwerken, een samenwerkingsmechanisme ten behoeve van universitaire netwerken die door hun specifieke eigenschappen bijzonder geschikt zijn voor de ondersteuning van de doelstellingen van de EIB-Groep.

EIBURS verleent beurzen aan universitaire onderzoekscentra die zich bezighouden met onderzoek op gebieden en thema’s die voor de EIB grote betekenis hebben. De EIB zal gedurende drie jaar een bedrag van maximaal 100 000 euro per jaar besteden aan beurzen. Deze beurzen worden via een competitief proces toegekend aan belangstellende universitaire faculteiten of onderzoekscentra die gelieerd zijn aan universiteiten in de EU of de toetredende of toetredingslanden en over erkende expertise beschikken op de door de EIB geselecteerde gebieden; aldus kunnen zij hun activiteiten op deze gebieden uitbreiden. Het winnende voorstel heeft betrekking op de levering van uiteenlopende diensten (onderzoek, organisatie van cursussen en seminars, netwerken, verbreiding van resultaten, enz.), die in contractuele afspraken met de Bank zullen worden vastgelegd.

Voor het academisch jaar 2010/2011 zijn in het kader van het EIBURS-programma drie nieuwe onderzoeksgebieden geselecteerd:

—   Het in kaart brengen van de financiële situatie van het Europese MKB

In het beroepsveld bestaat weinig inzicht in de relatie tussen de financiële situatie van het midden- en kleinbedrijf (MKB) op microniveau en de macro-economische situatie waarbinnen dergelijke bedrijven moeten opereren. Van de universitaire onderzoekscentra die in het kader van EIBURS ondersteuning ontvangen, wordt verwacht dat zij een onderzoeksprogramma opzetten dat zich richt op de analyse van de invloed van veranderingen in macro-economische factoren op belangrijke indicatoren voor de financiële situatie van kleine en middelgrote ondernemingen in Europa. Onder andere dient onderzoek te worden gedaan naar de invloed van veranderingen in economische groei op lokaal en mondiaal niveau en van rentetarieven en wisselkoersen op het percentage leningen waarop niet of gebrekkig wordt nagekomen alsmede op verliespercentages en het percentage vervroegde aflossingen, waarbij ook aandacht kan worden besteed aan invloeden over en weer tussen regio's, landen en de effecten op verschillende bedrijfstakken.

De EIB-Groep houdt via haar dochterinstelling, het Europees Investeringsfonds (EIF), uitgebreid gegevens bij over de nakoming bij MKB-pools en afzonderlijke leningen. Onderzoekers kunnen toegang krijgen tot deze gegevens; niettemin dient in de voorstellen te worden vermeld welke aanvullende bronnen van informatie/databases zullen worden gebruikt.

Het project kan aanvullende activiteiten omvatten die het universitaire centrum in het kader van het sponsorschap zou willen verrichten binnen dit onderzoeksgebied, met inbegrip van:

| — | Organisatie van cursussen en seminars |
| --- | --- |

—

Organisatie van cursussen en seminars

| — | Opzet van nieuwe databases |
| --- | --- |

—

Opzet van nieuwe databases

| — | Enquêtes. |
| --- | --- |

—

Enquêtes.

—   De geschiedenis van Europese infrastructuurfinanciering

Nu zij geconfronteerd worden met omvangrijke begrotingstekorten kiezen veel Europese regeringen voor publiek-private samenwerkingsverbanden (PPS), als middel om de overheidsdiensten op het gebied van infrastructuur te verbeteren zonder dat dit leidt tot extreem hoge overheidsschulden. In veel landen zijn sinds enkele jaren privatiserings- en regelgevingsmodellen toegepast op netwerkindustrieën.

In diverse Europese landen is sprake van langetermijncycli van publieke en particuliere eigendom en investeringen in infrastructuren. Concessieovereenkomsten kwamen al bij de oude Grieken voor, werden door de Romeinen op grote schaal toegepast en kregen in de Napoleontische wetgeving een moderne vorm. Veel uit de achttiende en negentiende eeuw daterende infrastructuur (kanalen, spoorwegen, telegraafvoorzieningen, waterlevering, gas, elektriciteit) werd aangelegd met behulp van particulier kapitaal, vaak in combinatie met expliciete of impliciete overheidssubsidies of andere ondersteuning. Een belangrijk deel van deze infrastructuur ging vervolgens over in staatseigendom. Uit de geschiedenis van verschillende infrastructuurdiensten blijkt hoe de dwarsverbindingen tussen technologische innovatie, infrastructuurdiensten en financiering zich in diverse contexten kunnen ontwikkelen. De in het verleden gevoerde discussies, alternatieve oplossingen en de langetermijngevolgen voor de diverse betrokken partijen zijn op dit moment stuk voor stuk opnieuw actueel.

In dit kader roept de EIB op onderzoeksvoorstellen in te dienen waarin:

| — | de op de langere termijn optredende macro-ontwikkelingen in infrastructuurfinanciering in kaart worden gebracht, evenals de resultaten voor zover deze leiden tot duurzame verbeteringen in de overheidsdienstverlening en relevant zijn voor de actuele beleidsdiscussies; |
| --- | --- |

—

de op de langere termijn optredende macro-ontwikkelingen in infrastructuurfinanciering in kaart worden gebracht, evenals de resultaten voor zover deze leiden tot duurzame verbeteringen in de overheidsdienstverlening en relevant zijn voor de actuele beleidsdiscussies;

| — | gevalsanalyses van technologische en financiële innovatie in specifieke infrastructurele projecten en sectoren worden uitgewerkt, met name voor zover deze een paneuropees karakter hebben; |
| --- | --- |

—

gevalsanalyses van technologische en financiële innovatie in specifieke infrastructurele projecten en sectoren worden uitgewerkt, met name voor zover deze een paneuropees karakter hebben;

| — | een overzicht wordt gegeven en een analyse wordt verricht van de geschiedenis van diverse publieke, particuliere en gemengde financieringsprogramma's voor de aanleg en exploitatie van infrastructuren in verschillende sectoren en binnen verschillende wettelijke- en nationale beleidskaders. |
| --- | --- |

—

een overzicht wordt gegeven en een analyse wordt verricht van de geschiedenis van diverse publieke, particuliere en gemengde financieringsprogramma's voor de aanleg en exploitatie van infrastructuren in verschillende sectoren en binnen verschillende wettelijke- en nationale beleidskaders.

Europese universiteiten worden uitgenodigd om alleen of in partnerschap voorstellen voor een onderzoeksprogramma over bovenstaand onderwerp in te dienen. In het kader van het EIBURS-programma komt/komen de succesvolle kandida(a)t(en) in aanmerking voor een subsidie van maximaal 300 000 euro voor een periode van drie jaar, een bedrag dat bestemd is voor de financiering van nieuw onderzoek naar onderdelen van de geschiedenis van de Europese infrastructuurfinanciering voor zover deze relevant is voor actuele beleidsdiscussies. Met name welkom zijn onderzoeksvoorstellen gekenmerkt door een kwantitatieve en kwalitatieve, disciplineoverschrijdende benadering (bv. geschiedenis, techniek, economie, financiën) die leiden tot samenwerking tussen academische instellingen uit verschillende Europese landen.

Het grootste deel van de middelen dient ten goede te komen aan nieuwe, jonge gepromoveerde onderzoekers die kunnen worden ingezet op verschillende onderwerpen. Indien dit relevant is, worden de onderzoekers in de gelegenheid gesteld samen te werken met infrastructuurdeskundigen van de Europese Investeringsbank in Luxemburg. Daarnaast kan een deel van de middelen besteed worden aan voorlichtingsevenementen en aan de opzet van een netwerk waarbinnen deskundigen op het gebied van specifieke infrastructurele sectoren in verschillende landen met elkaar in contact kunnen komen.

—   De economische impact van wetgeving: een economische evaluatie van de impact van de Richtlijn verpakking en verpakkingsafval

Een van de voornaamste componenten van projecten voor het beheer van vaste afvalstoffen is de infrastructuur welke is vereist voor hergebruik en/of terugwinning van verpakkingsafval. Op grond van de Richtlijn verpakking en verpakkingsafval is de verpakkingsindustrie verplicht tot hergebruik en terugwinning van de verpakkingen die zij op de markt brengt, maar zijn de lidstaten verplicht de in de Richtlijn vermelde taakstellingen inzake recycling en terugwinning te verwezenlijken.

Het onderzoeksonderwerp is de bestudering van de economische impact die de uit de Richtlijn voortvloeiende wettelijke verplichtingen hebben uitgeoefend op de diverse betrokken partijen: overheden, marktdeelnemers en burgers.

De economische doelmatigheid van de door de Richtlijn opgelegde maatregelen dient te worden geëvalueerd op grond van een kosten/batenanalyse. Er moet aandacht worden besteed aan onderwerpen als het economische rendement vanuit het oogpunt van betere milieubescherming en kostenspreiding (betalen de EU-burgers door de implementatie van de Richtlijn hogere prijzen voor verpakte goederen en/of hogere tarieven en belastingen voor afvalbeheer? Zijn de economische baten van milieubescherming bevredigend vergeleken met alternatieve strategieën? Zijn de aangenomen wettelijke regelingen doelmatig op het punt van de verwezenlijking van de voorgenomen doelstellingen?).

Het onderzoek dient zich te richten op een representatieve steekproef van EU-lidstaten.

Het project kan aanvullende activiteiten omvatten die het universitaire centrum in het kader van het sponsorschap zou willen verrichten binnen dit onderzoeksgebied, met inbegrip van:

| — | Organisatie van cursussen en seminars |
| --- | --- |

—

Organisatie van cursussen en seminars

| — | Opzet van databases |
| --- | --- |

—

Opzet van databases

| — | Enquêtes. |
| --- | --- |

—

Enquêtes.

De uiterste datum voor de presentatie van de voorstellen is 10 september 2010. Voorstellen die na deze datum zijn ingediend, worden niet in behandeling genomen. De voorstellen dienen te worden toegezonden aan:

Elektronische versie

universities@eib.org

EN

Papieren versie

| EIB-Universities Research Action |
| --- |
| 100, boulevard Konrad Adenauer |
| 2950 Luxemburg |
| LUXEMBOURG |

EIB-Universities Research Action

100, boulevard Konrad Adenauer

2950 Luxemburg

LUXEMBOURG

Ter attentie van mevrouw Luisa Ferreira, coördinator.

Voor uitgebreide informatie betreffende de EIBURS-selectieprocedure en de andere programma’s en faciliteiten verwijzen wij u naar: www.eib.org/universities

---

PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID

Europese Commissie

| 1.6.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 142/33 |
| --- | --- | --- | --- |

1.6.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 142/33

---

Voorafgaande aanmelding van een concentratie

(Zaak COMP/M.5906 — One Equity Partners/Constantia)

(Voor de EER relevante tekst)

2010/C 142/10

| 1. | Op 21 mei 2010 heeft de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) ontvangen. Hierin is meegedeeld dat SulipoBeteiligungsverwaltungs GmbH, een in Wenen gevestigde acquisitievennootschap die onder zeggenschap staat van One Equity Partners advised funds („OEP”; die onder zeggenschap staat van J.P. Morgan Chase & Co.), in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van de EG-concentratieverordening de uitsluitende zeggenschap verkrijgt over Constantia Packaging AG („CPAG”) en haar gelieerde ondernemingen, waaronder Belisce d.d. („Belisce”), door de verwerving van aandelen. |
| --- | --- |

1.

Op 21 mei 2010 heeft de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) ontvangen. Hierin is meegedeeld dat SulipoBeteiligungsverwaltungs GmbH, een in Wenen gevestigde acquisitievennootschap die onder zeggenschap staat van One Equity Partners advised funds („OEP”; die onder zeggenschap staat van J.P. Morgan Chase & Co.), in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van de EG-concentratieverordening de uitsluitende zeggenschap verkrijgt over Constantia Packaging AG („CPAG”) en haar gelieerde ondernemingen, waaronder Belisce d.d. („Belisce”), door de verwerving van aandelen.

| 2. | De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:






  — | OEP: particulier aandelenfonds, |
| --- | --- | --- |

2.

De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:

—

OEP: particulier aandelenfonds,

| — | CPAG: verpakkingen van aluminium, golfkarton en soepele materialen. |
| --- | --- |

—

CPAG: verpakkingen van aluminium, golfkarton en soepele materialen.

| 3. | Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde transactie binnen het toepassingsgebied van de EG-concentratieverordening kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden. |
| --- | --- |

3.

Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde transactie binnen het toepassingsgebied van de EG-concentratieverordening kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden.

| 4. | De Commissie verzoekt belanghebbenden haar hun eventuele opmerkingen over de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.
  Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per faxbericht (+32 22964301), per e-mail naar COMP-MERGER-REGISTRY@ec.europa.eu of per post, onder vermelding van zaaknummer COMP/M.5906 — One Equity Partners/Constantia, aan onderstaand adres worden toegezonden:





  Europese Commissie |
| --- | --- |
| Directoraat-generaal Concurrentie |
| Griffie voor concentraties |
| J-70 |
| 1049 Brussel |
| BELGIË |

4.

De Commissie verzoekt belanghebbenden haar hun eventuele opmerkingen over de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.

Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per faxbericht (+32 22964301), per e-mail naar COMP-MERGER-REGISTRY@ec.europa.eu of per post, onder vermelding van zaaknummer COMP/M.5906 — One Equity Partners/Constantia, aan onderstaand adres worden toegezonden:

Europese Commissie

Directoraat-generaal Concurrentie

Griffie voor concentraties

J-70

1049 Brussel

BELGIË

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1 (de „EG-concentratieverordening”).

---

| 1.6.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 142/34 |
| --- | --- | --- | --- |

1.6.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 142/34

---

Voorafgaande aanmelding van een concentratie

(Zaak COMP/M.5862 — Mahle/Behr/Behr Industry)

(Voor de EER relevante tekst)

2010/C 142/11

| 1. | Op 21 mei 2010 heeft de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) ontvangen. Hierin is meegedeeld dat Mahle GmbH („Mahle”, Duitsland) en Behr GmbH & Co KG („Behr”, Duitsland) in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van de concentratieverordening de gezamenlijke zeggenschap verkrijgen over Behr Industry GmbH & Co KG („Behr Industry”, Duitsland) door de verwerving van aandelen. |
| --- | --- |

1.

Op 21 mei 2010 heeft de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) ontvangen. Hierin is meegedeeld dat Mahle GmbH („Mahle”, Duitsland) en Behr GmbH & Co KG („Behr”, Duitsland) in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van de concentratieverordening de gezamenlijke zeggenschap verkrijgen over Behr Industry GmbH & Co KG („Behr Industry”, Duitsland) door de verwerving van aandelen.

| 2. | De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:






  — | Mahle: ontwikkeling, vervaardiging en verkoop van onderdelen en systemen voor auto's en andere motorvoertuigen, |
| --- | --- | --- |

2.

De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:

—

Mahle: ontwikkeling, vervaardiging en verkoop van onderdelen en systemen voor auto's en andere motorvoertuigen,

| — | Behr: ontwikkeling en vervaardiging van onderdelen en complete systemen voor motorkoeling en airconditioning voor auto's, |
| --- | --- |

—

Behr: ontwikkeling en vervaardiging van onderdelen en complete systemen voor motorkoeling en airconditioning voor auto's,

| — | Behr Industry: ontwikkeling en vervaardiging van koeling- en airconditioningsystemen voor industriële toepassingen. |
| --- | --- |

—

Behr Industry: ontwikkeling en vervaardiging van koeling- en airconditioningsystemen voor industriële toepassingen.

| 3. | Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde transactie binnen het toepassingsgebied van de EG-concentratieverordening kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden. |
| --- | --- |

3.

Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde transactie binnen het toepassingsgebied van de EG-concentratieverordening kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden.

| 4. | De Commissie verzoekt belanghebbenden haar hun eventuele opmerkingen over de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.
  Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per faxbericht (+32 22964301), per e-mail naar COMP-MERGER-REGISTRY@ec.europa.eu of per post, onder vermelding van zaaknummer COMP/M.5862 — Mahle/Behr/Behr Industry, aan onderstaand adres worden toegezonden:





  Europese Commissie |
| --- | --- |
| Directoraat-generaal Concurrentie |
| Griffie voor concentraties |
| J-70 |
| 1049 Brussel |
| BELGIË |

4.

De Commissie verzoekt belanghebbenden haar hun eventuele opmerkingen over de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.

Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per faxbericht (+32 22964301), per e-mail naar COMP-MERGER-REGISTRY@ec.europa.eu of per post, onder vermelding van zaaknummer COMP/M.5862 — Mahle/Behr/Behr Industry, aan onderstaand adres worden toegezonden:

Europese Commissie

Directoraat-generaal Concurrentie

Griffie voor concentraties

J-70

1049 Brussel

BELGIË

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1 (de „EG-concentratieverordening”).

---

| 1.6.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 142/35 |
| --- | --- | --- | --- |

1.6.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 142/35

---

Mededeling van de Franse regering in verband met Richtlijn 94/22/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de voorwaarden voor het verlenen en het gebruik maken van vergunningen voor de prospectie, de exploratie en de productie van koolwaterstoffen (1)

(Bericht betreffende de aanvraag voor een exclusieve opsporingsvergunning voor vloeibare of gasvormige koolwaterstoffen genaamd „Permis de Langlade” en „Permis de Hermine”)

(Voor de EER relevante tekst)

2010/C 142/12

Bij verzoek van 29 juni 2009 hebben de ondernemingen ConocoPhillips Canada Ressources Corp., waarvan de hoofdzetel gevestigd is te PO Box 130, 401, 9th Ave S.W., Calgary, Alberta T2P 2H7, CANADA, en BHP Billiton Petroleum Corp., waarvan de hoofdzetel gevestigd is te 1360 Post Oak Blvd, Suite 150, Houston, TX 77056-3030, UNITED STATES OF AMERICA, voor een duur van vijf (5) jaar een exclusieve vergunning aangevraagd voor de opsporing van vloeibare of gasvormige koolwaterstoffen, genaamd „Permis de Langlade”, met een oppervlakte van ongeveer 547 km2, gelegen op de zeebodem ter hoogte van de overzeese gemeenschap van Saint-Pierre-et-Miquelon.

Bij verzoek van 9 december 2009 heeft de onderneming Bardoil Energy SAS, waarvan de hoofdzetel gevestigd is te 42 rue de l’Abbé Pierre Gervain, Boite Postale 4353, 97500 Saint-Pierre-et-Miquelon, FRANCE, voor een duur van vijf (5) jaar een exclusieve vergunning aangevraagd voor de opsporing van vloeibare of gasvormige koolwaterstoffen, genaamd „Permis de Hermine”, met een oppervlakte van ongeveer 1 312 km2, gelegen op de zeebodem ter hoogte van de overzeese gemeenschap van Saint-Pierre-et-Miquelon.

Het totale gebied waarop deze aanvragen betrekking hebben, heeft een omtrek die wordt gevormd door de meridianen en breedtecirkels die de hoekpunten met de volgende geografische coördinaten met elkaar verbinden, uitgaande van de meridiaan van Greenwich:

| Hoekpunt | Westerlengte | Noorderbreedte |
| --- | --- | --- |
| A | 56° 24′ 01,7" | 44° 35′ 33,1" |
| B | 56° 15′ 00,6" | 44° 35′ 32,0" |
| C | 56° 15′ 02,1" | 44° 47′ 17,8" |
| D | 56° 09′ 16,2" | 44° 47′ 16,6" |
| E | 56° 09′ 21,0" | 43° 50′ 00,2" |
| F | 56° 23′ 53,3" | 43° 50′ 00,2" |

Hoekpunt

Westerlengte

Noorderbreedte

A

56° 24′ 01,7"

44° 35′ 33,1"

B

56° 15′ 00,6"

44° 35′ 32,0"

C

56° 15′ 02,1"

44° 47′ 17,8"

D

56° 09′ 16,2"

44° 47′ 16,6"

E

56° 09′ 21,0"

43° 50′ 00,2"

F

56° 23′ 53,3"

43° 50′ 00,2"

Indiening van aanvragen en gunningscriteria

De indieners van de oorspronkelijke aanvraag en ondernemingen die aanvragen om eveneens in aanmerking te komen moeten voldoen aan de voorwaarden als omschreven in de artikelen 4 en 5 van Besluit 2006-648 van 2 juni 2006 inzake mijnbouwtitels en vergunningen voor ondergrondse opslag (Staatsblad van de Franse Republiek van 3 juni 2006).

Geïnteresseerde bedrijven kunnen binnen een termijn van negentig dagen na de publicatie van deze mededeling verzoeken eveneens in aanmerking te komen voor deze vergunning, waarbij de procedure dient te worden gevolgd die is vermeld in de „Mededeling inzake het verkrijgen van mijnbouwtitels voor koolwaterstoffen in Frankrijk”, gepubliceerd in het
  Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 374 van 30 december 1994, blz. 11, en vastgesteld bij Besluit 2006-648 van 2 juni 2006 inzake mijnbouwtitels en vergunningen voor ondergrondse opslag.

De aanvragen om eveneens in aanmerking te komen moeten worden gericht aan de minister belast met het mijnwezen op het onderstaande adres. Besluiten inzake de oorspronkelijke aanvraag en de aanvragen om eveneens in aanmerking te komen worden genomen binnen een termijn van twee jaar, te rekenen vanaf de datum van ontvangst door de Franse autoriteiten van de oorspronkelijke aanvraag, dat wil zeggen uiterlijk op 31 augustus 2011.

Voorwaarden en eisen betreffende de uitoefening en beëindiging van de opsporingsactiviteit

De aandacht van ondernemingen met belangstelling wordt gevestigd op de artikelen 79 en 79.1 van de mijnbouwcode en op Besluit 2006-649 van 2 juni 2006 betreffende de uitoefening van mijnbouwwerkzaamheden, werkzaamheden voor ondergrondse opslag en de politie voor mijnbouw en ondergrondse opslag (Staatsblad van de Franse Republiek van 3 juni 2006).

Nadere informatie kan worden verkregen op het volgende adres: ministère de l'Écologie, de l'Énergie, du Développement durable et de la Mer: Direction générale de l'énergie et climat, Direction de l'énergie, Sous-direction de la sécurité d'approvisionnement et des nouveaux produits énergétiques Grande Arche de la Défense, Paroi Nord, 92055 La Défense Cedex, FRANCE, Tél. +33 140819529.

Alle bovengenoemde wettelijke en administratieve bepalingen kunnen worden geraadpleegd op de website van Légifrance: http://www.legifrance.gouv.fr

---

(1)  PB L 164 van 30.06.1994, blz. 3.

---

| 1.6.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 142/37 |
| --- | --- | --- | --- |

1.6.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 142/37

---

Mededeling van de Franse regering in verband met Richtlijn 94/22/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de voorwaarden voor het verlenen en het gebruik maken van vergunningen voor de prospectie, de exploratie en de productie van koolwaterstoffen (1)

(Bericht betreffende de aanvraag voor een exclusieve opsporingsvergunning voor vloeibare of gasvormige koolwaterstoffen genaamd „Permis de Sézanne”, een eerste ingediend door Concorde Energy LLC en een tweede door Réalm Energy International)

(Voor de EER relevante tekst)

2010/C 142/13

Bij verzoek van 8 september 2009 heeft de onderneming Concorde Energy LLC waarvan de hoofdzetel gevestigd is te 1537 Bull Lea Road, Suite 200, Lexington, KY 40511 (USA), voor een duur van vier (4) jaar een exclusieve vergunning aangevraagd voor de opsporing van vloeibare of gasvormige koolwaterstoffen, genaamd „Permis de Sézanne”, met een totale oppervlakte van ongeveer 273 km2, gelegen in een deel van het departement van de Marne.

Bij verzoek van 11 december 2009 heeft de onderneming Realm Energy International waarvan de hoofdzetel gevestigd is te 2nd Floor, Berkeley Square, London W1J 6BD (VERENIGD KONINKRIJK), voor een duur van vijf (5) jaar een exclusieve vergunning aangevraagd voor de opsporing van vloeibare of gasvormige koolwaterstoffen, eveneens „Permis de Sézanne” genaamd, met een oppervlakte van ongeveer 870 km2, gelegen in een deel van de departementen van de Aube en de Marne.

Het totale gebied waarop deze aanvragen betrekking hebben, heeft een omtrek die wordt gevormd door de meridianen en breedtecirkels die de hoekpunten met de volgende geografische coördinaten met elkaar verbinden, uitgaande van de meridiaan van Parijs:

| Hoekpunt | Lengte
  graden O | Breedte
  graden N |
| --- | --- | --- |
| A | 1,40 | 54,20 |
| B | 1,60 | 54,20 |
| C | 1,60 | 54,10 |
| D | 1,64 | 54,10 |
| E | 1,64 | 54,13 |
| F | 1,68 | 54,13 |
| G | 1,68 | 54,10 |
| H | 1,80 | 54,10 |
| I | 1,80 | 54,20 |
| J | 2,00 | 54,20 |
| K | 2,00 | 54,21 |
| L | 2,09 | 54,21 |
| M | 2,09 | 54,19 |
| N | 2,08 | 54,19 |
| O | 2,08 | 54,18 |
| P | 2,09 | 54,18 |
| Q | 2,09 | 54,17 |
| R | 2,10 | 54,17 |
| S | 2,10 | 54,02 |
| T | 2,08 | 54,02 |
| U | 2,08 | 54,01 |
| V | 2,05 | 54,01 |
| W | 2,05 | 54,00 |
| X | 1,90 | 54,00 |
| Y | 1,90 | 53,90 |
| Z | 1,70 | 53,90 |
| AA | 1,70 | 54,00 |
| BB | 1,50 | 54,00 |
| CC | 1,50 | 54,10 |
| DD | 1,40 | 54,10 |

Hoekpunt

Lengte

graden O

Breedte

graden N

A

1,40

54,20

B

1,60

54,20

C

1,60

54,10

D

1,64

54,10

E

1,64

54,13

F

1,68

54,13

G

1,68

54,10

H

1,80

54,10

I

1,80

54,20

J

2,00

54,20

K

2,00

54,21

L

2,09

54,21

M

2,09

54,19

N

2,08

54,19

O

2,08

54,18

P

2,09

54,18

Q

2,09

54,17

R

2,10

54,17

S

2,10

54,02

T

2,08

54,02

U

2,08

54,01

V

2,05

54,01

W

2,05

54,00

X

1,90

54,00

Y

1,90

53,90

Z

1,70

53,90

AA

1,70

54,00

BB

1,50

54,00

CC

1,50

54,10

DD

1,40

54,10

Indiening van aanvragen en gunningscriteria

De indieners van de oorspronkelijke aanvraag en ondernemingen die aanvragen om eveneens in aanmerking te komen moeten voldoen aan de voorwaarden als omschreven in de artikelen 4 en 5 van Besluit 2006-648 van 2 juni 2006 inzake mijnbouwtitels en vergunningen voor ondergrondse opslag (Staatsblad van de Franse Republiek van 3 juni 2006).

Geïnteresseerde bedrijven kunnen binnen een termijn van negentig dagen na de publicatie van deze mededeling verzoeken eveneens in aanmerking te komen voor deze vergunning, waarbij de procedure dient te worden gevolgd die is vermeld in de „Mededeling inzake het verkrijgen van mijnbouwtitels voor koolwaterstoffen in Frankrijk”, gepubliceerd in het
  Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 374 van 30 december 1994, blz. 11, en vastgesteld bij Besluit 2006-648 van 2 juni 2006 inzake mijnbouwtitels en vergunningen voor ondergrondse opslag (Staatsblad van de Franse Republiek van 3 juni 2006).

De aanvragen om eveneens in aanmerking te komen moeten worden gericht aan de minister belast met het mijnwezen op het onderstaande adres. Besluiten inzake de oorspronkelijke aanvraag en de aanvragen om eveneens in aanmerking te komen worden genomen binnen een termijn van twee jaar, te rekenen vanaf de datum van ontvangst door de Franse autoriteiten van de oorspronkelijke aanvraag, dat wil zeggen uiterlijk op 9 oktober 2011.

Voorwaarden en eisen betreffende de uitoefening en beëindiging van de opsporingsactiviteit

De aandacht van ondernemingen met belangstelling wordt gevestigd op de artikelen 79 en 79.1 van de mijnbouwcode en op Besluit 2006-649 van 2 juni 2006 betreffende de uitoefening van mijnbouwwerkzaamheden, werkzaamheden voor ondergrondse opslag en de politie voor mijnbouw en ondergrondse opslag (Staatsblad van de Franse Republiek van 3 juni 2006).

Nadere informatie kan worden verkregen op het volgende adres: Ministère de l'Écologie, de l'Énergie, du Développement durable et de la Mer: Direction générale de l'énergie et climat, Direction de l'énergie, Sous-direction de la sécurité d'approvisionnement et des nouveaux produits énergétiques Grande Arche, Paroi Nord — 92055 La Défense Cedex, FRANCE, Tel. +33 140819529.

Alle bovengenoemde wettelijke en administratieve bepalingen kunnen worden geraadpleegd op de website van Légifrance: http://www.legifrance.gouv.fr

---

(1)  PB L 164 van 30.6.1994, blz. 3.

---