# Επίσημη Εφημερίδα C 443/22 Ν

| | ISSN 1977-0901 |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 443 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 65ό έτος22 Νοεμβρίου 2022 |

ISSN 1977-0901

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 443

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

65ό έτος22 Νοεμβρίου 2022

---

| Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- |
| | I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις |
| | ΨΗΦΙΣΜΑΤΑ |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 571η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ (συμμετοχή αμιγώς διά ζώσης), 13.7.2022 - 14.7.2022 |
| 2022/C 443/01 | Ψήφισμα της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Συμβολή στο πρόγραμμα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2023 | 1 |
| | ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 571η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ (συμμετοχή αμιγώς διά ζώσης), 13.7.2022 - 14.7.2022 |
| 2022/C 443/02 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Φορολόγηση των διασυνοριακών τηλεργαζομένων και των εργοδοτών τους (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 15 |
| 2022/C 443/03 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ψηφιακή ταυτότητα, κυριαρχία των δεδομένων και πορεία προς μια δίκαιη ψηφιακή μετάβαση για τους πολίτες που ζουν στην κοινωνία των πληροφοριών (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 22 |
| 2022/C 443/04 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπή με θέμα Ανάλυση του ρόλου της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στη νέα συμφωνία μεταξύ της ΕΕ και του Οργανισμού Κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΟΚΑΚΕ), συμπεριλαμβανομένου του ρόλου των ΣΟΕΣ στο πλαίσιο αυτό (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 29 |
| 2022/C 443/05 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Το νέο Συμβούλιο Εμπορίου και Τεχνολογίας ΕΕ-ΗΠΑ εν δράσει: προτεραιότητες για τις επιχειρήσεις, τους εργαζομένους και τους καταναλωτές και αναγκαίες διασφαλίσεις (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 37 |
| 2022/C 443/06 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η πολιτική για τη νεολαία στα Δυτικά Βαλκάνια ως μέρος του θεματολογίου καινοτομίας για τα Δυτικά Βαλκάνια (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 44 |
| 2022/C 443/07 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Το κόστος της μη Ευρώπης — Τα οφέλη της ενιαίας αγοράς (διερευνητική γνωμοδότηση) | 51 |
| 2022/C 443/08 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ψηφιακή φορολόγηση (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της Τσεχικής Προεδρίας) | 58 |
| 2022/C 443/09 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ισότητα των Φύλων (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της τσεχικής Προεδρίας) | 63 |

Περιεχόμενα

Σελίδα

I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΨΗΦΙΣΜΑΤΑ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

571η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ (συμμετοχή αμιγώς διά ζώσης), 13.7.2022 - 14.7.2022

2022/C 443/01

Ψήφισμα της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Συμβολή στο πρόγραμμα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2023

1

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

571η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ (συμμετοχή αμιγώς διά ζώσης), 13.7.2022 - 14.7.2022

2022/C 443/02

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Φορολόγηση των διασυνοριακών τηλεργαζομένων και των εργοδοτών τους (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

15

2022/C 443/03

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ψηφιακή ταυτότητα, κυριαρχία των δεδομένων και πορεία προς μια δίκαιη ψηφιακή μετάβαση για τους πολίτες που ζουν στην κοινωνία των πληροφοριών (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

22

2022/C 443/04

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπή με θέμα Ανάλυση του ρόλου της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στη νέα συμφωνία μεταξύ της ΕΕ και του Οργανισμού Κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΟΚΑΚΕ), συμπεριλαμβανομένου του ρόλου των ΣΟΕΣ στο πλαίσιο αυτό (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

29

2022/C 443/05

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Το νέο Συμβούλιο Εμπορίου και Τεχνολογίας ΕΕ-ΗΠΑ εν δράσει: προτεραιότητες για τις επιχειρήσεις, τους εργαζομένους και τους καταναλωτές και αναγκαίες διασφαλίσεις (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

37

2022/C 443/06

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η πολιτική για τη νεολαία στα Δυτικά Βαλκάνια ως μέρος του θεματολογίου καινοτομίας για τα Δυτικά Βαλκάνια (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

44

2022/C 443/07

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Το κόστος της μη Ευρώπης — Τα οφέλη της ενιαίας αγοράς (διερευνητική γνωμοδότηση)

51

2022/C 443/08

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ψηφιακή φορολόγηση (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της Τσεχικής Προεδρίας)

58

2022/C 443/09

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ισότητα των Φύλων (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της τσεχικής Προεδρίας)

63

---

| | III   Προπαρασκευαστικές πράξεις |
| --- | --- |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 571η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ (συμμετοχή αμιγώς διά ζώσης), 13.7.2022 - 14.7.2022 |
| 2022/C 443/10 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των οδηγιών 2005/29/ΕΚ και 2011/83/ΕΕ όσον αφορά την ενδυνάμωση των καταναλωτών για την πράσινη μετάβαση μέσω καλύτερης προστασίας από αθέμιτες πρακτικές και καλύτερης ενημέρωσης[COM(2022) 143 final — 2022/0092 (COD)] | 75 |
| 2022/C 443/11 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την εταιρική δέουσα επιμέλεια όσον αφορά τη βιωσιμότητα και για την τροποποίηση της οδηγίας (ΕΕ) 2019/1937[COM(2022) 71 final] | 81 |
| 2022/C 443/12 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 909/2014 όσον αφορά τη συμμόρφωση προς τη διαδικασία διακανονισμού, τη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών, την εποπτική συνεργασία, την παροχή επικουρικών υπηρεσιών τραπεζικού τύπου και τις απαιτήσεις για τα κεντρικά αποθετήρια τίτλων τρίτων χωρών[COM(2022) 120 final — 2022/0074 (COD)] | 87 |
| 2022/C 443/13 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της εξ οικείων βίας[COM(2022) 105 final] | 93 |
| 2022/C 443/14 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών COVID-19 — Διατήρηση της ετοιμότητας και της αντίδρασης της ΕΕ: με το βλέμμα στο μέλλον[COM(2022) 190 final] | 101 |
| 2022/C 443/15 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Στρατηγική της ΕΕ για βιώσιμα και κυκλικά κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα[COM(2022) 141 final] | 106 |
| 2022/C 443/16 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Χάρτης πορείας για τις τεχνολογίες ασφάλειας και άμυνας[COM(2022) 61 final] | 112 |
| 2022/C 443/17 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις γεωγραφικές ενδείξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον οίνο, τα αλκοολούχα ποτά και τα γεωργικά προϊόντα, και με τα συστήματα ποιότητας για τα γεωργικά προϊόντα, ο οποίος τροποποιεί τους κανονισμούς (ΕΕ) αριθ. 1308/2013, (ΕΕ) 2017/1001 και (ΕΕ) 2019/787 και καταργεί τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1151/2012[COM(2022) 134 final — 2022/0089 (COD)] | 116 |
| 2022/C 443/18 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — για να καταστούν κανόνας τα βιώσιμα προϊόντα[COM(2022) 140 final] και Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση πλαισίου για τον καθορισμό απαιτήσεων οικολογικού σχεδιασμού όσον αφορά τα βιώσιμα προϊόντα και για την κατάργηση της οδηγίας 2009/125/ΕΚ[COM(2022) 142 final — 2022/0095(COD)] | 123 |
| 2022/C 443/19 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2010/75/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2010, περί βιομηχανικών εκπομπών (ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης) και της οδηγίας 1999/31/ΕΚ του Συμβουλίου, της 26ης Απριλίου 1999, περί υγειονομικής ταφής των αποβλήτων[COM(2022) 156 final — 2022/0104 (COD)] και Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την υποβολή περιβαλλοντικών δεδομένων από βιομηχανικές εγκαταστάσεις και τη δημιουργία πύλης για τις βιομηχανικές εκπομπές[COM(2022) 157 final — 2022/0105 (COD)] | 130 |
| 2022/C 443/20 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ασφάλεια του εφοδιασμού και προσιτές τιμές ενέργειας: επιλογές για άμεσα μέτρα και την προετοιμασία για τον επόμενο χειμώνα[COM(2022) 138 final] | 140 |
| 2022/C 443/21 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση ειδικών και προσωρινών μέτρων, λαμβανομένης υπόψη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, σχετικά με τα έγγραφα οδηγού που εκδίδονται από την Ουκρανία σύμφωνα με τη νομοθεσία της[COM(2022) 313 final — 2022/0204 (COD)] | 144 |
| 2022/C 443/22 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001 για την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, της οδηγίας 2010/31/ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων και της οδηγίας 2012/27/ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση[COM(2022) 222 final] | 145 |

III   Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

571η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ (συμμετοχή αμιγώς διά ζώσης), 13.7.2022 - 14.7.2022

2022/C 443/10

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των οδηγιών 2005/29/ΕΚ και 2011/83/ΕΕ όσον αφορά την ενδυνάμωση των καταναλωτών για την πράσινη μετάβαση μέσω καλύτερης προστασίας από αθέμιτες πρακτικές και καλύτερης ενημέρωσης[COM(2022) 143 final — 2022/0092 (COD)]

[COM(2022) 143 final — 2022/0092 (COD)]

75

2022/C 443/11

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την εταιρική δέουσα επιμέλεια όσον αφορά τη βιωσιμότητα και για την τροποποίηση της οδηγίας (ΕΕ) 2019/1937[COM(2022) 71 final]

[COM(2022) 71 final]

81

2022/C 443/12

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 909/2014 όσον αφορά τη συμμόρφωση προς τη διαδικασία διακανονισμού, τη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών, την εποπτική συνεργασία, την παροχή επικουρικών υπηρεσιών τραπεζικού τύπου και τις απαιτήσεις για τα κεντρικά αποθετήρια τίτλων τρίτων χωρών[COM(2022) 120 final — 2022/0074 (COD)]

[COM(2022) 120 final — 2022/0074 (COD)]

87

2022/C 443/13

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της εξ οικείων βίας[COM(2022) 105 final]

[COM(2022) 105 final]

93

2022/C 443/14

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών COVID-19 — Διατήρηση της ετοιμότητας και της αντίδρασης της ΕΕ: με το βλέμμα στο μέλλον[COM(2022) 190 final]

[COM(2022) 190 final]

101

2022/C 443/15

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Στρατηγική της ΕΕ για βιώσιμα και κυκλικά κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα[COM(2022) 141 final]

[COM(2022) 141 final]

106

2022/C 443/16

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Χάρτης πορείας για τις τεχνολογίες ασφάλειας και άμυνας[COM(2022) 61 final]

[COM(2022) 61 final]

112

2022/C 443/17

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις γεωγραφικές ενδείξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον οίνο, τα αλκοολούχα ποτά και τα γεωργικά προϊόντα, και με τα συστήματα ποιότητας για τα γεωργικά προϊόντα, ο οποίος τροποποιεί τους κανονισμούς (ΕΕ) αριθ. 1308/2013, (ΕΕ) 2017/1001 και (ΕΕ) 2019/787 και καταργεί τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1151/2012[COM(2022) 134 final — 2022/0089 (COD)]

[COM(2022) 134 final — 2022/0089 (COD)]

116

2022/C 443/18

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — για να καταστούν κανόνας τα βιώσιμα προϊόντα[COM(2022) 140 final] και Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση πλαισίου για τον καθορισμό απαιτήσεων οικολογικού σχεδιασμού όσον αφορά τα βιώσιμα προϊόντα και για την κατάργηση της οδηγίας 2009/125/ΕΚ[COM(2022) 142 final — 2022/0095(COD)]

[COM(2022) 140 final]

[COM(2022) 142 final — 2022/0095(COD)]

123

2022/C 443/19

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2010/75/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2010, περί βιομηχανικών εκπομπών (ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης) και της οδηγίας 1999/31/ΕΚ του Συμβουλίου, της 26ης Απριλίου 1999, περί υγειονομικής ταφής των αποβλήτων[COM(2022) 156 final — 2022/0104 (COD)] και Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την υποβολή περιβαλλοντικών δεδομένων από βιομηχανικές εγκαταστάσεις και τη δημιουργία πύλης για τις βιομηχανικές εκπομπές[COM(2022) 157 final — 2022/0105 (COD)]

[COM(2022) 156 final — 2022/0104 (COD)]

[COM(2022) 157 final — 2022/0105 (COD)]

130

2022/C 443/20

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ασφάλεια του εφοδιασμού και προσιτές τιμές ενέργειας: επιλογές για άμεσα μέτρα και την προετοιμασία για τον επόμενο χειμώνα[COM(2022) 138 final]

[COM(2022) 138 final]

140

2022/C 443/21

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση ειδικών και προσωρινών μέτρων, λαμβανομένης υπόψη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, σχετικά με τα έγγραφα οδηγού που εκδίδονται από την Ουκρανία σύμφωνα με τη νομοθεσία της[COM(2022) 313 final — 2022/0204 (COD)]

[COM(2022) 313 final — 2022/0204 (COD)]

144

2022/C 443/22

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001 για την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, της οδηγίας 2010/31/ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων και της οδηγίας 2012/27/ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση[COM(2022) 222 final]

[COM(2022) 222 final]

145

---

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

I Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΨΗΦΙΣΜΑΤΑ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

571η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ (συμμετοχή αμιγώς διά ζώσης), 13.7.2022 - 14.7.2022

| 22.11.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 443/1 |
| --- | --- | --- | --- |

22.11.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 443/1

---

Ψήφισμα της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Συμβολή στο πρόγραμμα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2023»

(2022/C 443/01)

| Εισηγητές: | η κ. Mariya MINCHEVA

  ο κ. Stefano PALMIERI

  η κ. Kinga JOÓ |
| --- | --- |

Εισηγητές:

η κ. Mariya MINCHEVA

ο κ. Stefano PALMIERI

η κ. Kinga JOÓ

| Νομική βάση | Άρθρο 52 παράγραφος 4, του Εσωτερικού Κανονισμού |
| --- | --- |
| Υιοθετήθηκε από την Ολομέλεια | 14.7.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 571 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 196/0/0 |

Νομική βάση

Άρθρο 52 παράγραφος 4, του Εσωτερικού Κανονισμού

Υιοθετήθηκε από την Ολομέλεια

14.7.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

571

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

196/0/0

1.   Εισαγωγή

| 1.1. | Τόσο η πανδημία όσο και ο πόλεμος στην Ουκρανία κατέδειξαν ότι είναι ζωτικής σημασίας η ΕΕ να είναι καλά προετοιμασμένη για απρόβλεπτες εξελίξεις. Αυτό αναδεικνύει τον ρόλο των δραστηριοτήτων ανάλυσης προοπτικών στον εντοπισμό τυχόν αδύναμων σημείων και στην περιγραφή διαφόρων σεναρίων και, ως εκ τούτου, στην προετοιμασία του εδάφους προκειμένου οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της ΕΕ, οι κοινωνικοί εταίροι και άλλοι φορείς της κοινωνίας των πολιτών να βελτιώσουν την ανθεκτικότητα, να αντιμετωπίσουν τους κινδύνους και να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) προτρέπει οι δραστηριότητες στρατηγικής ανάλυσης προοπτικών να δώσουν ιδιαίτερη έμφαση στις γεωπολιτικές εξελίξεις, όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά και πέραν αυτής (1), συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεών τους στην ασφάλεια, το εμπόριο, τους πρόσφυγες και την ένταξή τους στις κοινωνίες υποδοχής τους. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η πανδημία και ο πόλεμος ανέδειξαν και πάλι τη δύναμη και τη σημασία της κοινωνίας των πολιτών και των θεσμών της στην καταπολέμηση των συνεπειών των κρίσεων και στη συνδρομή των ανθρώπων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αναγνωρίσει περισσότερο τη σημασία της κοινωνίας των πολιτών και των θεσμών της, προσδίδοντάς τους εξέχουσα θέση στην πολιτική της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η παγκόσμια ισχύς της ΕΕ προέρχεται από τις ευρωπαϊκές αξίες της που βασίζονται στη δημοκρατία, στο κράτος δικαίου και στο οικονομικό και κοινωνικό μοντέλο της. Οι διαδοχικοί κλυδωνισμοί καταδεικνύουν τη σημασία της οικοδόμησης μιας πιο ανθεκτικής ευρωπαϊκής οικονομίας και την άμβλυνση των δευτερογενών επιπτώσεων διαφόρων κρίσεων (πληθωρισμός, αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και των πρώτων υλών και ελλείψεις εφοδιασμού, διαταραχές της αλυσίδας εφοδιασμού). Η Ευρώπη πρέπει να μειώσει τις εξαρτήσεις και την έκθεσή της σε αναξιόπιστους προμηθευτές, αλλά ταυτόχρονα να δημιουργήσει συνασπισμούς με ομοϊδεάτες εταίρους και να διαφοροποιήσει τις πηγές εφοδιασμού της. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Εκτός από την ενέργεια, η Ρωσία και η Ουκρανία παίζουν σημαντικό ρόλο στις εισαγωγές μετάλλων της ΕΕ, οι οποίες είναι ζωτικής σημασίας για διάφορους στρατηγικούς κλάδους (2). Και οι δύο χώρες είναι σημαντικοί εξαγωγείς διαφόρων γεωργικών προϊόντων, όπως οι σπόροι και οι ελαιούχοι σπόροι. Η διακοπή των εξαγωγών από τις χώρες αυτές έχει ήδη οδηγήσει σε τεράστιες παγκόσμιες αυξήσεις των τιμών των βασικών γεωργικών προϊόντων. Οι επιπτώσεις γίνονται αισθητές ιδίως στις φτωχότερες χώρες και αυτοί που θα πληγούν περισσότερο είναι οι φτωχότεροι. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την έκκλησή της να επιταχυνθεί η ανάπτυξη μιας στρατηγικής και τεχνολογικής αυτονομίας για την Ευρώπη και επισημαίνει εκ νέου την ανάγκη περιορισμού της εξάρτησής μας από την ενέργεια, τις πρώτες ύλες κρίσιμης σημασίας και τα τρόφιμα (3). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Προκειμένου να αποφευχθούν οι δραστικές οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες, η ενεργειακή πολιτική της ΕΕ πρέπει να είναι ρεαλιστική και να συμβάλλει στην οικοδόμηση της Ενεργειακής Ένωσης και στην επίτευξη των στόχων για το κλίμα, χωρίς να επιβαρύνει περαιτέρω τους ευάλωτους καταναλωτές και τους εργαζομένους και χωρίς να υπονομεύεται η ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Η ΕΕ πρέπει να εργαστεί για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της για το κλίμα, διασφαλίζοντας παράλληλα τη σταθερότητα και την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού σε κόστος οικονομικά προσιτό για τις επιχειρήσεις και τους πολίτες. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες έχουν ήδη πληγεί σοβαρά από την πανδημία και η κρίση αυτή είναι ακόμη ένας τεράστιος κλυδωνισμός που γίνεται κυρίως αισθητός από τους πλέον ευάλωτους στις κοινωνίες μας. Η αλληλεγγύη και η κοινωνική σύγκλιση πρέπει επίσης να αποτελέσουν κατευθυντήριες γραμμές για τις μελλοντικές πολιτικές της ΕΕ: η ανταπόκριση στον πόλεμο στην Ουκρανία θα έχει επιπτώσεις για όλους και πρέπει να διασφαλίσουμε ότι οι επιβαρύνσεις αυτές κατανέμονται με δίκαιο τρόπο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορούσε να συνεχίσει περαιτέρω συζητήσεις με τα κράτη μέλη σχετικά με πιθανά μακροπρόθεσμα εργαλεία, π.χ. συστήματα αντασφάλισης ανεργίας, για την αντιμετώπιση συστημικών προβλημάτων που μόνο επιδεινώθηκαν από τη συνεχιζόμενη κρίση. Τα αποτελέσματα και η πιθανή περαιτέρω χρήση του μηχανισμού SURE θα πρέπει να διερευνηθούν και να συζητηθούν επίσης με τους κοινωνικούς εταίρους. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διατηρήσει τη βελτίωση της νομοθεσίας ως προτεραιότητα και καλεί την Επιτροπή και τους Ευρωπαίους νομοθέτες να εμβαθύνουν και να προωθήσουν με συνέπεια το σύστημα για τη βελτίωση της νομοθεσίας της ΕΕ σε όλες τις πτυχές του και να χρησιμοποιήσουν συστηματικά τα εργαλεία και τις κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας στο πλαίσιο του έργου τους. Για τον σκοπό αυτόν, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να συνεχίσει να προωθεί τις αρχές και τα εργαλεία για τη βελτίωση της νομοθεσίας σε όλες τις υπηρεσίες της. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η προσέγγιση της αειφόρου ανάπτυξης θα πρέπει να υιοθετηθεί ως πρωταρχικός και αναπόσπαστος στόχος όλων των πολιτικών, προγραμμάτων και μέτρων. Για την τόνωση της ανάκαμψης από τις κρίσεις, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να προσδιορίσουν και να επιδιώξουν πολιτικές και πρωτοβουλίες που αποφέρουν ταυτόχρονα οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά οφέλη, δηλαδή να ενισχύσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον, να βελτιώσουν τις συνθήκες εργασίας και διαβίωσης και να διευκολύνουν τη μετάβαση προς μια κλιματικά ουδέτερη και κυκλική οικονομία. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ανάκαμψη και η ανθεκτικότητα της ΕΕ όσον αφορά τις κρίσεις εξαρτάται εγγενώς από την βιώσιμη ανάπτυξη, την κοινωνική σύγκλιση, το ευνοϊκό επιχειρηματικό περιβάλλον και τη θετική εξέλιξη της απασχόλησης και των συνθηκών απασχόλησης, στο πλαίσιο των προϋποθέσεων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και του σχεδίου δράσης του και των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης. Όλα τα μέτρα πολιτικής που λαμβάνονται πρέπει να επιδιώκουν την προώθηση των βιώσιμων επιχειρήσεων, της επιχειρηματικότητας και της δημιουργίας θέσεων εργασίας, καθώς και τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και διαβίωσης. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Παρά τα επείγοντα προβλήματα, είναι ζωτικής σημασίας να μην παραβλεφθούν οι θεμελιώδεις αρχές της ΕΕ, όπως η αποτελεσματική υλοποίηση της ενιαίας αγοράς, ούτε οι μακροπρόθεσμες ανάγκες, όπως η κλιματική ουδετερότητα έως το 2050, και η καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, προκειμένου να διασφαλιστεί ένα επιτυχημένο μέλλον για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα πρέπει να συνεχίσει να διευκολύνει και να ενθαρρύνει τις επενδύσεις στην έρευνα και την καινοτομία, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τις αυξανόμενες ανάγκες για την εξεύρεση λύσεων για τη βελτίωση της ανθεκτικότητας έναντι των γεωοικονομικών, κοινωνικών, υγειονομικών και περιβαλλοντικών κινδύνων. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Εκτός από την ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς και τη μείωση των κρίσιμων εξαρτήσεων, η επίτευξη ισχυρότερης θέσης στον κόσμο απαιτεί επίσης επιτυχία των εξαγωγών. Η Επιτροπή θα πρέπει να διερευνήσει τρόπους αύξησης της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων εν γένει και, ειδικότερα, να διευκολύνει την ενίσχυση της θέσης των εταιρειών της ΕΕ στις παγκόσμιες αγορές τεχνολογιών, προϊόντων και λύσεων που ανταποκρίνονται στις παγκόσμιες κυρίαρχες τάσεις και προκλήσεις, όπως η κλιματική αλλαγή. Πρέπει επίσης να ενισχύσει την ικανότητα του τομέα της υγείας, όσον αφορά τη βελτίωση της έρευνας και των μεθοδολογιών διαχείρισης των αυξανόμενων απαιτήσεων περίθαλψης, καθώς και για περιπτώσεις μελλοντικών πανδημιών. Αυτό πρέπει να περιλαμβάνει τη στήριξη της ανάπτυξης και της διεθνούς προώθησης προτύπων από ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και φορείς καινοτομίας, διότι τα πρότυπα δημιουργούν αγορές. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η επίτευξη ισχυρότερου παγκόσμιου ρόλου για την ΕΕ απαιτεί σθεναρή ενότητα και κοινές προσπάθειες των κρατών μελών. Η Επιτροπή θα πρέπει να αξιοποιήσει την ενότητα που επιτεύχθηκε κατά τη διάρκεια των κρίσεων και να βρει τρόπους για την ενίσχυση της ανάκαμψης και της μακροπρόθεσμης ανταγωνιστικότητας της ΕΕ και της ευημερίας των πολιτών κατά τρόπο που να εξαρτάται όλο και περισσότερο από την καινοτομία και τις δεξιότητες και όχι από τις κρατικές ενισχύσεις ή τα εμπόδια στο εμπόριο και τη συνεργασία. Στις σχέσεις της με τον υπόλοιπο κόσμο, η Ένωση θα πρέπει να συνεχίσει να συμβάλλει στην εξάλειψη της φτώχειας και στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ έχει υποστηρίξει την υλοποίηση της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και έχει επισημάνει ότι πρέπει να πραγματοποιηθεί με κοινωνικά δίκαιο τρόπο, υπό τις προϋποθέσεις διασφάλισης της ευρωπαϊκής επισιτιστικής ασφάλειας, καθώς και της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού σε προσιτές τιμές. Αυτό ισχύει, μεταξύ άλλων, για τη δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 %, η οποία θα έχει άνισο αντίκτυπο σε τομείς, επιχειρήσεις, περιφέρειες, κοινότητες και άτομα σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η ΕΟΚΕ επιμένει ότι η ενεργός συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των σχετικών οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών είναι σημαντική τόσο στο στάδιο του σχεδιασμού όσο και στο στάδιο της υλοποίησης. Είναι ζωτικής σημασίας να υποστηριχθούν οι πολίτες και οι ομάδες ενδιαφερομένων μερών στην κινητοποίησή τους προκειμένου να συμμετάσχουν ενεργά στη μετάβαση σε μια κοινωνία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι πρωτοβουλίες που σχετίζονται με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία πρέπει να είναι συμπληρωματικές και αλληλοενισχυόμενες σε όλους τους τομείς του κλίματος, της ενέργειας, των μεταφορών, των κτιρίων, της βιομηχανίας, της δασοκομίας και των συστημάτων τροφίμων, ώστε να επιτευχθεί μια ανταγωνιστική, δίκαιη, κλιματικά ουδέτερη και κυκλική οικονομία της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης να βελτιωθεί η συμπληρωματικότητα μεταξύ της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Για την παρακολούθηση της προόδου όσον αφορά τη μετάβαση σε οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά βιώσιμη ανάπτυξη σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, η ΕΟΚΕ ζητεί την ανάπτυξη ενός συνόλου κατάλληλων δεικτών «πέραν του ΑΕΠ». Ένας συνοπτικός πίνακας αποτελεσμάτων «πέραν του ΑΕΠ» θα πρέπει να σχεδιαστεί και να ενσωματωθεί στον πίνακα αποτελεσμάτων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και στην ευρωπαϊκή διαδικασία οικονομικής διακυβέρνησης. Πρέπει επίσης να συμβάλει στη χάραξη πολιτικής, να βελτιώσει την επικοινωνία και να προωθήσει τον καθορισμό στόχων. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον στόχο της ευρωπαϊκής ταξινομίας για τις βιώσιμες δραστηριότητες («ταξινομία της ΕΕ») να κατευθύνει τις επενδύσεις σε βιώσιμα έργα και δραστηριότητες. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή έχει καταρτίσει σύνολο κανόνων για τον προσδιορισμό των περιβαλλοντικών (πράσινων) επενδύσεων. Η ΕΟΚΕ ζητεί την ανάπτυξη της ταξινομίας κατά τρόπο που να λαμβάνει υπόψη τις κοινωνικές ανάγκες, όπως η ασφάλεια του εφοδιασμού με ενέργεια και βασικές πρώτες ύλες και βασικά προϊόντα, και να εστιάζει περισσότερο σε πτυχές κοινωνικής βιωσιμότητας, όπως τα εργασιακά και ανθρώπινα δικαιώματα, με παράλληλο σεβασμό των αρμοδιοτήτων των κρατών μελών και των διαφόρων συστημάτων εργασιακών σχέσεων και της σκοπιμότητας μιας αντικειμενικής αξιολόγησης στο πλαίσιο της πρόσβασης σε χρηματοδότηση. Από την αρχή, η ΕΟΚΕ υποστήριζε ότι η Πράσινη Συμφωνία μπορεί και θα είναι επιτυχής μόνο εάν αποτελεί επίσης κοινωνική συμφωνία. Όσον αφορά τις κοινωνικές πτυχές της ταξινομίας, η ΕΟΚΕ επεξεργάζεται επί του παρόντος γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα «Κοινωνική ταξινομία: ζητούμενα και ευκαιρίες». Η ταξινομία θα πρέπει επίσης να χρησιμοποιείται στο πλαίσιο του προτύπου πράσινων ομολόγων της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντική την ευθυγράμμιση των ταξινομιών σε διεθνές επίπεδο στο πλαίσιο της Διεθνούς Πλατφόρμας για τη Βιώσιμη Χρηματοδότηση. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Για την αντιμετώπιση των κοινωνικών και εργασιακών ανησυχιών της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προτείνει πρόσθετα μέτρα πολιτικής για την ενίσχυση της κοινωνικής και εργασιακής διάστασης της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, σε συνδυασμό με πιο φιλόδοξους κοινωνικούς στόχους, σύμφωνα με τη Διακήρυξη του Πόρτο, τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και τις κατευθυντήριες γραμμές της ΔΟΕ για μια δίκαιη μετάβαση. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να χαρτογραφήσουν και να αναλύσουν τον αντίκτυπο που θα έχει η πράσινη μετάβαση στην απασχόληση και τις δεξιότητες σε διάφορες χώρες, περιφέρειες και τομείς, συμπεριλαμβανομένων των υπεργολάβων και των μελλοντικών αξιακών αλυσίδων. Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης να διασφαλιστεί ότι τα εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα περιλαμβάνουν στρατηγικές δίκαιης μετάβασης. Επιπλέον, είναι σημαντικό να προβλεφθούν και να διαχειριστούν τις αλλαγές στον κόσμο της εργασίας, μεταξύ άλλων μέσω στοχευμένης στήριξης, όπως π.χ. της ενίσχυσης των αναγκαίων δεξιοτήτων, της διασφάλισης της κοινωνικής προστασίας και της συμμετοχής ολόκληρης της ενδιαφερόμενης κοινωνίας στη διαμόρφωση της μετάβασης, καθώς και μέσω πρόσθετων προτάσεων για την κινητοποίηση μαζικών δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων για τη στήριξη των μεταβάσεων και για τη σημαντική αύξηση του μεγέθους και του πεδίου εφαρμογής του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης για την αντιμετώπιση των προκλήσεων. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να διασφαλιστεί ότι το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ θα επιτρέψει στις επιχειρήσεις της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ, να καταστούν πρωτοπόροι στην πράσινη επιχειρηματικότητα, αποτρέποντας παράλληλα τον κίνδυνο μετατόπισης της παραγωγής και παρέχοντας προστασία από εισαγωγές με μεγαλύτερο αρνητικό περιβαλλοντικό αντίκτυπο. Αυτό ισχύει ιδίως για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες. Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης τη στήριξη των ΜΜΕ προκειμένου να κατανοήσουν καλύτερα και να διαχειριστούν τις αυξανόμενες κλιματικές και περιβαλλοντικές απαιτήσεις που τους αφορούν άμεσα και έμμεσα. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την ισχυρή στήριξη της καινοτομίας στον βιομηχανικό τομέα για την ανάπτυξη και την εφαρμογή πράσινων τεχνολογιών, υλικών, προϊόντων, διαδικασιών παραγωγής και επιχειρηματικών μοντέλων, διευκολύνοντας, για παράδειγμα, προγράμματα για το υδρογόνο, τους συσσωρευτές, τους ημιαγωγούς, τη δέσμευση και χρήση άνθρακα και τις πρακτικές κυκλικής οικονομίας σε διάφορους τομείς, όπως η συσκευασία. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Προκειμένου να ενισχυθεί ο παγκόσμιος αντίκτυπος της ΕΕ, η ΕΕ θα πρέπει να παρέχει στις βιομηχανίες της ανταγωνιστικές συνθήκες για να δύνανται να αξιοποιήσουν τις εξαγωγικές ευκαιρίες που προσφέρει η παγκόσμια ζήτηση τεχνολογιών και λύσεων για το κλίμα και το περιβάλλον και, ως εκ τούτου, να αυξήσουν το «θετικό ανθρακικό αποτύπωμα» της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Οι βιομηχανικές συμμαχίες αποδεικνύονται πως είναι μια επιτυχημένη μέθοδο για την ανάπτυξη διασυνοριακών και μεγάλης κλίμακας βιομηχανικών έργων σε στρατηγικούς τομείς. Αυτές οι βιομηχανικές συμμαχίες, μαζί με τα σημαντικά έργα κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος είναι θεμελιώδους σημασίας για την ανάκαμψη και την προώθηση των ευρωπαϊκών προτύπων και βασικών τεχνολογιών, ιδίως σε τομείς όπου η αγορά καθαυτή δεν μπορεί να αποδώσει ή υφίσταται στρεβλώσεις. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Η πρόοδος προς μια πραγματική Ενεργειακή Ένωση θα πρέπει να ενισχυθεί ώστε να διασφαλιστεί η ενεργειακή μετάβαση προς ένα οικονομικά προσιτό, ασφαλές, ανταγωνιστικό, προστατευμένο και βιώσιμο ενεργειακό σύστημα. Λαμβάνοντας υπόψη τις τρέχουσες προκλήσεις που προκαλεί ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας, η Επιτροπή θα πρέπει να επικεντρωθεί σε μέτρα που αποφέρουν τα μεγαλύτερα οφέλη όσον αφορά το σύνολο των στόχων της Ενεργειακής Ένωσης και συμβάλλουν ταυτόχρονα στην αντιμετώπιση των έντονων προκλήσεων και στους μακροπρόθεσμους στόχους. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Η κατάσταση στην Ουκρανία οδήγησε στην έκδοση της ανακοίνωσης REPpowerEU (4), την οποία, κατόπιν αιτήματος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ακολούθησε το σχέδιο δράσης REPowerEU με προτάσεις (5), οι οποίες εάν εφαρμοστούν ορθά θα συμβάλουν σημαντικά στην επιτάχυνση της ενεργειακής ανεξαρτησίας και βιωσιμότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο στόχος της ανεξαρτησίας από το ρωσικό φυσικό αέριο και από άλλα ορυκτά καύσιμα απαιτεί τόσο την επείγουσα διαφοροποίηση των προμηθευτών και των πηγών ενέργειας όσο και ενισχυμένη αλληλεγγύη και μακροπρόθεσμα μέτρα που προωθούν τη μετάβαση προς το ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα, λαμβάνοντας υπόψη τα χαρακτηριστικά των διαφόρων κρατών μελών και περιφερειών και τις διαθέσιμες εναλλακτικές πηγές. Ωστόσο, προκειμένου να εξασφαλιστεί η επιτυχία της διαδικασίας, πρέπει να κινητοποιηθούν επαρκείς ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις, αξιοποιώντας πλήρως, μεταξύ άλλων, τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και τα κονδύλια της πολιτικής συνοχής. Όπως έχει ήδη επισημανθεί (6), η μείωση της ζήτησης φυσικού αερίου από τη Ρωσία κατά δύο τρίτα έως τα τέλη του 2022 αποτελεί πρόκληση και θα σήμαινε, αφενός, κυρίως διαφοροποίηση του εφοδιασμού βραχυπρόθεσμα μέσω του υγροποιημένου φυσικού αερίου και του βιομεθανίου και, αφετέρου, μέσω της ενεργειακής απόδοσης και της επέκτασης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Θα πρέπει να αποφεύγεται ο εγκλωβισμός των υποδομών που δημιουργεί μελλοντικούς περιορισμούς σε ρεαλιστικές εναλλακτικές λύσεις και οι επενδύσεις θα πρέπει να επικεντρώνονται όσο το δυνατόν περισσότερο στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στις υποστηρικτικές υποδομές. Οι κοινωνικοί εταίροι και η κοινωνία των πολιτών πρέπει να συμμετέχουν ενεργά σε αυτές τις προτάσεις πολιτικής προκειμένου να διασφαλιστεί η κοινωνική αποδοχή, η βιωσιμότητα και η επιτυχία τους. Επιπλέον, προκειμένου να αυξηθεί το επίπεδο ανταπόκρισης σε εξωτερικές κρίσεις, θα χρειαστεί μια μόνιμη δομή συντονισμού στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Η περαιτέρω ολοκλήρωση της αγοράς ενέργειας της ΕΕ θα ενισχύσει σημαντικά την οικονομική προσιτότητα και την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού. Για τον σκοπό αυτό, απαιτείται επαρκής δυναμικότητα διασύνδεσης (7) και πρέπει να αναπτυχθούν αντίστοιχες υποδομές, ιδίως σε ενεργειακές «νησίδες» (όπως η Ιβηρική Χερσόνησος (8)). Προκειμένου να προωθηθεί το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της ΕΕ στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να διασφαλιστεί ότι η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δεν θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια του εφοδιασμού, θα πρέπει να καταρτιστεί ρεαλιστικός χάρτης πορείας για την εξέλιξη και την ανάπτυξη αποδοτικών υποδομών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι δυνατότητες αποθήκευσης και ένα επαρκές διασυνδεδεμένο σύστημα που θα επιτρέπουν την εξαγωγή της υπερπαραγωγής σε άλλα κράτη μέλη. Για την ταχεία ανάπτυξη των υποδομών καθαρής ενέργειας, τα κράτη μέλη πρέπει να επιταχύνουν τη χορήγηση αδειών. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Με στόχο την ενίσχυση των ισότιμων όρων ανταγωνισμού, η ΕΕ θα πρέπει να προωθήσει την παγκόσμια τιμολόγηση του άνθρακα. Η φορολογία του άνθρακα θα πρέπει να αναπτυχθεί και να εξορθολογιστεί ώστε να αντικατοπτρίζει τις κλιματικές επιπτώσεις με συμμετρικό τρόπο και να λαμβάνει υπόψη μέτρα για τη δέσμευση του άνθρακα από την ατμόσφαιρα. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θα πρέπει να επιδιώξει τη σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων σε πηγές ενέργειας που είναι επιβλαβείς για το κλίμα και το περιβάλλον, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι η μετάβαση προς μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία θα πραγματοποιηθεί με δίκαιο τρόπο. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Η τρέχουσα αύξηση των τιμών της ενέργειας συνιστά μεγάλη απειλή τόσο από την άποψη της αύξησης της ενεργειακής φτώχειας όσο και από την άποψη της απώλειας ανταγωνιστικότητας για τις επιχειρήσεις που καταναλώνουν ενέργεια. Η ΕΟΚΕ ζητεί να ληφθούν μέτρα για τον επιτυχή μετριασμό των επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας και την πρόληψη της ενεργειακής φτώχειας, μεταξύ άλλων στα νοικοκυριά της ΕΕ. Προσωρινά και καλά στοχοθετημένα μέτρα για τον περιορισμό του αντικτύπου της αύξησης τιμών της ενέργειας είναι επίσης αναγκαία προκειμένου να βοηθηθούν οι ΜΜΕ και οι ενεργοβόρες βιομηχανίες να επιβιώσουν από την κρίση. |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | Στο πλαίσιο μιας μακροπρόθεσμης εξέτασης του τρόπου με τον οποίο η αγορά ενέργειας ανταποκρίνεται στους κλυδωνισμούς, είναι σημαντικό να αντιμετωπιστούν τα βαθύτερα αίτια των αυξήσεων των τιμών της ενέργειας (επί του παρόντος η τιμή του φυσικού αερίου), όπως προτείνει ο Οργανισμός Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER), με βάση την πρόσφατη αξιολόγησή (9) του σχετικά με το τρέχον σύστημα σχεδιασμού και τιμολόγησης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Επιπλέον, θα μπορούσε να εξεταστεί το ενδεχόμενο επανεξέτασης όσον αφορά τις αγορές όπου η συγκέντρωση του ενεργειακού εφοδιασμού είναι υψηλή και, ως εκ τούτου, η κανονική λειτουργία μπορεί να στρεβλωθεί. |
| --- | --- |

2.15.

| 2.16. | Οι πολίτες και οι καταναλωτές θα πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο της ενεργειακής μετάβασης, μέσω της στήριξης της κοινοτικής ενέργειας και της τοπικής οικειοποίησης και του μετασχηματισμού των καταναλωτών ενέργειας σε παραγωγούς-καταναλωτές. Η ΕΟΚΕ ζητεί διαφανείς εκστρατείες ενημέρωσης, διαβούλευσης και εκπαίδευσης για την ενθάρρυνση της προσήλωσης των πολιτών στην ενεργειακή μετάβαση. |
| --- | --- |

2.16.

| 2.17. | Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στα προβλήματα μετάβασης προς μια κοινωνία με ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα, ιδίως όσον αφορά τις βιομηχανίες οι οποίες για διάφορους τεχνικούς και/ή οικονομικούς λόγους χρειάζονται χρόνο για να προσαρμοστούν προκειμένου να παραμείνουν ανταγωνιστικές στην αγορά. |
| --- | --- |

2.17.

| 2.18. | Η ΕΟΚΕ εξέφρασε την ικανοποίησή της για την επικαιροποίηση του κανονισμού ΔΕΔ-Μ ώστε να ανταποκρίνεται καλύτερα στους επίκαιρους στόχους και τις επίκαιρες ανάγκες. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στον προσδιορισμό των προτεραιοτήτων και στον καθορισμό ενός δικτύου που θα συνδέει όλες τις πρωτεύουσες, τις μεγάλες πόλεις, τους λιμένες, τους αερολιμένες και τους τερματικούς σταθμούς των κρατών μελών, με βάση τους ευρωπαϊκούς διαδρόμους. Οι διάδρομοι θα πρέπει να περιλαμβάνουν, κατά περίπτωση, «θαλάσσιες γέφυρες» ή υψηλής πυκνότητας τακτικές συνδέσεις πλοίων RoRo μεταξύ λιμένων διαδρόμου. Όσον αφορά την εδαφική συνοχή, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι διάδρομοι του κεντρικού δικτύου πρέπει να συνδεθούν καλύτερα με την περιφερειακή, την αστική και την τοπική διάσταση. Πρέπει επίσης να εντοπιστούν τα κενά μεταξύ των τεχνικών απαιτήσεων του ΔΕΔ-Μ και των απαιτήσεων στρατιωτικής κινητικότητας για την εφαρμογή διπλής χρήσης των υποδομών μεταφορών. |
| --- | --- |

2.18.

| 2.19. | Δεδομένου του μάλλον μεγάλου χρονικού διαστήματος που απαιτείται για την υλοποίηση των έργων ΔΕΔ-Μ, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη θέσπιση ευρωπαϊκού ρυθμιστικού και χρηματοδοτικού πλαισίου για την εξασφάλιση μεσοπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης σταθερότητας στους διαδρόμους και στα έργα έως την ολοκλήρωση του ευρωπαϊκού δικτύου. Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης την κατάρτιση επειγόντως εθνικών σχεδίων για τακτική και έκτακτη χρηματοδότηση για τη συντήρηση των υποδομών ΔΕΔ-Μ και ένα σχέδιο παρακολούθησης του κεντρικού δικτύου σε ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

2.19.

| 2.20. | Λαμβάνοντας υπόψη τον ουσιαστικό ρόλο των αερομεταφορών για την ΕΕ, η ΕΟΚΕ ζητεί μια ολοκληρωμένη και αποτελεσματική προσέγγιση για την προώθηση της ανάκαμψης και της ανάπτυξης των βιώσιμων αερομεταφορών. |
| --- | --- |

2.20.

| 2.21. | Προκειμένου να συμβάλει στις προσπάθειες μείωσης των εκπομπών από τις οδικές μεταφορές, η ΕΟΚΕ ζητεί ευνοϊκούς ρυθμιστικούς όρους για τη χρήση μεγαλύτερων και βαρύτερων οχημάτων μεταφοράς εμπορευμάτων και συνδυασμών οχημάτων εντός και μεταξύ των ενδιαφερόμενων κρατών μελών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει τις μελλοντικές και ειδικές προκλήσεις των εμπορευματικών μεταφορών, καθώς και την προβλεπόμενη έλλειψη οδηγών φορτηγών κατά τα επόμενα έτη, τόσο από την άποψη της έλλειψης ανανέωσης των γενεών όσο και από την άποψη των δύσκολων συνθηκών εργασίας. Στο πλαίσιο αυτό, η ανάπτυξη πολυτροπικών εμπορευματικών μεταφορών είναι σημαντική για την ενίσχυση της ελκυστικότητας των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών ως μέρος μιας πλήρους αλυσίδας εφοδιαστικής, σε συνδυασμό με τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων στον τομέα των μεταφορών. |
| --- | --- |

2.21.

| 2.22. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ανάπτυξη του πλαισίου αστικής κινητικότητας της ΕΕ και ζητεί να καταστούν οι αστικές μεταφορές, ιδίως οι δημόσιες συγκοινωνίες, πιο συμπεριληπτικές, ώστε να προωθηθούν οι ίσες ευκαιρίες για τους πολίτες. |
| --- | --- |

2.22.

| 2.23. | Για την ενίσχυση της βιώσιμης και έξυπνης κινητικότητας, η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να αναλάβει ισχυρή πρωτοβουλία για τη δρομολόγηση ψηφιακών έργων μεγάλης κλίμακας στον τομέα των μεταφορών, τα οποία είναι καίριας σημασίας, π.χ. για την αποτελεσματική πολυτροπικότητα και τη βελτιστοποίηση της χρήσης της χωρητικότητας. |
| --- | --- |

2.23.

| 2.24. | Καθώς τα συστήματα ενέργειας, μεταφορών και τα ψηφιακά συστήματα είναι όλο και πιο συνδεδεμένα, υπάρχει ανάγκη για ολοκληρωμένα δίκτυα στον τομέα των μεταφορών, της ψηφιακής τεχνολογίας και της ενέργειας. Για τη βελτίωση των συνεργειών και προκειμένου να αυξηθεί η ανθεκτικότητα του συνόλου των υποδομών, η ΕΟΚΕ ζητεί την επανεξέταση των κυριότερων σημείων συμφόρησης και τρωτών σημείων όσον αφορά τις διασυνδέσεις των συστημάτων αυτών τόσο από την τρέχουσα όσο και από μια πιο μακροπρόθεσμη προοπτική. |
| --- | --- |

2.24.

| 2.25. | Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης να αυξηθεί η ανθεκτικότητα του ενεργειακού δικτύου, του δικτύου μεταφορών και του ψηφιακού δικτύου στην κλιματική αλλαγή, στους φυσικούς κινδύνους και στις ανθρωπογενείς καταστροφές, ώστε να δημιουργηθεί και να διατηρηθεί η μακροπρόθεσμη αξία των υποδομών. Συνολικά, η ΕΟΚΕ ζητεί τη λήψη μέτρων για την ενίσχυση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και στις επιπτώσεις της. |
| --- | --- |

2.25.

| 2.26. | Για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας των συστημάτων τροφίμων και της ανταγωνιστικότητας των Ευρωπαίων παραγωγών, η ΕΟΚΕ ζητεί την προώθηση μιας ανοικτής στρατηγικής αυτονομίας, συμπεριλαμβανομένης της βελτίωσης της αυτονομίας των πρωτεϊνών, της διασφάλισης της αμοιβαιότητας των εμπορικών προτύπων (οικονομικών, κοινωνικών, περιβαλλοντικών), της προώθησης της έρευνας, της ενίσχυσης της ψηφιοποίησης, της ανάπτυξης καινοτόμων τεχνολογιών και σπόρων και της προώθησης δίκαιων τιμών που περιλαμβάνουν υψηλότερο κόστος εισροών και κόστος για την αύξηση της βιωσιμότητας. |
| --- | --- |

2.26.

| 2.27. | Η Κοινή Γεωργική Πολιτική και η Κοινή Αλιευτική Πολιτική θα πρέπει να συμβάλουν σημαντικά σε πιο βιώσιμα και ανθεκτικά συστήματα τροφίμων. Πρέπει να διασφαλιστεί η διαρθρωμένη και ευρεία συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην εφαρμογή της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο». Η πρόταση για ένα νομοθετικό πλαίσιο για βιώσιμα συστήματα τροφίμων θα πρέπει να περιλαμβάνει σαφείς στόχους, δείκτες και έναν ισχυρό μηχανισμό παρακολούθησης και πίνακα αποτελεσμάτων. |
| --- | --- |

2.27.

3.   Μια Ευρώπη έτοιμη για την ψηφιακή εποχή

| 3.1. | Η πανδημία και ο πόλεμος στην Ουκρανία ανέδειξαν την κρίσιμη σημασία των ψηφιακών τεχνολογιών και την ανάγκη να αυξήσει η ΕΕ την ψηφιακή κυριαρχία της. Η ΕΟΚΕ εξέφρασε την ικανοποίησή της για την ψηφιακή πυξίδα και την πορεία προς την ψηφιακή δεκαετία και ζητεί την αποτελεσματική εισαγωγή του μηχανισμού διακυβέρνησης και τη διευκόλυνση της ταχείας υλοποίησης των στόχων. Η πανδημία ανέδειξε επίσης τις προκλήσεις που ενδέχεται να δημιουργήσει η ψηφιακή μετάβαση και η ΕΟΚΕ ζητεί την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου σε ευρωπαϊκό, εθνικό και βιομηχανικό επίπεδο, ώστε να διασφαλιστεί ότι η μετάβαση αυτή είναι επίσης δίκαιη. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών είναι ζωτικής σημασίας για την αποτίμηση της προόδου και την αξιολόγηση των αναγκαίων μέτρων για την επίτευξη των στόχων, μεταξύ άλλων μέσω πολυκρατικών έργων. Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης η έκθεση σχετικά με την κατάσταση της ψηφιακής δεκαετίας να συμβάλει στην ανταλλαγή γνώσεων και ορθών πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ έχει τονίσει την ανάγκη ο ψηφιακός μετασχηματισμός να πραγματοποιηθεί με βιώσιμο, ανθρωποκεντρικό και χωρίς αποκλεισμούς τρόπο, ο οποίος θα λειτουργεί για όλους, χωρίς να εμβαθύνει περαιτέρω το υφιστάμενο ψηφιακό χάσμα ή να δημιουργεί νέες ανισότητες, διασφαλίζοντας τις συνθήκες εργασίας, την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής και την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων. Για τον σκοπό αυτόν, είναι επίσης σημαντική η πρόβλεψη και η διαχείριση των αλλαγών στον κόσμο της εργασίας, αξιοποιώντας τον κοινωνικό διάλογο σε διάφορα επίπεδα και ενισχύοντας τις απαραίτητες δεξιότητες και τις κατάλληλες συνθήκες εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της τηλεργασίας και της εργασίας σε πλατφόρμες, επιδιώκοντας την αξιολόγηση του λεγόμενου «δικαιώματος αποσύνδεσης» σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Οι επενδύσεις σε ψηφιακές υποδομές οι οποίες διασφαλίζουν καλύτερη προσβασιμότητα και η ανάπτυξη της ενιαίας αγοράς δεδομένων είναι βασικοί και απαραίτητοι παράγοντες διευκόλυνσης της ορθής ψηφιακής ανάπτυξης σε όλες τις περιφέρειες της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ ζητεί την αποτελεσματική εφαρμογή μέτρων για την ενίσχυση της ελεύθερης κυκλοφορίας των δεδομένων, διασφαλίζοντας παράλληλα την κατάλληλη προστασία των δεδομένων, της ιδιωτικής ζωής και της διανοητικής ιδιοκτησίας. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΕ θα πρέπει να συνεχίσει να σημειώνει πρόοδο προς τη δημιουργία ασφαλούς και αυτόνομου συστήματος διαστημικής συνδεσιμότητας για την παροχή εγγυημένων και ανθεκτικών υπηρεσιών δορυφορικών επικοινωνιών, το οποίο θα αυξήσει τη διαθεσιμότητα ευρυζωνικών συνδέσεων υψηλής ταχύτητας και αδιάλειπτης συνδεσιμότητας σε ολόκληρη την Ευρώπη. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να συνεχιστεί η ανάπτυξη ευφυών συστημάτων μεταφορών προς έναν κοινό ευρωπαϊκό χώρο δεδομένων για την κινητικότητα, πράγμα που σημαίνει βελτιωμένη αποδοτικότητα και προϋποθέσεις για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας, καθώς και για την απρόσκοπτη πολυτροπικότητα. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί εύλογο να βασιζόμαστε σε ισχυρούς συμμετέχοντες στην ευρωπαϊκή αγορά για την εφαρμογή ψηφιακών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι απαιτείται επειγόντως δράση προκειμένου να καταστεί ο τομέας των κρυπτονομισμάτων διαφανής και να προστατευθούν οι τελικοί χρήστες του ψηφιακού χρηματοοικονομικού τομέα, να διασφαλιστεί η χρηματοπιστωτική σταθερότητα, να προστατευθεί η ακεραιότητα του χρηματοπιστωτικού τομέα της ΕΕ και να εξασφαλιστούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού μεταξύ των διαφόρων φορέων του οικονομικού και χρηματοπιστωτικού συστήματος, καθώς και να προσανατολιστεί ο τομέας των κρυπτονομισμάτων προς έναν πιο βιώσιμο και λιγότερο ενεργοβόρο μηχανισμό λειτουργίας. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Δεδομένου ότι οι δεξιότητες και οι ικανότητες αποτελούν βασικούς παράγοντες διευκόλυνσης του ψηφιακού μετασχηματισμού, η ΕΟΚΕ ζητεί τη συνεχή ανάπτυξη τρόπων τόσο για την ενίσχυση των ταλέντων υψηλού επιπέδου όσο και για την ενίσχυση των δεξιοτήτων και των ικανοτήτων των πολιτών και των εργαζομένων, ώστε να αξιοποιούν καλύτερα τις ευκαιρίες που παρέχει η ψηφιοποίηση και να διαχειρίζονται τους κινδύνους που συνδέονται με αυτήν. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Προκειμένου να ενισχυθεί η αριστεία της ΕΕ στην ψηφιοποίηση, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις χρειάζονται ευνοϊκές συνθήκες για καινοτομία, επενδύσεις και λειτουργία, σε σύγκριση με τους ξένους ανταγωνιστές. Λαμβάνοντας υπόψη ότι οι συνεταιρισμοί είναι ιδιαίτερα κατάλληλοι για τη στήριξη της χωρίς αποκλεισμούς συμμετοχής στη διακυβέρνηση των ψηφιακών πλατφορμών, η ΕΟΚΕ ζητεί να προβλεφθούν πρωτοβουλίες για την προώθηση της ανάπτυξης ψηφιακών συνεργατικών πλατφορμών. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Παράλληλα με την προώθηση των καινοτόμων επιχειρήσεων, πρέπει να διασφαλιστεί ότι όλες οι επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των πολύ μικρών, των μικρών και των μεσαίων επιχειρήσεων και των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας, θα μπορούν να συμμετέχουν και να επωφελούνται από την πρόοδο. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να ενισχυθεί η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και άλλων προηγμένων τεχνολογιών, αλλά πρέπει επίσης να αναγνωριστεί ότι πολλές ΜΜΕ αντιμετωπίζουν προκλήσεις όσον αφορά την υιοθέτηση ακόμη και βασικών ψηφιακών τεχνολογιών. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Είναι όλο και πιο σημαντικό όλοι οι παράγοντες, μεταξύ άλλων σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας, να δίνουν τη δέουσα προσοχή στην ασφάλεια στον κυβερνοχώρο και οι κρίσεις τονίζουν ακόμη περισσότερο τη σημασία της για τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας της οικονομίας και της κοινωνίας και τη διατήρηση των διεθνών συνδέσεων. Αυτό απαιτεί ενισχυμένη δράση από τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας με τη διευκόλυνση της Επιτροπής. Είναι επίσης ακόμη πιο σημαντικό να καταπολεμηθεί η παραπληροφόρηση, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι δεν χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για τον περιορισμό των δημόσιων ελευθεριών, ιδίως της ελευθερίας της έκφρασης. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την κινητοποίηση τόσο της δημόσιας όσο και της ιδιωτικής χρηματοδότησης για τη διευκόλυνση των επενδύσεων στην έρευνα και την καινοτομία, την εκπαίδευση και την κατάρτιση και τις τεχνικές υποδομές. Το κανονιστικό πλαίσιο αποτελεί έναν ακόμη γενικό παράγοντα που διαμορφώνει την ψηφιακή ανάπτυξη. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να διασφαλιστεί ότι η εξελισσόμενη νομοθεσία ενθαρρύνει την καινοτομία και τις επενδύσεις, καθώς και ισότιμους όρους ανταγωνισμού, σύμφωνα με τα ανθρώπινα δικαιώματα και τους περιβαλλοντικούς και κλιματικούς στόχους. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Δεδομένου ότι η ψηφιοποίηση εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική κινητήρια δύναμη για την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι πολιτικές που σχετίζονται με τη φορολογία της ψηφιοποιημένης οικονομίας πρέπει να επιδιώκουν την προαγωγή, και όχι την παρακώλυση της οικονομικής ανάπτυξης και του διασυνοριακού εμπορίου και επενδύσεων. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Η ύπαρξη ισότιμων όρων ανταγωνισμού βάσει κανόνων για τις ψηφιακές δραστηριότητες είναι επίσης σημαντική σε διεθνές επίπεδο και η ενιαία αγορά αποτελεί εφαλτήριο προκειμένου να καταστεί η ΕΕ επιδραστικός και ισχυρός παγκόσμιος παράγοντας. Η ΕΟΚΕ ζητεί τη χρήση ευρέος φάσματος εργαλείων, από τη διπλωματική δράση έως τη συνεργασία για την καινοτομία και τις εμπορικές συμφωνίες, για την προώθηση της ανθρωποκεντρικής προσέγγισης και της αξιοπιστίας των ψηφιακών τεχνολογιών. Η ιδιότητα του παγκόσμιου φορέα καθορισμού προτύπων απαιτεί επίσης παγκόσμια ανταγωνιστικότητα, η οποία βασίζεται σε ισχυρή συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

3.14.

4.   Μια οικονομία στην υπηρεσία των ανθρώπων

| 4.1. | Η τρέχουσα κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη συνοδεύεται από υψηλό επίπεδο αβεβαιότητας που συνδέεται με τη συνεχιζόμενη πανδημία της νόσου COVID-19 και επιδεινώνεται περαιτέρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις με τη Ρωσία. Είναι ζωτικής σημασίας τα κράτη μέλη να ενισχύσουν και να συντονίσουν αποτελεσματικά τις οικονομικές, υγειονομικές και κοινωνικές πολιτικές τους, να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τις μακροοικονομικές ανισορροπίες και να διασφαλίσουν υγιή δημόσια οικονομικά. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να βελτιώσουν την ποιότητα και τη σύνθεση των δημόσιων επενδύσεών τους ώστε να διαθέσουν τους απαραίτητους χρηματοδοτικούς πόρους, ενθαρρύνοντας, μεταξύ άλλων, τις ιδιωτικές επενδύσεις, προκειμένου να στηρίξουν τον κοινωνικοοικολογικό μετασχηματισμό της οικονομίας με στόχο την προώθηση της απασχόλησης υψηλού επιπέδου, των ποιοτικών θέσεων εργασίας και της ευημερίας, καθώς και τη διασφάλιση επαρκούς εισοδήματος, μεριμνώντας παράλληλα για την ύπαρξη επαρκών κινήτρων για τους πολίτες ώστε να δραστηριοποιούνται στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΕ θα πρέπει να εστιάσει στο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για τη βιομηχανία και τις θέσεις εργασίας της ΕΕ ως βασικά στοιχεία για την ευημερία, καθώς και στην καταπολέμηση των ανισοτήτων και της φτώχειας στη διαδικασία ανάκαμψης. Ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων ως κατευθυντήριο μέσο για την κοινωνική πολιτική της ΕΕ θα πρέπει επίσης να βρίσκεται στο επίκεντρο της στρατηγικής ανάκαμψης, ώστε να διασφαλίζεται ότι η οικονομική και η κοινωνική ανάκαμψη θα συμβαδίζουν. Η ΕΕ θα πρέπει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στη στήριξη των ευάλωτων ομάδων μέσω ενεργών και χωρίς αποκλεισμούς πολιτικών που θα συνοδεύονται από βασικές και ευνοϊκές κοινωνικές υπηρεσίες. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.2.1 | Με βάση τη συγκυριακή τους επιτυχία, τόσο το NextGenerationEU όσο και ο Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας πρέπει να αξιολογηθούν ως αποτελεσματικά εργαλεία για την αντιμετώπιση της κρίσης που προκλήθηκε σήμερα από τον πόλεμο και των πιθανών δραματικών του συνεπειών για την ευρωπαϊκή οικονομία. Τα εργαλεία αυτά συμπληρώνουν τους υφιστάμενους διαρθρωτικούς μηχανισμούς για την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης και της ανοδικής σύγκλισης, την προστασία των συνθηκών διαβίωσης και τη διασφάλιση της κοινωνικής ειρήνης και σταθερότητας εντός της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.2.1

| 4.3. | Η ΕΕ και οι εθνικές κυβερνήσεις θα πρέπει να λάβουν μέτρα προκειμένου να μετριάσουν αυτές τις επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία, τόσο για να ελαχιστοποιήσουν την αύξηση των τιμών και του κόστους της ενέργειας για τις οικογένειες και τις επιχειρήσεις όσο και για να στηρίξουν την οικονομία και την απασχόληση με την προσαρμογή των υφιστάμενων μέτρων έκτακτης ανάγκης. Προκειμένου να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να αντιμετωπίσουν τις κρίσεις και να είναι σε θέση να δημιουργήσουν και να διατηρήσουν θέσεις εργασίας, η Επιτροπή θα πρέπει να παρακολουθεί συνεχώς τις επιπτώσεις της πανδημίας και του πολέμου στις επιχειρήσεις της ΕΕ όλων των μεγεθών και να είναι προετοιμασμένη να λάβει αναγκαία προσωρινά μέτρα στήριξης, διασφαλίζοντας παράλληλα δίκαιους όρους ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Υποστηρίζεται θερμά ο στόχος του αναπροσανατολισμού των επενδύσεων που θα συμβάλουν στη μετάβαση της ΕΕ σε μια βιώσιμη οικονομία. Στο πλαίσιο αυτό, χρειάζεται επαγρύπνηση όσον αφορά τις παραπλανητικές πρακτικές «προβολής ψευδοοικολογικής και ψευδεπίγραφης βιώσιμης ταυτότητας». Η ΕΟΚΕ αναμένει από την Επιτροπή ότι θα μεριμνήσει για την ενεργό συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών κατά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση της βιώσιμης χρηματοδότησης. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να διαθέτουν κατάλληλα δημοσιονομικά περιθώρια για την αντιμετώπιση των αρνητικών οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων του πολέμου στην Ουκρανία. Αυτό ενισχύει περαιτέρω την ανάγκη αναθεώρησης του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ. Εντούτοις, τα κράτη μέλη πρέπει να εξυγιάνουν τα δημόσια οικονομικά τους σε περιόδους καλής ανάπτυξης που θα επιτρέπουν την αντίδραση σε περιόδους ύφεσης. Επίσης, στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την προειδοποίησή της για την πρόωρη απενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.5.1 | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ ζητεί ένα αναθεωρημένο και εκ νέου ισορροπημένο, προσανατολισμένο στην ευημερία πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης, το οποίο δίνει ίση βαρύτητα σε σειρά βασικών στόχων πολιτικής, όπως είναι η βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, η πλήρης απασχόληση και η αξιοπρεπής εργασία, η ανταγωνιστική κοινωνική οικονομία της αγοράς και η σταθερότητα των δημόσιων οικονομικών. Μια ανταγωνιστική ευρωπαϊκή οικονομία που είναι επίσης κοινωνικά και περιβαλλοντικά βιώσιμη αποτελεί προϋπόθεση για την ενισχυμένη ευημερία όλων των Ευρωπαίων. |
| --- | --- |

4.5.1

| 4.5.2 | Επιπλέον, οι οικονομίες στις οποίες οι εθνικές δημοσιονομικές πολιτικές αναγνωρίζουν την ανάγκη δημιουργίας αποθεματικών εσόδων σε καιρούς ανάπτυξης, ενώ εξασφαλίζουν παράλληλα τις αναγκαίες επενδύσεις για τη μελλοντική ευημερία, θα είναι ανθεκτικότερες στην καταπολέμηση των δυσμενών επιπτώσεων μιας ενδεχόμενης οικονομικής ύφεσης. |
| --- | --- |

4.5.2

| 4.5.3 | Η ορθή επιβολή του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, το οποίο αναθεωρήθηκε μετά την ολοκλήρωση της εν εξελίξει επανεξέτασης, κατά προτίμηση με απλουστευμένους κανόνες και μειωμένη φιλοκυκλικότητα και λαμβάνοντας υπόψη το μεταπανδημικό πλαίσιο, είναι ουσιαστικής σημασίας για τη συνδρομή των κρατών μελών ώστε να θέσουν τα δημόσια οικονομικά τους σε βιώσιμη βάση και να ενισχύσουν την εμπιστοσύνη στις επενδύσεις. Κάθε μελλοντικό δημοσιονομικό πλαίσιο πρέπει α) να προωθεί τα βιώσιμα δημόσια οικονομικά που επιτρέπουν αύξηση των δημόσιων επενδύσεων· β) να επιτρέπει περισσότερες αντικυκλικές πολιτικές και γ) να παράσχει μεγαλύτερη ευελιξία και διαφοροποίηση ανά χώρα όσον αφορά την πορεία προσαρμογής του χρέους, διασφαλίζοντας παράλληλα τη δημοσιονομική βιωσιμότητα. Ειδικότερα, μία από τις βασικές προτάσεις της ΕΟΚΕ για την αναθεώρηση του δημοσιονομικού πλαισίου είναι να καθιερωθεί ένας χρυσός κανόνας για τις δημόσιες επενδύσεις, χωρίς να διακινδυνεύεται η μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική και χρηματοπιστωτική σταθερότητα και η αξία του ευρώ, σε συνδυασμό με έναν κανόνα για τις δαπάνες. |
| --- | --- |

4.5.3

| 4.5.4 | Τόσο τα εθνικά κοινοβούλια όσο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρέπει να διατηρήσουν τον εξέχοντα ρόλο τους στο μελλοντικό πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ για την ενίσχυση της δημοκρατικής λογοδοσίας της Ένωσης. Η ΕΟΚΕ έλαβε υπό σημείωση την ιδέα για θέσπιση ενός συστήματος ανεργίας, το οποίο είχε αρχικά συμπεριληφθεί στις πολιτικές προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Υπό το πρίσμα των επιπτώσεων της κρίσης COVID-19 και του τρέχοντος πολέμου στην Ουκρανία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορούσε να επιδιώξει τη διεξαγωγή περαιτέρω συζητήσεων με τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους σχετικά με τα μακροπρόθεσμα εργαλεία, δηλ. συστήματα αντασφάλισης ανεργίας, για την αντιμετώπιση συστημικών προβλημάτων. |
| --- | --- |

4.5.4

| 4.6. | Ο μηχανισμός SURE (10) έχει διαδραματίσει θεμελιώδη ρόλο στην άμβλυνση του πλήγματος από την πανδημία και έχει αποδειχθεί αποτελεσματικό εργαλείο. Αντλώντας διδάγματα από αυτό, η ΕΟΚΕ ζητεί να αξιολογηθεί η δυνατότητα περαιτέρω χρήσης αυτού του μηχανισμού. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η εμβάθυνση της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης συμβαδίζει με την ενίσχυση της οικονομικής διακυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένης της ολοκλήρωσης της τραπεζικής ένωσης και της ένωσης κεφαλαιαγορών και της ενίσχυσης του ρόλου του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου στην αύξηση της ανάπτυξης, της συνοχής, της συμμετοχικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της σύγκλισης. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, δεδομένων των προκλήσεων που θέτει ο πόλεμος και ιδίως της αυξανόμενης ανάγκης για αμυντικές και ενεργειακές δαπάνες, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να θεσπίσει νέους μηχανισμούς ιδίων πόρων. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Ο κατακερματισμός των κεφαλαιαγορών στα κράτη μέλη δεν διευκολύνει αρκούντως την πρόσβαση των επιχειρήσεων σε χρηματοοικονομικούς πόρους στο ενιαίο κεφάλαιο. Ως εκ τούτου, απαιτείται περαιτέρω πρόοδος στην ολοκλήρωση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών. Η εμβάθυνση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών και της Τραπεζικής Ένωσης θα πρέπει να επικεντρωθεί στην ενίσχυση των διαύλων χρηματοδότησης και την προώθηση της συμβολής του ιδιωτικού τομέα στις επενδυτικές προσπάθειες. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ ζητεί να επιτευχθεί η σωστή ισορροπία μεταξύ του επιμερισμού του κινδύνου και της μείωσης του κινδύνου και, ειδικότερα, επικροτεί τις προσπάθειες ενίσχυσης της παρακολούθησης των συστημικών κινδύνων που απορρέουν από την κλιματική κρίση. Επιπλέον, είναι σημαντικό να δοθεί προσοχή στους κινδύνους κοινωνικής βιωσιμότητας που απειλούν την κοινωνική συνοχή εξαιτίας του διευρυνόμενου χάσματος κατανομής. Η ρύθμιση των χρηματοπιστωτικών αγορών θα πρέπει επίσης να δώσει προτεραιότητα στην αποδοτικότητα έναντι της πολυπλοκότητας και να παράσχει υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη θα πρέπει να συμμετάσχουν στην ανάπτυξη και την εφαρμογή μέτρων για τη βελτίωση των χρηματοοικονομικών γνώσεων, την αποτελεσματικότητα των κανόνων προστασίας και τη μείωση των ασυμμετριών πληροφόρησης μεταξύ των παρόχων χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και των πολιτών. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Η ευρωπαϊκή ενιαία αγορά θα πρέπει να αξιοποιήσει πλήρως το δυναμικό της. Τα οικονομικά οφέλη θα μπορούσαν να εξασφαλιστούν με την καλύτερη και αποτελεσματικότερη εφαρμογή και επιβολή της ισχύουσας νομοθεσίας και με την εμβάθυνσή της. Η περαιτέρω άρση των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών και υπηρεσιών αποφέρει οφέλη για όλους —πελάτες, εργαζομένους και επιχειρήσεις. Η ορθή λειτουργία της ενιαίας αγοράς εξαρτάται επίσης από την ασφάλεια και την ποιότητα των αγαθών και των υπηρεσιών. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για την ύπαρξη αθέμιτου φορολογικού ανταγωνισμού εντός της ΕΕ, ο οποίος προωθεί τη φοροαποφυγή. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι μια αποτελεσματική νομισματική ένωση απαιτεί μια συνεκτική φορολογική πολιτική και συνοχή μεταξύ των φορολογικών κανόνων των μελών της. Η ΕΟΚΕ έχει επίσης προτείνει τη θέσπιση ενός ευρωπαϊκού συμφώνου για την αποτελεσματική πάταξη της φορολογικής απάτης, της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής και της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Η υπερβολική γραφειοκρατία δημιουργεί περιττό κόστος για την οικονομία και την κοινωνία. Η ΕΕ του μέλλοντος δεν θα πρέπει να επικεντρωθεί στη μικροδιαχείριση, αλλά θα πρέπει να καθοδηγείται από την αρχή της βελτίωσης της νομοθεσίας. Ωστόσο, αυτό δεν θα πρέπει να γίνεται εις βάρος των υψηλών προτύπων προστασίας των καταναλωτών, της κοινωνίας, της εργασίας και του περιβάλλοντος που είναι εγγενή στην κοινωνική οικονομία της αγοράς. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, θα μπορούσε να αυξηθεί η ικανότητα επίλυσης προβλημάτων των κοινωνικών εταίρων, για παράδειγμα όσον αφορά την εξισορρόπηση διαφορετικών συμφερόντων. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Η επιχειρηματικότητα αποτελεί βασική ικανότητα για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, της καινοτομίας και της ευημερίας και για την ανάπτυξη μιας κοινωνικής και πράσινης οικονομίας, ακόμη περισσότερο στο πλαίσιο της ανάκαμψης μετά την πανδημία. Η ενθάρρυνση της εκπαίδευσης στην επιχειρηματικότητα για την ανάπτυξη επιχειρηματικών δεξιοτήτων θα μπορούσε να αποτελέσει έναν τρόπο μείωσης της ανεργίας, ιδίως μεταξύ των νέων. Η επιχειρηματικότητα σε όλες τις μορφές και τους τομείς της (συμπεριλαμβανομένων του τουρισμού, της βιομηχανίας, της οικονομίας των πλατφορμών, της κοινωνικής οικονομίας, των ελεύθερων επαγγελμάτων) είναι ουσιαστικής σημασίας για την οικονομική ανάπτυξη, την καινοτομία, την απασχόληση και την κοινωνική ένταξη. Είναι σημαντικό να προσδιοριστούν και να αντιμετωπιστούν οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ΜΜΕ (ιδίως οι πολύ μικρές επιχειρήσεις συχνά οικογενειακού χαρακτήρα) κατά την πρόσβασή τους στην ενιαία αγορά, ιδίως στο πλαίσιο της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αναλάβει συγκεκριμένες δράσεις στο πρόγραμμα εργασίας της για την αντιμετώπιση των εμποδίων που έχουν ήδη εντοπιστεί στην ενιαία αγορά (11). |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της υιοθέτησης ενός συνδυασμού οικονομικών πολιτικών που θα αξιοποιούν αποτελεσματικά τους διαθέσιμους εγχώριους πόρους, τόσο δημόσιους όσο και ιδιωτικούς, συμπεριλαμβανομένων των χρηματοδοτικών πόρων που εμπίπτουν στο πλαίσιο του μέσου NextGenerationEU και του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Η διαπιστωθείσα έλλειψη συμμετοχής των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών υπήρξε και αποτελεί πηγή ανησυχίας για την ΕΟΚΕ. Η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών ζητεί περισσότερο επίσημες διαδικασίες που θα διευκολύνουν τις πραγματικές ανταλλαγές κατά την εφαρμογή και την αξιολόγηση των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Η αρχή της εταιρικής σχέσης θα πρέπει να λειτουργήσει ως πρότυπο για έναν αποτελεσματικό μηχανισμό συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει τις νομοθετικές προτάσεις της Επιτροπής στον τομέα της φορολογίας των εταιρειών και εξαίρει τον συντονισμό τους με τις παγκόσμιες συζητήσεις που διεξάγονται σε επίπεδο ΟΟΣΑ/Πλαίσιο χωρίς αποκλεισμούς, προκειμένου να επιτευχθεί παγκόσμια συναίνεση. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει κάθε προσπάθεια που αποσκοπεί στη μείωση του κόστους συμμόρφωσης για τις ευρωπαϊκές εταιρείες και τις φορολογικές αρχές κατά τον σχεδιασμό του νέου συστήματος φορολογίας. Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις δεν πρέπει να περιέρχονται σε μειονεκτική θέση από άποψη ανταγωνισμού. Η πλήρης εφαρμογή του πυλώνα 2 της παγκόσμιας φορολογικής σύμβασης θα είναι πολύπλοκη και θα απαιτήσει μακρόχρονη και σημαντική προσπάθεια, τόσο από τις εταιρείες όσο και από τις φορολογικές αρχές. Η ομοιόμορφη έγκριση και εφαρμογή διεθνώς συμφωνημένων κανόνων ταυτόχρονα στην ΕΕ και σε άλλους εμπορικούς συνασπισμούς είναι υψίστης σημασίας για την ΕΕ και τα κράτη μέλη της. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | Η κοινωνική επιχειρηματικότητα χρήζει ιδιαίτερης προσοχής λόγω του ρόλου που μπορεί να διαδραματίσει στην αντιμετώπιση της κρίσης. Η εφαρμογή του σχεδίου δράσης για την κοινωνική οικονομία θα διαδραματίσει καίριο ρόλο στην ενίσχυση του τομέα αυτού. Ο ορισμός ενός συγκεκριμένου οικοσυστήματος κοινωνικής οικονομίας στη νέα βιομηχανική στρατηγική πρέπει να οδηγήσει σε συγκεκριμένες δράσεις προκειμένου να καταστεί η κοινωνική οικονομία πράσινη, ψηφιακή και ανθεκτική. |
| --- | --- |

4.18.

| 4.19. | Μετά την πανδημία υπάρχει αυξημένη ανάγκη για την προώθηση της ποιοτικής μαθησιακής κινητικότητας για όλους και την αναγνώριση των μαθησιακών αποτελεσμάτων της, ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προωθεί την οικοδόμηση ενός πραγματικού Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης έως το 2025 για μια Ευρώπη της μάθησης. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω της χρηματοδότησης και, κυρίως, μέσω της διατομεακής συνεργασίας στον τομέα της εκπαίδευσης. |
| --- | --- |

4.19.

| 4.20. | Μια σύγχρονη καταναλωτική πολιτική πρέπει να διασφαλίζει ότι οι καταναλωτές διαθέτουν τα δικαιώματα και την προστασία που χρειάζονται. Η ενιαία αγορά καθιστά ευκολότερο για τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις της ΕΕ να αγοράζουν και να πωλούν αγαθά και υπηρεσίες πέρα από τα σύνορα, τόσο στο διαδίκτυο όσο και εκτός αυτού. Αυτό απαιτεί εμπιστοσύνη στην αγορά, στοχευμένη νομοθεσία και αποτελεσματική επιβολή της. Η ενημέρωση και η κατάρτιση των καταναλωτών πρέπει επίσης να τους βοηθήσει να κάνουν πιο υπεύθυνες επιλογές. |
| --- | --- |

4.20.

| 4.21. | Η πρόσβαση στην εθελοντική συμμετοχή πρέπει να βελτιωθεί και να ενισχυθεί ως προς το πεδίο εφαρμογής και την ποιότητα. Οι δυνατότητες εθελοντικής συμμετοχής ατόμων όλων των ηλικιών και υποβάθρου θα πρέπει να διερευνηθούν και να υλοποιηθούν εντός καινοτόμων και ευέλικτων πλαισίων που θα απελευθερώσουν νέες δυνατότητες. Το 2025 θα πρέπει να ανακηρυχθεί από την ΕΕ ως Ευρωπαϊκό Έτος Εθελοντών. Αυτό θα αποτελέσει φόρο τιμής για τις προσπάθειες και τον αντίκτυπο των εθελοντών κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID-19 και του πολέμου στην Ουκρανία. Θα τονίσει τη σημασία τους για την υγεία και την ευημερία στην Ευρώπη και τον ρόλο τους στην ανάκαμψη και το μέλλον της Ευρώπης. |
| --- | --- |

4.21.

| 4.22. | Τα ελεύθερα επαγγέλματα αποτελούν βασικό κοινωνικό και οικονομικό παράγοντα σε όλα τα κράτη μέλη και είναι υπεύθυνα για σημαντικές δημόσιες υπηρεσίες σε τομείς όπως η υγεία, η δικαιοσύνη, η ασφάλεια, η γλώσσα και η τέχνη. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο να διενεργηθεί ειδική εκτίμηση επιπτώσεων σχετικά με τις συνέπειες των νομοθετικών προτάσεων για τα ελεύθερα επαγγέλματα πριν και μετά την έγκριση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Στο πλαίσιο αυτό, ο Ευρωπαίος νομοθέτης λαμβάνει ιδιαίτερα υπόψη τις αρνητικές επιπτώσεις του γραφειοκρατικού φόρτου στα ελεύθερα επαγγέλματα. |
| --- | --- |

4.22.

5.   Μια ισχυρότερη Ευρώπη στον κόσμο

| 5.1. | Η ΕΟΚΕ ζητεί ένα ανοικτό, δίκαιο, χωρίς αποκλεισμούς και προβλέψιμο διεθνές εμπορικό περιβάλλον που θα ενισχύει τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου, την ειρήνη και τη σταθερότητα, την κοινωνική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα, καθώς και μια ανοικτή, δίκαιη και βασισμένη σε κανόνες παγκόσμια εμπορική τάξη. Η Ευρώπη πρέπει να προστατεύσει τους παγκόσμιους κανόνες για το εμπόριο, να διασφαλίσει ισότιμους όρους ανταγωνισμού και να επιτύχει ισορροπία μεταξύ της στρατηγικής αυτονομίας και του ανοίγματος στο διεθνές εμπόριο μέσω της προώθησης μιας ισχυρής βιομηχανικής βάσης και των ανθεκτικών διεθνών αλυσίδων εφοδιασμού. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Εντούτοις, τόσο οι εξελίξεις στην Κίνα τα τελευταία χρόνια όσο και η συνεχιζόμενη ρωσική επιθετικότητα καταστούν σαφές ότι η αύξηση του διεθνούς εμπορίου δεν συμβάλλει απαραιτήτως στην ενίσχυση των δημοκρατικών διαδικασιών. Η ΕΕ πρέπει, ως εκ τούτου, να προωθεί τις θεμελιώδεις αξίες της, όπως ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το κράτος δικαίου και η ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, στο πλαίσιο της εμπορικής της πολιτικής. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να συνεχιστεί η αντιμετώπιση των κρίσιμων εξαρτήσεων της ΕΕ από τρίτες χώρες. Αυτό ισχύει ιδίως για την ενέργεια, τις πρώτες ύλες, τα τρόφιμα, τα προϊόντα υγείας, τις υποδομές και τις τεχνολογίες. Εφαρμόζεται επίσης στη βιομηχανική διάσταση των πολιτικών ασφάλειας, άμυνας και διαστήματος. Η ΕΕ πρέπει ιδίως να επανεξετάσει την έλλειψη βιομηχανικής ικανότητας και την εξάρτησή της από πολλούς αναξιόπιστους εταίρους. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Ταυτόχρονα, η ενίσχυση της ανοικτής στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ και ο ισχυρότερος παγκόσμιος ρόλος απαιτούν συνεργασία με εταίρους σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένου του εμπορίου. Η ΕΟΚΕ ζητεί την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για τις διμερείς εμπορικές συμφωνίες και την ανάπτυξη της πολυμερούς συνεργασίας στο πλαίσιο του ΠΟΕ. Η ενίσχυση των σχέσεων με τους εταίρους της Λατινικής Αμερικής, με βάση τις εκσυγχρονισμένες συμφωνίες, θα αποτελούσε επίσης ευκαιρία επί τόπου για την ΕΕ να ενισχύσει τη θέση της. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τον καίριο ρόλο της κοινωνίας των πολιτών στο εμπόριο και τονίζει την ανάγκη ενίσχυσης της συνεργασίας με την κοινωνία των πολιτών τόσο κατά τον σχεδιασμό όσο και κατά την παρακολούθηση των εμπορικών εργαλείων και συμφωνιών (συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών, συμφωνίες οικονομικής εταιρικής σχέσης και επενδυτικές συμφωνίες). Αυτό θα συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της νέας εμπορικής στρατηγικής της ΕΕ, με μέλημα τη σύναψη συμφωνιών που θα συμβάλουν στην οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική βιώσιμη ανάπτυξη και των δύο διαπραγματευόμενων μερών: της ΕΕ και των χωρών-εταίρων. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Είναι επίσης αναγκαία η συνεργασία στους τομείς των μεταφορών, της ψηφιακής τεχνολογίας και της ενέργειας, γεγονός που έχει δημιουργήσει νέες ευκαιρίες, π.χ., για τη συνεργασία ΕΕ-ΗΠΑ. Οι διάδρομοι του κεντρικού δικτύου πρέπει να διασυνδεθούν καλύτερα με τον υπόλοιπο κόσμο όσον αφορά τα εμπορεύματα και τους επιβάτες. Η ΕΟΚΕ ζητεί τη δημιουργία φόρουμ για τη διευκόλυνση της ενσωμάτωσης του δικτύου ΔΕΔ-Μ στον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων των γειτονικών χωρών. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ΕΕ χρειάζεται μια πιο προορατική και αποτελεσματική προσέγγιση για τη μέριμνα των συμφερόντων των ευρωπαϊκών βιομηχανιών μέσω της καθιέρωσης ισότιμων όρων ανταγωνισμού και της αντιμετώπισης των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών, μέσω της ισχύουσας εμπορικής νομοθεσίας, ιδίως της νομοθεσίας κατά του ντάμπινγκ και της νομοθεσίας κατά των επιδοτήσεων. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι αναγκαίο να ενισχυθεί ο διεθνής ρόλος του ευρώ ως σημαντικού εργαλείου για την ενίσχυση της παγκόσμιας θέσης της Ευρώπης και ζητεί να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στους λόγους της αποδυνάμωσης του διεθνούς ρόλου του ευρώ και στην ολοκλήρωση της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εντείνει τις προσπάθειες για την ενσωμάτωση της προσέγγισης της ΕΕ όσον αφορά το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη τόσο των εργασιακών όσο και των περιβαλλοντικών δεσμεύσεων στον ΠΟΕ. Αυτό θα πρέπει επίσης να συμπεριλάβει περαιτέρω προβληματισμό σχετικά με τη διαρθρωμένη συμμετοχή όλων των συνιστωσών της κοινωνίας των πολιτών στις διαδικασίες του ΠΟΕ, δεδομένου ότι δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική βιωσιμότητα χωρίς τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

5.9.

| 5.10. | Ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της Ένωσης δεν είναι πλέον επαρκώς ικανός ούτε αρκετά ευρύς για την αντιμετώπιση καταστροφών που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή και πολλαπλών κινδύνων που συμβαίνουν εντός και εκτός του εδάφους της Ένωσης. Πέραν της παγιωμένης δραστηριότητάς του όσον αφορά τις φυσικές καταστροφές, ο μηχανισμός καλείται να αντιμετωπίσει κινδύνους όπως οι πανδημίες, οι μείζονες βιομηχανικοί κίνδυνοι, η θαλάσσια ρύπανση μεγάλης κλίμακας, οι συνέπειες των κυβερνοεπιθέσεων στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας ή πόσιμου νερού και σε όλες τις βασικές υποδομές ή να διαχειριστεί ανθρωπιστικές κρίσεις που συνδέονται με τη μετανάστευση. |
| --- | --- |

5.10.

| 5.11. | Η σχέση μεταξύ της βραχυπρόθεσμης πολιτικής προστασίας και της μακροπρόθεσμης διαχείρισης της ανθρωπιστικής βοήθειας πρέπει να αντιμετωπιστεί και να συντονιστεί καλύτερα. Για τον σκοπό αυτόν, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να εξεταστεί η ανάγκη δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού οργανισμού πολιτικής προστασίας και χορήγησης ανθρωπιστικής βοήθειας, ως πρακτικός μηχανισμός ανάληψης πιο σύντονης δράσης στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής. |
| --- | --- |

5.11.

| 5.12. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι σε πολλές χώρες εταίρους ο συμμετοχικός και χωρίς αποκλεισμούς διάλογος και η χάραξη πολιτικής εξακολουθούν να απουσιάζουν και ο χώρος του πολιτικού και του κοινωνικού διαλόγου μειώνεται σταδιακά, παρά τη στήριξη που παρέχει η Επιτροπή. Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να θεσπίσει, σε συνεργασία με την ΕΟΚΕ, ένα πιλοτικό σχέδιο «Πίνακας αποτελεσμάτων για τον χώρο της κοινωνίας των πολιτών» για ορισμένες χώρες εταίρους, με σκοπό την ετήσια μέτρηση της κατάστασης του πολιτικού και κοινωνικού διαλόγου, αρχής γενομένης από τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων ή τις χώρες της ευρωμεσογειακής συνεργασίας. |
| --- | --- |

5.12.

6.   Προώθηση του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής μας

| 6.1. | Τα συστήματα υγείας σε όλες σχεδόν τις ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να ενισχυθούν, εστιάζοντας στην πρόληψη και διασφαλίζοντας την πρόσβαση όλων σε ποιοτικές δομές δημόσιας υγείας, βασικές υπηρεσίες υγείας, συμπεριλαμβανομένων των εμβολίων και μακροχρόνια περίθαλψη. Τα ζητήματα ψυχικής υγείας απαιτούν επείγουσα στρατηγική αντίδραση. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι είναι ζωτικής σημασίας η στήριξη ενός ισχυρού και συντονισμένου ευρωπαϊκού οικοσυστήματος ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, ώστε να συμβάλει στη βιομηχανική στρατηγική αυτονομία, την τεχνολογική κυριαρχία και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών της ΕΕ. Είναι ουσιαστικό να πραγματοποιηθεί χαρτογράφηση και ανάλυση «από τη βάση προς την κορυφή», έτσι ώστε να αξιολογηθεί η επακριβής φύση των εξαρτήσεων που εντοπίστηκαν και να αντιμετωπιστούν οι αδυναμίες και οι ελλείψεις στρατηγικών υλικών· |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Η μετανάστευση εξακολουθεί να αποτελεί ζήτημα προτεραιότητας λόγω του αντικτύπου της στη δημογραφία, την οικονομία και τις πολιτικές της ΕΕ (απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, αγορά εργασίας, πολιτικές ένταξης, έλεγχος των συνόρων, καταπολέμηση του ρατσισμού, της ξενοφοβίας, του λαϊκισμού και των διακρίσεων). Το Σύμφωνο της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο και το Κοινό Ευρωπαϊκό Σύστημα Ασύλου θα πρέπει να λάβουν τελική μορφή με βάση μια πραγματική ισορροπία μεταξύ αλληλεγγύης και ευθύνης και τις υποχρεώσεις της ΕΕ και των κρατών μελών βάσει του διεθνούς δικαίου. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Η προσφυγική κρίση που εκδηλώνεται ως συνέπεια του πολέμου στην Ουκρανία υπογραμμίζει την κρίσιμη σημασία της περιοχής αυτής και καταδεικνύει τον σωστό τρόπο αντιμετώπισης από την ΕΕ: εκτός από την άμεση προστασία των προσφύγων και την παροχή προσωρινών αδειών παραμονής και εργασίας, πρέπει να ληφθούν επείγοντα μέτρα για την ένταξη στις κοινωνίες και τις αγορές εργασίας των κρατών μελών και να διατεθεί κατάλληλη χρηματοδότηση τόσο στις κυβερνήσεις όσο και στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που δραστηριοποιούνται επιτόπου. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Το 2022 είναι το Ευρωπαϊκό Έτος Νεολαίας —το οποίο έχει σχεδιαστεί προκειμένου να αναγνωρίζει τις προκλήσεις που αντιμετώπισαν οι νέοι κατά τη διάρκεια της πανδημίας της νόσου COVID-19 και τις θυσίες που έχουν κάνει και εξακολουθούν να κάνουν, παρέχοντάς τους ευκαιρίες συμμετοχής σε όλα τα επίπεδα, με ιδιαίτερη έμφαση στα πράσινα ζητήματα, την ένταξη, την ψηφιακή διάσταση και την ενσωμάτωση της νεολαίας σε όλες τις πολιτικές της ΕΕ. Είναι ζωτικής σημασίας να υπάρχει μια συγκεκριμένη κληρονομιά για το έτος και πράγματι κάθε χρόνο οι νέοι να βρίσκονται στο επίκεντρο των πρωτοβουλιών σε επίπεδο ΕΕ. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα πρέπει να συνεχίσει τις εργασίες της για την παρακολούθηση του Έτους από το 2023 και μετά. |
| --- | --- |

6.5.

7.   Νέα ώθηση για την ευρωπαϊκή δημοκρατία

| 7.1. | Απαιτούνται μέτρα για τη βελτίωση του διαλόγου των πολιτών με τα ενδιαφερόμενα μέρη και τις ομάδες της κοινωνίας, καθώς και μεταξύ αυτών, παρέχοντάς τους την κυριότητα και την πραγματική συμμετοχή σε πολιτικές που τους επηρεάζουν άμεσα, προωθώντας τον ρόλο των πολιτών στην οικοδόμηση του μέλλοντος της Ευρώπης. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Υπάρχουν ορισμένοι υφιστάμενοι δίαυλοι που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη συμμετοχή των πολιτών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία των Πολιτών. Ωστόσο, οι δίαυλοι αυτοί δεν επαρκούν για την ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών της ΕΕ και υπάρχει ανάγκη τα εργαλεία συμμετοχής (συμπεριλαμβανομένης της ηλεκτρονικής συμμετοχής) να είναι πιο συμπεριληπτικά, να χρησιμοποιούνται με δομημένο τρόπο, να είναι προσβάσιμα σε όλους και κυρίως πιο αποτελεσματικά. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Στο πλαίσιο αυτής της ιδέας, ο θεσμικός ρόλος της ΕΟΚΕ, τόσο ως καθιερωμένος εκπρόσωπος της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών όσον αφορά την παροχή συμβουλών στη χάραξη πολιτικής της ΕΕ, όσο και ως διαμεσολαβητής και εγγυητής δραστηριοτήτων συμμετοχικής δημοκρατίας, όπως ο διαρθρωμένος διάλογος με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τις ομάδες πολιτών, θα πρέπει να ενδυναμωθεί. Μια ζωντανή κοινωνία των πολιτών είναι ζωτικής σημασίας για τη δημοκρατική ζωή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | Συνιστούμε στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής της ΕΕ να θεσπίσουν συνεκτικές (εσωτερικές και εξωτερικές) στρατηγικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την κοινωνία των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων πολιτικών που θα βασίζονται στα εξής: καλύτερη αναγνώριση του τομέα και του διαλόγου με τους πολίτες, μεταξύ άλλων μέσω ενός ειδικού πυλώνα στο ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για τη δημοκρατία, της ετήσιας αξιολόγησης του κράτους δικαίου και μιας ευρωπαϊκής στρατηγικής για την κοινωνία των πολιτών· δημιουργία νομικών πλαισίων και ισότιμων όρων ανταγωνισμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο· πρόσβαση σε δημόσια χρηματοδότηση· μηχανισμοί παρακολούθησης και προστασίας σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

7.4.

| 7.5. | Είναι σημαντικό να δοθεί έμφαση στη συνέχεια που δίνεται στις προτάσεις της CoFoE προκειμένου να ικανοποιηθούν τα αιτήματα των πολιτών. Η ΕΟΚΕ αναμένει από όλα τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να ακολουθήσουν μια εποικοδομητική και φιλόδοξη προσέγγιση, σύμφωνα με τον ρόλο και τις αρμοδιότητές τους, σε κάθε στάδιο της παρακολούθησης, συμπεριλαμβανομένων νομοθετικών προτάσεων. Η ΕΟΚΕ είναι έτοιμη να διαδραματίσει τον ρόλο της και να εξασφαλίσει την κατάλληλη παρακολούθηση των αποτελεσμάτων της Διάσκεψης. Σε μία μελλοντική Συνέλευση η ΕΟΚΕ πρέπει να διαδραματίσει εξέχοντα ρόλο. |
| --- | --- |

7.5.

| 7.6. | Προκειμένου να οικοδομηθεί εκ νέου η εμπιστοσύνη στη διεύρυνση και να ενισχυθούν οι τρόποι με τους οποίους η ΕΕ προσεγγίζει τους φυσικούς συμμάχους της στην περιοχή, η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η ΕΕ θα πρέπει να συμπεριλάβει σαφώς τα Δυτικά Βαλκάνια στις δραστηριότητες για την υλοποίηση των αποτελεσμάτων της CoFoE. |
| --- | --- |

7.6.

| 7.7. | Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει ωθήσει την ευρωπαϊκή κοινή δράση και ολοκλήρωση σε βασικούς τομείς όπως η άμυνα και η εξωτερική πολιτική, σε βαθμό που ήταν δύσκολο να φανταστεί κανείς πριν από λίγους μήνες. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δέσμευση που εκφράζεται στη Διακήρυξη των Βερσαλλιών για την ενίσχυση της χρήσης του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού για την Ειρήνη και τονίζει ότι η ΕΕ θα πρέπει να κινηθεί προς μια ισχυρότερη πολιτική ολοκλήρωση, η οποία θα μπορούσε να στηρίξει μια κοινή εξωτερική πολιτική. Καλούμε τα κράτη μέλη να αρχίσουν άμεσα τις εργασίες τους επί της υλοποίησης ενός πραγματικά κοινού και αποτελεσματικού συστήματος άμυνας που θα ενισχύσει σημαντικά την αμυντική ικανότητα της Ευρώπης (12)· Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ως άμεσος εκπρόσωπος του λαού σύμφωνα με τις Συνθήκες, θα πρέπει να συμμετέχει στις σχετικές αποφάσεις που λαμβάνονται σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

7.7.

| 7.8. | Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, καθώς και η ΕΟΚΕ, οι κοινωνικοί εταίροι και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, πρέπει να συμμετάσχουν στα σχέδια έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση των οικονομικών συνεπειών του πολέμου. Αυτό ισχύει ειδικά για τον σχεδιασμό των διαφόρων στοιχείων στο πλαίσιο της στρατηγικής RepowerEU. |
| --- | --- |

7.8.

| 7.9. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη αντιμετώπισης των προκλήσεων που σχετίζονται με την ενεργό συμμετοχή των νέων στην κοινωνία και τις διαδικασίες χάραξης πολιτικής και λήψης αποφάσεων, δεδομένου ότι τα παιδιά και οι νέοι είναι η γενιά που θα πρέπει να πληρώσουν το τεράστιο δημόσιο χρέος που δημιουργούν οι χώρες προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες της πανδημίας και να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες των μέτρων που λαμβάνονται τώρα για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και της νέας κατάστασης της ασφάλειας στην Ευρώπη. Επίσης, απαιτείται μια συντονισμένη ευρωπαϊκή προσέγγιση βασισμένη σε ισχυρά πολιτικά και νομικά πλαίσια, προκειμένου να σπάσει ο διαγενεακός κύκλος της μειονεξίας. Η επίτευξη του φιλόδοξου στόχου για την έξοδο όσο το δυνατόν περισσότερων παιδιών και νέων από τη φτώχεια θα πρέπει να παρακολουθείται στενά. |
| --- | --- |

7.9.

| 7.10. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η ισότητα των φύλων και η συνεκτίμηση της διάστασης του φύλου θα πρέπει να εξεταστούν σε όλες τις πτυχές της θέσπισης και εφαρμογής της νομοθεσίας της ΕΕ, ιδίως επειδή η πανδημία και η ύφεση που προκάλεσε έχουν εντείνει τις ανισορροπίες μεταξύ των φύλων. |
| --- | --- |

7.10.

| 7.11. | Τυχόν αντιδράσεις σε εξαιρετικές συνθήκες δεν πρέπει να αντιβαίνουν στο κράτος δικαίου ούτε να θέτουν σε κίνδυνο τη δημοκρατία, τη διάκριση των εξουσιών και τα θεμελιώδη δικαιώματα των Ευρωπαίων πολιτών. Πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή τα νέα μέσα της ΕΕ για την προστασία και την προώθηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου, για παράδειγμα ο κύκλος επανεξέτασης του κράτους δικαίου και ο μηχανισμός για την εξάρτηση της χρηματοδότησης της ΕΕ από την τήρηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου. Αυτό πρέπει να λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη σε ευαίσθητες προσωρινές αποφάσεις, όπως η απαγόρευση ορισμένων ραδιοτηλεοπτικών φορέων, ο περιορισμός της ελεύθερης κινητικότητας των προσώπων ή οποιαδήποτε άλλη απόφαση λαμβάνεται τόσο κατά τη διάρκεια της πανδημίας όσο και κατά τον πόλεμο. |
| --- | --- |

7.11.

| 7.12. | Η ΕΟΚΕ έχει συστήσει την έγκριση ενός πανευρωπαϊκού χάρτη για τα δικαιώματα και τις ευθύνες των αγροτικών/αστικών περιοχών και ζητεί τη δημιουργία ενός μοντέλου διακυβέρνησης για το αγροτικό σύμφωνο, το οποίο θα περιλαμβάνει τόσο τις τοπικές κυβερνήσεις όσο και τις τοπικές επιχειρήσεις, τόσο ιδιωτικές όσο και μη κερδοσκοπικές, σε συνεργασία με την τοπική δημοκρατική δομή και τη δομή των κοινωνικών εταίρων, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι τοπικές φωνές ακούγονται και ότι το μακροπρόθεσμο όραμα μπορεί να υλοποιηθεί με επιτυχία. |
| --- | --- |

7.12.

| 7.13. | Όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, η ΕΟΚΕ ζητεί τη δημιουργία ισχυρών δομών διακυβέρνησης που θα περιλαμβάνουν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη στον σχεδιασμό των μέτρων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, συμπεριλαμβανομένων των εξής:






  — | δημιουργία ευρωπαϊκής πλατφόρμας ενδιαφερόμενων μερών του συμφώνου για το κλίμα, η οποία θα αποτελείται από κλιματικούς φορείς σε όλα τα επίπεδα, |
| --- | --- | --- |

7.13.

—

δημιουργία ευρωπαϊκής πλατφόρμας ενδιαφερόμενων μερών του συμφώνου για το κλίμα, η οποία θα αποτελείται από κλιματικούς φορείς σε όλα τα επίπεδα,

| — | σύσταση φόρουμ της ΕΕ για τη χρηματοδότηση της δράσης για το κλίμα με σκοπό τη διευκόλυνση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση και την άρση των εμποδίων, |
| --- | --- |

—

σύσταση φόρουμ της ΕΕ για τη χρηματοδότηση της δράσης για το κλίμα με σκοπό τη διευκόλυνση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση και την άρση των εμποδίων,

| — | διασφάλιση της δέουσας συμμετοχής των υφιστάμενων ευρωπαϊκών δομών κοινωνικού διαλόγου, |
| --- | --- |

—

διασφάλιση της δέουσας συμμετοχής των υφιστάμενων ευρωπαϊκών δομών κοινωνικού διαλόγου,

| — | ενθάρρυνση των κρατών μελών να εξασφαλίσουν τη συμμετοχή των περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στην κατάρτιση εθνικών και περιφερειακών σχεδίων δίκαιης μετάβασης, |
| --- | --- |

—

ενθάρρυνση των κρατών μελών να εξασφαλίσουν τη συμμετοχή των περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στην κατάρτιση εθνικών και περιφερειακών σχεδίων δίκαιης μετάβασης,

| — | πιο διαρθρωτική συμμετοχή των νέων στη διαδικασία λήψης αποφάσεων σχετικά με τη βιωσιμότητα και συμμετοχή ενός εκπροσώπου της νεολαίας στην επίσημη αντιπροσωπεία της ΕΕ στις συνεδριάσεις της COP, |
| --- | --- |

—

πιο διαρθρωτική συμμετοχή των νέων στη διαδικασία λήψης αποφάσεων σχετικά με τη βιωσιμότητα και συμμετοχή ενός εκπροσώπου της νεολαίας στην επίσημη αντιπροσωπεία της ΕΕ στις συνεδριάσεις της COP,

| — | διαρθρωτική σύνδεση της δέσμης μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, |
| --- | --- |

—

διαρθρωτική σύνδεση της δέσμης μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών,

| — | συνέχιση της αξιοποίησης της επιτυχίας των κοινών εργασιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της ΕΟΚΕ σχετικά με την ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερόμενων μερών για την κυκλική οικονομία. |
| --- | --- |

—

συνέχιση της αξιοποίησης της επιτυχίας των κοινών εργασιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της ΕΟΚΕ σχετικά με την ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερόμενων μερών για την κυκλική οικονομία.

| 7.14. | Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει επίσης να αναγνωρίσουν τον θεμελιώδη ρόλο της κοινωνίας των πολιτών στη διάδοση της κουλτούρας των θεμελιωδών δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου και να προωθήσουν τη συμμετοχή τους στη διευκόλυνση της επαρκούς προβολής των αξιών και των αρχών της ΕΕ. Ως εκ τούτου, ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών στον κύκλο επανεξέτασης του κράτους δικαίου πρέπει να ενισχυθεί, μεταξύ άλλων με ένα φόρουμ ενδιαφερόμενων μερών. |
| --- | --- |

7.14.

| 7.15. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας να διασφαλιστεί η συμμετοχή των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, των οργανώσεων καταναλωτών και άλλων ενδιαφερόμενων φορέων, στη διαμόρφωση, την εφαρμογή και την παρακολούθηση του προγράμματος πολιτικής για την ψηφιακή δεκαετία και των σχετικών εθνικών χαρτών πορείας. |
| --- | --- |

7.15.

| 7.16. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διατηρήσει τη βελτίωση της νομοθεσίας ως προτεραιότητα και καλεί την Επιτροπή, συμπεριλαμβανομένων όλων των υπηρεσιών της, και τους νομοθέτες της ΕΕ να εμβαθύνουν και να προωθούν συνεχώς το σύστημα βελτίωσης της νομοθεσίας της ΕΕ σε όλες τις πτυχές του και να χρησιμοποιήσουν συστηματικά τα εργαλεία και τις κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας στο έργο τους. |
| --- | --- |

7.16.

| 7.17. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, εξ ορισμού, η Επιτροπή θα πρέπει να τεκμηριώνει κάθε νομοθετική πρόταση με μια πλήρως εμπεριστατωμένη εκτίμηση επιπτώσεων. Η Επιτροπή θα πρέπει να διενεργεί κατάλληλες εκτιμήσεις επιπτώσεων και για τυχόν επικείμενες στρατηγικές, ώστε να εντοπίζονται οι επιπτώσεις σε πρώιμο στάδιο και να προλαμβάνονται καλύτερα οι κοινές επιπτώσεις των επιμέρους πρωτοβουλιών. |
| --- | --- |

7.17.

| 7.18. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι τα μέσα για τη βελτίωση της νομοθεσίας πρέπει να παραμείνουν ουδέτερα ως προς την πολιτική και να διαχωριστούν σαφώς από τη λήψη πολιτικών αποφάσεων, η οποία θα πρέπει να αποτελεί αρμοδιότητα των καθορισμένων και νόμιμων πολιτικών φορέων.
  Στις διαδικασίες δημόσιας διαβούλευσης σχετικά με τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα ώστε να διασφαλίζεται και να εξισορροπείται η συμβολή των διαφόρων ενδιαφερόμενων μερών. Αυτό απαιτεί επανεξέταση της μεθοδολογίας για την καλύτερη προσέγγιση των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι ηλεκτρονικές διαδικασίες πρέπει να συμπληρώνονται από διαρθρωμένο διάλογο με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών σε όλα τα στάδια της χάραξης πολιτικής, συμπεριλαμβανομένης της φάσης υλοποίησης και αξιολόγησης. |
| --- | --- |

7.18.

Στις διαδικασίες δημόσιας διαβούλευσης σχετικά με τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα ώστε να διασφαλίζεται και να εξισορροπείται η συμβολή των διαφόρων ενδιαφερόμενων μερών. Αυτό απαιτεί επανεξέταση της μεθοδολογίας για την καλύτερη προσέγγιση των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι ηλεκτρονικές διαδικασίες πρέπει να συμπληρώνονται από διαρθρωμένο διάλογο με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών σε όλα τα στάδια της χάραξης πολιτικής, συμπεριλαμβανομένης της φάσης υλοποίησης και αξιολόγησης.

| 7.19. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή, και ιδίως το Κοινό Κέντρο Ερευνών, να συμπεριλάβει πλήρως την ΕΟΚΕ στον κύκλο ανάλυσης προοπτικών και να την υποστηρίξει κατά τον έλεγχο των υφιστάμενων δραστηριοτήτων ανάλυσης προοπτικών που διεξάγονται από οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, συνδικαλιστικές οργανώσεις και επιχειρηματικές ενώσεις. |
| --- | --- |

7.19.

| 7.20. | Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης τη συνεχή ενίσχυση της συνεργασίας στο πλαίσιο των εργασιών εκ των υστέρων αξιολόγησης διαφόρων πρωτοβουλιών. |
| --- | --- |

7.20.

| 7.21. | Τόσο η πανδημία όσο και ο σημερινός πόλεμος στην Ουκρανία κατέδειξαν την επείγουσα ανάγκη ανάληψης περαιτέρω δράσης σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο για την προστασία των ελεύθερων και πλουραλιστικών μέσων ενημέρωσης και της ποιοτικής ανεξάρτητης δημοσιογραφίας. |
| --- | --- |

7.21.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2022.

H Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  EE C 290 της 29.7.2022, σ. 35.

1

(2)  Ψήφισμα της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ) με θέμα «Ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις του» (EE C 290 της 29.7.2022, σ. 1).

2

(3)  Ψήφισμα της ΕΟΚΕ με θέμα «Ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις του» (EE C 290 της 29.7.2022, σ. 1).

3

(4)  https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/el/ip_22_1511

4

(5)  https://ec.europa.eu/info/publications/key-documents-repowereu_en

5

(6)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «REPowerEU: Κοινή ευρωπαϊκή δράση για πιο προσιτή οικονομικά, εξασφαλισμένη και βιώσιμη ενέργεια» (ΕΕ C 323 της 26.8.2022, σ. 123).

6

(7)  Η διασύνδεση αποτελεί ήδη στόχο της ΕΕ (τουλάχιστον κατά 15 % έως το 2030, αλλά ορισμένες χώρες υστερούν πολύ): https://energy.ec.europa.eu/topics/infrastructure/electricity-interconnection-targets_en

7

(8)  Έγγραφο της Επιτροπής με τίτλο «Ενεργειακές νησίδες»: https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/de/MEMO_18_4622

8

(9)  ACER, Final assessment of the EU wholesale electricity market design (Τελική αξιολόγηση του σχεδιασμού της αγοράς χονδρικής πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ).

9

(10)  Ευρωπαϊκό μέσο προσωρινής στήριξης για τον μετριασμό των κινδύνων ανεργίας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης (SURE).

10

(11)  Βλέπε για παράδειγμα «Business Journey on the Single Market: Practical Obstacles and Barriers» (Επαγγελματικό ταξίδι στην ενιαία αγορά: πρακτικά εμπόδια και φραγμοί), SWD(2020) 54 final, Βρυξέλλες, 10.3.2020.

11

(12)  EE C 290 της 29.7.2022, σ. 1.

12

---

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

571η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ (συμμετοχή αμιγώς διά ζώσης), 13.7.2022 - 14.7.2022

| 22.11.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 443/15 |
| --- | --- | --- | --- |

22.11.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 443/15

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Φορολόγηση των διασυνοριακών τηλεργαζομένων και των εργοδοτών τους»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2022/C 443/02)

| Εισηγητής: | ο κ. Krister ANDERSSON |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Krister ANDERSSON

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 20.1.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 52 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 1.7.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 13.7.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 571 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 195/0/2 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

20.1.2022

Νομική βάση

Άρθρο 52 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

1.7.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

13.7.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

571

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

195/0/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) αναγνωρίζει τις ιδιαίτερες προκλήσεις που θέτει η αύξηση της διασυνοριακής τηλεργασίας για τα ισχύοντα διεθνή φορολογικά συστήματα. Αυτό αφορά ειδικότερα τη φορολόγηση των μισθών και τη φορολόγηση των κερδών των επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (EE) ότι ένας διασυνοριακός τηλεργαζόμενος μπορεί να έρθει αντιμέτωπος με διπλή φορολόγηση του εισοδήματός του, η οποία οδηγεί σε χρονοβόρες και δαπανηρές διαφορές μεταξύ εργαζομένων και φορολογικών αρχών των κρατών μελών. Ανάλογα με τη φορολογική μεταχείριση του ξένου εισοδήματος σε μια χώρα, ένας εργαζόμενος μπορεί επίσης να υποχρεούται να υποβάλλει δύο χωριστές φορολογικές δηλώσεις, πιθανώς σε διαφορετικούς χρόνους λόγω των διαφορών μεταξύ των προθεσμιών υποβολής φορολογικών δηλώσεων στα κράτη μέλη. Η υποχρέωση συμμόρφωσης αποτελεί εμπόδιο για μια αποτελεσματική ενιαία αγορά. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αποδίδουν τη δέουσα προσοχή στα εμπόδια κατά την υπογραφή διμερών φορολογικών συμφωνιών. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Όσον αφορά τη φορολόγηση των κερδών των επιχειρήσεων, οι διεθνείς τηλεργαζόμενοι διατρέχουν ενδεχομένως τον κίνδυνο να δημιουργήσουν ακουσίως μόνιμη εγκατάσταση για την εταιρεία σε χώρα διαφορετική από αυτήν όπου εδρεύει. Εάν αναπτυσσόταν μόνιμη εγκατάσταση σε άλλη χώρα, η εταιρεία θα αναγκαζόταν να κατανείμει με ακρίβεια το εταιρικό της εισόδημα μεταξύ των δύο τόπων, και επομένως θα υπείχε διαφορετικές υποχρεώσεις υποβολής δηλώσεων και φορολογικές υποχρεώσεις. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα προσωρινά φορολογικά μέτρα που έλαβαν τα κράτη μέλη στο απόγειο της πανδημίας και την καθοδήγηση που εξέδωσε ο ΟΟΣΑ κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Αυτά τα μέτρα επέτρεψαν στους διασυνοριακούς εργαζομένους και εργοδότες να συνεχίσουν τις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες και να εξασφαλίσουν ότι δεν θα έρχονταν αντιμέτωποι, ούτε οι μεν ούτε οι δε, με διπλή φορολόγηση, επιτρέποντας στις επιχειρήσεις να συνεχίσουν να στηρίζουν την οικονομία και τους εργαζομένους της ΕΕ σε μια κρίσιμη στιγμή. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει πόσο σημαντικό είναι τα φορολογικά συστήματα να επικαιροποιηθούν περαιτέρω ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται στις ανάγκες του σημερινού εργασιακού περιβάλλοντος. Το διεθνές πλαίσιο φορολογίας των εταιρειών έχει πρόσφατα αναδιαμορφωθεί μέσω μιας συμφωνίας για φορολογική δέσμη του πλαισίου χωρίς αποκλεισμούς του ΟΟΣΑ/G20 που αποτελείται από δύο πυλώνες. Εάν οι εργαζόμενοι απασχολούνται ολοένα και περισσότερο μέσω τηλεργασίας, μπορεί να είναι επίσης αναγκαίο να αναθεωρηθούν οι διεθνείς φορολογικοί κανόνες για τα φυσικά πρόσωπα. Ειδικότερα, οι κανόνες πρέπει να είναι εύκολο να τηρηθούν. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ουσιώδες οι φορολογικοί κανόνες όσον αφορά τη διασυνοριακή τηλεργασία να διασφαλίζουν ότι δεν υφίσταται διπλή φορολόγηση ή ακούσια μη φορολόγηση τόσο των εργαζομένων όσο και των εργοδοτών. Προκειμένου να διασφαλιστεί η δυνατότητα των εταιρειών κάθε μεγέθους να προσφέρουν ευκαιρίες τηλεργασίας, είναι σημαντικό οποιεσδήποτε διοικητικές υποχρεώσεις που σχετίζονται με τη φορολόγηση των διασυνοριακών τηλεργαζομένων να εξαλειφθούν ή τουλάχιστον να ελαχιστοποιηθούν. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Αν και η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι οι χώρες έχουν το δικαίωμα να αποφασίζουν εάν και σε ποιον βαθμό θα επιβάλλουν φόρους στην επικράτειά τους, οι αρχές της φορολόγησης των διασυνοριακών τηλεργαζομένων θα πρέπει κατά προτίμηση να συμφωνηθούν σε παγκόσμιο επίπεδο. Ωστόσο, με δεδομένη την ενυπάρχουσα ενδοενωσιακή κινητικότητα στο πλαίσιο της ελεύθερης κυκλοφορίας εντός της ενιαίας αγοράς, υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να αντιμετωπιστεί το ζήτημα σε επίπεδο ΕΕ πριν βρεθεί παγκόσμια λύση. Παρότι μπορούν να υιοθετηθούν διάφορες προσεγγίσεις, είναι σημαντικό να επιτευχθεί υψηλός βαθμός συντονισμού στην ΕΕ. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι κανόνες πρέπει να είναι εύκολοι τόσο για τους εργαζομένους όσο και για τους εργοδότες. Μία δυνατότητα θα ήταν να συμφωνήσουν τα κράτη μέλη να φορολογούν τον εργαζόμενο μόνον εάν ο αριθμός των ημερών εργασίας στη χώρα υπερβαίνει τις 96 ημέρες ανά ημερολογιακό έτος. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι στο φορολογικό έργο του πλαισίου χωρίς αποκλεισμούς του ΟΟΣΑ χρησιμοποιήθηκε ένα πολυμερές μέσο ως εργαλείο για τη διευκόλυνση της έγκαιρης εφαρμογής των νέων φορολογικών κανόνων. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να εξετάσει εάν θα μπορούσε να δημιουργηθεί μια μονοαπευθυντική θυρίδα, όπως έχουμε στον τομέα του ΦΠΑ. Αυτό θα απαιτούσε από τον εργοδότη να αναφέρει τον αριθμό ημερών που εργάστηκαν οι διασυνοριακοί τηλεργαζόμενοι στη χώρα διαμονής τους και στη χώρα όπου βρίσκεται ο εργοδότης. Με αυτές τις πληροφορίες, οι φορολογικές αρχές θα ήταν σε θέση να αξιολογήσουν σε ποια χώρα θα ήταν φορολογητέο το εισόδημα, ή ποιο μέρος του εισοδήματος θα ήταν φορολογητέο σε κάθε χώρα. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Ένα σύστημα μονοαπευθυντικής θυρίδας για τους διασυνοριακούς εργαζόμενους μπορεί να αποτελέσει το πρώτο βήμα για την ανάπτυξη μιας υποδομής που θα επιτρέψει στους εργαζομένους και στους εργοδότες να μειώσουν τις φορολογικές διαφορές μεταξύ κρατών μελών, εξασφαλίζοντας συγχρόνως την ορθή επιβολή των φόρων, χωρίς να απαιτείται από το φυσικό πρόσωπο να υποβάλλει δήλωση σε πολλαπλές χώρες. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Ιστορικό

| 2.1. | Η πανδημία COVID-19 άλλαξε τη ζωή των εργαζομένων και των επιχειρήσεων με πρωτόγνωρους τρόπους. Μια από τις πλέον αξιοσημείωτες τάσεις κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, με την επιβολή ταξιδιωτικών περιορισμών και κυβερνητικών περιορισμών στον αριθμό των εργαζομένων με φυσική παρουσία στα γραφεία, προκειμένου να μειωθεί η μετάδοση του ιού της COVID-19, ήταν η αύξηση της τηλεργασίας (1). Οι επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι κατέβαλαν σημαντικές προσπάθειες για την ψηφιοποίηση των καθημερινών δραστηριοτήτων τους (π.χ. με τη χρήση διαδικτυακών εργαλείων συνεδριάσεων) προκειμένου να διευκολύνουν τους εργαζομένους που εργάζονται από το σπίτι. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, οι επιχειρήσεις μπορούσαν να συνεχίσουν να παρέχουν τα (απαραίτητα) προϊόντα και υπηρεσίες στους πελάτες τους, και επομένως να στηρίζουν την οικονομία, την απασχόληση, το εμπόριο και την οικονομική ανάπτυξη της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Μειώνοντας τον χρόνο μετακίνησης από και προς τον τόπο εργασίας, η τηλεργασία συνδέεται με μεγαλύτερη ευελιξία, η οποία μπορεί να μειώσει το στρες για τον εργαζόμενο, παρέχοντας τη δυνατότητα βελτίωσης της ισορροπίας μεταξύ εργασιακής και ιδιωτικής ζωής (2). Επιπλέον, η αύξηση της τηλεργασίας μπορεί να είναι προς όφελος του στόχου της ΕΕ για ουδέτερο ισοζύγιο διοξειδίου του άνθρακα. Καθώς μεγάλο ποσοστό των εκπομπών της ΕΕ προέρχεται από τις μεταφορές, η αύξηση της τηλεργασίας μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερο ποσοστό εκπομπών άνθρακα και λιγότερη κυκλοφοριακή συμφόρηση (3). Με τη στροφή στην τηλεργασία, η ανάγκη για χώρους γραφείων είναι πιθανό να μειωθεί, περιορίζοντας συνεπώς το κόστος εκπομπών των κτιρίων γραφείων (π.χ. θέρμανση και ψύξη). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Καθώς οδεύουμε προς μια «μετά-COVID-19» εποχή, με υψηλά ποσοστά εμβολιασμού σε όλη την ΕΕ, αν και αναμένουμε ότι ορισμένοι εργαζόμενοι θα επιστρέψουν στα γραφεία τους, είναι απίθανο η αυξανόμενη τάση της τηλεργασίας να αναστραφεί πλήρως. Σε έρευνα του Eurofound, τον Μάρτιο του 2021, το 46 % των εργαζομένων της ΕΕ εξέφρασαν την προτίμησή τους να εξακολουθήσουν να εργάζονται καθημερινά ή αρκετές φορές την εβδομάδα από το σπίτι και μετά τη λήξη της πανδημίας (4). Κατά συνέπεια, η τηλεργασία αναμένεται να καταστεί μέρος της εργασιακής μας νοοτροπίας. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η αύξηση της διασυνοριακής τηλεργασίας θέτει προκλήσεις στα ισχύοντα φορολογικά συστήματα. Αν και το φαινόμενο της διασυνοριακής εργασίας δεν είναι νέο, η δυνατότητα ενός εργαζομένου να τηλεργάζεται από την κατοικία του σε άλλη χώρα εγείρει ζητήματα σε σχέση με τους διεθνείς φορολογικούς κανόνες, ιδίως οσάκις ο εργαζόμενος εργάζεται σημαντικό μέρος των εργάσιμων ημερών στη χώρα διαμονής του ή σε τρίτη χώρα, και όχι στον συνήθη τόπο δραστηριότητας. Αυτό αφορά ειδικότερα τη φορολόγηση των μισθών και τη φορολόγηση των κερδών των επιχειρήσεων. Τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να προκύψουν ιδίως σε ορισμένες κομβικές περιοχές, που βρίσκονται γεωγραφικά κοντά σε άλλα κράτη μέλη, αλλά η ανάπτυξη και εξέλιξη των εργαλείων τηλεδιάσκεψης είναι πιθανό να αυξήσει αυτές τις περιπτώσεις σε ευρύτερη βάση. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Όσον αφορά τη φορολόγηση των μισθών, οι εργαζόμενοι που διαμένουν σε ένα κράτος μέλος (δικαιοδοσία κατοικίας), αλλά εργάζονται για μια εταιρεία που βρίσκεται σε άλλο κράτος μέλος (δικαιοδοσία προέλευσης) μπορεί να υπόκεινται σε διπλή φορολόγηση, όπου και οι δύο δικαιοδοσίες φορολογούν το εισόδημα. Προκειμένου να αποφευχθεί ένα τέτοιο σενάριο, οι χώρες έχουν συνάψει διμερείς συμφωνίες διπλής φορολόγησης, που συχνά ακολουθούν το υπόδειγμα φορολογικής σύμβασης του ΟΟΣΑ (ΥΦΣ-ΟΟΣΑ) για το εισόδημα και το κεφάλαιο. Το ΥΦΣ του ΟΟΣΑ ορίζει ως γενική αρχή ότι το εισόδημα από απασχόληση θα πρέπει να φορολογείται μόνο στη δικαιοδοσία κατοικίας. Ωστόσο, εάν η εργασία εκτελείται σε άλλη χώρα (δηλαδή, στο κράτος προέλευσης του εισοδήματος), το κράτος προέλευσης μπορεί να φορολογεί το εισόδημα που αναλογεί στις ημέρες εργασίας στο εν λόγω κράτος, εφόσον ο εργαζόμενος παραμένει τουλάχιστον 183 ημέρες τον χρόνο στο κράτος προέλευσης, ή η αμοιβή καταβάλλεται από εργοδότη στο κράτος προέλευσης, ή η αμοιβή βαρύνει μόνιμη εγκατάσταση του εργοδότη στο κράτος προέλευσης. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Σύμφωνα με το ΥΦΣ-ΟΟΣΑ, ένας εργαζόμενος που διαμένει σε χώρα διαφορετική από τη χώρα της συνήθους εργασιακής του δραστηριότητας αντιμετωπίζει από την πρώτη ημέρα επιμερισμό των δικαιωμάτων φορολόγησης του εισοδήματος από την εργασία του μεταξύ της δικαιοδοσίας κατοικίας και της δικαιοδοσίας προέλευσης σε αναλογική βάση. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Προκειμένου να αποφευχθεί ο άμεσος επιμερισμός του εισοδήματος για τη διασυνοριακή εργασία, και καθώς τα κράτη μέλη δεν υποχρεούνται να ακολουθούν το υπόδειγμα του ΟΟΣΑ, ορισμένες χώρες έχουν θεσπίσει διαφορετικούς κανόνες, όπως δομές de minimis. Σε αυτήν την περίπτωση, το εισόδημα του εργαζομένου φορολογείται αποκλειστικά στη χώρα κατοικίας, εφόσον ο εν λόγω εργαζόμενος δεν υπερβαίνει έναν ορισμένο αριθμό ημερών κατά τις οποίες δεν παρίσταται στον συνήθη χώρο άσκησης της δραστηριότητάς του (5). |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Λόγω των μέτρων που ελήφθησαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας, όπως η εφαρμογή αυστηρών απαιτήσεων καραντίνας και ο περιορισμός των διασυνοριακών ταξιδιών, πολλοί εργαζόμενοι, ιδίως μεθοριακοί εργαζόμενοι, αναγκάστηκαν να τηλεργαστούν στη χώρα διαμονής τους αντί στη συνήθη χώρα δραστηριότητάς τους. Ως αποτέλεσμα της πανδημίας COVID-19, πολλά κράτη μέλη έλαβαν προσωρινά μέτρα προκειμένου να μην χάσουν ολοκληρωτικά οι δικαιοδοσίες προέλευσης το δικαίωμα φορολόγησής τους. Τα κράτη μέλη συμφώνησαν σε ένα «μνημόνιο συμφωνίας» βάσει του οποίου όλες οι ημέρες εργασίας σε ένα οικιακό γραφείο θα θεωρούνται δραστηριότητα στο κράτος μέλος όπου κανονικά ασκείται η εργασιακή δραστηριότητα. Αυτό ισχύει μόνο για τους εργαζομένους που υπόκεινται στην έκτακτη κατάσταση της πανδημίας COVID-19, και όχι για τους διασυνοριακούς εργαζομένους που ήδη τηλεργάζονταν πριν από την πανδημία. Κατά πώς φαίνεται δεν δόθηκε παράταση σε αυτά τα προσωρινά μέτρα για μετά τις 30 Ιουνίου 2022, και οι χώρες θα επιστρέψουν στο γενικό ΥΦΣ-ΟΟΣΑ ή στις δομές de minimis. Παρομοίως, ο ΟΟΣΑ εξέδωσε επίσης καθοδήγηση σχετικά με τη φορολόγηση του εισοδήματος των «αποκλεισμένων εργαζομένων» (εργαζόμενοι που έχουν αποκλειστεί σε δικαιοδοσία προέλευσης για μακρό χρονικό διάστημα λόγω των ταξιδιωτικών περιορισμών, των κανόνων καραντίνας, κ.λπ. που σχετίζονται με την πανδημία COVID-19) (6). |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (7), ένας διασυνοριακός τηλεργαζόμενος μπορεί να έρθει αντιμέτωπος με διπλή φορολόγηση του εισοδήματός του, η οποία οδηγεί σε (χρονοβόρες και δαπανηρές) διαφορές μεταξύ εργαζομένων και κρατών μελών. Ανάλογα με τη φορολογική μεταχείριση του ξένου εισοδήματος σε μια χώρα, ένας εργαζόμενος μπορεί επίσης να υποχρεούται να υποβάλλει δύο χωριστές φορολογικές δηλώσεις, πιθανώς σε διαφορετικούς χρόνους λόγω των διαφορών μεταξύ των προθεσμιών υποβολής φορολογικών δηλώσεων στα κράτη μέλη. Επιπλέον, μπορεί να προκύψουν περιπλοκές όταν ορισμένα φορολογικά έξοδα απαραίτητα για τη δημιουργία εισοδήματος πρέπει να κατανεμηθούν με ακρίβεια μεταξύ των δύο κρατών μελών. Ένας διασυνοριακός τηλεργαζόμενος μπορεί επίσης να χάσει φορολογικά οφέλη ή πιστώσεις. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Οι φορολογούμενοι μη μόνιμοι κάτοικοι με εισόδημα από δύο ή περισσότερα κράτη μέλη, όπως οι μετακινούμενοι εργαζόμενοι, οι εποχιακοί εργαζόμενοι, οι αθλητές, οι καλλιτέχνες και οι συνταξιούχοι, δεν είναι εν γένει επιλέξιμοι για τη συνεκτίμηση της προσωπικής και οικογενειακής κατάστασης με τον ίδιο τρόπο όπως οι φορολογούμενοι κάτοικοι ημεδαπής. Σύμφωνα με την απόφαση Schumacker (8), τα κράτη μέλη πρέπει να χορηγούν τέτοια φορολογικά πλεονεκτήματα σε μη ημεδαπούς φορολογούμενους κατοίκους, εάν οι φορολογούμενοι αποκτούν «το σύνολο ή σχεδόν το σύνολο» του εισοδήματός τους στο συγκεκριμένο κράτος μέλος. Ορισμένα κράτη μέλη εφαρμόζουν κατώτατο όριο 90 % του συνολικού εισοδήματος που πρέπει να αποκτηθεί στο συγκεκριμένο κράτος μέλος για τη χορήγηση τέτοιων φορολογικών πλεονεκτημάτων. Αυτό μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία, καθώς κάθε εισόδημα που υπερβαίνει το 10 % του συνολικού εισοδήματος σε άλλα κράτη μέλη θα έχει ως αποτέλεσμα τουλάχιστον μερική απώλεια των εν λόγω φορολογικών πλεονεκτημάτων, δεδομένου ότι δεν θα συμπληρώνεται πλέον.το κατώτατο όριο για την πλήρη χορήγηση των εν λόγω φορολογικών πλεονεκτημάτων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να επιτρέπουν τη συνεκτίμηση της προσωπικής και της οικογενειακής κατάστασης, εφόσον οι μη ημεδαποί φορολογούμενοι κάτοικοι εισπράττουν το 75 % του εισοδήματός τους στο κράτος προέλευσης. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Η υποχρέωση συμμόρφωσης αποτελεί εμπόδιο για μια αποτελεσματική ενιαία αγορά. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αποδίδουν τη δέουσα προσοχή στα εμπόδια κατά την υπογραφή διμερών φορολογικών συμφωνιών. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Όσον αφορά τη φορολόγηση των κερδών των επιχειρήσεων, οι διεθνείς τηλεργαζόμενοι διατρέχουν ενδεχομένως τον κίνδυνο να δημιουργήσουν ακουσίως μόνιμη εγκατάσταση για την εταιρεία σε χώρα διαφορετική από αυτήν όπου εδρεύει. Εάν αναπτυσσόταν μόνιμη εγκατάσταση σε άλλη χώρα, η εταιρεία θα αναγκαζόταν να κατανείμει με ακρίβεια το εταιρικό της εισόδημα μεταξύ των δύο τόπων, και επομένως θα υπείχε διαφορετικές υποχρεώσεις υποβολής δηλώσεων και φορολογικές υποχρεώσεις. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Πολλές εταιρείες, ιδίως μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) χωρίς διεθνή δομή, μπορεί να μην γνωρίζουν ότι εάν έχουν προσωπικό που εργάζεται από άλλη χώρα αυτό μπορεί να τους προσδώσει λειτουργίες και υπόσταση, και συνεπώς να τις καταστήσει υπόχρεες για επιμερισμό των κερδών και τήρηση των κανόνων μεταβιβαστικής τιμολόγησης, καθώς και για τήρηση των απαιτήσεων υποβολής αναφορών. Οι ΜΜΕ μπορεί να μην έχουν φορολογικό τμήμα ή πρόσβαση σε συμβούλους, και το κόστος συμμόρφωσής τους είναι ήδη πολύ υψηλό. Οι εταιρείες της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου εκτιμάται, σύμφωνα με μελέτη της Επιτροπής, ότι δαπανούν ετησίως ένα συνολικό ποσό περίπου 204 δισεκατομμυρίων ευρώ προκειμένου να συμμορφωθούν με τις υποχρεώσεις που σχετίζονται με τον φόρο εισοδήματος εταιρειών, τον ΦΠΑ, τους φόρους και τις εισφορές που σχετίζονται με τους μισθούς, τους φόρους ιδιοκτησίας και ακίνητης περιουσίας, και τους τοπικούς φόρους. Η μέση επιχείρηση επιβαρύνεται με ένα ετήσιο κόστος για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων φορολογικής συμμόρφωσής της το οποίο ανέρχεται σε 1,9 % του κύκλου εργασιών της (9). Οποιαδήποτε περαιτέρω αύξηση ενδέχεται να θέσει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα της εταιρείας. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Λόγω των ανησυχιών που εγείρει η πιθανή δημιουργία μόνιμων εγκαταστάσεων ως αποτέλεσμα της διασυνοριακής τηλεργασίας, ο ΟΟΣΑ εξέδωσε καθοδήγηση σχετικά με το θέμα (10) τον Απρίλιο του 2020 και τον Μάρτιο του 2021. Ο ΟΟΣΑ θεωρεί ότι η έκτακτη και προσωρινή αλλαγή του τόπου εργασίας των εργαζομένων δεν θα πρέπει να δημιουργεί νέες μόνιμες εγκαταστάσεις για τον εργοδότη (11). Γενικά, ο ΟΟΣΑ υποστηρίζει ότι ακόμα και αν μέρος των δραστηριοτήτων μιας επιχείρησης μεταφερθεί σε τόπο όπως το οικιακό γραφείο ενός φυσικού προσώπου, αυτό δεν πρέπει να οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο συγκεκριμένος τόπος είναι στη διάθεση της εν λόγω επιχείρησης απλώς επειδή ο τόπος αυτός χρησιμοποιείται από ένα πρόσωπο (π.χ. υπάλληλο) που εργάζεται για την επιχείρηση, υποστηρίζοντας ότι ένας εργαζόμενος που αναγκάζεται να εργαστεί από το σπίτι λόγω της πανδημίας COVID-19 και των μέτρων για την προστασία της δημόσιας υγείας δεν έχει επαρκή βαθμό μονιμότητας ή συνέχειας ώστε να θεωρηθεί η κατοικία του ως μόνιμη εγκατάσταση για τον εργοδότη. |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | Ο ΟΟΣΑ, αν και υπογραμμίζει τον έκτακτο χαρακτήρα της πανδημίας COVID-19, σημειώνει ότι εάν οι εργαζόμενοι συνεχίσουν να εργάζονται από το σπίτι μετά την πανδημία, προσδίδοντας επομένως έναν ορισμένο βαθμό μονιμότητας ή συνέχειας στο οικιακό γραφείο τους, αυτό δεν θα έχει κατ’ ανάγκη ως αποτέλεσμα τη μόνιμη εγκατάσταση μιας επιχείρησης. Αυτές οι καταστάσεις θα απαιτούσαν περαιτέρω εξέταση των συγκεκριμένων γεγονότων και περιστάσεων, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ. Για τα άτομα σε θέσεις λήψης αποφάσεων, οι φορολογικές αρχές έχουν συχνά αμφισβητήσει εάν μπορεί να έχει δημιουργηθεί μόνιμη εγκατάσταση. |
| --- | --- |

2.15.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προσπάθειες που έχουν καταβάλει οι εταιρείες και οι εργαζόμενοι κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 προκειμένου να συνεχίσουν τις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες με τη χρήση ψηφιακών εργαλείων. Οι πρωτόγνωρες περιστάσεις της πανδημίας COVID-19 και τα επακόλουθα μέτρα δημόσιας υγείας, ανάγκασαν τις εταιρείες και τους εργαζομένους να προσαρμόσουν το εργασιακό τους περιβάλλον προκειμένου να συνεχίσουν τις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες και την παροχή προϊόντων και υπηρεσιών, στηρίζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την οικονομία, την απασχόληση και την ανάπτυξη της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Καθώς η μεγαλύτερη εξέλιξη στα διαδικτυακά εργαλεία γραφείου (π.χ. λογισμικό διαδικτυακών διασκέψεων) θα επιτρέψει σε ορισμένους εργαζομένους να εκτελούν ολοένα και περισσότερο τις εργασίες τους από το σπίτι με μεγαλύτερη ή ίση αποδοτικότητα, αναμένουμε να δούμε τον αριθμό των (διασυνοριακών) τηλεργαζομένων να αυξάνεται στην ΕΕ. Οι νομοθέτες πρέπει να προσαρμόσουν τους ισχύοντες κανόνες σε μια νέα πραγματικότητα. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Αν και η δυνατότητα τηλεργασίας μπορεί να διαφέρει ανάλογα με τον τομέα και τον εργασιακό ρόλο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η αύξηση της τηλεργασίας πρέπει να επιδοκιμαστεί και να ενθαρρυνθεί όπου είναι δυνατόν. Εκτός της μεγαλύτερης ευελιξίας για τους εργαζομένους, μπορεί επίσης να προσφέρει οφέλη για την ευρύτερη ατζέντα της Πράσινης Συμφωνίας της ΕΕ, λόγω της μείωσης των ατόμων που μετακινούνται από και προς την εργασία τους, με αποτέλεσμα να μειωθούν οι εκπομπές και η ατμοσφαιρική ρύπανση από τις μεταφορές. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την ιδιαίτερη σημασία του θέματος για την ΕΕ και την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων στην ενιαία αγορά. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τις ιδιαίτερες προκλήσεις που θέτει η αύξηση της διασυνοριακής τηλεργασίας για το διεθνές φορολογικό σύστημα. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τα εμπόδια που ανέφεραν οι εργαζόμενοι σε καταστάσεις διασυνοριακής εργασίας ακόμα και πριν από την πανδημία (12). Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα προσωρινά φορολογικά μέτρα που έλαβαν τα κράτη μέλη στο απόγειο της πανδημίας και την καθοδήγηση που εξέδωσε ο ΟΟΣΑ κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Αυτά τα μέτρα επέτρεψαν στους διασυνοριακούς εργαζομένους και εργοδότες να συνεχίσουν τις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες και να εξασφαλίσουν ότι δεν θα έρχονταν αντιμέτωποι, ούτε οι μεν ούτε οι δε, με διπλή φορολόγηση, επιτρέποντας στις επιχειρήσεις να συνεχίσουν να στηρίζουν την οικονομία και τους εργαζομένους της ΕΕ σε μια κρίσιμη στιγμή. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει πόσο σημαντικό είναι τα φορολογικά συστήματα να επικαιροποιηθούν περαιτέρω ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται στις ανάγκες του σημερινού εργασιακού περιβάλλοντος. Ειδικότερα, είναι σημαντικό οι εργοδότες, όταν εισάγουν κανόνες για την τηλεργασία, να μην αποθαρρύνονται να προσλαμβάνουν εργαζομένους εκτός της δικαιοδοσίας του εργοδότη λόγω φορολογικών εμποδίων. Παρομοίως, οι φορολογικοί κανόνες δεν θα πρέπει να αποτελούν εμπόδιο για τους εργαζομένους που εκδηλώνουν ενδιαφέρον για θέση εργασίας σε διασυνοριακή κατάσταση. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ουσιώδες οι φορολογικοί κανόνες όσον αφορά τη διασυνοριακή τηλεργασία να διασφαλίζουν ότι δεν υφίσταται διπλή φορολόγηση ή ακούσια μη φορολόγηση τόσο των εργαζομένων όσο και των εργοδοτών. Προκειμένου να διασφαλιστεί η δυνατότητα των εταιρειών κάθε μεγέθους να προσφέρουν ευκαιρίες τηλεργασίας, είναι σημαντικό οποιεσδήποτε διοικητικές υποχρεώσεις που σχετίζονται με τη φορολόγηση των διασυνοριακών τηλεργαζομένων να εξαλειφθούν ή τουλάχιστον να ελαχιστοποιηθούν (13). |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Το διεθνές πλαίσιο φορολογίας των εταιρειών έχει πρόσφατα αναδιαμορφωθεί μέσω μιας συμφωνίας για φορολογική δέσμη του πλαισίου χωρίς αποκλεισμούς του ΟΟΣΑ που αποτελείται από δύο πυλώνες. Εάν οι εργαζόμενοι απασχολούνται ολοένα και περισσότερο μέσω τηλεργασίας, μπορεί να είναι επίσης αναγκαίο να αναθεωρηθούν οι διεθνείς φορολογικοί κανόνες για τα φυσικά πρόσωπα. Πρέπει, ιδίως, οι κανόνες να είναι εύκολο να τηρηθούν. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις συζητήσεις που ξεκίνησε η Επιτροπή σχετικά με αυτό το θέμα, με σκοπό την επικαιροποίηση των φορολογικών συστημάτων, ώστε να εξεταστεί το σημερινό εργασιακό περιβάλλον με βάση την αυξημένη τηλεργασία, τόσο με τα κράτη μέλη όσο και με τα ενδιαφερόμενα μέρη της πλατφόρμας για τη χρηστή φορολογική διακυβέρνηση. Η ΕΟΚΕ αναφέρεται στις προηγούμενες συζητήσεις που πραγματοποιήθηκαν για αυτό το θέμα στο πλαίσιο της ανακοίνωσης με τίτλο «Κατάργηση των διασυνοριακών φορολογικών εμποδίων για τους πολίτες της ΕΕ» και της έκθεσης της ομάδας εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής με θέμα «Ways to Tackle Cross-Border Tax Obstacles Facing Individuals in the EU» (14) |
| --- | --- |

3.8.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Αν και η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι οι χώρες έχουν το δικαίωμα να αποφασίζουν εάν και σε ποιον βαθμό θα επιβάλλουν φόρους στην επικράτειά τους, οι αρχές της φορολόγησης των διασυνοριακών τηλεργαζομένων θα πρέπει κατά προτίμηση να συμφωνηθούν σε παγκόσμιο επίπεδο. Ωστόσο, με δεδομένη την ενυπάρχουσα ενδοενωσιακή κινητικότητα στο πλαίσιο της ελεύθερης κυκλοφορίας εντός της ενιαίας αγοράς, υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να αντιμετωπιστεί το ζήτημα σε επίπεδο ΕΕ πριν βρεθεί παγκόσμια λύση. Παρότι μπορούν να υιοθετηθούν διάφορες προσεγγίσεις, είναι σημαντικό να επιτευχθεί υψηλός βαθμός συντονισμού μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ και, όπου είναι εφικτό, με τρίτες χώρες (Ηνωμένο Βασίλειο, Ελβετία, κ.α.). |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Οι κανόνες πρέπει να είναι εύκολοι τόσο για τους εργαζομένους όσο και για τους εργοδότες. Μία δυνατότητα θα ήταν να συμφωνήσουν τα κράτη μέλη να φορολογούν τον εργαζόμενο μόνον εάν ο αριθμός των ημερών εργασίας στη χώρα υπερβαίνει τις 96 ημέρες ανά ημερολογιακό έτος. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι στο φορολογικό έργο του πλαισίου χωρίς αποκλεισμούς του ΟΟΣΑ χρησιμοποιήθηκε ένα πολυμερές μέσο ως εργαλείο για τη διευκόλυνση της έγκαιρης εφαρμογής των νέων φορολογικών κανόνων. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Φαίνεται δικαιολογημένο να υπάρχουν φιλόδοξοι κανόνες που επιτρέπουν τη διασυνοριακή τηλεργασία. Εάν εφαρμοζόταν ο κανόνας των 183 ημερών, οι εργαζόμενοι θα αποκτούσαν μεγαλύτερη ευελιξία και οι περιβαλλοντικοί στόχοι θα ήταν πιθανότερο να επιτευχθούν. Καθώς αυξάνεται ο αριθμός των ημερών, αυξάνεται και η ανάγκη για κάποιου είδους τυποποιημένο σύστημα αναφοράς, και απαιτείται η θέσπιση κάποιου είδους αντισταθμιστικού μηχανισμού για τη μεταφορά φορολογικών εσόδων μεταξύ των χωρών (15). |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ να εξετάσει το ενδεχόμενο δημιουργίας μιας μονοαπευθυντικής θυρίδας, όπως αυτή που έχουμε στον τομέα του ΦΠΑ (16). Αυτό θα απαιτούσε από τον εργοδότη να αναφέρει τον αριθμό ημερών που εργάστηκαν οι διασυνοριακοί τηλεργαζόμενοι στη χώρα διαμονής τους και στη χώρα όπου βρίσκεται ο εργοδότης. Με αυτές τις πληροφορίες, οι φορολογικές αρχές θα ήταν σε θέση να αξιολογήσουν σε ποια χώρα θα ήταν φορολογητέο το εισόδημα, ή ποιο μέρος του εισοδήματος θα ήταν φορολογητέο σε κάθε χώρα. Αυτή η σύσταση υποστηρίχθηκε από την ομάδα εμπειρογνωμόνων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην έκθεσή της με θέμα «Ways to Tackle Cross-Border Tax Obstacles Facing Individuals in the EU» (17) (Τρόποι αντιμετώπισης των διασυνοριακών φορολογικών εμποδίων που αντιμετωπίζουν τα φυσικά πρόσωπα στην ΕΕ). Ένα σύστημα αντιστάθμισης φορολογικών εσόδων μεταξύ χωρών θα μπορούσε να συνδεθεί με τις πληροφορίες που αναφέρονται στη μονοαπευθυντική θυρίδα. Ο φορολογούμενος θα πρέπει να βρίσκεται αντιμέτωπος με μία μόνο φορολογική διοίκηση. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Ο εργοδότης τυπικά πρέπει να παρακρατεί φόρους από τους μισθούς και τα ημερομίσθια του εργαζομένου. Επιπλέον, οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης στα κρατικά συστήματα συνταξιοδότησης και άλλες κοινωνικές παροχές για τον εργαζόμενο συχνά καταβάλλονται χωριστά, αλλά με βάση το εισόδημα του εργαζομένου (18). Ο διοικητικός φόρτος θα μειωνόταν περαιτέρω εάν μπορούσαν να καταβάλλονται αυτές οι εισφορές από τον εργοδότη για τον εργαζόμενο κατά τρόπο ώστε η μονοαπευθυντική θυρίδα να κατανέμει τα ποσά στην αντίστοιχη δικαιούχο χώρα. Ένα τέτοιο σύστημα θα απαιτούσε στενή συνεργασία μεταξύ φορολογικών αρχών και ηλεκτρονική υποβολή δηλώσεων. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ έχει επανειλημμένα ζητήσει στενότερη συνεργασία μεταξύ των φορολογικών αρχών των κρατών μελών. Αυτή η συνεργασία θα απλούστευε τη ζωή των απλών πολιτών και των επιχειρήσεων, και θα αύξανε τις πιθανότητες αποτελεσματικότερης καταπολέμησης της απάτης και της φοροδιαφυγής. Προκειμένου να καταπολεμηθεί η φοροδιαφυγή, είναι ύψιστης σημασίας να γίνει εύκολη η συμμόρφωση. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Ένα σύστημα μονοαπευθυντικής θυρίδας για τους διασυνοριακούς εργαζόμενους μπορεί να αποτελέσει το πρώτο βήμα για την ανάπτυξη μιας υποδομής που θα επιτρέψει στους εργαζομένους και στους εργοδότες να μειώσουν τις φορολογικές διαφορές μεταξύ κρατών μελών, εξασφαλίζοντας συγχρόνως την ορθή επιβολή των φόρων, χωρίς να απαιτείται από το φυσικό πρόσωπο να υποβάλλει δήλωση σε πολλαπλές χώρες. |
| --- | --- |

4.7.

Βρυξέλλες, 13 Ιουλίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Παρότι αναγνωρίζεται η σημασία των συμβάσεων απασχόλησης, των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης, των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, της (σωματικής και ψυχικής) υγείας και ασφάλειας, του αντικτύπου στις οργανώσεις της αγοράς εργασίας, της ανταγωνιστικότητας, κ.λπ., στην παρούσα γνωμοδότηση δίνεται έμφαση στην άμεση φορολόγηση των εργαζομένων και των εργοδοτών σε μια κατάσταση όπου ο εργαζόμενος απασχολείται σε επιχείρηση σε μία χώρα ενώ εκτελεί περιορισμένο μέρος της εργασίας του από την αλλοδαπή χρησιμοποιώντας εργαλεία τηλεργασίας. Η γνωμοδότηση δεν αφορά τους αποσπασμένους εργαζομένους, τους μεθοριακούς εργαζομένους, όπως αυτοί ορίζονται σε διμερείς συμφωνίες, ή τους αυτοαπασχολούμενους εργαζομένους που απασχολούνται στις διασυνοριακές πωλήσεις.

1

(2)  The impact of teleworking and digital work on workers and society (Ο αντίκτυπος της τηλεργασίας και της ψηφιακής εργασίας στους εργαζομένους και την κοινωνία).

2

(3)  The impact of teleworking and digital work on workers and society (Ο αντίκτυπος της τηλεργασίας και της ψηφιακής εργασίας στους εργαζομένους και την κοινωνία).

3

(4)  Eurofound: «Labour market change: Teleworkability and the COVID-19 crisis: a new digital divide?» (Αλλαγή της αγοράς εργασίας: Τηλεργασία και κρίση COVID-19: νέο ψηφιακό χάσμα). Έγγραφο εργασίας WPEF20020.

4

(5)  Αυτές οι δομές καλύπτουν την τηλεργασία, αλλά και την κατάρτιση και τις αποστολές.

5

(6)  «Updated guidance on tax treaties and the impact of the COVID-19 pandemic» (Επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις φορολογικές συμβάσεις και τον αντίκτυπο της πανδημίας COVID-19), ΟΟΣΑ.

6

(7)  «Tax in an increasingly mobile working environment: challenges and opportunities» (Φορολόγηση σε ένα ολοένα και πιο κινητικό εργασιακό περιβάλλον: προκλήσεις και ευκαιρίες) της ομάδας εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής «Πλατφόρμα χρηστής φορολογικής διακυβέρνησης».

7

(8)  Βλ. απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 14ης Φεβρουαρίου 1995 στην υπόθεση C-279/93 Schumacker.

8

Schumacker

(9)  «Tax compliance costs for SMEs: An update and a complement: final report» (Κόστος φορολογικής συμμόρφωσης για τις ΜΜΕ: Επικαιροποίηση και συμπλήρωμα: τελική έκθεση), 2022.

9

(10)  «Updated guidance on tax treaties and the impact of the COVID-19 pandemic» (Επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις φορολογικές συμβάσεις και τον αντίκτυπο της πανδημίας COVID-19) «OECD Secretariat analysis of tax treaties and the impact of the COVID-19 crisis» (Ανάλυση της Γραμματείας του ΟΟΣΑ για τις φορολογικές συμβάσεις και τις επιπτώσεις της κρίσης COVID-19).

10

(11)  «OECD Secretariat analysis of tax treaties and the impact of the COVID-19 crisis» (Ανάλυση της Γραμματείας του ΟΟΣΑ για τις φορολογικές συμβάσεις και τις επιπτώσεις της κρίσης COVID-19).

11

(12)  Βλ. ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα την κατάργηση των φορολογικών εμποδίων για τους πολίτες της ΕΕ [COM(2010) 769 final], σελίδα 4: «Πολίτες της ΕΕ οι οποίοι μετακινούνται προσωρινά ή μόνιμα στην αλλοδαπή για να εργαστούν ή διέρχονται καθημερινά τα σύνορα για να μεταβούν στην εργασία τους, παραπονούνται κυρίως για δυσκολίες σε ό,τι αφορά την απόκτηση επιδομάτων, μειώσεις φόρων και κρατήσεις από αλλοδαπές φορολογικές αρχές. Επίσης, συχνά παραπονούνται για υψηλότερους προοδευτικούς φορολογικούς συντελεστές που εφαρμόζονται στους μη κατοίκους και για υψηλότερη φορολόγηση του εισοδήματος αλλοδαπής. Ιδιαίτερα συχνά είναι και τα προβλήματα διπλής φορολόγησης, τα οποία οφείλονται σε συγκρούσεις σε ό,τι αφορά τη φορολογική κατοικία, οι περιορισμοί στο ποσό πίστωσης που είναι διαθέσιμο δυνάμει διμερών συμβάσεων περί διπλής φορολόγησης ακόμη και η απουσία τέτοιων συμβάσεων σε ορισμένες περιπτώσεις.»

12

(13)  Οι εργαζόμενοι που, μετά την πανδημία, διαμένουν μόνιμα σε άλλη χώρα της ΕΕ από αυτήν όπου βρίσκεται η εταιρεία τους και εργάζονται εξ αποστάσεως θα έρθουν αντιμέτωποι με πολλά ερωτήματα: ποιο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης θα είναι εφαρμοστέο· σε ποια φορολογική αρχή θα πρέπει να καταβάλλει φόρους ο εργοδότης επί του εισοδήματός του· θα μπορεί ο εργοδότης να συνεχίσει την παρακράτηση φόρου· θα πρέπει να καταχωριστεί η σχέση εργασίας στις αρμόδιες υπηρεσίες απασχόλησης στη νέα χώρα διαμονής του εργαζομένου· ποια εργατική νομοθεσία πρέπει να εφαρμόζεται στη σχέση εργασίας, κ.λπ.

13

(14)  «Ways to tackle cross-border tax obstacles facing individuals within the EU» (Τρόποι αντιμετώπισης των διασυνοριακών φορολογικών εμποδίων που αντιμετωπίζουν τα φυσικά πρόσωπα στην ΕΕ)

14

(15)  Το σύστημα αντιστάθμισης που έχει αναπτυχθεί για τη διεθνή φορολόγηση των επιχειρήσεων είναι να κατανέμεται ένα μέρος του κέρδους των υψηλής κερδοφορίας εταιρειών στη χώρα πώλησης (ποσό Α στον πυλώνα 1). Είναι σημαντικό το οποιοδήποτε σύστημα αντιστάθμισης μεταξύ χωρών λόγω της διασυνοριακής τηλεργασίας να είναι όσο το δυνατόν απλούστερο. Ο αριθμός ημερών και το αποκτηθέν εισόδημα θα πρέπει να αποτελούν τις βασικές παραμέτρους που λαμβάνονται υπόψη.

15

(16)  Η μονοαπευθυντική θυρίδα για τον ΦΠΑ (MOSS) τέθηκε σε λειτουργία από την ΕΕ προκειμένου να μειωθεί η επιβάρυνση των επιχειρήσεων που πωλούν προϊόντα σε καταναλωτές σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ. Οι μονοαπευθυντικές θυρίδες επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να υποβάλλουν μία ενιαία δήλωση ΦΠΑ για τις πωλήσεις σε πολλαπλά κράτη μέλη της ΕΕ, αντί να χρειάζεται να εγγραφούν στα μητρώα ΦΠΑ κάθε χώρας.

16

(17)  «Ways to tackle cross-border tax obstacles facing individuals within the EU» (Τρόποι αντιμετώπισης των διασυνοριακών φορολογικών εμποδίων που αντιμετωπίζουν τα φυσικά πρόσωπα στην ΕΕ)

17

(18)  Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την ανάγκη να αντιμετωπιστούν επίσης οι επιπτώσεις σε παροχές όπως οι συντάξεις κ.λπ., εάν οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης κατανέμονται μεταξύ χωρών. Αυτό μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο μελλοντικών εργασιών της ΕΟΚΕ.

18

---

| 22.11.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 443/22 |
| --- | --- | --- | --- |

22.11.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 443/22

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ψηφιακή ταυτότητα, κυριαρχία των δεδομένων και πορεία προς μια δίκαιη ψηφιακή μετάβαση για τους πολίτες που ζουν στην κοινωνία των πληροφοριών»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2022/C 443/03)

| Εισηγητής: | κ. Dumitru FORNEA |
| --- | --- |

Εισηγητής:

κ. Dumitru FORNEA

| Νομική βάση | Άρθρο 52 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού
  Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| --- | --- |
| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 20/1/2022 |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 21/6/2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 14/7/2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 571 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 179/1/3 |

Νομική βάση

Άρθρο 52 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

20/1/2022

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

21/6/2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

14/7/2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

571

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

179/1/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η τεχνολογική πρόοδος και η εξέλιξη των ψηφιακών τεχνολογιών, των βιοτεχνολογιών και των συστημάτων ηλεκτρονικής επικοινωνίας έχουν δημιουργήσει σημαντικές ευκαιρίες για την εδραίωση οικονομικά ευημερουσών, χωρίς αποκλεισμούς και δίκαιων κοινωνιών. Ταυτόχρονα, έχουν προκύψει ορισμένες επικίνδυνες απειλές για την ανθρωπότητα. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Προκειμένου να διατηρηθεί η ασφάλεια της ανθρωπότητας και του κοινωνικού ιστού, η οποία είναι απαραίτητη ώστε κάθε άτομο να έχει ένα ικανοποιητικό επίπεδο ζωής στον πλανήτη μας, πρέπει να μεριμνήσουμε ώστε τα νέα εργαλεία διακυβέρνησης που επιβάλλονται με την ψηφιακή και βιομηχανική επανάσταση να μην είναι καταπιεστικά και να μην καθιστούν την καθημερινή ζωή των ατόμων εξαρτώμενη από την υποχρεωτική ενσωμάτωση σε ψηφιακά τεχνολογικά συστήματα που δεν ελέγχονται με δημοκρατικό τρόπο. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Οι δημόσιοι οργανισμοί είναι ευάλωτοι απέναντι σε μη κρατικούς φορείς που έχουν άμεση πρόσβαση σε γνώσεις, διπλώματα ευρεσιτεχνίας, τεχνολογίες και επενδυτικά κεφάλαια. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) πιστεύει ότι η ευρωπαϊκή τεχνολογική κυριαρχία πρέπει να εντάσσεται σε κάθε μελλοντική χάραξη πολιτικής και ότι η νομοθεσία πρέπει να συμπληρωθεί με ρητούς και πλήρως εφαρμόσιμους κανονισμούς και κοινά πρότυπα για όλα τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Οι τεχνολογικές εξελίξεις επηρεάζουν πολλά δικαιώματα και ελευθερίες των πολιτών. Η ΕΟΚΕ ζητεί όλοι οι τομείς που χρησιμοποιούν δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα και βιομετρικά δεδομένα να πρέπει να ρυθμίζονται με σαφή τρόπο και με πλήρη συμμόρφωση προς τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα και ζητεί να επικαιροποιηθεί αναλόγως ο γενικός κανονισμός για την προστασία δεδομένων (ΓΚΠΔ). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η ψηφιακή ταυτότητα, τα ψηφιακά μέσα πληρωμής και η ενσωμάτωση σε πλατφόρμες εικονικής και επαυξημένης πραγματικότητας θα πρέπει να παραμείνουν εργαλεία που μόνο συμπληρώνουν τη φυσική ύπαρξη την οποία γνωρίζαμε πριν από την υιοθέτηση των εν λόγω τεχνολογιών και δεν θα πρέπει να αντικαταστήσουν, πλήρως και καταχρηστικά, άλλα υπαρξιακά μοτίβα που έχουν αναπτυχθεί και τελειοποιηθεί από τους ανθρώπους εδώ και χιλιάδες χρόνια. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ ζητεί όλες οι μελλοντικές νομοθετικές προτάσεις σχετικά με την ψηφιακή ταυτότητα να περιέχουν σαφείς διατάξεις κατά των διακρίσεων, και είναι εντελώς αντίθετη στην εισαγωγή ενός συστήματος που επιτηρεί στενά τους πολίτες της Ένωσης, τους παρακολουθεί και/ή επιβλέπει τις δραστηριότητες και τη συμπεριφορά τους. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητο η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών να συμμετέχει ουσιαστικά στη διαδικασία εφαρμογής. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οποιαδήποτε πρωτοβουλία με στόχο την ένταξη των πολιτών στο σύστημα ευρωπαϊκής ψηφιακής ταυτότητας θα πρέπει να βασίζεται σε μελέτες επιπτώσεων και σε διεξοδικές κοινωνιολογικές έρευνες. Η τελική απόφαση θα πρέπει να λαμβάνεται μόνο μετά την ελεύθερη και εν επιγνώσει συναίνεση των πολιτών. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι για τη δημοκρατική μετάβαση σε μια δίκαιη και αποδεκτή από τους πολίτες της ΕΕ ψηφιακή κοινωνία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να διενεργήσει εκτιμήσεις επιπτώσεων σχετικά με:






  — | την τεράστια ανάγκη ενέργειας επί 24ώρου βάσης για τη διατήρηση της παγκόσμιας τεχνολογικής υποδομής με στόχο την υποστήριξη της αδιάλειπτης και ασφαλούς πρόσβασης σε ένα ψηφιακό σύστημα το οποίο αποσκοπεί στη μεταφορά των κρίσιμων και στρατηγικών λειτουργικών δυνατοτήτων της ανθρώπινης κοινωνίας· |
| --- | --- | --- |

1.8.

—

την τεράστια ανάγκη ενέργειας επί 24ώρου βάσης για τη διατήρηση της παγκόσμιας τεχνολογικής υποδομής με στόχο την υποστήριξη της αδιάλειπτης και ασφαλούς πρόσβασης σε ένα ψηφιακό σύστημα το οποίο αποσκοπεί στη μεταφορά των κρίσιμων και στρατηγικών λειτουργικών δυνατοτήτων της ανθρώπινης κοινωνίας·

| — | τον αντίκτυπο της ψηφιοποίησης και της αυτοματοποίησης των ανθρώπινων αλληλεπιδράσεων στην ποιότητα ζωής και στις συνθήκες εργασίας, ιδίως όσον αφορά τις ανθρώπινες σχέσεις, με αύξηση της επικράτησης της μοναξιάς, προβλήματα ψυχικής υγείας, μείωση της γνωσιακής και της συναισθηματικής νοημοσύνης και αύξηση του κινδύνου κοινωνικής αποξένωσης· |
| --- | --- |

—

τον αντίκτυπο της ψηφιοποίησης και της αυτοματοποίησης των ανθρώπινων αλληλεπιδράσεων στην ποιότητα ζωής και στις συνθήκες εργασίας, ιδίως όσον αφορά τις ανθρώπινες σχέσεις, με αύξηση της επικράτησης της μοναξιάς, προβλήματα ψυχικής υγείας, μείωση της γνωσιακής και της συναισθηματικής νοημοσύνης και αύξηση του κινδύνου κοινωνικής αποξένωσης·

| — | τα πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά μέτρα που είναι αναγκαία για την προσαρμογή της κοινωνίας στις ραγδαίες ποσοτικές εξελίξεις στην αγορά εργασίας· |
| --- | --- |

—

τα πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά μέτρα που είναι αναγκαία για την προσαρμογή της κοινωνίας στις ραγδαίες ποσοτικές εξελίξεις στην αγορά εργασίας·

| — | την κυβερνοασφάλεια, στο πλαίσιο της οποίας έχει αυξηθεί η πολυμορφία και η πολυπλοκότητα των δραστηριοτήτων των χάκερ και όσον αφορά τις συνθήκες της επιταχυνόμενης ανάπτυξης του διαδικτύου των πραγμάτων οι οποίες καθιστούν τα πρωτόκολλα πρόσβασης ευάλωτα και διαπερατά. |
| --- | --- |

—

την κυβερνοασφάλεια, στο πλαίσιο της οποίας έχει αυξηθεί η πολυμορφία και η πολυπλοκότητα των δραστηριοτήτων των χάκερ και όσον αφορά τις συνθήκες της επιταχυνόμενης ανάπτυξης του διαδικτύου των πραγμάτων οι οποίες καθιστούν τα πρωτόκολλα πρόσβασης ευάλωτα και διαπερατά.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η ασφάλεια των δεδομένων θα πρέπει να είναι μη διαπραγματεύσιμη και εκφράζει την απογοήτευσή της για το γεγονός ότι η ασφάλεια του μελλοντικού ευρωπαϊκού πορτοφολιού ψηφιακής ταυτότητας δεν αποτελεί την ύψιστη προτεραιότητα στη νομοθετική πρόταση της Επιτροπής. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι όλες οι νομοθετικές προτάσεις της ΕΕ σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη πρέπει να προβλέπουν σαφώς την πλήρη λογοδοσία όσον αφορά πιθανές δυσλειτουργίες. Η επίτευξη της σωστής ισορροπίας μεταξύ της μη αποκάλυψης εμπορικών μυστικών και της διασφάλισης διαφανών και ιχνηλάσιμων αναπτύξεων είναι απαραίτητη. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ ήταν το πρώτο ευρωπαϊκό θεσμικό όργανο που ζήτησε μια προσέγγιση που να ευνοεί την «άσκηση ελέγχου από τον άνθρωπο» στην τεχνητή νοημοσύνη, ενώ επαναλαμβάνει την ανάγκη διενέργειας πολυεπίπεδου ελέγχου ώστε να διασφαλιστεί η εν λόγω προσέγγιση. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ αντιτίθεται πλήρως στις ιδιωτικές βάσεις δεδομένων αναγνώρισης προσώπου, εκτός αν πρόκειται για σκοπούς καταπολέμησης της εγκληματικότητας, και κάθε είδους σύστημα κοινωνικής βαθμολόγησης, καθώς παραβιάζουν θεμελιώδεις αξίες και δικαιώματα της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα δεδομένα που παράγονται στην ΕΕ θα πρέπει να αποθηκεύονται σε έδαφος της ΕΕ και θα πρέπει να προστατεύονται από οποιαδήποτε πρόσβαση από τρίτες χώρες. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η εν επιγνώσει συναίνεση σχετικά με τη χρήση των δεδομένων πρέπει να παρέχεται τόσο για τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα όσο και για τα δεδομένα μη προσωπικού χαρακτήρα και ζητεί, για ακόμα μια φορά, την επικαιροποίηση του γενικού κανονισμού για την προστασία δεδομένων (ΓΚΠΔ) προς τον σκοπό αυτό. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τις αυξανόμενες ανισότητες μεταξύ των κρατών μελών και για την αδυναμία προστασίας των ευάλωτων ομάδων και ζητεί εκ νέου από την ΕΕ να ενστερνιστεί την ηλεκτρονική ένταξη στο πλαίσιο της οποίας κανείς δεν μένει στο περιθώριο. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στους ηλικιωμένους. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ ζητεί ένα ισχυρό ευρωπαϊκό σύστημα ψηφιακής εκπαίδευσης που θα είναι σε θέση να προετοιμάζει τους εργαζομένους για τις τεχνολογικές εξελίξεις και να τους βοηθά να αποκτούν θέσεις εργασίας υψηλής ποιότητας. Σε όλα τα κράτη μέλη πρέπει να εφαρμόζονται προγράμματα ψηφιακού γραμματισμού, μαζί με προγράμματα διά βίου ψηφιακής μάθησης, εκπαιδευτικά προγράμματα λεξιλογίου και πρακτική κατάρτιση. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, προκειμένου να έχουν επίγνωση των μελλοντικών κινδύνων και ευκαιριών, οι εργαζόμενοι πρέπει οπωσδήποτε να συμμετέχουν στην ψηφιακή μετάβαση προκειμένου με τον τρόπο αυτό να καταστεί δυνατή η μεταφορά γνώσεων και η απόκτηση νέων δεξιοτήτων. |
| --- | --- |

1.16.

2.   Ιστορικό

| 2.1. | Οι πολίτες της Ένωσης ενδιαφέρονται για τις εξελίξεις που αφορούν την εφαρμογή λύσεων ψηφιακής τεχνολογίας για την απλούστευση των απαραίτητων διοικητικών διαδικασιών στις συναλλαγές τους με τις αρχές ή για την καθημερινότητά τους. Η παρούσα γνωμοδότηση επιδιώκει να ευαισθητοποιήσει τους εθνικούς και ευρωπαϊκούς φορείς λήψης αποφάσεων σχετικά με τις ανησυχίες της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών που σχετίζονται με τις πιθανές αρνητικές κοινωνικές επιπτώσεις που συνδέονται με την ταχεία ανάπτυξη των ψηφιακών τεχνολογιών. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η πανδημία της νόσου COVID-19 επιτάχυνε τον ψηφιακό μετασχηματισμό των κοινωνιών και ώθησε τους πολίτες να ενστερνιστούν νέες τεχνολογίες για την εργασία, τις σπουδές και τις λοιπές καθημερινές δραστηριότητές τους. Έδωσε ευκαιρίες σε επιχειρήσεις και πολίτες να αναβαθμιστούν ψηφιακά και να σημειώσουν πρόοδο. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Τα οφέλη της εκτεταμένης εφαρμογής της ψηφιακής ταυτότητας εξηγούνται ευρέως σε διάφορα έγγραφα των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων και παγκόσμιων διεθνών οργανισμών. Στο πλαίσιο αυτό, το πιο πρόσφατο έγγραφο είναι η πρόταση κανονισμού όσον αφορά τη θέσπιση πλαισίου για την ευρωπαϊκή ψηφιακή ταυτότητα (1), που δημοσιεύτηκε στις 3 Ιουνίου 2021. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ως στόχο την παροχή ευρωπαϊκού πλαισίου για την ψηφιακή ταυτότητα που βασίζεται στην αναθεώρηση του ισχύοντος πλαισίου, ώστε τουλάχιστον το 80 % των πολιτών να διαθέτει λύση ηλεκτρονικής ταυτοποίησης προκειμένου να έχει πρόσβαση σε βασικές δημόσιες υπηρεσίες έως το 2030 (2). Οι δημόσιες αρχές πρέπει να έχουν εφοδιαστεί με τους απαραίτητους ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους ώστε να μπορούν να λαμβάνουν υπόψη και να ελέγχουν τις ψηφιακές τεχνολογικές εξελίξεις. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Ως απόδειξη, θα πρέπει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τον δείκτη ψηφιακής οικονομίας και κοινωνίας (DESI) (3) που δημοσιεύτηκε το 2021 από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το ποσοστό των ατόμων με τουλάχιστον βασικές ψηφιακές δεξιότητες το 2020 ήταν 56 %. Ωστόσο, μεγάλο μέρος του πληθυσμού της ΕΕ εξακολουθεί να μην διαθέτει βασικές ψηφιακές δεξιότητες, παρόλο που αυτές απαιτούνται από τις περισσότερες θέσεις εργασίας. Πολλοί πολίτες ισχυρίζονται ότι διαθέτουν ψηφιακές δεξιότητες, ωστόσο, με μια πιο προσεκτική εξέταση, παρατηρείται ότι οι εν λόγω δεξιότητες περιορίζονται στην ικανότητα βασικής χρήσης των ευκαιριών που προσφέρει το διαδίκτυο (περιήγηση και χρήση κοινωνικών δικτύων) και το λογισμικό Microsoft Office ή Mac OS. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Όσον αφορά την τεχνητή νοημοσύνη, σύμφωνα με μια πρόσφατη μελέτη που κυκλοφόρησε από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (4), η Ευρώπη εξακολουθεί να υστερεί σε σχέση με άλλες παγκόσμιες οικονομικές δυνάμεις. Στην εν λόγω μελέτη αναφέρεται ότι οι ΗΠΑ και η Κίνα αντιπροσωπεύουν πάνω από το 80 % των 25 δισ. ευρώ των ετήσιων επενδύσεων μετοχικού κεφαλαίου στην τεχνητή νοημοσύνη και στις τεχνολογίες αλυσίδας συστοιχιών. Το μερίδιο της ΕΕ ανέρχεται μόλις στο 7 %, ενώ το συνολικό επενδυτικό χάσμα εκτιμάται μεταξύ 5 και 10 δισ. ευρώ ετησίως. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η Επιτροπή πρότεινε να καλύψει το εν λόγω χάσμα επενδύοντας 1 δισ. ευρώ ανά έτος στην τεχνητή νοημοσύνη, ποσό που θα πρέπει να συμπληρωθεί από ιδιωτικές επενδύσεις και τους ιδίους πόρους των κρατών μελών. Στόχος είναι οι ετήσιες επενδύσεις να φτάσουν το ποσό των 20 δισ. ευρώ κατά την επόμενη δεκαετία (5). |
| --- | --- |

2.7.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η τεχνολογική πρόοδος εν γένει και η εξέλιξη, κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες, των ψηφιακών τεχνολογιών, των βιοτεχνολογιών και των συστημάτων ηλεκτρονικής επικοινωνίας έχουν δημιουργήσει, παγκοσμίως, τεράστιες ευκαιρίες για την εδραίωση οικονομικά ευημερουσών, χωρίς αποκλεισμούς και δίκαιων κοινωνιών. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Ταυτόχρονα, χωρίς ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο και ένα ρυθμιστικό πλαίσιο που να προσαρμόζεται στις εν λόγω νέες τεχνολογίες ανατρεπτικού χαρακτήρα, έχουν δημιουργηθεί ορισμένες επικίνδυνες απειλές για την ανθρωπότητα (όπως απώλεια θέσεων εργασίας εξαιτίας των εξελίξεων στον τομέα της αυτοματοποίησης και της χρήσης αυτής, παραβιάσεις της ιδιωτικής ζωής, αλγοριθμική μεροληψία εξαιτίας της κακής ποιότητας των δεδομένων, αστάθεια της αγοράς κ.λπ.), ιδίως αν ληφθούν υπόψη οι συνεχείς απόπειρες των παγκόσμιων τεχνολογικών κολοσσών να επιβάλλουν τα προϊόντα και τις υπηρεσίες τους, παρακάμπτοντας την ισχύουσα νομοθεσία σε διεθνές και εθνικό επίπεδο που διασφαλίζει τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Οι διεθνείς και εθνικοί κυβερνητικοί οργανισμοί είναι ευάλωτοι απέναντι σε μη κρατικούς φορείς που έχουν άμεση πρόσβαση σε γνώσεις, διπλώματα ευρεσιτεχνίας, τεχνολογίες και επενδυτικά κεφάλαια, καθώς συχνά το προσωπικό των εν λόγω οργανισμών δεν αντιλαμβάνεται πλήρως τον κοινωνικό αντίκτυπο των νέων τεχνολογιών στα δικαιώματα των πολιτών και των καταναλωτών. Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι οι πτυχές της τεχνολογικής κυριαρχίας της ΕΕ πρέπει να λαμβάνονται υπόψη σε κάθε μελλοντική χάραξη πολιτικής. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να αποσαφηνιστεί και να συμπληρωθεί η νομοθεσία με ρητούς και πλήρως εφαρμόσιμους κανονισμούς και κοινά πρότυπα για όλα τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών ευθυνών, όσον αφορά το γεγονός ότι η διαχείριση των τεχνολογιών που σχετίζονται με την ψηφιακή ταυτότητα γίνεται κυρίως μέσω υπολογιστικών αλγόριθμων και της τεχνητής νοημοσύνης, που δεν μπορούν να θεωρηθούν ότι ευθύνονται για τα λάθη που διαπράττουν. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Σε πολλές τεκμηριωμένες περιπτώσεις, οι οποίες έχουν μελετηθεί λεπτομερώς, οι άνθρωποι έχουν επιβαρυνθεί από τις λανθασμένες αποφάσεις υπολογιστικών αλγόριθμων και τεχνητής νοημοσύνης και αδίκως κατακριθεί για τις εν λόγω αποφάσεις. Για παράδειγμα, τα εσφαλμένα αποτελέσματα υπολογιστικών αλγόριθμων, όπως «τεχνητή νοημοσύνη», «αναγνώριση προσώπου», «μηχανική μάθηση», «ανάλυση και πρόβλεψη δεδομένων», «δελτία χρόνου εργασίας και βαθμολόγηση» κ.ά., παραπλανούν τους υπευθύνους λήψης αποφάσεων στις δυνάμεις ασφάλειας και στις αστυνομικές δυνάμεις, με αποτέλεσμα να θίγονται πολλά δικαιώματα και ελευθερίες των πολιτών. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Συνεπώς, οι νομικοί κανόνες που θα αναπτυχθούν για να καλύψουν τον τομέα της ψηφιακής ταυτότητας και των συναφών τεχνολογιών πρέπει να βασίζονται πρωτίστως στην πλήρη διαφάνεια, στην ορθή και πλήρη ενημέρωση των χρηστών και στην ελεύθερη και εν επιγνώσει συναίνεση, ενώ πρέπει να διασφαλίζουν πλήρη προστασία η οποία εξυπηρετεί, μεταξύ άλλων, όλα τα σχετικά με τον κυβερνοχώρο τρωτά σημεία των δικτύων κινητών επικοινωνιών και των συσκευών τους. Για τους προαναφερθέντες λόγους, η ΕΟΚΕ ζητεί όλοι οι τομείς που χρησιμοποιούν δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα και βιομετρικά δεδομένα, όπως η ψηφιακή ταυτότητα ή τα δίκτυα κινητών επικοινωνιών 5G, η τεχνητή νοημοσύνη κ.ο.κ. να ρυθμίζονται με διακριτό, σαφή τρόπο και με πλήρη συμμόρφωση προς τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα. |
| --- | --- |

3.6.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

Ψηφιακή ταυτότητα

| 4.1. | Όσον αφορά την εφαρμογή της ψηφιακής ταυτότητας στην Ευρώπη, η διαχείριση των δεδομένων είναι ζωτικής σημασίας για τη διασφάλιση της προστασίας των πολιτών και τη διαφύλαξη της ιδιωτικής ζωής τους. Η πλήρης συμμόρφωση με τον γενικό κανονισμό για την προστασία δεδομένων (ΓΚΠΔ) πρέπει να διασφαλίζεται. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Οι Ευρωπαίοι πολίτες βρίσκονται στο επίκεντρο όλων των προγραμμάτων και πολιτικών που εφαρμόζονται στην ΕΕ. Η ΕΟΚΕ επικροτεί και υποστηρίζει την έκδοση της πρότασης της Επιτροπής σχετικά με την ψηφιακή ταυτότητα για όλους τους Ευρωπαίους (6), στην οποία ορίζεται ότι εναπόκειται στον καθένα χωριστά να αποφασίσει αν θα χρησιμοποιήσει ή όχι την ψηφιακή ταυτότητα. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι έχει υποτιμηθεί ο αντίκτυπος του αποκλεισμού ορισμένων πολιτών που δεν θα επιλέξουν την ψηφιακή ταυτότητα και επιμένει ότι το δικαίωμα στη λήθη και το δικαίωμα στην αποσύνδεση πρέπει να εφαρμόζονται σαφώς στη νομοθεσία της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ ζητεί όλες οι μελλοντικές νομοθετικές προτάσεις σχετικά με το εν λόγω θέμα να περιέχουν σαφείς διατάξεις κατά των διακρίσεων. Ανεξάρτητα από τον λόγο για τον οποίο ένας πολίτης ενδέχεται να αποφασίσει να μην χρησιμοποιήσει την εν λόγω ταυτότητα, είτε για λόγους προστασίας δεδομένων, είτε για λόγους ανωνυμίας, ή για άλλους λόγους, δεν πρέπει να τεθεί σε μειονεκτική θέση σε σχέση με τους ενεργούς χρήστες ούτε να περιθωριοποιηθεί. Τα ατομικά δεδομένα θα πρέπει να παραμένουν πάντα στην κατοχή του εκάστοτε ατόμου ενώ η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων πρέπει να αποτελεί τη βάση για την εφαρμογή της ψηφιακής ταυτότητας. Προκειμένου να διασφαλιστεί η προστασία και η ασφάλεια των δεδομένων, καθώς και ο σεβασμός της ιδιωτικής ζωής, η ΕΟΚΕ προτείνει τη διαχείριση της ψηφιακής ταυτότητας των πολιτών της ΕΕ, σε κάθε κράτος μέλος, από έναν δημόσιο φορέα, υπό την εποπτεία του κράτους και υπό τον δημοκρατικό έλεγχο των εθνικών κοινοβουλίων. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η εισαγωγή της ψηφιακής ταυτότητας στην Ευρώπη θα πρέπει να έχει ως στόχο την ασφαλή και εύκολη συνδεσιμότητα των καταναλωτών. Πρέπει να προσφέρει, μεταξύ άλλων, βελτίωση της παροχής δεδομένων και δημόσιων υπηρεσιών, ενίσχυση στοχευμένων κυβερνητικών προγραμμάτων και αύξηση της αποδοτικότητας της πιστωτικής αγοράς. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ του εν λόγω σεναρίου. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η εφαρμογή της ψηφιακής ταυτότητας ενέχει σειρά κινδύνων όσον αφορά την προστασία της ιδιωτικής ζωής και των δεδομένων, ενώ είναι εντελώς αντίθετη στην εισαγωγή ενός συστήματος που επιτηρεί στενά τους πολίτες της Ένωσης, τους εντοπίζει και/ή επιβλέπει τις δραστηριότητες και τη συμπεριφορά τους. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η κυβερνοασφάλεια αποτελεί σημαντική πτυχή της εφαρμογής καθώς ο κίνδυνος δικτυοπαραβίασης (hacking) σημαντικών προσωπικών και οικονομικών δεδομένων είναι υψηλός. Η ΕΟΚΕ αναμένει την τελική έκδοση της προτεινόμενης νομοθεσίας και τη συμφωνία μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με τα πρότυπα, τις τεχνικές προδιαγραφές και τις πτυχές διαλειτουργικότητας, που θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί έως τον Οκτώβριο του 2022. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, των ΜΚΟ και της ακαδημαϊκής κοινότητας, πρέπει να συμμετέχουν ουσιαστικά στη διαδικασία εφαρμογής. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η απάτη παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους κινδύνους που συνδέονται με την εφαρμογή της ψηφιακής ταυτότητας. Τα μηνύματα ηλεκτρονικού «ψαρέματος» που όλοι λαμβάνουμε σήμερα θα πολλαπλασιαστούν και θα στοχεύουν στις πιο ευάλωτες ομάδες στην Ευρώπη. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα θέματα ασφάλειας που αφορούν το συγκεκριμένο ζήτημα δεν έχουν ποσοτικοποιηθεί λεπτομερώς και εκφράζει την απογοήτευσή της για το γεγονός ότι η ασφάλεια του μελλοντικού ηλεκτρονικού πορτοφολιού δεν αποτελεί το κυρίαρχο ζήτημα στην πρόταση της Επιτροπής με την οποία θεσπίζεται πλαίσιο για την ευρωπαϊκή ψηφιακή ταυτότητα. Το φαινόμενο της απάτης «σύνθετης ταυτότητας» έχει παρατηρηθεί σε άλλα μέρη του κόσμου όπου εφαρμόζονται παρόμοια συστήματα και η ΕΕ θα πρέπει να εξοικειωθεί με τα εν λόγω ζητήματα και να τα αντιμετωπίσει προτού ξεκινήσει τη διαδικασία εφαρμογής. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ασφάλεια των δεδομένων θα πρέπει να είναι μη διαπραγματεύσιμη. |
| --- | --- |

4.6.

Τεχνητή νοημοσύνη

| 4.7. | Η ψηφιακή ενιαία αγορά χρειάζεται την τεχνητή νοημοσύνη προκειμένου να εξελιχθεί και να προοδεύσει. Η τεχνητή νοημοσύνη βασίζεται σε αλγόριθμους που απαιτούν τεράστιους όγκους ιδιωτικών δεδομένων και μεταδεδομένων. Η κοινωνία πρέπει να επωφελείται από τις τεχνολογικές εξελίξεις και τις εφαρμοσμένες επιστήμες που βασίζονται σε αλγόριθμους. Ωστόσο, κατά την εφαρμογή των τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης, πρέπει να διασφαλίζεται ότι οι ιστορικά περιθωριοποιημένες κοινότητες μπορούν να αντεπεξέλθουν στα προγράμματα και ότι οι υφιστάμενες κοινωνικές ανισότητες δεν επιδεινώνονται. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ΕΟΚΕ ήταν το πρώτο ευρωπαϊκό θεσμικό όργανο που ζήτησε μια προσέγγιση που να ευνοεί την «άσκηση ελέγχου από τον άνθρωπο» όσον αφορά τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης (7). Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι είναι υψίστης σημασίας να έχουν οι άνθρωποι τον τελευταίο λόγο και τον πλήρη έλεγχο των διαδικασιών λήψης αποφάσεων όσον αφορά τα επιτεύγματα των μηχανών. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η προστασία της διανοητικής ιδιοκτησίας μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως επιχείρημα για μη διαφανείς αναπτύξεις στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η επίτευξη της σωστής ισορροπίας μεταξύ της μη αποκάλυψης εμπορικών μυστικών και της διασφάλισης διαφανών και ιχνηλάσιμων εξελίξεων είναι απαραίτητη. Επιπλέον, σε όλες τις νομοθετικές προτάσεις της ΕΕ σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη πρέπει να προβλέπεται σαφώς η λογοδοσία όσον αφορά πιθανές δυσλειτουργίες ενώ την ευθύνη θα πρέπει να φέρουν οι προγραμματιστές, οι κωδικογράφοι, οι σχεδιαστές τεχνητής νοημοσύνης και οι νόμιμοι ιδιοκτήτες. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης πρέπει να εφαρμόζονται με κοινωνικά βιώσιμο τρόπο και να λαμβάνουν υπόψη τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις ευρωπαϊκές αξίες, την ισότητα των φύλων, την πολιτισμική πολυμορφία, τα συμφέροντα των μειονεκτουσών ομάδων και τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Χρειάζεται περαιτέρω πρόοδος σχετικά με τον κανονισμό ΓΚΠΔ ώστε να διασφαλίζεται ο σεβασμός και η συμμόρφωση των αλγόριθμων προς το ευρωπαϊκό δίκαιο, ενώ η ΕΟΚΕ ζητεί την ανάπτυξη κοινών κανόνων δεοντολογίας που θα εξασφαλίζουν την ελεύθερη πρόσβαση στους πηγαίους κώδικες αλγόριθμων. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Η τεχνητή νοημοσύνη έχει τη δυνατότητα να συμβάλει στην επίτευξη των κλιματικών και περιβαλλοντικών στόχων, πρέπει όμως να ληφθεί υπόψη η τεράστια ποσότητα ενέργειας που χρησιμοποιείται για τη λειτουργία αυτών των ψηφιακών συστημάτων, καθώς και άλλες προκλήσεις που σχετίζονται με την εσωτερίκευση του εξωτερικού κόστους. Η ΕΟΚΕ προτείνει ενισχυμένη παρακολούθηση αυτής της πτυχής και καλεί τις ψηφιακές επιχειρήσεις να σημειώσουν πρόοδο όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Σε τομείς καίριας σημασίας όπως η άμυνα ή η ασφάλεια στον κυβερνοχώρο, πρέπει να διασφαλίζεται ο έλεγχος των ανθρώπων επί των ρομπότ και η ΕΟΚΕ ζητεί τη θέσπιση ενός πολύ συγκεκριμένου πλαισίου σε επίπεδο ΕΕ που θα διασφαλίζει τούτο, καθώς και ότι η ανθρώπινη παρέμβαση θα είναι πάντα δυνατή για την αποκατάσταση των σφαλμάτων οποιουδήποτε αυτοματοποιημένου συστήματος λήψης αποφάσεων. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Η ΕΟΚΕ διαφωνεί πλήρως με τις ιδιωτικές βάσεις δεδομένων αναγνώρισης προσώπου, εκτός αν πρόκειται για σκοπούς καταπολέμησης της εγκληματικότητας, και με κάθε είδους σύστημα κοινωνικής βαθμολόγησης, καθώς παραβιάζουν θεμελιώδεις αξίες και δικαιώματα της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Όσον αφορά τις κοινωνικές πτυχές, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της ότι οι εξελίξεις στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης θα έχουν τεράστιο αντίκτυπο στις αγορές εργασίας, με αποτέλεσμα να προκαλέσουν, ενδεχομένως, κρίση ανεργίας. Επιπλέον, θα μπορούσαν να επιδράσουν στην ανθρώπινη συμπεριφορά και να οδηγήσουν σε νωθρότητα και επιπολαιότητα. |
| --- | --- |

4.15.

Μαζικά δεδομένα (big data)

| 4.16. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την πράξη για τα δεδομένα (8), η οποία εκδόθηκε τον Φεβρουάριο 2022 από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, και θεωρεί ότι συνιστά δεοντολογικό πλαίσιο για τη διαφανή επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, στο οποίο οι πολίτες και οι επιχειρήσεις έχουν τον απόλυτο έλεγχο των δεδομένων που παράγουν. Επίσης, με την εν λόγω πράξη τα δεδομένα μπορούν να χρησιμοποιούνται από μεγαλύτερο αριθμό ενδιαφερόμενων μερών και πολιτών, με εκτενή οφέλη για τους καταναλωτές, τις επιχειρήσεις και τις δημόσιες αρχές, με αποτέλεσμα μια δίκαιη οικονομία δεδομένων. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Μεγάλες ποσότητες δεδομένων διατίθενται πλέον σε δημόσιες αρχές και σε ελάχιστους τεχνολογικούς κολοσσούς, όπως η Google, η Facebook (Meta), η TikTok και η Amazon. Δυστυχώς, μόνο ένας περιορισμένος αριθμός ενδιαφερόμενων μερών επωφελείται σήμερα από αυτό και η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της ότι τα δεδομένα που παράγονται στην ΕΕ αποθηκεύονται, υπόκεινται σε επεξεργασία και παράγουν αξία εκτός Ευρώπης (9). Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ψηφιακή κυριαρχία της ΕΕ θα είναι δύσκολο να επιτευχθεί χωρίς τους δικούς της ψηφιακούς κολοσσούς, χωρίς την αποθήκευση ευρωπαϊκών δεδομένων στο έδαφος της ΕΕ και χωρίς προστασία των δεδομένων αυτών από οποιαδήποτε εξωεδαφική πρόσβαση. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | Η διαχείριση μαζικών δεδομένων πρέπει πάντα να σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα όπως κατοχυρώνονται στο άρθρο 21 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (10), ιδίως όταν χρησιμοποιούνται αλγόριθμοι κατά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Οι πάροχοι υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους που είναι εγκατεστημένοι στην ΕΕ αντιπροσωπεύουν μικρό μόνο μέρος της διεθνούς αγοράς, η οποία κυριαρχείται σε μεγάλο βαθμό από εταιρείες των ΗΠΑ. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η ΕΕ να βρίσκεται σε μειονεκτική θέση και οι επενδυτικές δυνατότητες στην αγορά επεξεργασίας δεδομένων να είναι περιορισμένες. Επίσης, παρεμποδίζεται η ανταγωνιστικότητα των μεγάλων εταιρειών και η δυνατότητά τους να αναπτυχθούν και να κερδίσουν μερίδια αγοράς, καθώς και η επέκταση των ΜΜΕ. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Μια πολιτική ανταγωνισμού κατάλληλη για νέες προκλήσεις» (11) και τη σημασία που δίνεται στον ψηφιακό μετασχηματισμό κατά την αναδιαμόρφωση του μελλοντικού πλαισίου της ΕΕ για τον ανταγωνισμό. |
| --- | --- |

4.18.

| 4.19. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η εν επιγνώσει συναίνεση σχετικά με τη χρήση των δεδομένων πρέπει να παρέχεται τόσο για τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα όσο και για τα δεδομένα μη προσωπικού χαρακτήρα. Η ΕΟΚΕ ζητεί για άλλη μια φορά την επικαιροποίηση του ΓΚΠΔ με γνώμονα τα παραπάνω. |
| --- | --- |

4.19.

Δίκαιη ψηφιακή μετάβαση και ψηφιακός γραμματισμός στην ΕΕ

| 4.20. | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί μια μεταβαλλόμενη αγορά εργασίας στην οποία ολοένα και περισσότεροι τομείς της οικονομίας παραπονούνται για την έλλειψη εξειδικευμένου και καταρτισμένου εργατικού δυναμικού. Επίσης, παρατηρεί μείωση των προσόντων και έλλειψη ειδικής τεχνογνωσίας και εμπειρογνωσίας. |
| --- | --- |

4.20.

| 4.21. | Σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, η ΕΟΚΕ έχει ζητήσει από την ΕΕ να ενστερνιστεί την ηλεκτρονική ένταξη στο πλαίσιο της οποίας κανείς δεν τίθεται στο περιθώριο. Μετά από χρόνια, διαπιστώνουμε ότι οι ανισότητες μεταξύ των κρατών μελών αυξάνονται και οι ευάλωτες ομάδες παραμένουν απροστάτευτες ιδίως οι ηλικιωμένοι, που είναι οι πλέον εκτεθειμένοι. |
| --- | --- |

4.21.

| 4.22. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το υφιστάμενο ψηφιακό χάσμα στην ΕΕ και ζητεί να εφαρμοστούν με συντονισμένο τρόπο, σε όλα τα κράτη μέλη, προγράμματα ψηφιακού γραμματισμού και να γίνει πραγματικότητα η διά βίου ψηφιακή μάθηση στην ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων λύσεων ανοικτού κώδικα ως δωρεάν εναλλακτικών λύσεων αντί των εμπορικών. Η ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων αρχίζει με εκπαιδευτικά προγράμματα λεξιλογίου και ολοκληρώνεται με προγράμματα πρακτικής κατάρτισης. |
| --- | --- |

4.22.

| 4.23. | Η συμμετοχή των εργαζομένων στην ψηφιακή μετάβαση είναι ζωτικής σημασίας ώστε να μπορέσουν να αντιληφθούν τους μελλοντικούς κινδύνους και, ταυτόχρονα, τις μελλοντικές ευκαιρίες. Για την αλλαγή του εργασιακού περιβάλλοντος απαιτείται η μεταφορά γνώσεων και η απόκτηση νέων δεξιοτήτων, όπως επίσης η βελτίωση των συνθηκών εργασίας για τους ανθρώπους που εργάζονται μέσω ψηφιακών πλατφορμών. |
| --- | --- |

4.23.

| 4.24. | Η ΕΟΚΕ ζητεί ένα ισχυρό ευρωπαϊκό σύστημα ψηφιακής εκπαίδευσης που θα είναι σε θέση να προετοιμάσει τους εργαζομένους για τις τεχνολογικές εξελίξεις και να τους βοηθήσει να αποκτήσουν θέσεις εργασίας υψηλής ποιότητας, και υπενθυμίζει εν προκειμένω τη συμφωνία πλαίσιο των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων για την ψηφιοποίηση. |
| --- | --- |

4.24.

| 4.25. | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει την ανάγκη για περαιτέρω βελτίωση των ικανοτήτων στους τομείς των θετικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (STEM) (12). |
| --- | --- |

4.25.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 910/2014 όσον αφορά τη θέσπιση πλαισίου για την ευρωπαϊκή ψηφιακή ταυτότητα [COM(2021) 281 final].

1

(2)  Ψηφιακή ταυτότητα για όλους τους Ευρωπαίους.

2

(3)  https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/desi.

3

(4)  EIB study: Artificial intelligence, blockchain and the future of Europe: How disruptive technologies create opportunities for a green and digital economy (Μελέτη της ΕΤΕπ: Η τεχνητή νοημοσύνη, η αλυσίδα συστοιχιών και το μέλλον της Ευρώπης: Πώς οι ανατρεπτικές τεχνολογίες δημιουργούν ευκαιρίες για πράσινη και ψηφιακή οικονομία).

4

(5)  European Commission — A European approach to artificial intelligence (Ευρωπαϊκή Επιτροπή — Μια ευρωπαϊκή προσέγγιση στην τεχνητή νοημοσύνη).

5

(6)  Ψηφιακή ταυτότητα για όλους τους Ευρωπαίους, COM(2021) 281 final.

6

(7)  ΕΕ C 288 της 31.8.2017, σ. 1.

7

(8)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή — Πράξη για τα δεδομένα.

8

(9)  Η Eurostat αναφέρει ότι το 2020 μόνο το 36 % των επιχειρήσεων της ΕΕ χρησιμοποίησαν υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους και οι περισσότερες από αυτές για μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και αποθήκευση, κάνοντας χρήση μόνο του 19 % των εταιρειών υπολογιστικού νέφους.

9

(10)  ΕΕ C 326 της 26.10.2012, σ. 391.

10

(11)  Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής — Μια πολιτική ανταγωνισμού κατάλληλη για νέες προκλήσεις [COM(2021) 713 final].

11

(12)  ΕΕ C 14 της 15.1.2020, σ. 46, ΕΕ C 10 της 11.1.2021, σ. 40, ΕΕ C 228 της 5.7.2019, σ. 16, ΕΕ C 75 της 10.3.2017, σ. 6, ΕΕ C 374 της 16.9.2021, σ. 11.

12

---

| 22.11.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 443/29 |
| --- | --- | --- | --- |

22.11.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 443/29

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπή με θέμα «Ανάλυση του ρόλου της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στη νέα συμφωνία μεταξύ της ΕΕ και του Οργανισμού Κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΟΚΑΚΕ), συμπεριλαμβανομένου του ρόλου των ΣΟΕΣ στο πλαίσιο αυτό»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2022/C 443/04)

| Εισηγητής: | ο κ. Carlos TRINDADE |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Carlos TRINDADE

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 21.10.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 52 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Εξωτερικές σχέσεις |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 9.6.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 13.7.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 571 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 170/0/1 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

21.10.2021

Νομική βάση

Άρθρο 52 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Εξωτερικές σχέσεις

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

9.6.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

13.7.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

571

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

170/0/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) σημειώνει πως η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) έχει θεσπίσει, εδώ και καιρό, ένα πλαίσιο αξιών και στόχων που διέπει τις σχέσεις της με τις Χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΑΚΕ), και συγκεκριμένα: δημοκρατία, χρηστή διακυβέρνηση και ανθρώπινα δικαιώματα, βιώσιμη ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς και αξιοπρεπής εργασία, μετατροπή της κινητικότητας και της μετανάστευσης σε ευκαιρίες, ανθρώπινη ανάπτυξη, περιβάλλον και «συνένωση δυνάμεων στην παγκόσμια σκηνή σε τομείς κοινών συμφερόντων». Όσον αφορά τις σχέσεις με τις γειτονικές τρίτες χώρες, στους στόχους αυτούς προστίθεται η ασφάλεια. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ προσυπογράφει αυτό το πλαίσιο αξιών και στόχων που αποτελούν τον γνώμονα βάσει του οποίου η ΕΕ έχει συνάψει τις σχέσεις εμπορίου και συνεργασίας της για την ανάπτυξη, και το οποίο καθορίστηκε μέσα από διάφορες διεθνείς συμφωνίες με τις χώρες ΑΚΕ από το 1960. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει τη νέα Συμφωνία εν γένει και ελπίζει να υπογραφεί σύντομα από τα συμβαλλόμενα μέρη, τα οποία εξαίρει για την προσπάθεια που καταβάλλουν και τις σημαντικές δεσμεύσεις που αναλαμβάνουν με βάση το πλαίσιο αναφοράς των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (ΣΒΑ). |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ συνιστά θερμά στην Επιτροπή η αρχιτεκτονική συνεργασίας για την ανάπτυξη δυνάμει της νέας Συμφωνίας και των συμφωνιών οικονομικής εταιρικής σχέσης (ΣΟΕΣ) να αποτελέσει αντικείμενο εμβριθούς προβληματισμού και νέων αποφάσεων, με βάση τα διδάγματα της πανδημίας COVID-19 (που εγείρει το ζήτημα των κρίσιμων υγειονομικών υποδομών) και τις γεωπολιτικές επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία (μεταξύ άλλων στην επισιτιστική ασφάλεια, την τιμή της ενέργειας και τις απειλές για τη δημοκρατία). Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει πως αυτά τα δύο καθοριστικά παγκόσμια συμβάντα, που άλλαξαν ριζικά την παγκόσμια σκηνή, δημιούργησαν στις χώρες ΑΚΕ την ανάγκη πιο σύνθετων και επειγουσών απαντήσεων, που απαιτούν διαφορετική διεθνή συνεργασία από τη σημερινή. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την αναγνώριση, από τη νέα Συμφωνία, της σημασίας του ρόλου που επιτελούν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών (ΟΚΠ) και οι κοινωνικοί εταίροι και εξαίρει τα συμβαλλόμενα μέρη για την αναγνώριση αυτή. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ κρίνει ιδιαίτερα θετικά το ότι η νέα Συμφωνία, είτε στην κοινή της βάση είτε στα επιμέρους περιφερειακά πρωτόκολλα, αναφέρεται επανειλημμένα (παρότι με διαφορετικές διατυπώσεις) στη σημασία ύπαρξης θεσμικών μηχανισμών συμμετοχής, ενημέρωσης, ακρόασης και διαρθρωμένης διαβούλευσης της κοινωνίας των πολιτών (εφεξής «θεσμικοί μηχανισμοί»). |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει πως οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οι κοινωνικοί εταίροι διαθέτουν δικούς τους μηχανισμούς θεσμικής εκπροσώπησης, όπου εκφράζουν επίσημα τις εκτιμήσεις, τις προτάσεις και τις παρατηρήσεις τους. Έχει θεμελιώδη σημασία η ύπαρξη θεσμικών μηχανισμών, με νομική ρύθμιση και επίσημη δραστηριότητα, ανεξαρτήτως μορφής (οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές επιτροπές, συμβουλευτικά συμβούλια, φόρουμ, πλατφόρμες, δίκτυα ΟΚΠ, μόνιμες διασκέψεις ή άλλες μορφές), όπου οι ΟΚΠ, διεξάγοντας τον διάλογο πολιτών, και οι κοινωνικοί εταίροι (διεξάγοντας τον κοινωνικό διάλογο), διά της συμμετοχής τους, θα συνεισφέρουν στη συζήτηση στη δημόσια και δημοκρατική σφαίρα. Η επισημοποίηση αυτών των θεσμικών μηχανισμών καθιστά ανθεκτικότερη την κοινωνία, καθώς κινητοποιεί τους πολίτες και ανυψώνει το επίπεδο της δημοκρατικής ζωής. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει πως, στην ΕΕ και τις χώρες ΑΚΕ, η πραγματικότητα των ΟΚΠ, των κοινωνικών εταίρων και των θεσμικών μηχανισμών διαφέρει πολύ, λόγω των οικονομικών, κοινωνικών, πολιτιστικών και πολιτικών διαφορών μεταξύ των περιοχών, των υποπεριοχών και των χωρών. Στις χώρες ΑΚΕ, το άτυπο καθεστώς αποτελεί αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα η οποία πρέπει να ληφθεί υπόψη στη δραστηριότητα των ΟΚΠ και των κοινωνικών εταίρων και στην υλοποίηση και λειτουργία των θεσμικών μηχανισμών, καθώς διαφορετικά ο γενικός πληθυσμός δεν θα μπορέσει να ωφεληθεί από τα αποτελέσματα της νέας Συμφωνίας. Η ΕΟΚΕ κρίνει απολύτως απαραίτητη τη δημιουργία λύσεων που θα υπερβαίνουν τις υφιστάμενες δυσκολίες, ιδίως όσον αφορά την τεχνική και χρηματοδοτική ικανότητα των ΟΚΠ και των κοινωνικών εταίρων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί πως στο πλαίσιο ΕΕ-ΟΚΑΚΕ υπάρχει πλήθος ορθών πρακτικών που αξίζει να εντοπιστούν για να αναπαραχθούν σε άλλες χώρες. Η επιτροπή παρακολούθησης «ΑΚΕ-ΕΕ» αποτελεί ένα τέτοιο παράδειγμα και είναι σε θέση να υλοποιήσει αυτή τη διάδοση. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ θέτει ως στόχο για τη συμμετοχή της στη διαδικασία την υλοποίηση των θεσμικών μηχανισμών και την προώθηση της στήριξης των ΟΚΠ και των κοινωνικών εταίρων στις χώρες ΑΚΕ, με την αναγνώριση του ρόλου τους ως φορέων προώθησης της βιώσιμης ανάπτυξης, ιδίως υπό το φως του ΣΒΑ 17 του ΟΗΕ. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να καθοριστεί, με σεβασμό της δομής της νέας Συμφωνίας, ως στόχος η συγκρότηση τεσσάρων θεσμικών μηχανισμών, και συγκεκριμένα: ενός μηχανισμού μεταξύ της ΕΕ και του ΟΚΑΚΕ, αναφορικά με την κοινή βάση· ενός μεταξύ ΕΕ και Αφρικής, αναφορικά με το Περιφερειακό Πρωτόκολλο ΕΕ-Αφρικής· ενός μεταξύ ΕΕ-Καραϊβικής, αναφορικά με το Περιφερειακό Πρωτόκολλο ΕΕ-Καραϊβικής· και ενός μεταξύ ΕΕ-Ειρηνικού, αναφορικά με το Περιφερειακό Πρωτόκολλο ΕΕ-Ειρηνικού. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ προτείνει επίσης στην Επιτροπή να συγκροτηθούν, στο πλαίσιο των ΣΟΕΣ, συμβουλευτικές επιτροπές. Η ΕΟΚΕ τονίζει πως ο ρόλος των ΟΚΠ και των κοινωνικών εταίρων στις ΣΟΕΣ είναι αναντικατάστατος και πρέπει να ενισχυθεί. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τις συστάσεις της γνωμοδότησης REX/536, που πρέπει να εφαρμοστούν στις ισχύουσες και τις μελλοντικές ΣΟΕΣ και θεωρεί πως η συμβουλευτική επιτροπή Cariforum αποτελεί εξαιρετικό παράδειγμα ορθών πρακτικών, που πρέπει να διαδοθεί και να αναπαραχθεί. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ συνιστά θερμά στην Επιτροπή οι διάφοροι θεσμικοί μηχανισμοί που θα θεσπιστούν μελλοντικά στο πλαίσιο ΕΕ-ΟΚΑΚΕ (κοινή βάση + Περιφερειακά Πρωτόκολλα + ΣΟΕΣ) να διαρθρώνονται δεόντως προκειμένου να δημιουργούνται συνέργειες και να βελτιστοποιείται η χρήση πόρων, ιδίως δημοσιονομικών. Οι θεσμικοί μηχανισμοί θα επικεντρώνονται με ακρίβεια και αυστηρότητα στην αποστολή τους, θα λειτουργούν σε δίκτυο και θα διαθέτουν ένα ενιαίο, διαρθρωμένο σύστημα για τις μεταξύ τους σχέσεις, επιδεικνύοντας έτσι τη σημασία τους για την ικανότητα αντοχής των κοινωνιών, την οικονομική ανάπτυξη και την ευημερία των πολιτών. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ προτείνει ανεπιφύλακτα στην Επιτροπή να διαθέσει χρηματοπιστωτικά μέσα για τη στήριξη προγραμμάτων και έργων μελέτης και ανάλυσης προοπτικών όσον αφορά την κατάσταση των ΟΚΠ και των κοινωνικών εταίρων στις χώρες ΑΚΕ, προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες τους όσον αφορά την ηγετική ικανότητα, την τεχνική ενίσχυση των οργανώσεων και την υλοποίηση των προβλεπόμενων θεσμικών μηχανισμών. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει πως στόχος είναι η συμβολή προκειμένου, στο πλαίσιο της νέας Συμφωνίας, να ενισχυθεί η ύπαρξη δημοκρατικών ΟΚΠ και κοινωνικών εταίρων, με ενισχυμένη δυνατότητα παρέμβασης και ενεργό συμμετοχή των μελών τους. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ καλεί μετ' επιτάσεως την Επιτροπή να στηρίξει τις δραστηριότητες της επιτροπής παρακολούθησης «ΑΚΕ-ΕΕ» της ΕΟΚΕ, που αποτελεί τον μοναδικό υφιστάμενο θεσμικό μηχανισμό στο πλαίσιο της νέας συμφωνίας ΕΕ-ΟΚΑΚΕ και η οποία θα έχει ενισχυμένο ρόλο στη διαδικασία, πρωτίστως μέσω του διαρθρωμένου διαλόγου, προκειμένου: (i) να παράσχει στα όργανα συναφείς εκθέσεις, έργα και γνωμοδοτήσεις, (ii) να υποκινήσει τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών από τις χώρες ΑΚΕ και (iii) να συμβάλει στη συγκρότηση των προβλεπόμενων θεσμικών μηχανισμών. |
| --- | --- |

1.14.

2.   Γενικές παρατηρήσεις αναφορικά με το ιστορικό πλαίσιο και τους στρατηγικούς στόχους

| 2.1. | Το 2016, η ΕΕ ενέκρινε σειρά προτεραιοτήτων όσον αφορά τα κοινά ενδιαφέροντα στην ανανεωμένη εταιρική σχέση με τις χώρες του Οργανισμού Κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΟΚΑΚΕ), οι οποίες επιβεβαιώθηκαν σε μεταγενέστερα έγγραφα: δημοκρατία, χρηστή διακυβέρνηση και ανθρώπινα δικαιώματα, βιώσιμη ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς και αξιοπρεπής εργασία, μετατροπή της κινητικότητας και της μετανάστευσης σε ευκαιρίες, ανθρώπινη ανάπτυξη, περιβάλλον και «συνένωση δυνάμεων στην παγκόσμια σκηνή σε τομείς κοινών συμφερόντων» (1), στις οποίες προσέθεσε τα ζητήματα ασφαλείας, λαμβάνοντας υπόψη τους εγγύτερους γείτονές της. Αυτή η συστηματοποίηση ενοποιεί τους προηγούμενους σχετικούς στόχους της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ΕΕ κατοχύρωσε τους στόχους αυτούς μέσω διεθνών συμφωνιών, αρχικά μέσω της Σύμβασης της Γιαουντέ, και εν συνεχεία με τις Συμφωνίες της Λομέ, του Κοτονού και, σήμερα, μέσω της διαπραγμάτευσης της συμφωνίας που θα διαδεχθεί αυτή του Κοτονού. Παράλληλα, η ΕΕ συνήψε, με ορισμένα κράτη ή ομάδες κρατών ΑΚΕ, συμφωνίες οικονομικής εταιρικής σχέσης. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Οι ΣΟΕΣ αποτελούν το γενικότερο οικονομικό μέσο που καθιστά λειτουργική αυτήν τη στρατηγική και όπου ορίζεται ότι στόχος της είναι «η ομαλή και σταδιακή ένταξη των χωρών ΑΚΕ στην παγκόσμια οικονομία» και η εξάλειψη της φτώχειας, με την υπογράμμιση ότι οι διαφορές μεταξύ της ανάπτυξης των μερών και οι οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές ιδιαιτερότητες κάθε οικονομίας, ιδίως δε το επίπεδο άτυπης δραστηριότητας σε κάθε κράτος ή υποπεριοχή, πρέπει να συνεκτιμηθούν κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί πως τα διδάγματα της πανδημίας, με τις δυσκολίες των συστημάτων υγείας, τις δυσμενείς επιπτώσεις στην οικονομία, την αύξηση των κοινωνικών ανισοτήτων και της φτώχειας, τα διαρθρωτικά προβλήματα πρόσβασης ή παραγωγής φαρμάκων και εμβολίων, την εγκυρότητα των ψηφιακών μέσων, τις απειλές για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία και την τεράστια οικονομική εξάρτηση, μεταξύ άλλων, κατέδειξαν την ανάγκη επανεξέτασης της αρχιτεκτονικής της συνεργασίας για την ανάπτυξη, που πρέπει να ληφθεί υπόψη στην υλοποίηση και την αναδιατύπωση των στρατηγικών μεταξύ ΕΕ και ΟΚΑΚΕ. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις σχετικά με τη συμφωνία μετά το Κοτονού

| 3.1. | Το 2015, πραγματοποιήθηκε αξιολόγηση των 15 ετών της Συμφωνίας του Κοτονού, όπου εντοπίζονταν οι επιτυχίες και οι αδυναμίες της. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η συμφωνία του Κοτονού θα έπρεπε να έχει λήξει το Φεβρουάριο του 2020. Ωστόσο, η διαπραγμάτευση σχετικά με ευαίσθητα ζητήματα και η πανδημία κατέστησαν αδύνατη την έγκαιρη ανανέωσή της, και μόλις τον Απρίλιο του 2021 μονογραφήθηκε το κείμενο της ανανεωμένης συμφωνίας εταιρικής σχέσης, που ατύπως φέρει τον τίτλο «Συμφωνία μετά το Κοτονού», μεταξύ της ΕΕ και του ΟΚΑΚΕ. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Για να ληφθεί υπόψη η πολυμορφία των συμβαλλόμενων χωρών και να υπάρξει εστίαση στην επιμέρους εφαρμογή της σε κάθε περιοχή, η νέα Συμφωνία περιέχει κοινή βάση που συμπληρώνεται από τρία περιφερειακά πρωτόκολλα (Αφρική, Καραϊβική, Ειρηνικός), όλα με δεσμευτικό χαρακτήρα. Η πολυπλοκότητα αυτής της δομής σημαίνει πως, μελλοντικά, θα πρέπει να υπάρχει μεγαλύτερη προορατικότητα από την επιτροπή παρακολούθησης «ΑΚΕ-ΕΕ». |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Οι προτεραιότητες της νέας Συμφωνίας εκφράζουν τη δέσμευση των μερών για την υλοποίηση των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών και είναι διαρθρωμένες γύρω από έξι τομείς: i) ανθρώπινα δικαιώματα, δημοκρατία και διακυβέρνηση· ii) ειρήνη και ασφάλεια iii) ανθρώπινη ανάπτυξη (που περιλαμβάνει την υγεία, την παιδεία, την αποχέτευση, την επισιτιστική ασφάλεια, την κοινωνική συνοχή, τον πολιτισμό και την ισότητα των φύλων, καθώς και δεσμεύσεις συνεργασίας για την ανάπτυξη)· iv) βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς οικονομική μεγέθυνση και ανάπτυξη (συμπεριλαμβανομένης της προσέγγισης των ΣΟΕΣ)· v) περιβαλλοντική βιωσιμότητα και κλιματική αλλαγή· vi) μετανάστευση και κινητικότητα. Αυτές οι προτεραιότητες έχουν κεφαλαιώδη σημασία για τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τους κοινωνικούς εταίρους. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Σε αυτές προστίθεται η καταπολέμηση του αντικτύπου της πανδημίας COVID-19 στην ΕΕ και τις χώρες ΑΚΕ, είτε αναφορικά με τους κινδύνους υποχώρησης της δημοκρατίας είτε με την οικονομική και κοινωνική ανάκαμψη, λόγω των χαμηλών προοπτικών ανάκαμψης στα κράτη ΑΚΕ και κατά συνέπεια της αύξησης της φτώχειας και των ανισοτήτων. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ, ειδικότερα, τονίζει πως το ζήτημα των κρίσιμων υποδομών στις χώρες ΑΚΕ διατηρεί όλη τη σημασία του, όπως απέδειξε η πανδημία. Η βιώσιμη ανάπτυξη συνδέεται πλήρως με την ύπαρξη ανθεκτικών υποδομών που θα προωθούν και θα στηρίζουν την οικονομική δραστηριότητα και την κοινωνική πρόοδο και θα είναι αποφασιστικής σημασίας για την επίτευξη των ΣΒΑ–Ατζέντας για το 2030 και της Αφρικανικής Ατζέντας 2063. Η ΕΟΚΕ τονίζει πως η συνεργασία για την ανάπτυξη συνεχίζει να αποτελεί αναγκαία, παρότι όχι ικανή, προϋπόθεση για την επιτυχία και τονίζει τη σημασία της ενίσχυσής της στις χώρες ΑΚΕ. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ιδιαιτέρως σε αυτό το πλαίσιο τη σημασία των κρίσιμων υγειονομικών υποδομών. Η ύπαρξη οικουμενικών, εύκολα προσβάσιμων και παραδοσιακά ατελών υπηρεσιών υγείας στις χώρες ΑΚΕ είναι ζωτικής σημασίας για την ευεξία των πληθυσμών και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Ειδικότερα, η ταχεία πρόσβαση σε εμβόλια (πνευματικά δικαιώματα και τοπική τεχνική ικανότητα παραγωγής) θα δώσει στις κοινωνίες των χωρών ΑΚΕ την αναγκαία ανθεκτικότητα σε περίπτωση μελλοντικών (πιθανών) πανδημιών. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει πως αυτό το σημαντικό ζήτημα δεν περιλαμβάνεται στη νέα Συμφωνία και καλεί την ΕΕ και τον ΟΚΑΚΕ να το λάβουν υπόψη κατά την εφαρμογή της. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί πως η τρέχουσα γεωπολιτική κατάσταση στην Ευρώπη και τον κόσμο, ιδίως οι επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία (μεταξύ άλλων στην επισιτιστική ασφάλεια, την τιμή της ενέργειας και τις απειλές για τη δημοκρατία), σημαίνουν πως η νέα Συμφωνία θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη αυτές τις επιπτώσεις στη συνεργασία για την ανάπτυξη εν γένει και στις ΣΟΕΣ ειδικότερα. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι η τρέχουσα κατάσταση ενδέχεται να οδηγήσει σε αύξηση του ανταγωνισμού επιρροής στις χώρες ΑΚΕ, πράγμα που απαιτεί από την ΕΕ την αύξηση της ικανότητας συνεργασίας της, ιδίως οικονομικής, κοινωνικής και πολιτιστικής, με αυτές τις χώρες. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Όσον αφορά τους θεσμικούς μηχανισμούς συμμετοχής, ενημέρωσης, ακρόασης και διαρθρωμένης διαβούλευσης της κοινωνίας των πολιτών, η ΕΟΚΕ κρίνει θετικά τις ακόλουθες επανειλημμένες αναφορές της νέας Συμφωνίας: ότι, για τα μέρη, είναι σημαντικό να δημιουργηθούν «ανοικτοί και διαφανείς μηχανισμοί διαρθρωμένης διαβούλευσης» (2) ή ότι τα μέρη «θεσπίζουν μηχανισμούς για ανοικτή και διαφανή διαβούλευση» (3) ή «θεσπίζουν και αναπτύσσουν μηχανισμούς διαβούλευσης και διαλόγου» (4) ή, τέλος, «προβλέπουν μηχανισμούς διαβούλευσης και διαλόγου» (5). |
| --- | --- |

3.9.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις σχετικά με τις Συμφωνίες Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης (ΣΟΕΣ) μεταξύ της ΕΕ και των χωρών Αφρικής, Καραϊβικής και Ειρηνικού

| 4.1. | Οι διαπραγματεύσεις για εννέα ΣΟΕΣ οδήγησαν στην εφαρμογή επτά περιφερειακών συμφωνιών με τις 32 από τις 79 χώρες ΑΚΕ (14 από την Καραϊβική, 14 από την Αφρική και 4 από τον Ειρηνικό). Πέντε εξ αυτών ισχύουν προσωρινά, καθώς δεν έχουν ακόμα κυρωθεί από όλα τα μέλη της ΕΕ. Οι άλλες δύο, με τη δυτική Αφρική και την ανατολική Αφρική, ακόμα δεν εφαρμόζονται προσωρινά λόγω καθυστερήσεων στην υπογραφή και την κύρωση από τις αφρικανικές χώρες. Άλλες 21 χώρες ολοκλήρωσαν τις διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ που ακόμη δεν έχουν τεθεί σε εφαρμογή. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ τονίζει πως οι ΣΟΕΣ ενέχουν ευκαιρίες, αλλά και κινδύνους. Είναι καθοριστικής σημασίας να διασφαλιστεί εταιρική σχέση μεταξύ ίσων, που θα επιτυγχάνει οικονομική ανάπτυξη αλλά θα εξασφαλίζει παράλληλα την ευημερία και την κοινωνική δικαιοσύνη. Η δράση των ΟΚΠ και των κοινωνικών εταίρων είναι εξαιρετικά σημαντική για την υλοποίηση αυτών των στόχων. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Ωστόσο, οι ΣΟΕΣ έχουν επικριθεί από τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τους κοινωνικούς εταίρους στην ΕΕ και στις χώρες εταίρους. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Οι επικρίσεις αυτές αφορούν τον σχεδιασμό των ΣΟΕΣ και τους δυνητικούς περιορισμούς που θα θέσουν στην παραγωγική ανάπτυξη των χωρών ΑΚΕ, παρά τη δυνατότητα προστασίας των εθνικών βιομηχανιών, όπως η γεωργική, μεταξύ άλλων. Οι ελεύθερες συναλλαγές ΕΕ-ΟΚΑΚΕ αποτελούν πλεονέκτημα των ΣΟΕΣ, ωστόσο σε διάφορες περιπτώσεις παρατηρήθηκε το αποτέλεσμα της μείωσης των δασμολογικών εσόδων, ιδίως δε της μείωσης των φόρων επί του εξωτερικού εμπορίου, εκτός των δυσκολιών που ενέχουν για τις πολύ μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις ή συνεταιρισμούς, που αποτελούν τη βάση της οικιακής οικονομίας, δεδομένης της διαφοράς μεταξύ του οικονομικού επιπέδου της ΕΕ και των χωρών ΑΚΕ, όπως έχουν τονίσει μετ' επιτάσεως πολυάριθμες ΟΚΠ και κοινωνικοί εταίροι. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών ενσωματώνεται ποικιλοτρόπως στις ΣΟΕΣ, με διαφορετικές ρυθμίσεις και διαφορετική βαρύτητα για τις ΟΚΠ στη συζήτηση και την υλοποίηση των συμφωνιών αυτών. Για παράδειγμα, η ΣΟΕΣ με την Ακτή του Ελεφαντοστού οδήγησε στη δημιουργία της Πλατφόρμας της Ακτής του Ελεφαντοστού (Σύμβαση της Κοινωνίας των Πολιτών της Ακτής του Ελεφαντοστού, CSCI), η οποία οργάνωσε πρωτοβουλία (6) παρακολούθησης των επιπτώσεων της ΣΟΕΣ στην οικιακή οικονομία. Πέραν αυτού, το εύρος των εσωτερικών συνεδριάσεων που επικεντρώνονται στη «βιώσιμη ανάπτυξη» περιορίζει την επιρροή της κοινωνίας των πολιτών σε άλλους τομείς. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Ορισμένες ΣΟΕΣ προβλέπουν επιπλέον οργανισμούς, όπως μικτές κοινοβουλευτικές επιτροπές, όπως συμβαίνει με το Cariforum και με τη ΣΟΕΣ με τη δυτική Αφρική. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Καθώς οι ΣΟΕΣ αναφέρονται ρητά στην ενσωμάτωσή τους στις προτεραιότητες της Συμφωνίας του Κοτονού, η νέα Συμφωνία δίνει στα συμβαλλόμενα μέρη την ευκαιρία να προωθήσουν έναν πιο ενισχυμένο, εναρμονισμένο και θεσμοθετημένο ρόλο για τις ΟΚΠ και τους κοινωνικούς εταίρους, ευκαιρία που πρέπει να αξιοποιηθεί πλήρως, μεταξύ άλλων γιατί, όπως φαίνεται στον απολογισμό της εφαρμογής των ΣΟΕΣ στον οποίο προέβη η ΕΕ τον Σεπτέμβριο του 2021, η σχετική διαδικασία ήταν αργή. Ο αποτελεσματικότερος τρόπος υλοποίησης των θεσμικών μηχανισμών που προβλέπονται στις ΣΟΕΣ είναι η ύπαρξη, από πλευράς δημοσίων οργανισμών, έγκαιρης και λεπτομερούς επικοινωνίας με τις ΟΚΠ και τους κοινωνικούς εταίρους σχετικά με τη διαδικασία και η πρόσκλησή τους να συμμετάσχουν κατά τρόπο διαρθρωμένο, με μελέτες και τεκμηριωμένες προτάσεις. |
| --- | --- |

4.7.

5.   Ειδικές παρατηρήσεις σχετικά με την έννοια, την αντιπροσωπευτικότητα, τη δράση και τη θεσμοθέτηση της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων

| 5.1. | Η ΕΟΚΕ αποτελεί τον «Οίκο της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πολιτών». Η ΕΟΚΕ είναι συμβουλευτικό όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης που συστάθηκε δυνάμει του Άρθρου 13 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αποτελείται δε από 329 μέλη που εκπροσωπούν τους εργοδότες (Ομάδα Ι), τους εργαζόμενους (Ομάδα ΙΙ) και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών (Ομάδα ΙΙΙ), και συνιστά τον ευρωπαϊκό θεσμικό μηχανισμό όπου αυτές οι ομάδες συμφερόντων εκφράζουν, μέσω διαρθρωμένου διαλόγου, τις απόψεις τους σχετικά με τα ζητήματα που απασχολούν την ΕΕ. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει πως οι ΟΚΠ περιλαμβάνουν οργανώσεις με ποικίλο φάσμα στόχων, που εκπροσωπούν τα εγγεγραμμένα μέλη τους, ενώ η πολιτική τους λειτουργία περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, δράσεις προώθησης της ευημερίας των πολιτών, κοινωνικής ένταξης και καταπολέμησης των αποκλεισμών, προστασίας των κοινωνικών, οικονομικών, πολιτιστικών και επαγγελματικών δικαιωμάτων και συμφερόντων κοινοτήτων και/ή ομάδων πολιτών, προστασίας του περιβάλλοντος και καταπολέμησης της κλιματικής αλλαγής, προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καταδίκης (επαγρύπνησης) ή προειδοποίησης και πίεσης (προάσπισης) ενώπιον των αρμοδίων οργάνων όσον αφορά την προάσπιση των συμφερόντων των μελών τους και προάσπισης των κοινωνιακών τους αξιών. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Οι οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες όπου εντάσσεται ένα τόσο ευρύ και ποικίλο σύνολο οργανώσεων καθορίζουν τη μορφή τους και πρέπει να μας οδηγήσουν στο να αποφύγουμε να τις θεωρούμε τον κύριο παράγοντα προώθησης της βιώσιμης ανάπτυξης, παρά τον σημαντικό και αξιόλογο ρόλο τους. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Η ΕΟΚΕ φρονεί πως το υψηλό επίπεδο άτυπης οικονομικής και κοινωνικής δραστηριότητας που παρατηρείται εν γένει στις χώρες ΑΚΕ, και η οποία χαρακτηρίζει και επηρεάζει έντονα όλες τις κοινωνικές, οργανωτικές και θεσμικές σχέσεις, πρέπει να εξετάζεται εντός αυτής της πολυσχιδούς πραγματικότητας. Σε αυτό το πλαίσιο, οι ΟΚΠ και οι κοινωνικοί εταίροι έχουν παραδοσιακά μεγάλες δυσκολίες συγκρότησης, οργάνωσης και θεσμικής λειτουργίας, οικονομικής στήριξης και επίσημης δράσης. Αυτές οι ΟΚΠ και οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο εξαιρετικής οικονομικής στήριξης, καθώς διαφορετικά θα είναι πολύ δύσκολο να συμβάλουν, με τη συμμετοχή και την παρέμβασή τους, στη βιώσιμη ανάπτυξη, την άσκηση της ιδιότητας του πολίτη και τη δημοκρατική ανθεκτικότητα των χωρών τους. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Η δράση των ΟΚΠ εξαρτάται από τον κοινωνικό ρόλο που επιθυμούν να διαδραματίσουν (περισσότερο ή λιγότερο πολιτικό), το μέγεθός τους, την κοινωνική σημασία που τους αποδίδουν τα μέλη τους και η κοινωνία όπου εντάσσονται και τον ηγετικό ρόλο που επιτυγχάνουν, τους πόρους που χρειάζονται για τους στόχους τους και, πρωτίστως, τις προϋποθέσεις που θέτουν οι χρηματοδότες τους. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Γενικότερα, οι τρωτότητες των ΟΚΠ τις οδηγούν σε ανταγωνισμό για τη χρηματοδότηση, ενίοτε δε όχι μόνο μεταξύ τους, αλλά και με τους δημόσιους οργανισμούς. Αυτά καθιστούν προβληματική τη δραστηριότητά τους και τη συμμετοχή τους σε εθνικούς και/ή διεθνείς θεσμικούς μηχανισμούς. Παράλληλα, μπορούν να δημιουργήσουν εξαρτήσεις από τους χρηματοδότες και/ή τις αρχές κάθε χώρας. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Τα συνδικάτα και οι εργοδοτικές οργανώσεις, που αποτελούν τους κοινωνικούς εταίρους, θεωρούνται ΟΚΠ αλλά, λόγω της ιδιαιτερότητάς τους, έχουν τη δική τους διακριτή ταυτότητα. Οι κοινωνικοί εταίροι εκπροσωπούν και προασπίζουν τα συμφέροντα των μελών τους, πρωτίστως τα οικονομικά, είτε ενώπιον των αρμοδίων οργάνων, μέσω ειδικών μηχανισμών διαβούλευσης και διαπραγμάτευσης, είτε μεταξύ τους, ιδίως μέσω των συλλογικών διαπραγματεύσεων και συμβάσεων. Οι κοινωνικοί εταίροι έχουν σταθερή δομή, σαφή εκπροσώπηση συμφερόντων, αδιαμφισβήτητη διαχρονικότητα, αναγνωρισμένο ιστορικό κεκτημένο, παγιωμένο και σαφώς καθορισμένο πλαίσιο δράσης και αλληλεπίδρασης και, εν γένει, διαθέτουν ικανότητα αυτοχρηματοδότησης. |
| --- | --- |

5.7.

6.   Ειδικές παρατηρήσεις σχετικά με τη Συμφωνία μετά το Κοτονού και την κοινωνία των πολιτών και τους κοινωνικούς εταίρους

6.1.   Η κοινωνία των πολιτών και οι κοινωνικοί εταίροι στη Συμφωνία μετά το Κοτονού

| 6.1.1 | Η νέα Συμφωνία, τόσο στην κοινή της βάση όσο και σε κάθε ένα από τα τρία περιφερειακά πρωτόκολλα, προβλέπει ενεργό ρόλο για την κοινωνία των πολιτών. Ωστόσο δεν τον συγκεκριμενοποιεί, δεδομένου ότι αφήνει στη διακριτική ευχέρεια των συμβαλλόμενων μερών (ΟΚΑΚΕ-ΕΕ) τον καθορισμό του θεσμικού πλαισίου της συμμετοχής της, και ειδικότερα τη δημιουργία θεσμικών μηχανισμών, πράγμα που εγείρει το βασικό ζήτημα της διασφάλισης της συμμετοχής των ΟΚΠ και των κοινωνικών εταίρων σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. |
| --- | --- |

6.1.1

| 6.1.2 | Η ενσωμάτωση βασικών οργανωτικών στοιχείων, συμπεριλαμβανομένης της δέουσας νομικής υπόστασης, της αντιπροσωπευτικότητας, της σύνθεσης των εκπροσώπων και των ελάχιστων απαιτήσεων όσον αφορά τη συχνότητα των συνεδριάσεων, θα δημιουργήσει δυναμικές που θα ενισχύσουν τον ρόλο των ΟΚΠ και των κοινωνικών εταίρων, που αποτελούν ενδιαφερόμενα μέρη στη διαδικασία. |
| --- | --- |

6.1.2

| 6.1.3 | Αυτά τα ενδιαφερόμενα μέρη έχουν ειδικό ρόλο λόγω των δικών τους συμφερόντων, ρόλος που διαφέρει από τον ρόλο που επιτελούν οι πολιτικές παρατάξεις στην κοινωνία. Η συμμετοχή των ΟΚΠ και των κοινωνικών εταίρων πρέπει να μετουσιώνεται σε απτές δράσεις και να μην περιορίζεται στις γενικόλογες συζητήσεις. Με τις μελέτες, τις γνωμοδοτήσεις και τις προτάσεις τους προς τα θεσμικά όργανα, θα τροφοδοτούν τις συζητήσεις και τις αποφάσεις. Η ύπαρξη θεσμικών μηχανισμών, όπου θα συμμετέχουν ενεργά τα ενδιαφερόμενα μέρη, τα οποία θα τους διαχειρίζονται με καθορισμένους διαδικαστικούς κανόνες, μηχανισμοί οι οποίοι θα διαδίδουν πληροφορίες και θα αλληλεπιδρούν μεταξύ τους μέσω διαβουλεύσεων και διαρθρωμένου διαλόγου, αποτελεί την καλύτερη συνεισφορά των ΟΚΠ και των κοινωνικών εταίρων στην κατεύθυνση μιας «ανοιχτής διακυβέρνησης» (7). |
| --- | --- |

6.1.3

| 6.1.4 | Το ζήτημα της χρηματοδότησης έχει ιδιαίτερη σημασία. Χωρίς ικανή, διαφανή και βασισμένη σε κριτήρια χρηματοδότηση, δεν θα εξασφαλιστεί η συμμετοχή των ΟΚΠ και των κοινωνικών εταίρων ούτε στις συνεδριάσεις ούτε, πρωτίστως, στο προκαταρκτικό έργο εφαρμοσμένης έρευνας με συλλογή δεδομένων, εκπόνηση μελετών και κατάρτιση γνωμοδοτήσεων. |
| --- | --- |

6.1.4

6.2.   Η τρέχουσα κατάσταση της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων στην ΕΕ και τις χώρες ΑΚΕ

6.2.1   Ε υ ρ ώ π η

Όσον αφορά την Ευρώπη, υπάρχουν πολλές εκατοντάδες χιλιάδες ενώσεων, οργανώσεων, ομοσπονδιών, συνομοσπονδιών, πλατφορμών και φόρουμ, εθνικού ή ευρωπαϊκού επιπέδου, είτε από ΟΚΠ είτε από τον επιχειρηματικό τομέα (ιδιωτικό, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, δημόσιο ή κοινωνικό) είτε από τον συνδικαλιστικό τομέα, με σχετική οργανωτική εναρμόνιση.

6.2.2   Α φ ρ ι κ ή, Κ αρ α ϊ β ι κ ή κ α ι Ε ι ρ η ν ι κ ό ς

| 6.2.2.1 | Όσον αφορά τις χώρες ΑΚΕ, η οικονομική, κοινωνική, πολιτική και ιστορική κατάσταση κάθε περιοχής, υποπεριοχής και χώρας έχει ως αποτέλεσμα μεγάλη οργανωτική ποικιλομορφία και, ενίοτε, απουσία αλληλεπίδρασης μεταξύ ΟΚΠ και κοινωνικών εταίρων, ενώ ταυτόχρονα υφίστανται πολυάριθμα παραδείγματα ορθών πρακτικών, καθώς και αρκετές δυσκολίες και ελλείψεις. |
| --- | --- |

6.2.2.1

| 6.2.2.2 | Υπάρχουν επίσης δυσκολίες ή ακόμα και απουσία γενικής ή ειδικής ενημέρωσης των ΟΚΠ και των κοινωνικών εταίρων σχετικά με τη νέα Συμφωνία ή τις ΣΟΕΣ (όπου υπάρχουν), καθώς και, εν γένει, έλλειψη χώρων διαρθρωμένης συμμετοχής και διαλόγου με τους δημόσιους οργανισμούς. |
| --- | --- |

6.2.2.2

| 6.2.2.3 | Αυτή η ετερογενής κατάσταση αναδεικνύει την ανάγκη επιτόπιας μελέτης και των δύο αυτών πτυχών, ώστε να διαδοθούν τα παραδείγματα ορθών πρακτικών και να επιλυθούν οι δυσκολίες και οι ελλείψεις, προκειμένου να στηριχθούν οι ΟΚΠ και οι κοινωνικοί εταίροι και να ενισχυθεί ο ρόλος τους. Έτσι θα στηριχθούν οι υφιστάμενοι θεσμικοί μηχανισμοί και θα προωθηθεί η δημιουργία νέων. |
| --- | --- |

6.2.2.3

6.2.3   Ε π ι τ ρ ο π ή π α ρ α κ ο λ ο ύ θ η σ η ς «ΑΚΕ-ΕΕ»

Σήμερα, στο πλαίσιο των σχέσεων ΕΕ-ΑΚΕ, οι ΟΚΠ και οι κοινωνικοί εταίροι διαθέτουν την επιτροπή παρακολούθησης «ΑΚΕ-ΕΕ» που αποτελεί μέρος της ΕΟΚΕ και αποτελείται, σε ισότιμη βάση, από 12 μέλη της ΕΕ-ΕΟΚΕ και 12 αντιπροσώπους που ορίζονται από τις ΟΚΠ και τους κοινωνικούς εταίρους των χωρών ΑΚΕ (επί του παρόντος 8 από την Αφρική, 2 από την Καραϊβική και 2 από τον Ειρηνικό), οι οποίοι επιλέγονται από την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών κάθε περιοχής και τηρούν ισορροπία μεταξύ των ομάδων συμφερόντων.

7.   Ειδικές παρατηρήσεις σχετικά με την προώθηση και τη στήριξη των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων ως φορέων προώθησης της βιώσιμης ανάπτυξης

| 7.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί θεμελιώδους σημασίας την επισημοποίηση των προβλεπόμενων θεσμικών μηχανισμών και θεωρεί πως αυτός πρέπει να είναι ο κύριος στόχος της επί του θέματος. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Η ΕΟΚΕ συνιστά θερμά στην Επιτροπή να αναλάβει, μετά την τελική υπογραφή της νέας Συμφωνίας, την πρωτοβουλία να προωθήσει, μέσω του ΟΚΑΚΕ και των αντίστοιχων χωρών, τη δημιουργία των πολιτικών, οργανωτικών και χρηματοοικονομικών συνθηκών που θα επιτρέπουν την υλοποίηση αυτών των θεσμικών μηχανισμών. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Η ΕΟΚΕ απευθύνει ισχυρή έκκληση στον ΟΚΑΚΕ να καταβάλει αντίστοιχες προσπάθειες. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει πως η δομή της νέας Συμφωνίας προβλέπει τη σύσταση θεσμικού μηχανισμού που θα αφορά την κοινή βάση και θα περιλαμβάνει εκπροσώπους της ΕΕ και του ΟΚΑΚΕ. Ταυτόχρονα, καθιστά δυνατή για κάθε περιφερειακό πρωτόκολλο τη σύσταση θεσμικού μηχανισμού σε κάθε περιοχή (Αφρική, Καραϊβική και Ειρηνικός) που θα περιλαμβάνει εκπροσώπους της εν λόγω περιοχής και της ΕΕ. Προβλέπεται, με άλλα λόγια, η λειτουργία ενός συστήματος 1+3 θεσμικών μηχανισμών, που θα καλύπτει το σύνολο της νέας Συμφωνίας. |
| --- | --- |

7.4.

| 7.5. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει πως, στο πλαίσιο των ΣΟΕΣ, προβλέπεται επίσης η ύπαρξη θεσμικών μηχανισμών, των συμβουλευτικών επιτροπών, παρόμοιων με τις συμφωνίες με το Cariforum και με τη δυτική και την ανατολική Αφρική. |
| --- | --- |

7.5.

| 7.6. | Η ΕΟΚΕ εφιστά ιδιαιτέρως την προσοχή στο ότι το σύνολο αυτής της δομής θεσμικών μηχανισμών θα απαιτήσει μεγάλη διαρθρωτική προσπάθεια και λειτουργία σε δίκτυο, βάσει ενιαίου και διαρθρωμένου συστήματος, για τη δημιουργία συνεργειών, την αποφυγή διπλής προσπάθειας και τη διάδοση των πόρων, με βελτιστοποίηση της χρήσης τους, ιδίως όσον αφορά τους χρηματοοικονομικούς πόρους. |
| --- | --- |

7.6.

| 7.7. | Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να κατευθύνει τις αντιπροσωπείες της ΕΕ στα κράτη του ΟΚΑΚΕ, προκειμένου να στηρίξουν πρωτοβουλίες των ΟΚΠ και των κοινωνικών εταίρων, ιδίως όσον αφορά την ευαισθητοποίηση, την κατάρτιση και την ενίσχυση των ικανοτήτων των μελών και των διοικούντων τους, την τεχνική προσπάθεια των οργανώσεων και την ενίσχυση της δυναμικής σύστασης των θεσμικών μηχανισμών. Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή οι υποψηφιότητες των ΟΚΠ και των κοινωνικών εταίρων των χωρών ΑΚΕ να έχουν προτεραιότητα έναντι άλλων υποψηφιοτήτων, συνεκτιμωμένης της αξίας τους. |
| --- | --- |

7.7.

| 7.8. | Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή τη σύσταση προγραμμάτων που θα επιτρέπουν, στο πλαίσιο της υλοποίησης των θεσμικών μηχανισμών, την επιτόπια μελέτη της κατάστασης, των πλεονεκτημάτων και των δυσχερειών των ΟΚΠ, των κοινωνικών εταίρων και των διαφόρων υφιστάμενων δομών (πλατφόρμες, φόρουμ κ.λπ.) προκειμένου να συλλεχθούν και να διαδοθούν παραδείγματα ορθών πρακτικών (που υφίστανται ήδη στο πλαίσιο ΕΕ-ΟΚΑΚΕ). Η ΕΟΚΕ συνιστά οι ΟΚΠ και οι κοινωνικοί εταίροι των χωρών ΑΚΕ να έχουν καθοριστική ποσοτική και ποιοτική συμμετοχή στη μελέτη αυτή. |
| --- | --- |

7.8.

| 7.9. | Η ΕΟΚΕ τονίζει πως, για να μπορέσει η επιτροπή παρακολούθησης «ΑΚΕ-ΕΕ» να συμβάλει καλύτερα στη διαδικασία και να εκπληρώσει την αποστολή της, πρέπει να ενισχυθεί οργανικά με περισσότερους πόρους, μέλη και αντιπροσώπους. |
| --- | --- |

7.9.

| 7.10. | Η ΕΟΚΕ συνιστά θερμά στην Επιτροπή η χρηματοδότηση της διαδικασίας να ενσωματωθεί στα υφιστάμενα χρηματοδοτικά μέσα. Η ΕΟΚΕ εφιστά ιδιαιτέρως την προσοχή στο ότι η δραστηριότητα των ΟΚΠ και των κοινωνικών εταίρων προϋποθέτει τη χρηματοδότησή τους, καθώς η αυτοχρηματοδότηση δεν επαρκεί. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει πως, λόγω της γεωγραφικής διάστασης της νέας Συμφωνίας, η λειτουργία των θεσμικών μηχανισμών και η συμμετοχή των ΟΚΠ και των κοινωνικών εταίρων προϋποθέτει χρηματοοικονομικούς πόρους που δεν διαθέτουν. Ακόμα και με χρήση αυστηρών τεχνικών ελέγχου της διαχείρισης και σύγχρονων ψηφιακών τεχνολογιών, η χρηματοδοτική στήριξη των ΟΚΠ και των κοινωνικών εταίρων είναι θεμελιώδους σημασίας. Η ΕΟΚΕ καλεί μετ' επιτάσεως την ΕΕ, τον ΟΚΑΚΕ και τα κράτη μέλη να εγκρίνουν προγράμματα ειδικής στήριξης των δραστηριοτήτων των ΟΚΠ και των κοινωνικών εταίρων, καθώς και της λειτουργίας των θεσμικών μηχανισμών. |
| --- | --- |

7.10.

Βρυξέλλες, 13 Ιουλίου 2022.

H Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Κοινή ανακοίνωση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Μια ανανεωμένη εταιρική σχέση με τις χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού, 2016, σελίδες 5-6.

1

(2)  Κοινή βάση της Συμφωνίας, Άρθρο 95.

2

(3)  Περιφερειακό Πρωτόκολλο Αφρικής, Άρθρο 5.

3

(4)  Περιφερειακό Πρωτόκολλο Καραϊβικής, Άρθρο 7.

4

(5)  Περιφερειακό Πρωτόκολλο Ειρηνικού, Άρθρο 7.

5

(6)  Στήριξη της ενίσχυσης της επιχειρησιακής ικανότητας που έχουν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στην ακτή του Ελεφαντοστού όσον αφορά την παρακολούθηση της προσωρινής Συμφωνίας Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης με την Ακτή του Ελεφαντοστού.

6

(7)  Αρχή που συνάδει με τον ορισμό του ΟΟΣΑ.

7

---

| 22.11.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 443/37 |
| --- | --- | --- | --- |

22.11.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 443/37

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Το νέο Συμβούλιο Εμπορίου και Τεχνολογίας ΕΕ-ΗΠΑ εν δράσει: προτεραιότητες για τις επιχειρήσεις, τους εργαζομένους και τους καταναλωτές και αναγκαίες διασφαλίσεις»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2022/C 443/05)

| Εισηγητής: | ο κ. Timo VUORI |
| --- | --- |
| Συνεισηγήτρια: | η κ. Tanja BUZEK |

Εισηγητής:

ο κ. Timo VUORI

Συνεισηγήτρια:

η κ. Tanja BUZEK

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 21.10.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 52 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Εξωτερικές σχέσεις |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 9.6.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 14.7.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 571 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 173/0/4 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

21.10.2021

Νομική βάση

Άρθρο 52 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Εξωτερικές σχέσεις

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

9.6.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

14.7.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

571

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

173/0/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Οικοδόμηση ενός θετικού διατλαντικού θεματολογίου. Το Συμβούλιο Εμπορίου και Τεχνολογίας ΕΕ-ΗΠΑ (ΣΕΤ) μπορεί να αποτελέσει τον πυρήνα ενός θεματολογίου για την αναζωογόνηση της εταιρικής μας σχέσης με αξιόπιστους διαύλους συνεργασίας. Παρά το γεγονός ότι οι διατλαντικές οικονομίες μας αντιπροσωπεύουν περίπου το ήμισυ του παγκόσμιου ΑΕγχΠ και σημαντικό μέρος των παγκόσμιων εμπορικών και επενδυτικών ροών, οι σχέσεις μας εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν εμπόδια στους τομείς του εμπορίου, των επενδύσεων, της εργασίας, των ταξιδίων και της εκπαίδευσης και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Ανάληψη πρωτοβουλίας για την προστασία των αξιών μας και του βασιζόμενου σε κανόνες εμπορίου. Σε μια εποχή που η γεωπολιτική κατάσταση είναι ταραχώδης, οι κορυφαίες οικονομίες του κόσμου, η ΕΕ και οι ΗΠΑ, έχουν τη σημαντική ευθύνη να προωθήσουν, μαζί με άλλους ομοϊδεάτες εταίρους, ένα σύγχρονο πλαίσιο συνεργασίας για το εμπόριο και την τεχνολογία, το οποίο υποστηρίζει μια ανοιχτή και βιώσιμη οικονομία και το ελεύθερο και δίκαιο εμπόριο και σέβεται τις δημοκρατικές αξίες, την αξιοπρεπή εργασία και τα ανθρώπινα δικαιώματα. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ανάγκη αντιμετώπισης της διατάραξης της αγοράς. Μετά από πληθώρα εν εξελίξει κρίσεων, οι διατλαντικοί εταίροι πρέπει να βρουν γρήγορα τρόπους ούτως ώστε να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα των ανοιχτών δημοκρατικών κοινωνιών μας, μεταξύ άλλων διασφαλίζοντας τις παγκόσμιες αξιακές αλυσίδες, τις αλυσίδες εφοδιασμού και την ενεργειακή ασφάλεια, ιδίως ενόψει της επείγουσας ανάγκης αντικατάστασης των ρωσικών εισαγωγών ενέργειας και πρώτων υλών. Επιπλέον, η ΕΕ και οι ΗΠΑ πρέπει να καταβάλουν μεγαλύτερες προσπάθειες για την ενίσχυση της πολυμερούς προσέγγισης και την αντιμετώπιση των προκλήσεων που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή, ούτως ώστε να διασφαλίσουν ότι δεν υπονομεύεται το ελεύθερο και δίκαιο εμπόριο και ότι η αγορά δεν διαταράσσεται από αυταρχικά κράτη. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Οικοδόμηση εμπιστοσύνης με βάση την αμοιβαία και σταθερή συνεργασία. Και τα δύο μέρη πρέπει να συμμετάσχουν στην οικοδόμηση μιας μόνιμης δομής διαλόγου για το ΣΕΤ, προκειμένου να επιτευχθούν συγκεκριμένα αποτελέσματα βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, πέρα από τους πολιτικούς εκλογικούς κύκλους και τις αλλαγές διοικήσεων. Επιπλέον, στο πλαίσιο του ΣΕΤ, η ΕΕ και οι ΗΠΑ πρέπει να επιδιώξουν μια πιο στρατηγική και οριζόντια προσέγγιση σε θέματα εμπορίου και τεχνολογίας. Οι δέκα ομάδες εργασίας στο πλαίσιο του ΣΕΤ θα πρέπει να αναζητήσουν μια ολιστική και αποτελεσματικά συντονισμένη προσέγγιση ως προς τη συνεργασία, η οποία δεν θα δημιουργεί περιττά στεγανά. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Ενίσχυση της δέσμευσης των ενδιαφερομένων μερών. Προκειμένου να αποφευχθούν οι ανεπάρκειες που σημειώθηκαν σε προηγούμενες φιλόδοξες εμπορικές διαπραγματεύσεις, ο μόνος τρόπος επίτευξης των στόχων του ΣΕΤ είναι η διαφάνεια και η ισχυρή δέσμευση των ενδιαφερομένων μερών και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Ως εκ τούτου, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) θα συμμετάσχει ενεργά στις δομές του ΣΕΤ και θα επιδιώξει να συμμετάσχει ως μοναδικός φορέας της κοινωνίας των πολιτών στις υπουργικές συνόδους του ΣΕΤ. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ εκφράζει για άλλη μια φορά τη δυσαρέσκειά της για το γεγονός ότι δεν ανανεώθηκε η ομάδα εμπειρογνωμόνων για τις εμπορικές συμφωνίες και δεν δημιουργήθηκε συγκρίσιμη μόνιμη δομή για τη διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Ειδικός Διατλαντικός Διάλογος για την Εργασία. Η ΕΟΚΕ έχει εκφράσει και στο παρελθόν τη στήριξή της για τους Διατλαντικούς Διαλόγους για τις Επιχειρήσεις και τους Καταναλωτές και, ως εκ τούτου, επικροτεί την πρόσφατη ανακοίνωση της υπουργικής συνόδου στο Παρίσι για την καθιέρωση τριμερούς διαλόγου για το εμπόριο και την εργασία, που θα παρέχει έναν επίσημο δίαυλο ενημέρωσης για τους κοινωνικούς εταίρους και από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού σχετικά με τη διαδικασία του ΣΕΤ και τη διαμόρφωση διατλαντικών εμπορικών και επενδυτικών σχέσεων. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αντιμετωπίσει, αφενός, την έλλειψη ισορροπίας όσον αφορά τη δημοκρατία στην εργασία λόγω της μη κύρωσης έξι θεμελιωδών συμβάσεων της ΔΟΕ και, αφετέρου τις επιπτώσεις αυτής στους ισότιμους όρους ανταγωνισμού στο εμπόριο. |
| --- | --- |

1.6.

2.   Γενικές παρατηρήσεις — Η αυξανόμενη ανάγκη για μια στενότερη εταιρική σχέση ΕΕ-ΗΠΑ

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ στον διατλαντικό διάλογο: εδώ και χρόνια, η ΕΟΚΕ παρακολουθεί τα διατλαντικά πολιτικά και εμπορικά ζητήματα και έχει διατυπώσει τις θέσεις της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών της ΕΕ. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ διατηρεί τακτικό διάλογο τόσο με τα θεσμικά όργανα της ΕΕ όσο και με την κυβέρνηση των ΗΠΑ και, ειδικότερα, με την κοινωνία των πολιτών στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Στο πλαίσιο της δρομολόγησης ενός νέου Συμβουλίου Εμπορίου και Τεχνολογίας (ΣΕΤ) ΕΕ-ΗΠΑ, με δέκα ομάδες εργασίας και τακτικές ακροάσεις, η ΕΟΚΕ πρέπει να επικαιροποιήσει τη θέση της σχετικά με τις προτεραιότητες του ΣΕΤ. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ευθύνη των κορυφαίων οικονομιών του κόσμου: η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η ΕΕ και οι ΗΠΑ εξακολουθούν να έχουν τη μεγαλύτερη διμερή εμπορική και επενδυτική σχέση και να απολαμβάνουν την πιο ολοκληρωμένη οικονομική σχέση στον κόσμο. Αν και το 2021 η Κίνα ξεπέρασε τις ΗΠΑ ως η μεγαλύτερη πηγή εισαγωγών αγαθών στην ΕΕ, οι ΗΠΑ παραμένουν μακράν ο μεγαλύτερος εμπορικός και επενδυτικός εταίρος της ΕΕ. Η διατλαντική σχέση καθορίζει την παγκόσμια οικονομία, σε ένα αμφισβητούμενο πολυμερές εμπορικό σύστημα που έχει επηρεαστεί από τις κρίσεις που απασχολούν τον ΠΟΕ, συγκεκριμένα από την εδώ και δύο χρόνια εν εξελίξει πανδημία COVID-19 και τώρα από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Τόσο η ΕΕ όσο και οι ΗΠΑ αποτελούν τον μεγαλύτερο εμπορικό και επενδυτικό εταίρο για σχεδόν κάθε άλλη χώρα στην παγκόσμια οικονομία. Η διατλαντική εταιρική σχέση δεν είναι από μόνη της στόχος, αλλά πρέπει να βασίζεται σε κοινές αξίες, συμφέροντα και κοινή ευθύνη. Από κοινού, η ΕΕ και οι ΗΠΑ θα πρέπει να αποτελέσουν ακρογωνιαίο λίθο για τη δημοκρατία, την ειρήνη και την ασφάλεια στον κόσμο, το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα για όλους (1). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Δυναμική για μια στενότερη, στρατηγική εταιρική σχέση ΕΕ-ΗΠΑ: η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι τώρα, που μια απροσδόκητη πληθώρα κρίσεων συγκλονίζει τον κόσμο, διανύουμε μια κρίσιμη περίοδο κατά την οποία οι κορυφαίες οικονομίες του κόσμου —δηλαδή η ΕΕ και οι ΗΠΑ από κοινού με άλλα ομόφρονα δημοκρατικά κράτη με ανοιχτές και βασιζόμενες σε κανόνες οικονομίες αγοράς— μπορούν να εμβαθύνουν την πολιτική και οικονομική τους συνεργασία, προκειμένου να προστατεύσουν τις οικουμενικές αξίες μας, και να ενισχύσουν την ευημερία, τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, την ασφάλεια και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Από όλα τα παραπάνω, η ειρήνη έχει αναδειχθεί ως επιτακτική προτεραιότητα για την καθοδήγηση της διεθνούς πολιτικής. Ταυτόχρονα, δεν θα πρέπει πλέον να ανεχόμαστε οποιεσδήποτε κρατικές ενέργειες κατά της διεθνούς τάξης ή τον παρασιτισμό στο διεθνές εμπόριο. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Βασικός ρόλος του εμπορίου και της τεχνολογίας στη γεωπολιτική: η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι το εμπόριο και η τεχνολογία δεν αφορούν μόνο ρυθμιστικά ζητήματα, αλλά αποτελούν βασικά εργαλεία για την προστασία και την προώθηση αυτών των οικουμενικών αξιών παγκοσμίως. Η ΕΕ και οι ΗΠΑ πρέπει να εμβαθύνουν τη συνεργασία τους και να επιτύχουν συγκεκριμένα αποτελέσματα σε πολυμερές και διμερές επίπεδο. Το ΣΕΤ παρέχει μια μοναδική ευκαιρία για στρατηγική συνεργασία υψηλού επιπέδου στο εμπόριο και την τεχνολογία, η οποία ξεπερνά τις υφιστάμενες ειδικές συμφωνίες συνεργασίας και υπερβαίνει τις εκλογές και τις θεσμικές αλλαγές διοικήσεων στην ΕΕ και τις ΗΠΑ. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Πλατφόρμα διαλόγου και συνεργασίας: το ΣΕΤ δεν είναι και δεν πρέπει να θεωρείται επανάληψη της διατλαντικής εταιρικής σχέσης συναλλαγών και επενδύσεων (TTIP), αν και είναι δυνατόν να αντλήσουμε ορισμένα χρήσιμα διδάγματα από αυτήν την αποτυχημένη διαπραγμάτευση. Οι στόχοι και οι διαδικασίες του ΣΕΤ δεν πρέπει να θέτουν υπό αμφισβήτηση τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, ενώ πρέπει να ενισχυθεί η συμμετοχή των ενδιαφερομένων μερών. Τα πρότυπα της ΕΕ που αντικατοπτρίζουν τις αξίες μας δεν πρέπει να τεθούν υπό αμφισβήτηση, ιδίως η αρχή της προφύλαξης, η οποία είναι κεντρική στην προσέγγιση της ΕΕ όσον αφορά τον καθορισμό προτύπων. Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη ότι η συνεργασία για τα πρότυπα συνδέεται επίσης με διαφορετικά νομικά πλαίσια και απαιτεί εις βάθος αναλύσεις τεχνικών θεμάτων, καθώς και αξιολόγηση των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεων, οι οποίες θα πρέπει να πραγματοποιούνται κατά περίπτωση. Για παράδειγμα, η νέα συμφωνία πλαίσιο κατ’ αρχήν για τις ροές δεδομένων δείχνει ότι η ΕΕ και οι ΗΠΑ μπορούν να εργαστούν προς την κατεύθυνση της γενικής συναίνεσης για ευαίσθητα ζητήματα. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Ισχυρή υποστήριξη από τα ενδιαφερόμενα μέρη: η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι επιχειρήσεις και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη της κοινωνίας των πολιτών, τόσο στην ΕΕ όσο και στις ΗΠΑ, έχουν ήδη εκφράσει γενική υποστήριξη για το ΣΕΤ και τα θέματα που προσδιορίστηκαν στο πλαίσιο των δέκα ομάδων εργασίας. Οι διατλαντικοί εταίροι φαίνεται να αντιλαμβάνονται την προστιθέμενη αξία μιας στρατηγικής διατλαντικής εταιρικής σχέσης και της στενότερης ρυθμιστικής συνεργασίας. Εξακολουθούν να υπάρχουν περιττά εμπόδια στο εμπόριο, τις επενδύσεις και την εργασία. Επιπλέον, οι διατλαντικοί εταίροι θα μπορούσαν από κοινού να ενισχύσουν την παγκόσμια ανταγωνιστικότητά τους στην παγκόσμια αγορά, η οποία συμβαδίζει με τους στόχους της βιώσιμης ανάπτυξης, της κοινωνικής δικαιοσύνης, του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των υψηλών προτύπων εργασίας και των υψηλών περιβαλλοντικών προτύπων. Ωστόσο, προκειμένου να επιτευχθούν αποτελέσματα, και οι δύο πλευρές πρέπει να γνωρίζουν η μία τους στόχους, τις προσεγγίσεις και τα μέσα της άλλης, με στόχο να αναπτύξουν ένα κοινό νέο πλαίσιο για το εμπόριο. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Μεγαλύτερη δέσμευση των ενδιαφερομένων μερών μετά την αποτυχία των διαλόγων με την κοινωνία των πολιτών της ΕΕ και των ΗΠΑ: η ΕΟΚΕ τονίζει ότι ο ενισχυμένος διάλογος με την κοινωνία των πολιτών είναι ζωτικής σημασίας στοιχείο στο διατλαντικό πλαίσιο, συμπεριλαμβανομένου του ΣΕΤ. Η ανάγκη για κοινό διάλογο για τα δικαιώματα των πολιτών, την ανθεκτικότητα στην παραπληροφόρηση, την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, τη δράση για το κλίμα, τα κοινωνικά δικαιώματα και την προστασία των καταναλωτών, καθώς και για τη στήριξη της δημοκρατίας, είναι ιδιαίτερα σημαντική εν προκειμένω (2). Η διατλαντική εταιρική σχέση μπορεί να δώσει τη θέση της σε μια ακόμη στενότερη διατλαντική ολοκλήρωση στις οικονομίες μας, μεταξύ άλλων μέσα από ένα κοινό πλαίσιο για το εμπόριο, την τεχνολογία και τις επενδύσεις. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Ειδικά σχόλια — Βασικές προτεραιότητες για τις επιχειρήσεις, τους εργαζομένους και τους καταναλωτές

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι το ΣΕΤ καταδεικνύει τη διασύνδεση των δύο μεγαλύτερων οικονομιών στον κόσμο, και παράλληλα λειτουργεί ως ένα μοναδικό φόρουμ για την οικοδόμηση μεγαλύτερης συνεργασίας σε θέματα εμπορικής πολιτικής και ρυθμιστικών θεμάτων της αγοράς στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το ΣΕΤ θα πρέπει να επικεντρωθεί σε ορισμένες βασικές προτεραιότητες από την πλευρά των επιχειρήσεων, των εργαζομένων και των καταναλωτών. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Σύγχρονο πολυμερές εμπόριο που βασίζεται σε κανόνες: η ΕΕ και οι ΗΠΑ πρέπει να επιδείξουν κοινή ευθύνη και κοινό ηγετικό ρόλο στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ) και να υποστηρίξουν ένα αποτελεσματικό μοντέλο πολυμερών σχέσεων με σύγχρονο εμπορικό θεματολόγιο, συμπεριλαμβανομένων των περιβαλλοντικών και κοινωνικών πτυχών (3). Τόσο η ΕΕ όσο και οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν προκλήσεις από πρακτικές που στρεβλώνουν την αγορά που προέρχονται από χώρες που δεν στηρίζονται στην οικονομία της αγοράς, συμπεριλαμβανομένων άδικων και μεροληπτικών ενεργειών που σχετίζονται με κρατικές επιχειρήσεις, κρατικές επιδοτήσεις, εισφορές και φόρους. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Ηγετικός ρόλος στη μεταρρύθμιση του ΠΟΕ: το ΣΕΤ θα πρέπει να επικεντρωθεί σε τρόπους βελτίωσης του πολυμερούς εμπορικού συστήματος του ΠΟΕ και του σχετικού μηχανισμού επίλυσης διαφορών, δεδομένου του κεντρικού του ρόλου στην παροχή μιας αποτελεσματικής πολυμερούς μήτρας με στόχο ένα προοδευτικό θεματολόγιο για το εμπόριο με περιβαλλοντικά και κοινωνικά ζητήματα. Η ΕΕ και οι ΗΠΑ πρέπει να ηγηθούν της φιλόδοξης μεταρρύθμισης του ΠΟΕ και να προωθήσουν ένα σύγχρονο θεματολόγιο του ΠΟΕ, σπάζοντας τα ταμπού (δηλ. κοινωνικές πτυχές του εμπορίου) και αντιμετωπίζοντας τις τρέχουσες και τις προσεχείς προκλήσεις που αφορούν τη βιωσιμότητα. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ και τις ΗΠΑ να αναπτύξουν συμφωνίες στρατηγικής συνεργασίας με βασικούς εμπορικούς εταίρους σε πολυμερή ζητήματα προτεραιότητας (4). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Αξιοπρεπής εργασία στο διεθνές εμπόριο (5): η ΕΟΚΕ προτρέπει την ΕΕ και τις ΗΠΑ να προωθήσουν στενότερη συνεργασία μεταξύ του ΠΟΕ και της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) με σκοπό την προώθηση της αξιοπρεπούς εργασίας και των προτύπων εργασίας μέσω εμπορικών μέσων. Η πρόσφατη εκλογή νέων γενικών διευθυντών και στους δύο οργανισμούς θα πρέπει να συμβάλει στο να δοθεί νέα ώθηση σε αυτόν τον τομέα. Η διασφάλιση του σεβασμού για τα διεθνή πρότυπα εργασίας, όπως ορίζονται και παρακολουθούνται από τη ΔΟΕ, θα πρέπει να αποτελεί μέρος μιας συζήτησης για τη μεταρρύθμιση του ΠΟΕ υπό την ηγεσία της ΕΕ και των ΗΠΑ. Ως θετικό παράδειγμα και ευκαιρία για την ενίσχυση αυτής της φιλόδοξης επανεξέτασης, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόσφατη πρόταση των ΗΠΑ για την αντιμετώπιση του παγκόσμιου προβλήματος της καταναγκαστικής εργασίας σε αλιευτικά σκάφη στο πλαίσιο των εν εξελίξει διαπραγματεύσεων του ΠΟΕ για τις επιδοτήσεις στον τομέα της αλιείας (6). Οι διατλαντικοί εταίροι θα πρέπει να εκμεταλλευτούν περαιτέρω τη συνεργασία τους προκειμένου να εργαστούν προς μια ισχυρότερη νομική βάση για την ένταξη των θεμελιωδών εργασιακών δικαιωμάτων της ΔΟΕ στον ΠΟΕ (7). Τα διμερή εργασιακά θέματα κοινού ενδιαφέροντος θα πρέπει να περιλαμβάνουν συγκριτικές προσεγγίσεις στα κεφάλαια για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη (ΕΒΑ) και τη δυνατότητα αποτελεσματικής τους εφαρμογής στις συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών(ΣΕΣ) (8). Η ΕΟΚΕ ζητεί εδώ και καιρό την υιοθέτηση ανανεωμένης προσέγγισης ως προς την επιβολή των κεφαλαίων ΕΒΑ και χαιρετίζει τα καινοτόμα μέσα επιβολής στη συμφωνία ΗΠΑ-Μεξικού-Καναδά (USMCA) (9). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Συνεργασία σε διεθνή φόρουμ: το ΣΕΤ θα μπορούσε να προσφέρει ένα φόρουμ για την προετοιμασία ενισχυμένης συνεργασίας σε θέματα εργασίας και απασχόλησης σε διεθνή φόρουμ, ιδίως στη ΔΟΕ και στον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ). Αυτή η ενισχυμένη συνεργασία θα πρέπει να περιλαμβάνει την προώθηση και την επιβολή της δέουσας επιμέλειας. Το ΣΕΤ θα πρέπει να ενθαρρύνει την κοινή ανάπτυξη ικανοτήτων, ιδίως με στόχο την προώθηση της ασφάλειας και υγείας στην εργασία (ΑΥΕ) παγκοσμίως, και την ανάπτυξη κοινών έργων, για παράδειγμα σχετικά με την παροχή πόρων για την επιθεώρηση εργασίας σε τρίτες χώρες. Η αναμενόμενη συμπερίληψη των συμβάσεων ΑΥΕ στα βασικά πρότυπα εργασίας της ΔΟΕ θα ήταν γόνιμο έδαφος για συνεργασία. Η καταναγκαστική εργασία είναι ένα ζήτημα που εγείρει βαθιά κοινή ανησυχία, οι δε προσεγγίσεις της ΕΕ και των ΗΠΑ, ιδίως όσον αφορά την εισαγωγή αγαθών που παράγονται μέσω τέτοιων πρακτικών στην Κίνα, θα πρέπει να συντονιστούν. Η εξάπλωση νέων μορφών απασχόλησης σε όλο τον κόσμο, ιδίως η εργασία σε πλατφόρμα, με επικεφαλής εταιρείες των ΗΠΑ και της ΕΕ θα πρέπει να συζητηθεί στις σχετικές ομάδες εργασίας του ΣΕΤ, μεταξύ άλλων λαμβάνοντας υπόψη τη συνεισφορά των εργαζομένων. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Ανθεκτικότητα και βιωσιμότητα στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού: το ΣΕΤ θα πρέπει να αναπτύξει στρατηγικές για μεγαλύτερη ανθεκτικότητα διασφαλίζοντας τη βιωσιμότητα των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού και εξασφαλίζοντας ότι μπορούν να λειτουργήσουν σωστά. Η ΕΕ και οι ΗΠΑ θα πρέπει να εντοπίσουν κοινές αδυναμίες και να συνεργαστούν, για παράδειγμα, στον τομέα της διαθεσιμότητας πρώτων υλών και προϊόντων κρίσιμης σημασίας, όπως είναι οι ημιαγωγοί. Οι διατλαντικοί εταίροι θα πρέπει επίσης να επιστήσουν άμεσα την προσοχή σε μια τυποποιημένη προσέγγιση για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού που να είναι πλήρως ευθυγραμμισμένη με μια φιλόδοξη ατζέντα βιωσιμότητας, όπως η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Επιπλέον, θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο ανάληψης κοινής δράσης για τη βελτίωση της σχετικής παραγωγικής ικανότητας, των επενδύσεων και της εφοδιαστικής. Το ΣΕΤ θα πρέπει να εργαστεί με στόχο την κοινή υποχρεωτική δέουσα επιμέλεια στις αλυσίδες εφοδιασμού, με βάση τις βέλτιστες πρακτικές, προκειμένου να δημιουργηθεί ένα μοντέλο για τις παγκόσμιες απαιτήσεις βιωσιμότητας στις αξιακές αλυσίδες. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Υποστήριξη της πράσινης οικονομίας: το ΣΕΤ θα πρέπει να επικεντρωθεί στη συνεργασία για το κλίμα, τις πράσινες τεχνολογίες και τις πολιτικές δίκαιης μετάβασης. Η ΕΕ και οι ΗΠΑ θα πρέπει να προωθήσουν ένα διεθνές πλαίσιο και πρότυπα για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής, την κυκλική οικονομία, τη βιώσιμη χρηματοδότηση, την τεχνολογία εξοικονόμησης ενέργειας, τα πράσινα και κοινωνικά πρότυπα στις δημόσιες συμβάσεις, την οικοσήμανση και την υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας. Επιπλέον, οι διατλαντικοί εταίροι θα πρέπει να εργαστούν για ένα πολυμερές πλαίσιο για την ελευθέρωση του εμπορίου περιβαλλοντικών αγαθών στο πλαίσιο των τρεχουσών πρωτοβουλιών, συγκεκριμένα της συμφωνίας σχετικά με τα περιβαλλοντικά αγαθά (EGA), των διαρθρωμένων συζητήσεων για το εμπόριο και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα (TESSD) και τον άτυπο διάλογο για τη ρύπανση από πλαστικά (IDP). Το ΣΕΤ θα πρέπει να επικεντρωθεί σε αποτελεσματικούς και συντονισμένους μηχανισμούς συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (ΜΣΠΑ) προκειμένου να δημιουργηθεί ένα μοντέλο για ένα παγκόσμιο πλαίσιο και να αποφευχθούν εμπορικές συγκρούσεις μεταξύ της ΕΕ και των ΗΠΑ. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Ψηφιοποίηση και νέες οικονομίες: το ΣΕΤ θα πρέπει να επικεντρωθεί στη συνεργασία που αφορά τα τεχνολογικά πρότυπα, την έρευνα και τις πολιτικές στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ), του διαδικτύου των πραγμάτων, της τεχνολογίας 6G, των συσσωρευτών, της κβαντικής τεχνολογίας, καθώς και της τεχνολογίας αλυσίδων συστοιχιών (blockchain). Το πλαίσιο θα πρέπει να ενθαρρύνει την καινοτομία και την τυποποίηση, αλλά πρέπει επίσης να ενσωματώνει τις υποκείμενες πολιτικές εκτιμήσεις που είναι ζωτικής σημασίας. Τομείς νέας τεχνολογίας, όπως η ΤΝ, συχνά έχουν επίσης μια διάσταση στον χώρο εργασίας που απαιτεί ισχυρές στρατηγικές ΤΝ και δεδομένων, παρέχοντας πρώτα ένα ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο ενδυνάμωσης με βάση τα ανθρώπινα δικαιώματα, και περιλαμβάνοντας συνεπώς ηθικούς κανόνες, καθώς και εργασιακά και συνδικαλιστικά δικαιώματα. Ενώ δεν είναι δυνατόν να υπάρχουν ακριβώς οι ίδιοι κανόνες και στις δύο πλευρές, στόχος θα πρέπει να είναι η διαλειτουργικότητα των πλαισίων. Επιπλέον, είναι αναγκαίο να αποσαφηνιστούν οι κοινές κανονιστικές απαιτήσεις για τις κλιματικά ουδέτερες τεχνολογίες, τη βιοτεχνολογία και την τεχνολογία υγείας. Όσον αφορά τα διεθνή πρότυπα, η ΕΕ και οι ΗΠΑ θα πρέπει να προωθήσουν αρχές που βασίζονται στην αξία, προκειμένου να διατηρήσουν τη διεθνή τους υπεροχή σε αυτές τις νέες οικονομίες. Το ΣΕΤ θα πρέπει επίσης να ενισχύσει την ανθεκτικότητα των δημοκρατικών κοινωνιών μας, με σκοπό την αποτροπή στοχευμένων εκστρατειών παραπληροφόρησης που κατευθύνονται από την ΤΝ, και, μέσω μεγαλύτερης ασφάλειας στις τεχνολογίες της πληροφορίας και των επικοινωνιών (ΤΠΕ), για την αντιμετώπιση κυβερνοεπιθέσεων που υποστηρίζονται από κράτη. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Δεδομένα και απόρρητο: το ΣΕΤ θα πρέπει να επικεντρωθεί στη συνεργασία με στόχο να διασφαλίσει ότι στο μέλλον η κοινή χρήση ψηφιακής τεχνολογίας και δεδομένων μεταξύ των ΗΠΑ και της ΕΕ θα επιτρέψει ένα ανοιχτό, διεθνές οικοσύστημα για την έρευνα, την ανάπτυξη και την καινοτομία της πλέον προηγμένης τεχνολογίας όσον αφορά την εξυπηρέτηση πελατών και πολιτών παγκοσμίως, προστατεύοντας παράλληλα το θεμελιώδες δικαίωμά τους στο απόρρητο των δεδομένων τους και διατηρώντας το περιθώριο άσκησης πολιτικής για τη δημόσια πρόσβαση και έλεγχο των δεδομένων, καθώς και τη δυνατότητα ρύθμισης πολυεθνικών ψηφιακών εταιρειών. Επιπλέον, η ΕΕ και οι ΗΠΑ θα πρέπει να συνάψουν ταχέως ένα νέο πλαίσιο για τις μεταφορές δεδομένων, το οποίο θα αντιμετωπίζει τα προβλήματα που οδήγησαν στην ακύρωση της ασπίδας προστασίας της ιδιωτικής ζωής και θα υποστηρίζει τις κοινές αξίες της ιδιωτικής ζωής και της ασφάλειας. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Έλεγχος των εξαγωγών: το ΣΕΤ θα πρέπει να εργαστεί σε αναδυόμενες και θεμελιώδεις τεχνολογίες που θα διασφαλίσουν τον βασικό ρόλο των πολυμερών καθεστώτων ελέγχου των εξαγωγών, καθώς αυτά είναι πολύ σημαντικά τόσο για την ΕΕ όσο και για τις ΗΠΑ, προκειμένου να προωθηθούν η δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και μια ανοιχτή κοινωνία με συνθήκες οικονομίας της αγοράς. Για παράδειγμα, οι αποτελεσματικές εμπορικές κυρώσεις απαιτούν αποτελεσματικό έλεγχο των εξαγωγών κατά κρατών που κάνουν κατάχρηση του εμπορίου και της τεχνολογίας και υπονομεύουν την ειρήνη, την ασφάλεια και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η ΕΕ και οι ΗΠΑ θα πρέπει να συνεργαστούν για την οικοδόμηση συμμαχιών με ομοϊδεάτες εταίρους για την αντιμετώπιση των προκλήσεων και τη διασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Τυποποίηση: το ΣΕΤ θα πρέπει να επικεντρωθεί στη συνεργασία μεταξύ των φορέων τυποποίησης, καθώς και στις περιορισμένες αρχές αμοιβαίας αποδοχής. Τα συστήματα τυποποίησης των ΗΠΑ και της ΕΕ είναι διαφορετικά μεταξύ τους. Ειδικότερα, η αρχή «ένα προϊόν, ένα πρότυπο, καθολικά αποδεκτό» που αντιπροσωπεύει έναν πυλώνα της ενιαίας αγοράς της ΕΕ δεν απαντάται στις ΗΠΑ. Στην Ευρώπη, όταν υιοθετείται ένα νέο πρότυπο, τα αντικρουόμενα εθνικά πρότυπα αποσύρονται, ενώ στις ΗΠΑ συνυπάρχουν διαφορετικά πρότυπα στην αγορά, γεγονός που καθιστά δύσκολο για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις να κατανοήσουν ποιο θα ταίριαζε καλύτερα στις σειρές προϊόντων τους. Οι επιχειρήσεις αυτές είναι συχνά μικρές επιχειρήσεις με περιορισμένους πόρους αλλά με υψηλό επίπεδο ειδίκευσης που καλύπτει τις ανάγκες ενός εξειδικευμένου τμήματος της αγοράς και αποτελεί τη βάση της ανταγωνιστικότητάς τους. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | ΜΜΕ: η κανονιστική συνεργασία στο πλαίσιο του ΣΕΤ θα μπορούσε να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη διευκόλυνση του εμπορίου και των επενδύσεων, καθώς και στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, ιδίως των μικρών επιχειρήσεων. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), ειδικότερα, αναμένουν να ανοίξουν νέες ευκαιρίες, δεδομένου ότι δεν διαθέτουν τους πόρους προκειμένου να περιηγηθούν σε διαφορετικά ρυθμιστικά περιβάλλοντα και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, σε αντίθεση με τις μεγάλες επιχειρήσεις. Ταυτόχρονα, η μεγαλύτερη συμβατότητα των κανονιστικών καθεστώτων θα δημιουργούσε ευκαιρίες για τις μεγάλες επιχειρήσεις να εκμεταλλευτούν τις οικονομίες κλίμακας μεταξύ της Ευρώπης και των ΗΠΑ (10). |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Τρόφιμα και γεωργία: κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, είναι σημαντικό ότι, εκτός από το έργο της ΣΕΤ, η ΕΕ και οι ΗΠΑ έχουν δημιουργήσει τη νέα πλατφόρμα διατλαντικής συνεργασίας για τη γεωργία, σχεδιασμένη ώστε να αντιμετωπίσει τις παγκόσμιες προκλήσεις που σχετίζονται με τη βιωσιμότητα, την κλιματική αλλαγή και την επισιτιστική ασφάλεια. Η διεθνής συνεργασία για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και την προώθηση της βιωσιμότητας είναι υψίστης σημασίας για τον μετριασμό του σκληρού και δύσκολου μέλλοντος που μας περιμένει ως παγκόσμια κοινωνία. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και ο άμεσος αντίκτυπός του στον παγκόσμιο εφοδιασμό τροφίμων έκαναν αυτήν την πρόκληση δυσκολότερη. Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει ήδη τα μέσα βιοπορισμού των αγροτών με βαθύ και έντονο τρόπο, με συνέπειες που κυμαίνονται από την ακραία καιρική αστάθεια έως τη σοβαρή ξηρασία και από πλημμύρες έως πυρκαγιές και άλλα καταστροφικά γεγονότα που απειλούν τις κωμοπόλεις, τις πόλεις και τις κοινότητές μας. Η ΕΕ και οι ΗΠΑ πρέπει να ανταποκριθούν στην πρόκληση. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Καταναλωτές: στο πλαίσιο του έργου του ΣΕΤ, είναι σημαντικό να θεσπιστούν διασφαλίσεις προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι η διαδικασία της κανονιστικής συνεργασίας δεν χρησιμοποιείται με στόχο να υπονομεύσει τα κοινωνικά, εργασιακά, καταναλωτικά και περιβαλλοντικά πρότυπα. Η εν λόγω διαδικασία θα πρέπει αντί αυτού να στοχεύει στην εναρμόνιση και τη βελτίωσή τους. Εάν πληρούνται αυτές οι προϋποθέσεις, τα οφέλη δεν θα είναι μόνο οικονομικά, αλλά θα μπορούσαν επίσης να διευκολύνουν το έργο των ρυθμιστικών αρχών μέσω της επίτευξης των στόχων της δημόσιας πολιτικής. Επιπλέον, η διατλαντική συνεργασία μπορεί να αναπτυχθεί μέσω της ανταλλαγής αναλύσεων, συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης για επικίνδυνα προϊόντα και υπηρεσίες από τρίτες χώρες και μέσω διαλόγου για τη βελτίωση της επιβολής της νομοθεσίας. Απομακρυνόμενες από την υποχρεωτική σύγκλιση, την οποία επιδίωκε επίσημα η TTIP, η ΕΕ και οι ΗΠΑ πρέπει να εφαρμόσουν σωστά αυτό το νέο πρόγραμμα συνεργασίας, με στόχο να βοηθήσουν τους πολίτες τους να αντιμετωπίσουν τις νέες προκλήσεις αυτής της κρίσιμης περιόδου. |
| --- | --- |

3.14.

4.   Αντιμετώπιση ανησυχιών και αναγκαίες διασφαλίσεις

| 4.1. | Μέσα από το ΣΕΤ παρουσιάζεται η ιδανική ευκαιρία να φανεί ότι η ΕΕ και οι ΗΠΑ μπορούν να κάνουν συγκεκριμένα βήματα προς την πραγματική συνεργασία στο εμπόριο και την τεχνολογία, και να αποδείξουν ότι η σχέση τους έχει ως βάση μια ουσιαστική εταιρική σχέση. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένα κρίσιμα ζητήματα που το ΣΕΤ πρέπει να αντιμετωπίσει ώστε να επιτύχει:






  — | την ισχυρή στρατηγική δέσμευση τόσο από την ηγεσία της ΕΕ όσο και των ΗΠΑ· |
| --- | --- | --- |

4.1.

—

την ισχυρή στρατηγική δέσμευση τόσο από την ηγεσία της ΕΕ όσο και των ΗΠΑ·

| — | ένα σαφές κοινό όραμα σχετικά με τους στόχους και τις διαδικασίες του ΣΕΤ· |
| --- | --- |

—

ένα σαφές κοινό όραμα σχετικά με τους στόχους και τις διαδικασίες του ΣΕΤ·

| — | την ανάγκη δημιουργίας προστιθέμενης αξίας μέσω της συνεργασίας, με την επίτευξη συγκεκριμένων θετικών αποτελεσμάτων· |
| --- | --- |

—

την ανάγκη δημιουργίας προστιθέμενης αξίας μέσω της συνεργασίας, με την επίτευξη συγκεκριμένων θετικών αποτελεσμάτων·

| — | την ανάγκη να δρομολογηθούν ορισμένες προσπάθειες που έχουν σχεδιαστεί με στόχο την ανάπτυξη κοινών προσεγγίσεων για την προώθηση κοινών προτύπων· |
| --- | --- |

—

την ανάγκη να δρομολογηθούν ορισμένες προσπάθειες που έχουν σχεδιαστεί με στόχο την ανάπτυξη κοινών προσεγγίσεων για την προώθηση κοινών προτύπων·

| — | την ανάγκη να καθιερωθεί μια σαφής διαδικασία για την επίλυση λεπτομερών τεχνικών ζητημάτων· |
| --- | --- |

—

την ανάγκη να καθιερωθεί μια σαφής διαδικασία για την επίλυση λεπτομερών τεχνικών ζητημάτων·

| — | τη δημιουργία αποτελεσματικών μηχανισμών προσέγγισης για τη λήψη πολιτικών αποφάσεων τόσο στην ΕΕ όσο και στις ΗΠΑ· |
| --- | --- |

—

τη δημιουργία αποτελεσματικών μηχανισμών προσέγγισης για τη λήψη πολιτικών αποφάσεων τόσο στην ΕΕ όσο και στις ΗΠΑ·

| — | την οικοδόμηση ενεργού και διαρθρωμένης διαδικασίας δέσμευσης μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών, των επιχειρήσεων, των συνδικαλιστικών οργανώσεων και άλλων φορέων της κοινωνίας των πολιτών· |
| --- | --- |

—

την οικοδόμηση ενεργού και διαρθρωμένης διαδικασίας δέσμευσης μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών, των επιχειρήσεων, των συνδικαλιστικών οργανώσεων και άλλων φορέων της κοινωνίας των πολιτών·

| — | την ανάπτυξη απρόσκοπτου συντονισμού, συνέπειας και μιας ολιστικής προσέγγισης για το σύνολο της διαδικασίας εργασίας· αξιοποίηση των διδαγμάτων που αντλήθηκαν από τις διαπραγματεύσεις για την TTIP και από προηγούμενες διμερείς δραστηριότητες σχετικά με τη διαδικασία, τη διαφάνεια και την ευαισθητοποίηση του κοινού· |
| --- | --- |

—

την ανάπτυξη απρόσκοπτου συντονισμού, συνέπειας και μιας ολιστικής προσέγγισης για το σύνολο της διαδικασίας εργασίας· αξιοποίηση των διδαγμάτων που αντλήθηκαν από τις διαπραγματεύσεις για την TTIP και από προηγούμενες διμερείς δραστηριότητες σχετικά με τη διαδικασία, τη διαφάνεια και την ευαισθητοποίηση του κοινού·

| — | την ευθύνη της κοινωνίας των πολιτών από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού να συνοδεύσει τη διαδικασία αυτή με τεκμηριωμένο τρόπο. |
| --- | --- |

—

την ευθύνη της κοινωνίας των πολιτών από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού να συνοδεύσει τη διαδικασία αυτή με τεκμηριωμένο τρόπο.

| 4.2. | Η διασφάλιση των υψηλών επιπέδων δημόσιων συμφερόντων της ΕΕ στο πλαίσιο της διατλαντικής ρυθμιστικής συνεργασίας ήταν ανέκαθεν θεμελιώδης για την ΕΟΚΕ. Η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει σθεναρά ότι η διασφάλιση των υφιστάμενων υψηλών προτύπων αποτελεί θεμελιώδη απαίτηση. Εκτός από τον στόχο της ενίσχυσης των εμπορικών ευκαιριών, η ρυθμιστική συνεργασία θα πρέπει επίσης να βελτιώσει την ασφάλεια, την υγεία και την οικονομική και κοινωνική ευημερία των πολιτών και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Η ΕΟΚΕ ζητά περαιτέρω διαβεβαιώσεις ότι, για παράδειγμα, η νομοθεσία της ΕΕ για τα τρόφιμα δεν θα αλλάξει και ότι η ΕΕ θα διατηρήσει τους περιορισμούς της για τις ορμόνες, τους αυξητικούς παράγοντες και τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς (11). |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αντιμετωπίσει, στο πλαίσιο του ΣΕΤ, την έλλειψη ισορροπίας της δημοκρατίας στην εργασία και τον αντίκτυπό της στους ισότιμους όρους ανταγωνισμού όσον αφορά το εμπόριο. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι οι ΗΠΑ έχουν κυρώσει μόνο δύο από τις οκτώ βασικές συμβάσεις εργασίας της ΔΟΕ, ενώ λείπουν, ιδίως, ορισμένες βασικές συμβάσεις, όπως η Σύμβαση 87 σχετικά με την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και η Σύμβαση 98 σχετικά με το δικαίωμα συλλογικών διαπραγματεύσεων (12). |
| --- | --- |

4.3.

5.   Ουσιαστική συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών σε συνέχεια των διδαγμάτων που αντλήθηκαν από τη διαδικασία της TTIP

| 5.1. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η διαδικασία του ΣΕΤ πρέπει να είναι διαφανής, υπεύθυνη και να εμπλέκει ομάδες δημοσίου συμφέροντος με ουσιαστικό τρόπο. Θα πρέπει να συμβαδίζει με μια βελτιωμένη και ενεργό πολιτική επικοινωνίας σχετικά με τη φύση του ΣΕΤ. Κυρίως, το πρόγραμμα συνεργασίας πρέπει να παραμείνει μια πλατφόρμα ενημέρωσης και ανταλλαγής ορθών πρακτικών, όχι ένα αυτόματο εργαλείο που θα επιτρέπει στο ένα μέρος να επηρεάζει τις νομοθετικές διαδικασίες και τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων του άλλου ή να αποτρέπει τη βελτίωση της προστασίας. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Τα ενδιαφερόμενα μέρη πρέπει να είναι σε θέση να παρέχουν πληροφορίες και στις δέκα ομάδες εργασίας προκειμένου να αποφευχθεί μια αποσπασματική προσέγγιση. Ενώ η ομάδα εργασίας που ασχολείται με τις προκλήσεις του παγκόσμιου εμπορίου έχει πιο οριζόντιο χαρακτήρα και παρέχει το κύριο φόρουμ για συζητήσεις για εργασιακά ζητήματα, ανακύπτουν σχετικές ανησυχίες στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων ορισμένων άλλων ομάδων εργασίας, ιδίως σε σχέση με ζητήματα της εφοδιαστικής αλυσίδας, της ΤΝ και άλλων αναδυόμενων τεχνολογιών και της προστασίας δεδομένων. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η προστασία και η ευημερία των καταναλωτών αποτελούν πρωταρχικούς στόχους αυτής της συνεργασίας. Οι διαφορετικοί διάλογοι στο πλαίσιο του ΣΕΤ πρέπει να είναι διαφανείς για τα ενδιαφερόμενα μέρη. Οι αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές και οι ειδικοί του κλάδου πρέπει να έχουν ηγετικό ρόλο για την ανάπτυξη της ρυθμιστικής συνεργασίας. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Πέρα από στοχευμένες συνεδριάσεις διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών, θα πρέπει να προγραμματίζονται προπαρασκευαστικές συναντήσεις και συνεδριάσεις ενημέρωσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη πριν και μετά από κάθε συνεδρίαση του ΣΕΤ. Η πρώην συμβουλευτική ομάδα TTIP που συστάθηκε από τη ΓΔ Εμπορίου παρείχε ένα πολύτιμο παράδειγμα διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη, στην οποία η ΕΟΚΕ θα έπρεπε να είχε συμπεριληφθεί. Ήταν επίσης ένα φόρουμ όπου οι οργανώσεις-μέλη μπορούσαν να κατανοήσουν καλύτερα τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες του εμπορίου για τα διαφορετικά συμφέροντα που εκπροσωπούσαν άλλοι. Συνέβαλε στη δημιουργία γεφυρών μεταξύ των διαφόρων οργανώσεων. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ εκφράζει για άλλη μια φορά τη δυσαρέσκειά της για το γεγονός ότι δεν ανανεώθηκε η ομάδα εμπειρογνωμόνων για τις εμπορικές συμφωνίες. Ήταν ένα πολύ θετικό βήμα στη στρατηγική της Επιτροπής για τη βελτίωση της δέσμευσης με την κοινωνία των πολιτών όσον αφορά την εμπορική πολιτική και με στόχο την αύξηση της διαφάνειας. Ήταν επίσης η λογική συνέχεια της συμβουλευτικής ομάδας TTIP. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Η ΕΟΚΕ έχει εκφράσει στο παρελθόν την υποστήριξή της για τους Διατλαντικούς Διαλόγους για τις Επιχειρήσεις και τους Καταναλωτές και ζήτησε να αναγνωριστεί ένας ισοδύναμος διατλαντικός διάλογος για την εργασία. |
| --- | --- |

5.6.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2022.

H Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ C 152 της 6.4.2022, σ. 56.

1

(2)  ΕΕ C 152 της 6.4.2022, σ. 56.

2

(3)  ΕΕ C 152 της 6.4.2022, σ. 56.

3

(4)  ΕΕ C 374 της 16.9.2021, σ. 73.

4

(5)  Η ΕΟΚΕ διατύπωσε συγκεκριμένες συστάσεις στη γνωμοδότηση ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 197· υπό κατάρτιση γνωμοδότηση SOC/727 με τίτλο Αξιοπρεπής εργασία παγκοσμίως, εισηγήτρια: Maria del Carmen Barrera Chamorro, εγκρίθηκε τον Σεπτέμβριο 2022.

5

Αξιοπρεπής εργασία παγκοσμίως

(6)  ΕΕ C 374 της 16.9.2021, σ. 73.

6

(7)  Κατά τον προσδιορισμό της πιθανής μελλοντικής πορείας, θα μπορούσε να ληφθεί υπόψη μια ερμηνευτική δήλωση σύμφωνα με το άρθρο IX:2 της συμφωνίας του ΠΟΕ, που επιβεβαιώνει μια ερμηνεία της εξαίρεσης λόγω «κοινού αισθήματος ηθικής» (άρθρο XX της GATT του 1994 και άρθρο XIV της GATS), ούτως ώστε να περιλαμβάνει τα θεμελιώδη εργασιακά δικαιώματα της ΔΟΕ και να περιγράφει τον πιθανό ρόλο των αποφάσεων της ΔΟΕ σε οποιαδήποτε νομική διαδικασία για το θέμα.

7

(8)  Ένα καλό παράδειγμα προς αξιοποίηση είναι η Συγκριτική ανάλυση των διατάξεων εμπορίου και βιώσιμης ανάπτυξης στις συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών που ανατέθηκε από την ΕΕ, LSE, Φεβρουάριος 2022, ιδίως όσον αφορά τον μηχανισμό ταχείας απόκρισης της συμφωνίας ΗΠΑ-Μεξικού-Καναδά (USMCA), https://www.lse.ac.uk/business/consulting/assets/documents/TSD-Final-Report-Feb-2022.pdf.

8

Συγκριτική ανάλυση των διατάξεων εμπορίου και βιώσιμης ανάπτυξης στις συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών

(9)  ΕΕ C 105 της 4.3.2022, σ. 40.

9

(10)  ΕΕ C 487 της 28.12.2016, σ. 30.

10

(11)  ΕΕ C 487 της 28.12.2016, σ. 30.

11

(12)  Η C29 σχετικά με την αναγκαστική εργασία, η C100 περί ίσης αμοιβής, η C111 για τις διακρίσεις (απασχόληση και επάγγελμα) και η C138 για την ελάχιστη ηλικία συμπληρώνουν τη λίστα των βασικών συμβάσεων εργασίας που δεν έχουν κυρωθεί.

12

---

| 22.11.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 443/44 |
| --- | --- | --- | --- |

22.11.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 443/44

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Η πολιτική για τη νεολαία στα Δυτικά Βαλκάνια ως μέρος του θεματολογίου καινοτομίας για τα Δυτικά Βαλκάνια»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2022/C 443/06)

| Εισηγητής: | ο κ. Ionuț SIBIAN |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Andrej ZORKO |

Εισηγητής:

ο κ. Ionuț SIBIAN

Συνεισηγητής:

ο κ. Andrej ZORKO

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 20.1.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 52 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Εξωτερικές σχέσεις |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 9.6.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 13.7.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 571 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 165/2/1 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

20.1.2022

Νομική βάση

Άρθρο 52 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Εξωτερικές σχέσεις

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

9.6.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

13.7.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

571

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

165/2/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Αναγνωρίζοντας την πρόοδο στην ανάπτυξη άρτιων πλαισίων πολιτικής για τη νεολαία, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) καλεί τις κυβερνήσεις των εταίρων των Δυτικών Βαλκανίων να επενδύσουν περαιτέρω σε εμπεριστατωμένες πολιτικές για τη νεολαία που θα δίνουν απαντήσεις στα ζητούμενα της προόδου της νεολαίας. Για να επιτευχθεί η βιώσιμη ανάπτυξη των τοπικών κοινοτήτων, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι ζωτικής σημασίας οι θεσμικές, προγραμματικές και πολιτικές εξελίξεις να βασίζονται στην άποψη των νέων όσον αφορά την ατομική ανάπτυξη. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι οι επαρκείς και διαφανείς κατανομές κονδυλίων του προϋπολογισμού υπέρ της πολιτικής για τη νεολαία αποτελούν προϋπόθεση ώστε να διευκολυνθούν οι θετικές αλλαγές και να βελτιωθεί η κατάσταση των νέων. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ καλεί τις εθνικές κυβερνήσεις των κρατών των Δυτικών Βαλκανίων να βασιστούν σε βασικά έγγραφα πολιτικής για τη νεολαία της ΕΕ, να αναπτύξουν περαιτέρω τις εθνικές πολιτικές τους για τη νεολαία και να δώσουν τη δυνατότητα στους νέους να συμμετέχουν στον σχεδιασμό των πολιτικών. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα ευαίσθητα και υψηλής ποιότητας δεδομένα για τη νεολαία που συλλέγονται συστηματικά αποτελούν προϋπόθεση για την άσκηση εμπεριστατωμένων πολιτικών και τη λήψη μέτρων υποστήριξης με αποδέκτες τους νέους, ιδίως δε τις ευάλωτες ομάδες νέων. Ειδικότερα, πρέπει να βελτιωθεί σημαντικά το σύστημα συλλογής και επεξεργασίας δεδομένων που σχετίζονται με την κοινωνική διάσταση της συμμετοχής των νέων (1). |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Αναφορικά με την καταπολέμηση της φτώχειας και τη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης, η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι είναι καθοριστικής σημασίας η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών για να επιτευχθεί μια ευρύτερη μεταρρύθμιση για τη βελτίωση των κοινωνικών δικαιωμάτων και των προοπτικών των νέων. Οι κοινωνικοί εταίροι και οι λοιπές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών θα πρέπει να διαδραματίζουν σπουδαιότερο ρόλο στον διάλογο για τις κοινωνικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις. Η απευθείας στήριξη από την ΕΕ πρέπει να εγγυάται τη συνεκτίμηση των απόψεων των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την ενίσχυση των προγραμμάτων και των περιφερειακών δομών της ΕΕ, με στόχο την προσέγγιση περισσότερων νέων στα Δυτικά Βαλκάνια και την παροχή σε αυτούς ευκαιριών εκπαίδευσης, κινητικότητας, εθελοντισμού και απασχόλησης. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, μέσω του συνδυασμού των προγραμμάτων μαθητείας με την εκπαίδευση σε επίπεδο δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η στενή αλληλεπίδραση της πολιτικής για την εκπαίδευση και την κατάρτιση και της επιχειρηματικής κοινότητας πρέπει να ενισχυθεί και να επικεντρωθεί περισσότερο στις ικανότητες παρά στα τυπικά προσόντα. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το οικονομικό και επενδυτικό σχέδιο για τα Δυτικά Βαλκάνια, ζητώντας τη βελτίωση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας, ιδίως των νέων και των γυναικών, των μειονεκτουσών ομάδων και των μειονοτήτων, συγκεκριμένα των Ρομά. Η υλοποίηση του οικονομικού και επενδυτικού σχεδίου θα πρέπει να μεγιστοποιεί τα οφέλη για τους νέους. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να εφαρμοστούν οι «Εγγυήσεις για τη νεολαία» στα Δυτικά Βαλκάνια, σύμφωνα με τις συστάσεις του Συμβουλίου για ενισχυμένες «Εγγυήσεις για τη νεολαία» (2). |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Για να εφαρμοστούν οι «Εγγυήσεις για τη νεολαία» στα Δυτικά Βαλκάνια, η ΕΟΚΕ ζητεί να αυξηθούν οι ικανότητες των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης και του προσωπικού τους στις χώρες της περιοχής. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στη σημασία της συνεργασίας μεταξύ διαφόρων εταίρων για την αντιμετώπιση του ζητήματος ανεργίας των νέων. Θα πρέπει να καθιερωθούν εταιρικές σχέσεις σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης, μεταξύ των παρόχων «Εγγυήσεων για τη νεολαία» και των σχετικών ενδιαφερόμενων μερών, όπως κοινωνικών εταίρων, ιδρυμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης, οργανώσεων νεολαίας και λοιπών οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να δοθεί προσοχή και βοήθεια στην ανάπτυξη ικανοτήτων των κοινωνικών εταίρων και στην ανάπτυξη του κοινωνικού διαλόγου και των συλλογικών διαπραγματεύσεων, για να μετριαστούν οι επισφαλείς συνθήκες εργασίας και να βελτιωθεί η ποιότητα των θέσεων εργασίας. Η ΕΟΚΕ καλεί επίσης τους κοινωνικούς εταίρους στα Δυτικά Βαλκάνια, σε εθνικό και τομεακό επίπεδο, να μεριμνήσουν για την ενεργό συμμετοχή των νέων σε όλες τις δραστηριότητές τους, συμπεριλαμβανομένων των συλλογικών διαπραγματεύσεων. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Λαμβανομένων υπόψη των δυνατοτήτων λόγω της ανακήρυξης του 2022 σε «Ευρωπαϊκό έτος νεολαίας», η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η προσπάθεια επίλυσης των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι νέοι και περαιτέρω προσέγγισης της Ευρώπης με τη νεολαία δεν θα πρέπει να αφορά μόνο τους νέους που ζουν στην ΕΕ, αλλά θα πρέπει επίσης να ισχύει για τους νέους από όλους τους εταίρους των Δυτικών Βαλκανίων. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την ΕΕ και τους εταίρους μας από τα Δυτικά Βαλκάνια, σύμφωνα με τη στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία, να εισαγάγουν τη χρήση ενός μέσου εκτίμησης του αντικτύπου στους νέους, του λεγόμενου «τεστ για τη νεολαία». Χάρη σε αυτό το τεστ για τη νεολαία θα διασφαλίζεται ότι οι νέοι θα λαμβάνονται υπόψη κατά τη διάρκεια των διαδικασιών χάραξης πολιτικής και θα είναι δυνατές η εκπόνηση πιο εύστοχων πολιτικών και η λήψη τυχόν μέτρων μετριασμού αναγκαίων για την αποφυγή αρνητικών συνεπειών για τους νέους. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι απαιτούνται προσπάθειες από τις κυβερνήσεις των εταίρων των Δυτικών Βαλκανίων ώστε να καταστεί η περιφερειακή συνεργασία προτεραιότητα πολιτικής. Σε υποστήριξη του εν λόγω μετασχηματισμού και της προώθησης της περιφερειακής συνεργασίας ως προτεραιότητα πολιτικής, η ΕΕ θα πρέπει να υποστηρίξει τα Δυτικά Βαλκάνια στον εντοπισμό βασικών τομέων και οδών που θα μπορούσαν να συντείνουν σε αλλαγές υπέρ των πολιτών όλων των Δυτικών Βαλκανίων και ιδίως των νέων. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Στα συμπεράσματα της συνόδου κορυφής για τα Δυτικά Βαλκάνια του 2021 στο Βερολίνο της διαδικασίας του Βερολίνου (3) υπογραμμίζεται η ανάγκη ενίσχυσης των οργανώσεων και των δικτύων νεολαίας. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει περαιτέρω τρόπους υποστήριξης των σχετικών δομών νεολαίας, π.χ. εθνικά συμβούλια νεολαίας και κεντρικές οργανώσεις νεολαίας στα Δυτικά Βαλκάνια, σε περιφερειακό επίπεδο, που θα ευνοούν τον διάλογο περιφερειακής πολιτικής με θέμα τη νεολαία. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για την ενίσχυση της παιδείας των νέων στα της πολιτικής και της αντίστοιχης εκπροσώπησής τους, τόσο μέσω των βασικών πολιτικών όσο και μέσω των δομών της νεολαίας, π.χ. εθνικά συμβούλια νεολαίας, τοπικά ή δημοτικά συμβούλια. Η ΕΟΚΕ, ως εκ τούτου, καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να παράσχουν περαιτέρω υποστήριξη στα Δυτικά Βαλκάνια με σκοπό τη βελτίωση της συμμετοχής των νέων. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Η ΕΟΚΕ κρίνει θετικό το γεγονός ότι το θεματολόγιο καινοτομίας για τα Δυτικά Βαλκάνια προβλέπει περαιτέρω ενέργειες για την υποστήριξη της συμμετοχής τους σε όλα τα προγράμματα της ΕΕ που καλύπτουν την έρευνα, την καινοτομία, την εκπαίδευση, τον πολιτισμό, τη νεολαία και τον αθλητισμό. Δεδομένης της θετικής συσχέτισης της εκπαιδευτικής ή επιμορφωτικής κινητικότητας με την πολιτική δραστηριοποίηση των νέων καθώς και με τη δραστηριοποίηση που άπτεται της συμμετοχής στα κοινά, περαιτέρω προσπάθειες στον τομέα αυτόν μπορούν να οδηγήσουν στην προώθηση της συμμετοχής και της δραστηριοποίησης των νέων. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη σημασία των νέων για το μέλλον των Δυτικών Βαλκανίων και, ως εκ τούτου, τη σημασία λήψης συγκεκριμένων μέτρων, για να μετατραπεί η περιοχή σε έναν τόπο με μελλοντικές προοπτικές και ευκαιρίες για τους νέους, που θα τους δίνει τη δυνατότητα να παραμένουν εκεί και να ευημερούν (4). Η έγκαιρη συμμετοχή των νέων στον σχεδιασμό και την εφαρμογή κοινωνικών και πολιτικών αλλαγών είναι εξέχουσας σημασίας. |
| --- | --- |

1.18.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Σύμφωνα με τη Eurostat (5), το σύνολο του νεανικού πληθυσμού των Δυτικών Βαλκανίων είναι περίπου 3,6 εκατομμύρια, ήτοι περίπου το 21 % του συνολικού πληθυσμού. Το Κόσοβο (*1) έχει το υψηλότερο ποσοστό νεολαίας στον συνολικό πληθυσμό (26,29 %) και ακολουθείται από την Αλβανία (23,4 %), τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη (20,37 %) και τη Βόρεια Μακεδονία (20,32 %), το Μαυροβούνιο (19,49 %) και τη Σερβία (16,8 %). Η αναλογία ανδρών και γυναικών στον νεανικό πληθυσμό είναι παρόμοια σε όλους τους εταίρους των Δυτικών Βαλκανίων, με τον ανδρικό νεανικό πληθυσμό να είναι ελαφρώς μεγαλύτερος (51,16 % του νεανικού πληθυσμού αποτελείται από άνδρες και 48,84 % από γυναίκες) (6). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Οι εταίροι των Δυτικών Βαλκανίων έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο όσον αφορά την περαιτέρω καθιέρωση και εδραίωση του πλαισίου πολιτικής τους για τη νεολαία, υιοθετώντας σχετικούς νόμους, στρατηγικές και σχέδια δράσης. Ωστόσο, δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί ένα πλήρως λειτουργικό σύστημα νεολαίας που να διασφαλίζει την αποτελεσματική ενδυνάμωση, τη δραστηριοποίηση και τη συμμετοχή των νέων στη λήψη αποφάσεων. Υπάρχουν διάφορες αδυναμίες που κυμαίνονται από ευρύτερα πολιτικά ζητήματα και έλλειψη προθυμίας να δοθεί προτεραιότητα στη νεολαία ως διοργανική και διατομεακή πολιτική, έως πολύ συγκεκριμένους τύπους δυσκολιών στη συστηματική παρακολούθηση και αξιολόγηση της ανάπτυξης και εφαρμογής της πολιτικής για τη νεολαία, στη συλλογή δεδομένων, και στη δημοσίευση (7). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Με στόχο την προώθηση της ευημερίας των νέων, θα πρέπει να δοθεί προσοχή στα δικαιώματα του παιδιού. Οι βιώσιμες δράσεις πολιτικής στο θέμα αυτό ενισχύουν την ευημερία των παιδιών και υποστηρίζουν περαιτέρω την ποιοτική μετάβαση στην εφηβεία και τη νεαρή ενήλικη ζωή. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου

| 3.1. | Το επίπεδο και η συνάφεια της εκπαίδευσης είναι καθοριστικής σημασίας για τις προοπτικές απασχόλησης των νέων, την εξέλιξη της σταδιοδρομίας και την κοινωνική τους ένταξη στην περιοχή. Ωστόσο, τα εκπαιδευτικά συστήματα ακόμα παρουσιάζουν ανεπάρκειες αναφορικά με την εξυπηρέτηση όλων των φοιτητών και τον εφοδιασμό των νέων πτυχιούχων με τις αντίστοιχες δεξιότητες. Οι ανεπαρκείς ή αναποτελεσματικοί δεσμοί με άλλα σκέλη πολιτικής, όπως η απασχόληση, η οικονομία, οι κοινωνικές υπηρεσίες και η κοινωνική προστασία, εκθέτουν πολλά παιδιά και νέους στους κινδύνους της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου, του κοινωνικού αποκλεισμού και της φτώχειας (8). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Για να οικοδομηθεί μια δυναμική οικονομία, τα Δυτικά Βαλκάνια πρέπει να επενδύσουν στη γνώση και στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων των νέων. Οι μεταρρυθμίσεις στο εκπαιδευτικό σύστημα είναι ζωτικής σημασίας για την προώθηση των αναπτυξιακών προσπαθειών (9). Τα Δυτικά Βαλκάνια πρέπει ακόμα να βελτιώσουν τις επιδόσεις τους και να μεριμνήσουν έτσι ώστε οι νέοι να αποκτούν θεμελιώδεις δεξιότητες, καθώς και να μειώσουν το χάσμα στις επιδόσεις τους σε σχέση με την ΕΕ. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η μετανάστευση από τα Δυτικά Βαλκάνια αποτελεί μακροχρόνιο πρόβλημα με οικονομικά, κοινωνικά και θεσμικά αίτια και απειλεί τις αναπτυξιακές προοπτικές της περιοχής. Στο μεγαλύτερο μέρος της περιοχής, η μετανάστευση είναι πιθανό να συνεχιστεί στο προσεχές μέλλον, ωστόσο τούτο δεν πρέπει να εμποδίσει τη θέσπιση ικανών πολιτικών για την παραμονή των νέων στην περιοχή. Οι άνθρωποι επιλέγουν να εγκαταλείψουν την περιοχή για διάφορους λόγους, ωστόσο αυτοί κυρίως αφορούν τις δυσκολίες επίτευξης υψηλής ποιότητας ζωής για τους ίδιους και τις οικογένειές τους σε περίπτωση παραμονής τους στην περιοχή. Η αποδημία επιστημόνων απομειώνει το ανθρώπινο κεφάλαιο των περιοχών, το οποίο είναι απαραίτητο για την οικονομική ανάπτυξη, ενώ οι υφιστάμενες κοινωνικές υποδομές δεν βελτιώνουν τις συνθήκες διαβίωσης όσων παραμένουν. Πρέπει επίσης να ληφθούν ικανά μέτρα σε εθνικό επίπεδο έτσι ώστε η αποδημία επιστημόνων να μετατραπεί σε «κυκλοφορία επιστημόνων». |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η φυγή των ανθρώπων παραμένει κεντρικό μέλημα για τις περισσότερες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, καθώς επηρεάζει τις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές προοπτικές μιας περιοχής που εξακολουθεί να υστερεί οικονομικά σε σχέση με την ΕΕ. Ο συνολικός αριθμός των ανθρώπων που έχουν εγκαταλείψει την περιοχή είναι δύσκολα να υπολογιστεί επακριβώς, αλλά τα στοιχεία (10) δείχνουν ότι συνεχίζουν να την εγκαταλείπουν. Μεταξύ 2012 και 2018, 155 000 άτομα, κατά μέσο όρο ετησίως, μετανάστευσαν από την περιοχή σε χώρα του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ)· το 2018 μόνο, ο αριθμός αυτός ανήλθε σε 175 000 άτομα (11). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Εκτός από τις καλύτερες οικονομικές προοπτικές στο εξωτερικό, οι μελέτες έχουν επίσης τονίσει τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν οι ποιοτικοί και αξιόπιστοι δημόσιοι φορείς ως κίνητρο για τη μετανάστευση. Μια ανάλυση του ΔΝΤ (12) (2016) έδειξε ότι, ενώ όλοι οι μετανάστες αναζητούν καλύτερες οικονομικές ευκαιρίες στο εξωτερικό, τα μεν άτομα με περισσότερα προσόντα είχαν κίνητρα να μεταναστεύσουν λόγω του επιπέδου των θεσμικών οργάνων στη χώρα καταγωγής τους (διαφθορά και ευνοιοκρατία για την εύρεση εργασίας), τα δε άτομα με χαμηλότερη ειδίκευση έλκονται επίσης από τα μεγαλύτερα και πιο αξιόπιστα συστήματα κοινωνικών παροχών στο εξωτερικό (13). Το υψηλό επίπεδο διαφθοράς στην περιοχή είναι βασικός και καθοριστικός παράγοντας για τις εκροές μεταναστών, η οποία επιδεινώνεται από το γεγονός ότι το 63 % των ατόμων στην περιοχή δεν εμπιστεύονται τη δικαστική ή τη νομοθετική εξουσία (14). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Οι νέοι στην περιοχή έχουν έντονη επιθυμία να μετακομίσουν στο εξωτερικό για να αποκτήσουν καλύτερες ευκαιρίες, με συνέπεια να προκύπτει ένα εξαιρετικά ασύμμετρο ποσοστό των νέων επί του συνολικού αριθμού των μεταναστών. Για παράδειγμα, στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, τη Βόρεια Μακεδονία και την Αλβανία, πάνω από το 50 % των νέων επιθυμούν να ζήσουν και να εργαστούν στο εξωτερικό για περίοδο μεγαλύτερη από 20 χρόνια, κάτι που σημαίνει μια πιθανώς σοβαρή μακροπρόθεσμη απώλεια για το δημογραφικό και οικονομικό μέλλον της περιοχής (15). Το υψηλό επίπεδο μετανάστευσης νέων από τα Δυτικά Βαλκάνια πηγάζει, ειδικότερα, από την αδυναμία των νέων να έχουν πρόσβαση σε ποιοτική εκπαίδευση (και τις περιορισμένες οικονομικές ευκαιρίες μετά την απόκτηση πτυχίου), με συνέπεια πολλοί από αυτούς να εξαναγκάζονται να αναζητούν ευκαιρίες εκπαίδευσης στο εξωτερικό. Το 2018, το 6 % των νέων που ήταν σε ηλικία πανεπιστημιακής φοίτησης παρακολούθησε σπουδές σε ξένη χώρα (ο μέσος όρος για την ΕΕ ήταν 3 %). |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η κοινωνική υποδομή των Δυτικών Βαλκανίων δεν υποστηρίζει επαρκώς την ικανότητα της περιοχής να αναπτύξει και να διατηρήσει μια ισχυρή βάση ανθρώπινου κεφαλαίου, ιδίως στο πλαίσιο της εκροής ανθρώπινου κεφαλαίου μέσω της αποδημίας επιστημόνων. Οι εκπαιδευτικοί τομείς των περισσότερων χωρών αντιμετωπίζουν ελλείψεις χρηματοδότησης και πόρων με συνέπεια τη μη ικανοποιητική πρόσβαση καθώς και αντίστοιχα αποτελέσματα. Τα ανεπαρκή εκπαιδευτικά αποτελέσματα, με τη σειρά τους, δεν παρέχουν τις απαραίτητες δεξιότητες που χρειάζονται οι μελλοντικές γενιές για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των υφιστάμενων επιχειρήσεων και δεν συντείνουν στην ανάπτυξη νέων. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η μεγιστοποίηση της αξίας του ανθρώπινου κεφαλαίου είναι ζωτικής σημασίας για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας και την καταπολέμηση της ανεργίας. Το εργατικό δυναμικό του σήμερα πρέπει να είναι εφοδιασμένο με ένα σύνολο μεταβιβάσιμων δεξιοτήτων, την ικανότητα προσαρμογής και επιχειρηματικό πνεύμα, και παράλληλα πρέπει να παρέχεται επαρκής κοινωνική ασφάλιση. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Τα υφιστάμενα εκπαιδευτικά συστήματα και προγράμματα σπουδών πρέπει να μεταρρυθμίσουν και να ενισχύσουν την απασχολησιμότητα των νεότερων γενιών μέσω της προώθησης της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, της ψηφιακής εκπαίδευσης και της επιχειρηματικότητας. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Οι επιχειρηματικές δεξιότητες των νέων θα πρέπει να ενθαρρύνονται και να ενισχύονται. Οι φορείς χάραξης πολιτικής πρέπει να διασφαλίσουν ένα ευνοϊκό περιβάλλον για τους νέους, ώστε να ξεκινήσουν τη δική τους επιχείρηση και να γίνουν επιχειρηματίες, όπως επίσης και να υποστηρίζουν και να παρέχουν ευκολότερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση για τις νεοφυείς επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Στον σημερινό ταχέως αναπτυσσόμενο κόσμο, η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, τα νέα επιχειρηματικά μοντέλα, η ικανότητα έρευνας και καινοτομίας και η ανάπτυξη νέων τεχνολογικών λύσεων για την πράσινη μετάβαση είναι ουσιαστικής σημασίας. Για τον σκοπό αυτόν, είναι σημαντικό να αυξηθεί ο αριθμός των νέων, ιδίως των νέων γυναικών, με δεξιότητες τεχνολογίας, μηχανικής, μαθηματικών και λοιπών θετικών επιστημών, καθώς και ψηφιακές δεξιότητες. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Η οικολογική μετάβαση μεταμορφώνει τις υφιστάμενες θέσεις εργασίας, καταστρέφει ορισμένες και δημιουργεί νέες που απαιτούν νέες οικολογικές και ψηφιακές δεξιότητες. Το σύστημα εκπαίδευσης και κατάρτισης πρέπει να προσαρμοστεί στις μεταβαλλόμενες απαιτήσεις για νέες δεξιότητες. Τα προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης θα πρέπει ευθυγραμμιστούν με τις εξελισσόμενες ανάγκες των επιχειρήσεων και τη διττή πράσινη και ψηφιακή μετάβαση. |
| --- | --- |

3.12.

4.   Ζητήματα απασχόλησης των νέων στα Δυτικά Βαλκάνια

| 4.1. | Τα βασικά ζητήματα στα οποία πρέπει να δώσει απαντήσεις η πολιτική απασχόλησης των νέων στην περιοχή είναι τα εξής: συντονισμός των ενδιαφερομένων μερών σε διαφορετικά διοικητικά επίπεδα και σε διαφορετικούς τομείς πολιτικής (υπηρεσίες απασχόλησης, εκπαίδευσης, στέγασης, υγείας)· αδυναμίες στην ποιότητα των εκπαιδευτικών συστημάτων και ελλείψεις στη διδασκαλία των δεξιοτήτων που απαιτεί η αγορά εργασίας· αναποτελεσματικότητα στη διαδικασία αναζήτησης εργασίας που οδηγεί σε αναντιστοιχίες δεξιοτήτων και χρονοβόρες μεταβάσεις από το σχολείο και το πανεπιστήμιο στην εργασία· επικράτηση της επισφαλούς απασχόλησης σε ορισμένες οικονομίες· έλλειψη διαθέσιμων θέσεων εργασίας για τους νέους· έλλειψη εγκαταστάσεων παιδικής φροντίδας για την υποστήριξη των γυναικών που επιστρέφουν στην εργασία και το υψηλό ποσοστό αδήλωτης εργασίας. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Οι νέοι των Δυτικών Βαλκανίων βρίσκονται σε δυσμενή θέση στις αγορές εργασίας της περιοχής. Το 2020, το ποσοστό απασχόλησης για την ηλικιακή ομάδα 15-24 ήταν κάτω από 27 % σε ολόκληρη την περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων, ενώ το ποσοστό ανεργίας των νέων για την ηλικιακή ομάδα 15-24 ήταν πάνω από 26 % (σε σύγκριση με μόλις 16,8 % στην ΕΕ των 27, για την ηλικιακή ομάδα 15-24), φτάνοντας σχεδόν στο 50 % στο Κόσοβο (16). |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Το ποσοστό των νέων που βρίσκεται εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης για την ηλικιακή ομάδα 15-24 ετών είναι κατά μέσο όρο 23,7 % στα Δυτικά Βαλκάνια και κυμαίνεται από 15,9 % στη Σερβία έως 37,4 % στο Κόσοβο, σε σύγκριση με μόλις 11,1 % στην ΕΕ για την ηλικιακή ομάδα 15-24 ετών (17). |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η μακροχρόνια ανεργία επηρεάζει σχεδόν τα δύο τρίτα των νέων ανέργων στη Βόρεια Μακεδονία, τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη και το Κόσοβο, και τα δύο τρίτα των ανέργων νέων γυναικών στο Μαυροβούνιο. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Το ποσοστό συμμετοχής των νέων στο εργατικό δυναμικό (ρυθμός δραστηριότητας) ήταν επίσης χαμηλότερο από ό,τι στην ΕΕ και υπάρχει μεγάλο χάσμα μεταξύ των φύλων στη συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό, το οποίο εν μέρει αντανακλά την έλλειψη εγκαταστάσεων παιδικής φροντίδας για νεαρές μητέρες που επιθυμούν να ενταχθούν στην αγορά εργασίας. Το χάσμα των φύλων αντικατοπτρίζεται επίσης στα ποσοστά απασχόλησης των νέων γυναικών, τα οποία είναι χαμηλότερα από τα ποσοστά απασχόλησης των νέων ανδρών σε όλη την περιοχή. Όπου τα ποσοστά ανεργίας των νέων είναι υψηλότερα (Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Κόσοβο, Βόρεια Μακεδονία, Σερβία), το ποσοστό ανεργίας των νέων γυναικών υπερβαίνει το ποσοστό των ανδρών. Αντιθέτως, στην Αλβανία και το Μαυροβούνιο το ποσοστό ανεργίας των νέων γυναικών είναι χαμηλότερο από αυτό των ανδρών, όπως και στην περίπτωση της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Οι νέοι βρίσκονται σε επισφαλή θέση στις αγορές εργασίας. Οι νέοι σε όλες τις οικονομίες της περιοχής έχουν υψηλότερο ποσοστό συμβάσεων ορισμένου χρόνου από ό,τι στην ΕΕ. Ειδικά στο Κόσοβο και το Μαυροβούνιο πάνω από τα τρία τέταρτα των εργαζόμενων νέων εργάζονται με τέτοιες συμβάσεις, ενώ στη Σερβία υπερβαίνουν τους μισούς. Η επισφαλής απασχόληση αυτού του τύπου μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ατομική ευημερία και την παραγωγικότητα των οικονομιών. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ικανοποίηση των αναγκών του νεανικού πληθυσμού θα πρέπει να καταστεί προτεραιότητα, δεδομένου, ιδίως, του υψηλού αριθμού των ατόμων που βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης. Πρέπει να επισημανθεί η ανάγκη για μέτρα κατά τα πρότυπα του ενωσιακού προγράμματος «Εγγυήσεων για τη νεολαία», ακόμη περισσότερο σε περιόδους κρίσης. Αυτό θα δώσει στους νέους περισσότερες ευκαιρίες εύρεσης εργασίας, περαιτέρω εκπαίδευσης, μαθητείας ή άσκησης, καθώς και λύσεις και προοπτικές, συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση της αποδημίας επιστημόνων. |
| --- | --- |

4.7.

5.   Οι νέοι των Δυτικών Βαλκανίων ως σημαντική δύναμη για την περιφερειακή συνεργασία και την προώθηση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης

| 5.1. | Η ευημερία και η σύγκλιση με την ΕΕ πρέπει να βασίζονται στις αρχές της συμπεριληπτικότητας, της εμπιστοσύνης και της συνεργασίας. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει πως, κατά την επιδίωξη μεταρρυθμίσεων με πρωτοβουλία της ΕΕ και την εφαρμογή επενδυτικών σχεδίων, οι κυβερνήσεις των Δυτικών Βαλκανίων δεσμεύτηκαν για την τήρηση των βασικών ευρωπαϊκών αξιών της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων, καθώς και της συμφιλίωσης (18). |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι η περιφερειακή συνεργασία στα Δυτικά Βαλκάνια είναι απαραίτητη για τη διαδικασία διεύρυνσης και ότι θα πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω προκειμένου να προωθηθεί ο μετασχηματισμός. Μια αξιόπιστη προοπτική προσχώρησης αποτελεί το βασικό κίνητρο και την κινητήριο δύναμη μετασχηματισμού στην περιοχή. Αποτελεί βασικό βοήθημα για την προώθηση της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και του σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων, τα οποία αποτελούν επίσης τους κύριους μοχλούς της οικονομικής ολοκλήρωσης και την απαραίτητη βάση για την προώθηση της περιφερειακής συμφιλίωσης και σταθερότητας (19). |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι πολλές βασικές ενωσιακές και περιφερειακές πρωτοβουλίες έχουν δρομολογηθεί τα τελευταία χρόνια, ιδίως για την περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων, με σκοπό να έρθουν πιο κοντά στην ΕΕ, αλλά και να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ των νέων. Η ΕΕ παραμένει ο κύριος στρατηγικός εταίρος της περιοχής, παρέχοντας κονδύλια και υποστήριξη μέσω διαφόρων προγραμμάτων (ΜΠΒ, Erasmus+ κ.λπ.). Επιπλέον, βασισμένο στο επιτυχημένο παράδειγμα του γαλλο-γερμανικού Γραφείου Νεότητας, το Γραφείο Περιφερειακής Συνεργασίας των Νέων ιδρύθηκε το 2016 με σκοπό να προωθήσει ένα πνεύμα συμφιλίωσης και συνεργασίας μεταξύ των νέων στην περιοχή μέσω προγραμμάτων ανταλλαγής νέων. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Το Γραφείου Περιφερειακής Συνεργασίας των Νέων διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της συνεργασίας και της συμφιλίωσης μεταξύ των νέων στα Δυτικά Βαλκάνια. Η υποστήριξη της ΕΕ στον εξορθολογισμό της περιφερειακής συνεργασίας των νέων, ως ουσιαστικό στοιχείο για την επίτευξη της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή, είχε καθοριστική σημασία. Ο ρόλος των νέων στην προώθηση των προοπτικών της περιοχής δεν πρέπει να ενισχυθεί μόνο μέσω των προσπαθειών του Γραφείου Περιφερειακής Συνεργασίας. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Ο τίτλος της «Ευρωπαϊκής πρωτεύουσας νεολαίας» απονέμεται από το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Νεολαίας. Έχει σχεδιαστεί ώστε να ενδυναμώσει τους νέους, να ενισχύσει τη συμμετοχή τους και την ευρωπαϊκή ταυτότητα στις πόλεις. Το 2022, η ευρωπαϊκή πρωτεύουσα νεολαίας είναι τα Τίρανα. Με σύνθημα «Ενεργοποιώντας τη νεολαία», ο κύριος στόχος αυτής της ανακήρυξης είναι να ενθαρρύνει την ενεργό συμμετοχή με έμφαση στις ανάγκες των νέων, σήμερα και αύριο. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει δραστηριότητες που στοχεύουν στην προώθηση του εθελοντισμού, στην ενδυνάμωση των οργανώσεων της νεολαίας και στη δημιουργία δικτύων και συνεργειών μεταξύ των νέων από όλη την Ευρώπη. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Η ισχυρότερη συνεργασία και οι δραστηριότητες αμοιβαίας μάθησης που διοργανώνονται από κοινού από θεσμικά όργανα της ΕΕ και φορείς της πολιτικής για τη νεολαία των Δυτικών Βαλκανίων θα πρέπει να υποστηρίξουν περαιτέρω την επιτυχή εφαρμογή του θεματολογίου καινοτομίας για τα Δυτικά Βαλκάνια. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Οι προσπάθειες που καταβάλλονται για τη συμμετοχή των Δυτικών Βαλκανίων στα προγράμματα της ΕΕ για τη νεολαία θα πρέπει να συντονιστούν με τα εν εξελίξει προγράμματα που προσφέρει το Γραφείο Περιφερειακής Συνεργασίας των Νέων. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να βοηθήσει τα Δυτικά Βαλκάνια στην αναζήτηση τρόπων δημιουργίας νέων ενδοπεριφερειακών προγραμμάτων κινητικότητας. |
| --- | --- |

5.7.

6.   Ενισχύοντας τις φωνές των νέων από τα Δυτικά Βαλκάνια

| 6.1. | Οι πολιτικές βλέψεις της ΕΕ όσον αφορά το Θεματολόγιο καινοτομίας για τα Δυτικά Βαλκάνια αφορούν τη διευκόλυνση εμπεριστατωμένης χάραξης πολιτικής (20). Η ύπαρξη αξιόπιστων και διαφανών στατιστικών στοιχείων αποτελεί μείζον αίτημα της ΕΕ προς όλες τις χώρες που βρίσκονται σε προενταξιακό στάδιο (21). |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Η στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία 2019-2027 στοχεύει στην ενθάρρυνση και προώθηση της δημοκρατικής συμμετοχής όλων των νέων χωρίς αποκλεισμούς στις δημοκρατικές διαδικασίες και στην κοινωνία, στην ενεργό συμμετοχή τους στα κοινά, στην υποστήριξη της εκπροσώπησης των νέων σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο και στη διεύρυνση και προώθηση της χρήσης καινοτόμων και εναλλακτικών μορφών συμμετοχής στα κοινά, όπως τα μέσα ψηφιακής δημοκρατίας (22). |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Ο διάλογος της ΕΕ για τη νεολαία αποτελεί έναν θεμελιωμένο μηχανισμό διαλόγου μεταξύ των νέων και των φορέων λήψης αποφάσεων. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αξιοποίηση του εν λόγω μηχανισμού και την εισαγωγή του στο πλαίσιο περιφερειακής συνεργασίας με τα Δυτικά Βαλκάνια, με μέλημα οι απόψεις και οι ανάγκες των νέων και των οργανώσεων της νεολαίας να λαμβάνονται υπόψη κατά τον καθορισμό των προτεραιοτήτων της πολιτικής για τη νεολαία. Επιπλέον, θα πρέπει να ενθαρρυνθούν και να προωθηθούν οι υφιστάμενες συμμετοχικές διαδικασίες και μηχανισμοί στα Δυτικά Βαλκάνια όπου συμμετέχουν νέοι. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Σύμφωνα με τον δείκτη συμμετοχής των νέων (23), οι νέοι στα Δυτικά Βαλκάνια εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται σε μεγάλο βαθμό στην πολιτική ζωή. Τα πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι η συντριπτική πλειονότητα (78 %) πιστεύει ότι οι νέοι θα έπρεπε να έχουν μεγαλύτερο λόγο στην πολιτική (24). |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά τη συμμετοχή των νέων στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων για θέματα που τους αφορούν. Πέραν της ατομικής συμμετοχής, ο ρόλος των οργανώσεων της νεολαίας είναι ζωτικής σημασίας για την προώθηση της θέσης των νέων στον πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό χώρο. Ως εκ τούτου, όπως τονίζεται στον Κανονισμό ΜΠΒ III και στη Μεθοδολογία Διεύρυνσης, είναι απαραίτητο να επισημανθεί η σημασία της χρηματοδότησης και της υποστήριξης των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών για την κάλυψη των αναγκών των νέων. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Η κοινωνικοοικονομική κατάσταση και το μορφωτικό επίπεδο θεωρούνται σημαντικοί παράγοντες πρόβλεψης της τάσης των ατόμων να ψηφίζουν ή να συμμετέχουν σε άλλους τύπους πολιτικής δραστηριοποίησης. Η στατιστική ανάλυση σε περιφερειακό επίπεδο παρουσιάζει μια συνεπή εικόνα των κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων που είναι εγγενείς στη δραστηριοποίηση των νέων στην περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων (25). |
| --- | --- |

6.6.

Βρυξέλλες, 13 Ιουλίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Youth Participation Index for 2020, Ana and Vlade Divac Foundation [Δείκτης συμμετοχής των νέων για το 2020, Ίδρυμα Ana και Vlade Divac], σ. 31.

1

(2)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 30ής Οκτωβρίου 2020, για μια γέφυρα προς την απασχόληση — Ενίσχυση των εγγυήσεων για τη νεολαία και για την κατάργηση της σύστασης του Συμβουλίου, της 22ας Απριλίου 2013, για τη θέσπιση εγγυήσεων για τη νεολαία (ΕΕ C 372 της 4.11.2020, σ. 1).

2

(3)  Western Balkans Summit of the Berlin Process, Berlin Summit 2021, chair’s Conclusion [Σύνοδος κορυφής για τα Δυτικά Βαλκάνια της διαδικασίας του Βερολίνου, σύνοδος κορυφής Βερολίνου του 2021, συμπεράσματα της Προεδρίας].

3

(4)  Final Declaration of the 8th Western Balkans Civil Society Forum [Τελική δήλωση του 8ου Φόρουμ της κοινωνίας πολιτών για τα Δυτικά Βαλκάνια].

4

(5)  Basic figures on Western Balkans and Turkey, Factsheets [Κύρια στοιχεία για τα Δυτικά Βαλκάνια και την Τουρκία, Ενημερωτικό Δελτίο], έκδοση 2022.

5

(*1)  Η ονομασία αυτή χρησιμοποιείται με επιφύλαξη των θέσεων ως προς το καθεστώς και συνάδει με την απόφαση 1244/1999 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και τη γνώμη του Διεθνούς Δικαστηρίου σχετικά με τη διακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου.

*1

(6)  Συμβούλιο Περιφερειακής Συνεργασίας Mapping of Youth Policies and Identification of Existing Support and Gaps In the Financing of Youth Actions in the Western Balkans [Χαρτογράφηση των πολιτικών για τη νεολαία και εντοπισμός της υφιστάμενης υποστήριξης και των κενών στη χρηματοδότηση δράσεων για τη νεολαία στα Δυτικά Βαλκάνια]
  — Συγκριτική έκθεση Ιανουάριος 2021, σ. 4.

6

Mapping of Youth Policies and Identification of Existing Support and Gaps In the Financing of Youth Actions in the Western Balkans [Χαρτογράφηση των πολιτικών για τη νεολαία και εντοπισμός της υφιστάμενης υποστήριξης και των κενών στη χρηματοδότηση δράσεων για τη νεολαία στα Δυτικά Βαλκάνια]

— Συγκριτική έκθεση

(7)  Συμβούλιο Περιφερειακής Συνεργασίας, Mapping of Youth Policies and Identification of Existing Support and Gaps in the Financing of Youth Actions in the Western Balkans [Χαρτογράφηση των πολιτικών για τη νεολαία και εντοπισμός της υφιστάμενης υποστήριξης και των κενών στη χρηματοδότηση δράσεων για τη νεολαία στα Δυτικά Βαλκάνια] — Συγκριτική έκθεση Ιανουάριος 2021, σ. 4.

7

Mapping of Youth Policies and Identification of Existing Support and Gaps in the Financing of Youth Actions in the Western Balkans [Χαρτογράφηση των πολιτικών για τη νεολαία και εντοπισμός της υφιστάμενης υποστήριξης και των κενών στη χρηματοδότηση δράσεων για τη νεολαία στα Δυτικά Βαλκάνια] — Συγκριτική έκθεση

(8)  Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης (ETF), Unlocking youth potential in South Eastern Europe and Turkey: Skills development for labour market and social inclusion [Αξιοποιώντας το δυναμικό των νέων στη νοτιοανατολική Ευρώπη και την Τουρκία: Ανάπτυξη δεξιοτήτων για την αγορά εργασίας και την κοινωνική ένταξη], 2020

8

Unlocking youth potential in South Eastern Europe and Turkey: Skills development for labour market and social inclusion [Αξιοποιώντας το δυναμικό των νέων στη νοτιοανατολική Ευρώπη και την Τουρκία: Ανάπτυξη δεξιοτήτων για την αγορά εργασίας και την κοινωνική ένταξη]

(9)  Τα αποτελέσματα του Προγράμματος Διεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών (PISA) του ΟΟΣΑ για το 2018 καταδεικνύουν ιδιαίτερα χαμηλές σχολικές επιδόσεις (μαθητές που αποτυγχάνουν στο επίπεδο 2 της κλίμακας PISA στην ανάγνωση, τα μαθηματικά και τις επιστήμες) σε βασικές ικανότητες σχεδόν σε όλα τα Δυτικά Βαλκάνια.

9

(10)  Τράπεζα Ανάπτυξης του Συμβουλίου της Ευρώπης: Social Infrastructure in the Western Balkans- Increasing the region’s economic resilience, enhancing human capital and counteracting the effects of brain drain [Κοινωνικές υποδομές στα Δυτικά Βαλκάνια — Αύξηση της οικονομικής ανθεκτικότητας της περιοχής, ενίσχυση του ανθρώπινου κεφαλαίου και αντιμετώπιση των επιπτώσεων της αποδημίας επιστημόνων], Νοέμβριος 2021.

10

[Κοινωνικές υποδομές στα Δυτικά Βαλκάνια — Αύξηση της οικονομικής ανθεκτικότητας της περιοχής, ενίσχυση του ανθρώπινου κεφαλαίου και αντιμετώπιση των επιπτώσεων της αποδημίας επιστημόνων]

(11)  Η ακρίβεια των μεταναστευτικών αριθμητικών στοιχείων για την περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων υπονομεύεται από διάφορα ζητήματα που περιορίζουν το περιθώριο για ολοκληρωμένες συγκρίσεις μεταξύ των χωρών.

11

(12)  Emigration and Its Economic Impact on Eastern Europe [Η μετανάστευση και ο οικονομικός της αντίκτυπος στην Ανατολική Ευρώπη], 2016.

12

(13)  Οι κοινωνικές παροχές στα Δυτικά Βαλκάνια μπορεί να είναι ανομοιογενείς στην κάλυψη των δικαιούχων και ενίοτε καθυστερεί η καταβολή των επιδομάτων.

13

(14)  Συμβούλιο Περιφερειακής Συνεργασίας, Balkan Barometer 2020: Public Opinion Survey [Βαλκανικό βαρόμετρο 2020: Έρευνα κοινής γνώμης].

14

(15)  Lavric, Tomanovic, & Jusic, FES Youth Study Southeast Europe [Σπουδές FES των νέων στην νοτιοανατολική Ευρώπη], 2018/2019.

15

Youth Study Southeast Europe [Σπουδές FES των νέων στην νοτιοανατολική Ευρώπη],

(16)  Συμβούλιο Περιφερειακής Συνεργασίας, Study on Youth Employment in the Western Balkans [Μελέτη για την απασχόληση των νέων στα Δυτικά Βαλκάνια], 2021.

16

Study on Youth Employment in the Western Balkans [Μελέτη για την απασχόληση των νέων στα Δυτικά Βαλκάνια]

(17)  Συμβούλιο Περιφερειακής Συνεργασίας, Study on Youth Employment in the Western Balkans [Μελέτη για την απασχόληση των νέων στα Δυτικά Βαλκάνια], 2021.

17

Study on Youth Employment in the Western Balkans [Μελέτη για την απασχόληση των νέων στα Δυτικά Βαλκάνια]

(18)  REX/184 — Final Declaration of the 8th Western Balkans Civil Society Forum [Τελική δήλωση του 8ου Φόρουμ της κοινωνίας πολιτών για τα Δυτικά Βαλκάνια] σ. 3.

18

(19)  ΕΕ C 220 της 9.6.2021, σ. 88.

19

(20)  Θεματολόγιο για τα Δυτικά Βαλκάνια για την καινοτομία, την έρευνα, την εκπαίδευση, τον πολιτισμό, τη νεολαία και τον αθλητισμό.

20

(21)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή — Chapters of the acquis/negotiating chapters [Κεφάλαια του κεκτημένου/κεφάλαια των διαπραγματεύσεων].

21

(22)  Ενεργοποίηση, σύνδεση και ενίσχυση των νέων: νέα στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία COM(2018) 269 final.

22

(23)  Youth Participation Index for 2020, Ana and Vlade Divac Foundation (Δείκτης συμμετοχής των νέων για το 2020, Ίδρυμα Ana και Vlade Divac).

23

(24)  FES (2019), Jusic, Political alienation of a precarious generation [Πολιτική αποξένωση μιας επισφαλούς γενιάς], σ. 5.

24

Political alienation of a precarious generation [Πολιτική αποξένωση μιας επισφαλούς γενιάς],

(25)  FES (2019), Jusic, Political alienation of a precarious generation [Πολιτική αποξένωση μιας επισφαλούς γενιάς], σ. 5.

25

Political alienation of a precarious generation [Πολιτική αποξένωση μιας επισφαλούς γενιάς],

---

| 22.11.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 443/51 |
| --- | --- | --- | --- |

22.11.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 443/51

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Το κόστος της μη Ευρώπης — Τα οφέλη της ενιαίας αγοράς»

(διερευνητική γνωμοδότηση)

(2022/C 443/07)

| Εισηγητής: | ο κ. Philip VON BROCKDORFF |
| --- | --- |
| Συνεισηγήτρια: | η κ. Émilie PROUZET |

Εισηγητής:

ο κ. Philip VON BROCKDORFF

Συνεισηγήτρια:

η κ. Émilie PROUZET

| Αίτηση γνωμοδότησης | Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 26.1.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 27.6.2022 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 63/1/1 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 13.7.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 571 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 194/0/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 26.1.2022

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

27.6.2022

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

63/1/1

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

13.7.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

571

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

194/0/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) πιστεύει ότι η ενιαία αγορά αποσκοπεί στη βελτίωση της ευημερίας μέσω της κοινωνικής και οικονομικής σύγκλισης και κατ’ επέκταση τη μείωση των ανισοτήτων και τη μέριμνα ότι η επιδείνωση των κοινωνικών ανισορροπιών δεν θα εγείρει σοβαρούς φραγμούς στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι τα εθνικά νομικά κείμενα που ενδέχεται να παρεμποδίζουν την εσωτερική αγορά πρέπει να κοινοποιούνται στην Επιτροπή και να σχολιάζονται και να αξιολογούνται. Σε αντίθετη περίπτωση, οι διαδικασίες αυτές παραμένουν αναποτελεσματικές και δημιουργούν περιττούς φραγμούς. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Όσον αφορά την εθνική πιστοποίηση, η ΕΟΚΕ συνιστά στα κράτη μέλη να δεσμευτούν ότι θα θεσπίζουν λιγότερο περιοριστικά εθνικά μέτρα μέσω της οδού της «ενισχυμένης συνεργασίας». |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ ζητά επίσης την αποτελεσματική εφαρμογή και επιβολή των οδηγιών που έχουν ήδη αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης και ψηφοφορίας, όπως η δέσμη μέτρων για τη βελτίωση της νομοθεσίας. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες (1) και η πράξη για τις ψηφιακές αγορές (2) αποτελούν κρίσιμο βήμα για την επίτευξη ίσων όρων ανταγωνισμού μεταξύ των φορέων στις ψηφιακές αγορές. Επίσης, θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη μέγιστη εναρμόνιση του πεδίου εφαρμογής της πράξης για τις ψηφιακές αγορές. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Ομοίως, η ελεύθερη ροή των δεδομένων είναι καίριας σημασίας για την ευρωπαϊκή καινοτομία, την ανάπτυξη των επιχειρήσεων και τη στήριξη της ψηφιακής ενιαίας αγοράς. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι τοπικοί περιορισμοί στον εφοδιασμό παρεμποδίζουν την ανάπτυξη της ενιαίας αγοράς και καλεί την Επιτροπή να αντιμετωπίσει τις επιζήμιες για τον ανταγωνισμό επιπτώσεις των εν λόγω περιορισμών. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ συνιστά μια συντονισμένη προσέγγιση μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά την εμπορία των προϊόντων που επλήγησαν από την κρίση στην Ουκρανία. Με την κρίση που προκλήθηκε από την επίθεση της Ρωσίας προέκυψαν σημαντικοί περιορισμοί στον εφοδιασμό. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να θεσπιστούν πιο αποτελεσματικά μέτρα εθνικής πολιτικής και να παρασχεθούν κίνητρα κινητικότητας με έμφαση στις ενεργητικές πολιτικές της αγοράς εργασίας, όπως η χορήγηση επιδομάτων σε εργαζομένους στην ΕΕ. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Αν και αναγνωρίζει ότι η Ένωση Κεφαλαιαγορών αποτελεί πολύπλοκο εγχείρημα, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι στην ΕΕ υπάρχουν ακόμη 27 κεφαλαιαγορές και χρηματοπιστωτικές αγορές που δεν λειτουργούν ενιαία, με συνέπεια να περιορίζονται οι δυνατότητες της ενιαίας αγοράς. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Σε αυτήν την περίοδο μεγάλης αβεβαιότητας, είναι απαραίτητο να αναπτυχθεί μια πολιτική ανταγωνισμού που να προσβλέπει ειδικά στην υλοποίηση των μεταβάσεων για τις οποίες έχει δεσμευτεί η ΕΕ. Επιπλέον, δεν πρέπει να επιτρέπεται οποιαδήποτε μορφή εμπορικού, κοινωνικού, ρυθμιστικού, φορολογικού ή περιβαλλοντικού ντάμπινγκ που στρεβλώνει τον ανταγωνισμό. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Τέλος, η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι θα πρέπει να προκριθεί η «ανοικτή στρατηγική αυτονομία», ιδίως σε βασικούς τομείς, προκειμένου να συμβάλει στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας, στην προώθηση του πλουραλισμού και στην κατάρτιση ενός φιλόδοξου θεματολογίου για το εμπόριο. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Γενικές πληροφορίες

2.1.   Στόχος της ενιαίας αγοράς

| 2.1.1. | Στόχος της ενιαίας αγοράς της ΕΕ ήταν η άρση των φραγμών στις μετακινήσεις αγαθών, υπηρεσιών, κεφαλαίων και ανθρώπων στο πλαίσιο μιας προσπάθειας ενίσχυσης της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας σε όλη την ΕΕ. |
| --- | --- |

2.1.1.

2.2.   Η κοινή ευθύνη της ενιαίας αγοράς

| 2.2.1. | Η λειτουργία της ενιαίας αγοράς αποτελεί κοινή ευθύνη της ΕΕ και των κρατών μελών. Σήμερα, ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν πολλές διαφορές στην ερμηνεία και την εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ. Σε πολλές περιπτώσεις, οι εν λόγω διαφορές μπορεί να θεωρηθούν αδικαιολόγητες ή δυσανάλογες και, σε κάθε περίπτωση, αποτελούν εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία των ανθρώπων, των αγαθών και των υπηρεσιών. |
| --- | --- |

2.2.1.

2.3.   Ευθύνη των κρατών μελών

| 2.3.1. | Αντικειμενικά, ενδέχεται να υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να παρατηρούνται αποκλίσεις μεταξύ των κρατών μελών, ωστόσο οι λόγοι αυτοί δεν παρέχονται πάντα και ορισμένες φορές τα κράτη μέλη δεν προσπαθούν να αποκαταστήσουν την ισορροπία σε εθνικό επίπεδο με πιθανές αρνητικές επιπτώσεις στην ενιαία αγορά. Κατά συνέπεια, εξακολουθούν να υπάρχουν πολλοί ρυθμιστικοί και μη ρυθμιστικοί φραγμοί εντός της ΕΕ που καθιστούν την ενιαία αγορά «ημιτελή» και κατακερματισμένη, όπως:






  — | η εθνική νομοθεσία λόγω της υποτιθέμενης τήρησης της αρχή της επικουρικότητας· |
| --- | --- | --- |

2.3.1.

—

η εθνική νομοθεσία λόγω της υποτιθέμενης τήρησης της αρχή της επικουρικότητας·

| — | η μη αναγνώριση της αρχής της υποτιθέμενης αμοιβαίας αναγνώρισης· |
| --- | --- |

—

η μη αναγνώριση της αρχής της υποτιθέμενης αμοιβαίας αναγνώρισης·

| — | η διάδοση υπερβολικών μεταφορών στο εθνικό δίκαιο, κάτι που είναι γνωστό και ως «κανονιστικός υπερθεματισμός» (gold-plating), καθώς και οι μη συμμορφούμενες μεταφορές, στο πλαίσιο των οποίων οι εθνικές κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια μεταφέρουν υπερβολικά μεγάλο αριθμό νομικών κειμένων της ΕΕ που έχουν συμφωνηθεί σε επίπεδο ΕΕ. Στην πραγματικότητα, ορισμένοι φραγμοί που επηρεάζουν την ενιαία αγορά προέρχονται από την εσφαλμένη ή ελλιπή εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ και από το γεγονός ότι τα κράτη μέλη εφαρμόζουν εθνικούς κανόνες που δεν συνάδουν με τους στόχους της ενιαίας αγοράς. Ως εκ τούτου, η ανακριβής ή εσφαλμένη εφαρμογή από τα κράτη μέλη και η έλλειψη επιβολής από την Επιτροπή έχουν καταστροφικές συνέπειες, τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε εθνικό επίπεδο, για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

—

η διάδοση υπερβολικών μεταφορών στο εθνικό δίκαιο, κάτι που είναι γνωστό και ως «κανονιστικός υπερθεματισμός» (gold-plating), καθώς και οι μη συμμορφούμενες μεταφορές, στο πλαίσιο των οποίων οι εθνικές κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια μεταφέρουν υπερβολικά μεγάλο αριθμό νομικών κειμένων της ΕΕ που έχουν συμφωνηθεί σε επίπεδο ΕΕ. Στην πραγματικότητα, ορισμένοι φραγμοί που επηρεάζουν την ενιαία αγορά προέρχονται από την εσφαλμένη ή ελλιπή εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ και από το γεγονός ότι τα κράτη μέλη εφαρμόζουν εθνικούς κανόνες που δεν συνάδουν με τους στόχους της ενιαίας αγοράς. Ως εκ τούτου, η ανακριβής ή εσφαλμένη εφαρμογή από τα κράτη μέλη και η έλλειψη επιβολής από την Επιτροπή έχουν καταστροφικές συνέπειες, τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε εθνικό επίπεδο, για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις.

| — | Εφαρμογές σε εθνικό επίπεδο επικείμενων ευρωπαϊκών μέτρων με κυβερνήσεις και κοινοβούλια να προσπαθούν να προβλέψουν την εφαρμογή των πολιτικών της ΕΕ θέτουν σε πρώτη μοίρα τα εθνικά συμφέροντα παρά τις πολιτικές της ΕΕ που βρίσκονται ακόμη σε διαδικασία ανάπτυξης από την Επιτροπή. Ένα παράδειγμα αποτελεί η πολιτική της ΕΕ σχετικά με την κυκλική οικονομία. |
| --- | --- |

—

Εφαρμογές σε εθνικό επίπεδο επικείμενων ευρωπαϊκών μέτρων με κυβερνήσεις και κοινοβούλια να προσπαθούν να προβλέψουν την εφαρμογή των πολιτικών της ΕΕ θέτουν σε πρώτη μοίρα τα εθνικά συμφέροντα παρά τις πολιτικές της ΕΕ που βρίσκονται ακόμη σε διαδικασία ανάπτυξης από την Επιτροπή. Ένα παράδειγμα αποτελεί η πολιτική της ΕΕ σχετικά με την κυκλική οικονομία.

| — | Τα εθνικά συμφέροντα επικρατούν έναντι των ζητημάτων στρατηγικών ευρωπαϊκών οικοσυστημάτων. |
| --- | --- |

—

Τα εθνικά συμφέροντα επικρατούν έναντι των ζητημάτων στρατηγικών ευρωπαϊκών οικοσυστημάτων.

2.4.   Το οικονομικό κόστος των περιορισμών στην ενιαία αγορά

| 2.4.1. | Τα παραδείγματα που αναφέρονται παραπάνω απεικονίζουν το βασικό κόστος της μη Ευρώπης και αρκετές μελέτες έχουν στην πραγματικότητα επισημάνει τα τεράστια οικονομικά οφέλη μιας «πλήρους» ενιαίας αγοράς. Σύμφωνα με την έκθεση επισκόπησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τα εν λόγω κέρδη κυμαίνονται μεταξύ 650 δισεκατομμυρίων ευρώ και 1,1 τρισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως, ποσό που αντιστοιχεί σε 5 έως 8,6 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ (3). |
| --- | --- |

2.4.1.

| 2.4.2. | Η ίδια μελέτη του ιδρύματος ερευνών RAND Europe για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ερεύνησε τις οικονομικές επιπτώσεις των χαμηλότερων εμπορικών φραγμών στην ενιαία αγορά. Σύμφωνα με τη μελέτη, ο αντίκτυπος της βελτίωσης των εμπορικών ροών, της οικονομικής ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας λόγω χαμηλότερων εμπορικών φραγμών θα είχε ως αποτέλεσμα οικονομικά οφέλη μεταξύ 183 και 269 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως (4). |
| --- | --- |

2.4.2.

| 2.4.3. | Εξίσου σημαντική ως προς τα απολεσθέντα δυνητικά οφέλη είναι η εκτίμηση της Επιτροπής για μια πλήρως ολοκληρωμένη ψηφιακή ενιαία αγορά. Η Επιτροπή δηλώνει ότι η εν λόγω ολοκλήρωση θα προήγαγε την καινοτομία, θα συνεισέφερε 415 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως στην οικονομία της ΕΕ και θα δημιουργούσε εκατοντάδες χιλιάδες νέες θέσεις απασχόλησης (5). |
| --- | --- |

2.4.3.

| 2.4.4. | Όλα τα παραπάνω τονίζουν τα σημαντικά δυνητικά οικονομικά οφέλη (και τις σχετικές κοινωνικές παροχές), τα οποία θα παρείχε μια πιο ολοκληρωμένη ενιαία αγορά. Με άλλα λόγια, το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο συνολικό οικονομικό κόστος ή στην απολεσθείσα προστιθέμενη αξία και το συλλογικό δημόσιο αγαθό της μη Ευρώπης. |
| --- | --- |

2.4.4.

| 2.4.5. | Παρά τους περιορισμούς, η εσωτερική αγορά έχει βοηθήσει μέχρι τώρα στη διατήρηση και την προώθηση της οικονομικής ευημερίας της ΕΕ. Ωστόσο, η ανταγωνιστικότητα και η ανθεκτικότητα της οικονομίας της ΕΕ χρειάζεται να ενισχυθεί μέσω περαιτέρω μεταρρυθμίσεων της ενιαίας αγοράς, καθώς και μέσω της αντιμετώπισης των στρατηγικών εξαρτήσεων. Χρειάζεται επίσης η προαγωγή ενός επιχειρηματικού πνεύματος στην ΕΕ, όπου καινοτόμες επιχειρήσεις όλων των μεγεθών, και ιδιαιτέρως οι πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και οι νεοφυείς επιχειρήσεις θα λαμβάνουν πιο αποτελεσματική υποστήριξη και θα μπορούν να ευδοκιμούν ώστε να συμβάλλουν στη διαμόρφωση πιο ανθεκτικών και συνεκτικών κοινωνιών. Εξίσου σημαντική είναι μια εύρυθμη ενιαία αγορά η οποία θα διευκολύνει το όραμα για μια πιο κοινωνική Ευρώπη, που τοποθετεί την ευημερία των πολιτών στην κορυφή του πολιτικού θεματολογίου και βοηθά στην αποφυγή της κοινωνικής ισοπέδωσης. |
| --- | --- |

2.4.5.

3.   Περιορισμοί

| 3.1. | Οι υφιστάμενοι περιορισμοί περιλαμβάνουν εκείνους που σχετίζονται με ρυθμίσεις, ζητήματα εθνικής νομοθεσίας, ζητήματα εθνικού δικαίου, φορολογικά ζητήματα, ζητήματα υλικοτεχνικής υποστήριξης και εφοδιασμού και άλλες λιγότερο αντιληπτές διαφορές σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ όπου το εμπόριο εξακολουθεί να συνιστά πρόκληση σε όλη την ΕΕ. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Οι περιορισμοί αποτελούν επίσης τροχοπέδη για βασικούς οικονομικούς τομείς, όπως οι υπηρεσίες, που παραμένουν κατακερματισμένοι στα εθνικά πλαίσια όπως καταδεικνύεται παρακάτω:






  — | οι ιστορικά περιοριστικοί εθνικοί κανόνες συχνά δικαιολογούνται από την αρχή της επικουρικότητας· |
| --- | --- | --- |

3.2.

—

οι ιστορικά περιοριστικοί εθνικοί κανόνες συχνά δικαιολογούνται από την αρχή της επικουρικότητας·

| — | η πλημμελής υλοποίηση και εφαρμογή της οδηγίας για τις υπηρεσίες εμποδίζει την ελευθερία εγκατάστασης, την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών και την ελευθερία παροχής υπηρεσιών· |
| --- | --- |

—

η πλημμελής υλοποίηση και εφαρμογή της οδηγίας για τις υπηρεσίες εμποδίζει την ελευθερία εγκατάστασης, την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών και την ελευθερία παροχής υπηρεσιών·

| — | οι εθνικοί εμπορικοί νόμοι αποτελούν τροχοπέδη στον τρόπο που δραστηριοποιούνται οι επιχειρήσεις. Συχνά, οι εν λόγω νόμοι παρεμποδίζουν την ανταγωνιστικότητα του τομέα, αποσκοπούν στον προστατευτισμό και υπονομεύουν τις επενδύσεις από αξιόπιστες και νομοταγείς επιχειρήσεις σε άλλα κράτη μέλη· |
| --- | --- |

—

οι εθνικοί εμπορικοί νόμοι αποτελούν τροχοπέδη στον τρόπο που δραστηριοποιούνται οι επιχειρήσεις. Συχνά, οι εν λόγω νόμοι παρεμποδίζουν την ανταγωνιστικότητα του τομέα, αποσκοπούν στον προστατευτισμό και υπονομεύουν τις επενδύσεις από αξιόπιστες και νομοταγείς επιχειρήσεις σε άλλα κράτη μέλη·

| — | οι εθνικές απαιτήσεις εμποδίζουν την ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών. Συχνά τα κράτη μέλη δεν κοινοποιούν τις νέες τεχνικές απαιτήσεις σύμφωνα με τη διαδικασία που καθορίζεται στην οδηγία (ΕΕ) 2015/1535 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (6) και δεν εφαρμόζουν την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης σε μη εναρμονισμένες δραστηριότητες, όπως οι οδηγίες κανονιστικού υπερθεματισμού, κ.λπ. |
| --- | --- |

—

οι εθνικές απαιτήσεις εμποδίζουν την ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών. Συχνά τα κράτη μέλη δεν κοινοποιούν τις νέες τεχνικές απαιτήσεις σύμφωνα με τη διαδικασία που καθορίζεται στην οδηγία (ΕΕ) 2015/1535 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (6) και δεν εφαρμόζουν την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης σε μη εναρμονισμένες δραστηριότητες, όπως οι οδηγίες κανονιστικού υπερθεματισμού, κ.λπ.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι διαδικασίες επί παραβάσει είναι χρονοβόρες, δαπανηρές και το αποτέλεσμα αβέβαιο. Για τις επιχειρήσεις, αυτό αποτελεί υπερβολικά υψηλό κόστος και τις αποθαρρύνει από το να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους ή να επενδύσουν αλλού εντός της ΕΕ. Επιπλέον, οι εν λόγω περιορισμοί στερούν από τους καταναλωτές περισσότερες επιλογές, βελτιωμένες υπηρεσίες και χαμηλότερες τιμές. Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να καταβάλει πιο σύντονη προσπάθεια για την εφαρμογή των διαδικασιών επί παραβάσει. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Το κόστος αυτό επηρεάζει την ευρύτερη οικονομία, περιορίζοντας την ανταγωνιστικότητα, το δυναμικό ανάπτυξης και την περαιτέρω μεγέθυνση της οικονομίας της αγοράς. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Όπως κάθε οικονομία, η ΕΕ επηρεάζεται από εξωτερικούς κλυδωνισμούς η αντιμετώπιση όμως των οποίων και ο τρόπος με τον οποίο αντιδρούν οι αγορές καθορίζονται ουσιαστικά από τις πολιτικές των επιμέρους κρατών μελών στο εσωτερικό και από τα μέτρα που λαμβάνονται για την τόνωση της οικονομικής συμπεριφοράς. Ο πόλεμος στην Ουκρανία αποκάλυψε την εξάρτηση της ΕΕ από τις παγκόσμιες αξιακές αλυσίδες. Η υπό εξέλιξη κρίση είναι πιθανό να επηρεάσει τους τομείς με διαφορετικό τρόπο, αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία ότι έχουν αποκαλυφθεί οι ρωγμές στη θωράκιση της ενιαίας αγοράς, ιδίως οι περιορισμοί στην ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών, των υπηρεσιών και των βασικών εμπορευμάτων. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Τέλος, θα πρέπει να σημειωθεί ότι περίπου το 82 % των προϊόντων που αποτελούν αντικείμενο συναλλαγών στην ενιαία αγορά υπόκεινται σε εναρμονισμένους κανόνες και ότι το 18 % του ενδοενωσιακού εμπορίου αγαθών εμπίπτει στην αμοιβαία αναγνώριση. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν νέες περιπτώσεις εθνικών τεχνικών κανόνων που φαίνονται να μη συνάδουν με το ενωσιακό δίκαιο. Επιπλέον, σε πολλά κράτη μέλη, παρατηρείται επίσης μια πρόσφατη αύξηση των εθνικών απαιτήσεων επισήμανσης για τρόφιμα και ποτά που αιτιολογείται από την προστασία των καταναλωτών και του περιβάλλοντος. Παράλληλα, η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης δεν λειτουργεί ομαλά. Απόδειξη αυτού αποτελεί ότι το 71 % των ΜΜΕ που υπέβαλλαν αίτηση για το υφιστάμενο σύστημα αμοιβαίας αναγνώρισης για τα μη εναρμονισμένα αγαθά έλαβαν αρνητική απόφαση πρόσβασης στην αγορά. |
| --- | --- |

3.6.

4.   Αντιμετώπιση των περιορισμών

| 4.1. | Τα μέτρα που αναφέρονται παρακάτω θα συμβάλουν στην αποδέσμευση μερικών από τα δυνητικά οικονομικά κέρδη που προέρχονται από την ενιαία αγορά. |
| --- | --- |

4.1.

4.2.   Αποτελεσματικότερη χρήση των υφιστάμενων εργαλείων

| 4.2.1. | Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι τα εθνικά σχέδια κειμένων που ενδέχεται να παρεμποδίζουν την εσωτερική αγορά πρέπει να κοινοποιούνται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και να σχολιάζονται και να αξιολογούνται. Χωρίς δέσμευση από τα κράτη μέλη για κοινοποίηση και σχολιασμό/αξιολόγηση, οι εν λόγω διαδικασίες παραμένουν αναποτελεσματικές. Ως εκ τούτου, απαιτείται πιο αποτελεσματική παρακολούθηση για τη στήριξη της εναρμόνισης της ρύθμισης της αγοράς προϊόντων σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Για παράδειγμα, στον τομέα του λιανικού εμπορίου παρατηρήθηκε πρόσφατα μια αύξηση των εθνικών περιορισμών σε επίπεδο αδειών και τοπικών απαιτήσεων περιεχομένου. Αυτό αντιβαίνει στα άρθρα 28 και 30 της Συνθήκης, με τις εθνικές εκ νέου δοκιμές να εφαρμόζονται συχνά στις αγορές προϊόντων που έχουν ήδη διατεθεί νομίμως στην ενιαία αγορά. Όσον αφορά τις υπηρεσίες, η ΕΟΚΕ είναι επίσης της άποψης ότι η διαδικασία κοινοποίησης στο πλαίσιο της οδηγίας για τις υπηρεσίες δεν λειτουργεί τόσο καλά όσο αναμενόταν. Όσον αφορά την ελευθερία εγκατάστασης, η ΕΟΚΕ επισημαίνει με λύπη ότι τα κράτη μέλη δεν έχουν καταλήξει σε συμβιβασμό σχετικά με την πρόταση για την αποκαλούμενη οδηγία κοινοποίησης. Το εν λόγω κείμενο θα ενίσχυε την υποχρέωση των κρατών μελών να κοινοποιούν στην Επιτροπή τα σχέδια νομοθετικών ή κανονιστικών διατάξεων σχετικά με τα συστήματα χορήγησης άδειας για τις υπηρεσίες (και ως εκ τούτου για τον πολεοδομικό σχεδιασμό) (7). Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να παράσχουν πιο λεπτομερή ενημέρωση σχετικά με την αιτιολόγηση και την αναλογικότητα που επικαλούνται τα κράτη μέλη όταν κοινοποιούν τεχνικούς κανόνες. Είναι επίσης σημαντικό να διασφαλιστεί ότι οι απαιτήσεις που κοινοποιούνται υπόκεινται στον κατάλληλο έλεγχο ανεξάρτητα από τη διαδικασία κοινοποίησης που χρησιμοποιείται (8). Προκειμένου να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα στον πυρήνα του, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα χρειαστεί περαιτέρω νομοθετική μετάβαση από την ελάχιστη στη μεγίστη εναρμόνιση. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Μία άλλη πηγή ανησυχίας είναι η εφαρμογή μέτρων που προδικάζουν την προγραμματισμένη ρύθμιση της ΕΕ, όπως η εθνική πιστοποίηση, που εφαρμόζεται με ρητό στόχο την παροχή κάποιου επιπέδου προστασίας, ιδίως στον αγροδιατροφικό τομέα. Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, είναι σαφές ότι τέτοιου είδους περιορισμοί έχουν ως γνώμονα τον προστατευτισμό, όταν όμως αποκαλύπτονται, η διαδικασία που οδηγεί στην απόσυρσή τους είναι συχνά αργή και επαχθής, με αποτέλεσμα οι εν λόγω περιορισμοί να εξακολουθούν να επιβάλλονται στους εμπόρους λιανικής για υπερβολικά μεγάλο διάστημα. Προκειμένου να αποφευχθεί αυτό, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα κράτη μέλη θα μπορούσαν αντ' αυτού να δεσμευτούν ότι θα θεσπίζουν λιγότερο περιοριστικά εθνικά μέτρα μέσω της οδού της «ενισχυμένης συνεργασίας» που προβλέπεται από τη Συνθήκη. Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να θίξει επίσης το πανευρωπαϊκό ατομικό συνταξιοδοτικό προϊόν ως τυποποιημένο υποστηρικτικό πλαίσιο της ενιαίας αγοράς, το οποίο θα μπορούσε να εφαρμοστεί και σε άλλους τομείς. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά επίσης ότι το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο θα μπορούσε να αποτελέσει αποτελεσματικό βοήθημα στην επίλυση τέτοιων ζητημάτων, ιδίως μέσω αναλογικής δράσης εκ μέρους της Επιτροπής, εάν δεν τηρηθούν οι δεσμεύσεις για τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις (συμπεριλαμβανομένης της πιθανής αναστολής χορήγησης των κονδυλίων της ΕΕ). Αυτό είναι σύμφωνο με τον οδηγό της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη όσον αφορά τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Σε αυτόν δίνεται έμφαση στην άρση των κανονιστικών και μη κανονιστικών φραγμών στην εσωτερική αγορά, καθώς και στις προϋποθέσεις υπό τις οποίες τα κράτη μέλη πρέπει να πληρούν τις απαιτήσεις του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | Τέλος, η ΕΟΚΕ ζητεί την αποτελεσματική εφαρμογή και επιβολή των οδηγιών που έχουν ήδη αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης και ψηφοφορίας. Εν προκειμένω, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να δεσμευτούν ότι θα εφαρμόζουν τη δέσμη μέτρων για τη βελτίωση της νομοθεσίας βάσει υψηλού επιπέδου εκτιμήσεων αντικτύπου. |
| --- | --- |

4.2.4.

4.3.   Αξιοποίηση του δυναμικού της ψηφιακής ενιαίας αγοράς

| 4.3.1. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η αναπτυσσόμενη ψηφιακή οικονομία στην Ευρώπη παρέχει ευκαιρίες οικονομικής ανάπτυξης, στο πλαίσιο της οποίας τα δυνητικά οικονομικά κέρδη πραγματώνονται μέσω του μεγαλύτερου βαθμού ολοκλήρωσης των ψηφιακών υπηρεσιών σε όλα τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Υπό το πρίσμα αυτό, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες και η πράξη για τις ψηφιακές αγορές αποτελούν καίριας σημασίας βήματα για την επίτευξη ίσων όρων ανταγωνισμού μεταξύ των φορέων στις ψηφιακές αγορές. Εστιάζοντας σε συγκεκριμένες υπηρεσίες, ανεξάρτητα από το μέρος όπου είναι εγκατεστημένος ο πάροχος της υπηρεσίας ή από το εφαρμοστέο δίκαιο για την παροχή της υπηρεσίας, οι δύο αυτές πράξεις αντιμετωπίζουν ουσιαστικά το ζήτημα των ίσων όρων ανταγωνισμού για τους ευρωπαϊκούς και τους παγκόσμιους διαδικτυακούς φορείς. Επιπλέον, απόλυτη προτεραιότητα για την ΕΟΚΕ αποτελεί η πρόληψη του περαιτέρω κατακερματισμού της ενιαίας αγοράς από τον πολλαπλασιασμό των εθνικών νομοθεσιών. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | Σημαντικά οικονομικά κέρδη μπορούν επίσης να επιτευχθούν με την αύξηση της χρήσης των διαδικτυακών υπηρεσιών και τη βελτίωση των ψηφιακών υποδομών εντός της Ευρώπης. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή συνιστά τη μετάβαση προς ένα πλήρως λειτουργικό καθεστώς ηλεκτρονικών δημόσιων συμβάσεων και ηλεκτρονικής τιμολόγησης. Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι, σύμφωνα με εκτιμήσεις, η πλήρης μετάβαση στις ηλεκτρονικές δημόσιες συμβάσεις θα μπορούσε να αποφέρει 50 έως 75 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως (9). |
| --- | --- |

4.3.3.

| 4.3.4. | Τέλος, η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι η ελεύθερη ροή δεδομένων είναι ζωτικής σημασίας για την ευρωπαϊκή καινοτομία, την ανάπτυξη των επιχειρήσεων όλων των μεγεθών, τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την επίτευξη μιας ψηφιακής ενιαίας αγοράς. Η νομοθεσία για τη στήριξη της ελεύθερης ροής δεδομένων έχει τεθεί ήδη σε εφαρμογή. Ωστόσο, θα πρέπει να αποφεύγονται τυχόν αδικαιολόγητες απαιτήσεις γεωγραφικού περιορισμού δεδομένων. |
| --- | --- |

4.3.4.

4.4.   Άρση των περιορισμών εφοδιασμού

| 4.4.1. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι ο κανονισμός για τον γεωγραφικό αποκλεισμό του 2018 έχει συμβάλει στη διευκόλυνση του εμπορίου εντός της ΕΕ. Ωστόσο, οι Ευρωπαίοι καταναλωτές εξακολουθούν να υπόκεινται σε γεωγραφικό αποκλεισμό αγαθών και υπηρεσιών. Μάλιστα, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ύπαρξη συνεχιζόμενων τοπικών περιορισμών στον εφοδιασμό που μπορούν να προκύψουν μέσω διαφόρων πρακτικών, όπως η άρνηση εφοδιασμού ή η απειλή διακοπής του εφοδιασμού συγκεκριμένου διανομέα, ο περιορισμός των διαθέσιμων προς πώληση ποσοτήτων, οι ανεξήγητες διαφορές στις σειρές και τις τιμές των προϊόντων μεταξύ των κρατών μελών, ή ο περιορισμός των γλωσσικών επιλογών για τη συσκευασία των προϊόντων. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι τοπικοί περιορισμοί στον εφοδιασμό παρεμποδίζουν την ανάπτυξη της ενιαίας αγοράς και τα δυνητικά οφέλη της για τους καταναλωτές και ζητεί από την Επιτροπή να αντιμετωπίσει τις επιζήμιες για τον ανταγωνισμό επιπτώσεις των εν λόγω περιορισμών με σκοπό την επίτευξη μιας πλήρως λειτουργικής ενιαίας αγοράς. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έφερε στο φως τεράστιους ενεργειακούς και επισιτιστικούς κινδύνους, γεγονός που απαιτεί μια ενιαία στρατηγική προσέγγιση από την πλευρά της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι μια εύρυθμη ενιαία αγορά μπορεί να υποστηρίξει την εν λόγω στρατηγική καθώς και να μειώσει κάποιες από τις πιέσεις στις τιμές, οι οποίες διαβρώνουν ταχέως την αγοραστική δύναμη σε όλη την ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προσπάθειες για συνεργασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσον αφορά την από κοινού αγορά φυσικού αερίου (σε εθελοντική βάση) σε μια προσπάθεια μείωσης των πιέσεων στις τιμές της ενέργειας. |
| --- | --- |

4.4.2.

| 4.4.3. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι, δυστυχώς, μέχρι τώρα δεν έχει γίνει προσπάθεια να ακολουθηθεί συντονισμένη προσέγγιση μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά την εμπορία άλλων προϊόντων που έχει πληγεί από την κρίση στην Ουκρανία. |
| --- | --- |

4.4.3.

4.5.   Ενίσχυση της διασυνοριακής κινητικότητας των εργαζομένων και των επαγγελματιών

| 4.5.1. | Η διασυνοριακή κινητικότητα των εργαζομένων και των επαγγελματιών ανά την ΕΕ εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα που περιορίζει τον εφοδιασμό και προκαλεί αναντιστοιχίες, μεταξύ άλλων στους κλάδους της τεχνολογίας των πληροφοριών και της υψηλής τεχνολογίας, παρά τις ενωσιακές πολιτικές που στοχεύουν στη διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων. Τα ευρωπαϊκά και εθνικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι το επίπεδο κινητικότητας τόσο εντός όσο και μεταξύ των χωρών παραμένει χαμηλό, ακόμη και σε σύγκριση με τα διεθνή δεδομένα. |
| --- | --- |

4.5.1.

| 4.5.2. | Συγκεκριμένα, η ΕΟΚΕ συνιστά να θεσπιστούν πιο αποτελεσματικά μέτρα εθνικής πολιτικής και να παρασχεθούν κίνητρα κινητικότητας με έμφαση στις ενεργητικές πολιτικές της αγοράς εργασίας, όπως η χορήγηση επιδομάτων σε εργαζομένους της ΕΕ και τρίτων χωρών στους οποίους έχει χορηγηθεί καθεστώς πρόσφυγα. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η παροχή από τις χώρες υποδοχής οικονομικών κινήτρων στα άτομα που αναζητούν εργασία, ώστε να εργαστούν σε άλλο κράτος μέλος ή σε άλλη περιοχή, θα ενθάρρυνε περισσότερο την κινητικότητα. Επιπροσθέτως, απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για τη βελτίωση της ενημέρωσης όσον αφορά τις θέσεις εργασίας σε άλλες χώρες της ΕΕ καθώς και για την παροχή στήριξης κατά τη μετεγκατάσταση με σκοπό τη διευκόλυνση της υλικοτεχνικής οργάνωσης που σχετίζεται με τη μετακόμιση σε άλλη χώρα π.χ. εξεύρεση στέγης, εγγραφή στο φορολογικό μητρώο, εύρεση σχολείων για τα παιδιά, ενδεχόμενη στήριξη κατά την εύρεση εργασίας των συντρόφων, κ.λπ. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή, ωστόσο, στο γεγονός ότι η κινητικότητα των εργαζομένων στην ΕΕ είναι δέσμια της αποσπασματικής προσέγγισης που εφαρμόζεται μέχρι σήμερα. Είναι αναγκαίο να αποφεύγονται περαιτέρω ασύνδετες πολιτικές, ιδίως σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.5.2.

| 4.5.3. | Η αναγνώριση των πτυχίων και των προσόντων, η οποία είναι απαραίτητη για την κάλυψη των κενών θέσεων εργασίας σε τομείς όπου υφίστανται συνεχιζόμενες ελλείψεις εργατικού δυναμικού, εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα σε ολόκληρη την ΕΕ. Η ΕΟΚΕ εκτιμά πως το υφιστάμενο σύστημα εξακολουθεί να βασίζεται σε υπερβολικό βαθμό στις επιμέρους κυβερνήσεις, με τα κράτη μέλη να είναι ελεύθερα να εφαρμόζουν τους δικούς τους κανόνες. Η Επιτροπή θα πρέπει να μεριμνήσει ώστε να ακολουθείται μια πιο εναρμονισμένη προσέγγιση του ζητήματος της αναγνώρισης διπλωμάτων και άλλων προσόντων σε όλα τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

4.5.3.

| 4.5.4. | Τέλος, η ενίσχυση της κινητικότητας των εργαζομένων και των επαγγελματιών της ΕΕ μπορεί να επιτευχθεί μόνο εάν υπάρξει καλύτερη επιβολή των υφιστάμενων διατάξεων, πρόσβαση στην πληροφορία και συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών. Η ΕΟΚΕ αντιλαμβάνεται ότι ορισμένα κράτη μέλη μπορεί να είναι επιφυλακτικά όσον αφορά τις περαιτέρω μεταρρυθμίσεις στην ενιαία αγορά λόγω του φόβου ότι οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις μπορεί να οδηγήσουν σε πιθανές βραχυπρόθεσμες απώλειες θέσεων εργασίας και τομεακές απώλειες, ιδίως στις χώρες οι οποίες ήδη υστερούν, καθώς και στις χώρες και τους τομείς χαμηλής παραγωγικότητας. Θεωρητικά, η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων θα βοηθούσε στην αντιμετώπιση του εν λόγω ζητήματος, όμως, από εθνική σκοπιά θα μπορούσε να οδηγήσει, στο μεταξύ, σε απώλεια πόρων και πιθανή διαρροή εγκεφάλων/ικανοτήτων. |
| --- | --- |

4.5.4.

4.6.   Ενίσχυση των ροών κεφαλαίων και των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών σε ολόκληρη την ΕΕ

| 4.6.1. | Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση των κεφαλαιαγορών της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η Ένωση Κεφαλαιαγορών αποτελεί ένα πολύπλοκο εγχείρημα το οποίο στοχεύει στην εμβάθυνση και την περαιτέρω ολοκλήρωση των κεφαλαιαγορών των κρατών μελών της ΕΕ. Απαιτεί τη θέσπιση μέτρων και κανονιστικών τροποποιήσεων σε ένα ευρύ φάσμα τομέων και συνεπάγεται ευθύνες όχι μόνο σε επίπεδο ΕΕ αλλά και σε επίπεδο κρατών μελών. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η ολοκλήρωση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών αποτελεί ακόμη μακρινό στόχο το 2022. Παρά την κάποια πρόοδο που έχει επιτευχθεί, ιδίως με τη δέσμη μέτρων της ΕΕ για την ανάκαμψη των κεφαλαιαγορών, η ΕΕ εξακολουθεί να διαθέτει 27 κεφαλαιαγορές που δεν λειτουργούν ενιαία. Η ενωσιακή χρηματοδότηση εξακολουθεί να είναι έντονα κατακερματισμένη ανά κράτος μέλος, με τους αποταμιευτές και τους επενδυτές να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το εκάστοτε εθνικό περιβάλλον. Αυτό ισχύει και για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες εν γένει, συμπεριλαμβανομένων των λιανικών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και των εγχώριων αποταμιεύσεων. |
| --- | --- |

4.6.1.

| 4.6.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αυτό περιορίζει τόσο την οικονομική ανάκαμψη όσο και την ομαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Τα οικονομικά οφέλη της Ένωσης Κεφαλαιαγορών είναι ξεκάθαρα, όμως, η ολοκλήρωσή της απαιτεί τόσο πολιτική αποδοχή από τα κράτη μέλη όσο και αποτελεσματική υιοθέτηση των πρωτοβουλιών που τελούν υπό την καθοδήγηση της Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένων όσων στοχεύουν στην ενδυνάμωση του διεθνούς ρόλου του ευρώ. Επιπλέον, ο ρόλος που διαδραματίζει η ψηφιοποίηση στη διευκόλυνση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών δεν πρέπει να υποτιμάται. |
| --- | --- |

4.6.2.

4.7.   Ισχυρότερη πολιτική βούληση για την άρση των περιορισμών της ενιαίας αγοράς

| 4.7.1. | Σε αυτήν την περίοδο μεγάλης αβεβαιότητας, είναι απαραίτητο να αναπτυχθεί μια πολιτική ανταγωνισμού που να προσβλέπει ειδικά στην υλοποίηση των μεταβάσεων για τις οποίες έχει δεσμευτεί η ΕΕ. Για τις εν λόγω μεταβάσεις θα απαιτηθούν φιλόδοξες εμπορικές και επενδυτικές πολιτικές, γενναιότατες δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις, καινοτομία, περαιτέρω κοινωνική, οικονομική και περιβαλλοντική πρόοδος και μια ενιαία αγορά που θα λειτουργεί εύρυθμα. Όλα τα παραπάνω είναι απαραίτητο να υποστηρίζονται από ένα νομικό και δημοσιονομικό πλαίσιο, το οποίο εξασφαλίζει ίσους όρους ανταγωνισμού στην αγορά για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, όλες τις περιοχές και όλους τους πολίτες σε ολόκληρη την ΕΕ. Η ακεραιότητα της εσωτερικής μας αγοράς και ο μη-κατακερματισμός της είναι εν προκειμένω καίριας σημασίας. Μια εύρυθμη ενιαία αγορά και πολιτική ανταγωνισμού που διευκολύνει την πρόσβαση επιχειρήσεων και καταναλωτών σε μια τεράστια αγορά ανταγωνισμού με ίσους όρους ανταγωνισμού είναι υψίστης σημασίας, ενθαρρύνοντας έτσι την αποτελεσματικότητα και την καινοτομία και παρέχοντας ένα περιβάλλον στο οποίο οι επιτυχημένες επιχειρήσεις μπορούν να αναπτυχθούν. |
| --- | --- |

4.7.1.

| 4.7.2. | Κατά την άποψή μας, η εναρμόνιση και η άρση των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία στην επικράτεια καθιστούν δυνατή την ανάπτυξη του ανταγωνισμού, την καινοτομία και την αύξηση της παραγωγικότητας. Δεν πρέπει να επιτρέπεται οποιαδήποτε μορφή εμπορικού, κοινωνικού, ρυθμιστικού, φορολογικού ή περιβαλλοντικού ντάμπινγκ που στρεβλώνει τον ανταγωνισμό. Η ΕΟΚΕ αναμένει από όλα τα κράτη μέλη να το σεβαστούν αυτό και να απαιτήσουν από τους εξωτερικούς μας εταίρους να σέβονται τις βασικές θεμελιώδεις αξίες και τα δικαιώματά μας, είτε στον κοινωνικό είτε στον επιχειρηματικό ή περιβαλλοντικό τομέα. |
| --- | --- |

4.7.2.

| 4.7.3. | Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί ότι η ενιαία αγορά δεν θα πρέπει πλέον να θεωρείται ως μια ένδοξη εκδοχή μιας παγκόσμιας εμπορικής συμφωνίας, της οποίας οι ιδιότητες μπορούν να προσαρμοστούν στο πλαίσιο διαπραγμάτευσης. Η ενιαία αγορά είναι κάτι πολύ περισσότερο από αυτό. Συνίσταται επίσης στη βελτίωση της ευημερίας μέσω της κοινωνικής και οικονομικής σύγκλισης με στόχο τη μείωση των ανισοτήτων και στη μέριμνα ότι οι επιδεινούμενες κοινωνικές ανισορροπίες και η γενική αύξηση της φτώχειας δεν θα καταλήξουν να αποτελούν σοβαρά εμπόδια για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Για τον σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ δίνει έμφαση στα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα και τα δικαιώματα των εργαζομένων σε αξιοπρεπείς μισθούς και συνθήκες εργασίας. Τούτο δε όχι μόνο όσον αφορά την αλληλεπίδρασή τους με τις οικονομικές ελευθερίες, αλλά και σε σχέση με την εσωτερική αγορά και την αγορά εργασίας, τον ανταγωνισμό και κάθε άλλο μέτρο ενωσιακής πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων, μεταξύ άλλων, τομέων όπως η οικονομική διακυβέρνηση, το εμπόριο, η ψηφιοποίηση και το περιβάλλον. Στοχεύει επίσης στη διαφύλαξη και την ενίσχυση της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων, με τη δημιουργία σαφούς σύνδεσης με τον σεβασμό και την προαγωγή των συλλογικών κοινωνικών δικαιωμάτων. Η διασφάλιση της πλήρους προστασίας και προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στις Συνθήκες είναι επίσης σημαντική. |
| --- | --- |

4.7.3.

| 4.7.4. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η ενιαία αγορά πρέπει να ανταποκρίνεται συνεχώς στις τεχνολογικές αλλαγές, στην παγκοσμιοποίηση, στις εξελίξεις στην εκπαίδευση, την εργασία και τις κεφαλαιαγορές, και ιδίως στις παγκόσμιες κρίσεις και συγκρούσεις. Υπό τις παρούσες συνθήκες, δεν υπάρχει περιθώριο για προτάσεις συνήθους πρακτικής — η τρέχουσα κατάσταση κρίσης και η αλλαγή των περιστάσεων πρέπει να συνυπολογίζονται κατά την υποβολή προτάσεων για νομοθετικές πράξεις. |
| --- | --- |

4.7.4.

| 4.7.5. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι θα πρέπει να προκριθεί η «ανοικτή στρατηγική αυτονομία», ιδίως σε βασικούς τομείς. Αυτό θα συμβάλει στην οικοδόμηση της ανθεκτικότητας μέσω της διαφάνειας, στην κατάρτιση ενός φιλόδοξου θεματολογίου για το εμπόριο, στην ανάπτυξη της συνεργασίας με ομοϊδεάτες εταίρους, στην προώθηση της διαφοροποίησης και στην αποφυγή του προστατευτισμού. |
| --- | --- |

4.7.5.

| 4.7.6. | Τέλος, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει με απογοήτευση ότι την παραμονή της 30ής επετείου της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς, η εσωτερική αγορά παραμένει ημιτελής. |
| --- | --- |

4.7.6.

Βρυξέλλες, 13 Ιουλίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  COM(2020) 825 final (ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 70).

1

(2)  COM(2020) 842 final (ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 64).

2

(3)  https://www.rand.org/blog/2017/11/why-the-eu-single-market-has-still-not-reached-its.html

3

(4)  https://www.rand.org/blog/2017/11/why-the-eu-single-market-has-still-not-reached-its.html

4

(5)  https://www.rand.org/blog/2017/11/why-the-eu-single-market-has-still-not-reached-its.html

5

(6)  Οδηγία (ΕΕ) 2015/1535 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 9ης Σεπτεμβρίου 2015, για την καθιέρωση μιας διαδικασίας πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προδιαγραφών και των κανόνων σχετικά με τις υπηρεσίες της κοινωνίας των πληροφοριών (ΕΕ L 241 της 17.9.2015, σ. 1).

6

(7)  2016/0398(COD) https://eur-lex.europa.eu/procedure/EL/2016_398

7

(8)  Study on the proportionality assessment by the Member States when adopting the retail establishment related requirements pursuant to Directive 2006/123/EC [Μελέτη αξιολόγησης της αναλογικότητας από τα κράτη μέλη κατά τη θέσπιση των απαιτήσεων που αφορούν τα καταστήματα λιανικής πώλησης σύμφωνα με την οδηγία 2006/123/ΕΚ].

8

(9)  https://www.rand.org/blog/2017/11/why-the-eu-single-market-has-still-not-reached-its.html

9

---

| 22.11.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 443/58 |
| --- | --- | --- | --- |

22.11.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 443/58

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ψηφιακή φορολόγηση»

(διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της Τσεχικής Προεδρίας)

(2022/C 443/08)

| Εισηγητής: | ο κ. Benjamin RIZZO |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Petru Sorin DANDEA |

Εισηγητής:

ο κ. Benjamin RIZZO

Συνεισηγητής:

ο κ. Petru Sorin DANDEA

| Αίτηση γνωμοδότησης | 26.1.2022, επιστολή του κ. Mikuláš BEK, υπουργού Ευρωπαϊκών Υποθέσεων |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 1.7.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την oλομέλεια | 13.7.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 571 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 200/0/1 |

Αίτηση γνωμοδότησης

26.1.2022, επιστολή του κ. Mikuláš BEK, υπουργού Ευρωπαϊκών Υποθέσεων

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

1.7.2022

Υιοθετήθηκε από την oλομέλεια

13.7.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

571

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

200/0/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ανάπτυξη κατάλληλων αρχών και κανόνων για τη φορολόγηση της ψηφιακής οικονομίας έχει καταστεί θεμελιώδες καθήκον τόσο για την Ευρωπαϊκή Ένωση (εφεξής: ΕΕ) όσο και για άλλες διεθνείς ρυθμιστικές αρχές που επιδιώκουν τον εκσυγχρονισμό των δημοσιονομικών πολιτικών και την προσαρμογή τους στις τρέχουσες και μελλοντικές ανάγκες. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η Ευρωπαίκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) προτείνει, μόλις επιτευχθεί διεθνής συμφωνία σχετικά με τον πυλώνα 1 του χωρίς αποκλεισμούς πλαισίου του ΟΟΣΑ και της Ομάδας των 20 (G20) αναφορικά με την ανακατανομή των δικαιωμάτων φορολόγησης, οι οικείοι κανόνες να εφαρμοστούν ταχέως στην ΕΕ σε συντονισμό και με ταυτόχρονη ανάληψη πρωτοβουλιών από άλλους σημαντικούς εμπορικούς εταίρους. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ΕΕ μπορεί να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο όσον αφορά τη φορολόγηση της ψηφιακής οικονομίας. Ωστόσο, μια τέτοια λειτουργία θα πρέπει να επιτελεστεί βάσει μιας διεθνούς συμφωνίας που θα επιτευχθεί σε επίπεδο ΟΟΣΑ — G20, όπως συνέβη ήδη στον πυλώνα 2 αναφορικά με τον μηχανισμό κατά της διάβρωσης της φορολογικής βάσης. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι σημαντικό να εφαρμοστεί τόσο ο πυλώνας 1 όσο και ο πυλώνας 2 εντός της ΕΕ το συντομότερο δυνατό, με την επίτευξη υψηλού βαθμού συνέπειας με τη διεθνή συμφωνία η οποία θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης στο πλαίσιο ΟΟΣΑ — G20. Ο πυλώνας 1 και ο πυλώνας 2 πρέπει να αντιμετωπίζονται ως μια ολοκληρωμένη και συνεκτική δέσμη κανονιστικών ρυθμίσεων. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι μια ευρωπαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία σχετικά με τη φορολόγηση της ψηφιακής οικονομίας θα μπορούσε να ωφελήσει σημαντικά την εσωτερική αγορά, και θα δημιουργούσε αναμφίβολα ένα πιο αποτελεσματικό πλαίσιο σε σύγκριση με την ύπαρξη χωριστών εθνικών πρωτοβουλιών. Η θέσπιση ασυντόνιστων και χωριστών κανόνων από τα κράτη μέλη θα αυξήσει τον κατακερματισμό σε ολόκληρη την ΕΕ, δημιουργώντας φορολογική αβεβαιότητα και παρεμποδίζοντας την ανταγωνιστικότητα. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τη σύναψη διεθνούς συμφωνίας για τον πυλώνα 1 με στόχο τη διαμόρφωση αποτελεσματικού φορολογικού συστήματος, το οποίο θα σέβεται τις αρχές της ουδετερότητας και της ίσης μεταχείρισης και επίσης θα μπορεί, αφενός, να διατηρεί το δυναμικό καινοτομίας που διαθέτει η ψηφιακή οικονομία και, αφετέρου, να διασφαλίζει ότι οι επιχειρήσεις υψηλής ψηφιοποίησης προσφέρουν το μερίδιο που τους αναλογεί στους εθνικούς προϋπολογισμούς. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ ζητεί τη σύναψη διεθνούς συμφωνίας για τον πυλώνα 1 η οποία θα αποφεύγει, στο μέτρο του δυνατού, τη δημιουργία υπερβολικά περίπλοκων κανόνων και θα έχει ως στόχο την επίτευξη διαφάνειας, προβλεψιμότητας και διοικητικής απλούστευσης, διατηρώντας χαμηλά το κόστος συμμόρφωσης. Ένα υπερβολικά περίπλοκο σύστημα θα μπορούσε πράγματι να δημιουργήσει ευκαιρίες παράκαμψης των πρόσφατα συμφωνηθέντων κανόνων, μειώνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την αποτελεσματικότητά τους. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι μια κατάλληλα σχεδιασμένη διεθνής φορολογική νομοθεσία για τις ψηφιακές επιχειρήσεις είναι καθοριστικής σημασίας για την πρόληψη των μεθοδεύσεων φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής καθώς και για τη διαμόρφωση ενός δίκαιου, σταθερού και προοδευτικού φορολογικού συστήματος. Η εξασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού στον τομέα της φορολόγησης των εταιρικών κερδών είναι καίριας σημασίας, διότι τα τελευταία χρόνια έχει καταστεί σαφές ότι κάποιες εταιρείες έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν συγκεκριμένους φορολογικούς κανόνες σε ορισμένα κράτη μέλη, μειώνοντας σημαντικά τον πραγματικό φορολογικό συντελεστή τους. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το κατάλληλο ρυθμιστικό πλαίσιο για τη φορολόγηση της ψηφιακής οικονομίας θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη σημαντική εξάρτηση που έχει δημιουργηθεί από τα άυλα στοιχεία ενεργητικού εξαιτίας της ψηφιοποίησης. Μέσω των εν λόγω στοιχείων ενεργητικού οι εταιρείες μπορούν όλο και περισσότερο να αναπτύσσουν συναφείς επιχειρηματικές δραστηριότητες σε διάφορες δικαιοδοσίες χωρίς φυσική παρουσία. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, συχνά, οι ψηφιακές επιχειρήσεις εκμεταλλεύονται τα δεδομένα των χρηστών με στόχο να παράγουν αξία. Η εν λόγω μέθοδος παραγωγής αξίας δεν προβλέπεται από τα υφιστάμενα φορολογικά συστήματα, με αποτέλεσμα να προκαλείται αναντιστοιχία μεταξύ της παραγωγής αξίας και της φορολόγησης. Το συγκεκριμένο ζήτημα θα πρέπει να αντιμετωπιστεί δεόντως στο πλαίσιο του πυλώνα 1. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι είναι ιδιαίτερα σημαντικό να αποφεύγονται οι κίνδυνοι της διπλής φορολόγησης καθώς και της ακούσιας μη φορολόγησης σε όλες τις δικαιοδοσίες, με την ελαχιστοποίηση του κόστους συμμόρφωσης των ευρωπαϊκών εταιρειών. Εν προκειμένω, οι διάφορες πρωτοβουλίες που έχουν ήδη αναλάβει τα κράτη μέλη θα πρέπει να εναρμονιστούν μέσω της συμφωνίας για τον πυλώνα 1 και των κανόνων που έχουν ως στόχο τη μεταφορά του, ώστε να αποφευχθεί η δημιουργία αποκλίσεων και κενών. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί πραγματικά ότι θα μπορέσει να επιτευχθεί το συντομότερο δυνατό μια βιώσιμη συμφωνία για τον πυλώνα 1, τόσο σε διεθνές επίπεδο όσο και σε επίπεδο ΕΕ, και εκφράζει τη λύπη της για τους περιορισμούς που εξακολουθούν να εμποδίζουν την οριστικοποίηση μιας τόσο θεμελιώδους συμφωνίας. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Βασικό πλαίσιο

| 2.1. | Οι ισχύοντες διεθνείς κανόνες για τη φορολόγηση των εταιρειών βασίζονται σε αρχές που αναπτύχθηκαν στις αρχές του 20ού αιώνα και προσαρμόστηκαν εν μέρει με την πάροδο του χρόνου. Με βάση τα σημερινά δεδομένα, δεν θεωρούνται πλέον κατάλληλοι για τον σκοπό που προορίζονται και δεν συμβαδίζουν με την παγκοσμιοποιημένη και ψηφιοποιημένη οικονομία. Αυτό σημαίνει ότι τα φορολογικά έσοδα δεν κατανέμονται με δίκαιο τρόπο στις χώρες και ότι εξακολουθούν να επιτρέπονται επιβλαβείς φορολογικές πρακτικές, εις βάρος της δημόσιας οικονομίας και του θεμιτού ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ως εκ τούτου, η ανάπτυξη κατάλληλων αρχών και κανόνων για τη φορολόγηση της ψηφιακής οικονομίας έχει καταστεί θεμελιώδες καθήκον τόσο για την ΕΕ όσο και για άλλες ρυθμιστικές αρχές ανά τον κόσμο, προκειμένου να εκσυγχρονίσουν τις δημοσιονομικές πολιτικές και να τις προσαρμόσουν στις τρέχουσες και μελλοντικές ανάγκες. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Το πλαίσιο χωρίς αποκλεισμούς του ΟΟΣΑ και της G20 για τη Διάβρωση της βάσης και τη μετατόπιση των κερδών (BEPS) βασίζεται σε δύο πυλώνες με σκοπό την εξεύρεση απαντήσεων στα φορολογικά ζητήματα που προκύπτουν σε μια ολοένα και πιο ψηφιοποιημένη και παγκοσμιοποιημένη οικονομία. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Με τον πυλώνα 1 θα επιδιωχθεί η δικαιότερη κατανομή των κερδών και των φορολογικών δικαιωμάτων μεταξύ των χωρών που διαθέτουν τις μεγαλύτερες πολυεθνικές επιχειρήσεις, ιδίως δε τις ψηφιακές. Βάσει του πυλώνα 1 οι πολυεθνικές επιχειρήσεις θα υποχρεούνται να καταβάλλουν ορισμένους από τους φόρους εισοδήματός τους ανάλογα με τον τόπο στον οποίο βρίσκονται οι καταναλωτές και οι πελάτες τους. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, θα συνδέονται τα κέρδη με τον τόπο όπου βρίσκονται οι αντίστοιχοι πελάτες και καταναλωτές. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η συμφωνία για ανακατανομή των κερδών στο πλαίσιο του πυλώνα 1 περιλαμβάνει την κατάργηση και την αναστολή του φόρου ψηφιακών υπηρεσιών και άλλων σχετικών, παρόμοιων μέτρων, θέτοντας τέλος στις εμπορικές εντάσεις που προκύπτουν από την αστάθεια του διεθνούς φορολογικού συστήματος. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Ο πυλώνας 2 στοχεύει να διασφαλίσει ότι οι μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις, και δη οι ψηφιοποιημένες, θα φορολογούνται με έναν ελάχιστο πραγματικό συντελεστή ύψους 15 %, δημιουργώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο ένα ρυθμιστικό πλαίσιο που θα είναι σε θέση να αποθαρρύνει τη μετατόπιση κερδών και να αποτρέπει τον επιζήμιο φορολογικό ανταγωνισμό μεταξύ δικαιοδοσιών. Ως εκ τούτου, ο περιορισμός του ανταγωνισμού επί της φορολογίας εισοδήματος εταιρειών θα μπορούσε ουσιαστικά να απαλειφθεί χάρη στην καθιέρωση ενός παγκόσμιου ελάχιστου συντελεστή εταιρικού φόρου που θα χρησιμοποιούν τα κράτη για την προστασία της φορολογικής τους βάσης. Η ΕΟΚΕ προτρέπει όλα τα κράτη μέλη να καταλήξουν γρήγορα σε μια πολιτική συμφωνία σχετικά με τους εν λόγω κανόνες, και εκφράζει τη λύπη της που δεν έχει επιτευχθεί ακόμη τελική συμφωνία. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Στο πλαίσιο του φόρουμ του ΟΟΣΑ και της G20 επιτεύχθηκε διεθνής συμφωνία επί τον πυλώνα 2 και του πλαισίου χωρίς αποκλεισμούς για την BEPS. Τα δε θεσμικά όργανα της ΕΕ έχουν μεριμνήσει δεόντως για τη μεταφορά τους στην οικεία νομοθεσία μέσω πρότασης οδηγίας, η οποία βρίσκεται επί του παρόντος υπό συζήτηση στο Συμβούλιο (1). |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Στους κόλπους του ΟΟΣΑ και της G20 συνεχίζει να οικοδομείται διεθνής συναίνεση ως προς αυτό, όπως επιβεβαιώθηκε από την πρόσφατη διαβούλευση του ΟΟΣΑ σχετικά με τον πυλώνα 1, στο πλαίσιο της οποίας συγκεντρώνονται οι απόψεις του κοινού σχετικά με τα σχέδια κανόνων, μολονότι οι εν λόγω κανόνες «δεν αντικατοπτρίζουν την επίτευξη συναίνεσης όσον αφορά την ουσία του εγγράφου» (2). |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε νομοθετική πρόταση για τη φορολόγηση της ψηφιακής οικονομίας ήδη από το 2018, η οποία δεν έχει προωθηθεί κυρίως λόγω της έλλειψης ευρέως αποδεκτής διεθνούς συναίνεσης σχετικά με τους κανόνες που πρέπει να εφαρμοστούν στο πλαίσιο του πυλώνα 1. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Στο μεταξύ, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ ενέκριναν την Πράξη για τις ψηφιακές αγορές, που αποσκοπεί στη ρύθμιση της ανταγωνιστικής δομής των ψηφιακών αγορών. Ως προς αυτό, η ΕΕ έχει υιοθετήσει μια πρωτότυπη και συνολική ρυθμιστική προσέγγιση, η οποία διαφέρει από αυτές που υιοθετούν άλλοι μεγάλοι εμπορικοί συνασπισμοί, όπως οι ΗΠΑ, η Κίνα και άλλες αναδυόμενες χώρες. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, ακολουθώντας το παράδειγμα της πράξης για τις ψηφιακές αγορές, η ΕΕ μπορεί να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο μεταξύ άλλων και στη φορολόγηση της ψηφιακής οικονομίας. Ωστόσο, ένας τέτοιος ρόλος θα πρέπει να επιτελεστεί στο πλαίσιο μιας διεθνούς συμφωνίας που θα επιτευχθεί σε επίπεδο ΟΟΣΑ — G20, όπως συνέβη ήδη για τον πυλώνα 2. |
| --- | --- |

2.11.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι, στο πλαίσιο της ψηφιοποίησης της οικονομίας, οποιαδήποτε αλλαγή στους κανόνες σχετικά με την κατανομή των φορολογικών δικαιωμάτων επί των κερδών μεταξύ των χωρών πρέπει να συντονίζεται σε παγκόσμιο επίπεδο, προκειμένου να αξιοποιηθούν καλύτερα τα οφέλη της παγκοσμιοποίησης, με κατάλληλη και αποτελεσματική παγκόσμια διακυβέρνηση και κανόνες. Οι συγκεκριμένες λύσεις που διαμορφώθηκαν πρέπει, επομένως, να είναι το επακόλουθο μιας ευρείας διεθνούς συμφωνίας που περιλαμβάνει όσο το δυνατόν περισσότερες φορολογικές δικαιοδοσίες. Επιπλέον, θα πρέπει να ληφθούν δεόντως υπόψη οι διαφορετικές επιπτώσεις και συνέπειες που έχουν οι νέοι κανόνες, αφενός, στα μικρά κράτη μέλη και, αφετέρου, στα μεγαλύτερα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη σημαντική εξέλιξη της οικονομίας που επέφερε η ψηφιοποίηση και τις θετικές επιπτώσεις αυτής στην κοινωνία μας, καθώς και για τις σημαντικές δυνατότητες της ψηφιοποίησης όσον αφορά την ενδυνάμωση των φορολογικών διοικήσεων, οι οποίες αποτελούν εργαλείο για την παροχή καλύτερων υπηρεσιών στους εθνικούς προϋπολογισμούς και στους πολίτες. Η ΕΕ θα κληθεί να βοηθήσει και να συντονίσει τις φορολογικές αρχές των κρατών μελών ώστε να αντιμετωπίσουν το νέο καθεστώς και το ταχέως μεταβαλλόμενο οικονομικό πλαίσιο. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με το πόρισμα του ΟΟΣΑ και της G20 με θέμα τη δράση 1 στο πλαίσιο της τελικής έκθεσης του 2015 για την BEPS, και παρατηρεί ότι η ψηφιακή οικονομία μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο στην «καθαυτό οικονομία». Η ψηφιοποίηση πολλών επιχειρήσεων όλα αυτά τα χρόνια είναι εντυπωσιακή και η διαδικασία αυτή επιταχύνθηκε στη διάρκεια των πρόσφατων μέτρων περιορισμού της κυκλοφορίας λόγω της πανδημίας COVID-19. Μια τέτοια τάση συχνά προκαλεί διαχωρισμό μεταξύ των τεράστιων κερδών που αποκομίζουν οι ψηφιακές πλατφόρμες και των τόπων όπου βρίσκονται οι σχετικοί επί πληρωμή χρήστες και καταναλωτές. Στο μέλλον, το φαινόμενο αυτό πρέπει ενδεχομένως να αντιμετωπιστεί και σε επίπεδο υποχρεώσεων κοινωνικής ασφάλισης. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Μόλις επιτευχθεί διεθνής συμφωνία σχετικά με τον πυλώνα 1 του πλαισίου χωρίς αποκλεισμούς του ΟΟΣΑ και της G20, επιτυγχάνοντας ισορροπία μεταξύ των πολλών θέσεων που έχουν διατυπωθεί έως τώρα, η ΕΟΚΕ προτείνει ο πυλώνας 1 —όπως και ο πυλώνας 2 προηγουμένως— να εφαρμοστεί εξίσου γρήγορα στην ΕΕ, σε συντονισμό με άλλους σημαντικούς εμπορικούς εταίρους, εδραιώνοντας έτσι την εσωτερική αγορά σύμφωνα με τα άρθρα 113-115 της Συνθήκης. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι ζωτικής σημασίας να εφαρμοστεί στην ΕΕ τόσο ο πυλώνας 1 όσο και ο πυλώνας 2, μόλις αυτό είναι εφικτό και με υψηλό βαθμό συνοχής με τη διεθνή συμφωνία η οποία υπόκειται σε διαπραγμάτευση στο πλαίσιο των ΟΟΣΑ — G20. Οι πυλώνες 1 και 2 θα πρέπει να θεωρηθούν μια περιεκτική και αμοιβαία ολοκληρωμένη δέσμη κανονιστικών ρυθμίσεων η οποία πρέπει να εφαρμοστεί γρήγορα σε ολόκληρη την ΕΕ. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι μια ευρωπαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία σχετικά με τη φορολόγηση της ψηφιακής οικονομίας θα μπορούσε να ωφελήσει σημαντικά την εσωτερική αγορά, και θα δημιουργούσε αναμφίβολα ένα πιο αποτελεσματικό πλαίσιο σε σύγκριση με την ύπαρξη χωριστών εθνικών πρωτοβουλιών. Η θέσπιση ασυντόνιστων και χωριστών κανόνων από τα κράτη μέλη, με βάση διαφορετικές φορολογικές αρχές και κριτήρια, θα αυξήσει τον κατακερματισμό σε ολόκληρη την ΕΕ, δημιουργώντας φορολογική αβεβαιότητα και παρεμποδίζοντας την ανταγωνιστικότητα. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την ανάπτυξη ενός μηχανισμού επίλυσης διαφορών ο οποίος θα επιτρέπει στα κράτη μέλη να επιλύουν ζητήματα που ενδέχεται να ανακύψουν. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η διεθνής συμφωνία σχετικά με τον πυλώνα 1 θα πρέπει να έχει ως στόχο τη διαμόρφωση ενός αποτελεσματικού φορολογικού συστήματος το οποίο θα σέβεται τις αρχές της ουδετερότητας και της ίσης μεταχείρισης και θα είναι σε θέση: i) αφενός, να διατηρεί το δυναμικό καινοτομίας που διαθέτει η ψηφιακή οικονομία και, αφετέρου, ii) να διασφαλίζει ότι οι επιχειρήσεις υψηλής ψηφιοποίησης προσφέρουν το μερίδιο που τους αναλογεί στους εθνικούς προϋπολογισμούς και στην κοινωνία. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ ζητεί τη σύναψη διεθνούς συμφωνίας για τον πυλώνα 1 η οποία θα αποφεύγει, στο μέτρο του δυνατού, τη δημιουργία υπερβολικά περίπλοκων κανόνων και θα έχει ως στόχο την επίτευξη διαφάνειας, προβλεψιμότητας και διοικητικής απλούστευσης, διατηρώντας χαμηλά το κόστος συμμόρφωσης. Ένα υπερβολικά περίπλοκο σύστημα θα μπορούσε πράγματι να δημιουργήσει ευκαιρίες παράκαμψης των πρόσφατα συμφωνηθέντων κανόνων, μειώνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την αποτελεσματικότητά τους. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι μια κατάλληλα σχεδιασμένη διεθνής φορολογική νομοθεσία για τις ψηφιακές επιχειρήσεις λειτουργεί αποτελεσματικά όσον αφορά την πρόληψη των πρακτικών φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής, καθώς και τη διαμόρφωση ενός δίκαιου, προοδευτικού, σταθερού και αποτελεσματικού φορολογικού συστήματος. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι ο πυλώνας 2 αποτελείται, με τη σειρά του, από δύο κανόνες που προορίζονται να θεσπιστούν στις εθνικές εγχώριες φορολογικές νομοθεσίες, και συγκεκριμένα:






  A. | ένα σύστημα δύο αλληλένδετων κανόνων (παγκόσμιοι κανόνες κατά της διάβρωσης της φορολογικής βάσης) που αποτελούνται από: i) έναν κανόνα συμπερίληψης εισοδήματος (κανόνας IIR), με τον οποίο επιβάλλεται συμπληρωματικός φόρος σε μητρική οντότητα για το εισόδημα συνιστώσας οντότητας υπαγόμενης σε χαμηλή φορολόγηση· ii) έναν κανόνα για τις πληρωμές που υπόκεινται σε μειωμένη φορολόγηση (κανόνας UTPR), με τον οποίο δεν γίνονται δεκτές φορολογικές εκπτώσεις ή απαιτείται ισοδύναμη προσαρμογή στον βαθμό που το υποφορολογημένο εισόδημα της συνιστώσας οντότητας δεν υπόκειται σε φόρο βάσει του κανόνα IIR· |
| --- | --- | --- |

3.10.

A.

ένα σύστημα δύο αλληλένδετων κανόνων (παγκόσμιοι κανόνες κατά της διάβρωσης της φορολογικής βάσης) που αποτελούνται από: i) έναν κανόνα συμπερίληψης εισοδήματος (κανόνας IIR), με τον οποίο επιβάλλεται συμπληρωματικός φόρος σε μητρική οντότητα για το εισόδημα συνιστώσας οντότητας υπαγόμενης σε χαμηλή φορολόγηση· ii) έναν κανόνα για τις πληρωμές που υπόκεινται σε μειωμένη φορολόγηση (κανόνας UTPR), με τον οποίο δεν γίνονται δεκτές φορολογικές εκπτώσεις ή απαιτείται ισοδύναμη προσαρμογή στον βαθμό που το υποφορολογημένο εισόδημα της συνιστώσας οντότητας δεν υπόκειται σε φόρο βάσει του κανόνα IIR·

| B. | έναν κανόνα βάσει σύμβασης [κανόνας για την υπαγωγή στο φόρο (κανόνας STTR)] που επιτρέπει στις δικαιοδοσίες της πηγής του εισοδήματος να επιβάλλουν περιορισμένη φορολογία στην πηγή σε ορισμένες πληρωμές συνδεδεμένων μερών που υπόκεινται σε φόρο χαμηλότερο του ελάχιστου συντελεστή. |
| --- | --- |

B.

έναν κανόνα βάσει σύμβασης [κανόνας για την υπαγωγή στο φόρο (κανόνας STTR)] που επιτρέπει στις δικαιοδοσίες της πηγής του εισοδήματος να επιβάλλουν περιορισμένη φορολογία στην πηγή σε ορισμένες πληρωμές συνδεδεμένων μερών που υπόκεινται σε φόρο χαμηλότερο του ελάχιστου συντελεστή.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί πολύ σημαντική την ύπαρξη ίσων όρων ανταγωνισμού στον τομέα της φορολόγησης των εταιρικών κερδών. Τα τελευταία χρόνια έχει καταστεί σαφές ότι κάποιες εταιρείες έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν συγκεκριμένους φορολογικούς κανόνες σε ορισμένα κράτη μέλη, μειώνοντας τον πραγματικό φορολογικό συντελεστή τους. Η έλλειψη διαφάνειας συνέβαλε σε αυτή την εξέλιξη και πολλές ευαίσθητες υποθέσεις αφορούν πολυεθνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα των ψηφιακών υπηρεσιών. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το κατάλληλο ρυθμιστικό πλαίσιο για τη φορολόγηση της ψηφιακής οικονομίας θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη σημαντική εξάρτηση που έχει δημιουργηθεί από τα άυλα στοιχεία ενεργητικού εξαιτίας της ψηφιοποίησης. Μέσω των εν λόγω στοιχείων ενεργητικού οι εταιρείες μπορούν όλο και περισσότερο να αναπτύσσουν σημαντικές επιχειρηματικές δραστηριότητες σε διάφορες δικαιοδοσίες χωρίς φυσική παρουσία. Οι ισχύοντες διεθνείς φορολογικοί κανόνες και αρχές θα πρέπει να προσαρμοστούν σε αυτό το νέο οικονομικό πλαίσιο. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι ψηφιακές επιχειρήσεις εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα άυλα στοιχεία ενεργητικού για τη δημιουργία περιεχομένου, προβαίνοντας ιδίως στη χρήση και την εκμετάλλευση των δεδομένων των χρηστών προκειμένου να παράξουν αξία. Η συγκεκριμένη μέθοδος παραγωγής αξίας δεν προβλέπεται από τα υφιστάμενα φορολογικά συστήματα, με αποτέλεσμα να προκαλείται αναντιστοιχία μεταξύ της παραγωγής αξίας και της φορολόγησης. Το συγκεκριμένο ζήτημα θα πρέπει να αντιμετωπιστεί δεόντως στο πλαίσιο του πυλώνα 1. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό να αποφεύγονται οι κίνδυνοι της διπλής φορολόγησης καθώς και της ακούσιας μη φορολόγησης σε όλες τις δικαιοδοσίες, με την ελαχιστοποίηση του κόστους συμμόρφωσης των ευρωπαϊκών εταιρειών. Εν προκειμένω, οι διάφορες πρωτοβουλίες που έχουν ήδη αναλάβει τα κράτη μέλη θα πρέπει να εναρμονιστούν μέσω της συμφωνίας για τον πυλώνα 1 και των κανόνων που έχουν ως στόχο τη μεταφορά του, καθώς οι εν λόγω διαφορές θα μπορούσαν να δημιουργήσουν αποκλίσεις και κενά. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι ένας από τους βασικούς παράγοντες που διατηρούν και παρακινούν τη σύνθετη προσπάθεια επίτευξης παγκόσμιας συναίνεσης σχετικά με την πρόταση του πυλώνα 1 του ΟΟΣΑ είναι η αύξηση των μονόπλευρων ψηφιακών φόρων και η συνδεδεμένη δυνατότητα πολλαπλών δικαιοδοσιών να διεκδικούν φορολογικά δικαιώματα με ποικίλους και συχνά επικαλυπτόμενους τρόπους επί των ίδιων κερδών. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Ως εκ τούτου, ο πυλώνας 1 θα πρέπει να εγγυάται την κατάργηση των εθνικών φόρων επί των ψηφιακών υπηρεσιών και άλλων παρόμοιων μέτρων που επιβάλλονται στις εταιρείες. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για να εξασφαλιστεί η συναίνεση πολλών μεγάλων δικαιοδοσιών επί του πυλώνα 1 και να αποφευχθούν οι νέοι κανόνες που θα μπορούσαν, στο μέλλον, να αμφισβητηθούν και να θεωρηθούν ότι «εισάγουν διακρίσεις» με βάση τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, με απρόβλεπτες συνέπειες σε επίπεδο διεθνούς εμπορίου. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί πραγματικά ότι θα μπορέσει να επιτευχθεί το συντομότερο δυνατό μια βιώσιμη διεθνής συμφωνία για τον πυλώνα 1 και εκφράζει τη λύπη της για τους διαρκείς περιορισμούς που εμποδίζουν την οριστικοποίηση αυτής της συμφωνίας. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, μόλις εφαρμοστεί ο πυλώνας 1 και ο πυλώνας 2, οι υπηρεσίες που παρέχονται μέσω των πλατφορμών τις οποίες χρησιμοποιούν οι Ευρωπαίοι καταναλωτές θα πρέπει να ενσωματωθούν πλήρως στο σύστημα ΦΠΑ, ως ουσιαστικό στοιχείο για την αντιμετώπιση των φορολογικών ζητημάτων που αφορούν την ψηφιακή οικονομία. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι πελάτες των υπηρεσιών ψηφιακής επικοινωνίας και κοινωνικών δικτύων έχουν πρόσβαση σε αυτές τις υπηρεσίες χωρίς προφανή επιβάρυνση, γεγονός που εγείρει το ερώτημα σχετικά με το πώς θα μπορούσε εύλογα να εφαρμοστεί ο ΦΠΑ. Τα έσοδα από τον ΦΠΑ αποτελούν ίδιο πόρο στον προϋπολογισμό της ΕΕ και η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι σημαντικό να συμπεριληφθούν στη φορολογική βάση και οι ψηφιακές υπηρεσίες. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι απαραίτητο να επιδιωχθεί μια εύλογη ισορροπία όσον αφορά την ανακατανομή των φόρων επί των εταιρικών κερδών μεταξύ των καθαρά εξαγωγικών και των καθαρά εισαγωγικών χωρών, καθώς και μεταξύ των χωρών παραγωγών και καταναλωτών, ώστε να μην διακυβεύεται η δυνατότητα των χωρών να εκπληρώνουν, μεταξύ άλλων, τους κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς τους στόχους. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η ψηφιοποίηση δεν δημιουργεί μόνο προκλήσεις αλλά και ευκαιρίες για τις φορολογικές αρχές. Μεγάλοι όγκοι δεδομένων τρίτων που διατίθενται στις φορολογικές αρχές επιτρέπουν την αυτοματοποίηση περισσότερων δηλώσεων, εξοικονομώντας χρόνο και χρήμα και στις δύο πλευρές. Η συλλογή δεδομένων μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση των περιπτώσεων πλημμελών δηλώσεων, φοροδιαφυγής ή απάτης. Οι λύσεις λογισμικού που χρησιμοποιούνται από πολλές φορολογικές αρχές για την καταγραφή των στοιχείων μιας πώλησης κατά τη στιγμή της συναλλαγής —και τα οποία μπορούν να υποβάλλονται απευθείας στις φορολογικές αρχές— έχουν ήδη αυξήσει σημαντικά τα έσοδα ορισμένων χωρών από τον ΦΠΑ. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Τέλος, για περισσότερες και λεπτομερέστερες πληροφορίες όσον αφορά συγκεκριμένα θέματα, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στη γνωμοδότησή της με θέμα «Δέσμη νομοθετικών μέτρων για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες» (3), καθώς και στις δύο γνωμοδοτήσεις της σχετικά με την καταπολέμηση της φοροαποφυγής με θέμα «Φορολογία των επιχειρήσεων για τον 21ο αιώνα» (4) και «Καταπολέμηση της χρήσης εικονικών οντοτήτων» (5). |
| --- | --- |

4.11.

Βρυξέλλες, 13 Ιουλίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Βλ. γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ελάχιστη πραγματική φορολόγηση των επιχειρήσεων» (ΕΕ C 290 της 29.7.2022, σ. 52).

1

(2)  OECD Consultation on the Draft Rules for Nexus and Revenues Sourcing Under Pillar 1 — Amount Α (Διαβούλευση του ΟΟΣΑ σχετικά με τα σχέδια πρότυπων κανόνων περί φορολογητέου συνδετικού στοιχείου και προέλευσης εσόδων στο πλαίσιο του πυλώνα 1 — Ποσό Α), 4 Φεβρουαρίου 2022.

2

(3)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Δέσμη νομοθετικών μέτρων για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες» (EE C 152 της 6.4.2022, σ. 89).

3

(4)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Φορολογία των επιχειρήσεων για τον 21ο αιώνα» (ΕΕ C 275 της 18.7.2022, σ. 40).

4

(5)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Καταπολέμηση της χρήσης εικονικών οντοτήτων» (ΕΕ C 290 της 29.7.2022, σ. 45).

5

---

| 22.11.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 443/63 |
| --- | --- | --- | --- |

22.11.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 443/63

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ισότητα των Φύλων»

(διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της τσεχικής Προεδρίας)

(2022/C 443/09)

| Εισηγήτρια: | η κ. Milena ANGELOVA |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Milena ANGELOVA

| Αίτημα της τσεχικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ | 26.1.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 22.6.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 13.7.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 571 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 194/13/13 |

Αίτημα της τσεχικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ

26.1.2022

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

22.6.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

13.7.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

571

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

194/13/13

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υπογραμμίζει ότι η επιτυχία στην ενίσχυση της ισότητας των φύλων με βιώσιμο τρόπο έγκειται στην καλλιέργεια μιας διά βίου νοοτροπίας ισότητας των φύλων, η οποία διατρέχει ολόκληρη τη ζωή των ανθρώπων και προβλέπει μέτρα προσαρμοσμένα στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τις ανάγκες που παρουσιάζονται σε κάθε στάδιο της ζωής. Καθώς είναι θέμα νοοτροπίας, δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω μεμονωμένων πολιτικών και μέτρων, αλλά απαιτεί αναγνώριση, ανάληψη ευθύνης και συνεχή δέσμευση από όλους τους παράγοντες της κοινωνίας. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Μια διά βίου νοοτροπία ισότητας των φύλων πρέπει να καλλιεργείται από την πρώιμη παιδική ηλικία, δίνοντας το παράδειγμα στα παιδιά της οικογένειας, και να συνεχίζεται μέσω του νηπιαγωγείου και σε όλες τις σχολικές βαθμίδες. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη, μέσω της εκπαιδευτικής τους πολιτικής, να ενισχύσουν την ουδέτερη ως προς το φύλο διδασκαλία όσον αφορά τόσο τις γνώσεις όσο και τις κοινωνικές δεξιότητες, καθώς και μαθησιακά πλαίσια απαλλαγμένα από έμφυλα στερεότυπα. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Για την περαιτέρω στήριξη της διά βίου νοοτροπίας ισότητας των φύλων, η ισότητα των φύλων πρέπει να προωθείται σε όλες τις οικονομικές και κοινωνιακές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων, των δημόσιων υπηρεσιών και του πολιτικού βίου. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η συστηματική διατήρηση της ισότητας των φύλων σε υψηλό επίπεδο σε διάφορα πλαίσια αποτελεί αναγκαίο μέσο για να σημειωθεί πρόοδος. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στα κράτη μέλη, με την υποστήριξη της Επιτροπής και της ΕΟΚΕ, σε συνεργασία με κοινωνικούς εταίρους και σχετικές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, να ξεκινήσουν μια ευρεία εκστρατεία ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης για την προαγωγή της διά βίου νοοτροπίας ισότητας των φύλων. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στον κεντρικό ρόλο τόσο των παραδοσιακών μέσων όσο και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ως πλατφορμών για τη διαμόρφωση αντιλήψεων. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η εκστρατεία θα πρέπει να επιστήσει την προσοχή των υπεύθυνων λήψης αποφάσεων στην κατάσταση και την πρόοδο της ισότητας των φύλων στα οικεία κράτη μέλη και να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να εμπνευστούν το ένα από το άλλο και να μοιραστούν ορθές πρακτικές. Οι πολιτικοί παράγοντες, οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων και οι δημόσιοι οργανισμοί θα πρέπει επίσης να αποτελέσουν παράδειγμα προς μίμηση όσον αφορά την ενίσχυση της ισότητας των φύλων στις δικές τους δραστηριότητες. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ισότητα των φύλων όσον αφορά τη συμμετοχή στη λήψη πολιτικών αποφάσεων σε εθνικό, περιφερειακό και δημοτικό επίπεδο είναι ζωτικής σημασίας, δεδομένου του αξιοσημείωτου αντικτύπου των πολιτικών αποφάσεων στις ζωές των πολιτών. Προκειμένου να αυξηθεί το ποσοστό των γυναικών πολιτικών σε όλα τα επίπεδα πρέπει να ενισχυθεί η ευαισθητοποίηση των ψηφοφόρων, καθώς και των κομμάτων που ορίζουν τους υποψηφίους και να προωθηθεί μια νοοτροπία που ενθαρρύνει και επιτρέπει στις γυναίκες να συμμετέχουν ενεργά στην πολιτική ζωή. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Δεδομένου ότι η βελτίωση της ισότητας των φύλων απαιτεί την εισαγωγή μέτρων σε πολλούς τομείς πολιτικής, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την έκκλησή της προς τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής σε όλα τα επίπεδα να ακολουθήσουν την αρχή της ενσωμάτωσης της διάστασης του φύλου και να συμπεριλάβουν την πτυχή της ισότητας των φύλων σε όλες τις αποφάσεις, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών με τον προϋπολογισμό, τις επενδύσεις και τη χρηματοδότηση, καθώς και τις δημόσιες συμβάσεις. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Λαμβάνοντας υπόψη τις προκλήσεις που τίθενται από τη γήρανση του πληθυσμού και την ανάγκη εξασφάλισης εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού, η συμπεριληπτικότητα των αγορών εργασίας αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία. Η άρση τυχόν εμποδίων και η παροχή κινήτρων για τη συνολική συμμετοχή των γυναικών στις αγορές εργασίας, ανεξαρτήτως επαγγέλματος, καθηκόντων ή ηλικίας, είναι επομένως ζωτικής σημασίας. Για παράδειγμα, οι ευέλικτες εργασιακές ρυθμίσεις, οι γονικές άδειες και η φορολογία και διάφορα άλλα κίνητρα συντελούν στην ενίσχυση της ισότητας των φύλων. Επιπλέον των νομοθετικών πλαισίων, οι πρακτικές ρυθμίσεις θα πρέπει να καθοριστούν με τη χρήση των δυνατοτήτων συλλογικών διαπραγματεύσεων μεταξύ των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Καθώς η ανάκαμψη μετά την πανδημία πρέπει να πραγματοποιηθεί σύμφωνα με την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, οι ικανότητες στους τομείς των θετικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (STEM) καθίστανται όλο και πιο απαραίτητες. Από την άποψη της ισότητας των φύλων και της αποτροπής του διαχωρισμού, είναι σημαντικό να προσελκυσθούν περισσότερα κορίτσια να ακολουθήσουν σπουδές στους τομείς των θετικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (STEM), και παράλληλα να προσελκυσθούν περισσότερα αγόρια να σπουδάσουν και να θέσουν υποψηφιότητα για επαγγέλματα φροντίδας και εκπαίδευσης. Οι πτυχές αυτές θα πρέπει να ενσωματωθούν στον επαγγελματικό προσανατολισμό και στα μέτρα διατήρησης του προσωπικού. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας την προαγωγή των γυναικών σε ηγετικές θέσεις σε επιχειρήσεις, σε δημόσιους οργανισμούς και στις οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων. Καλεί τα κράτη μέλη, τις επιχειρηματικές οργανώσεις και τους κοινωνικούς εταίρους να δρομολογήσουν προγράμματα κατάρτισης και καθοδήγησης που απευθύνονται σε γυναίκες ηγέτες και υποψήφιες για διευθυντικές θέσεις σε δημόσιους οργανισμούς ή για θέσεις σε διοικητικά συμβούλια και θέσεις ανώτατων διευθυντικών στελεχών σε επιχειρήσεις, συνδικαλιστικές οργανώσεις και ιδιωτικούς οργανισμούς. Εκφράζει επίσης την ικανοποίησή της για την πολιτική συμφωνία που επιτεύχθηκε πρόσφατα μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την οδηγία για τη βελτίωση της ισόρροπης εκπροσώπησης των φύλων σε θέσεις μη εκτελεστικών διοικητικών στελεχών εισηγμένων εταιρειών και καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να προχωρήσουν ταχέως στην εφαρμογή της με άμεσο και αποτελεσματικό τρόπο. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Πρέπει επίσης να αρθούν τυχόν εμπόδια στη γυναικεία επιχειρηματικότητα. Δεδομένου ότι η πρόσβαση στη χρηματοδότηση αποτελεί προϋπόθεση για την επιχειρηματικότητα, πρέπει να διασφαλιστεί η ισότιμη πρόσβαση των γυναικών τόσο στην ιδιωτική όσο και στη δημόσια χρηματοδότηση. Η ΕΟΚΕ καλεί επίσης τα κράτη μέλη να κατευθύνουν τις κατάλληλες δημόσιες επενδύσεις σε προγράμματα που ενισχύουν την ισότητα των φύλων, μεταξύ άλλων στις ψηφιακές υποδομές και στις υποδομές φροντίδας. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να δοθεί η δέουσα προσοχή στην ισότητα των φύλων κατά την αντιμετώπιση του ζητήματος των Ουκρανών προσφύγων. Αυτό ισχύει για τη στήριξη της πρόσβασης των παιδιών σε υπηρεσίες φροντίδας και στη σχολική εκπαίδευση, την ενσωμάτωση των γυναικών στις αγορές εργασίας μέσω της ποιοτικής απασχόλησης και την πρόσβαση σε υπηρεσίες σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η παρούσα γνωμοδότηση αποτελεί απάντηση στο αίτημα της τσεχικής Προεδρίας να εξετασθεί η πρόοδος στον τομέα της ισότητας των φύλων, καθώς και τα εργαλεία και τα μέτρα για την ενίσχυσή της από διάφορες οπτικές γωνίες, όπως η μετα-πανδημική ανάκαμψη και απασχόληση, η ενδυνάμωση των νέων, η εκπαίδευση και οι δεξιότητες, η επιχειρηματικότητα και η εταιρική ηγεσία, η ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής, καθώς και το ζήτημα της μετανάστευσης και των προσφύγων, μεταξύ άλλων λόγω του πολέμου στην Ουκρανία. Τα ζητήματα αυτά έχουν ήδη εξεταστεί σε υφιστάμενες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ, ενώ πολλές άλλες πτυχές της ισότητας των φύλων εξετάζονται επίσης σε άλλες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ (1), καλύπτοντας θέματα που αφορούν π.χ. τις συνθήκες εργασίας και τις αμοιβές, τις υποδομές φροντίδας, τη φτώχεια και την ενεργειακή φτώχεια και την έμφυλη βία. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Οι ενδημικές διακρίσεις, συμπεριλαμβανομένων των διακρίσεων λόγω φύλου, αποτελούν σημαντική αιτία για να μένουν πίσω οι άνθρωποι. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η ισότητα των φύλων είναι ριζωμένη στις αξίες της ΕΕ (2) και ότι η εξάλειψη των ανισοτήτων και η προώθηση της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών απαιτούν μια ολιστική και οριζόντια προσέγγιση. Η επιτυχία στην ενίσχυση της ισότητας των φύλων με βιώσιμο τρόπο έγκειται στην καλλιέργεια μιας διά βίου νοοτροπίας ισότητας των φύλων, η οποία διατρέχει ολόκληρη τη ζωή και προβλέπει μέτρα προσαρμοσμένα στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τις ανάγκες που παρουσιάζονται σε κάθε στάδιο της ζωής. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Μια διά βίου νοοτροπία ισότητας των φύλων πρέπει να καλλιεργείται από την πρώιμη παιδική ηλικία, δίνοντας το παράδειγμα στα παιδιά της οικογένειας, διασφαλίζοντας τα ίσα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις κάθε μέλους της οικογένειας, παρουσιάζοντας ως κανόνα την ανεκτική συμπεριφορά και διαφυλάσσοντας τον ιδιωτικό χώρο και χρόνο κάθε ατόμου. Θα πρέπει να αποφεύγεται κάθε προκατάληψη σχετικά με τον καταμερισμό των δραστηριοτήτων, των καθηκόντων και των εργασιών στην οικογένεια σε «γυναικείες» και «ανδρικές», καθώς και η επίδειξη και η διδασκαλία οποιουδήποτε άλλου είδους άνισης συμπεριφοράς. Θα πρέπει να γίνεται με βάση την εμπειρική μάθηση και να ξεκινά από νωρίς, όπως η ανάληψη φροντίδας μωρών και βρεφών σε ισότιμη βάση και εκ περιτροπής από αμφότερους τους γονείς — με υποστηρικτικό τρόπο, ώστε να μπορούν και οι δύο να διατηρούν τα αντίστοιχα δικαιώματά τους για ιδιωτικότητα και ανάπαυση. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να στηρίξουν αμφότερους τους γονείς, ώστε αυτοί να είναι σε θέση να συνδυάζουν την ιδιωτική με την επαγγελματική τους ζωή, καθώς και να παρέχουν στις οικογένειες τις κατάλληλες επιλογές. Η αποτελεσματική εφαρμογή της οδηγίας για την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής και η διασφάλιση προσβάσιμης και οικονομικά προσιτής προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας είναι υψίστης σημασίας εν προκειμένω. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ένταξη των παιδιών στην κοινωνία αρχίζει μόλις ξεκινήσουν να πηγαίνουν στον βρεφονηπιακό σταθμό και στη συνέχεια στο νηπιαγωγείο. Ως εκ τούτου, αυτοί οι τύποι εγκαταστάσεων υπηρεσιών φροντίδας πρέπει να αναπτύξουν ισχυρή διδασκαλία και κατάρτιση σε θέματα διά βίου νοοτροπίας ισότητας των φύλων. Το γεγονός και μόνο ότι πολλές από αυτές τις εγκαταστάσεις απασχολούν κυρίως γυναικείο προσωπικό ενισχύει το στερεότυπο ή την πεποίθηση ότι η ανατροφή των παιδιών και η φροντίδα τους είναι γυναικείο καθήκον. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Το επόμενο βασικό βήμα είναι η παροχή στους νέους ουδέτερης ως προς το φύλο διδασκαλίας και μαθησιακών πλαισίων απαλλαγμένων από έμφυλα στερεότυπα καθ’ όλη τη διάρκεια των σχολικών ετών. Η σημασία αυτού υποτιμάται σε πολλά κράτη μέλη. Για παράδειγμα, η καλλιέργεια του ενδιαφέροντος των παιδιών για τα γνωστικά αντικείμενα στον τομέα των θετικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (STEM) με βάση τον τρόπο απόκρισης του εγκεφάλου τους, και όχι το φύλο τους, έχει θεμελιώδη σημασία προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το ταλέντο και το δυναμικό τους διεγείρονται, αναπτύσσονται και αξιοποιούνται πλήρως προς όφελος των μεταγενέστερων σταδίων της ζωής τους. Εκτός από την πτυχή της γνώσης, είναι εξίσου σημαντικό να διασφαλιστεί ότι τα παιδιά και οι νέοι αποκτούν κοινωνικές και άλλες απαραίτητες δεξιότητες και αναπτύσσουν συναισθηματική νοημοσύνη με ουδέτερο ως προς το φύλο τρόπο, χωρίς να επιβάλλονται κατηγοριοποιήσεις ή προκαταλήψεις. Αυτό ισχύει επίσης για την απεξάρτηση από τα έμφυλα στερεότυπα που σχετίζονται με την εμφάνιση: |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η προώθηση της αυτοεκτίμησης και της αυτοπεποίθησης των παιδιών και των νέων αποτελεί βασική κινητήρια δύναμη της διά βίου νοοτροπίας ισότητας των φύλων, η οποία μπορεί, στην καλύτερη περίπτωση, να δημιουργήσει μια θετική προοπτική που θέτει τις βάσεις για την αντίληψη και την υλοποίηση της ισότητας για το υπόλοιπο της ζωής τους. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η παροχή επαγγελματικού προσανατολισμού που σέβεται την ισότητα των φύλων διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της ισότητας των φύλων, στην υποστήριξη της επαγγελματικής εξέλιξης και στη διατήρηση των θέσεων εργασίας καθώς και στην αποτροπή του διαχωρισμού όσον αφορά τις σπουδές και τα επαγγέλματα. Μολονότι είναι σημαντικό να προσελκυστούν τα κορίτσια να ακολουθήσουν σπουδές στους τομείς των θετικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (STEM), είναι επίσης σημαντικό να προσελκυστούν περισσότερα αγόρια να σπουδάσουν και να θέσουν υποψηφιότητα για επαγγέλματα φροντίδας και εκπαίδευσης, ιδίως ενόψει των αυξανόμενων αναγκών φροντίδας του γηράσκοντος πληθυσμού (3). |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Για τη στήριξη της διά βίου νοοτροπίας ισότητας των φύλων καθ’ όλη τη διάρκεια του ενήλικου βίου, η ισότητα των φύλων πρέπει να προωθείται τόσο στην οικογενειακή ζωή όσο και σε όλες τις οικονομικές και κοινωνιακές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων, των δημόσιων υπηρεσιών και της πολιτικής ζωής. Καθώς είναι θέμα νοοτροπίας, δεν μπορεί να επιτευχθεί με μεμονωμένες πολιτικές και μέτρα, αλλά απαιτεί αναγνώριση, ανάληψη ευθύνης και συνεχή δέσμευση από όλους τους παράγοντες της κοινωνίας. Η προσέγγιση της Σουηδίας, όπου η κυβέρνηση αυτοχαρακτηρίζεται ως φεμινιστική κυβέρνηση, αποτελεί ένα παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο διασφαλίζεται ότι οι γνώσεις και η εμπειρία τόσο των ανδρών όσο και των γυναικών χρησιμοποιούνται για την προαγωγή της προόδου σε όλες τις πτυχές της κοινωνίας (4). |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η συστηματική διατήρηση της ισότητας των φύλων σε διάφορα περιβάλλοντα, με τη διασφάλιση του κατάλληλου νομικού πλαισίου και ενδεδειγμένου πλαισίου πολιτικής, αποτελεί αναγκαίο μέσο για να σημειωθεί πρόοδος. Η ΕΟΚΕ συνιστά στα κράτη μέλη, με την υποστήριξη της Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και σε συνεργασία με κοινωνικούς εταίρους και σχετικές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, να ξεκινήσουν μια ευρεία εκστρατεία ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης για την προαγωγή της διά βίου νοοτροπίας ισότητας των φύλων. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στον κεντρικό ρόλο τόσο των παραδοσιακών μέσων όσο και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ως πλατφορμών για τη διαμόρφωση αντιλήψεων, π.χ. μέσω της διαφήμισης. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Η εκστρατεία θα πρέπει να επιστήσει την προσοχή των υπεύθυνων λήψης αποφάσεων στην κατάσταση και την πρόοδο της ισότητας των φύλων στα οικεία κράτη μέλη, που μετρώνται από τον δείκτη ισότητας των φύλων, παραδείγματος χάρη. Θα πρέπει επίσης να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να εμπνευστούν το ένα από το άλλο και να μοιραστούν ορθές πρακτικές. Η δημόσια διοίκηση και οι δημόσιοι οργανισμοί θα πρέπει επίσης να δίνουν το παράδειγμα όσον αφορά την ενίσχυση της ισότητας των φύλων στις δικές τους δραστηριότητες. Ως ορθή πρακτική, η ΕΟΚΕ συνιστά στους εν λόγω φορείς —καθώς και στις συνδικαλιστικές οργανώσεις και στις οργανώσεις των εργοδοτών και της κοινωνίας των πολιτών— να δημοσιοποιούν την ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων στα διοικητικά και τα εποπτικά τους συμβούλια. Προκειμένου να μεταδοθεί η θετική αντίληψη στο σύνολο της κοινωνίας, η εκστρατεία θα πρέπει να απευθύνεται ιδιαίτερα σε άνδρες και αγόρια με πειστικά μηνύματα για τα οφέλη της ισότητας των φύλων. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Η ισότητα των φύλων όσον αφορά τη συμμετοχή στη λήψη πολιτικών αποφάσεων σε εθνικό, περιφερειακό και δημοτικό επίπεδο είναι ζωτικής σημασίας, δεδομένου του αξιοσημείωτου αντικτύπου των πολιτικών αποφάσεων στις ζωές των πολιτών. Προκειμένου να αυξηθεί το ποσοστό των γυναικών πολιτικών πρέπει να ενισχυθεί η ευαισθητοποίηση των ψηφοφόρων, καθώς και των κομμάτων που ορίζουν τους υποψηφίους. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Δεδομένου ότι η βελτίωση της ισότητας των φύλων απαιτεί την εισαγωγή μέτρων σε πολλούς τομείς πολιτικής, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την έκκλησή της προς τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής στα κατάλληλα επίπεδα να ακολουθήσουν την αρχή της ενσωμάτωσης και να συμπεριλάβουν την πτυχή της ισότητας των φύλων σε όλες τις αποφάσεις, συμπεριλαμβανομένων των αποφάσεων σχετικά με τον προϋπολογισμό, τις επενδύσεις και τη χρηματοδότηση. Η ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου πρέπει επίσης να παρακολουθείται και να αξιολογείται δεόντως. Επιπλέον, απαιτείται μια ολιστική προσέγγιση της ισότητας των φύλων με ιδιαίτερη έμφαση στις περιπτώσεις στις οποίες η διάσταση του φύλου διασταυρώνεται με άλλα χαρακτηριστικά, π.χ. η αναπηρία, η εθνοτική καταγωγή, η ιδιότητα του μόνου γονέα, η κοινωνικοοικονομική κατάσταση, η ηλικία ή ο γενετήσιος προσανατολισμός. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη να αξιοποιήσουν ενεργά το πολύτιμο έργο που επιτελεί το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων (EIGE), για παράδειγμα όσον αφορά δεδομένα και στατιστικές κατανεμημένα ανά φύλο. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί επίσης να υπογραμμίσει τη σημασία της ενεργού ένταξης των κοινωνικών εταίρων όσον αφορά την προώθηση της ισότητας των φύλων, δεδομένου ότι από πολλές απόψεις συνδέεται άμεσα με την αγορά εργασίας και τις συνθήκες εργασίας. Οι συλλογικές διαπραγματεύσεις αποτελούν βασικό μέσο για την επίτευξη της ισότητας των φύλων στον κόσμο της εργασίας. Είναι επίσης σημαντικό να αξιοποιηθεί η ΕΟΚΕ ως ενεργή πλατφόρμα εργασίας για την προώθηση της διά βίου νοοτροπίας ισότητας των φύλων. |
| --- | --- |

2.13.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις — Aπασχόληση στην μεταπανδημική ανάκαμψη

| 3.1. | Ενώ η πανδημία COVID-19 επηρέασε τόσο τις γυναίκες όσο και τους άνδρες, οι επιπτώσεις υπήρξαν διαφορετικές και οι συνέπειες της κρίσης είναι πιθανό να υπονομεύσουν την πρόοδο που επιτεύχθηκε την τελευταία δεκαετία στα κράτη μέλη όσον αφορά τη μείωση των ανισοτήτων μεταξύ των φύλων. Εκτός του ότι επηρεάζει την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής, η πανδημία έπληξε περισσότερο τις γυναίκες μέσω της απώλειας θέσεων εργασίας ή της προσωρινής ανεργίας, καθότι τομείς στους οποίους υπερεκπροσωπούνται οι γυναίκες επλήγησαν ιδιαίτερα (5). Είναι επίσης πολύ πιθανότερο οι γυναίκες επιχειρηματίες να αναφέρουν την παύση λειτουργίας μιας επιχείρησης λόγω της πανδημίας, απ’ ό,τι οι άνδρες επιχειρηματίες. Το μεγαλύτερο χάσμα των φύλων καταγράφηκε στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, όπου οι γυναίκες είχαν 50 % περισσότερες πιθανότητες να δηλώσουν παύση λειτουργίας της επιχείρησής τους σε σχέση με τους άνδρες (6). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Από την άποψη της ισότητας των φύλων και της πολυμορφίας, μια βασική πρόκληση για την ανάκαμψη μετά την πανδημία είναι να διασφαλιστεί ότι τα εθνικά σχέδια και τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας λαμβάνουν υπόψη τη διάσταση του φύλου και περιλαμβάνουν στοχευμένες δράσεις για τη βελτίωση της ισότητας των φύλων στην αγορά εργασίας: Τα μέτρα θα πρέπει επίσης να δημιουργήσουν τις κατάλληλες συνθήκες για την επιχειρηματικότητα και την επιχειρηματική δραστηριότητα, συμπεριλαμβανομένου ενός υποστηρικτικού δημοσιονομικού πλαισίου, καθώς και μέσω της άρσης των εμποδίων στη γυναικεία επιχειρηματικότητα. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ανάγκη άρσης των εμποδίων και παροχής κινήτρων αφορά τη συνολική συμμετοχή των γυναικών στις αγορές εργασίας, ανεξαρτήτως επαγγέλματος και καθηκόντων. Αφορά επίσης γυναίκες όλων των ηλικιών. Μολονότι είναι ζωτικής σημασίας να συμμετέχουν οι νέοι στις αγορές εργασίας μέσω της παροχής ευκαιριών ποιοτικής απασχόλησης, είναι επίσης σημαντικό να παρέχονται ευκαιρίες στους ηλικιωμένους να συνεισφέρουν πραγματικά (7). Λαμβάνοντας υπόψη τις προκλήσεις που τίθενται από τη γήρανση του πληθυσμού και την επιδεινούμενη έλλειψη εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού σε ορισμένους τομείς, η συμπεριληπτικότητα των αγορών εργασίας αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία μεταξύ άλλων και από μακροοικονομική άποψη. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη για φιλόδοξη και αποτελεσματική μεταφορά της οδηγίας για την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής. Οι πρακτικές ρυθμίσεις για την προώθηση και τη διευκόλυνση της καλύτερης ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής για τους γονείς πρέπει να καθορίζονται στη διαδικασία των συλλογικών διαπραγματεύσεων — οι οποίες συνιστούν το κατάλληλο μέσο για τη διασφάλιση των βέλτιστων λύσεων και πρακτικών, λαμβανομένων υπόψη των συμφερόντων των εργαζομένων και των επιχειρήσεων. Σε συνδυασμό με τις ευέλικτες εργασιακές ρυθμίσεις και τις ευέλικτες αμειβόμενες γονικές άδειες, η φορολογία και άλλα κίνητρα για την παραμονή των γυναικών στην αγορά εργασίας συντελούν στην ενίσχυση της ισότητας των φύλων. Η κατάλληλη αμοιβή για την άδεια πατρότητας, ιδίως κατά τους πρώτους μήνες, θα ενθάρρυνε τους πατέρες να παίρνουν μεγαλύτερη γονική άδεια και θα τους βοηθούσε να αναπτύξουν στενότερη σχέση με το βρέφος, βοηθώντας ταυτόχρονα τη μητέρα να ανακάμψει και βελτιώνοντας παράλληλα την ισορροπία μεταξύ της επαγγελματικής και της ιδιωτικής της ζωής. Η χωριστή φορολόγηση των εισοδημάτων των συζύγων συμβάλλει στην ενθάρρυνση αμφότερων των γονέων να δραστηριοποιηθούν στην αγορά εργασίας. Πρέπει επίσης να αναγνωριστεί ότι τα μέτρα που καθιστούν δυνατή και ενθαρρύνουν την εργασία συμβάλλουν επίσης σε πιο αξιοπρεπείς συντάξεις. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Μολονότι η συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας έχει αυξηθεί την τελευταία δεκαετία, εξακολουθεί να υφίσταται σαφής διαχωρισμός με βάση το φύλο (8). Οι ανισότητες ως προς την πρόσβαση των γυναικών στην εκπαίδευση και στις οικονομικές ευκαιρίες εξακολουθούν να υφίστανται, αν και η Ευρώπη έχει τα χαμηλότερα ποσοστά ανισότητας —με ορισμένες διαφορές μεταξύ Δυτικής και Ανατολικής Ευρώπης— σε σύγκριση με άλλα μέρη του κόσμου (9). Η ΕΟΚΕ έχει επίσης ζητήσει να ληφθούν άμεσα μέτρα για την εξάλειψη του μισθολογικού και συνταξιοδοτικού χάσματος μεταξύ των φύλων σε όλους τους κλάδους και τομείς, ιδίως μέσω δεσμευτικών μέτρων για τη διαφάνεια των αμοιβών (10), και τονίζει ότι το μισθολογικό χάσμα επιδεινώνει το συνταξιοδοτικό χάσμα, στο οποίο οι γυναίκες είναι ιδιαίτερα ευάλωτες. |
| --- | --- |

3.5.

Το πολιτισμικό πλαίσιο και τα παραδοσιακά στερεότυπα επίσης επηρεάζουν τις επαγγελματικές επιλογές των γυναικών. Πολύ περισσότερες γυναίκες απ’ ό,τι άνδρες εργάζονται, για παράδειγμα, στην εκπαίδευση, την περίθαλψη, την υγεία και τους κοινωνικούς τομείς, ενώ οι άνδρες κυριαρχούν σε τομείς όπως οι κατασκευές και οι βαριές βιομηχανίες.

| 3.6. | Κατά την προαγωγή της ισότητας των φύλων ως μέρος μιας ατζέντας για βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς βιομηχανική ανάπτυξη, οι προσπάθειες πρέπει να προσανατολιστούν όχι μόνο στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των οικονομικών τομέων στους οποίους εργάζεται ήδη σημαντικός αριθμός γυναικών, αλλά και στη διευκόλυνση της συμμετοχής τους σε νέους τομείς και ρόλους. Η ένταξη των γυναικών σε νέους τομείς και επαγγέλματα από τα οποία προηγουμένως αποκλείονταν θα επιτρέψει με τη σειρά της σε αναδυόμενους τομείς να ευδοκιμήσουν, μέσω της πλήρους αξιοποίησης πλουσιότερων και πιο διαφοροποιημένων σύνολων δεξιοτήτων. Η προσφορά ποιοτικών θέσεων εργασίας αποτελεί προϋπόθεση για να διασφαλιστεί ότι δεν διαιωνίζονται οι υφιστάμενες ανισότητες μεταξύ των φύλων σε αυτούς τους νέους τομείς. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Ο διαχωρισμός με βάση το φύλο είναι επίσης ορατός στην εκπαίδευση. Μολονότι οι γυναίκες αποφοιτούν από την τριτοβάθμια εκπαίδευση και συμμετέχουν στη διά βίου μάθηση, προτιμούν άλλα γνωστικά αντικείμενα από τις θετικές επιστήμες, την τεχνολογία, τη μηχανική και τα μαθηματικά. Καθώς η ανάκαμψη μετά την πανδημία πρέπει να πραγματοποιηθεί σύμφωνα με την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, οι ικανότητες στους τομείς των θετικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (STEM) διαδραματίζουν όλο και πιο ουσιώδη ρόλο. Επιπλέον, η σημασία των συναισθηματικών δεξιοτήτων (π.χ. προσωπικών και κοινωνικών) παράλληλα με τις λειτουργικές δεξιότητες είναι ουσιαστικής σημασίας, καθώς αυτές αποτελούν τη βάση για την ανάπτυξη ανθεκτικότητας, πνευματικής δύναμης, ικανότητας διαχείρισης συγκρούσεων, συνεργασίας και αληθινής επικοινωνίας. Στο μέλλον το επίκεντρο πρέπει οπωσδήποτε να είναι η ορθολογική και συναισθηματική νοημοσύνη. Στη διά βίου νοοτροπία ισότητας των φύλων πρέπει να περιληφθεί η συναισθηματική αγωγή, καθότι το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ 2021 δηλώνει ότι οι επτά κορυφαίες ανθρώπινες δεξιότητες περιλαμβάνουν τη δημιουργικότητα, τη συναισθηματική νοημοσύνη και την ικανότητα επίλυσης σύνθετων προβλημάτων (11). |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Όσον αφορά τον ψηφιακό μετασχηματισμό, παρατηρείται σαφής διαχωρισμός με βάση το φύλο στην εκπαίδευση και στις αγορές εργασίας όσον αφορά την κατανομή των αποφοίτων στον τομέα των ΤΠΕ, των επαγγελματιών στον τομέα των ΤΠΕ και των επιστημόνων και μηχανικών στους τομείς υψηλής τεχνολογίας. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η τόνωση του ενδιαφέροντος των κοριτσιών στους τομείς των θετικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (STEM) είναι ζωτικής σημασίας για την επιτυχή ένταξή τους στα επαγγέλματα του μέλλοντος. Επιπλέον, απαιτούνται στοχευμένα μέτρα και αναπτυξιακά προγράμματα για την προσέλκυση και την παραμονή τους σε επαγγελματικές σταδιοδρομίες στους τομείς των θετικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (STEM). Σε δέκα χρόνια, 9 στις 10 θέσεις εργασίας θα απαιτούν ψηφιακές δεξιότητες (12). Στο μέλλον της εργασίας η ζήτηση θα μετατοπιστεί προς τους επαγγελματίες της τεχνολογίας, όπως μηχανικοί υπολογιστών και ειδικοί στις ΤΠΕ. Οι γυναίκες αποτελούν το 65 % των Ευρωπαίων εργαζομένων, αλλά αντιστοιχούν μόνο στο 17 % του ευρωπαϊκού εργατικού δυναμικού στον τομέα των ΤΠΕ, ενώ, μέχρι το 2026, το 57 % των θέσεων εργασίας που πρόκειται να εκτοπιστούν από την τεχνολογία θα ανήκει σε γυναίκες (13). |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η συμμετοχή των γυναικών στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης είναι απαραίτητη και για την αποφυγή αλγορίθμων που βασίζονται σε μεροληπτικά δεδομένα σχετικά με την πραγματικότητα και, συνεπώς, παρέχουν μεροληπτικά αποτελέσματα. Σε αυτόν τον τομέα είναι επίσης αναγκαία μια διατομεακή προσέγγιση. Επιπλέον, καθώς η πρόσβαση σε συνδεσιμότητα υψηλής ταχύτητας και οι ψηφιακές δεξιότητες συνιστούν την απαραίτητη βάση για έναν επιτυχημένο ψηφιακό μετασχηματισμό, θα πρέπει να είναι διαθέσιμες και προσβάσιμες σε όλους, ανεξαρτήτως φύλου, ηλικίας, αναπηρίας, κοινωνικοοικονομικού υπόβαθρου ή γεωγραφικής θέσης. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η υποεκπροσώπηση των γυναικών στους τομείς της τεχνολογίας είναι προβληματική και από την άποψη της πράσινης μετάβασης, καθώς η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και των περιβαλλοντικών προβλημάτων απαιτεί την ανάπτυξη και την εισαγωγή πολλών ειδών τεχνολογικών λύσεων. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Μολονότι τόσο οι ψηφιακές όσο και οι πράσινες δεξιότητες πρέπει να θεωρούνται αναπόσπαστο μέρος κάθε επαγγέλματος, έχουν τη δυνατότητα να προσελκύουν περισσότερο τους νέους παρά τους εργαζόμενους μεγαλύτερης ηλικίας. Από την άλλη πλευρά, υπάρχει σαφής διαφορά μεταξύ των δεξιοτήτων ΤΠΕ που σχετίζονται με την εργασία, οι οποίες περιλαμβάνουν τη διαχείριση δεδομένων και τις ηλεκτρονικές εκδόσεις, και του ψηφιακού γραμματισμού, όπως η ανταλλαγή μηνυμάτων και η ψυχαγωγική χρήση του διαδικτύου, που συνήθως συνδέεται με τους νέους. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Εκτός από τις ικανότητες στους τομείς των θετικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (STEM), είναι επίσης σημαντικό να ενθαρρυνθούν τα κορίτσια να σπουδάζουν οικονομικά και διοίκηση επιχειρήσεων, ώστε να προετοιμάζονται για ηγετικές θέσεις. Επιπλέον, είναι σημαντικό να τα καθοδηγήσουμε να αποκτήσουν επιχειρηματικές δεξιότητες και ικανότητες διαχείρισης κινδύνων και να ενισχύσουν την αυτοπεποίθησή τους για την αποφυγή και την αντιμετώπιση του «συνδρόμου του απατεώνα» (impostor syndrome) (14) Όσον αφορά την τυπολογία του άγχους των γυναικών, φαίνεται να υπάρχει μια τάση για μεγαλύτερη εσωστρέφεια, σε αντίθεση με τις εξωστρεφείς προσωπικότητες, σε καταστάσεις άγχους. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι γυναίκες να μην αναζητούν εκτεθειμένες θέσεις εργασίας λόγω του φόβου λήψης αρνητικών σχολίων από άλλους —τα οποία εκλαμβάνονται προσωπικά—, να αισθάνονται ότι δεν διαθέτουν τα απαιτούμενα προσόντα εάν δεν πληρούν (υπερ)πληρούν όλες τις προδιαγραφές της περιγραφής καθηκόντων μιας θέσης εργασίας και να μην επιθυμούν να είναι «γυναίκες ποσόστωσης» (quota woman). Αυτό συχνά σχετίζεται με (υποσυνείδητες) πεποιθήσεις και φόβους. Μολονότι η ενίσχυση των δεξιοτήτων και των ικανοτήτων απαιτεί πρακτικά μέτρα στο επίπεδο των μεθόδων διδασκαλίας και εκμάθησης και του επαγγελματικού προσανατολισμού, οι στόχοι αυτοί θα πρέπει επίσης να συνδεθούν με το γενικότερο πρόγραμμα ευαισθητοποίησης σχετικά με τη διά βίου νοοτροπία ισότητας των φύλων. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Μια συγκεκριμένη πτυχή που πρέπει να αντιμετωπιστεί είναι οι προκαταλήψεις λόγω φύλου στην υγειονομική περίθαλψη, λόγω της έλλειψης έρευνας, της ανδροκεντρικής εκπαίδευσης, της λανθασμένης διάγνωσης και της υποθεραπείας. Η άγνοια των διαφορών με βάση το βιολογικό και κοινωνικό φύλο στους ιατρικούς κλάδους οδηγεί εύκολα σε λανθασμένη διάγνωση ή φαρμακευτική αγωγή, επειδή τα συμπτώματα των γυναικών διαφέρουν από των ανδρών, ή επειδή οι δοσολογίες των φαρμάκων βασίζονται σε κλινικές δοκιμές που διεξάγονται κυρίως σε άνδρες. Παρατηρείται επίσης έλλειψη έρευνας για παθήσεις που αφορούν ειδικά τις γυναίκες, όπως η ενδομητρίωση και η εμμηνόπαυση, καθώς και έλλειψη δεδομένων κατανεμημένων ανά φύλο στην έρευνα, γεγονός που δυσχεραίνει την κατανόηση των μηχανισμών που κρύβονται πίσω από θέματα υγείας και εμποδίζει τις προσπάθειες εξεύρεσης κατάλληλης αντιμετώπισης π.χ. του υψηλότερου κινδύνου εμφάνισης μακροχρόνιων επιπλοκών από τη νόσο COVID-19 στις γυναίκες. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Προκειμένου να αποφευχθεί ο αρνητικός αντίκτυπος της μεροληπτικής ιατρικής στη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι σε όλες τις ευρωπαϊκές στρατηγικές υγείας και φαρμακευτικής πρέπει να συνεκτιμώνται και να αντιμετωπίζονται οι προκαταλήψεις λόγω φύλου και οι διαφορές με βάση το βιολογικό και κοινωνικό φύλο. Επιπλέον, το δικαίωμα των γυναικών να λαμβάνουν αυτόνομες αποφάσεις σχετικά με το σώμα τους πρέπει να γίνεται πλήρως σεβαστό. |
| --- | --- |

3.15.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις — Ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής

| 4.1. | Η ισότητα των φύλων όσον αφορά την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής είναι εξαιρετικά σημαντική για την οικονομία και την κοινωνία, καθώς συνδέεται στενά με την ευημερία, τη συνολική απασχόληση και τη συμμετοχή στις αγορές εργασίας, καθώς και με την επαγγελματική σταδιοδρομία και τις θέσεις τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Αυτό ισχύει για διάφορα καθήκοντα και αρμοδιότητες στις επιχειρήσεις, τη διοίκηση και τη λήψη πολιτικών αποφάσεων. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής αποτελεί μεγαλύτερη πρόκληση για τις γυναίκες απ’ ό,τι για τους άνδρες, επειδή οι γυναίκες αναλαμβάνουν μεγαλύτερο ποσοστό μη αμειβομένων οικιακών εργασιών και καθηκόντων φροντίδας. Σύμφωνα με τον δείκτη ισότητας των φύλων (15) (16), η βαθμολογία της ΕΕ στο πεδίο του χρόνου, ο οποίος μετρά την κατανομή του χρόνου που αφιερώνεται στις οικιακές εργασίες και στην παροχή φροντίδας, έχει μειωθεί από το 2010. Οι σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών αντικατοπτρίζουν τις διαφορές στα εθνικά συστήματα και τις οικογενειακές νοοτροπίες. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η πανδημία αύξησε την πίεση στις οικογένειες όσον αφορά την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τις γυναίκες και τις μόνες μητέρες, ενώ, όσον αφορά τη φροντίδα των παιδιών, υπάρχουν ενδείξεις για μείωση του χάσματος των φύλων λόγω της τηλεργασίας και των δύο γονέων (17). Η τηλεργασία μπορεί να παρέχει πολλές ευκαιρίες προς την κατεύθυνση της ισότητας των φύλων, και ένας καλύτερος συντονισμός μπορεί να προσθέσει αξία. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ έχει επίσης προειδοποιήσει για την ανάγκη να αποτραπεί το ενδεχόμενο η τηλεργασία να διευρύνει περαιτέρω την άνιση κατανομή των οικιακών εργασιών μεταξύ γυναικών και ανδρών (18). Η πανδημία επηρέασε την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής των γυναικών σε διάφορες θέσεις, συμπεριλαμβανομένων των γυναικών επιχειρηματιών, των διευθυντριών και των μισθωτών. Δεν πρέπει να λησμονείται ότι, συχνά, οι γυναίκες έχουν διαφορετικό αίσθημα λογοδοσίας και ευθύνης όσον αφορά τη «φροντίδα των άλλων». |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Πολλοί παράγοντες που σχετίζονται με την ισότητα των φύλων εξαρτώνται από την εθνική κοινωνική υποδομή, η οποία διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην επίτευξη μεγαλύτερης συμμετοχής στις αγορές εργασίας και καλύτερης ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής. Οι πιο προφανείς παροχές αφορούν το σύστημα φροντίδας, τη γονική άδεια, το σχολικό σύστημα και τα μέτρα στον τομέα της απασχόλησης. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Επαναλαμβάνοντας τις προηγούμενες προτάσεις της (19), η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν αποτελεσματικά και έγκαιρα την οδηγία για την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής με φιλόδοξο, αποτελεσματικό και έγκαιρο τρόπο, ώστε να παρέχουν στις οικογένειες κατάλληλες και πιο ισότιμες επιλογές, συμπεριλαμβανομένης της προώθησης καλύτερων επιδομάτων αμειβόμενης γονικής άδειας για αμφότερους τους γονείς. Ταυτόχρονα, η εφαρμογή της οδηγίας πρέπει επίσης να λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες των επιχειρήσεων, ιδίως των ΜΜΕ. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να επενδύσουν τα κράτη μέλη σε ποικίλες υποδομές φροντίδας, συμπεριλαμβανομένης της παιδικής φροντίδας, των υπηρεσιών φροντίδας μετά το σχολείο, της φροντίδας ηλικιωμένων και της φροντίδας για άτομα με αναπηρία, προκειμένου να εξασφαλιστούν η προσβασιμότητα και η οικονομική προσιτότητα για όλους. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη, από κοινού με τους κοινωνικούς εταίρους, να αναπτύξουν κατάλληλα μέσα που θα βοηθήσουν τις οικογένειες να έχουν εύκολη και αποτελεσματική πρόσβαση σε υπηρεσίες υποστήριξης και φροντίδας. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Επιπλέον, απαιτείται ένας νέος τρόπος σκέψης σε όλα τα επίπεδα προκειμένου να βελτιωθεί η ισότητα των φύλων όσον αφορά την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής. Η μείωση και η κατάργηση της στερεοτυπικής σκέψης όσον αφορά τους οικογενειακούς ρόλους είναι καίριας σημασίας εν προκειμένω, όπως και οι πρακτικές απασχόλησης που ενθαρρύνουν την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής τόσο για τις γυναίκες όσο και για τους άνδρες. |
| --- | --- |

4.7.

5.   Ειδικές παρατηρήσεις — Ηγεσία

| 5.1. | Μολονότι η ισότητα των φύλων και η απαγόρευση των διακρίσεων στην εργασία διασφαλίζονται από τη νομοθεσία, η ισότιμη συμμετοχή γυναικών και ανδρών στην ηγεσία επιχειρήσεων υποστηρίζεται όχι μόνον από την παροχή ίσων ευκαιριών, αλλά και από τα ευρύτερα οικονομικά και κοινωνιακά οφέλη που αποφέρει μέσω της συμβολής της σε ευρύτερες προοπτικές, δημιουργικότητα και ανταγωνιστικότητα (20). Είναι προς το συμφέρον των επιχειρήσεων να αξιοποιήσουν την τριτοβάθμια εκπαίδευση και τα ταλέντα των γυναικών, υποστηρίζοντας την παρουσία τους στα διοικητικά συμβούλια και σε άλλες ηγετικές θέσεις. Αυτό προϋποθέτει ότι τα οφέλη της πολυμορφίας γίνονται πλήρως κατανοητά, καθώς και ο αρνητικός αντίκτυπος που έχει για τα άτομα και την κοινωνία η μη προώθηση της πολυμορφίας σε όλους τους τομείς. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Αν και υπάρχουν ακόμη πολλά περιθώρια βελτίωσης, η μεγαλύτερη πρόοδος στη βαθμολογία της ΕΕ από το 2010, σύμφωνα με τον δείκτη ισότητας των φύλων, σημειώθηκε στον τομέα της εξουσίας, ο οποίος μετρά την πρόοδο στη λήψη πολιτικών και οικονομικών αποφάσεων. Η πιο αξιοσημείωτη βελτίωση ήταν η αυξημένη παρουσία γυναικών στα διοικητικά συμβούλια των μεγαλύτερων εισηγμένων εταιρειών. Αυτό εξηγεί το μεγαλύτερο μέρος της συνολικής αύξησης της βαθμολογίας του δείκτη (21). |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Τα μέσα για την ενίσχυση της ποικιλομορφίας ως προς το φύλο στα διοικητικά συμβούλια των εταιρειών διαφέρουν μεταξύ των κρατών μελών (22) και υπάρχουν σαφείς διαφορές όσον αφορά την τρέχουσα κατάσταση και την πρόοδο που σημειώνεται με την πάροδο του χρόνου. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν εγκρίνει υποχρεωτικές εθνικές ποσοστώσεις για τις μεγάλες, εισηγμένες στο χρηματιστήριο εταιρείες, με ποσοστώσεις που κυμαίνονται από 25 έως 40 % (23). Από την άλλη πλευρά, ορισμένα κράτη μέλη υπερβαίνουν τον μέσο όρο της ΕΕ ή έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο χωρίς να έχουν ποσοστώσεις, βασιζόμενα στην αυτορύθμιση. Στη Γαλλία, όπου η νομοθεσία εισήχθη το 2011, πάνω από το 40 % των μελών των διοικητικών συμβουλίων είναι γυναίκες, ενώ οκτώ χώρες έχουν υπερβεί το επίπεδο του ενός τρίτου. Ταυτόχρονα, υπάρχουν ορισμένα κράτη μέλη με ποσοστό μικρότερο του 10 %. Το μέσο ποσοστό στην ΕΕ είναι περίπου 30 %. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Οι διαφορές αφορούν επίσης μεμονωμένες εταιρείες. Μολονότι οι κορυφαίες εταιρείες έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο, λιγότερες αλλαγές παρατηρούνται στο κάτω μέρος της κατάταξης των εταιρειών (24). Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι, αν και τα μέλη των διοικητικών συμβουλίων είναι συχνά εκτελεστικά στελέχη, οι χώρες με τις καλύτερες επιδόσεις όσον αφορά το ποσοστό των γυναικών που κατέχουν θέσεις διευθύνοντος συμβούλου σε μεγάλες εταιρείες δεν είναι οι ίδιες με τις χώρες με τις καλύτερες επιδόσεις όσον αφορά τα μέλη των διοικητικών συμβουλίων εταιρειών (25). |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Συνεπώς, δεν φαίνεται να υπάρχει μόνο μία εξήγηση για τις διαφορές μεταξύ των κρατών μελών. Αυτό είναι αναμενόμενο, δεδομένου ότι οι διαφορές στις εθνικές παραδόσεις και κουλτούρες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της ισότητας των φύλων. Η υποστήριξη της θετικής ανάπτυξης, η ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και η άντληση διδαγμάτων από τις εμπειρίες άλλων είναι υψίστης σημασίας. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει επίσης τα συμπεράσματα και τις συστάσεις της επί του θέματος (26) και εκφράζει την ικανοποίησή της για την πολιτική συμφωνία που επιτεύχθηκε πρόσφατα μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την οδηγία για τη βελτίωση της ισόρροπης εκπροσώπησης των φύλων σε θέσεις μη εκτελεστικών διοικητικών στελεχών εισηγμένων εταιρειών, η οποία προτάθηκε από την Επιτροπή το 2012. Η ΕΟΚΕ καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να προχωρήσουν ταχέως στην εφαρμογή της με άμεσο και αποτελεσματικό τρόπο. Τα κράτη μέλη, σε διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους, είναι τα πλέον αρμόδια να αποφασίζουν σχετικά με τα βέλτιστα και καταλληλότερα πρακτικά μέτρα για την αύξηση του ποσοστού των γυναικών στα διοικητικά συμβούλια, λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ιδιοκτήτες των εταιρειών είναι αυτοί που καθορίζουν τη σύνθεση του διοικητικού συμβουλίου τους. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντική την προαγωγή των γυναικών σε ηγετικές θέσεις μέσω της ανάπτυξης κοινών προγραμμάτων για γυναίκες ηγέτες και υποψήφιες για θέσεις σε διοικητικά συμβούλια και θέσεις ανώτατων διευθυντικών στελεχών, καθώς και μέσω της ατομικής κατάρτισης και καθοδήγησης (27). Ενθαρρύνει τις επιχειρήσεις να επενδύουν σε τέτοια προγράμματα, τα οποία θα μπορούσαν επίσης να υποστηρίζονται από κονδύλια της ΕΕ. Η προαγωγή των γυναικών σε ηγετικές θέσεις θα πρέπει επίσης να συνοδεύεται από ίση αμοιβή με τους άνδρες που κατέχουν τις ίδιες θέσεις, σύμφωνα με την αρχή της ίσης αμοιβής για ίση εργασία, την οποία υποστηρίζει πλήρως η ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

5.7.

6.   Ειδικές παρατηρήσεις — Επιχειρηματικότητα

| 6.1. | Για την προώθηση της επιχειρηματικότητας, πρέπει να αξιοποιηθεί το πλήρες δυναμικό της δημιουργικότητας και των ικανοτήτων των γυναικών. Οι γυναίκες επιχειρηματίες έχουν επίσης αποδείξει ότι είναι δυνατές και ανθεκτικές απέναντι σε καταστάσεις κρίσης και χάους (28). |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Οι γυναίκες επιχειρηματίες επλήγησαν επίσης σοβαρά από την πανδημία και υποχρεώθηκαν να αναλάβουν δυσανάλογο μερίδιο των καθηκόντων φροντίδας, γεγονός το οποίο επιδεινώθηκε από την έλλειψη υπηρεσιών παιδικής μέριμνας και τα μέτρα περιορισμού της κυκλοφορίας. Ωστόσο, πολλές γυναίκες επιχειρηματίες κατάφεραν να αξιοποιήσουν το νέο επιχειρηματικό πλαίσιο προς όφελός τους και να εμπνεύσουν άλλα άτομα, ιδίως άλλες γυναίκες, να γίνουν επίσης επιχειρηματίες και να ξεκινήσουν περισσότερες επιχειρήσεις. Αυτό έχει θετικά αποτελέσματα, όπως η δημιουργία θέσεων εργασίας και η απορρέουσα ευημερία. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Η Ευρώπη έχει μερικά από τα χαμηλότερα ποσοστά γυναικείας επιχειρηματικότητας σε σύγκριση με τις γυναίκες σε άλλα μέρη του κόσμου (5,7 %, σε σύγκριση με τον παγκόσμιο μέσο όρο που ανέρχεται στο 11 %). Μία εξήγηση είναι ότι οι γυναίκες στις ευρωπαϊκές χώρες έχουν περισσότερες άλλες επαγγελματικές επιλογές, σε σύγκριση με άλλα μέρη του κόσμου. Εντούτοις, η έλλειψη θέσεων εργασίας εξακολουθούσε να είναι ο συνηθέστερος λόγος που αναφέρθηκε για την ίδρυση επιχειρήσεων, περισσότερο από τις γυναίκες παρά από τους άνδρες (29) |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Η πρόσβαση στη χρηματοδότηση αποτελεί προϋπόθεση για την επιχειρηματικότητα και πρέπει να διασφαλίζεται ισότιμη πρόσβαση τόσο στην ιδιωτική όσο και στη δημόσια χρηματοδότηση. Η ΕΟΚΕ ζητεί την αξιολόγηση των κριτηρίων για την κατανομή των σχετικών χρηματοδοτήσεων, όπως μέσω του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με σκοπό την προαγωγή της ισότητας στην επιχειρηματικότητα, καθώς και την ενθάρρυνση των επενδύσεων σε έργα που ενισχύουν την ισότητα των φύλων, μεταξύ άλλων στις ψηφιακές υποδομές και στις υποδομές φροντίδας. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Οι γυναίκες στην Ευρώπη είναι πολύ πιο πιθανό να έχουν λιγότερους υπαλλήλους (μεταξύ 1 και 5) εάν διοικούν μια επιχείρηση ή να είναι αυτοαπασχολούμενες. Οι γυναίκες στις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες είναι πιο πιθανό να ηγηθούν επιχειρήσεων. Μολονότι οι γυναίκες θεωρούν την επιχειρηματικότητα ελκυστική επιλογή και παρόλο που έχουν κατά μέσο όρο υψηλό μορφωτικό επίπεδο, αναφέρουν χαμηλό αίσθημα επιχειρηματικότητας, όσον αφορά την αναζήτηση νέων επιχειρηματικών ευκαιριών, την κατοχή δεξιοτήτων για την έναρξη μιας επιχείρησης και την αποθάρρυνση λόγω του φόβου της αποτυχίας (30). |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Μαζί με πολιτισμικούς λόγους, τα προβλήματα που απορρέουν από την προσπάθεια συνδυασμού των απαιτήσεων της εργασίας και της οικογένειας μπορεί να δημιουργήσουν αυτού του είδους την αντίληψη. Κατά συνέπεια, οι γυναίκες επιχειρηματίες μπορεί να παραμένουν σε ορισμένους τομείς και να διστάζουν να αναπτύξουν την επιχείρησή τους. Προκειμένου να ενθαρρυνθεί η γυναικεία επιχειρηματικότητα, οι γυναίκες πρέπει να υποστηριχθούν ώστε να ξεπεράσουν αυτές τις αντιλήψεις και τους περιοριστικούς παράγοντες (31). Σύμφωνα με το θεματολόγιο για τη βελτίωση της νομοθεσίας, τη στρατηγική ανώτατου επιπέδου της ΕΕ για να εξασφαλιστεί ότι η νομοθεσία της ΕΕ εν γένει επιτυγχάνει τους στόχους της με τον πλέον αποτελεσματικό και αποδοτικό τρόπο, μπορούν να παρασχεθούν περαιτέρω κίνητρα με μέτρα που θα απλουστεύουν τις διοικητικές διαδικασίες και θα μειώνουν το κόστος συμμόρφωσης, χωρίς να υπονομεύεται το επίπεδο προστασίας της σχετικής νομοθεσίας (32). |
| --- | --- |

6.6.

7.   Ειδικές παρατηρήσεις — Ουκρανοί πρόσφυγες

| 7.1. | Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία προκάλεσε μια άνευ προηγουμένου ανθρωπιστική κρίση, συμπεριλαμβανομένης της άφιξης εκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων αιτούντων άσυλο —κυρίως γυναικών και παιδιών— στα κράτη μέλη της ΕΕ. Όλα τα κράτη μέλη, με τη στήριξη της κοινωνίας των πολιτών, καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για τη φροντίδα και τη φιλοξενία των προσφύγων και την ένταξή τους στις αγορές εργασίας, ωστόσο υπάρχουν πολλές προκλήσεις που απαιτούν καλύτερα συντονισμένες λύσεις (33). |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Δεδομένου ότι οι περισσότεροι πρόσφυγες είναι γυναίκες με παιδιά, η πρόσβαση σε υπηρεσίες κοινωνικής φροντίδας, βρεφονηπιακούς σταθμούς, νηπιαγωγεία και σχολεία αποτελεί κρίσιμο σημείο συμφόρησης που αποτρέπει την ένταξη των γυναικών στην αγορά εργασίας. Επιπλέον, η υπέρβαση του γλωσσικού φραγμού, η αναγνώριση της εκπαίδευσης και των προσόντων των προσφύγων και η ταχεία επανεκπαίδευση και αναβάθμιση των δεξιοτήτων αποτελούν καίρια στοιχεία για την ένταξη. Η εξασφάλιση των απαραίτητων μέσων για την εξ αποστάσεως εργασία, όπως η συνδεσιμότητα στο διαδίκτυο και η διάθεση των αναγκαίων συσκευών, συγκαταλέγεται επίσης στα εργαλεία που απαιτούνται για την αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να ακολουθηθεί πιο συντονισμένη προσέγγιση μεταξύ των κρατών μελών όταν εφαρμόζουν τις «Κατευθυντήριες γραμμές πολιτικής για τη στήριξη της ένταξης των Ουκρανών προσφύγων στην εκπαίδευση: προβληματισμοί, βασικές αρχές και πρακτικές» (34). Η ΕΟΚΕ καλεί επίσης την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενεργοποιήσει όλες τις δυνατότητες χρηματοδότησης, ιδίως για τα κράτη μέλη που δέχονται τεράστιο αριθμό προσφύγων. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | Οι γυναίκες που είναι εκτεθειμένες σε εμπόλεμες συρράξεις και οι γυναίκες που προσπαθούν να ξεφύγουν από συγκρούσεις είναι πιο ευάλωτες σε σεξουαλική εκμετάλλευση και σεξουαλική κακοποίηση. Ο βιασμός χρησιμοποιείται συχνά ως όπλο πολέμου. Για τις γυναίκες πρόσφυγες από την Ουκρανία, και ιδίως για τα θύματα βιασμού, είναι ζωτικής σημασίας να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας, συμπεριλαμβανομένης της αντισύλληψης, της επείγουσας αντισύλληψης, της φροντίδας ασφαλούς διακοπής της κύησης και της φροντίδας για ψυχικά τραύματα. Οι γυναίκες δεν θα πρέπει ποτέ να εξαναγκάζονται σε ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη. Η απουσία αυτών των υπηρεσιών στα κράτη μέλη δεν θα πρέπει ποτέ να αποτελεί λόγο παρεμπόδισης της εξόδου των γυναικών από μια μη ασφαλή χώρα. Όλα τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίσουν την πρόσβαση όλων των προσφύγων σε αυτές τις υπηρεσίες. Γενικά, η ψυχολογική μετατραυματική φροντίδα για κάθε πρόσφυγα πρέπει να παρέχεται προορατικά, διαφορετικά αυτό αποτελεί το ιδανικό πρόσφορο έδαφος για μεταγενέστερες συγκρούσεις και αρνητικά συναισθήματα που συνεπάγονται τεράστιο κόστος για τα κράτη! Σε αυτό το πεδίο, υπάρχει ζωτική ανάγκη για υβριδικές και εύκολα προσβάσιμες προσφορές στήριξης, και η χρηματοδότηση των εν λόγω νεοφυών επιχειρήσεων πρέπει να υποστηρίζεται σταθερά. |
| --- | --- |

7.4.

| 7.5. | Ένα άλλο ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί είναι η κατάσταση εμβολιασμού των προσφύγων, ιδίως των παιδιών. Καθώς η ΕΕ διαθέτει καλά ανεπτυγμένα προγράμματα εμβολιασμού για τα παιδιά, πολλές επικίνδυνες ασθένειες έχουν εξαλειφθεί — όπως η πολιομυελίτιδα, η ευλογιά, ορισμένοι τύποι ηπατίτιδας κ.λπ. Προκειμένου να διατηρηθεί αυτό το επίτευγμα, τα κράτη μέλη πρέπει να κινητοποιήσουν τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψής τους, και η κατάρτιση κατευθυντηρίων γραμμών σε επίπεδο ΕΕ θα βοηθήσει σημαντικά προς αυτήν την κατεύθυνση. Πρόσθετες επιπλοκές προκύπτουν από το γεγονός ότι σε πολλά κράτη μέλη η πρόσβαση στην κοινωνική φροντίδα, π.χ. στον παιδικό σταθμό ή στο σχολείο, υπόκειται σε καθεστώς ολοκληρωμένου εμβολιασμού. |
| --- | --- |

7.5.

| 7.6. | Αργότερα, η ανασυγκρότηση της Ουκρανίας θα πρέπει να αποτελέσει ευκαιρία για την ενίσχυση της ισότητας των φύλων μεταξύ των Ουκρανών, μεταξύ άλλων μέσω της ανάπτυξης της εκπαίδευσης, της υγειονομικής περίθαλψης και των κοινωνικών και ψηφιακών υποδομών. |
| --- | --- |

7.6.

Βρυξέλλες, 13 Ιουλίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  SOC/723 (δεν έχει ακόμη δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα)· ΕΕ C 364 της 28.10.2020, σ. 77· ΕΕ C 240 της 16.7.2019, σ. 3, EE C 228 της 5.7.2019, σ. 103.

1

(2)  Βλ. για παράδειγμα, το άρθρο 2 και το άρθρο 3 παράγραφος 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το άρθρο 21 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, το άρθρο 8 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2

(3)  ΕΕ C 194 της 12.5.2022, σ. 19.

3

(4)  https://sweden.se/life/equality/gender-equality

4

(5)  ΕΕ C 220 της 9.6.2021, σ. 13.

5

(6)  Global Entrepreneurship Monitor (Παγκόσμιο Παρατηρητήριο Επιχειρηματικότητας).

6

(7)  Όσον αφορά περαιτέρω πτυχές που σχετίζονται με το φύλο σε σύνδεση με τη γήρανση, βλ. επίσης ΕΕ C 194 της 12.5.2022, σ. 19.

7

(8)  Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων (EIGE).

8

(9)  Παγκόσμιος Δείκτης Έμφυλου Χάσματος.

9

(10)  ΕΕ C 341 της 24.8.2021, σ. 84.

10

(11)  Η ψηφιακή, γυναικεία νεοσύστατη επιχείρηση UP'N'CHANGE (www.upnchange.com) έχει βρει τρόπους για τη μετουσίωση της βαθιάς εμπειρογνωσίας στον τομέα της ψυχολογίας και της καθοδήγησης σε απλά ψηφιακά εργαλεία που βοηθούν τους ανθρώπους να αναπτύξουν προσωπικές, κοινωνικές και δημιουργικές δεξιότητες. Το όραμα της UP'N'CHANGE είναι η απελευθέρωση του δυναμικού των εργαζομένων και των ομάδων μέσω ψηφιακών εργαλείων, ώστε οι οργανισμοί να μπορούν να ακολουθούν βιώσιμη επιτυχημένη πορεία. Το κατάλληλο σύνολο δεξιοτήτων σημαίνει αποτελεσματική συνεργασία. Αποτελεσματική συνεργασία σημαίνει καινοτομία. Και καινοτομία σημαίνει ανάπτυξη για όλους.

11

(12)  Ετήσια σύνοδος του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, 2020.

12

(13)  Ομοίως

13

(14)  Το φαινόμενο του «συνδρόμου του απατεώνα» (impostor syndrome), λόγου χάρη, εκδηλώνεται με στάση αυτοαμφισβήτησης ενός ατόμου όσον αφορά τις ικανότητες και τις δεξιότητές του και μπορεί να το αποτρέψει από το να υποβάλει υποψηφιότητα για ηγετικές ή εκτεθειμένες θέσεις εργασίας. Ιδίως τα πολύ στοχαστικά άτομα, που τείνουν να αποσύρονται υπό συνθήκες πίεσης, δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν άτομα που προβάλλουν ισχυρή αυτοπεποίθηση.

14

(15)  Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων (EIGE), https://eige.europa.eu/publications/gender-equality-index-2020-report/progress-gender-equality-most-notable-company-boards

15

(16)  Eurofound.

16

(17)  Sevilla και Smith, 2020.

17

(18)  ΕΕ C 220 της 9.6.2021, σ. 13.

18

(19)  ΕΕ C 129 της 11.4.2018, σ. 44.

19

(20)  Βλ. επίσης ΕΕ C 318 της 23.12.2009, σ. 15 και EE C 341 της 21.11.2013, σ. 6.

20

(21)  EIGE Statistical brief: gender balance in corporate boards 2020 (Στατιστική ενημέρωση του EIGE: ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων στα διοικητικά συμβούλια των επιχειρήσεων 2020).

21

(22)  Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων (EIGE).

22

(23)  https://eige.europa.eu/news/countries-legislated-quotas-could-achieve-gender-balance-parliaments-2026-those-without-may-take-close-twenty-years

23

(24)  European Women on Boards (Ευρωπαίες γυναίκες σε διοικητικά συμβούλια), https://europeanwomenonboards.eu/wp-content/uploads/2021/01/EWoB-Gender-Diversity-Index-2020.pdf

24

(25)  Στοιχεία από διάφορες πηγές που έχει συγκεντρώσει το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο της Φινλανδίας, https://naisjohtajat.fi/wp-content/uploads/sites/28/2019/01/women-directors-and-executives-report-2018.pdf

25

(26)  ΕΕ C 133 της 9.5.2013, σ. 68.

26

(27)  Ένα εξαιρετικό παράδειγμα είναι τα προγράμματα κατάρτισης και υποστήριξης που προσφέρει το Ομοσπονδιακό Οικονομικό Επιμελητήριο της Αυστρίας (WKÖ), https://www.wko.at/service/Women_in_Business.html

27

(28)  Women’s Entrepreneurship 2020/21: Thriving Through Crisis (Γυναικεία επιχειρηματικότητα 2020/21: ευημερία μέσα από την κρίση). Εκδόθηκε από την Global Entrepreneurship Research Association, London Business School, ISBN: 978-1-9160178-8-7.

28

Women’s Entrepreneurship 2020/21: Thriving Through Crisis

(29)  Ομοίως

29

(30)  Global Entrepreneurship Monitor (Παγκόσμιο Παρατηρητήριο Επιχειρηματικότητας).

30

(31)  Βλ. επίσης ΕΕ C 299 της 4.10.2012, σ. 24.

31

(32)  SME focus — Long-term strategy for the European industrial future (Έμφαση στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις — Μακροπρόθεσμη στρατηγική για το μέλλον της ευρωπαϊκής βιομηχανίας). Θεματικό Τμήμα Οικονομίας, Επιστημών και Ποιότητας Ζωής, Γενική Διεύθυνση Εσωτερικών Πολιτικών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Συγγραφέας: Stephanus Johannes SMIT, PE 648.776 — Απρίλιος 2020.

32

SME focus — Long-term strategy for the European industrial future

(33)  Με βάση τις προτάσεις της γνωμοδότησης ΕΕ C 242, της 23.7.2015, σ. 9.

33

(34)  https://www.schooleducationgateway.eu/en/pub/resources/publications/policy-guidance-on-refugees.htm

34

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Οι ακόλουθες τροπολογίες, οι οποίες υπερψηφίστηκαν από το ένα τέταρτο τουλάχιστον των ψηφισάντων, απορρίφθηκαν στην πορεία των συζητήσεων (άρθρο 43 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού):

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 1

Υποβάλλεται από τους:

ANGELOVA Milena

BLIJLEVENS René

KONTKANEN Mira-Maria

MINCHEVA Mariya

PILAWSKI Lech

VADÁSZ Borbála

SOC/731 — Ισότητα των φύλων

Σημείο 3.5

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Μολονότι η συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας έχει αυξηθεί την τελευταία δεκαετία, εξακολουθεί να υφίσταται σαφής διαχωρισμός με βάση το φύλο (1). Οι ανισότητες ως προς την πρόσβαση των γυναικών στην εκπαίδευση και στις οικονομικές ευκαιρίες εξακολουθούν να υφίστανται, αν και η Ευρώπη έχει τα χαμηλότερα ποσοστά ανισότητας —με ορισμένες διαφορές μεταξύ Δυτικής και Ανατολικής Ευρώπης— σε σύγκριση με άλλα μέρη του κόσμου (2). Η ΕΟΚΕ έχει επίσης ζητήσει να ληφθούν άμεσα μέτρα για την εξάλειψη του μισθολογικού και συνταξιοδοτικού χάσματος μεταξύ των φύλων σε όλους τους κλάδους και τομείς, ιδίως μέσω
  δεσμευτικών
  μέτρων για τη διαφάνεια των αμοιβών (3), και τονίζει ότι το μισθολογικό χάσμα επιδεινώνει το συνταξιοδοτικό χάσμα, στο οποίο οι γυναίκες είναι ιδιαίτερα ευάλωτες.
  Το πολιτισμικό πλαίσιο και τα παραδοσιακά στερεότυπα επίσης επηρεάζουν τις επαγγελματικές επιλογές των γυναικών. Πολύ περισσότερες γυναίκες απ’ ό,τι άνδρες εργάζονται, για παράδειγμα, στην εκπαίδευση, την περίθαλψη, την υγεία και τους κοινωνικούς τομείς, ενώ οι άνδρες κυριαρχούν σε τομείς όπως οι κατασκευές και οι βαριές βιομηχανίες. | Μολονότι η συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας έχει αυξηθεί την τελευταία δεκαετία, εξακολουθεί να υφίσταται σαφής διαχωρισμός με βάση το φύλο (1). Οι ανισότητες ως προς την πρόσβαση των γυναικών στην εκπαίδευση και στις οικονομικές ευκαιρίες εξακολουθούν να υφίστανται, αν και η Ευρώπη έχει τα χαμηλότερα ποσοστά ανισότητας —με ορισμένες διαφορές μεταξύ Δυτικής και Ανατολικής Ευρώπης— σε σύγκριση με άλλα μέρη του κόσμου (2). Η ΕΟΚΕ έχει επίσης ζητήσει να ληφθούν άμεσα μέτρα για την εξάλειψη του μισθολογικού και συνταξιοδοτικού χάσματος μεταξύ των φύλων σε όλους τους κλάδους και τομείς, ιδίως μέσω
  προώθησης
  μέτρων για τη διαφάνεια των αμοιβών (3), και τονίζει ότι το μισθολογικό χάσμα επιδεινώνει το συνταξιοδοτικό χάσμα, στο οποίο οι γυναίκες είναι ιδιαίτερα ευάλωτες.
  Το πολιτισμικό πλαίσιο και τα παραδοσιακά στερεότυπα επίσης επηρεάζουν τις επαγγελματικές επιλογές των γυναικών. Πολύ περισσότερες γυναίκες απ’ ό,τι άνδρες εργάζονται, για παράδειγμα, στην εκπαίδευση, την περίθαλψη, την υγεία και τους κοινωνικούς τομείς, ενώ οι άνδρες κυριαρχούν σε τομείς όπως οι κατασκευές και οι βαριές βιομηχανίες. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Μολονότι η συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας έχει αυξηθεί την τελευταία δεκαετία, εξακολουθεί να υφίσταται σαφής διαχωρισμός με βάση το φύλο (1). Οι ανισότητες ως προς την πρόσβαση των γυναικών στην εκπαίδευση και στις οικονομικές ευκαιρίες εξακολουθούν να υφίστανται, αν και η Ευρώπη έχει τα χαμηλότερα ποσοστά ανισότητας —με ορισμένες διαφορές μεταξύ Δυτικής και Ανατολικής Ευρώπης— σε σύγκριση με άλλα μέρη του κόσμου (2). Η ΕΟΚΕ έχει επίσης ζητήσει να ληφθούν άμεσα μέτρα για την εξάλειψη του μισθολογικού και συνταξιοδοτικού χάσματος μεταξύ των φύλων σε όλους τους κλάδους και τομείς, ιδίως μέσω
  δεσμευτικών
  μέτρων για τη διαφάνεια των αμοιβών (3), και τονίζει ότι το μισθολογικό χάσμα επιδεινώνει το συνταξιοδοτικό χάσμα, στο οποίο οι γυναίκες είναι ιδιαίτερα ευάλωτες.

Το πολιτισμικό πλαίσιο και τα παραδοσιακά στερεότυπα επίσης επηρεάζουν τις επαγγελματικές επιλογές των γυναικών. Πολύ περισσότερες γυναίκες απ’ ό,τι άνδρες εργάζονται, για παράδειγμα, στην εκπαίδευση, την περίθαλψη, την υγεία και τους κοινωνικούς τομείς, ενώ οι άνδρες κυριαρχούν σε τομείς όπως οι κατασκευές και οι βαριές βιομηχανίες.

Μολονότι η συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας έχει αυξηθεί την τελευταία δεκαετία, εξακολουθεί να υφίσταται σαφής διαχωρισμός με βάση το φύλο (1). Οι ανισότητες ως προς την πρόσβαση των γυναικών στην εκπαίδευση και στις οικονομικές ευκαιρίες εξακολουθούν να υφίστανται, αν και η Ευρώπη έχει τα χαμηλότερα ποσοστά ανισότητας —με ορισμένες διαφορές μεταξύ Δυτικής και Ανατολικής Ευρώπης— σε σύγκριση με άλλα μέρη του κόσμου (2). Η ΕΟΚΕ έχει επίσης ζητήσει να ληφθούν άμεσα μέτρα για την εξάλειψη του μισθολογικού και συνταξιοδοτικού χάσματος μεταξύ των φύλων σε όλους τους κλάδους και τομείς, ιδίως μέσω
  προώθησης
  μέτρων για τη διαφάνεια των αμοιβών (3), και τονίζει ότι το μισθολογικό χάσμα επιδεινώνει το συνταξιοδοτικό χάσμα, στο οποίο οι γυναίκες είναι ιδιαίτερα ευάλωτες.

Το πολιτισμικό πλαίσιο και τα παραδοσιακά στερεότυπα επίσης επηρεάζουν τις επαγγελματικές επιλογές των γυναικών. Πολύ περισσότερες γυναίκες απ’ ό,τι άνδρες εργάζονται, για παράδειγμα, στην εκπαίδευση, την περίθαλψη, την υγεία και τους κοινωνικούς τομείς, ενώ οι άνδρες κυριαρχούν σε τομείς όπως οι κατασκευές και οι βαριές βιομηχανίες.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 93 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 114 |
| Αποχές: | 12 |

Ψήφοι υπέρ:

93

Ψήφοι κατά:

114

Αποχές:

12

---

(1)  Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων (EIGE).

(2)  Παγκόσμιος Δείκτης Έμφυλου Χάσματος.

(3)  SOC/678

(1)  Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων (EIGE).

(2)  Παγκόσμιος Δείκτης Έμφυλου Χάσματος.

(3)  SOC/678

---

III Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

571η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ (συμμετοχή αμιγώς διά ζώσης), 13.7.2022 - 14.7.2022

| 22.11.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 443/75 |
| --- | --- | --- | --- |

22.11.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 443/75

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των οδηγιών 2005/29/ΕΚ και 2011/83/ΕΕ όσον αφορά την ενδυνάμωση των καταναλωτών για την πράσινη μετάβαση μέσω καλύτερης προστασίας από αθέμιτες πρακτικές και καλύτερης ενημέρωσης»

[COM(2022) 143 final — 2022/0092 (COD)]

(2022/C 443/10)

| Εισηγητής: | ο κ. Thierry LIBAERT |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Gonçalo LOBO XAVIER |

Εισηγητής:

ο κ. Thierry LIBAERT

Συνεισηγητής:

ο κ. Gonçalo LOBO XAVIER

| | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 12.4.2022 |
| --- | --- |
| | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 7.4.2022 |
| Νομική βάση | Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 27.6.2022 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 82/0/3 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 14.7.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 571. |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 209/0/1 |

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 12.4.2022

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 7.4.2022

Νομική βάση

Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

27.6.2022

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

82/0/3

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

14.7.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

571.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

209/0/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υποστηρίζει τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενίσχυση των δυνατοτήτων δράσης των καταναλωτών για την πράσινη μετάβαση. Ζητεί από την Επιτροπή να διατηρήσει υψηλό επίπεδο φιλοδοξίας, καθώς πρόκειται για έργο με θετικό οικονομικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό αντίκτυπο. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε οι πληροφορίες να τίθενται συστηματικά στη διάθεση των καταναλωτών, ιδίως όσον αφορά τα ανταλλακτικά και τα εγχειρίδια επισκευής, καθώς και τις προγραμματισμένες επικαιροποιήσεις λογισμικού. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να επιδείξει φιλοδοξία, εγκρίνοντας την αρχή περί βαθμολογίας της δυνατότητας επισκευής των μεγάλων και των μικρών ηλεκτρικών οικιακών συσκευών (λευκών και φαιών ειδών). Η βαθμολογία αυτή πρέπει να ανταποκρίνεται στις προσδοκίες των καταναλωτών τόσο όσον αφορά την ποικιλία των προϊόντων που καλύπτει η οδηγία όσο και τα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Εκτός από τη δυνατότητα επισκευής των εν λόγω προϊόντων, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η Επιτροπή πρέπει να προωθήσει την αρχή περί απλής και συντονισμένης αναγραφής της ανθεκτικότητας των προϊόντων κατά τα επερχόμενα έτη. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Πρέπει επίσης να ενθαρρυνθεί η κατάρτιση νέων επισκευαστών και να αναβαθμιστούν οι δεξιότητες των σημερινών φορέων, απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάπτυξη της επισκευής, που αποτελεί σημαντική πηγή απασχόλησης για την ήπειρό μας. Η ΕΟΚΕ καλεί επίσης την Ευρώπη να μειώσει την εξάρτησή της από τις πρώτες ύλες, προκειμένου να ενισχυθεί η ικανότητά της για επισκευές και για εφοδιασμό με ανταλλακτικά. Ομοίως, η Ευρώπη χρειάζεται μια σοβαρή και αποτελεσματική πολιτική επανεκβιομηχάνισης. Οι πρόσφατες κρίσεις αποκάλυψαν αδυναμίες που θα πρέπει να εκληφθούν ως ευκαιρίες ανάκαμψης. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Εκτός από την ανάγκη επιβολής της αναγραφής της νόμιμης περιόδου εγγύησης, υπάρχει ανάγκη για καλύτερη προστασία των καταναλωτών από τη σύγχυση μεταξύ της νόμιμης και της εμπορικής εγγύησης. Επιπλέον, στο πλαίσιο της εγγύησης, πρέπει να προέχει η επισκευή έναντι της αντικατάστασης με νέο προϊόν, χωρίς όμως να περιορίζεται η ελευθερία των καταναλωτών να επιλέγουν τη λύση στο πρόβλημά τους. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Προκειμένου να ευνοηθεί η παράταση της διάρκειας ζωής των προϊόντων, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προσθήκη νέων εμπορικών πρακτικών στον κατάλογο των ενεργειών που θεωρούνται παραπλανητικές. Ωστόσο, ως προς τρία σημεία, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να υπερβεί την υποχρέωση ενημέρωσης:






  — | Τεχνικές που εισάγονται για τη συντόμευση της διάρκειας ζωής ενός προϊόντος: κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, οι πρακτικές αυτές πρέπει να ενταχθούν στις παραπλανητικές εμπορικές πρακτικές, πέραν της απλής έλλειψης ενημέρωσης. |
| --- | --- | --- |

1.7.

—

Τεχνικές που εισάγονται για τη συντόμευση της διάρκειας ζωής ενός προϊόντος: κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, οι πρακτικές αυτές πρέπει να ενταχθούν στις παραπλανητικές εμπορικές πρακτικές, πέραν της απλής έλλειψης ενημέρωσης.

| — | Αδυναμία επισκευής ορισμένων προϊόντων: και πάλι, τα εκ προθέσεως εμπόδια στην επισκευή, και όχι απλώς η έλλειψη σχετικής ενημέρωσης, θα μπορούσαν να θεωρηθούν παραπλανητικές εμπορικές πρακτικές. |
| --- | --- |

—

Αδυναμία επισκευής ορισμένων προϊόντων: και πάλι, τα εκ προθέσεως εμπόδια στην επισκευή, και όχι απλώς η έλλειψη σχετικής ενημέρωσης, θα μπορούσαν να θεωρηθούν παραπλανητικές εμπορικές πρακτικές.

| — | Επικαιροποιήσεις που ενδέχεται να προκαλέσουν δυσλειτουργίες: ως προς αυτό, χρειάζεται να επιβάλλεται αναστρεψιμότητα της επικαιροποίησης. |
| --- | --- |

—

Επικαιροποιήσεις που ενδέχεται να προκαλέσουν δυσλειτουργίες: ως προς αυτό, χρειάζεται να επιβάλλεται αναστρεψιμότητα της επικαιροποίησης.

| 1.8. | Η ενίσχυση των δυνατοτήτων δράσης των καταναλωτών πρέπει να συνοδεύεται από βελτίωση της προστασίας από την παραπλανητική διαφήμιση. Υπό την έννοια αυτή, το νομικό πλαίσιο για τη διαφήμιση πρέπει να ενσωματώνει καλύτερα τους στόχους της βιώσιμης ανάπτυξης. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Επομένως, στη διαφήμιση πρέπει να απαγορεύεται κάθε μη αιτιολογημένος ισχυρισμός, όπως συμβαίνει συχνά όσον αφορά το ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα, καθώς και κάθε αναφορά ή αναπαράσταση συμπεριφορών που αντιβαίνουν στην προστασία του περιβάλλοντος και στη διατήρηση των φυσικών πόρων. Απαιτείται επίσης ενίσχυση της ικανότητας ελέγχου των οικολογικών ισχυρισμών. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Προκειμένου να αποφευχθεί η σύγχυση και δεδομένης της αύξησης των περιβαλλοντικών σημάτων, που συχνά αυτοανακηρύσσονται ως τέτοια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στο οικολογικό σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και στην ανάγκη για διαδικασίες πιστοποίησης όσον αφορά την επισήμανση. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Για να υπάρχει επαγρύπνηση ως προς τις παραπλανητικές εμπορικές πρακτικές, η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ να ενισχύσει την προστασία των καταγγελλόντων δυσλειτουργίες όσον αφορά τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά των προϊόντων. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Τέλος, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εντείνει τις προσπάθειες για υψηλού βαθμού ευαισθητοποίηση των καταναλωτών όσον αφορά τα ζητήματα της υπεύθυνης κατανάλωσης. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Κύρια σημεία του εγγράφου της Επιτροπής

| 2.1. | Η υπό εξέταση πρόταση οδηγίας αποσκοπεί στην ενίσχυση των δικαιωμάτων των καταναλωτών με την τροποποίηση δύο οδηγιών που προστατεύουν τα συμφέροντα των καταναλωτών σε επίπεδο ΕΕ: οδηγία 2005/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1) για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές και οδηγία 2011/83/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2) σχετικά με τα δικαιώματα των καταναλωτών. Η πρόταση αποσκοπεί να συμβάλει σε μια κυκλική, καθαρή και πράσινη οικονομία της ΕΕ, παρέχοντας στους καταναλωτές τη δυνατότητα να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις αγοράς και, ως εκ τούτου, να συμβάλλουν σε μια πιο βιώσιμη κατανάλωση. Στοχεύει, επίσης, στις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, που παραπλανούν τους καταναλωτές και τους απομακρύνουν από τις επιλογές βιώσιμης κατανάλωσης. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η πρόταση ήταν μία από τις πρωτοβουλίες που ορίζονται στο νέο θεματολόγιο για τους καταναλωτές (3) και στο σχέδιο δράσης για την κυκλική οικονομία (4) και αποτελεί συνέχεια της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας (5). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η πρόταση περιλαμβάνει μια ολόκληρη σειρά μέτρων για την επικαιροποίηση της ισχύουσας νομοθεσίας για τους καταναλωτές, ώστε να διασφαλίζεται η προστασία των καταναλωτών και η δυνατότητά τους να συμβάλλουν ενεργά στην πράσινη μετάβαση. Η οδηγία για τα δικαιώματα των καταναλωτών απαιτεί επί του παρόντος από τους εμπόρους να παρέχουν στους καταναλωτές πληροφορίες σχετικά με τα κύρια χαρακτηριστικά των αγαθών ή των υπηρεσιών. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ωστόσο, δεδομένου ότι δεν υπάρχει απαίτηση πληροφόρησης σχετικά με την απουσία εμπορικών εγγυήσεων όσον αφορά την ανθεκτικότητα, η οδηγία δεν παρέχει επαρκή κίνητρα στους παραγωγούς, ώστε να παρέχουν τέτοιες εγγυήσεις στους καταναλωτές. Σύμφωνα με έρευνες, όταν τα καταναλωτικά προϊόντα προσφέρονται με εμπορική εγγύηση, οι πληροφορίες σχετικά με τις εν λόγω εμπορικές εγγυήσεις, καθώς και ο τρόπος χρέωσης των καταναλωτών, είναι συχνά ασαφείς, ανακριβείς ή ελλιπείς, κάτι που καθιστά δύσκολη για τους καταναλωτές τη σύγκριση μεταξύ των προϊόντων και τη διάκριση μεταξύ της εμπορικής εγγύησης και της (υποχρεωτικής) νόμιμης εγγύησης (6). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Επιπλέον, η οδηγία δεν περιέχει ειδικές απαιτήσεις για την παροχή πληροφοριών στους καταναλωτές σχετικά με τη δυνατότητα επισκευής των αγαθών. Οι πληροφορίες αυτές, οι οποίες θα έδιναν τη δυνατότητα προώθησης της επισκευής των αγαθών και θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμες για τη συμβολή των καταναλωτών σε μια κυκλική οικονομία, απουσιάζουν σε μεγάλο βαθμό στο σημείο πώλησης. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι έως και το 80 % των καταναλωτών της ΕΕ ισχυρίζονται ότι δυσκολεύονται να βρουν πληροφορίες σχετικά με την ευκολία επισκευής ενός προϊόντος (7). |
| --- | --- |

2.5.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Σήμερα, οι περισσότεροι ευρωπαίοι καταναλωτές εκφράζουν τη δυσαρέσκειά τους για την έλλειψη πληροφόρησης σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της κατανάλωσης. Αυτό επιβεβαιώθηκε από τη δημόσια διαβούλευση που διοργάνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το 2012, το Ευρωβαρόμετρο με θέμα «Η στάση και η συμπεριφορά των ευρωπαίων καταναλωτών απέναντι στα οικολογικά προϊόντα» έδειξε ότι το 92 % των Ευρωπαίων ερωτηθέντων τάσσονται υπέρ της παροχής πληροφοριών σχετικά με τη διάρκεια ζωής των προϊόντων. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Αυτό το κενό πληροφόρησης είναι επιζήμιο, καθώς οι σαφείς και κατανοητές πληροφορίες ενθαρρύνουν την αλλαγή συμπεριφοράς. Το αποτέλεσμα αυτό επιβεβαιώθηκε από την ΕΟΚΕ, η οποία, στη μελέτη της σε 3 000 Ευρωπαίους καταναλωτές, πραγματοποίησε προσομοίωση της αναγραφής της διάρκειας ζωής των καθημερινών καταναλωτικών προϊόντων σε έναν δικτυακό τόπο αγορών. Σύμφωνα με την εν λόγω μελέτη, η αναγραφή της διάρκειας ζωής δίνει ένα ποσοστό 56 % πρόσθετων πωλήσεων για τα προϊόντα μακράς διάρκειας ζωής. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η έλλειψη πληροφόρησης των καταναλωτών έχει πρωταρχική κοινωνική σημασία. Οι δυσκολίες που συνδέονται με την αγοραστική δύναμη καθιστούν ακόμη πιο σημαντική τη στήριξη των μεσαίων και μειονεκτουσών κοινωνικών ομάδων προς την επισκευή και μια πιο υπεύθυνη κατανάλωση. Η βελτίωση της πληροφόρησης των καταναλωτών με απλά μέσα είναι ένας τρόπος να καταστεί πιο προσιτή στα πλέον ευάλωτα άτομα η υπεύθυνη κατανάλωση. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η καλύτερη πληροφόρηση των καταναλωτών συμβάλλει στην ενίσχυση του επιχειρηματικού μοντέλου των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Δεδομένων των κινδύνων ντάμπινγκ που συνδέονται με τις εισαγωγές φθηνών προϊόντων, οι πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) και οι επιχειρήσεις που τους αναθέτουν υπεργολαβίες ενδέχεται να έχουν μεγαλύτερη προβολή στους καταναλωτές· αυτό θα τους επιτρέψει να αναδείξουν την ποιότητα των προϊόντων που σχεδιάζονται στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Οι έμποροι λιανικής και τα φυσικά καταστήματα της Ευρώπης μπορούν επίσης να στηριχθούν σε αυτές τις επικείμενες νομοθετικές εξελίξεις, καθώς είναι πιθανό να αυξήσουν το συγκριτικό πλεονέκτημά τους έναντι των διαδικτυακών καταστημάτων. Πράγματι, ο συμβουλευτικός ρόλος που παρέχει ο φυσικός πωλητής ενισχύεται από τις νέες πληροφορίες που δίνει στον καταναλωτή. Τέτοιου είδους εξελίξεις συμβάλλουν στην ενίσχυση της απασχόλησης στην ΕΕ. Για τον σκοπό αυτό, η Ευρώπη πρέπει να διαθέτει τους κατάλληλους ανθρώπινους πόρους: η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να στηρίξει τις προσπάθειες κατάρτισης των επιχειρήσεων, ιδίως των ΜΜΕ. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Αν και είναι αναγκαίο να παρέχονται κατάλληλες περιβαλλοντικές πληροφορίες, πρέπει να διασφαλίζεται ότι λαμβάνεται υπόψη το σύνολο των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Οι κλιματικές επιπτώσεις, μετρούμενες υπό τη μορφή των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, βρίσκονται στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου, αλλά δεν αποτελούν παρά μόνο ένα μέρος των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Για παράδειγμα, οι αναλύσεις του κύκλου ζωής των προϊόντων δείχνουν ότι οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις για τα περισσότερα καταναλωτικά αγαθά προέρχονται κυρίως από την εξόρυξη πόρων και την παραγωγή των προϊόντων, με αποτέλεσμα η περιβαλλοντική προτεραιότητα να επικεντρώνεται στην παράταση της διάρκειας ζωής των προϊόντων. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Ωστόσο, σε όλες αυτές τις πτυχές, η μέση κατανάλωση των Ευρωπαίων δεν είναι περιβαλλοντικά βιώσιμη. Σύμφωνα με τον υπολογισμό του οικολογικού αποτυπώματος, λόγου χάρη, ο τρόπος ζωής ενός Ευρωπαίου θα απαιτούσε το ισοδύναμο 2,8 πλανητών. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Σε πολλές περιπτώσεις, ο σχεδιασμός των προϊόντων οδηγεί σε μείωση της διάρκειας ζωής τους, είτε μέσω τεχνικών διαδικασιών είτε μέσω εμποδίων επισκευής είτε μέσω τεχνικών λογισμικού. Η πρόωρη αχρήστευση που προκύπτει αποτελεί ένα από τα κύρια σημεία δυσαρέσκειας των καταναλωτών, που είναι θύματα άκρως ασύμμετρης πληροφόρησης. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Τέλος, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης. Από την άποψη αυτή, πρέπει να ενθαρρυνθούν οι πρωτοβουλίες που συμβάλλουν στη βελτίωση της διάρκειας ζωής των προϊόντων, ιδίως εκείνες που αφορούν τα μέταλλα στρατηγικής σημασίας. |
| --- | --- |

3.9.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

4.1.   Παροχή πρόσθετων πληροφοριών στους καταναλωτές σχετικά με τη διάρκεια ζωής των προϊόντων

| 4.1.1 | Δεδομένης της σημασίας των διακυβευμάτων της διάρκειας ζωής των προϊόντων, είναι αναγκαίο να βελτιωθεί η πληροφόρηση των καταναλωτών. Υπό την έννοια αυτή, η πρόταση της Επιτροπής είναι ευπρόσδεκτη διότι αποσκοπεί στη συστηματοποίηση της παροχής πληροφοριών σχετικά με τη διαθεσιμότητα ανταλλακτικών, τα εγχειρίδια οδηγιών χειρισμού ή την περίοδο που καλύπτεται από τις επικαιροποιήσεις λογισμικού. |
| --- | --- |

4.1.1

| 4.1.2 | Σημειωτέον ότι, ενώ η έλλειψη πληροφοριών είναι επιζήμια, οι υπερβολικά πολλές ή τεχνικές πληροφορίες είναι σχεδόν εξίσου επιβλαβείς. |
| --- | --- |

4.1.2

| 4.1.3 | Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί την Επιτροπή για τα πιθανά προβλήματα που θα μπορούσαν να προκαλέσουν οι καινούργιες πληροφορίες που παρέχονται μέσω μιας ηλεκτρονικής ετικέτας ή ενός κωδικού QR. Εκτός από τις πρόσθετες ψηφιακές περιβαλλοντικές επιπτώσεις που προκαλούνται από αυτές τις τεχνικές, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι κάθε πρόσθετη ενέργεια (το να πρέπει να βγάλεις το έξυπνο τηλέφωνό σου, να κάνεις κλικ, να σαρώσεις κ.λπ.) αποτελεί ένα ακόμα εμπόδιο στην υπεύθυνη κατανάλωση. |
| --- | --- |

4.1.3

| 4.1.4 | Η πρόταση της Επιτροπής κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, δεδομένου ότι συνδέει τις προκλήσεις της επικοινωνίας με τις προκλήσεις της πρόωρης αχρήστευσης των προϊόντων. Το πρώτο βήμα για την ενίσχυση της πληροφόρησης των καταναλωτών πρέπει να είναι η θέσπιση μιας βαθμολογίας δυνατότητας επισκευής για όσο το δυνατόν περισσότερα προϊόντα, όπως συμβαίνει στη Γαλλία από το 2021. Η δυνατότητα επισκευής είναι πράγματι μία από τις πιο εύκολα μετρήσιμες πτυχές της ανθεκτικότητας των προϊόντων. |
| --- | --- |

4.1.4

| 4.1.5 | Για να ανταποκριθεί στις προκλήσεις, η βαθμολογία δυνατότητας επισκευής πρέπει να σχεδιαστεί με φιλόδοξο τρόπο σε τουλάχιστον δύο διαστάσεις. Αφενός, πρέπει να καλύπτει όσο το δυνατόν περισσότερα ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά προϊόντα και ηλεκτρικές οικιακές συσκευές. Αφετέρου, η δυνατότητα επισκευής πρέπει να νοείται σε όλες τις διαστάσεις της, συνεκτιμωμένου του κόστους επισκευής (τιμή των ανταλλακτικών), της διαθεσιμότητας ανταλλακτικών και των όρων υποστήριξης λογισμικού. |
| --- | --- |

4.1.5

| 4.1.6 | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, μια φιλόδοξη πολιτική ενημέρωσης των καταναλωτών δεν πρέπει να σταματά στη δυνατότητα επισκευής. Πράγματι, οι προσδοκίες των καταναλωτών αφορούν κυρίως το να διαρκούν τα προϊόντα στον χρόνο και όχι το να είναι επισκευάσιμα. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκφράσει την άποψή της επ’ αυτού (8). Η ΕΕ χρειάζεται έναν απλό δείκτη που θα παρέχει πληροφορίες σχετικά με την ανθεκτικότητα ενός προϊόντος, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας επισκευής, αλλά και της αντοχής και της δυνατότητας αναβάθμισης των προϊόντων, πράγμα που θα ευνοήσει εμμέσως την επανεκβιομηχάνιση στην Ευρώπη. Η αρχή αυτή, η οποία πρέπει προφανώς να συζητηθεί με τα ενδιαφερόμενα μέρη ως προς τις λεπτομέρειες της εφαρμογής της, που θα πρέπει να είναι σταδιακή, πρέπει να συμπεριληφθεί στις προτάσεις της Επιτροπής, λόγω του κινδύνου να αγνοηθεί μία από τις κύριες προσδοκίες των καταναλωτών. |
| --- | --- |

4.1.6

| 4.1.7 | Απαιτούνται περαιτέρω εργασίες σχετικά με την εγγύηση των προϊόντων, ώστε να βελτιωθεί η πληροφόρηση των καταναλωτών. Κατ’ αρχάς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να επαναβεβαιώσει μια απλή αρχή: η ύπαρξη και η διάρκεια της εγγύησης συμμόρφωσης (οδηγία (ΕΕ) 2019/771 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (9)) πρέπει να αναγράφεται παντού, είτε στα φυσικά είτε στα διαδικτυακά καταστήματα, για όλα τα προϊόντα. Πράγματι, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην επιβολή της ισχύουσας νομοθεσίας πριν από την προσθήκη νέων δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

4.1.7

| 4.1.8 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι έχουν ληφθεί υπόψη οι δυσκολίες που ενδέχεται να αντιμετωπίζουν οι καταναλωτές ως προς τη διάκριση των εμπορικών εγγυήσεων από τη νόμιμη εγγύηση. Ως εκ τούτου, είναι χρήσιμο να προβλέψει η Επιτροπή ότι οι εν λόγω εμπορικές εγγυήσεις δεν θα δημιουργούν σύγχυση. |
| --- | --- |

4.1.8

| 4.1.9 | Προκειμένου να αυξηθούν οι θετικές συνέπειές της στην προστασία του περιβάλλοντος, η εγγύηση θα μπορούσε να προκρίνει την επισκευή του προϊόντος που υπέστη βλάβη και όχι την αντικατάστασή του από νέο προϊόν. Η ΕΕ θα μπορούσε να προωθήσει την ιδέα ότι προέχει η επισκευή έναντι της αντικατάστασης σε περίπτωση βλάβης του προϊόντος, καθιστώντας την επισκευή ευκολότερη, ταχύτερη και πιο πρακτική για τους καταναλωτές. |
| --- | --- |

4.1.9

| 4.1.10 | Σε συνδυασμό με τις διευθετήσεις αυτές, η ευαισθητοποίηση του κοινού μπορεί να συμβάλει ακόμη περισσότερο σε αυτόν τον αναπροσανατολισμό της κατανάλωσης. Για παράδειγμα, οι εκστρατείες για τα σωστά αντανακλαστικά που πρέπει να υιοθετηθούν ώστε να υπάρχει υπεύθυνη κατανάλωση (ενημέρωση, δεύτερο χέρι, επισκευή, συντήρηση των προϊόντων) πρέπει να προωθηθούν ή ακόμη και να δρομολογηθούν από την ΕΕ, ιδίως με την υποστήριξη της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, η οποία μπορεί να διαδραματίσει καίριο ρόλο ως προς την πρόταση αυτή. |
| --- | --- |

4.1.10

4.2.   Ενίσχυση των μέτρων με υπέρβαση της υποχρέωσης ενημέρωσης

| 4.2.1 | Προβλέποντας κυρώσεις μόνο για την έλλειψη ενημέρωσης, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα προετοίμαζε το έδαφος για τη νομιμοποίηση των πρακτικών αυτών, οι οποίες είναι ωστόσο ασυμβίβαστες με την προστασία των καταναλωτών και του περιβάλλοντος. Η ΕΕ δεν μπορεί να αρκεστεί στην απαγόρευση της μη ενημέρωσης σχετικά με μια τεχνική που αποσκοπεί στον περιορισμό της διάρκειας ζωής ενός προϊόντος· οφείλει να απαγορεύσει την πρακτική αυτή καθαυτή. Με άλλα λόγια, θα ήταν ακατανόητο η ΕΕ να στείλει το μήνυμα ότι επιτρέπεται η προγραμματισμένη αχρήστευση, εφόσον συνοδεύεται από ενημέρωση των καταναλωτών. Η διάταξη πρέπει να είναι τέτοια ώστε να καθιστά σαφές στους κατασκευαστές ότι στην Ευρώπη τα προϊόντα δεν μπορεί να σχεδιάζονται έτσι ώστε να χαλάνε πρόωρα. |
| --- | --- |

4.2.1

| 4.2.2 | Ομοίως, οι άλλες διατυπώσεις της οδηγίας ενέχουν τον κίνδυνο να μην προστατεύονται επαρκώς οι καταναλωτές. Δεν αρκεί να υποχρεώνεται ο κατασκευαστής να ενημερώνει τον καταναλωτή ότι ένα προϊόν δεν είναι επισκευάσιμο. Αυτό που πρέπει να απαγορευτεί είναι η εσκεμμένη αδυναμία επισκευής του προϊόντος αυτή καθαυτή. |
| --- | --- |

4.2.2

| 4.2.3 | Όπως γνωρίζουν η ΕΟΚΕ και η Επιτροπή, οι επικαιροποιήσεις λογισμικού συχνά προέρχονται από λογισμικά πολύ απαιτητικά σε μνήμη και ενέργεια, που μειώνουν τη διάρκεια ζωής του συνδεδεμένου εξοπλισμού. Η νομοθεσία δεν πρέπει μόνο να απαιτεί από τον κατασκευαστή να ενημερώνει τον καταναλωτή σχετικά με τις ανεπιθύμητες συνέπειες μιας επικαιροποίησης. Και πάλι, είναι εύκολο να φανταστεί κανείς το πώς οι πληροφορίες αυτές μπορούν να χαθούν εν μέσω μιας ροής θετικών πληροφοριών σχετικά με την επικαιροποίηση αυτή, οδηγώντας τον καταναλωτή να την αποδεχθεί. |
| --- | --- |

4.2.3

4.3.   Οριοθέτηση και επιβολή κυρώσεων για τις πρακτικές που μειώνουν τη δυνατότητα δράσης των καταναλωτών

| 4.3.1 | Όπως ορθώς επισημαίνει η Επιτροπή, οι πρακτικές προβολής οικολογικού προσωπείου αποτελούν ένα από τα κύρια εμπόδια που παρακωλύουν την ενημέρωση των καταναλωτών προς όφελος της πράσινης μετάβασης. Το σχέδιο οδηγίας ορθώς επισημαίνει την ανάγκη επιβολής κυρώσεων για τους γενικούς περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς που δεν μπορούν να εκτιμηθούν αντικειμενικά ούτε να αποδειχθούν. |
| --- | --- |

4.3.1

| 4.3.2 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την απαγόρευση της αναγραφής σημάτων βιωσιμότητας που δεν υπάγονται σε επίσημο σύστημα πιστοποίησης. Η σταδιακή και συντονισμένη ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής βαθμολογίας, που προτείνεται στην παρούσα γνωμοδότηση, ενδέχεται να καλύψει αυτή την ανάγκη. |
| --- | --- |

4.3.2

| 4.3.3 | Άλλοι περιβαλλοντικοί ισχυρισμοί συχνά βλάπτουν την ενημέρωση των καταναλωτών. Είναι θεμιτό να απαγορευτεί η προβολή περιβαλλοντικών επιδόσεων όταν αφορούν μόνο ένα χαρακτηριστικό του προϊόντος ή αποτελούν απλώς εφαρμογή νομικών υποχρεώσεων ή της κοινής πρακτικής. |
| --- | --- |

4.3.3

| 4.3.4 | Η ενθάρρυνση της υπεύθυνης κατανάλωσης συνεπάγεται επίσης την ενίσχυση των επισημάνσεων που πιστοποιούν σοβαρά περιβαλλοντικά διαβήματα. Υπό την έννοια αυτή, παρά την πρόοδο που έχει σημειώσει, το ευρωπαϊκό οικολογικό σήμα εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ελάχιστα σήμερα. Θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο της στήριξης, ώστε να γίνει πιο προσιτό το σήμα αυτό, και της πραγματοποίησης κατάλληλης επικοινωνιακής εκστρατείας. |
| --- | --- |

4.3.4

| 4.3.5 | Ακολουθώντας τη λογική αυτή, το νομικό πλαίσιο για τη διαφήμιση πρέπει να ενσωματώνει καλύτερα τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης, καθώς και να επιβάλλει ένα ισχυρό πλαίσιο για τη διαφήμιση των πλέον ρυπογόνων προϊόντων, σύμφωνα με την πρόσφατη σχετική γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (10). |
| --- | --- |

4.3.5

| 4.3.6 | Στο ίδιο πνεύμα, εφόσον η διαφήμιση πρέπει να αποφεύγει τη χρήση περιβαλλοντικών ισχυρισμών για ένα προϊόν στο σύνολό του όταν αφορούν μόνο ορισμένα στοιχεία του προϊόντος, πρέπει επίσης να απαγορεύει κάθε μη αιτιολογημένο ισχυρισμό, όπως συμβαίνει πολύ συχνά όσον αφορά το ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα, καθώς και κάθε αναφορά ή αναπαράσταση συμπεριφορών που αντιβαίνουν στην προστασία του περιβάλλοντος και στη διατήρηση των φυσικών πόρων. Επιπλέον, στη διαφήμιση πρέπει να απαγορεύεται κάθε αναπαράσταση που ενδέχεται να παρουσιάζει ως τετριμμένες ή να προωθεί πρακτικές ή ιδέες αντίθετες προς τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης. |
| --- | --- |

4.3.6

| 4.3.7 | Για την έκδοση έγκαιρων προειδοποιήσεων σχετικά με τις παραπλανητικές εμπορικές πρακτικές, είναι συχνά απαραίτητο να υπάρχουν πληροφορίες προερχόμενες από τις ίδιες τις επιχειρήσεις που διαθέτουν προϊόντα στην αγορά. Ωστόσο, σήμερα, είναι λίγοι οι καταγγέλλοντες δυσλειτουργίες στον τομέα αυτόν, λόγω του φόβου αντιποίνων. Η διαδικασία καταγγελίας δυσλειτουργιών που αναφέρεται στην οδηγία (ΕΕ) 2019/1937 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (11) πρέπει να μπορεί να εφαρμόζεται στους εν λόγω καταγγέλλοντες. |
| --- | --- |

4.3.7

Όλα αυτά τα μέτρα θα είναι πλήρως αποτελεσματικά μόνον εάν συζητηθούν με τους οικονομικούς φορείς, που εκπροσωπούν τόσο τις μεγάλες όσο και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και με τους κοινωνικούς εταίρους, τις ενώσεις καταναλωτών και, γενικότερα, την κοινωνία των πολιτών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρόκειται για μία κεντρική πολιτική, δεδομένου ότι υποστηρίζει ένα ανταγωνιστικό μοντέλο αγοράς προσαρμοσμένο στις περιβαλλοντικές προκλήσεις, που μεριμνά για τους καταναλωτές και την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών οικονομικών φορέων και είναι συμβατό με τις προκλήσεις της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Οδηγία 2005/29/EK του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαΐου 2005, για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές των επιχειρήσεων προς τους καταναλωτές στην εσωτερική αγορά και για την τροποποίηση της οδηγίας 84/450/ΕΟΚ του Συμβουλίου, των οδηγιών 97/7/ΕΚ, 98/27/ΕΚ, 2002/65/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου («Οδηγία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές») (ΕΕ L 149 της 11.6.2005, σ. 22).

1

(2)  Οδηγία 2011/83/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2011 , σχετικά με τα δικαιώματα των καταναλωτών, την τροποποίηση της οδηγίας 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της οδηγίας 1999/44/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και την κατάργηση της οδηγίας 85/577/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της οδηγίας 97/7/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 304 της 22.11.2011, σ. 64).

2

(3)  COM(2020) 696 final της 13ης Νοεμβρίου 2020.

3

(4)  COM(2020) 98 final της 11ης Μαρτίου 2020.

4

(5)  COM(2019) 640 final της 11ης Δεκεμβρίου 2019.

5

(6)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Consumer market study on the functioning of legal and commercial guarantees for consumers in the EU (Μελέτη της αγοράς καταναλωτικών αγαθών σχετικά με τη λειτουργία των νομικών και εμπορικών εγγυήσεων για τους καταναλωτές στην ΕΕ), 2015. Μελέτη για την υποστήριξη της εκτίμησης επιπτώσεων: Study on Empowering Consumers Towards the Green Transition (Μελέτη για την ενδυνάμωση των καταναλωτών προς την πράσινη μετάβαση), Ιούλιος 2021. Commercial warranties: are they worth the money? (Εμπορικές εγγυήσεις: αξίζουν τα λεφτά;) ECC-Net (Δίκτυο Ευρωπαϊκών Κέντρων Καταναλωτών), Απρίλιος 2019.

6

(7)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Behavioural Study on Consumers’ Engagement in the Circular Economy (Μελέτη συμπεριφοράς για τη συμμετοχή των καταναλωτών στην κυκλική οικονομία), 2018, σ. 81.

7

(8)  EE C 67 της 6.3.2014, σ. 23.

8

(9)  Οδηγία (ΕΕ) 2019/771 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 2019, σχετικά με ορισμένες πτυχές που αφορούν τις συμβάσεις για τις πωλήσεις αγαθών, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2017/2394 και της οδηγίας 2009/22/ΕΚ, και την κατάργηση της οδηγίας 1999/44/ΕΚ (ΕΕ L 136, 22.5.2019, σ. 28).

9

(10)  ΕΕ C 105 της 4.3.2022, σ. 6.

10

(11)  Οδηγία (EE) 2019/1937 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2019, σχετικά με την προστασία των προσώπων που αναφέρουν παραβιάσεις του δικαίου της Ένωσης (ΕΕ L 305, 26.11.2019, σ. 17).

11

---

| 22.11.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 443/81 |
| --- | --- | --- | --- |

22.11.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 443/81

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την εταιρική δέουσα επιμέλεια όσον αφορά τη βιωσιμότητα και για την τροποποίηση της οδηγίας (ΕΕ) 2019/1937»

[COM(2022) 71 final]

(2022/C 443/11)

| Εισηγήτρια: | η κ. Antje GERSTEIN |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Antje GERSTEIN

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 4.4.2022
  Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 5.4.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 50 παράγραφος 1 και παράγραφος 2 στοιχείο ζ) και άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 27.6.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 14.7.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 571 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 179/6/14 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 4.4.2022

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 5.4.2022

Νομική βάση

Άρθρο 50 παράγραφος 1 και παράγραφος 2 στοιχείο ζ) και άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

27.6.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

14.7.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

571

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

179/6/14

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την πρόταση ως σημαντικό βήμα για τη θέσπιση ενός συνεκτικού νομοθετικού πλαισίου της ΕΕ για τη βιώσιμη εταιρική διακυβέρνηση και τη δέουσα επιμέλεια, μέσω του οποίου θα προάγεται ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ως καθήκον των επιχειρήσεων και των διευθυντών τους. Στόχος θα πρέπει να είναι η επίτευξη ασφάλειας δικαίου για τις εταιρείες, τους εργαζομένους και όλα τα άλλα ενδιαφερόμενα μέρη. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Συνεπώς η ΕΟΚΕ καλεί τους συννομοθέτες να λάβουν υπόψη την ιδέα των ίσων όρων ανταγωνισμού και να μεριμνήσουν για την πλήρη εναρμόνιση τουλάχιστον των βασικών διατάξεων, με σκοπό να αποφευχθούν στρεβλωτικές αποκλίσεις μεταξύ των νομοθετικών πράξεων μεταφοράς στη νομοθεσία των κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σπουδαιότητα των «Κατευθυντήριων αρχών των Ηνωμένων Εθνών για τις επιχειρήσεις και τα ανθρώπινα δικαιώματα» (UNGP). Πρόκειται για το σημείο αναφοράς που περιγράφει σαφώς τα καθήκοντα και τις αρμοδιότητες όλων των φορέων (κρατών, επιχειρήσεων, κοινωνίας των πολιτών, συνδικαλιστικών οργανώσεων και εκπροσώπων των εργαζομένων) με πρότυπο τους τρεις πυλώνες της προστασίας, του σεβασμού και της επανόρθωσης για τη βελτίωση της κατάστασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των αλυσίδων εφοδιασμού και των αξιακών αλυσίδων σε όλον τον κόσμο. Οι υποχρεώσεις των κρατών βάσει του διεθνούς δικαίου για τα ανθρώπινα δικαιώματα απαιτούν από αυτά να σέβονται, να προστατεύουν και να τηρούν τα ανθρώπινα δικαιώματα των ατόμων εντός της επικράτειάς τους ή/και της δικαιοδοσίας τους. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η συστημική και βιώσιμη αλλαγή στην πράξη μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω της υποστήριξης των χωρών, ώστε να μπορέσουν να εκπληρώσουν αποτελεσματικότερα το καθήκον τους να προστατεύουν τα ανθρώπινα δικαιώματα. Οι εταιρείες έχουν μεν σαφή ευθύνη να σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τον κρίσιμο ρόλο και την εύρυθμη λειτουργία του κράτους. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επικροτεί την εξαγγελθείσα νομοθετική πρωτοβουλία της Επιτροπής, που θα αφορά ειδικά την καταναγκαστική εργασία. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να γίνεται σαφής διάκριση στην οδηγία μεταξύ των δυσμενών επιπτώσεων που είτε προκαλούνται είτε επηρεάζονται από μια επιχείρηση και των επιπτώσεων που δεν προκαλούνται ή δεν επηρεάζονται από μια επιχείρηση, αλλά συνδέονται άμεσα με τις λειτουργίες, τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες της μέσω μιας επιχειρηματικής σχέσης. Πρέπει να αναγνωριστεί ότι η δέουσα επιμέλεια απαιτεί προσέγγιση με βάση τον κίνδυνο και μπορεί να περιλαμβάνει ιεράρχηση προτεραιοτήτων με βάση την αξιολόγηση κινδύνου. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να επισημάνει ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την προβληματική θέση των πολύ μικρών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων και να διασφαλίζουν ότι τα υποστηρικτικά μέσα θα είναι έτοιμα σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο μόλις τεθεί σε ισχύ η νομοθεσία περί δέουσας επιμέλειας. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η επίδειξη εταιρικής δέουσας επιμέλειας είναι μια συνεχής διαδικασία, στην οποία η συμμετοχή των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των λοιπών εκπροσώπων των εργαζομένων αποτελεί παράγοντα επιτυχίας. Η ΕΟΚΕ ζητεί να εξεταστεί το ενδεχόμενο περαιτέρω ανάπτυξης του πλαισίου της ΕΕ για τη βιώσιμη εταιρική διακυβέρνηση. Εν προκειμένω, η σημερινή συμμετοχή των οργανωμένων και εκλεγμένων εκπροσώπων των εργαζομένων, για παράδειγμα με βάση τις εργασίες των ευρωπαϊκών συμβουλίων εργαζομένων ή των διεθνών συμφωνιών-πλαισίων και στα διοικητικά συμβούλια των εταιρειών, μπορεί να λειτουργήσει καθοδηγητικά και υποστηρικτικά. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι η πρόταση της Επιτροπής περιέχει πολυάριθμες ασαφείς νομικές έννοιες που επιδέχονται πολλαπλές ερμηνείες και, ως εκ τούτου, θεωρεί αναγκαίο να οριστούν καλύτερα όροι όπως «εδραιωμένη επιχειρηματική σχέση», «κατάντη αξιακή αλυσίδα» και «κατάλληλα μέτρα», καθότι ορίζουν, επηρεάζουν και καθορίζουν, όχι μόνο στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, αλλά και τις σχετικές απαιτήσεις δέουσας επιμέλειας, τις κυρώσεις και τις υποχρεώσεις. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να καταστεί σαφέστερη η πρόταση όσον αφορά τους ομίλους και τις υποχρεώσεις δέουσας επιμέλειας. Αντί να αναφέρεται σε «εταιρεία» [άρθρο 3 στοιχείο α)], η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η αναφορά σε έναν «όμιλο εταιρειών» είναι καταλληλότερη και πιο συνεκτική όσον αφορά τους μηχανισμούς γνωστοποίησης, τις διαδικασίες καταγγελίας, τον χειρισμό των καταγγελιών/παραπόνων και την επιμόρφωση εντός μιας εταιρείας. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Πλαίσιο της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

| 2.1. | Τα ανθρώπινα δικαιώματα αποτελούν βασικό μέλημα της ΕΕ, των κρατών μελών της, των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, των εργαζομένων και της κοινωνίας των πολιτών. Η μετάβαση της ΕΕ σε μια κλιματικά ουδέτερη και πράσινη οικονομία και το φιλόδοξο σχέδιό της για την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (1) αποτελούν κινητήριες δυνάμεις για την ουσιαστική προσήλωση της ΕΕ στο θεματολόγιο για τις επιχειρήσεις και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αποδεχόμενη πλήρως τα υφιστάμενα διεθνή πρότυπα και τα ευρύτερα επιτεύγματά τους, και συγκεκριμένα τις Κατευθυντήριες αρχές των Ηνωμένων Εθνών για τις επιχειρήσεις και τα ανθρώπινα δικαιώματα (2) και τις κατευθυντήριες γραμμές του ΟΟΣΑ για τις πολυεθνικές επιχειρήσεις (3) η ΕΟΚΕ δίνει έμφαση στη συνέπεια της πολιτικής με τα μέσα αυτά. Η τριμερής διακήρυξη αρχών της ΔΟΕ σχετικά με τις πολυεθνικές επιχειρήσεις και την κοινωνική πολιτική περιλαμβάνει επίσης ένα ολοκληρωμένο σύνολο δικαιωμάτων σχετικά με τις πολυεθνικές επιχειρήσεις και την εργασία, παραπέμποντας ιδίως στις συμβάσεις και τις συστάσεις για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, και θα πρέπει, ως εκ τούτου, να εξεταστεί. Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης συνοχή μεταξύ των εθνικών πολιτικών και της ενωσιακής νομοθεσίας που εκπονείται επί του παρόντος και αφορά παρόμοιους τομείς ή περιλαμβάνει επίσης κανόνες δέουσας επιμέλειας. Παραδείγματα τέτοιων νομοθεσιών είναι: η οδηγία για την υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας από τις εταιρείες (CSRD) (4), η πρόταση κανονισμού για τα προϊόντα μηδενικής αποψίλωσης (5), η πρόταση για νέο κανονισμό για τις μπαταρίες (6), η πρωτοβουλία για τα βιώσιμα προϊόντα (SPI) (7), η ενωσιακή ταξινόμηση των βιώσιμων επενδύσεων (8) και η επικείμενη νομοθετική πρωτοβουλία της Επιτροπής για την αποτελεσματική απαγόρευση της διάθεσης στην αγορά της ΕΕ προϊόντων που παράγονται υπό συνθήκες καταναγκαστικής εργασίας (απαγόρευση εμπορίας) (9). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Αφού ορισμένα κράτη μέλη (10) θέσπισαν εθνική νομοθεσία περί εταιρικής δέουσας επιμέλειας, εμφανίστηκε μια αυξανόμενη επιθυμία να δημιουργηθούν ίσοι όροι ανταγωνισμού σε ενωσιακό επίπεδο για τις εταιρείες εντός της ΕΕ και να αποφευχθεί ο κατακερματισμός. Με αυτά τα δεδομένα, η Επιτροπή παρουσίασε αυτήν την πρόταση για ένα οριζόντιο πλαίσιο που θα ενθαρρύνει τις επιχειρήσεις να κάνουν ό,τι καλύτερο μπορούν για τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

2.2.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η άνευ προηγουμένου επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία αλλάζει ριζικά τη γεωπολιτική και έχει πυροδοτήσει μια εκ βάθρων επαναξιολόγηση των οικονομικών σχέσεων και εξαρτήσεων στην παγκοσμιοποιημένη οικονομία μας, επιταχύνοντας την επιδίωξη μεγαλύτερης ανεξαρτησίας της Ευρώπης σε βασικούς στρατηγικούς τομείς. Η επακόλουθη ευρεία αναπροσαρμογή των αλυσίδων εφοδιασμού μας θα καθιστά αναγκαία την ανάλυση της σχέση μεταξύ της δέουσας επιμέλειας και του καθήκοντος επιβολής πολιτικά αποφασισμένων κυρώσεων που περιορίζουν το εύρος της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ ζητεί να ακολουθείται μια προσέγγιση που θα είναι πρακτική, θα λαμβάνει υπόψη τη νέα επιχειρηματική πραγματικότητα και θα είναι υποστηρικτική, παρέχοντας τις συμβουλές που χρειάζονται επειγόντως. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Λόγω της μεγάλης πολυπλοκότητας των σημερινών αλυσίδων εφοδιασμού, η διεξοδικότητα πρέπει να υπερισχύσει της ταχύτητας — ο λεπτομερής σχεδιασμός της εν λόγω οδηγίας απαιτεί αίσθηση αναλογίας. Εκτός από τον πλήρη σεβασμό των διεθνών προτύπων και μέσων προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το σημείο εκκίνησης θα πρέπει πάντα να είναι ο τρόπος με τον οποίο τα ορθώς καθιερωμένα στοιχεία των Κατευθυντήριων αρχών των Ηνωμένων Εθνών για τις επιχειρήσεις και τα ανθρώπινα δικαιώματα και των Κατευθυντήριων γραμμών του ΟΟΣΑ για τις πολυεθνικές επιχειρήσεις μπορούν να ενσωματωθούν με πρακτικό και αποτελεσματικό τρόπο παράλληλα με μια προσεκτική αξιολόγηση των συνεπειών/αντικτύπου της παρούσας οδηγίας σε διάφορα είδη ευρωπαϊκών εταιρειών (π.χ. πολύ μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, δομές συμμετοχών με διεθνή λειτουργία). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η προτεινόμενη οδηγία αποτελεί ένα μόνο στοιχείο ενός πολύ πιο ολοκληρωμένου θεματολογίου της ΕΕ για την προαγωγή της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας, της αξιοπρεπούς εργασίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων παγκοσμίως. Η συστημική και βιώσιμη αλλαγή στο πεδίο μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω της υποστήριξης των χωρών, ώστε να μπορέσουν να εκπληρώσουν αποτελεσματικότερα το καθήκον τους να προστατεύουν τα ανθρώπινα δικαιώματα. Οι εταιρείες έχουν σαφή ευθύνη να σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τον κρίσιμο ρόλο και την ορθή λειτουργία του κράτους, ιδίως το καθήκον του κράτους να παρέχει προστασία έναντι της παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων εντός της επικράτειας και της δικαιοδοσίας του, λαμβάνοντας τα κατάλληλα μέτρα για την πρόληψη, την έρευνα, την τιμωρία και την επανόρθωση για τις προσβολές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων μέσω αποτελεσματικών πολιτικών, νομοθετικών και κανονιστικών διατάξεων και διαδικασιών εκδίκασης. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Οι εταιρείες υποχρεούνται να συμμορφώνονται με την ισχύουσα νομοθεσία και έχουν την ευθύνη να σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα σύμφωνα με τις κατευθυντήριες αρχές των Ηνωμένων Εθνών για τις επιχειρήσεις και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Πρέπει να εφαρμόζουν μια λειτουργική διαδικασία δέουσας επιμέλειας για τη διασφάλιση του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά μήκος των αξιακών αλυσίδων. Τα κράτη και οι κυβερνήσεις τους έχουν καθήκον να διώκουν τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Είναι οι αποδέκτες των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των αντίστοιχων διεθνών συμβάσεων. Τα κράτη έχουν δικαίως πολλές εξουσίες επιβολής που δεν διαθέτουν και δεν θα έπρεπε ποτέ να διαθέτουν οι εταιρείες. Σε αυτές περιλαμβάνονται η επιθεώρηση των χώρων εργασίας, η επιβολή προστίμων, η κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων, η ανάκληση επιχειρηματικών αδειών, η σύλληψη υπόπτων, οι κατηγορίες φερόμενων καταχραστών και η φυλάκιση όσων έχουν καταδικαστεί. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη συνεχή ανάγκη να δίνεται προτεραιότητα στον πράσινο μετασχηματισμό παράλληλα με την κοινωνική προστασία και τη διασφάλιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών πρέπει επίσης να διαδραματίσουν βασικό ρόλο στη δημιουργία αξιόπιστης διαφάνειας όσον αφορά την παραβίαση των ανθρωπίνων και περιβαλλοντικών δικαιωμάτων, καθώς και στην εποπτεία τήρησης της απαίτησης, βάσει της ταξινόμησης της ΕΕ, να τηρούνται στις επενδύσεις η αρχή της «μη πρόκλησης σημαντικής βλάβης» (DNSH) και οι ελάχιστες διασφαλίσεις (11). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις και οι εκπρόσωποι των εργαζομένων έχουν πλήρη επίγνωση των περιπτώσεων στις οποίες ενδέχεται να σημειωθούν ανάρμοστες συμπεριφορές. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της διασφάλισης της συμμετοχής των εκπροσώπων των εργαζομένων και των συνδικαλιστικών οργανώσεων στη δημιουργία (χαρτογράφηση κινδύνων) διαδικασιών δέουσας επιμέλειας, καθώς και στην παρακολούθησή τους (εφαρμογή) και στην αναφορά παραβιάσεων (μηχανισμοί προειδοποίησης). Μόνο με μια γόνιμη κοινωνική εταιρική σχέση είναι δυνατή η διαχείριση του μετασχηματισμού προς μια πιο κοινωνική και οικολογική βιώσιμη οικονομία. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ο κατάλογος των διεθνών ανθρωπίνων δικαιωμάτων στον οποίο θα πρέπει να βασίζεται η οδηγία πρέπει να είναι σαφώς καθορισμένος, ώστε να παρέχεται στις επιχειρήσεις η ασφάλεια δικαίου που χρειάζονται στη διεθνή επιχειρηματική ζωή. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η εταιρική δέουσα επιμέλεια θα πρέπει να επεκταθεί στην εξέταση των προτύπων για τα ανθρώπινα δικαιώματα που αναγνωρίζονται στις κατευθυντήριες αρχές των Ηνωμένων Εθνών για τις επιχειρήσεις και τα ανθρώπινα δικαιώματα (12), που συνίστανται στις αρχές που σχετίζονται με τα βασικά εργασιακά πρότυπα της ΔΟΕ (απαγόρευση της αναγκαστικής εργασίας, της παιδικής εργασίας και των διακρίσεων, καθώς και ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι), στην Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (13) και τα διεθνή σύμφωνα για τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα (14) και τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα (15). Επιπλέον, ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (16), καθώς και η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (17) του Συμβουλίου της Ευρώπης και ο Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης (18) και η Τριμερής Διακήρυξη Αρχών της ΔΟΕ σχετικά με τις πολυεθνικές επιχειρήσεις και την κοινωνική πολιτική (19), καθορίζουν δικαιώματα, αξίες και αρχές που χρησιμεύουν ως πυξίδα για την ΕΕ στο σύνολό της. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι η οδηγία πρέπει να βελτιωθεί σαφώς με σκοπό τη μεγαλύτερη εναρμόνιση, τη νομική σαφήνεια και την ασφάλεια δικαίου. Ένα υποχρεωτικό πλαίσιο δέουσας επιμέλειας μπορεί να επιτευχθεί με την εφαρμογή ενός συμφωνηθέντος προτύπου, η επιβολή του οποίου θα διασφαλίζεται με αναλογικές, αποτελεσματικές και αποτρεπτικές κυρώσεις, ενώ η απόδοση ευθύνης θα πρέπει να βασίζεται στην παραβίαση ενός σαφώς καθορισμένου συνόλου ανθρωπίνων δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

3.8.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι η πρόταση της Επιτροπής περιέχει πολλές ασαφείς νομικές έννοιες που είναι ανοικτές στην ερμηνεία και ενδέχεται να εφαρμοστούν με διαφορετικό τρόπο από τις εθνικές αρχές και δικαστήρια. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να οριστεί καλύτερα ο όρος «εδραιωμένη επιχειρηματική σχέση», καθώς ορίζει όχι μόνο το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, αλλά και τις απαιτήσεις δέουσας επιμέλειας, τις κυρώσεις και τις υποχρεώσεις αποζημίωσης. Η έννοια της «κατάντη αξιακής αλυσίδας» απαιτεί επίσης έναν πιο ισχυρό ορισμό. Δεν εναπόκειται σε μια εταιρεία να ελέγχει και να αναλαμβάνει την ευθύνη για τις ενέργειες των πελατών της (20). Τα κατάλληλα μέτρα που αναμένεται να έχουν λάβει οι εταιρείες προκειμένου να εξαιρεθούν από την ευθύνη πρέπει να προσδιοριστούν αποτελεσματικότερα και να συμπληρωθούν με παραδείγματα. Τελευταίο αλλά εξίσου σημαντικό είναι το γεγονός ότι οι προτεινόμενες υποχρεώσεις των διευθυντών να λαμβάνουν υπόψη τη συμβολή των «ενδιαφερόμενων μερών» είναι ασαφείς. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η αξιακή αλυσίδα, όπως προτείνεται στο σχέδιο οδηγίας, δεν περιλαμβάνει μόνο τους άμεσους και έμμεσους προμηθευτές, δηλαδή τις «ανάντη» δραστηριότητες, αλλά και τη χρήση και, κατά περίπτωση, τη διάθεση ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας, δηλαδή τις «κατάντη» δραστηριότητες ή τις δραστηριότητες στο τέλος του κύκλου ζωής. Μάλιστα, η ιχνηλάτηση των «κατάντη» δραστηριοτήτων οδηγεί σε ένα ευρύ φάσμα πρακτικών προβλημάτων. Ειδικότερα, η παρακολούθηση ενός προϊόντος μετά τη διάθεσή του στην αγορά είναι πιθανό να είναι ακόμη πιο δύσκολη από την παρακολούθηση της προμήθειας πρώτων υλών και συστατικών στοιχείων. Αυτό ισχύει ιδίως για τα ανακυκλωμένα προϊόντα, όπου η ιχνηλασιμότητα μπορεί συχνά να είναι αδύνατη. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Θα πρέπει να αναμένεται από τις επιχειρήσεις να σχεδιάζουν τις διαδικασίες δέουσας επιμέλειας για τα ανθρώπινα δικαιώματα με τρόπο που να βασίζεται στον κίνδυνο και να είναι ανάλογος με τις πιθανές και τις πραγματικές τους επιπτώσεις. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να διαμορφωθεί το πεδίο εφαρμογής ανάλογα, είτε σε άμεσους επιχειρηματικούς εταίρους είτε σε έμμεσους εταίρους. Τούτο δε υπό τον όρο ότι, στη δεύτερη αυτή περίπτωση, είναι εύλογο να αναμένεται, λαμβάνοντας υπόψη τις περιστάσεις της υπόθεσης, ότι θα ληφθούν επαρκή μέτρα για την πρόληψη, τον μετριασμό, τον τερματισμό ή την ελαχιστοποίηση του μεγέθους των δυσμενών επιπτώσεων, για παράδειγμα σε περιπτώσεις υψηλού βαθμού καθετοποίησης. Αυτή η δοκιμασμένη μέθοδος απόδοσης ευθύνης υπάρχει ήδη στην ισχύουσα νομοθεσία, για παράδειγμα περί ανιχνευσιμότητας, όπως ρυθμίζεται στον βασικό κανονισμό της ΕΕ [κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 178/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (21)]. Η μέθοδος αυτή απαιτεί ουσιαστικά από την εταιρεία να δημιουργήσει συστήματα και διαδικασίες, βάσει της αρχής «ένα βήμα πίσω, ένα βήμα μπροστά», προκειμένου να προσδιορίσει ποιος είναι ο άμεσος προμηθευτής και ο άμεσος αγοραστής (εξαιρουμένου του τελικού καταναλωτή) των προϊόντων της. Η εδραιωμένη προσέγγιση είναι κατάλληλη, διότι κάθε μεμονωμένο μέρος στην αξιακή αλυσίδα μπορεί σαφώς να θεωρηθεί υπεύθυνο για διαδικασίες που μπορεί πραγματικά να επηρεάσει. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Μια προσέγγιση βάσει κινδύνου μπορεί επίσης να περιλαμβάνει μια τομεακή μέθοδο: Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το γεγονός ότι η προτεινόμενη οδηγία αναγνωρίζει ότι υπάρχουν τομεακές ιδιαιτερότητες στις πολιτικές δέουσας επιμέλειας που πρέπει να ληφθούν υπόψη. Η ΕΟΚΕ καλεί τους συννομοθέτες να λάβουν υπόψη τις σημαντικές πολυμερείς πρωτοβουλίες και πρότυπα που έχουν αναπτυχθεί σε ιδιαίτερα ευάλωτους κλάδους (όπως το κακάο, οι μπανάνες και το φοινικέλαιο). |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι οι κατευθυντήριες αρχές αριθ. 15 και αριθ. 22 των Ηνωμένων Εθνών για τις επιχειρήσεις και τα ανθρώπινα δικαιώματα απαιτούν τη λήψη διορθωτικών μέτρων στις περιπτώσεις όπου η ίδια η επιχείρηση έχει προκαλέσει ή έχει συμβάλει σε παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ωστόσο, οι εν λόγω κατευθυντήριες αρχές δεν απαιτούν από την εταιρεία να λάβει επανορθωτικά μέτρα, όταν οι δυσμενείς επιπτώσεις προκαλούνται από άλλη εταιρεία στην αλυσίδα εφοδιασμού. Συνεπώς, οι διατάξεις αυτές αποτυπώνουν τη βασική νομική προϋπόθεση ότι ευθύνη θα πρέπει να αποδίδεται μόνο, όταν υπάρχει σαφής και προβλέψιμη συνάφεια μεταξύ της ζημίας που υφίσταται το θύμα και της επιχείρησης που είναι υπεύθυνη για τη ζημία. Ομοίως, οι κατευθυντήριες γραμμές του ΟΟΣΑ για τις πολυεθνικές επιχειρήσεις τονίζουν ότι η επιδίωξη της πρόληψης δυσμενών επιπτώσεων στις αλυσίδες εφοδιασμού δεν μεταθέτει την ευθύνη από την οντότητα που προκαλεί δυσμενείς επιπτώσεις στην επιχείρηση με την οποία διατηρεί επιχειρηματική σχέση. Για λόγους συνοχής, η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι και σύμφωνα με την οδηγία της ΕΕ, οι εταιρείες θα πρέπει να υπέχουν ευθύνη βάσει του αστικού δικαίου μόνο, εάν οι ίδιες έχουν προκαλέσει άμεσα ή από κοινού (δηλαδή έχουν προκαλέσει εν μέρει) την παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την προσέγγιση της Επιτροπής ότι οι εθνικές αρχές πρέπει να είναι εφοδιασμένες με κυρώσεις οι οποίες είναι «αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές». Σε περιπτώσεις αμέλειας και πρόθεσης, η αρχή θα πρέπει να είναι σε θέση να καθορίζει τα κατάλληλα πρόστιμα. Ωστόσο, το πεδίο εφαρμογής των κυρώσεων θα πρέπει να καθοριστεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να καταστεί σαφέστερη η πρόταση όσον αφορά τους ομίλους και τις υποχρεώσεις δέουσας επιμέλειας. Το τωρινό κείμενο, και ιδίως ο ορισμός της «εταιρείας» [άρθρο 3 στοιχείο α)], φαίνεται ότι υποδεικνύουν ότι οι απαιτήσεις της οδηγίας εφαρμόζονται σε μεμονωμένες εταιρείες και όχι σε ομίλους εταιρειών. Αυτό υπονοεί ότι μια εταιρεία από ένα κράτος μέλος με θυγατρικές που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής και δραστηριοποιούνται σε άλλα κράτη μέλη πρέπει να εφαρμόζει τις αποφάσεις πολλών διαφορετικών εποπτικών αρχών πράγμα που είναι πρακτικά δύσκολο και πιο επίπονο. Μια λύση σε επίπεδο ομίλου έχει πολλά πλεονεκτήματα, όπως μεγαλύτερη συνεκτικότητα όσον αφορά τους μηχανισμούς δημοσιοποίησης, τις διαδικασίες υποβολής εκθέσεων, τη διεκπεραίωση αναφορών/καταγγελιών και την κατάρτιση και ευαισθητοποίηση στο εσωτερικό μιας εταιρείας. Αυτό αναγνωρίζεται στην πρόταση οδηγίας σχετικά με την υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας από τις εταιρείες (CSRD), η οποία προβλέπει εξαίρεση των θυγατρικών, εάν πραγματοποιείται υποβολή εκθέσεων σε επίπεδο ομίλου. Μια λύση σε επίπεδο ομίλου είναι καταλληλότερη για την αντιμετώπιση των διαφορών στην εθνική νομοθεσία που είναι πιθανό να προκύψουν κατά τη μεταφορά της εν λόγω οδηγίας στο δίκαιο και των 27 κρατών μελών και μπορεί να συμβάλει στην ευθυγράμμιση ή ακόμη και στην υπέρβαση του υψηλότερου παρονομαστή. Για τους λόγους αυτούς, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να ευνοηθεί μια λύση σε επίπεδο ομίλου για τη δέουσα επιμέλεια. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Παρά την πρωταρχική υποχρέωση δέουσας επιμέλειας των μεγάλων εταιρειών, οι πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις θα επηρεαστούν έμμεσα, καθώς οι εταιρείες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας θα αυξήσουν τις απαιτήσεις τους έναντι των προμηθευτών όσον αφορά την εφαρμογή των κατευθυντήριων αρχών των Ηνωμένων Εθνών για τις επιχειρήσεις και τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών και τη διαχείριση της δικής τους αλυσίδας εφοδιασμού. Η σημαντική προσπάθεια που θα πρέπει να καταβληθεί είναι ευκολότερη για τις μεγάλες εταιρείες από ό,τι για τις μικρότερες, οι οποίες δεν έχουν ακόμη συμπεριληφθεί στο πεδίο εφαρμογής αυτού του είδους της νομοθεσίας. Οι μικρότερες εταιρείες έχουν πολύ μικρότερη δυνατότητα μόχλευσης για την αντιμετώπιση των κινδύνων που απειλούν τα ανθρώπινα δικαιώματα στην αλυσίδα εφοδιασμού τους και πολύ λιγότερους πόρους ώστε να προβαίνουν σε ολοκληρωμένες αξιολογήσεις κινδύνων. Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να δημιουργήσει ένα γραφείο υποστήριξης το οποίο θα παρέχει εύκολα προσβάσιμες πληροφορίες σχετικές με τους κινδύνους που απειλούν τα ανθρώπινα δικαιώματα στις διάφορες χώρες και περιφέρειες. Τα ενδιαφερόμενα μέρη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να συνεργάζονται με ένα τέτοιο γραφείο υποστήριξης και οι χώρες ή περιφέρειες εταίροι να συνεργάζονται με αυτό. Το εν λόγω γραφείο υποστήριξης θα πρέπει επίσης να στηρίζει την ανάπτυξη ικανοτήτων των προμηθευτών σε τρίτες χώρες όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα, καθώς και την ενίσχυση των περιβαλλοντικών τους επιδόσεων. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να παράσχουν βοήθεια, ιδίως στις πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, κατά τρόπο πρακτικό, συγκεκριμένο και αποτελεσματικό, στο πλαίσιο διαρθρωτικής συνεργασίας με τις άμεσα ενδιαφερόμενες αντιπροσωπευτικές οργανώσεις. Η ΕΟΚΕ θεωρεί εξαιρετικά σημαντικό το πεδίο εφαρμογής των εταιρειών που καλύπτονται από την παρούσα οδηγία να είναι σύμφωνο με άλλες σχετικές νομοθετικές πράξεις της ΕΕ που αναφέρονται στην παράγραφο 2.1. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η Επιτροπή περιλαμβάνει ρητά τον χρηματοπιστωτικό τομέα στην πρότασή της. Η βιώσιμη χρηματοδότηση περιλαμβάνει τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και αποτελεί σημαντικό στοιχείο του μετασχηματισμού της οικονομίας, ώστε να καταστεί πιο πράσινη και κοινωνική. Ωστόσο, η πρόταση παραμένει ασαφής όσον αφορά τις διαδικασίες επαλήθευσης για τη δανειοδότηση ή τη χρηματοδότηση, και υπάρχει ο φόβος ότι οι διατάξεις της οδηγίας, η οποία δεν περιλαμβάνει ρητά τις πολύ μικρές, τις μικρές και τις μεσαίες επιχειρήσεις να επεκταθούν έμμεσα de facto. Οι πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις θα επηρεαστούν έμμεσα ως προμηθευτές στην αλυσίδα εφοδιασμού και, συνεπώς, θα αντιμετωπίσουν τεράστια προβλήματα. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η βιώσιμη εταιρική διακυβέρνηση συνδέεται με τη σαφή και αξιόπιστη δέσμευση των διευθυντών, μεταξύ άλλων για τη δημιουργία μιας ισχυρής και λειτουργικής διαδικασίας δέουσας επιμέλειας σε μια εταιρεία. Χρησιμεύει για τη λογοδοσία των εταιρειών όσον αφορά τις επιπτώσεις των δραστηριοτήτων τους. Η ΕΟΚΕ παραπέμπει στην οδηγία για τα δικαιώματα των μετόχων, στην οποία διευκρινίζεται ο τρόπος με τον οποίο οι επιδόσεις των εταιρειών και των διευθυντών τους συνδέονται με ζητήματα περιβάλλοντος, κοινωνίας και διοίκησης (22). Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι τα καθήκοντα των διευθυντών πρέπει να περιλαμβάνουν αξιόπιστες υποχρεώσεις δέουσας επιμέλειας που βασίζονται σε σύστημα κυρώσεων για περιπτώσεις όπου οι εταιρείες δεν τις τηρούν. Η επίτευξη οικολογικής, κοινωνικής και οικονομικής βιωσιμότητας θα πρέπει να αποτελεί στόχο για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη μιας εταιρείας και όχι μόνο για τους μετόχους. Σε ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ ισχύει η υποχρεωτική ομιλία εκπροσώπων των εργαζομένων στα διοικητικά συμβούλια των εταιρειών. Αυτές οι εθνικές νομοθεσίες και κανόνες θα πρέπει να τηρούνται. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Η ΕΟΚΕ έχει λάβει γνώση ότι η επιτροπή ρυθμιστικού ελέγχου της Επιτροπής αμφισβήτησε τα στοιχεία που υπερβαίνουν τη δέουσα επιμέλεια δηλώνοντας, μεταξύ άλλων, ότι «δεν είναι επαρκώς σαφής σχετικά με την ανάγκη ρύθμισης των καθηκόντων των διευθυντών επιπλέον των απαιτήσεων δέουσας επιμέλειας», και ότι υπάρχει ανάγκη καλύτερης επεξήγησης και αξιολόγησης της προστιθέμενης αξίας της ρύθμισης των καθηκόντων των διευθυντών, δεδομένου ότι η επιλογή της δέουσας επιμέλειας απαιτεί ήδη τη διαχείριση κινδύνων και την προώθηση των συμφερόντων των ενδιαφερόμενων μερών (23). Με αυτά τα δεδομένα, η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία την περαιτέρω ανάπτυξη και καλύτερη ευθυγράμμιση των καθηκόντων των διευθυντών με τους στόχους της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. |
| --- | --- |

4.11.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  A/RES/70/1.

1

(2)  Τις εν λόγω κατευθυντήριες αρχές ενέκρινε το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών στο ψήφισμά του αριθ. 17/4 της 16ης Ιουνίου 2011 (A/HRC/RES/17/4)

2

(3)  OECD (2011), OECD Guidelines for Multinational Enterprises, OECD Publishing [Οδηγίες ΟΟΣΑ για τις πολυεθνικές επιχειρήσεις, Εκδόσεις ΟΟΣΑ], http://dx.doi.org/10.1787/9789264115415-en.

3

(4)  COM(2021) 189 final· ΕΕ C 517 της 22.12.2021, σ. 51

4

(5)  COM(2021) 706 final.

5

(6)  COM(2020) 798 final.

6

(7)  COM(2022) 142 final.

7

(8)  ΕΕ L 198 της 22.6.2020, σ. 13.

8

(9)  https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/13480-Effectively-banning-products-produced-extracted-or-harvested-with-forced-labour_el

9

(10)  Γαλλία (Loi relative au devoir de vigilance, 2017), Γερμανία (Sorgfaltspflichtengesetz, 2021), Κάτω Χώρες (Wet zorgplicht kinderarbeidm 2019).

10

Loi relative au devoir de vigilance, 2017)

Sorgfaltspflichtengesetz, 2021)

Wet zorgplicht kinderarbeidm 2019)

(11)  ΕΕ C 152 της 6.4.2022, σ. 105

11

(12)  Κατευθυντήρια αρχή 12 του ΟΗΕ (Σχόλια, παράγραφος 2)

12

(13)  A/RES/217(III).

13

(14)  A/RES/2200A (XXI).

14

(15)  A/RES/2200A(XXI).

15

(16)  ΕΕ C 326 της 26.10.2012, σ. 391.

16

(17)  https://www.echr.coe.int/documents/convention_eng.pdf.

17

(18)  https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168048b059.

18

(19)  ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 136.

19

(20)  Σχετικοί κανόνες υπάρχουν στο δίκαιο της ΕΕ για τις κατάντη δραστηριότητες, δηλαδή όσον αφορά τον έλεγχο των εξαγωγών ευαίσθητων υλικών (προϊόντα διπλής χρήσης και στρατιωτικά προϊόντα).

20

(21)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 178/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 28ης Ιανουαρίου 2002, για τον καθορισμό των γενικών αρχών και απαιτήσεων της νομοθεσίας για τα τρόφιμα, για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων και τον καθορισμό διαδικασιών σε θέματα ασφαλείας των τροφίμων (ΕΕ L 31 της 1.2.2002, σ. 1).

21

(22)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32017L0828&from=EL· Άρθρο 9α.

22

(23)  https://ec.europa.eu/transparency/documents-register/detail?ref=SEC(2022)95&lang=en

23

---

| 22.11.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 443/87 |
| --- | --- | --- | --- |

22.11.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 443/87

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 909/2014 όσον αφορά τη συμμόρφωση προς τη διαδικασία διακανονισμού, τη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών, την εποπτική συνεργασία, την παροχή επικουρικών υπηρεσιών τραπεζικού τύπου και τις απαιτήσεις για τα κεντρικά αποθετήρια τίτλων τρίτων χωρών»

[COM(2022) 120 final — 2022/0074 (COD)]

(2022/C 443/12)

| Εισηγητής: | ο. κ. Kęstutis KUPŠYS |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Christophe LEFÈVRE |

Εισηγητής:

ο. κ. Kęstutis KUPŠYS

Συνεισηγητής:

ο κ. Christophe LEFÈVRE

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 12.4.2022
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 4.4.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 1.7.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 14.7.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 571 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 185/0/1 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 12.4.2022

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 4.4.2022

Νομική βάση

Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

1.7.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

14.7.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

571

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

185/0/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) θεωρεί ότι οι λύσεις που πρότεινε η Επιτροπή για τα πέντε κύρια ζητήματα που προσδιορίστηκαν κατά τη διαδικασία αναθεώρησης του κανονισμού για τα κεντρικά αποθετήρια τίτλων (CSDR) είναι, σε γενικές γραμμές, επαρκείς και αποτελεσματικές. Με πιο αποτελεσματικές διαδικασίες διακανονισμού στην ΕΕ, οι κεφαλαιαγορές θα καταστούν πιο ελκυστικές τόσο για τους εκδότες όσο και για τους επενδυτές, και θα είμαστε ένα βήμα πιο κοντά στην επίτευξη της Ένωσης των Κεφαλαιαγορών (CMU). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τις αναλογικές πρωτοβουλίες της Επιτροπής για την αντικατάσταση των υφιστάμενων απαιτήσεων διαβατηρίου με κοινοποίηση, καθώς και την πρόταση για καλύτερη εποπτική συνεργασία μέσω θέσπισης κατάλληλων, αλλά όχι διπλών, εποπτικών σωμάτων. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Όσον αφορά την παροχή επικουρικών υπηρεσιών τραπεζικού τύπου, η ΕΟΚΕ διακρίνει περαιτέρω ευκαιρίες σε λύσεις που βασίζονται στον διακανονισμό σε χρήμα κεντρικής τράπεζας. Για την περαιτέρω μείωση μιας σειράς διαφορετικών κινδύνων, θα πρέπει να γίνει μεγαλύτερη χρήση της υφιστάμενης πολυνομισματικής πλατφόρμας διακανονισμού αξιογράφων σε χρήμα κεντρικής τράπεζας, TARGET2-Securities (T2S). |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ διακρίνει το όφελος της συμπλήρωσης της υφιστάμενης πρότασης της Επιτροπής με τις διατάξεις για την αναγνώριση του κεντρικού ρόλου του T2S για την ευρωπαϊκή υποδομή διακανονισμού τίτλων, καθώς και της επίλυσης, έστω και εν μέρει, του ζητήματος της υπανάπτυξης των επικουρικών υπηρεσιών τραπεζικού τύπου μεταξύ των κεντρικών αποθετηρίων τίτλων (ΚΑΤ). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι το πιο αμφιλεγόμενο μέρος της πρότασης –οι υποχρεωτικές αγορές κάλυψης «buy-in» που πραγματοποιούνται με μια προσέγγιση «δύο σταδίων»– παραμένει μια καλά ισορροπημένη επιλογή. Οι υποχρεωτικές αγορές κάλυψης δεν πρέπει να εξεταστούν μέχρι να εξεταστούν λεπτομερώς τα αίτια των αποτυχιών διακανονισμού και να καταστεί σαφές το κατά πόσον άλλα μέτρα για τη μείωση των αποτυχιών του διακανονισμού θα επιτύχουν ικανοποιητικά αποτελέσματα. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ έχει πλήρη επίγνωση του γεγονότος ότι το πιλοτικό καθεστώς της τεχνολογίας κατανεμημένου καθολικού (DLT) αποτελεί σημαντικό μέρος του νομοθετικού πλαισίου της αναθεώρησης του CSDR, ενώ προειδοποιεί ότι η δημιουργία ενός «προστατευμένου κανονιστικού περιβάλλοντος» δεν πρέπει να δημιουργήσει προηγούμενο για τη μείωση των υφιστάμενων προτύπων συμπεριφοράς της αγοράς και προστασίας των επενδυτών. Τα ΚΑΤ θα πρέπει να διαδραματίζουν καίριο ρόλο στη διαχείριση των δικτύων DLT, τα οποία ορίζονται κατά τρόπο που να μειώνεται ο κίνδυνος αντισυμβαλλομένου. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ μιας αυστηρότερης εποπτικής ρύθμισης για την επιβολή κυρώσεων, προτείνοντας ο CSDR να απαιτεί από τα ΚΑΤ, τους εκδότες τους και τους συμμετέχοντές τους να δημιουργήσουν έναν βιώσιμο, μόνιμο μηχανισμό ανταλλαγής και κοινής χρήσης δεδομένων σχετικών με την εφαρμογή κοινών ευρωπαϊκών κυρώσεων. |
| --- | --- |

1.6.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Τα ΚΑΤ είναι οντότητες που κατέχουν και διαχειρίζονται τίτλους και καθιστούν δυνατή την επεξεργασία των συναλλαγών τίτλων μέσω λογιστικών εγγραφών (1). Τα ΚΑΤ διαχειρίζονται την υποδομή που διασφαλίζει την ολοκλήρωση των συναλλαγών τίτλων. Αυτή η κύρια υπηρεσία των ΚΑΤ αναφέρεται συνήθως ως «διακανονισμός». Στην ΕΕ, τα υφιστάμενα ΚΑΤ (2) διακανονίζουν συναλλαγές αξίας άνω των 1 000 τρισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως (πάνω από 70 φορές το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν της ΕΕ (3) ή 17 φορές περισσότερο από την ανεξόφλητη αξία όλων των τίτλων που διακρατούνται σε λογαριασμούς ΚΑΤ (4)). Τα ΚΑΤ παρέχουν επίσης άλλες βασικές υπηρεσίες, όπως: i) συμβολαιογραφική υπηρεσία, δηλαδή την παρακολούθηση των νεοεκδιδόμενων τίτλων, και ii) υπηρεσία κεντρικής διατήρησης, δηλαδή την καταγραφή κάθε μεταβολής στην κατοχή των εν λόγω τίτλων. Για τα ΚΑΤ που λειτουργούν εντός των εθνικών συνόρων, υπήρχαν δοκιμασμένες και αποτελεσματικές διαδικασίες επί δεκαετίες, καθώς όμως οι αγορές διασυνδέονταν όλο και περισσότερο και λόγω της αύξησης των διασυνοριακών συναλλαγών στην Ευρώπη, κατέστη σαφής η ανάγκη εναρμόνισης του διασυνοριακού διακανονισμού και άλλων υπηρεσιών. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ο κανονισμός του 2014, που θεσπίστηκε μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, τέθηκε σε ισχύ στις 17 Σεπτεμβρίου 2014, με σταδιακή εφαρμογή (5). Αυτό επέφερε ουσιώδεις βελτιώσεις στο μετασυναλλακτικό περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένου του καθορισμού πρότυπης περιόδου διακανονισμού, της βελτίωσης της πειθαρχίας του διασυνοριακού διακανονισμού, της εισαγωγής συνεκτικών κανόνων για τα ΚΑΤ στην ΕΕ (π.χ. αδειοδότηση, εξουσιοδότηση, εποπτεία) και της διασφάλισης της ελευθερίας του εκδότη αξιών να επιλέγει το ΚΑΤ του. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Μία από τις κύριες προόδους του κανονισμού αφορούσε τη συμμόρφωση προς τη διαδικασία διακανονισμού— μέτρα για την πρόληψη των αποτυχιών του διακανονισμού και την αντιμετώπιση των εν λόγω αποτυχιών, εφόσον προκύψουν. Ωστόσο, όπως κατέδειξε περαιτέρω αξιολόγηση, τα μέτρα αυτά δεν ήταν επαρκή, καθώς οι δείκτες αποτυχίας διακανονισμού στην ΕΕ παρέμειναν σε σημαντικά χειρότερο επίπεδο από εκείνους άλλων χρηματοπιστωτικών κέντρων, ακόμη και αν ληφθεί υπόψη ο ιδιαίτερα κατακερματισμένος χαρακτήρας των κεφαλαιαγορών της ΕΕ σε σύγκριση με τις εξαιρετικά ομοιογενείς αγορές αλλού (6). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Μια άλλη σημαντική βελτίωση που αποσκοπεί στη διευκόλυνση των διασυνοριακών ροών κεφαλαίων –η ελευθερία παροχής υπηρεσιών σε άλλο κράτος μέλος (ή «διαβατήριο», παρόμοιο με το εύρυθμο πανευρωπαϊκό πλαίσιο για το τραπεζικό σύστημα)– κατοχυρώθηκε επίσης στον κανονισμό, δίνοντας ώθηση στα ΚΑΤ να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους πέρα από τα εθνικά σύνορα. Η παροχή επικουρικών υπηρεσιών τραπεζικού τύπου (υπηρεσίες που υποστηρίζουν τον διακανονισμό τίτλων) από τα ΚΑΤ, με αυστηρή τήρηση των ειδικών απαιτήσεων προληπτικής εποπτείας για τους πιστωτικούς κινδύνους που συνδέονται με τις εν λόγω υπηρεσίες, καθορίστηκε επίσης στον κανονισμό. Ωστόσο, το νομοθετικό πλαίσιο δεν οδήγησε στο επιθυμητό επίπεδο ολοκλήρωσης του συστήματος υπηρεσιών διακανονισμού της ΕΕ, με τα ΚΑΤ να διστάζουν να αναλάβουν επικουρικές υπηρεσίες ή να συμμετάσχουν σε μια δαπανηρή διαδικασία διαβατηρίου. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Τον Μάρτιο του 2022, η Επιτροπή, ενεργώντας σύμφωνα με το άρθρο 75 του κανονισμού που έδινε εντολή για αναθεώρηση, υπέβαλε πρόταση για αναθεώρηση του κανονισμού του 2014 (στο εξής «αναθεώρηση του CSDR» ή «αναθεώρηση»). Αυτή ασχολείται με τα ακόλουθα πέντε κύρια ζητήματα:






  i) | τις επαχθείς απαιτήσεις του διαβατηρίου· |
| --- | --- | --- |

2.5.

i)

τις επαχθείς απαιτήσεις του διαβατηρίου·

| ii) | την ελλιπή εποπτική συνεργασία· |
| --- | --- |

ii)

την ελλιπή εποπτική συνεργασία·

| iii) | τις δυσανάλογες απαιτήσεις για την παροχή επικουρικών υπηρεσιών τραπεζικού τύπου· |
| --- | --- |

iii)

τις δυσανάλογες απαιτήσεις για την παροχή επικουρικών υπηρεσιών τραπεζικού τύπου·

| iv) | τις ελλείψεις που οδηγούν σε αποτυχημένους διακανονισμούς· |
| --- | --- |

iv)

τις ελλείψεις που οδηγούν σε αποτυχημένους διακανονισμούς·

| v) | τις ανεπαρκείς πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητες που παρέχουν τα ΚΑΤ τρίτων χωρών στην ΕΕ. |
| --- | --- |

v)

τις ανεπαρκείς πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητες που παρέχουν τα ΚΑΤ τρίτων χωρών στην ΕΕ.

| 2.6. | Σχεδόν ταυτόχρονα με την έναρξη ισχύος του CSDR, αλλά ως ξεχωριστή εξέλιξη, στις 22 Ιουνίου 2015, εγκαινιάστηκε το T2S ως η πρώτη πολυνομισματική πλατφόρμα διακανονισμού αξιογράφων σε χρήμα κεντρικής τράπεζας (7). Για τους πελάτες (συνήθως τράπεζες) των ΚΑΤ που συνδέονται με την πλατφόρμα T2S, αυτό συνεπάγεται τη δυνατότητα επιλογής μεταξύ διακανονισμού σε ευρώ σε χρήμα εμπορικής τράπεζας και/ή σε χρήμα κεντρικής τράπεζας. Με τον διακανονισμό τίτλων σε χρήμα κεντρικής τράπεζας μέσω του T2S, τα ΚΑΤ μπορούν να προσφέρουν στους πελάτες τους πρόσβαση στο ενιαίο απόθεμα ρευστότητας των υπηρεσιών TARGET του Ευρωσυστήματος για εγγυήσεις, πληρωμές και διακανονισμό τίτλων. Ως εκ τούτου, η ρευστότητα που απαιτείται για τον διακανονισμό των συναλλαγών σε ολόκληρη την Ευρώπη έχει μειωθεί σημαντικά. Ωστόσο, αυτό δεν είχε αντίκτυπο στις δαπάνες για διάφορους λόγους, αλλά κυρίως επειδή εξακολουθεί να υφίσταται κατακερματισμός της αγοράς μεταξύ των νομισματικών γραμμών: το 2019, τα τέλη του T2S αυξήθηκαν από 15 λεπτά του ευρώ ανά συναλλαγή «παράδοσης έναντι πληρωμής» σε 23,5 λεπτά του ευρώ (8). Το T2S παραμένει εκτός του πεδίου εφαρμογής της πρότασης της Επιτροπής για την αναθεώρηση του CSDR τον Μάρτιο του 2022. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Όπως αναφέρεται στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με τίτλο «Ένωση Κεφαλαιαγορών για τα άτομα και τις επιχειρήσεις- νέο σχέδιο δράσης)» (9), η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τις πρωτοβουλίες της Επιτροπής για την επίτευξη του φιλόδοξου οράματος της Ένωσης Κεφαλαιαγορών (CMU), που συνίσταται στο να καταστήσει δυνατή τη ροή κεφαλαίων σε ολόκληρη την ΕΕ προς όφελος των καταναλωτών, των επενδυτών και των επιχειρήσεων. Από τα 16 μέτρα που περιγράφονται στο σχέδιο δράσης της Ένωσης Κεφαλαιαγορών, ένα από τα σημαντικότερα είναι η βελτίωση των διασυνοριακών υπηρεσιών διακανονισμού (δράση 13), καθώς οι ελλείψεις του υφιστάμενου κανονισμού είναι εμφανείς και θεωρείται ότι η ταχεία νομοθετική δράση θα προωθήσει την Ένωση Κεφαλαιαγορών. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Όσον αφορά τα πέντε κύρια ζητήματα που προσδιόρισε η Επιτροπή και οδήγησαν στην αναθεώρηση, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η προτεινόμενη μελλοντική πορεία είναι επαρκής και αποτελεσματική. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η πρόταση για την αντικατάσταση των υφιστάμενων απαιτήσεων διαβατηρίου, οι οποίες θεωρούνται είτε ασαφείς είτε επαχθείς, με κοινοποίηση (που σημαίνει ότι τα κράτη μέλη δεν μπορούν να απορρίψουν την αίτηση ενός ΚΑΤ), αποτελεί σημαντικό βήμα προς ένα πιο αρμονικό και διασυνδεδεμένο σύστημα διακανονισμού που θα οδηγήσει σε μείωση των δαπανών για τα ΚΑΤ που επιθυμούν να παρέχουν διασυνοριακές υπηρεσίες. Ωστόσο, απομένει να διαπιστωθεί πώς αυτά τα υποστηρικτικά μέτρα θα μεταφραστούν σε εξοικονόμηση δαπανών για τους εκδότες και τους επενδυτές. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στη διασφάλιση ότι οι εποπτικές αρχές στις χώρες υποδοχής διατηρούν την εποπτεία της αγοράς. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ανάγκη μείωσης των δαπανών με παράλληλη βελτίωση της εποπτικής συνεργασίας οδήγησε στην πρόταση της Επιτροπής για τη σύσταση εποπτικών σωμάτων, την οποία η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά ως κατάλληλο και καλά ισορροπημένο μέτρο. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την εισαγωγή ενός μόνο σώματος για το ΚΑΤ αντί για δύο ξεχωριστά σώματα, ώστε να διασφαλιστεί ότι το ΚΑΤ δεν υπόκειται ταυτόχρονα στο «σώμα διαβατηρίου» και στο «σώμα σε επίπεδο ομίλου». Αυτό αναμένεται να εξοικονομήσει δαπάνες και να συμβάλει στην επίτευξη σημαντικών εποπτικών συνεργειών. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Μία από τις κύριες βελτιώσεις στο πλαίσιο παροχής επικουρικών υπηρεσιών τραπεζικού τύπου αφορά την τροποποίηση του άρθρου 54 παράγραφος 4 του κανονισμού, την οποία η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά, καθώς επιτρέπει στα ΚΑΤ να ζητούν την παροχή των προαναφερθεισών υπηρεσιών όχι μόνο από καθορισμένα πιστωτικά ιδρύματα, αλλά και από άλλα ΚΑΤ. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.5.1 | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η κίνηση αυτή θα μπορούσε ενδεχομένως να αυξήσει τους κινδύνους χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Μολονότι η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμο τον στόχο της βελτίωσης της παροχής διασυνοριακών υπηρεσιών ως αποτέλεσμα μειωμένων φραγμών για την παροχή επικουρικών υπηρεσιών τραπεζικού τύπου και συμμερίζεται αυτήν τη φιλοδοξία, η ΕΟΚΕ διακρίνει ευκαιρίες σε λύσεις που βασίζονται σε διακανονισμό σε χρήμα κεντρικής τράπεζας, που είναι εγγενώς ασφαλέστερο. Ομολογουμένως, αυτό θα πρέπει να αντιμετωπιστεί σε μεγάλο βαθμό εκτός του CSDR –π.χ. η επέκταση του T2S, η ανάπτυξη χονδρικής πώλησης ψηφιακών νομισμάτων κεντρικής τράπεζας, η άρση των νομικών φραγμών κ.λπ. |
| --- | --- |

3.5.1

| 3.5.2 | Ωστόσο, δεν είναι σαφές εάν είναι κατάλληλη η οδός που επέλεξε η Επιτροπή ώστε να δοθεί εντολή στην Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών να καταρτίσει σχέδια ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων για τον καθορισμό ενός κατώτατου ορίου κάτω από το οποίο οι εν λόγω επικουρικές υπηρεσίες τραπεζικού τύπου μπορούν να παρέχονται από τα πιστωτικά ιδρύματα. Το θετικό στοιχείο είναι ότι η ρύθμιση ενός κατώτατου ορίου θα μπορούσε να εκτελεστεί καλύτερα από την Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών, και ότι η Επιτροπή έχει μεγαλύτερο περιθώριο ελιγμών εφόσον χρειαστεί. Παρά τα ανωτέρω, η ΕΟΚΕ έχει θέσει επανειλημμένα (10) το ζήτημα της στέρησης της εξουσίας των συννομοθετών να αποφασίζουν για σημαντικά θέματα στην υπό διαβούλευση νομοθετική πράξη. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητεί την αντιμετώπιση μειζόνων ζητημάτων οικονομικής πολιτικής στο πλαίσιο της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας (11). |
| --- | --- |

3.5.2

| 3.6. | Τα μέτρα για τη βελτίωση της συμμόρφωσης προς τη διαδικασία του διακανονισμού είναι εξαιρετικά ευπρόσδεκτα. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης την παροχή διευκρινίσεων και εξαιρέσεων σε πολλαπλές περιπτώσεις της αναθεώρησης, που σχετίζονται με το ζήτημα της πειθαρχίας του διακανονισμού. Ιδιαίτερη σημασία έχει η απόφαση της Επιτροπής να αποφύγει την άμεση καθιέρωση των ΜΒΙ· οι εν λόγω αγορές κάλυψης «buy-in» θα μπορούσαν να εφαρμοστούν εάν και εφόσον το καθεστώς κυρώσεων από μόνο του δεν βελτιώσει τις αποτυχίες διακανονισμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η εισαγωγή μηχανισμών μεταβίβασης, οι οποίοι θα αποτρέψουν τις αλυσιδωτές υποχρεωτικές αγορές κάλυψης «buy-in», μετριάζει τις υποκείμενες αδυναμίες (ή τον φόβο μη βέλτιστης εφαρμογής) του προτεινόμενου καθεστώτος ΜΒΙ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αυτή η προσέγγιση «δύο σταδίων» για τις υποχρεωτικές αγορές κάλυψης buy-in είναι συνετή και εκτιμά ότι κατ' αυτόν τον τρόπο οι ευρωπαϊκές κεφαλαιαγορές θα γίνουν ελκυστικότερες τόσο για τους εκδότες τίτλων όσο και για τους επενδυτές μακροπρόθεσμα. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Οι διατάξεις σχετικά με τα ΚΑΤ τρίτων χωρών είναι ιδιαίτερα σημαντικές στο πλαίσιο της επιδίωξης της ΕΕ για ανοικτή στρατηγική αυτονομία. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την απαίτηση που εισήχθη στο τροποποιημένο άρθρο 25 του CSDR, το οποίο ορίζει ότι τα ΚΑΤ που προτίθενται να παρέχουν υπηρεσίες διακανονισμού σύμφωνα με το δίκαιο ενός κράτους μέλους θα πρέπει να ενημερώνουν την Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ΕΑΚΑΑ). Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης τα μέτρα που εισήχθησαν με την αναθεώρηση και τα οποία ρυθμίζουν άλλες πτυχές των λειτουργιών των ΚΑΤ τρίτων χωρών στην ΕΕ, οδηγώντας έτσι σε ισότιμους όρους ανταγωνισμού και σε ένα περιβάλλον καλύτερου ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

3.7.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

Ο ρόλος του T2S

| 4.1. | Δεδομένης της ιδιαίτερης σημασίας του T2S, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να διαμορφωθεί ένα συνεκτικό πλαίσιο εποπτείας και επίβλεψης σε σχέση με τον ρόλο της εν λόγω πλατφόρμας στο συνολικό σύστημα διακανονισμού. Οι τρέχουσες εθελοντικές συμφωνίες μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), της ΕΑΚΑΑ, των εθνικών αρμοδίων αρχών (ΕΑΑ) των ΚΑΤ που συμμετέχουν στο T2S και των κεντρικών τραπεζών που εποπτεύουν τα ΚΑΤ θα πρέπει να αναβαθμιστούν ώστε να διασφαλιστεί ότι το νέο νομοθετικό πλαίσιο παρέχει σαφείς ρόλους για όλες τις συμμετέχουσες αρχές: τις ΕΑΑ, τις κεντρικές τράπεζες και την ΕΚΤ ως επικεφαλής επιβλέποντες φορείς και την ΕΑΚΑΑ ως επόπτη. Αυτό το ενισχυμένο πλαίσιο θα μπορούσε να λάβει τη μορφή ενός σώματος εποπτών. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ καλεί τους συννομοθέτες να συμπεριλάβουν τη συστημική πλατφόρμα διακανονισμού T2S στο πεδίο εφαρμογής του CSDR και να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για την ευρεία έγκριση του διακανονισμού μέσω του εργαλείου T2S στην ΕΕ (12). Αυτό είναι απαραίτητο προκειμένου να μπορέσει αυτό το πολυνομισματικό σύστημα να λειτουργήσει εν τέλει στο μέγιστο των δυνατοτήτων του, παρά τους εύλογους ενδοιασμούς των κεντρικών τραπεζών και των ΚΑΤ σε χώρες εκτός του ευρώ. Ο ρόλος του T2S στην εναρμόνιση των ροών δεδομένων και πληροφοριών –μια κρίσιμη πτυχή για την αποτελεσματική παροχή υπηρεσιών από τα ΚΑΤ– θα πρέπει επίσης να αναγνωριστεί και να συμπεριληφθεί στη νομοθετική πρόταση. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Επί του παρόντος, το T2S παρακολουθείται βάσει ορισμένων αρχών για τις υποδομές των χρηματοπιστωτικών αγορών που περιλαμβάνονται στο πλαίσιο εποπτείας της ΕΚΤ –μια «χαλαρή» προσέγγιση που αναγνωρίζει τη συστημική σημασία αυτής της πλατφόρμας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο. Η ΕΟΚΕ δεν διακρίνει καμία ρυθμιστική σύγκρουση που να επηρεάζει την αδιαμφισβήτητη ανεξαρτησία της ΕΚΤ, διότι το T2S μπορεί να θεωρηθεί εργαλείο υποδομής για τους συμμετέχοντες στις χρηματοπιστωτικές αγορές, που, για διάφορους λόγους, αναπτύσσεται καλύτερα υπό τη «σκέπη» της ΕΚΤ και όχι αλλού. Επιπλέον, η συμμετοχή της ΕΚΤ στον διακανονισμό τίτλων μέσω της πλατφόρμας απομακρύνεται από τις κλασικές λειτουργίες της κεντρικής τράπεζας, γεγονός που οδηγεί σαφώς στην ανάγκη να συμπεριληφθεί το T2S στον CSDR ώστε να καταστεί ένα συνεκτικό αλλά και αποτελεσματικό ρυθμιστικό πλαίσιο. |
| --- | --- |

4.3.

Παρακολούθηση της συμμόρφωσης προς τη διαδικασία διακανονισμού

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι το πιο αμφιλεγόμενο μέρος της πρότασης— η δυνητική επιβολή υποχρεωτικών αγορών κάλυψης «buy-in» που πραγματοποιούνται με μια προσέγγιση «δύο σταδίων»— παραμένει μια καλά ισορροπημένη επιλογή που πρέπει να ληφθεί υπόψη έως ότου καταστεί σαφές το κατά πόσον άλλα μέτρα για τη μείωση των αποτυχιών του διακανονισμού θα επιτύχουν ικανοποιητικά αποτελέσματα. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ φρονεί, ωστόσο, ότι όσο νωρίτερα αντιμετωπιστεί το ζήτημα, τόσο καλύτερη και βαθύτερη θα είναι η κατανόηση των αιτίων της αποτυχίας διακανονισμού. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητά την εισαγωγή μιας καθορισμένης προθεσμίας για την αξιολόγηση της προόδου όσον αφορά τους δείκτες αποτυχίας διακανονισμού και τους υποκείμενους λόγους της αποτυχίας, με τη μορφή δημόσιας έκθεσης που συντάσσεται από την αρμόδια αρχή, ιδανικά εντός 12 μηνών από την έναρξη ισχύος του καθεστώτος κυρώσεων. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Μολονότι ορισμένοι υποστηρίζουν την πλήρη κατάργηση του υποχρεωτικού χαρακτήρα των ΜΒΙ, η ΕΟΚΕ είναι πιο επιφυλακτική, υπό το πρίσμα των απαράδεκτα υψηλών (ακόμα και σε σύγκριση με άλλες μεγάλες χρηματοπιστωτικές δικαιοδοσίες) περιστατικών αποτυχιών διακανονισμού. Η αφαίρεση μιας σημαντικής επιλογής πολιτικής από την εργαλειοθήκη της Επιτροπής δεν θα βελτιώσει τα πράγματα εν προκειμένω. Η έκδοση εκτελεστικής πράξης συνιστά κατάλληλη επιλογή στη συγκεκριμένη περίπτωση. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι υπάρχει ένας ιδιαίτερα αποτελεσματικός τρόπος για την επίτευξη ταχείας μείωσης των ποσοστών αποτυχίας του διακανονισμού — αύξηση των υφιστάμενων κυρώσεων έως ότου επιτευχθεί η σωστή ισορροπία. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις αποτυχίες διακανονισμού που αφορούν πρακτικές «ανοικτής πώλησης». Οι υποχρεωτικές αγορές κάλυψης «buy-in» θα μπορούσαν να αποτελέσουν έσχατη λύση, έτοιμες προς εφαρμογή με ιδιαίτερη προσοχή, μετά από ικανές διαβουλεύσεις με τους φορείς της αγοράς, και αν όλα τα άλλα αποτύχουν. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Πριν από την ανάληψη οποιασδήποτε δράσης, πρέπει να δοθεί ειδική προσοχή σε μέτρα που αποσκοπούν σε βραχύτερες αλυσίδες διαμεσολαβητών. Πρέπει να εξεταστούν σε βάθος τα αίτια της εκτεταμένης χρήσης της τεχνικής «εκ των προτέρων αντιστοίχισης». Καθώς πολλές (τεχνικές) αποτυχίες οφείλονται σε καθυστερήσεις σε μακρές αλυσίδες διακανονισμού, δεν μπορούν να επιβληθούν υποχρεωτικές αγορές κάλυψης «buy-in» χωρίς να συνεκτιμηθεί αυτός ο παράγοντας και πριν να εφαρμοστούν κατάλληλα μέτρα που θα ενθαρρύνουν βραχύτερες αλυσίδες διοίκησης διακανονισμού. |
| --- | --- |

4.8.

Διακανονισμός «ψηφιακών στοιχείων ενεργητικού» εντός του συστήματος διακανονισμού ενός ΚΑΤ

| 4.9. | Η άνοδος των «ψηφιακών στοιχείων ενεργητικού» επισήμανε τη λειτουργική διασύνδεση των υπηρεσιών διαπραγμάτευσης και διακανονισμού σε ένα συγκεκριμένο στοιχείο ενεργητικού. Η υιοθέτηση της τεχνολογίας κατανεμημένου καθολικού (DLT), στον χρηματοπιστωτικό τομέα και αλλού, προσφέρει τεράστιες δυνατότητες. Προκειμένου να παραμείνουν ανταγωνιστικές οι διαπραγματεύσεις και ο διακανονισμός σε «παραδοσιακά» στοιχεία ενεργητικού σε σχέση με τις διαπραγματεύσεις και τον διακανονισμό σε «ψηφιακά στοιχεία ενεργητικού», τα ΚΑΤ θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να δημιουργούν εύκολα δικούς τους μηχανισμούς διαπραγμάτευσης για τα μέσα στα οποία διακανονίζουν τις διαπραγματεύσεις. Η ΕΟΚΕ έχει πλήρη επίγνωση ότι το πιλοτικό καθεστώς DLT αποτελεί σημαντικό μέρος του νομοθετικού πλαισίου της αναθεώρησης του CSDR. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει οποιαδήποτε αλλαγή του CSDR με στόχο την αξιοποίηση του πλήρους δυναμικού της DLT μέχρι την έγκριση της πρότασης της Επιτροπής για το προαναφερθέν πιλοτικό καθεστώς. Ωστόσο, ως προσωρινό μέτρο, η ΕΟΚΕ προτείνει τη δυνατότητα δημιουργίας ενός πολυμερούς μηχανισμού διαπραγμάτευσης (ΠΜΔ) για μέσα που διακανονίζονται στο πλαίσιο του συστήματος διακανονισμού ενός ΚΑΤ. Η διατήρηση ενός ΠΜΔ θα πρέπει να θεωρείται επικουρική υπηρεσία κατά την έννοια του τμήματος Β, μέρος 1 του παραρτήματος του CSDR. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί ότι η δημιουργία ενός «προστατευμένου κανονιστικού περιβάλλοντος» δεν πρέπει να δημιουργήσει προηγούμενο για τη μείωση των υφιστάμενων προτύπων συμπεριφοράς της αγοράς και προστασίας των επενδυτών. Η μεταφορά των διαδικασιών διακανονισμού εξ ολοκλήρου σε δίκτυα με δυνατότητα DLT βελτιώνει την αποτελεσματικότητα, επειδή μειώνει το σχετικό κόστος συναλλαγών και μειώνει τον ενεχόμενο κίνδυνο με τη σμίκρυνση της υπερβολικά εκτεταμένης αλυσίδας διαμεσολαβητών. Ωστόσο, ο κίνδυνος αντισυμβαλλομένου δεν παύει να υφίσταται απλώς με την αξιοποίηση των δικτύων DLT. Είναι ζωτικής σημασίας να διασφαλιστεί ότι οι απαιτήσεις για τη συμμετοχή σε αυτά τα δίκτυα ορίζονται κατά τρόπο που μειώνει τον κίνδυνο αντισυμβαλλομένου. Τα ΚΑΤ πρέπει να διαδραματίσουν βασικό ρόλο στη διαχείριση αυτών των υποδομών. |
| --- | --- |

4.10.

Επιβολή κυρώσεων

| 4.11. | Η αναθεώρηση του CSDR πραγματοποιείται σε μια εξαιρετικά δύσκολη στιγμή — εν μέσω του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Η ευρωπαϊκή υποδομή των χρηματοπιστωτικών αγορών σχεδιάστηκε ώστε να μπορεί να ξεπερνά τέτοιους κλυδωνισμούς· επιπλέον, το (συστημικά) σημαντικό τμήμα της –το δίκτυο των ΚΑΤ– είναι πλέον καθοριστικής σημασίας στη διασφάλιση της ορθής εφαρμογής των δυτικών κυρώσεων κατά της Ρωσίας σε επιχειρησιακό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να παράσχει την απαραίτητη καθοδήγηση σε περιπτώσεις στις οποίες οι δράσεις που σχετίζονται με τις κυρώσεις εισέρχονται σε «αχαρτογράφητα εδάφη», οδηγώντας σε αβεβαιότητα τους παράγοντες της αγοράς. Ορισμένες διατάξεις αυτής της καθοδήγησης «προσωρινής λύσης» μπορούν επίσης να εξεταστούν προκειμένου να χρησιμοποιηθούν στην περαιτέρω βελτίωση της πρότασης αναθεώρησης, καθιστώντας την καταλληλότερη για μελλοντικές προκλήσεις. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Στο πλαίσιο των διεθνών εξελίξεων, η ΕΟΚΕ προτείνει ότι ο CSDR θα πρέπει να απαιτεί από τα ΚΑΤ, τους εκδότες τους και τους συμμετέχοντές τους να δημιουργήσουν έναν βιώσιμο, μόνιμο μηχανισμό ανταλλαγής και κοινής χρήσης δεδομένων σχετικών με την εφαρμογή κοινών ευρωπαϊκών κυρώσεων. Δεν θα πρέπει να προκύψει η περίπτωση κατά την οποία μια δράση παραλείπεται μόνο επειδή οι διάφοροι συμμετέχοντες δεν είναι σε θέση να καταλήξουν σε ένα συμπέρασμα που διαφορετικά θα έπρεπε να είναι απλό ή τουλάχιστον εφικτό (δηλ. αν εξεταστεί από κοινού). Το κατά πόσον ο CSDR θα πρέπει να θεωρηθεί ως το κατάλληλο νομικό μέσο για τον σκοπό αυτόν είναι ένα εύλογο ερώτημα· ωστόσο, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ ενός ισχυρότερου εποπτικού κανονισμού για την επιβολή κυρώσεων. |
| --- | --- |

4.12.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Οι τίτλοι μπορεί να διακρατούνται σε φυσική ή σε άυλη μορφή.

1

(2)  Υπάρχουν 26 ΚΑΤ, συν δύο διεθνή ΚΑΤ. Πηγή: ESMA Register.

2

Πηγή:

(3)  Βάσει των στοιχείων ΑΕΠ της Eurostat για το 2021, δηλαδή 14,4 τρισεκατομμύρια ευρώ.

3

(4)  Στο τέλος του 2020, υπήρχαν τίτλοι αξίας άνω των 56 τρισεκατομμυρίων ευρώ στα συστήματα διακανονισμού τίτλων της ΕΕ. Δεδομένα που παράχθηκαν μέσω της βάσης δεδομένων στατιστικών για τις συναλλαγές, την εκκαθάριση και τον διακανονισμό αξιογράφων της ΕΚΤ. Ως είχαν στις 4 Μαΐου 2022.

4

(5)  ΕΕ C 299 της 4.10.2012, σ. 76.

5

(6)  Οι αποτυχίες διακανονισμού σε μετοχές, υπολογιζόμενες ως ποσοστό του συνολικού αριθμού των συναλλαγών, μειώθηκαν στο 3 % πριν από την αναταραχή στην αγορά λόγω της νόσου COVID-19, αλλά έκτοτε αυξήθηκαν και πάλι στο 4,5 %. Ως ποσοστό της αξίας, η αναλογία αυξήθηκε σε 9 % τον Ιανουάριο του 2021 από 6 % που ήταν πριν από τον Μάρτιο του 2020. Πηγή: Έκθεση εκτίμησης επιπτώσεων. Ωστόσο, η εμπειρία της αγοράς δείχνει ότι η πλειονότητα των «αποτυχιών» προκύπτει επειδή η εντολή διακανονισμού φθάνει στο σύστημα διακανονισμού μέσω της αλυσίδας διαμεσολαβητών μετά την ημέρα που ορίζεται από τα τελικά μέρη ως «προβλεπόμενη ημέρα διακανονισμού».

6

Πηγή:

(7)  Σύστημα TARGET2-Securities. Επί του παρόντος, 19 ΚΑΤ από 20 ευρωπαϊκές χώρες συνδέονται με το T2S. Η κορόνα Δανίας είναι διαθέσιμη για διακανονισμό στο T2S από τον Οκτώβριο του 2018.

7

(8)  Τιμολόγηση του συστήματος TARGET2-Securities.

8

(9)  ΕΕ C 155 της 30.4.2021, σ. 20.

9

(10)  Πιο πρόσφατα, στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για την επανεξέταση της οδηγίας Φερεγγυότητα ΙΙ, που εγκρίθηκε τον Φεβρουάριο του 2022, βλέπε σημείο 2.3 (ΕΕ C 275 της 18.7.2022, σ. 45).

10

(11)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα Επανεξέταση της οδηγίας Φερεγγυότητα ΙΙ (ΕΕ C 275 της 18.7.2022, σ. 45).

11

(12)  Εκτός από την κορόνα Δανίας, κανένας άλλος νομισματικός διακανονισμός εκτός του ευρώ δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω του συστήματος T2S, καθώς οι σχετικοί παράγοντες εκτός του διακανονισμού της ζώνης του ευρώ διστάζουν να συμμετάσχουν και υιοθετούν μια προσέγγιση «αναμονής».

12

---

| 22.11.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 443/93 |
| --- | --- | --- | --- |

22.11.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 443/93

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της εξ οικείων βίας»

[COM(2022) 105 final]

(2022/C 443/13)

| Εισηγητής: | ο κ. José Antonio MORENO DÍAZ |
| --- | --- |
| Συνεισηγήτρια: | η κ. Ody NEISINGH |

Εισηγητής:

ο κ. José Antonio MORENO DÍAZ

Συνεισηγήτρια:

η κ. Ody NEISINGH

| Αιτήσεις γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2.5.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 22.6.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 13.7.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 571 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 200/7/7 |

Αιτήσεις γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2.5.2022

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

22.6.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

13.7.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

571

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

200/7/7

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) χαιρετίζει τη νομοθετική καινοτομία που αντιπροσωπεύει μια οδηγία για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών με διατομεακή προσέγγιση. Μια τέτοια οδηγία αποτελεί καίριο αίτημα της κοινωνίας. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Ομοίως, δεδομένης της εμβέλειας και της έκτασης των πολλών μορφών βίας που υφίστανται οι γυναίκες, οι πολιτικές για την καταπολέμησή τους πρέπει να μην είναι ουδέτερες, αλλά να αναπτύσσονται με βάση μια σαφή και αδιαμφισβήτητη έμφυλη οπτική, η οποία πρέπει να τοποθετείται με τρόπο που θα διευκολύνει την κατανόηση της αναγκαιότητας και της αποτελεσματικότητάς της. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ θέλει οπωσδήποτε να αναφέρει ότι θεωρεί αναγκαίο και επιτακτικό να προωθηθεί —σε όλα τα κράτη μέλη που δεν το έχουν πράξει ακόμη, καθώς και εκ μέρους της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ)— η επικύρωση τόσο της σύμβασης 190 της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) για τη βία και την παρενόχληση, όσο και της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να συμπεριληφθούν στην υπό εξέταση οδηγία όλες οι μορφές βίας κατά των γυναικών, όπως π.χ. η θεσμική βία, η σεξουαλική και αναπαραγωγική εκμετάλλευση, η ηθική παρενόχληση, η ενδοοικογενειακή έμφυλη βία, η υποταγή μέσω χημικών ουσιών, η παρενόχληση στον δρόμο, η σεξουαλική παρενόχληση λόγω βιολογικού ή κοινωνικού φύλου, ή ακόμη η εξαναγκαστική στείρωση των γυναικών με αναπηρία, μεταξύ άλλων. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι πρέπει να επιλεγεί η συμπερίληψη της βίας κατά των γυναικών στα εγκλήματα ευρωπαϊκής εμβέλειας που προβλέπονται στο άρθρο 83 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι θα πρέπει να συμπεριληφθούν συγκεκριμένα μέτρα στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου και των συλλογικών διαπραγματεύσεων, ώστε να εξασφαλίζεται στα θύματα βίας κατά των γυναικών η διατήρηση της απασχόλησης, σε όσα δε θύματα δεν διαθέτουν απασχόληση, η εργασιακή ένταξη. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Σύμφωνα με τη γραμμή που ακολουθούν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Σύμβαση για την εξάλειψη όλων των μορφών διακρίσεων κατά των γυναικών (CEDAW), η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να χρησιμοποιείται ο όρος «γυναίκες σε πορνεία» αντί του όρου «σεξεργάτριες» ή «εργαζόμενες στον τομέα των σεξουαλικών υπηρεσιών». |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα έπρεπε να προβλέπονται μεταξύ των επιβαρυντικών περιστάσεων πτυχές όπως η ύπαρξη εκ των προτέρων απειλής προς το θύμα ή το συναισθηματικό ή οικογενειακό περιβάλλον του, καθώς και το κέρδος. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Ομοίως, ιδιαίτερη προσοχή θα έπρεπε να δίνεται στις γυναίκες και τα κορίτσια από εθνοτικές και/ή πολιτιστικές μειονότητες —όπως π.χ. οι Ρομά—, στις μετανάστριες, ιδίως όσες βρίσκονται σε παράτυπη διοικητική κατάσταση, και στα κορίτσια και τις γυναίκες πρόσφυγες που προσπαθούν να ξεφύγουν από τον πόλεμο. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ απαιτεί επίσης ειδική προσοχή στις γυναίκες με αναπηρία, καθώς είναι περισσότερο εκτεθειμένες σε επιθέσεις λόγω φύλου, εξαιτίας ακριβώς της αναπηρίας τους. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Όσον αφορά την παρενόχληση στον κυβερνοχώρο, φρονεί ότι η απουσία συναίνεσης και η δημόσια έκθεση θα έπρεπε να συνιστούν αφ’ εαυτών παρενόχληση στον κυβερνοχώρο. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η παραπομπή των θυμάτων σε υπηρεσίες υποστήριξης θα πρέπει όχι απλώς να γίνεται με πρόσφορο και συντονισμένο τρόπο, αλλά επίσης επειγόντως και κατά προτεραιότητα. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συμπεριλάβει τις υπηρεσίες υγείας, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας, στον κατάλογο των θεμελιωδών για τα θύματα υπηρεσιών υποστήριξης, καθώς επίσης και να καλέσει όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ να καταργήσουν επειγόντως όλους τους φραγμούς που δυσχεραίνουν την πρόσβαση στην επείγουσα αντισύλληψη και στις υπηρεσίες τεχνητής διακοπής της κύησης μετά από βιασμό. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι στα εντάλματα περιορισμού και επείγουσας προστασίας ως εγγύηση της σωματικής και ψυχικής ακεραιότητας των θυμάτων πρέπει οπωσδήποτε να προβλέπονται μέτρα που θα εμποδίζουν τον δράστη της βίας να παρενοχλεί ή να πλησιάζει το θύμα. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι σε όλους τους μηχανισμούς και μέτρα στήριξης των θυμάτων σεξουαλικής βίας θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνεται ρητώς η προσβασιμότητα και η δωρεάν παροχή. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στον περιορισμό που συνιστά το γεγονός ότι οι υπηρεσίες παροχής συμβουλών και φροντίδας που προβλέπονται για τη σεξουαλική παρενόχληση στην εργασία είναι μόνο εξωτερικού χαρακτήρα, ενώ δεν προβλέπεται τίποτα σχετικά με τη σημασία του κοινωνικού διαλόγου, των συλλογικών διαπραγματεύσεων και της αναγκαίας συμμετοχής και διαπραγμάτευσης με τους κοινωνικούς εταίρους. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Δεδομένου του ρόλου της παιδείας στη διαμόρφωση ρόλων και στερεοτύπων σχετικά με το φύλο, θα πρέπει να σχεδιαστεί ο προληπτικός της ρόλος —ιδίως μέσω πλήρους σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης— σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, καθώς και να συμπεριληφθεί ρητώς στη θεσμική συνεργασία η συμμετοχή της εκπαιδευτικής κοινότητας, των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών (ιδίως των φεμινιστικών οργανώσεων), των κοινωνικών εταίρων και των πληττόμενων ομάδων. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το υπέρτερο συμφέρον του παιδιού πρέπει να υπερισχύει των ρυθμίσεων προσωπικής επικοινωνίας όταν υπάρχουν εύλογες αμφιβολίες όσον αφορά τη δυνατότητα εγγύησης ασφαλούς επαφής τόσο σε σωματικό όσο και σε συναισθηματικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.18.

| 1.19. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη συμπερίληψη στην οδηγία του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων ως ειδικού αδικήματος. |
| --- | --- |

1.19.

| 1.20. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι οι γενικότερες παραβιάσεις που αφορούν τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία και τα συναφή δικαιώματα θα έπρεπε επίσης να καταπολεμούνται ως βία κατά των γυναικών, όπως στην περίπτωση της γυναικολογικής και μαιευτικής βίας, της καταναγκαστικής εγκυμοσύνης και της άρνησης της φροντίδας για την άμβλωση. Επιπροσθέτως, η ΕΟΚΕ παρατηρεί με ανησυχία το γεγονός ότι δεν συμπεριλαμβάνονται στον ορισμό της βίας κατά των γυναικών οι υφιστάμενοι περιορισμοί στην ελεύθερη και ασφαλή τεχνητή διακοπή της κύησης, καθώς και η παρενόχληση που υφίστανται, ιδίως κοντά στις κλινικές, οι γυναίκες που επιλέγουν ελεύθερα την πρακτική αυτή. |
| --- | --- |

1.20.

| 1.21. | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί με ανησυχία το γεγονός ότι δεν υπάρχει πρόβλεψη ώστε να ζήσουν μια ολοκληρωμένη ζωή, υπό συνθήκες ελευθερίας και ισότητας, τα ορφανά τέκνα των θυμάτων βίας κατά των γυναικών. |
| --- | --- |

1.21.

| 1.22. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη βαθιά ανησυχία της για το γεγονός ότι η δράση της άκρας δεξιάς έχει θέσει ως στόχο την καταπολέμηση των προτάσεων ισότητας των φύλων, ειδικότερα δε για τη συστηματική άρνηση της διαρθρωτικής βίας κατά των γυναικών, αυτής την οποία υφίστανται για τον μόνο λόγο ότι είναι γυναίκες. Η άρνηση αυτή όχι μόνο δηλητηριάζει την ισότιμη συμβίωση, αλλά συνιστά και επίθεση κατά των αξιών και των αρχών που κατοχυρώνονται στο άρθρο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ). |
| --- | --- |

1.22.

| 1.23. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να προβλεφθεί στην οδηγία ένα οικονομικό υπόμνημα, ώστε να μπορεί να εξασφαλιστεί η πραγματική εφαρμογή των εγκρινόμενων μέτρων μέσω κατάλληλης δημόσιας χρηματοδότησης. |
| --- | --- |

1.23.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η βία κατά των γυναικών συνιστά την ύψιστη έκφραση των διακρίσεων κατά των γυναικών. Αντιπροσωπεύει έναν μηχανισμό ελέγχου, η προέλευση του οποίου έγκειται στην ανισότητα ανδρών και γυναικών, και ο οποίος εγγυάται και τροφοδοτεί την ανισότητα αυτή. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη βαθιά ανησυχία της για το γεγονός ότι η δράση της άκρας δεξιάς έχει θέσει ως στόχο την καταπολέμηση των προτάσεων ισότητας των φύλων, ειδικότερα δε για τη συστηματική άρνηση της διαρθρωτικής βίας κατά των γυναικών, αυτής την οποία υφίστανται για τον μόνο λόγο ότι είναι γυναίκες. Η άρνηση αυτή όχι μόνο δηλητηριάζει την ισότιμη συμβίωση, αλλά συνιστά και επίθεση κατά των αξιών και των αρχών που κατοχυρώνονται στο άρθρο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Στους κύριους στόχους της Ευρωπαϊκής στρατηγικής για την ισότητα των φύλων 2020-2025 συμπεριλαμβάνεται η εξάλειψη της έμφυλης βίας. Άλλοι στόχοι που περιλαμβάνονται επίσης είναι η καταπολέμηση των έμφυλων στερεοτύπων, η κατάργηση της μισθολογικής ανισότητας, της ανισότητας στην εργασία και στις ευθύνες φροντίδας, η επίτευξη ισότιμης συμμετοχής στους διάφορους κλάδους της οικονομίας και η επίτευξη ισορροπίας μεταξύ γυναικών και ανδρών στη λήψη αποφάσεων και στην πολιτική δραστηριότητα. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η βία κατά των γυναικών και των κοριτσιών είναι μία από τις πλέον επίμονες μορφές έμφυλων διακρίσεων και συνιστά παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στην ΕΕ, οι μισές γυναίκες (53 %) αποφεύγουν ορισμένα μέρη ή καταστάσεις, φοβούμενες μην υποστούν σωματικές ή σεξουαλικές επιθέσεις (1), ενώ το ένα τρίτο των γυναικών (33 %) δηλώνει ότι έχει υπάρξει θύμα σωματικής ή σεξουαλικής βίας. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Λόγω της εμβέλειας και της έκτασης των πολλών μορφών βίας που υφίστανται οι γυναίκες, οι πολιτικές για την καταπολέμησή τους πρέπει να μην είναι ουδέτερες, αλλά να αναπτύσσονται με βάση μια σαφή και αδιαμφισβήτητη έμφυλη οπτική, η οποία πρέπει να τοποθετείται με τρόπο που να διευκολύνει την κατανόηση της αναγκαιότητας και της αποτελεσματικότητάς της. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Κάθε μέρα, οι γυναίκες κινδυνεύουν να υποστούν βία στον χώρο εργασίας τους, ιδίως όσες εργάζονται στον κλάδο των μεταφορών (το 63 % εξ αυτών δηλώνει ότι έχει υποστεί πράξη βίας πρόσφατα τουλάχιστον μία φορά) (2), καθώς και στον κλάδο των υπηρεσιών και πωλήσεων (3). |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η εξ οικείων βία έχει επίσης αυξηθεί λόγω των μέτρων εγκλεισμού που επιβλήθηκαν για την ανάσχεση της υγειονομικής κρίσης από την πανδημία COVID-19 (4). |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η πρόταση οδηγίας έχει ως στόχο την πρόληψη και καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της εξ οικείων βίας, ώστε να εξασφαλίσει υψηλό επίπεδο ασφάλειας και πλήρη άσκηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος σε ίση μεταχείριση και απαγόρευση των διακρίσεων. Παρότι κατανοούμε ότι ο ποινικός προσανατολισμός της καταπολέμησης της βίας κατά των γυναικών είναι αναγκαίος, πρέπει ωστόσο να συνοδεύεται αναγκαστικά από μια ολιστική και πλήρη προσέγγιση για την πρόληψη, καταπολέμηση και εξάλειψη της έμφυλης βίας. |
| --- | --- |

2.8.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη νομοθετική καινοτομία που αντιπροσωπεύει μια οδηγία για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών με διατομεακή προσέγγιση. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι απαιτείται να ενεργοποιηθούν πρωτόκολλα και εκστρατείες ευαισθητοποίησης και επιμόρφωσης για επαγγελματίες, ώστε να αποτραπεί τόσο η θεσμική βία όσο και η ενοχοποίηση των θυμάτων για εξωτερικούς λόγους, άσχετους με την πράξη βίας. Οι παράγοντες αυτοί περιλαμβάνουν την εμφάνιση, τη στάση, το καθεστώς, την καταγωγή ή οποιοδήποτε άλλο χαρακτηριστικό του θύματος ή περίσταση. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Υπό αυτή την έννοια, παρότι η ΕΟΚΕ επικροτεί την εννοιολογική και ποινική διασαφήνιση που συνιστά η συμπερίληψη στην οδηγία ορισμών για ορισμένες μορφές βίας κατά των γυναικών, θεωρεί αναγκαίο να εξετάζει η πρόταση όλες τις μορφές έμφυλης βίας κατά των γυναικών και να περιλαμβάνει έναν γενικό ορισμό της έμφυλης βίας, όπως είναι αυτός που περιλαμβάνεται στα άρθρα 1 και 2 της Διακήρυξης των Ηνωμένων Εθνών για την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών του 1993 ή στο άρθρο 3 της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι θα έπρεπε να είχε επιλεγεί η συμπερίληψη της βίας κατά των γυναικών στα εγκλήματα ευρωπαϊκής εμβέλειας που προβλέπονται στο άρθρο 83 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την ποινικοποίηση του βιασμού με βάση την απλή έλλειψη συναίνεσης, χωρίς να απαιτείται η χρήση βίας ή απειλής για να στοιχειοθετείται δίωξη. Ο νομικός αυτός ορισμός συμπεριλαμβάνει το συγκεκριμένο αδίκημα σύμφωνα με τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης: η έννοια αυτή πρέπει να εφαρμοστεί σε νέες μορφές βιασμού, όπως η υποταγή μέσω χημικών ουσιών. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | 3.5 Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι είναι σημαντική η συμπερίληψη ειδικών μέτρων για την προστασία και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη των θυμάτων έμφυλης βίας εντός του οικογενειακού περιβάλλοντος. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ απαιτεί να συμπεριληφθεί η συγκεκριμένη αυτή μορφή βίας στα αδικήματα που ορίζονται στην οδηγία, ώστε να καθιερωθεί ένα κοινό πλαίσιο όσον αφορά τις κυρώσεις, τις επιβαρυντικές περιστάσεις, τη δικαιοδοσία και την παραγραφή. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Περισσότερες από τις μισές Ευρωπαίες δηλώνουν ότι υπήρξαν θύματα σεξουαλικής παρενόχλησης σε κάποια περίπτωση (55 %) (5). Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι δεν μπορεί να αγνοείται στην οδηγία η εν λόγω μορφή βίας κατά των γυναικών, ούτε στην πρόταση ορισμού ούτε στο σύστημα κυρώσεων, επιβαρυντικών περιστάσεων, δικαιοδοσίας και παραγραφής (6). |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Το ένα τρίτο των γυναικών που έχουν υποστεί σεξουαλική παρενόχληση, την υπέστησαν στο εργασιακό περιβάλλον (7). Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να εξετάζεται αυτή η περίπτωση βίας στην οδηγία, καθώς και η οργάνωση και επικαιροποίηση, εκ μέρους των εργοδοτών, ειδικών δράσεων για την καταπολέμηση της σεξουαλικής παρενόχλησης και της έμφυλης παρενόχλησης στην εργασία, συμπεριλαμβανομένων της βίας και της παρενόχλησης στον κυβερνοχώρο (8). Συνεπώς, η ΕΟΚΕ απαιτεί να προβλεφθεί το αδίκημα της ηθικής παρενόχλησης. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η έμμεση βία, ήτοι η βία που υφίστανται οι γυναίκες μέσω της βίας που ασκείται κατά ατόμων του συναισθηματικού ή οικογενειακού τους περιβάλλοντος με στόχο τη συναισθηματική επίθεση ενάντια σε αυτές, ασκείται ιδίως κατά των παιδιών τους. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το υπέρτερο συμφέρον του παιδιού πρέπει να υπερισχύει των ρυθμίσεων προσωπικής επικοινωνίας όταν υπάρχουν εύλογες αμφιβολίες όσον αφορά τη δυνατότητα εγγύησης ασφαλούς επαφής με το ανήλικο τέκνο, τόσο σε σωματικό όσο και σε συναισθηματικό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Δεδομένου ότι η οικονομική αυτονομία συνιστά καθοριστικό στοιχείο για να χειραφετηθούν και να ανακτήσουν δυνάμεις τα θύματα ενδοοικογενειακής βίας, η ΕΟΚΕ παρατηρεί με ανησυχία ότι δεν προβλέπονται συγκεκριμένα μέτρα στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου και των συλλογικών διαπραγματεύσεων, ώστε να εξασφαλίζεται στα εν λόγω θύματα η διατήρηση της απασχόλησης, αλλά και η εργασιακή ένταξη σε όσα θύματα δεν διαθέτουν απασχόληση. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Γνωρίζοντας τα συμπεράσματα της έκθεσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τη σεξουαλική εκμετάλλευση και την πορνεία καθώς και τον αντίκτυπό τους στην ισότητα των φύλων (9), στο ίδιο πνεύμα με το άρθρο 6 της Σύμβασης για την εξάλειψη όλων των μορφών διακρίσεων κατά των γυναικών (CEDAW) και με τη γενική σύσταση αριθ. 38 της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την εξάλειψη των διακρίσεων κατά των γυναικών, της 6ης Νοεμβρίου 2020, σχετικά με την εμπορία γυναικών και κοριτσιών στο πλαίσιο της παγκόσμιας μετανάστευσης, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το καλύτερο είναι να αναφέρονται οι γυναίκες αυτές ως «γυναίκες σε πορνεία» και όχι ως «σεξεργάτριες» ή «εργαζόμενες στον τομέα των σεξουαλικών υπηρεσιών». |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η oδηγία 2011/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (10) θεωρεί άκυρη τη συναίνεση του θύματος όταν έχει μεσολαβήσει απειλή, χρήση βίας, εξαναγκασμός, κατάχρηση εξουσίας ή ευάλωτης θέσης ή πληρωμή ή αποδοχή χρημάτων ή άλλων απολαβών για την εξασφάλιση της συναίνεσης. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η μαστροπεία ή το κέρδος που απορρέει από τη σεξουαλική εκμετάλλευση τρίτου θα έπρεπε να προβλέπεται στις κυρώσεις του κεφαλαίου 2 της οδηγίας, που εξετάζει τα «Αδικήματα που αφορούν τη γενετήσια εκμετάλλευση». |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την ανησυχία της ειδικής εισηγήτριας του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών (11) για την αύξηση της λεγόμενης παρένθετης μητρότητας. Συμφωνεί με την έκφραση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (12), το οποίο την θεωρεί ως μορφή αναπαραγωγικής εκμετάλλευσης που πλήττει την αξιοπρέπεια των γυναικών. Ως εκ τούτου, φρονεί ότι η πρακτική αυτή —όταν αποτελεί επαχθή δικαιοπραξία στην οποία μεσολαβεί κέρδος ή όφελος για οποιοδήποτε εκ των μερών, συμπεριλαμβανομένης της διαφήμισης— πρέπει να θεωρείται ως μορφή βίας κατά των γυναικών και να αντιμετωπίζεται στο ίδιο επίπεδο με τη σεξουαλική εκμετάλλευση (με συμπερίληψή της στο κεφάλαιο 2 και στο άρθρο 1). |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Η βία κατά των γυναικών αντιπροσωπεύει την πλέον διαδεδομένη στην Ένωση παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αλλά παρατηρείται συχνότερα στις γυναίκες και κορίτσια σε ευάλωτη κατάσταση, ιδιαίτερη δε προσοχή πρέπει να δοθεί στις γυναίκες και κορίτσια από εθνοτικές και/ή πολιτιστικές μειονότητες, όπως οι Ρομά. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει όλα τα κατάλληλα νομοθετικά μέτρα για την προστασία των γυναικών με αναπηρία από όλες τις μορφές εκμετάλλευσης, βίας και κακοποίησης, συμπεριλαμβανομένων των πτυχών με βάση το φύλο. Υποστηρίζει επίσης και τα κατάλληλα μέτρα πρόληψης, ιδίως δε τις κατάλληλες μορφές βοήθειας και στήριξης, που πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα ζητήματα φύλου για τις γυναίκες με αναπηρία. Προς τον σκοπό αυτόν, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την άποψη ότι όλες οι εγκαταστάσεις και τα προγράμματα που σχεδιάζονται για τη φροντίδα των γυναικών με αναπηρία πρέπει να εποπτεύονται αποτελεσματικά από ανεξάρτητες αρχές. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Ομοίως, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει όλα τα κατάλληλα μέτρα για την ενίσχυση της σωματικής, διανοητικής και ψυχικής ανάρρωσης, της αποκατάστασης και της κοινωνικής επανένταξης των γυναικών με αναπηρία που είναι θύματα οποιασδήποτε μορφής βίας ή κακοποίησης, μεταξύ άλλων την παροχή υπηρεσιών προστασίας, απαιτεί δε ιδιαίτερη προσοχή για τις γυναίκες με αναπηρία, καθώς, λόγω της αναπηρίας τους, είναι περισσότερο εκτεθειμένες σε επιθέσεις λόγω φύλου (εξαναγκαστικές στειρώσεις, στέρηση της δικαιοπρακτικής ικανότητας εκ μέρους μελών του οικογενειακού περιβάλλοντος). |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Οι μετανάστριες, ιδίως μάλιστα όταν βρίσκονται σε παράτυπη διοικητική κατάσταση, πρέπει να προστατεύονται με την άμεση παροχή αυτόνομης προσωρινής άδειας παραμονής, όταν υποβάλλουν καταγγελία (13). Ομοίως, εάν, κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, διαπιστωθεί η εν λόγω έλλειψη νόμιμων εγγράφων, δεν θα πρέπει να ενημερώνονται οι αρμόδιες για τη μετανάστευση αρχές. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί πολύ θετική τη συμπερίληψη της παρενόχλησης στον κυβερνοχώρο και της μη συναινετικής ανταλλαγής υλικού προσωπικής φύσης ή παραποιημένου υλικού ως μορφών βίας κατά των γυναικών και των κοριτσιών. Ωστόσο, εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι, για να θεωρείται αδίκημα, απαιτείται να έχει καταστεί το υλικό προσβάσιμο σε «πλήθος τελικών χρηστών». Πρόκειται για απαίτηση ασαφή, αόριστη και άκρως υποκειμενική, η οποία, παράλληλα, δεν μεριμνά για την πραγματική ζημία στη φήμη, που ενίοτε είναι μεγαλύτερη εάν η διάδοση γίνει αποκλειστικά σε πρόσωπα του στενότερου κοινωνικού, οικογενειακού ή εργασιακού περιβάλλοντος του θύματος. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η απουσία συναίνεσης και η δημόσια έκθεση θα έπρεπε να συνιστούν από μόνες τους παρενόχληση στον κυβερνοχώρο, χωρίς να χρειάζεται εκτίμηση του κατά πόσον το υλικό διατέθηκε σε πλήθος τελικών χρηστών ή σε πολλούς ή αρκετούς [άρθρο 7 στοιχεία α) και β), άρθρο 8 στοιχείο γ) και άρθρο 9 στοιχείο α)]. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Λόγω της εκτεταμένης χρήσης του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, η μη συναινετική κοινοχρησία υλικού με σεξουαλικό περιεχόμενο καθίσταται μια πρακτική όλο και συχνότερη, με ολοένα μεγαλύτερο αντίκτυπο και, συνεπώς, ολοένα και περισσότερο επιβλαβής για τα θύματα. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για την έκταση της πρακτικής αυτής και φρονεί ότι οι κυρώσεις και η παραγραφή του αδικήματος που προβλέπονται γι’ αυτήν (άρθρο 7) θα έπρεπε να είναι αντίστοιχες με τις προβλεπόμενες στα άρθρα 12 και 15 για την παρενοχλητική κυβερνοπαρακολούθηση (άρθρο 8). |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Από την πλευρά της, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόβλεψη ειδικής κατάρτισης των αρχών που είναι αρμόδιες για την παραλαβή και διαβίβαση των καταγγελιών για τα αδικήματα που εξετάζονται στην οδηγία. Ωστόσο, πιστεύει ότι θα έπρεπε, επιπροσθέτως, να προβλέπονται συγκεκριμένα μέτρα με στόχο τον έλεγχο και την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας του συστήματος, καθώς και πρόβλεψη σχετικά με τις συγκεκριμένες κυρώσεις στην περίπτωση που οι αρμόδιες αρχές δεν τηρούν την αρχή της δέουσας επιμέλειας (άρθρο 37 παράγραφος 6). |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | Η ΕΟΚΕ κρίνει θετική την απαίτηση να διαθέτουν επαρκή εμπειρία τα πρόσωπα, οι μονάδες ή οι υπηρεσίες που διερευνούν και διώκουν τη βία κατά των γυναικών και των κοριτσιών, ειδικότερα δε οι δικαστικοί υπάλληλοι, οι παρά τω δικαστή αρχές και προσωπικό, οι εισαγγελείς, οι δικηγόροι, οι βοηθοί στήριξης των θυμάτων και οι υπηρεσίες αποκαταστατικής δικαιοσύνης, οι επαγγελματίες της παροχής φροντίδας, οι κοινωνικές και εκπαιδευτικές υπηρεσίες και το λοιπό προσωπικό που ενδέχεται να έρθει σε επαφή με τις ευάλωτες ομάδες ή με τα θύματα. Εντούτοις, η ΕΟΚΕ προειδοποιεί για την υποκειμενικότητα που μπορεί να διέπει την αντίληψη περί επάρκειας ή ανεπάρκειας της εμπειρίας. Δεδομένου ότι ένα από τα κύρια σφάλματα κατά την παρέμβαση στα θέματα αυτά έγκειται ακριβώς στην έλλειψη κατάρτισης και ευαισθητοποίησης των ενδιαφερόμενων φορέων, συνιστά η απαίτηση ειδικής κατάρτισης να ισχύει όχι μόνο για τους επαγγελματίες που διαβιβάζουν τις καταγγελίες ή έρχονται σε επαφή με τα θύματα, αλλά και για εκείνους που συμμετέχουν στη διαδικασία έρευνας ή δίωξης που προβλέπεται στο κεφάλαιο 3 (άρθρο 17 παράγραφος 1). |
| --- | --- |

3.20.

| 3.21. | Η ταχύτητα της παροχής φροντίδας στα θύματα συνιστά κομβικό παράγοντα για τη σωστή αντιμετώπιση, αποκατάσταση και ανάκαμψή τους. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η παραπομπή των θυμάτων σε υπηρεσίες υποστήριξης θα πρέπει όχι απλώς να γίνεται με πρόσφορο και συντονισμένο τρόπο, αλλά επίσης επειγόντως και κατά προτεραιότητα (άρθρο 20 παράγραφος 2). |
| --- | --- |

3.21.

| 3.22. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τα μέτρα που προτείνονται για τη διασφάλιση της πρόσβασης των θυμάτων σε ολοκληρωμένες, κατάλληλες, γενικές και ειδικές υπηρεσίες στήριξης που να ανταποκρίνονται στις ιδιαίτερες ανάγκες τους. Ωστόσο, εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι ο κατάλογος των υπηρεσιών ειδικής υποστήριξης που οφείλουν να παρέχουν στα θύματα τα κράτη μέλη (άρθρο 27 παράγραφος 1) αναφέρεται αποκλειστικά στην υποστήριξη κατά το νομικό στάδιο ή κατά την έρευνα και τη δικαστική διαδικασία και δεν αναφέρεται στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας, ως στοιχείο καθοριστικής σημασίας για τα θύματα. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ παρατηρεί με μεγάλη ανησυχία ότι δεν αναφέρονται ειδικά οι υπηρεσίες σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας, συμπεριλαμβανομένης της επείγουσας αντισύλληψης και της άμβλωσης, ως υπηρεσίες στήριξης όχι απλώς βασικές αλλά και επείγουσες, στις οποίες πρέπει να έχουν πρόσβαση τα θύματα σεξουαλικής βίας (άρθρο 28). Σύμφωνα με τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ο εξαναγκασμός σε ολοκλήρωση μιας εγκυμοσύνης που προέρχεται από βιασμό μπορεί να αποτελέσει μορφή σκληρής, απάνθρωπης και ταπεινωτικής βίας, η οποία είναι σοβαρή. Η ΕΟΚΕ ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συμπεριλάβει τις υπηρεσίες υγείας, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας, στον κατάλογο των θεμελιωδών για τα θύματα υπηρεσιών υποστήριξης, καθώς επίσης και να καλέσει όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ να καταργήσουν επειγόντως όλους τους φραγμούς που δυσχεραίνουν την πρόσβαση στην επείγουσα αντισύλληψη και στις υπηρεσίες τεχνητής διακοπής της κύησης μετά από βιασμό. |
| --- | --- |

3.22.

| 3.23. | Οι εκτοπισθείσες γυναίκες και όσες προσπαθούν να ξεφύγουν από συγκρούσεις διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να υποστούν έμφυλη βία. Η σεξουαλική βία χρησιμοποιείται συχνά ως πολεμικό όπλο, και οι γυναίκες και τα κορίτσια διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να πέσουν θύματα εμπορίας ανθρώπων και σεξουαλικής εκμετάλλευσης. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η στήριξη, η προστασία και η πρόσβαση στις βασικές υπηρεσίες υγείας, όπως η φροντίδα για ψυχικά τραύματα και οι υπηρεσίες σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας, μεταξύ των οποίων η επείγουσα αντισύλληψη και η μέριμνα για την άμβλωση, είναι ύψιστης σημασίας και θα πρέπει να παρέχονται σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. |
| --- | --- |

3.23.

| 3.24. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι στα εντάλματα περιορισμού και επείγουσας προστασίας ως εγγύηση της σωματικής και ψυχικής ακεραιότητας των θυμάτων πρέπει οπωσδήποτε να προβλέπονται μέτρα που θα εμποδίζουν τον δράστη της βίας να παρενοχλεί ή να πλησιάζει το θύμα. Και τούτο όχι μόνο σε σχέση με τον περιορισμό ή την απαγόρευση της πρόσβασης στην κατοικία ή στον χώρο εργασίας (άρθρο 21 παράγραφος 1), αλλά και στον δημόσιο χώρο γενικά, λαμβανομένων υπόψη περιπτώσεων κατά τις οποίες η προσέγγιση μεταξύ θύματος και δράστη μπορεί να θεωρηθεί ως επικίνδυνη συμπεριφορά του δράστη ή υπόπτου (άρθρο 21 παράγραφος 2). |
| --- | --- |

3.24.

| 3.25. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι οι τηλεφωνικές γραμμές βοήθειας για τα θύματα και η εξειδικευμένη υποστήριξη που παρέχεται στα κέντρα παραπομπής θυμάτων σεξουαλικής βίας είναι προσβάσιμες κάθε μέρα της εβδομάδας και δωρεάν. Πιστεύει όμως ότι η προσβασιμότητα και η δωρεάν παροχή θα έπρεπε να προβλέπονται επίσης ρητώς σε όλους τους μηχανισμούς και μέτρα στήριξης προς τα θύματα σεξουαλικής βίας, στα προληπτικά μέτρα ενημερωτικού χαρακτήρα σχετικά με τα δικαιώματα λήψης βοήθειας, καθώς και σε ό,τι αφορά τις διαδικασίες επανόρθωσης και αποζημίωσης. |
| --- | --- |

3.25.

| 3.26. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη συμπερίληψη ειδικευμένης στήριξης σε περίπτωση σεξουαλικής παρενόχλησης στον χώρο εργασίας και τη σύσταση για προληπτικά κρατικά μέτρα. Εφιστά όμως την προσοχή στον περιορισμό που συνιστά το γεγονός ότι οι υπηρεσίες παροχής συμβουλών και μέριμνας προβλέπεται να είναι αποκλειστικά εξωτερικές (άρθρο 30), ενώ δεν προβλέπεται τίποτα σχετικά με τη σημασία του κοινωνικού διαλόγου, των συλλογικών διαπραγματεύσεων και της αναγκαίας συμμετοχής και διαπραγμάτευσης με τους κοινωνικούς εταίρους, ιδίως με τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, ως νόμιμους εκπροσώπους των συμφερόντων και των δικαιωμάτων των εργαζομένων, γυναικών και ανδρών. Ομοίως, παρατηρεί με έκπληξη και ανησυχία ότι προβλέπεται η δυνατότητα «συμβιβασμού» για αυτού του είδους βίας κατά των γυναικών. |
| --- | --- |

3.26.

| 3.27. | Από αυτή την άποψη, η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο και επιτακτικό να προωθηθεί —σε όλα τα κράτη μέλη που δεν το έχουν πράξει ακόμη, καθώς και εκ μέρους της ίδιας της ΕΕ— η επικύρωση τόσο της σύμβασης 190 της ΔΟΕ για τη βία και την παρενόχληση, όσο και της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης. |
| --- | --- |

3.27.

| 3.28. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη συμπερίληψη προληπτικών μέτρων κατά της έμφυλης βίας στον χώρο της εκπαίδευσης, με συμπερίληψη και της ενίσχυσης της πλήρους σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης. Όμως, δεδομένου του ρόλου της παιδείας στη διαμόρφωση ρόλων και στερεοτύπων σχετικά με το φύλο, η αποστολή αυτή θα πρέπει να εκτείνεται σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, όποιες κι εάν είναι αυτές, καθώς επίσης και να συμπεριληφθεί ρητώς στη θεσμική συνεργασία η συμμετοχή της εκπαιδευτικής κοινότητας, των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών (ιδίως των φεμινιστικών οργανώσεων), των κοινωνικών εταίρων και των πληττόμενων ομάδων (άρθρο 36 παράγραφος 2). |
| --- | --- |

3.28.

| 3.29. | Ομοίως, η ΕΟΚΕ επικροτεί θερμά τη συνεργασία και τον συντονισμό των κρατών μελών για τη συλλογή δεδομένων και τη διερεύνηση των αιτίων, της συχνότητας περιστατικών και των επιπτώσεων της βίας κατά των γυναικών. Ωστόσο, διατηρεί αμφιβολίες για την πραγματική δέσμευση που μπορεί να προκύψει από την απλή έκκληση προς τα κράτη μέλη για δράση, που συνιστά η διατύπωση «στηρίζουν», που περιλαμβάνεται στο άρθρο 44 παράγραφος 7. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι θα ήταν πολύ πιο αποτελεσματικό και φιλόδοξο να προβλεφθεί δέσμευση που θα καθιστά υποχρεωτική τη λήψη ειδικών και συγκεκριμένων μέτρων, με καθορισμένη προθεσμία (άρθρο 44 παράγραφος 7). |
| --- | --- |

3.29.

| 3.30. | Οι μεταναστευτικές κοινότητες που έχουν ως τόπο υποδοχής τις διάφορες χώρες της Ένωσης καθιστούν αναγκαίο να λαμβάνονται υπόψη ορισμένες μορφές βίας κατά των γυναικών και των κοριτσιών που περιλαμβάνονται στο εθιμικό δίκαιο των κοινοτήτων καταγωγής. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη συμπερίληψη στην οδηγία του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων ως ειδικού αδικήματος. Εντούτοις, εφιστά την προσοχή στην ανάγκη ιδιαίτερης μέριμνας ώστε οι εκστρατείες ευαισθητοποίησης ή πρόληψης να αποφεύγουν τον στιγματισμό των γυναικών που ανήκουν στις κοινότητες αυτές και η «ευαισθησία ως προς την πολιτισμική διάσταση», που προβλέπεται στο άρθρο 37 παράγραφος 2 όσον αφορά τον εντοπισμό των συνεπειών, να εφαρμόζεται και στις εκστρατείες πρόληψης. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι, από αυτή την άποψη, είναι σημαντικό να αναπτύσσονται δράσεις μαζί και από τις ίδιες τις κοινότητες αναφοράς, ώστε να προλαμβάνεται και να απενεργοποιείται το πολιτισμικό έρεισμα της πρακτικής αυτής (άρθρο 36 παράγραφος 6) (14). |
| --- | --- |

3.30.

| 3.31. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την αναγνώριση της εξαναγκαστικής άμβλωσης και της εξαναγκαστικής στείρωσης ως ειδικές μορφές βίας. Ωστόσο, οι γενικότερες παραβιάσεις που αφορούν τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία και τα συναφή δικαιώματα θα έπρεπε επίσης να καταπολεμούνται ως βία κατά των γυναικών, όπως στην περίπτωση της γυναικολογικής και μαιευτικής βίας, της καταναγκαστικής εγκυμοσύνης και της άρνησης της φροντίδας για την άμβλωση. Η ΕΟΚΕ παρατηρεί με ανησυχία το γεγονός ότι δεν συμπεριλαμβάνονται στον ορισμό της βίας κατά των γυναικών οι υφιστάμενοι περιορισμοί στην ελεύθερη και ασφαλή τεχνητή διακοπή της κύησης, καθώς και η παρενόχληση που υφίστανται, ιδίως κοντά στις κλινικές, οι γυναίκες που επιλέγουν ελεύθερα την πρακτική αυτή. |
| --- | --- |

3.31.

| 3.32. | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί με ανησυχία το γεγονός ότι δεν υπάρχει πρόβλεψη ώστε να ζήσουν μια ολοκληρωμένη ζωή, υπό συνθήκες ελευθερίας και ισότητας, τα ορφανά τέκνα των θυμάτων βίας κατά των γυναικών. Αυτό προϋποθέτει να μπορούν να ξεπεράσουν την εξαιρετικά ευάλωτη κατάστασή τους, που απορρέει από την βίαια συγκυρία που έζησαν, η οποία επιδεινώνεται σε περίπτωση δολοφονίας των μητέρων τους. Στην τελευταία αυτή περίπτωση, έχει ύψιστη σημασία να διευκολυνθεί η πρόσβαση στην αστική αποζημίωση που δικαιούνται για τα αδικήματα που υπέστησαν. Είναι επίσης απαραίτητο να επιταχυνθεί η διαδικασία κληρονομικής διαδοχής μετά το έγκλημα, ώστε να μπορούν να έχουν πρόσβαση στα περιουσιακά τους στοιχεία και τα κληρονομικά τους δικαιώματα χωρίς καθυστέρηση (15). |
| --- | --- |

3.32.

| 3.33. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν υποβάλλεται οικονομικό υπόμνημα που να συνοδεύει την οδηγία και, συνεπώς, δεν εξασφαλίζεται η δημόσια χρηματοδότηση της οδηγίας και των υπηρεσιών και δράσεων που προτείνονται σε αυτήν. |
| --- | --- |

3.33.

Βρυξέλλες, 13 Ιουλίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (FRA) 2014, Violence against women: an EU-wide survey (Βία κατά των γυναικών: πανευρωπαϊκή έρευνα).

1

(2)  Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Ενώσεων Εργαζομένων στις Μεταφορές (ETF) 2019, Time's Up for Violence Against Women! (Τέλος χρόνου για τη βία κατά των γυναικών).

2

(3)  Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβιώσεως και Εργασίας (Eurofound) (2017), 6th European Working Condition Survey (6η Ευρωπαϊκή έρευνα για τις συνθήκες εργασίας).

3

(4)  Ευρωπαϊκή Ένωση (2021), 2021 report on gender equality in the EU (Έκθεση του 2021για την ισότητα των φύλων στην ΕΕ).

4

(5)  Έρευνα σε δείγμα 42 000 γυναικών. Πηγή: Violence against women: an EU-wide survey, (Βία κατά των γυναικών: πανευρωπαϊκή έρευνα), Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (FRA), 2014.

5

Πηγή:

(6)  Ώστε να εκπληρωθούν οι υποχρεώσεις που εγκρίθηκαν κατά τις ημερίδες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με το Me Too, που πραγματοποιήθηκαν τον Φεβρουάριο του 2019, κατά τις οποίες ζητήθηκε από τους υποψήφιους στις εκλογές του Μαΐου να αναλάβουν ισχυρή δέσμευση για την καταπολέμηση ειδικά της σεξουαλικής παρενόχλησης.

6

(7)  Έρευνα σε δείγμα 42 000 γυναικών. Πηγή: Violence against women: an EU-wide survey, (Βία κατά των γυναικών: πανευρωπαϊκή έρευνα), Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (FRA), 2014.

7

Πηγή:

(8)  Επ’ αυτού, η ΕΟΚΕ παραπέμπει στο Άρθρο 48 του οργανικού νόμου 3/2007 της 22ας Μαρτίου, ως ορθή πρακτική στην Ισπανία για την ουσιαστική ισότητα γυναικών και ανδρών.

8

(9)  Έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τη σεξουαλική εκμετάλλευση και την πορνεία καθώς και τον αντίκτυπό τους στην ισότητα των φύλων (2013/2103(INI)). Επιτροπή Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων. Εισηγήτρια: Mary Honeyball. A7-0071/2014. 3.2.2014. Βλ. επίσης το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 10ης Φεβρουαρίου 2021, σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας 2011/36/ΕΕ για την πρόληψη και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και για την προστασία των θυμάτων της (2020/2029(INI)).

9

(10)  Οδηγία 2011/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 2011, για την πρόληψη και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και για την προστασία των θυμάτων της, καθώς και για την αντικατάσταση της απόφασης-πλαίσιο 2002/629/ΔΕΥ του Συμβουλίου (ΕΕ L 101 της 15.4.2011, σ. 1).

10

(11)  Ηνωμένα Έθνη. Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Report of the Special Rapporteur on the Sale and Sexual Exploitation of Children, including Child Prostitution, Child Pornography and Other Child Sexual Abuse Material (Έκθεση της ειδικής εισηγήτριας σχετικά με την πώληση και τη σεξουαλική εκμετάλλευση παιδιών, συμπεριλαμβανομένης της παιδικής πορνείας, της παιδικής πορνογραφίας και λοιπού υλικού από σεξουαλική κακοποίηση παιδιών). A/HRC/37/60. Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. 37η σύνοδος. 26 Φεβρουαρίου έως 23 Μαρτίου 2018.

11

(12)  Όπως υποστηρίζεται στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 17ης Δεκεμβρίου 2015 σχετικά με την Ετήσια Έκθεση για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία στον κόσμο και την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα αυτό (2015/2229(INI)), όπου καταδικάζεται η παρένθετη μητρότητα ή οι «μήτρες επί πληρωμή», επειδή «υπονομεύει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια της γυναίκας, δεδομένου ότι το σώμα και οι αναπαραγωγικές λειτουργίες του χρησιμοποιούνται ως εμπόρευμα», ζητά να εξεταστεί επειγόντως η νομιμότητα της πρακτικής αυτής, υπό το φως των διαφόρων νομικών πράξεων περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και απευθύνει έκκληση για την απαγόρευση μιας πρακτικής που «συνεπάγεται την αναπαραγωγική εκμετάλλευση και τη χρήση του ανθρώπινου σώματος για τον προσπορισμό οικονομικού ή άλλου οφέλους, ιδίως στην περίπτωση των ευάλωτων γυναικών στις αναπτυσσόμενες χώρες».

12

(13)  Στον τομέα αυτόν, η ισπανική νομοθεσία περί μετανάστευσης συνιστά ορθή πρακτική (άρθρο 31α του οργανικού νόμου 4/2000).

13

(14)  The Multisectorial Academic Program to prevent and combat female Genital Mutilation (FGM/C) (Πολυτομεακό ακαδημαϊκό πρόγραμμα για την πρόληψη και την καταπολέμηση του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων). Ευρωπαϊκή Επιτροπή 2016-2018.

14

(15)  Επ’ αυτού, η ΕΟΚΕ θεωρεί ως ορθή πρακτική στην Ισπανία τον οργανικό νόμο 2/2022, της 21ης Μαρτίου, για τη βελτίωση της προστασίας των ορφανών θυμάτων έμφυλης βίας.

15

---

| 22.11.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 443/101 |
| --- | --- | --- | --- |

22.11.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 443/101

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών COVID-19 — Διατήρηση της ετοιμότητας και της αντίδρασης της ΕΕ: με το βλέμμα στο μέλλον»

[COM(2022) 190 final]

(2022/C 443/14)

| Γενική εισηγήτρια: | η κ. Sára FELSZEGHI |
| --- | --- |

Γενική εισηγήτρια:

η κ. Sára FELSZEGHI

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 28.6.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 13.7.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 571 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 199/0/4 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 28.6.2022

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

13.7.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

571

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

199/0/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η πανδημία COVID-19 έχει βλάψει την καθημερινή ζωή των ανθρώπων, τον τομέα της υγείας, τις εθνικές οικονομίες και τις κοινωνίες. Η εμπειρία και τα διδάγματα που αντλήθηκαν από αυτήν, καθώς και η σχετική έρευνα, θα επιτρέψουν στην ΕΟΚΕ να προτείνει μακροπρόθεσμες λύσεις που θα καταστήσουν την ΕΕ καλύτερα προετοιμασμένη για τη βιώσιμη διαχείριση των απειλών κατά της υγείας που προκαλούνται όχι μόνον από τη νόσο COVID-19 αλλά και από άλλες μεταδοτικές νόσους, καθώς και για την ενίσχυση και τη βελτίωση της αντίδρασης και του συντονισμού μεταξύ των κρατών μελών και σε παγκόσμιο επίπεδο. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) φρονεί ότι, για τον σκοπό αυτό, η ΕΕ θα πρέπει να αναπτύξει ικανότητα άμεσης αντίδρασης, μεταξύ άλλων εκμεταλλευόμενη και χρησιμοποιώντας τα υφιστάμενα μέσα, ώστε να είναι έτοιμη να αντιδρά άμεσα στην εμφάνιση νέων παραλλαγών ή άλλης πανδημίας. Συνιστά να χαραχθεί μια στρατηγική η οποία, με τη συνεκτίμηση των εθνικών ιδιαιτεροτήτων κάθε κράτους μέλους και με τη σύγκλιση των διαφόρων προσπαθειών και επιδιώξεων, θα μας προσφέρει μια ολοκληρωμένη εργαλειοθήκη η οποία θα καλύπτει όλες τις πτυχές της πρόληψης (εμβολιασμός, προληπτικά υγειονομικά μέτρα, εκπαίδευση, επικοινωνία κ.λπ.), της θεραπείας (φάρμακα, περίθαλψη και αποκατάσταση ασθενών, φροντίδα κ.λπ.), της επανένταξης (επαγγελματικής, σχολικής) και της μακροχρόνιας φροντίδας (με έμφαση στα άτομα που πάσχουν από μακροχρόνια νόσο COVID) και θα διασφαλίζει πρόσβαση σε υφιστάμενους και μελλοντικούς οικονομικούς πόρους. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Ο εμβολιασμός αποτελεί έναν από τους πυλώνες της πρόληψης καθότι καθιστά δυνατή την ταυτόχρονη διακοπή (της πηγής της λοίμωξης και του ευπαθούς οργανισμού) δύο σημαντικών κρίκων της επιδημιολογικής αλυσίδας (πηγή λοίμωξης, τρόπος μετάδοσης, ευπαθής οργανισμός). Ως εκ τούτου, είναι άκρως σημαντικό η εν λόγω στρατηγική να εφαρμόζεται διαρκώς και να ενσωματώνονται σε αυτήν νέα στοιχεία κατά την εφαρμογή της. Έχοντας υπερβεί τις αρχικές δυσκολίες, η ΕΕ και τα περισσότερα κράτη μέλη διαθέτουν πλέον στρατηγική εμβολιασμού. Η στρατηγική της ΕΕ για τα εμβόλια κατέστησε δυνατή την πρόσβαση όλων σε επαρκή αριθμό ασφαλών και αποτελεσματικών εμβολίων. Ωστόσο, σε αρκετά κράτη μέλη της ΕΕ το ποσοστό του εμβολιασμού παραμένει στάσιμο και/ή υπολείπεται του βέλτιστου ορίου (1). Ο κίνδυνος είναι δε μεγαλύτερος λόγω της χαμηλότερης αποτελεσματικότητας του εμβολίου σε άτομα που δεν έχουν λάβει ακόμη αναμνηστική δόση (μεταξύ των οποίων 9 περίπου εκατομμύρια άτομα ηλικίας άνω των 60 ετών) (2). |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η κατάσταση αυτή οφείλεται ενδεχομένως, μεταξύ άλλων, στη μείωση της επαγρύπνησης, στην αναποτελεσματικότητα των εκστρατειών ενημέρωσης και εκπαίδευσης και στην παραπληροφόρηση. Ως εκ τούτου, συνιστά την ενίσχυση της επικοινωνίας τόσο στην ΕΕ όσο και στα κράτη μέλη, τον έγκαιρο εντοπισμό της παραπληροφόρησης και τη λήψη των αναγκαίων αντιμέτρων, καθώς και την ανάπτυξη και αγορά νέων σύνθετων εμβολίων, τα οποία θα προστατεύουν ταυτόχρονα τόσο από νέες παραλλαγές όσο και από πολλαπλές λοιμώξεις (π.χ. COVID-19 και γρίπη). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Δεδομένου ότι αντιμετωπίζουμε μια παγκόσμια πανδημία, δεν μπορούμε να περιοριστούμε στα κράτη μέλη της ΕΕ όσον αφορά τα μέτρα εμβολιασμού. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά τις προσπάθειες που καταβάλλουν η ΕΕ και ορισμένα κράτη μέλη να στηρίξουν, με γνώμονα την αρχή της αλληλεγγύης (Ομάδα Ευρώπη), τις χώρες-εταίρους (3) και την Αφρικανική Ένωση (όπως ανακοινώθηκε στη σύνοδο κορυφής του Φεβρουαρίου του 2022), όχι μόνο όσον αφορά τον εμβολιασμό, αλλά και τη διαχείριση των υγειονομικών και κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Ένα άλλο σημαντικό μέτρο καταπολέμησης πανδημίας είναι ο καθορισμός και η πραγματοποίηση αποστολών δημόσιας υγείας από τα επιμέρους κράτη μέλη, ως μέρος των μέτρων για τον μετριασμό του κινδύνου. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι, εν προκειμένω, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει να δράσουν ουσιωδώς συντονίζοντας και καθοδηγώντας τεχνικά με σκοπό να ενισχυθεί η εφαρμογή και η αποτελεσματικότητα των αποστολών δημόσιας υγείας και να διασφαλιστεί ένα ανθεκτικό σύστημα προστασίας. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Καθώς ο επιδημικός κίνδυνος μειώνεται, οι επιμέρους χώρες έχουν τροποποιήσει τις στρατηγικές τους για τον διαγνωστικό έλεγχο. Διαγνωστικοί έλεγχοι διενεργούνται μόνο σε άτομα που παρουσιάζουν συμπτώματα λοίμωξης από τη νόσο COVID-19 και σε εκείνα με τα οποία τα πρώτα έχουν έρθει σε άμεση επαφή, σε άτομα που διατρέχουν κίνδυνο σοβαρής νόσησης και σε άτομα που έχουν τακτική επαφή με ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού (όπως οι εργαζόμενοι στον κλάδο της υγείας ή οι κοινωνικοί λειτουργοί). Δεδομένου ότι, συνεπεία της προσέγγισης αυτής, ο αριθμός των ατόμων που υποβάλλονται σε διαγνωστικό έλεγχο μειώνεται, η ερμηνεία των επιδημιολογικών δεδομένων ενδέχεται να είναι πιο περίπλοκη. Ως εκ τούτου, είναι επίσης σημαντικό να διασφαλιστεί η αξιοπιστία των τεστ και η αντιπροσωπευτικότητά τους από επιδημιολογική άποψη, ώστε να προκύπτουν χρήσιμα σημεία αναφοράς για τις επιδημιολογικές τάσεις που θα καθιστούν δυνατή την ταχεία αντίδραση. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Τα επιμέρους κράτη μέλη χρησιμοποιούν τεστ ταχείας ανίχνευσης αντιγόνου για την περαιτέρω ενίσχυση της συνολικής τους ικανότητας διάγνωσης, ιδίως όταν οι δυνατότητες διενέργειας τεστ PCR είναι περιορισμένες ή όταν απαιτούνται ταχύτερα αποτελέσματα για την κάλυψη των κλινικών αναγκών. Η Επιτροπή Υγειονομικής Ασφάλειας συγκρότησε ειδική τεχνική ομάδα εργασίας για την επανεξέταση και την τακτική επικαιροποίηση ενός κοινού ενωσιακού καταλόγου των τεστ ταχείας ανίχνευσης αντιγόνων που πληρούν ειδικά κριτήρια επιδόσεων για την ανίχνευση του ιού SARS-CoV-2 (4). Κατ’ αυτόν τον τρόπο μπορεί να διασφαλιστεί η μείωση του αριθμού των ψευδώς θετικών και των ψευδώς αρνητικών αποτελεσμάτων (το οποίο είναι σημαντικό για να υπάρχει ρεαλιστική εικόνα για την επιδημιολογική κατάσταση και προκειμένου να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα των μέτρων καταπολέμησης της πανδημίας), καθώς και ούτως ώστε να διασφαλίζεται η αξιόπιστη ανίχνευση λοιμώξεων που προκαλούν οι νέες μεταλλάξεις. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Μεταξύ των λοιπών μέτρων για την καταπολέμηση της επιδημίας, πρέπει να δοθεί έμφαση στη σημασία του εξαερισμού. Η σημασία του τακτικού φυσικού εξαερισμού δεν τονίζεται όσο πρέπει: αρκεί να δώσουμε ορισμένη προσοχή, στη δε πράξη είναι πολύ εύκολο να εφαρμοστεί. Ο μηχανικός αερισμός διαφέρει εντελώς. Εάν το σύστημα εξαερισμού δεν μπορεί να απολυμανθεί αποτελεσματικά ή εάν ο αερισμός δεν είναι επαρκής, η μετάδοση του SARS-CoV-2 γίνεται κατά κύριο λόγο σε εσωτερικούς χώρους (π.χ. γραφεία, χώροι εργασίας, σχολεία, εμπορικά κέντρα κ.λπ.). Συνεπώς, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο χρήσης συσκευών εξοπλισμένων με φίλτρα υψηλής ποιότητας (5), ιδίως στους προαναφερθέντες χώρους. Για τον σκοπό αυτό, πρέπει να καταβάλουν περαιτέρω προσπάθεια (όσον αφορά την τεχνική καινοτομία και τους οικονομικούς πόρους). Καθώς η πανδημία βρίσκεται σε ύφεση, τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν καταργήσει την υποχρεωτική χρήση μάσκας (η οποία παραμένει υποχρεωτική στις εγκαταστάσεις υγείας). Ωστόσο, η ΕΟΚΕ συνιστά, ιδίως στις ευάλωτες ομάδες (τα άτομα άνω των 60 ετών, τα άτομα με χρόνιες παθήσεις, τα μη εμβολιασμένα άτομα κ.λπ.), να συνεχίσουν, οσάκις βρίσκονται σε πολυσύχναστους χώρους, σε χώρους με κακό αερισμό, σε δημόσιες συγκοινωνίες κ.λπ., να φορούν μάσκες, να τηρούν τις αποστάσεις ασφαλείας και να απολυμαίνουν τα χέρια τους, ούτως ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος μόλυνσης και η πιθανότητα επιδείνωσης της πανδημίας. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει και συντάσσεται με την άποψη των εμπειρογνωμόνων ότι στόχος της επιδημιολογικής επιτήρησης δεν πρέπει πλέον να είναι ο εντοπισμός και η καταγραφή όλων των κρουσμάτων, αλλά η παροχή αξιόπιστων εκτιμήσεων για την ένταση της μετάδοσης εντός της κοινότητας, για τη συχνότητα εμφάνισης σοβαρών μορφών της νόσου και για την αποτελεσματικότητα των εμβολίων. Αξιοποιώντας την ψηφιοποίηση των πληροφοριών για την υγεία, τα κράτη μέλη πρέπει να αναπτύξουν στρατηγικές για την αποκατάσταση των συστημάτων παρακολούθησης της νοσηρότητας (6), βασισμένων στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια περίθαλψη των οξειών αναπνευστικών λοιμώξεων, και να τις συμπληρώνουν με την ενίσχυση άλλων συστημάτων παρακολούθησης, όπως η παρακολούθηση των λυμάτων. Για να είναι δυνατή η ερμηνεία αυτών των δεδομένων, είναι ουσιώδους σημασίας να καθοριστούν το συντομότερο δυνατόν τα κριτήρια ενός ενιαίου συστήματος αναφοράς, κάτι που υπάγεται στη συντρέχουσα αρμοδιότητα της ΕΕ και των κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Προκειμένου οι πολίτες των κρατών μελών να αποδεχθούν και να συμμετάσχουν ενεργά στη λήψη μέτρων για την καταπολέμηση της πανδημίας, είναι σημαντικό να γίνουν κατανοητές οι αιτιώδεις σχέσεις. Η ΕΟΚΕ συνιστά τη δημιουργία ενός εκπαιδευτικού συστήματος που θα καλύπτει το δίκτυο υγείας, τη σχολική εκπαίδευση, την εκπαίδευση στον χώρο εργασίας και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Το απαραίτητο εκπαιδευτικό υλικό πρέπει να προετοιμαστεί όχι μόνον από τα κράτη μέλη, αλλά και από την ΕΕ και τον ΠΟΥ. Αυτό θα αυξήσει σημαντικά την εμβολιαστική κάλυψη και τη συνεργασία των πολιτών για την πρόληψη της επιδημίας και θα μειώσει το ενδεχόμενο να διαδίδονται ψευδείς ειδήσεις και να εκλαμβάνονται ως αληθινές. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Ορισμένοι φορείς εκμεταλλεύθηκαν την πανδημία, παραμορφώνοντας πληροφορίες και παρεμβαίνοντας, μεταξύ άλλων με παραπληροφόρηση, προκειμένου να τροφοδοτήσουν και να αναζωπυρώσουν, προς όφελός τους, αισθήματα ανασφάλειας, πραγματικούς φόβους και ανησυχίες των πολιτών, θέτοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την ζωή των πολιτών σε κίνδυνο και, κυρίως, υπονομεύοντας την αποτελεσματικότητα της αντίδρασης στην πανδημία και την εμπιστοσύνη των πολιτών στα θεσμικά όργανα που έχουν αναλάβει να αντιμετωπίσουν την πανδημία COVID-19. Εκτός από τα μέτρα που έχουν ληφθεί μέχρι σήμερα από την ΕΕ και τα κράτη μέλη της, η ΕΟΚΕ συνιστά στα κράτη μέλη να εκπονήσουν ένα σύστημα παρατήρησης και βαθμολόγησης το οποίο, εκτός από τον εντοπισμό ψευδών πληροφοριών, θα προβαίνει στη «σήμανση» των πληροφοριών που επιβεβαιώνονται από εμπειρογνώμονες με σκοπό να πιστοποιείται η γνησιότητα και η ακρίβεια τους. Οι πληροφορίες αυτές θα πρέπει να κοινοποιούνται με δυναμικό τρόπο, ώστε οι πολίτες των κρατών μελών να μπορούν να ενημερώνονται σχετικά, μεταξύ άλλων στη μητρική τους γλώσσα. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η περίθαλψη της νόσου COVID-19 αποτελεί σύνθετη αποστολή: περιλαμβάνει όχι μόνο τη φαρμακευτική αγωγή, αλλά και τη φροντίδα του ασθενούς, την αποκατάσταση της υγείας του και την επάνοδό του στην εργασία, καθώς και τη μακροχρόνια φροντίδα. Η ΕΟΚΕ συνιστά την κατάρτιση κατευθυντήριων γραμμών, όπου θα περιλαμβάνονται όλα τα στοιχεία της αγωγής και των οποίων η εκάστοτε επικαιροποιημένη έκδοση θα είναι διαθέσιμη στο διαδίκτυο (στην επίσημη γλώσσα κάθε κράτους μέλους). |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Μεταξύ αυτών των στοιχείων, εκτός από την αγωγή αυτή καθαυτήν, η επανένταξη συγκαταλέγεται μεταξύ των στοιχείων-κλειδί για την υγεία και την ευημερία των νέων και των εργαζομένων. Η επιτυχής επαγγελματική/σχολική επανένταξη διασφαλίζεται από τις υπηρεσίες υγείας στην εργασία και στο σχολείο αντιστοίχως, καθόσον αυτές εξατομικεύουν την πορεία της διεργασίας με γνώμονα τον φόρτο εργασίας και τις σωματικές ανάγκες του κάθε ατόμου, μειώνοντας επομένως σημαντικά τον αριθμό των ημερών ασθενείας και των απουσιών, επιταχύνοντας τη διαδικασία επανένταξης και διευκολύνοντας την επάνοδο. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προτείνει να παρέχεται στον ασθενή, μετά την ανάρρωσή του σε κάποιο κέντρο, η ανάθεση της περαιτέρω αποκατάστασής του σε κάποιο σύστημα υγείας στην εργασία και στο σχολείο. Πρέπει να δημιουργηθεί, σε επίπεδο κάθε κράτους μέλους, το νομικό και ουσιαστικό πλαίσιο για την επιτυχή επανένταξη, η οποία είναι το επιστέγασμα της συνεργασίας μεταξύ του εργοδότη (παροχή προσηκουσών συνθηκών εργασίας), της υπηρεσίας υγείας στην εργασία ή στο σχολείο (εγγυητές ενός εξατομικευμένου επαγγελματικού πλαισίου επανένταξης) και του εργαζομένου (ως ενεργού συμμετέχοντος). Αυτό θα αποφέρει, εξάλλου, σημαντικά οφέλη από την άποψη της δημόσιας υγείας και της οικονομίας τόσο στα κράτη μέλη όσο και στην ΕΕ. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Η COVID-19 είναι μια σύνθετη ασθένεια, η οποία έχει άμεσο και έμμεσο αντίκτυπο στην υγεία. Αν και δεν γνωρίζουμε ακόμη όλες τις επιδράσεις της, γνωρίζουμε ότι πρόκειται για φλεγμονώδη νόσο που πλήττει σχεδόν όλα τα όργανα (καρδιά, πνεύμονες, εγκέφαλο, κινητικό μηχανισμό, νεφρά, πεπτικά όργανα κ.λπ.), οι δε ασθενείς εξακολουθούν να παρουσιάζουν συμπτώματα για εβδομάδες ή ακόμη και μήνες μετά την ανάρρωσή τους από την οξεία φάση της νόσου — φαινόμενο που αποκαλείται «μακροχρόνια νόσος COVID». Τα άτομα αυτά χρειάζονται ειδική φροντίδα και αποκατάσταση. Η ΕΟΚΕ συνιστά, παράλληλα προς την (τεχνική και οικονομική) υποστήριξη της ΕΕ, κάθε κράτος μέλος να παρέχει — στο πλαίσιο της υγείας στην εργασία — υπηρεσίες ψυχικής υγείας εύκολα προσβάσιμες στους εργαζομένους (εξέταση από κάποιον ειδικό σε θέματα ψυχικής υγείας ή από ψυχολόγο, ανάλογα με τη νομοθεσία του κράτους μέλους), κάτι που θα μπορούσε να συμβάλει στην επανένταξη των ατόμων που πάσχουν από ψυχικές ασθένειες (υποβάθμιση των γνωστικών ικανοτήτων, μειωμένη ικανότητα μάθησης, διάφοροι βαθμοί κατάθλιψης). Η εν λόγω προσέγγιση δικαιολογείται κατά μείζονα λόγο, δεδομένου ότι οι ψυχικές ασθένειες δεν εμφανίζονται μόνο σε περίπτωση «μακροχρόνιας νόσου COVID»· οι συνθήκες τις οποίες συνεπάγεται η πανδημία (εγκλεισμός, ανασφάλεια, φόβος, μοναξιά κ.λπ.) μπορούν επίσης να προκαλέσουν κατάθλιψη, οδηγώντας συχνά σε εθισμό ή ακόμη —στις σοβαρότερες περιπτώσεις— και σε αυτοκτονίες, με σοβαρές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία, στην οικονομία και στην κοινωνία. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Τα κράτη μέλη της ΕΕ δεν διαθέτουν όλα το ίδιο επίπεδο οικονομικών πόρων. Με μέλημα τη βιωσιμότητα, την αποτελεσματικότητα και τον συντονισμό τόσο στα συστήματα ιδιωτικής και δημόσιας υγείας όσο και στην ιατροφαρμακευτική βιομηχανία, η ΕΟΚΕ συνιστά να συνοδεύεται η τεχνική στρατηγική από ειδικούς χρηματοδοτικούς πόρους της ΕΕ (πέραν των υφιστάμενων κονδυλίων), οι οποίοι θα καταστήσουν δυνατή τη δημιουργία αποτελεσματικών, βιώσιμων και ανθεκτικών συστημάτων προστασίας του ίδιου επιπέδου. |
| --- | --- |

1.16.

2.   Σύνοψη της θέσης που υιοθετήθηκε

Η πανδημία COVID-19 είχε πολλαπλές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία, στα συστήματά μας υγείας, στις οικονομίες μας και σε ολόκληρο τον τρόπο ζωής μας. Οι προτάσεις της ΕΟΚΕ που περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο με τίτλο «Συμπεράσματα και συστάσεις» αποτελούν συνέχεια των μέτρων της ΕΕ για μείωση των κινδύνων και θα συνεχίσουν να προωθούν τη βιωσιμότητα, την αποτελεσματικότητα και την ανθεκτικότητα του συστήματος. Κατά την άποψή μας, η ύφεση που σημειώνει η πανδημία είναι μόνο προσωρινή και, μολονότι η σταδιακή άρση των μέτρων μείωσης των κινδύνων είναι πολύ χρήσιμη, ιδίως για τους πολίτες, τα συστήματα υγείας και τους οικονομικούς παράγοντες, πρέπει να προετοιμαστούμε για μια πιθανή έξαρση και, ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να συνεχίσουμε να επαγρυπνούμε. Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι, με την υιοθέτηση των προτάσεών της, αφ’ ενός θα ενισχυθεί περαιτέρω η ικανότητα της ΕΕ και των κρατών μελών να προλαμβάνουν υγειονομικές κρίσεις, να προετοιμάζονται για αυτές και να τις αντιμετωπίζουν, να διαχειρίζονται με βιώσιμο τρόπο τους κινδύνους για την υγεία που σχετίζονται όχι μόνο με τη νόσο COVID-19 αλλά και με άλλες μεταδοτικές νόσους, και αφ’ ετέρου θα ενισχυθεί και θα βελτιωθεί η αντίδραση των κρατών μελών και ο μεταξύ τους συντονισμός σε παγκόσμιο επίπεδο.

3.   Προτεινόμενες αλλαγές

| 3.1. | Πέραν της υφιστάμενης στρατηγικής και για να επεκταθεί το πεδίο εφαρμογής της, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ πρέπει να χαράξουν μια σύνθετη στρατηγική η οποία, με τη συνεκτίμηση των εθνικών ιδιαιτεροτήτων κάθε κράτους μέλους και με τη σύγκλιση των διαφόρων προσπαθειών και επιδιώξεων, θα μας προσφέρει μια ολοκληρωμένη εργαλειοθήκη, η οποία θα καλύπτει όλες τις πτυχές της πρόληψης (εμβολιασμός, προληπτικά υγειονομικά μέτρα, εκπαίδευση, επικοινωνία κ.λπ.), της θεραπείας (φάρμακα, περίθαλψη και αποκατάσταση ασθενών, φροντίδα κ.λπ.), της επανένταξης (επαγγελματικής, σχολικής) και της μακροχρόνιας φροντίδας (με έμφαση στα άτομα που πάσχουν από μακροχρόνια νόσο COVID) και θα διασφαλίζει πρόσβαση σε υφιστάμενους και μελλοντικούς οικονομικούς πόρους. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ συνιστά την ενίσχυση της επικοινωνίας και των μέσων μαζικής ενημέρωσης τόσο στην ΕΕ όσο και στα κράτη μέλη, τον έγκαιρο εντοπισμό της παραπληροφόρησης και τη λήψη των αναγκαίων αντιμέτρων, καθώς και τη διασφάλιση της ανάπτυξης και της αγοράς νέων σύνθετων εμβολίων, τα οποία θα προστατεύουν ταυτόχρονα τόσο από νέες παραλλαγές όσο και από πολλαπλές λοιμώξεις (π.χ. COVID-19 και γρίπη). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Για την πρόληψη της παραπληροφόρησης, θα πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή ένα σύστημα παρακολούθησης και πιστοποίησης το οποίο, εκτός από τον εντοπισμό ψευδών πληροφοριών, θα χορηγεί σήμανση στις πληροφορίες που πιστοποιούνται από επαγγελματίες, αποδεικνύοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την αξιοπιστία και την ακρίβειά τους προς όφελος όλων των πολιτών της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και η ΕΟΚΕ θα πρέπει να δράσουν ουσιωδώς συντονίζοντας και καθοδηγώντας τεχνικά και ταυτόχρονα να ενημερώσουν επαρκώς την κοινωνία των πολιτών με σκοπό να ενισχυθεί η εφαρμογή και η αποτελεσματικότητα των αποστολών δημόσιας υγείας και να διασφαλιστεί ένα ανθεκτικό σύστημα προστασίας |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Θα πρέπει να προβλεφθούν ειδικοί χρηματοδοτικοί πόροι (να επεκταθούν οι υφιστάμενες πηγές χρηματοδότησης) προκειμένου να εξαλειφθούν οι οικονομικές ανισορροπίες στον τομέα της προστασίας της υγείας. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ συνιστά τη δημιουργία σε όλα τα κράτη μέλη ενός εκπαιδευτικού συστήματος που θα καλύπτει το δίκτυο υγείας, τη σχολική εκπαίδευση, την εκπαίδευση στον χώρο εργασίας και τα μέσα ενημέρωσης. Την ευθύνη για την προετοιμασία του απαραίτητου εκπαιδευτικού υλικού για τον σκοπό αυτό την έχουν τα κράτη μέλη, πλην όμως η ΕΕ και ο ΠΟΥ θα πρέπει επίσης να συμμετάσχουν στη διαδικασία αυτή. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Μετά την ανάρρωση του ασθενή σε κάποιο κέντρο, η περαιτέρω ανάρρωσή του από την COVID-19 πρέπει να ανατίθεται σε κάποιο σύστημα υγείας στην εργασία και στο σχολείο. Πρέπει να δημιουργηθεί —με γνώμονα τις εκάστοτε εθνικές ιδιαιτερότητες— το νομικό και οικονομικό πλαίσιο για την επιτυχή επανένταξη, η οποία θα είναι το επιστέγασμα της συνεργασίας μεταξύ του εργοδότη (παροχή προσηκουσών συνθηκών εργασίας), της υπηρεσίας υγείας στην εργασία ή στο σχολείο (εγγυητές ενός εξατομικευμένου επαγγελματικού πλαισίου επανένταξης) και του εργαζομένου (ως ενεργού συμμετέχοντος). |
| --- | --- |

3.7.

4.   Γενικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (7), η οποία αποβλέπει στο να διασφαλισθεί ότι οι γενικοί πολιτικοί στόχοι της ΕΕ αναπτύσσονται από κοινού από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη, σύμφωνα με τις εθνικές νομοθεσίες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η αντίδραση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στον κορονοϊό (8) και το σχέδιό της ανάκαμψης (9). Τα δύο βασικά στοιχεία της μεγαλύτερης δέσμης μέτρων ανάκαμψης που χρηματοδοτήθηκε ποτέ στην Ευρώπη είναι ο μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ και το προσωρινό μέσο ανάκαμψης «NextGenerationEU». |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Το γεγονός ότι, παράλληλα με την παρούσα γνωμοδότηση, καταρτίζεται σχέδιο γνωμοδότησης πρωτοβουλίας (INT/989) με θέμα την ετοιμότητα αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης πιστοποιεί τη σημασία των υπό εξέταση προτάσεων. Στόχος της παρούσας γνωμοδότησης πρωτοβουλίας είναι να μπορέσει η ΕΟΚΕ να συμβάλει στις συζητήσεις και τις μελλοντικές δράσεις σχετικά με την ετοιμότητα αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, ιδίως όσον αφορά τον αντίκτυπο στις επιχειρήσεις από την άποψη της ενιαίας αγοράς, της παραγωγής και της κατανάλωσης. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Σε άλλη γνωμοδότηση (10), η ΕΟΚΕ εκθέτει τη θέση της επί της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη σύσταση Ευρωπαϊκής Αρχής Ετοιμότητας και Αντιμετώπισης Καταστάσεων Έκτακτης Υγειονομικής Ανάγκης (HERA), αποστολή της οποίας είναι η πρόληψη, ο εντοπισμός και η ταχεία αντίδραση σε τέτοιες καταστάσεις διεθνούς κλίμακας. Καίτοι η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία αυτή, εκφράζει ωστόσο την ανησυχία της για τον πολύ περιορισμένο ρόλο που προβλέπει η HERA για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, για τις περιφερειακές δημόσιες αρχές, για τους οργανισμούς ασφάλισης υγείας και για τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, και ζητεί να διασφαλισθεί μεγαλύτερη διαφάνεια μέσω της προσαρμογής της δομής της HERA και αναφορικά με τα κονδύλια που δαπανώνται από και μέσω αυτής. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Σε άλλη γνωμοδότηση (11), η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι το «ψηφιακό πράσινο πιστοποιητικό» πρέπει να απλουστεύσει τις ενέργειες στις οποίες οφείλουν να προβαίνουν οι ταξιδιώτες και να διευκολύνει την κυκλοφορία τους κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19. Υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι η κατοχή πράσινου πιστοποιητικού δεν θα πρέπει να απαλλάσσει τους μετακινούμενους από την υποχρέωση συμμόρφωσης με άλλα μέτρα μείωσης κινδύνου, αλλά θα πρέπει να θεωρηθεί μεταβατική στρατηγική για τις χώρες εκείνες οι οποίες ζητούν τη σύσταση μόνιμου μηχανισμού που θα καθιστά δυνατή τη συνεχή επανεκτίμηση του πιστοποιητικού μετά την έκδοσή του. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την κατάρτιση προσφάτως διαφόρων γνωμοδοτήσεων, το αντικείμενο των οποίων συνδέεται στενά με την ετοιμότητα για την αντιμετώπιση της κρίσης COVID-19. Μια εξ αυτών είναι η γνωμοδότηση SOC/665 (12), όπου τονίζεται ιδίως η ανάγκη να διασφαλίσουν η ΕΕ και τα κράτη μέλη ισότιμη πρόσβαση σε ποιοτική ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και ποιοτικές κοινωνικές υπηρεσίες για όλους, να λάβουν κατάλληλα μέτρα για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας καθώς και της υγείας και ασφάλειας των επαγγελματιών του κλάδου της υγείας, να διασφαλίσουν ότι η πρόσβαση στον εμβολιασμό παραμένει δημόσιο αγαθό και ότι οι ιατρικές καινοτομίες και απαντήσεις είναι προσβάσιμες σε όλους, ανεξάρτητα από το επίπεδο του εισοδήματός τους και από το κράτος μέλος ή την περιφέρεια όπου κατοικούν. Δεδομένης της ανανέωσης της εντολής του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC), η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι σημαντικό να ληφθεί μέριμνα ούτως ώστε η μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας στην ΕΕ να βρίσκεται στο επίκεντρο των εργασιών του Κέντρου με δέουσα προσοχή και στις μη μεταδοτικές επίσης νόσους. Όσον αφορά την ενίσχυση του ρόλου του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA), η ΕΟΚΕ προτρέπει τις ομάδες καθοδήγησης για τα φαρμακευτικά προϊόντα και τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα να συνεργασθούν και να διαβουλευθούν αποτελεσματικά με την κοινωνία των πολιτών και τους κοινωνικούς εταίρους. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Σε άλλη γνωμοδότηση (13), η ΕΟΚΕ πρότεινε να συσταθεί το συντομότερο δυνατό ένας ευρωπαϊκός μηχανισμός συντονισμού και ταχείας επέμβασης. Πρέπει να συσταθεί αμελλητί μια ομάδα εργασίας, αποτελούμενη από εμπειρογνώμονες που θα ενεργούν ως συντονιστές γνώσεων και μέσων, για τη δημιουργία ενός δικτύου όπου θα συγκεντρώνονται τα καλύτερα κέντρα ιολογίας και επιδημιολογίας και οι βέλτιστες διαγνωστικές δυνατότητες. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι το πρόγραμμα υγείας δεν μπορεί να αποφέρει απτά αποτελέσματα παρά μόνον εφόσον ακολουθηθεί μια συμπεριληπτική προσέγγιση, βάσει της οποίας θα προβλέπεται η συμμετοχή διεθνών οργανισμών —όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας—, της Σύμβασης για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (ΣΗΕΔΑΑ) και αρμοδίων του κλάδου της υγείας, οι οποίοι γνωρίζουν καλύτερα την εκάστοτε κατάσταση του πληθυσμού, καθώς και εφόσον, επιπλέον, οι στόχοι του αξιολογούνται τακτικά. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Σε μία άλλη γνωμοδότηση (14), η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση να εξασφαλισθούν, μέσω της νέας φαρμακευτικής στρατηγικής, ο εφοδιασμός με ασφαλή, υψηλής ποιότητας και οικονομικά προσιτά φάρμακα και η οικονομική βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας των κρατών μελών, και παράλληλα να προωθηθεί η ανταγωνιστικότητα της φαρμακευτικής βιομηχανίας. Τονίζει δε τον θεμελιώδη ρόλο μιας λειτουργικής, δίκαιης και αποτελεσματικής εσωτερικής αγοράς η οποία, αφενός, προωθεί και ανταμείβει τη γνήσια ιατρική καινοτομία που αποφέρει πραγματική προστιθέμενη αξία για την υγεία και, αφετέρου, ενισχύει την ανταγωνιστικότητα προκειμένου να εξασφαλιστεί δίκαιη και οικονομικά προσιτή πρόσβαση στα φάρμακα. |
| --- | --- |

4.7.

Βρυξέλλες, 13 Ιουλίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  https://www.ecdc.europa.eu/en/news-events

1

(2)  Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC), Monitoring COVID-19 vaccination [Παρακολούθηση της πορείας του εμβολιασμού κατά της COVID-19], https://health.ec.europa.eu/health-security-and-infectious-diseases/crisis-management_el

2

(3)  https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/el/fs_22_870

3

(4)  Τεχνική ομάδα εργασίας για τα τεστ διάγνωσης της COVID-19,

4

https://health.ec.europa.eu/health-security-and-infectious-diseases/crisis-management_el.

(5)  Για παράδειγμα, αυτοτελείς συσκευές καθαρισμού του αέρα εξοπλισμένες είτε με φίλτρα HEPA (απορρόφησης σωματιδίων υψηλής απόδοσης) είτε με φίλτρα ανάλογης απόδοσης, συσκευές υπεριώδους μικροβιοκτόνου ακτινοβόλησης (UVGI), καθώς και συσκευές εγκατεστημένες σε σωλήνες θέρμανσης, εξαερισμού και κλιματισμού ή τοποθετημένες αρκετά ψηλά σε αίθουσες (συστήματα UVGI που τοποθετούνται κοντά στην οροφή).

5

(6)  Η παρακολούθηση της νοσηρότητας επιτρέπει την παρακολούθηση του ποσοστού εμφάνισης ορισμένων νόσων ή παθήσεων μέσω ενός εθελοντικού δικτύου γιατρών, εργαστηρίων και υπηρεσιών δημόσιας υγείας, για να αξιολογείται η σταθερότητα ή η εξέλιξη της υγείας του πληθυσμού.

6

(7)  https://ec.europa.eu/info/priorities_el

7

(8)  https://ec.europa.eu/info/live-work-travel-eu/coronavirus-response_el

8

(9)  https://ec.europa.eu/info/strategy/recovery-plan-europe_el

9

(10)  ΕΕ C 275 της 18.7.2022, σ. 58.

10

(11)  ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 146.

11

(12)  ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 109.

12

(13)  ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 251

13

(14)  ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 53.

14

---

| 22.11.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 443/106 |
| --- | --- | --- | --- |

22.11.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 443/106

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Στρατηγική της ΕΕ για βιώσιμα και κυκλικά κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα»

[COM(2022) 141 final]

(2022/C 443/15)

| Εισηγητής: | ο κ. Florian MARIN |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Antonello PEZZINI |

Εισηγητής:

ο κ. Florian MARIN

Συνεισηγητής:

ο κ. Antonello PEZZINI

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2.5.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 24.6.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 14.7.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 571 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 202/0/2 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2.5.2022

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

24.6.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

14.7.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

571

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

202/0/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | H κλωστοϋφαντουργία έχει τη δυνατότητα να συμβάλει στους περιβαλλοντικούς στόχους της ΕΕ και θα πρέπει να αναλάβει την ευθύνη του περιβαλλοντικού της αντικτύπου. Είναι σημαντικό να επιτευχθεί η σωστή ισορροπία μεταξύ του κόστους τέλους ζωής για τους παραγωγούς κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Προκειμένου να ενστερνιστεί την κυκλική και την ψηφιακή μετάβαση, το οικοσύστημα κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων χρειάζεται κατάλληλα και ευέλικτα μέτρα προσαρμοσμένα στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του. Η δημιουργικότητα και η βιώσιμη καινοτομία πρέπει να αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της στρατηγικής για τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) στηρίζει τις εκτενείς απαιτήσεις επισήμανσης που σχετίζονται με τον βαθμό ανακύκλωσης και το αποτύπωμα των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων ως πιθανό κίνητρο ώστε οι καταναλωτές να επιλέγουν βιώσιμα προϊόντα και την ποιότητα έναντι της ποσότητας, αλλά αυτό απαιτεί μια εις βάθος εκτίμηση επιπτώσεων και μεγάλης κλίμακας ενημερωτική εκστρατεία σε ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για την ύπαρξη πρακτικών αθέμιτου ανταγωνισμού και ζητεί αυξημένη εποπτεία των αγορών όσον αφορά τα εισαγόμενα προϊόντα και καλύτερο συντονισμό και συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών επιβολής του νόμου. Η ΕΟΚΕ ζητεί να θεσπιστούν μέτρα ώστε να εξασφαλιστεί η ισορροπία μεταξύ των φορέων που δραστηριοποιούνται στις αλυσίδες εφοδιασμού της κλωστοϋφαντουργίας και συνιστά τη δρομολόγηση βέλτιστων πρακτικών βιωσιμότητας σε παγκόσμιο επίπεδο, σε πλήρη συμμόρφωση με τα τεχνικά πρότυπα συμμόρφωση με τα τεχνικά πρότυπα των οργανισμών CEN, CENELEC και ETSI, τονίζοντας επίσης το δικαίωμα στην υγεία και την προστασία του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητη την ενίσχυση των υφιστάμενων και των μελλοντικών εμπορικών συμφωνιών και την προσθήκη παραγράφων για τη βιωσιμότητα και τα ανθρώπινα δικαιώματα στο σύστημα γενικευμένων δασμολογικών προτιμήσεων για τις αναπτυσσόμενες χώρες. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ ανέμενε να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στις κοινωνικές πτυχές του τομέα, καθώς η πράσινη μετάβαση πρέπει να συμβαδίζει με τη δίκαιη μετάβαση. Θα πρέπει να αναληφθούν περαιτέρω πρωτοβουλίες όσον αφορά τον κοινωνικό διάλογο και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη για επενδύσεις και προγράμματα ώστε να ενισχυθούν η ικανότητα των οργανισμών επιθεώρησης και η επιχειρησιακή ικανότητα των κοινωνικών εταίρων για παρακολούθηση των παγκόσμιων συμφωνιών και των θεμελιωδών και εργασιακών δικαιωμάτων. Η έξυπνη χρήση των ταμείων συνοχής πρέπει να συμβάλει στη μείωση των ανισοτήτων μεταξύ των κρατών μελών και των περιφερειών. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να παρασχεθεί συμπληρωματική βοήθεια στα κράτη μέλη όσον αφορά τη διασυνοριακή συνεργασία, την εποπτεία των αγορών, τον αποτελεσματικό έλεγχο και τα εναρμονισμένα πρότυπα, και ζητεί τη θέσπιση μιας υπερεθνικής διαδικασίας ελέγχου. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | H EOKE στηρίζει την υποχρεωτική δέουσα επιμέλεια για όλες τις εταιρείες της ΕΕ, με ειδική στήριξη για τη συμμόρφωση των ΜΜΕ, και ζητεί τη θέσπιση αυστηρών μέτρων τα οποία θα απαγορεύουν τις οικονομικές σχέσεις με οντότητες που κάνουν χρήση παιδικής εργασίας ή δεν σέβονται τις αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, όπως ορίζονται στις βασικές συμβάσεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ). |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Τα κονδύλια της ΕΕ που επενδύονται στον τομέα θα πρέπει να περιλαμβάνουν κοινωνικά και περιβαλλοντικά κριτήρια για τη χρηματοδότηση έργων και η ΕΟΚΕ ζητεί την ανάπτυξη ειδικής πρωτοβουλίας της ΕΕ για τη βελτίωση της κοινωνικής ασφάλισης, των συνθηκών εργασίας, της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία και των μισθών στον τομέα της κλωστοϋφαντουργίας, με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων εντός και εκτός της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η μετάβαση σε νέα βιώσιμα επιχειρηματικά μοντέλα που βασίζονται στον οικολογικό σχεδιασμό απαιτεί αποτελεσματικές πολιτικές όσον αφορά τα υλικά και τον σχεδιασμό, την παραγωγή και τη διανομή, την ανάπτυξη της αγοράς, τη χρήση και την επαναχρησιμοποίηση, τη συλλογή και την ανακύκλωση. Πρέπει δε να συμπληρωθεί από αυξημένες ευκαιρίες χρηματοδότησης και κίνητρα για τους τοπικούς παραγωγούς ώστε οι διαδικασίες παραγωγής να στραφούν σε υψηλής ποιότητας, ανθεκτικά και ανακυκλώσιμα προϊόντα. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Το μελλοντικό πρόγραμμα διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού θα πρέπει να ενθαρρύνει την ανακύκλωση ινών σε νέες ίνες έναντι των ψευδών διαδικασιών κυκλικότητας και να συνοδεύεται από τη δημιουργία επαρκών σημείων συλλογής σε όλες τις περιφέρειες όλων των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των αγροτικών περιοχών. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την υλοποίηση εθνικών εκστρατειών για την προώθηση των εργασιακών ευκαιριών στον τομέα της κλωστοϋφαντουργίας, καθώς και την ανάπτυξη προγραμμάτων χρηματοδότησης για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση του εργατικού δυναμικού, σε συνδυασμό με την εφαρμογή προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης και μαθητείας. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ ζητεί τη θέσπιση συγκεκριμένων και εναρμονισμένων κοινωνικών και περιβαλλοντικών κανόνων για τις δημόσιες συμβάσεις στην ΕΕ. Θα πρέπει να συσταθεί μια ευρωπαϊκή τριμερής επιτροπή, η οποία θα περιλαμβάνει κοινωνικούς εταίρους και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, με σκοπό την παρακολούθηση και τη στήριξη των κοινωνικών και περιβαλλοντικών κριτηρίων στο πλαίσιο των πρακτικών προμηθειών στον τομέα της κλωστοϋφαντουργίας. |
| --- | --- |

1.14.

2.   Πτυχές της ανταγωνιστικότητας

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπόψη τις φιλοδοξίες που καθορίζονται στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (1), θεωρεί όμως ότι η ανακοίνωση αποτελεί απλώς μια δήλωση των απαραίτητων βημάτων και των μελλοντικών νομοθετικών δράσεων, των δεσμεύσεων και των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, παρά δρομολόγηση συγκεκριμένων δράσεων που θα στοχεύουν επιλεκτικά και θα επιτυγχάνουν τους εν λόγω στόχους για τον τομέα της κλωστοϋφαντουργίας. Η ΕΟΚΕ θα ήταν πρόθυμη να συμμετάσχει σε μια πιο λεπτομερή συζήτηση και ευελπιστεί σε αυτήν με μεγάλο ενδιαφέρον, επικροτεί ωστόσο την ενσωμάτωση του κλάδου της κλωστοϋφαντουργίας στη συζήτηση και θεωρεί ότι οι 16 ανακοινωθείσες μελλοντικές νομοθετικές πρωτοβουλίες θα πρέπει να είναι συνεκτικές, ρεαλιστικές και εφαρμόσιμες. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Το οικοσύστημα κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων είναι ιδιαιτέρως σύνθετο, με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά για καθένα από τα στοιχεία του, τα οποία απαιτούν κατάλληλα και προσαρμοστικά μέτρα. Προκειμένου να διασφαλιστεί κατάλληλη κυκλική και ψηφιακή βιώσιμη μετάβαση, οι ιδιαιτερότητες αυτές θα πρέπει να αντιμετωπιστούν σταδιακά και όχι με μια ενιαία προσέγγιση. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι αυξήσεις των τιμών της ενέργειας επιβαρύνουν την παραγωγικότητα και την απόδοση του τομέα. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η ραγδαία αύξηση των ηλεκτρονικών αγορών έχει δημιουργήσει προβλήματα ανταγωνιστικότητας στις εταιρείες κλωστοϋφαντουργίας και ο κλάδος αντιμετωπίζει δυσκολίες, ειδικά απέναντι στις μεγάλες πλατφόρμες. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις εταιρείες που λειτουργούν σε ορισμένα κράτη μέλη και τρίτες χώρες. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι απαιτείται ρύθμιση των ψηφιακών αγορών και υπερεθνική παρακολούθηση, ενώ θα πρέπει να παρέχεται πρόσθετη βοήθεια στα κράτη μέλη όσον αφορά τη διασυνοριακή συνεργασία, την εποπτεία της αγοράς, τον αποτελεσματικό έλεγχο και τα εναρμονισμένα πρότυπα. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η πολιτική αγορών, η σχέση μεταξύ των εμπορικών σημάτων και των διαφόρων υπεργολάβων, οι μεγάλες ποσότητες και οι χαμηλές τιμές, είναι παράγοντες που συντελούν στην παραβίαση των ανθρώπινων και εργασιακών δικαιωμάτων. Η τεράστια επιρροή των εμπορικών σημάτων σε επίπεδο αλυσίδας εφοδιασμού είναι ένας παράγοντας που μπορεί να υπονομεύσει τις προσπάθειες σεβασμού των εργασιακών και ανθρώπινων δικαιωμάτων και των περιβαλλοντικών προϋποθέσεων από τους κλωστοϋφαντουργούς. Η ΕΟΚΕ ζητεί μέτρα ώστε να εξασφαλιστεί η ισορροπία μεταξύ των φορέων της αλυσίδας εφοδιασμού. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ συνιστά θερμά η στρατηγική της ΕΕ για τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και όλες οι σχετικές μελλοντικές δράσεις να λαμβάνουν δεόντως υπόψη τις ιδιαιτερότητες των ΜΜΕ και όλα τα μέτρα να συνοδεύονται εκ των προτέρων από μια ειδική ανάλυση επιπτώσεων. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για την ύπαρξη πρακτικών αθέμιτου ανταγωνισμού και απαιτεί αυξημένη εποπτεία των αγορών όσον αφορά τα εισαγόμενα προϊόντα, ιδιαίτερα σε σχέση με τα τελικά προϊόντα που προέρχονται από τρίτες χώρες και εισέρχονται στην ενιαία αγορά. Ο καλύτερος συντονισμός και η συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών επιβολής του νόμου είναι απαραίτητη για την παροχή ασφαλών και συμμορφούμενων προϊόντων στους καταναλωτές. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι απαιτήσεις οικολογικού σχεδιασμού για τον τομέα της κλωστοϋφαντουργίας θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την ανθεκτικότητα, την ανακυκλωσιμότητα, τη δυνατότητα επιδιόρθωσης και επαναχρησιμοποίησης των προϊόντων, σε συνδυασμό με τα κοινωνικά δικαιώματα και τους περιορισμούς στη χρήση χημικών ουσιών, πολύ πέραν των «κλασικών» πτυχών του κατασκευαστικού σχεδιασμού. Η ΕΟΚΕ σημειώνει την ανάγκη να επιτευχθεί η σωστή ισορροπία μεταξύ του κόστους τέλους ζωής που θα προκύψει για τους παραγωγούς κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και της ανταγωνιστικότητας του κλάδου. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Οι συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών μπορούν να συμβάλουν στην προαγωγή της αξιοπρεπούς εργασίας, των δίκαιων αλυσίδων εφοδιασμού και του κοινωνικού διαλόγου στους επιμέρους κλάδους. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αποτελεί άμεση ανάγκη η ενίσχυση των κεφαλαίων για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη στο πλαίσιο των υφιστάμενων και μελλοντικών εμπορικών συμφωνιών καθώς και η προσθήκη παραγράφων για τη βιωσιμότητα και τα ανθρώπινα δικαιώματα στο σύστημα γενικευμένων δασμολογικών προτιμήσεων για τις αναπτυσσόμενες χώρες. Στη διαδικασία διαπραγματεύσεων θα πρέπει να χρησιμοποιούνται εκ των προτέρων και εκ των υστέρων εκτιμήσεις επιπτώσεων στα ανθρώπινα δικαιώματα και στο περιβάλλον, με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών, οι οποίες θα πρέπει να καλύπτουν μεγάλες χρονικές περιόδους εντός της εταιρείας. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας και οι ΜΚΟ μπορούν και πρέπει να συμμετέχουν και να υποστηρίζονται, ενώ μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων για το οικοσύστημα κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων. Με βάση τον όγκο του πλαστικού που χρησιμοποιείται για την παραγωγή ενδυμάτων, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ΕΕ θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο επιβολής φόρου σχετικά με τις παρθένες συνθετικές ίνες, προκειμένου να μειωθεί η χρήση του παρθένου πλαστικού. Επιπλέον, οι διαδικασίες επιδιόρθωσης, συλλογής αποβλήτων, διαλογής και ανακύκλωσης θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους βιομηχανικούς χώρους, τους περιφερειακούς και γεωπολιτικούς στόχους και την αγροτική ανάπτυξη. |
| --- | --- |

2.8.

3.   Βιωσιμότητα, κυκλικότητα και πράσινη μετάβαση

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι, ανεξάρτητα από τις μελλοντικές εξελίξεις της πορείας μετάβασης σε ένα πιο ανθεκτικό, βιώσιμο και ψηφιακό οικοσύστημα κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων, η επέκταση της διάρκειας ζωής των προϊόντων προσφέρει μεγαλύτερα οφέλη από την ανακύκλωση. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης την ανάγκη δημιουργίας μιας πραγματικής αγοράς της ΕΕ για τις δευτερογενείς πρώτες ύλες και θεωρεί ότι η ΕΕ μπορεί να καταστεί παγκόσμιος ηγέτης στον τομέα των δευτερογενών κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων εφόσον τηρούνται οι απαιτήσεις ανακύκλωσης. Σε αυτό μπορεί να συμβάλει η ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερόμενων μερών για την κυκλική οικονομία (2). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της υποχρέωσης για αυξημένη ιχνηλασιμότητα και διαφάνεια αναφορικά με τον αριθμό των προϊόντων που απορρίπτουν και καταστρέφουν οι μεγάλες εταιρείες. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ ζητεί από τους συννομοθέτες να στηρίξουν την ανάθεση ενισχυμένων εξουσιών στην Επιτροπή να εισάγει απαγορεύσεις σχετικά με την καταστροφή των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων που δεν πωλούνται και να ενθαρρύνει, όπου είναι απαραίτητο, τη δωρεά κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων σε μειονεκτούσες ομάδες ή οντότητες που συμμετέχουν σε φιλανθρωπικές δράσεις. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ρύπανση από μικροπλαστικά που προκαλείται από τον τρέχοντα σχεδιασμό των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων έχει σημαντικό αντίκτυπο στο περιβάλλον. Η ΕΟΚΕ στηρίζει το συμπέρασμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι αυτό προκαλείται κυρίως από τις υφιστάμενες διαδικασίες παραγωγής, και δη από το φαινόμενο της «γρήγορης μόδας». |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι εταιρείες χρειάζονται χρηματοδοτική στήριξη ώστε να υιοθετήσουν αυτοματοποιημένες τεχνολογίες διαλογής για μη επαναχρησιμοποιήσιμα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, καθώς και βελτιωμένες εγκαταστάσεις ανακύκλωσης, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας σχεδιασμού τοπικών και περιφερειακών κόμβων ανακύκλωσης και διαλογής. Επιπλέον, η κατασκευή υποδομών για την επιδιόρθωση ενδυμάτων, όπως αποθήκες και καταστήματα, πρέπει να αποτελεί καίριο ζήτημα για τα ενδιαφερόμενα μέρη της βιομηχανίας. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την πρωτοβουλία της EURATEX για τη δημιουργία πέντε κόμβων ανακύκλωσης κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων (ReHubs), κοντά στις ευρωπαϊκές περιοχές όπου παράγονται προϊόντα κλωστοϋφαντουργίας και ένδυσης, για τη συλλογή, τη διαλογή, την επεξεργασία και την ανακύκλωση των αποβλήτων κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων, πριν και μετά τη χρήση τους. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι απαραίτητη η ανάπτυξη τεχνικών, περιβαλλοντικών, κοινωνικών και ενεργειακών προτύπων για τα ανακυκλωμένα προϊόντα, τα οποία θα πρέπει να μεταφερθούν στο εθνικό δίκαιο και να εφαρμοστούν σε επίπεδο ISO και να ενσωματωθούν στις διεθνείς εμπορικές συμφωνίες. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει φόβους ότι τα απόβλητα της κλωστοϋφαντουργίας μπορεί να εξάγονται ως μεταχειρισμένα προϊόντα και θεωρεί ότι θα πρέπει να ληφθεί άμεσα δράση σε ευρωπαϊκό επίπεδο για το συγκεκριμένο ζήτημα. Πρέπει να εφαρμοστούν αποτελεσματικοί χημικοί έλεγχοι σε όλες τις αξιακές αλυσίδες. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ ζητεί τη δρομολόγηση βέλτιστων πρακτικών παγκόσμιας βιωσιμότητας σύμφωνα με τις οποίες οι αγοραστές και οι ιδιοκτήτες εμπορικών σημάτων θα υποχρεούνται να ελέγχουν και να απαιτούν τη συμμόρφωση με τα τεχνικά πρότυπα των οργανισμών CEN, CENELEC και ETSI. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | H EOKE θεωρεί ότι θα πρέπει να αναπτυχθούν στην Ένωση ειδικοί τομεακοί και εναρμονισμένοι κοινωνικοί και περιβαλλοντικοί κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις, που διευκολύνουν τη διασυνοριακή συμμετοχή και τη διασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού, με τελικό στόχο την ύπαρξη υποχρεωτικών και εναρμονισμένων συστημάτων σε ολόκληρη την ΕΕ. Θα πρέπει να συσταθεί ευρωπαϊκή τριμερής επιτροπή, η οποία θα περιλαμβάνει τους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, με σκοπό την παρακολούθηση και τη στήριξη των κοινωνικών και περιβαλλοντικών κριτηρίων στο πλαίσιο των πρακτικών προμηθειών στον τομέα της κλωστοϋφαντουργίας. |
| --- | --- |

3.6.

4.   Καταναλωτές και ψηφιοποίηση

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκπονήσει εκτίμηση επιπτώσεων σχετικά με τις πιθανές βελτιώσεις στην επισήμανση των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων που παράγονται ή πωλούνται στην εσωτερική αγορά. Πρέπει να διασφαλιστεί η δίκαιη πρόσβαση των καταναλωτών σε πληροφορίες σχετικά με ένα σύστημα βαθμολόγησης της δυνατότητας επιδιόρθωσης, την ιχνηλασιμότητα και τις πληροφορίες που αφορούν την ψηφιακή ετικέτα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η εισαγωγή εκτενών απαιτήσεων επισήμανσης αναφορικά με τον βαθμό ανακύκλωσης και το αποτύπωμα των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων μπορεί να αποτελέσει σημαντικό κίνητρο ώστε οι καταναλωτές να επιλέγουν πιο βιώσιμα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι μια ενημερωτική εκστρατεία ευρείας κλίμακας, σε ευρωπαϊκό επίπεδο μπορεί να βοηθήσει τους πολίτες να κάνουν συνειδητές και βιώσιμες επιλογές, ενώ θα πρέπει να παρέχονται κίνητρα στους καταναλωτές ώστε να επιλέγουν την ποιότητα έναντι της ποσότητας, για παράδειγμα μέσω διαφορετικών συντελεστών ΦΠΑ για τα βιώσιμα και μη βιώσιμα προϊόντα στην εσωτερική αγορά. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Τα διαφανή και κοινά δεδομένα σχετικά με τα προϊόντα, τα ανακυκλωμένα και τα επαναχρησιμοποιημένα συστατικά στοιχεία, την καταστροφή εμπορευμάτων, τις χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται στη διαδικασία παραγωγής, τον κοινωνικό και εργασιακό αντίκτυπο της διαδικασίας παραγωγής και τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο κάθε εταιρείας της αλυσίδας εφοδιασμού είναι σημαντικά για την παρακολούθηση των εν λόγω αλυσίδων εφοδιασμού. Επιπλέον, η δημιουργία ενός πλαισίου ανοιχτών δεδομένων και η εξασφάλιση ελεύθερης πρόσβασης για τους πολίτες, την κοινωνία των πολιτών και τους κοινωνικούς εταίρους είναι κρίσιμης σημασίας για τη βελτίωση της περιβαλλοντικής και κοινωνικής κατάστασης του τομέα της κλωστοϋφαντουργίας. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ο ψηφιακός γραμματισμός των καταναλωτών και το περιεχόμενο των δεδομένων θα πρέπει να στοχεύει όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη της αλυσίδας εφοδιασμού. Θα πρέπει να επιτευχθεί η σωστή ισορροπία μεταξύ της ανάγκης για διαφανή δεδομένα και της προστασίας των δικαιωμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι λιγότερο από το 1 % των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων παγκοσμίως ανακυκλώνονται σε νέα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα (3) και θεωρεί ότι το μελλοντικό πρόγραμμα διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού θα πρέπει να δημιουργήσει τα σωστά κίνητρα, τα οποία θα ενθαρρύνουν την ανακύκλωση ινών σε νέες ίνες έναντι των ψευδών διαδικασιών κυκλικότητας όπως, για παράδειγμα, η χρήση πολυεστέρα από ανακυκλωμένα πλαστικά μπουκάλια. |
| --- | --- |

4.4.

5.   Εκπαίδευση και συνθήκες εργασίας

| 5.1. | H EOKE τονίζει ότι θα μπορούσαν να είχαν δοθεί περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τις κοινωνικές πτυχές του τομέα της κλωστοϋφαντουργίας και θα ήταν ευκταίο να είχαν αναπτυχθεί περισσότερες πρωτοβουλίες. Η πράσινη μετάβαση θα πρέπει να συμβαδίζει με τη δίκαιη μετάβαση, και η ΕΟΚΕ εκφράζει την απογοήτευσή της για το γεγονός ότι δεν έχουν ανακοινωθεί περισσότερες πρωτοβουλίες σχετικά με τον κοινωνικό διάλογο και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η δίκαιη ανακατανομή της προστιθέμενης αξίας στο πλαίσιο των αλυσίδων εφοδιασμού και η προσφορά πιο υπεύθυνων προϊόντων προϋποθέτουν εδραίωση των συλλογικών διαπραγματεύσεων, μείωση των άτυπων μορφών εργασίας και διενέργεια κατάλληλων ελέγχων των συνθηκών εργασίας. Μαζί με τον μετασχηματισμό του τομέα προς τη βιώσιμη παραγωγή και τις ψηφιακές τεχνολογίες, υπάρχει έντονη ανάγκη για ειδικευμένους εργαζομένους. Συγκριτικά με τα προηγούμενα έτη, οι ανάγκες του τομέα μετατοπίζονται προς εργαζομένους μέσης έως ανώτερης εξειδίκευσης. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Ο τομέας αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα γήρανσης και οι θέσεις εργασίας στην κλωστοϋφαντουργία δεν θεωρούνται ελκυστικές από τη νέα γενιά. Η πλειονότητα των εργαζομένων στον τομέα είναι γυναίκες, γεγονός που δημιουργεί περισσότερη κοινωνική πίεση στο οικοσύστημα. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις αγροτικές πτυχές, στους μικροκαλλιεργητές και στον ρόλο που διαδραματίζουν στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού. Η ΕΟΚΕ ζητεί την υλοποίηση εθνικών εκστρατειών για την προαγωγή των εργασιακών ευκαιριών στον τομέα της κλωστοϋφαντουργίας, καθώς και την ανάπτυξη προγραμμάτων χρηματοδότησης για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση του εργατικού δυναμικού, σε συνδυασμό με την εφαρμογή προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης και μαθητείας σε όλα τα κράτη μέλη με σκοπό τη δημιουργία θέσεων εργασίας υψηλής ποιότητας στην κλωστοϋφαντουργία. Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να συμπεριλάβουν κοινωνικές προϋποθέσεις στα πρότυπα επιδόσεων τους ως συμβατική προϋπόθεση για χρηματοδότηση. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Οι παραβιάσεις των εργασιακών δικαιωμάτων και των συνθηκών εργασίας (επισφαλής απασχόληση, μισθοί φτώχειας, απουσία μέτρων υγείας και ασφάλειας στον χώρο εργασίας, αναγκαστική εργασία) συνεχίζουν να αποτελούν πρόβλημα, ενώ διάφορες εθελοντικές πρωτοβουλίες (κοινωνικοί έλεγχοι, παγκόσμιες συμφωνίες, κώδικες δεοντολογίας) έχουν αποδειχτεί ανεπαρκείς. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της οικοδόμησης και της ενίσχυσης της ικανότητας των οργανισμών επιθεώρησης, της συνεκτικότητας και της σύγκλισης των μεθόδων και των κριτηρίων επιθεώρησης, της κατάρτισης των επιθεωρητών και της συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους και την κοινωνία των πολιτών, εντός και εκτός της ΕΕ. Οι επενδύσεις στην αύξηση της επιχειρησιακής ικανότητας των κοινωνικών εταίρων για την παρακολούθηση των παγκόσμιων συμφωνιών, των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των εργασιακών δικαιωμάτων είναι υψίστης σημασίας. Απαιτείται έξυπνη χρήση των ταμείων συνοχής ώστε να συμβάλουν στη μείωση των ανισοτήτων μεταξύ των κρατών μελών και των περιφερειών της ΕΕ. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Στο πλαίσιο των εξαιρετικά σύνθετων και κατακερματισμένων αλυσίδων αξίας, ο δρόμος προς τη βιωσιμότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη απαιτεί συμπληρωματικές προσεγγίσεις. Οι ασύμμετρες σχέσεις ισχύος και οι πρακτικές αθέμιτου ανταγωνισμού προετοίμασαν το έδαφος για την εκμετάλλευση των εργαζομένων και για ένα μοντέλο παραγωγής αποσυνδεδεμένο από τα περιβαλλοντικά όρια. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ένας μηχανισμός καταγγελιών σε ευρωπαϊκό επίπεδο και σε κάθε κράτος μέλος, με τη συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, είναι απαραίτητος για την εξασφάλιση της ορθής εφαρμογής της στρατηγικής και για τον σεβασμό των ανθρώπινων και εργασιακών δικαιωμάτων και των περιβαλλοντικών προϋποθέσεων, προκειμένου να αποφευχθεί η εξευτελιστική εκμετάλλευση των εργαζομένων. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | H EOKE επικροτεί την πρόσφατη δημοσίευση της πρότασης οδηγίας σχετικά με την εταιρική δέουσα επιμέλεια όσον αφορά τη βιωσιμότητα (4), θεωρεί ότι η υποχρεωτική δέουσα επιμέλεια είναι αναγκαία για όλες τις εταιρείες της ΕΕ, με ειδική στήριξη για τη συμμόρφωση των ΜΜΕ, και ζητεί τη θέσπιση αυστηρών μέτρων τα οποία θα απαγορεύουν τις οικονομικές σχέσεις με οντότητες που κάνουν χρήση παιδικής εργασίας ή δεν σέβονται τις αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, όπως ορίζονται στις βασικές συμβάσεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ). Επιπλέον, η ΕΟΚΕ επισημαίνει τους υπάρχοντες περιορισμούς κάποιων χωρών σχετικά με τις συνδικαλιστικές δραστηριότητες, και θεωρεί ότι οι εν λόγω περιορισμοί έχουν οδηγήσει σε εργατικά ατυχήματα, σκληρές και απάνθρωπες συνθήκες εργασίας, μισθούς πείνας, έλλειψη βασικού προστατευτικού εξοπλισμού κ.λπ. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | H συνδικαλιστική ελευθερία, το δικαίωμα των εργαζομένων να ιδρύουν ή να προσχωρούν σε συνδικαλιστική ένωση και να συμμετέχουν στις συλλογικές διαπραγματεύσεις δεν θα έπρεπε να αποτελούν εμπόδια για τους εργαζομένους του τομέα της κλωστοϋφαντουργίας. Τα κονδύλια της ΕΕ που επενδύονται στον τομέα της κλωστοϋφαντουργίας σε επίπεδο ΕΕ θα πρέπει να περιλαμβάνουν κοινωνικά και περιβαλλοντικά κριτήρια για τη χρηματοδότηση έργων, τα οποία θα εισάγονται στον πίνακα αξιολόγησης. Λόγω της ιδιαιτερότητας του τομέα της κλωστοϋφαντουργίας, η ΕΟΚΕ ζητεί την ανάπτυξη ειδικής πρωτοβουλίας της ΕΕ για τη βελτίωση της κοινωνικής ασφάλισης, των συνθηκών εργασίας, της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία και των μισθών, η οποία θα προορίζεται αποκλειστικά για τον τομέα της κλωστοϋφαντουργίας, με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΕ. |
| --- | --- |

5.7.

6.   Χρηματοδότηση και επενδύσεις

| 6.1. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και η μείωση του αποτυπώματος άνθρακα του ευρωπαϊκού κλωστοϋφαντουργικού τομέα εξαρτάται από μια ολοκληρωμένη και αλληλένδετη πολιτική για τα προϊόντα, η οποία θα συνοδεύεται από ισχυρότερες κανονιστικές ρυθμίσεις καθώς και πιο ισχυρά μέσα της αγοράς και κίνητρα, νέα πρότυπα και κατάλληλη ενημέρωση για τους καταναλωτές, τις κλωστοϋφαντουργικές βιομηχανίες και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη. Ο μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής άνθρακα μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο διαρροής άνθρακα και να εξασφαλίσει ότι η τιμή των εισαγωγών λαμβάνει πλήρως υπόψη το περιβαλλοντικό αποτύπωμα. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Η μετάβαση σε νέα βιώσιμα επιχειρηματικά μοντέλα απαιτεί αποτελεσματικές πολιτικές όσον αφορά τα υλικά και τον σχεδιασμό, την παραγωγή και τη διανομή, την ανάπτυξη της αγοράς, τη χρήση και την επαναχρησιμοποίηση, τη συλλογή και την ανακύκλωση και πρέπει να συνοδεύεται από αυξημένες ευκαιρίες χρηματοδότησης και κίνητρα για τους τοπικούς παραγωγούς, ούτως ώστε αυτοί να προσαρμόσουν τις διαδικασίες παραγωγής καθώς και την έρευνα και τις εφαρμογές νέων τεχνολογιών, να υιοθετήσουν βιώσιμες πολιτικές διαχείρισης των αποβλήτων και να κάνουν χρήση του μεγάλου όγκου διαθέσιμων δεδομένων, προωθώντας παράλληλα την πολιτιστική δημιουργικότητα. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τον ρόλο των δημιουργικών τομέων της κλωστοϋφαντουργίας στην ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων οι οποίες επηρεάζουν θετικά άλλους τομείς και συμβάλλουν στην τόνωση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Οι δεσμεύσεις για το κλίμα θα πρέπει να εφαρμοστούν σε επίπεδο αλυσίδας εφοδιασμού, καθώς οι εταιρείες εμπορικών σημάτων δεν είναι οι ιδιοκτήτες των εργοστασίων στα οποία κατασκευάζονται τα προϊόντα τους. Θα πρέπει επίσης να δοθούν κίνητρα στις εταιρείες που είναι κλιματικά ουδέτερες και χρησιμοποιούν ενέργεια που προέρχεται σε ποσοστό 100 % από ανανεώσιμες πηγές. H πλήρης αξιοποίηση των ειδικών κονδυλίων στο πλαίσιο του NextGenerationEU μπορεί να συμβάλει στην εξασφάλιση στρατηγικών επενδύσεων, στην οικονομική ανάπτυξη, στη δημιουργία ευημερίας και στη δημιουργία θέσεων εργασίας, ιδιαίτερα για τις ΜΜΕ. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Η βιομηχανία χρειάζεται ένα κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο και χρηματοδοτική στήριξη για την παραγωγή υψηλής ποιότητας, ανθεκτικών και ανακυκλώσιμων προϊόντων. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με σημαντικές επενδύσεις στην έρευνα και την ανάπτυξη και με ευρείας κλίμακας ευρωπαϊκά προγράμματα που χρηματοδοτούν και στηρίζουν τη συνεργασία μεταξύ των μεγάλων εταιρειών και των ΜΜΕ, με την άμεση συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, της ακαδημαϊκής κοινότητας και άλλων ενδιαφερόμενων μερών. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Η εισαγωγή του προγράμματος διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού πρέπει να συνοδεύεται από τη δημιουργία επαρκών σημείων συλλογής σε όλες τις περιφέρειες όλων των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των αγροτικών περιοχών. Η ΕΟΚΕ ζητεί συγκεκριμένα μέτρα ειδικά για τις ΜΜΕ με σκοπό την αύξηση της ικανότητας διασφάλισης της ιχνηλασιμότητας και της διαφάνειας σε επίπεδο αλυσίδας εφοδιασμού και την εξασφάλιση κατάλληλης σύνδεσης με τις κλωστοϋφαντουργικές βιομηχανίες, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στις πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

6.5.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2022.

H Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Στρατηγική της ΕΕ για βιώσιμα και κυκλικά κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα.

1

(2)  Ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερομένων φορέων για την κυκλική οικονομία.

2

(3)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή — Στρατηγική για τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα.

3

(4)  Πρόταση οδηγίας σχετικά με την εταιρική δέουσα επιμέλεια όσον αφορά τη βιωσιμότητα και παράρτημα.

4

---

| 22.11.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 443/112 |
| --- | --- | --- | --- |

22.11.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 443/112

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Χάρτης πορείας για τις τεχνολογίες ασφάλειας και άμυνας»

[COM(2022) 61 final]

(2022/C 443/16)

| Εισηγητής: | ο κ. Maurizio MENSI |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Jan PIE |

Εισηγητής:

ο κ. Maurizio MENSI

Συνεισηγητής:

ο κ. Jan PIE

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2.5.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 24.6.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 14.7.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 571 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 165/1/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2.5.2022

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

24.6.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

14.7.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

571

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

165/1/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) στηρίζει απολύτως τους στόχους του χάρτη πορείας σχετικά με τις κρίσιμες τεχνολογίες για την ασφάλεια και την άμυνα, πράγμα ιδιαίτερα επίκαιρο λόγω της επίθεσης της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της έρευνας, της τεχνολογικής ανάπτυξης και της καινοτομίας και τη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων της ΕΕ σε κρίσιμες τεχνολογίες και αξιακές αλυσίδες για την ασφάλεια και την άμυνα. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη φιλοδοξία του στόχου για ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης που να καλύπτει τη διαχωριστική γραμμή μεταξύ μη στρατιωτικού και στρατιωτικού τομέα και να συνδυάζει το ενωσιακό με το εθνικό επίπεδο. Αυτό το εγχείρημα είναι τόσο περίπλοκο όσο και προκλητικό και δεν θα συμβεί από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά θα πρέπει να πραγματοποιηθεί με μεγάλη ταχύτητα. Η εισβολή στην Ουκρανία είναι μια κλήση αφύπνισης για να δράσουμε πολύ πιο γρήγορα από το συνηθισμένο. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ότι οι άμεσες αντιδράσεις τους στην επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας συνάδουν με το περιεχόμενο και τους στόχους του χάρτη πορείας, ο οποίος αποτελεί μακροπρόθεσμη προσπάθεια. Οι βραχυπρόθεσμες επενδύσεις στην εθνική άμυνα πρέπει να συντονιστούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο ώστε να αποφευχθεί η επέκταση του κατακερματισμού και των αλληλεπικαλύψεων· οι αγορές εμπορικά διαθέσιμου υλικού από τρίτες χώρες δεν πρέπει να εμποδίζουν τα τρέχοντα ή προγραμματισμένα ευρωπαϊκά αναπτυξιακά έργα. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ προτείνει το παρατηρητήριο για τις κρίσιμες τεχνολογίες να εξοπλιστεί με σαφή διακυβέρνηση, σημαντικούς πόρους και ισχυρό θεσμικό κύρος. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την προτεινόμενη στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη και ζητεί να συγκληθεί πρόσθετο φόρουμ για την ανταλλαγή πληροφοριών με τη βιομηχανία, η οποία γνωρίζει καλύτερα τις τεχνολογίες, τις αλυσίδες εφοδιασμού και τις κρίσιμες εξαρτήσεις. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η αξιοποίηση του παρατηρητηρίου για τις κρίσιμες τεχνολογίες θα οδηγήσει σε χάρτες πορείας και ο μετασχηματισμός τους σε εμβληματικά έργα πρέπει να διασφαλιστεί. Η διαχείριση της μετάβασης μεταξύ των διαφόρων φάσεων του τεχνολογικού και βιομηχανικού κύκλου μπορεί να διενεργηθεί με επιτυχία μόνο εάν καταστούν σαφείς η κυριότητα της πρωτοβουλίας και οι ευθύνες. Απαιτούνται συνέργειες και συνοχή όχι μόνο οριζόντια, μεταξύ μη στρατιωτικών και αμυντικών προγραμμάτων Ε&ΤΑ&Κ, αλλά και κάθετα, μεταξύ προγραμμάτων Ε&ΤΑ&Κ και προγραμμάτων ανάπτυξης. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η απλούστευση και ο εξορθολογισμός των προγραμμάτων και των μέσων της ΕΕ που στηρίζουν την Ε&ΤΑ&Κ είναι θεμελιώδεις ώστε να ωφεληθούν οι ίδιοι οι αποδέκτες. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ προτείνει τη θέσπιση εντός ενιαίου σημείου επαφής για τις ΜΜΕ και τις νεοφυείς επιχειρήσεις, μια ηλεκτρονική «γωνιά της ΕΕ για τις ΜΜΕ», που θα προσφέρει τη δυνατότητα καταχώρισης προκαθορισμένων στοιχείων και λήψης σε αντάλλαγμα εξατομικευμένων πληροφοριών σχετικά με το πλέον κατάλληλο πρόγραμμα ή τα πλέον κατάλληλα προγράμματα της ΕΕ που μπορούν να παράσχουν στήριξη. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Γενικό πλαίσιο

| 2.1. | Ο χάρτης πορείας σχετικά με τις κρίσιμες τεχνολογίες για την ασφάλεια και την άμυνα ανταποκρίνεται στο αίτημα που υπέβαλε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 25-26 Φεβρουαρίου 2021, και αφορά συγκεκριμένα την σκιαγράφηση μιας πορείας με στόχο την ενίσχυση της έρευνας, της τεχνολογικής ανάπτυξης και της καινοτομίας, και τη μείωση της στρατηγικής εξάρτησης της ΕΕ στον τομέα των κρίσιμων τεχνολογιών και αξιακών αλυσίδων για την ασφάλεια και την άμυνα. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η επικαιροποίηση της νέας βιομηχανικής στρατηγικής του 2020 («Προς μια ισχυρότερη ενιαία αγορά για την ανάκαμψη της Ευρώπης» τον Μάιο του 2021) επιβεβαίωσε ότι η τεχνολογική υπεροχή παραμένει βασική κινητήρια δύναμη για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία της ΕΕ, ιδίως για τις κρίσιμες τεχνολογίες. Το σχέδιο δράσης της Επιτροπής για τις συνέργειες μεταξύ της μη στρατιωτικής, της αμυντικής και της διαστημικής βιομηχανίας, του Φεβρουαρίου του 2021, αναγνώρισε την αυξανόμενη σημασία των ανατρεπτικών τεχνολογιών γενικής εφαρμογής που προέρχονται από τον μη στρατιωτικό τομέα για την ασφάλεια και την άμυνα της Ευρώπης, καθώς και την ανάγκη προώθησης της γόνιμης αλληλεπίδρασης μεταξύ μη στρατιωτικών και αμυντικών τεχνολογιών. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Εξ ου η απόφαση να καταρτιστεί ο χάρτης πορείας, ένα στρατηγικό έγγραφο που αποσκοπεί στην ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης έναντι των τεχνολογιών ασφάλειας και άμυνας, κατά μήκος της διαχωριστικής γραμμής μεταξύ μη στρατιωτικού και στρατιωτικού τομέα και στον συνδυασμό ενωσιακών και εθνικών προγραμμάτων. Στόχος του χάρτη πορείας είναι να ενισχυθεί η τεχνολογική κυριαρχία της Ευρώπης σε βασικούς στρατηγικούς τομείς με ενίσχυση της συνοχής όλων των συναφών πολιτικών και μέσων της ΕΕ, από το μέσο «Ορίζων Ευρώπη» έως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας, από την πράξη για τα μικροκυκλώματα (1) έως την πράξη για τα δεδομένα (2), από τον κανονισμό για τον έλεγχο των άμεσων ξένων επενδύσεων (3) έως τον κανονισμό για τον έλεγχο των ξένων επιδοτήσεων (4), και από την προτεινόμενη οδηγία σχετικά με μέτρα για υψηλό κοινό επίπεδο ασφάλειας συστημάτων δικτύου και πληροφοριών σε ολόκληρη την Ένωση (NIS 2) (5) έως την οδηγία CER (οδηγία για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων) (6). Το έγγραφο σκιαγραφεί ένα ευρύ εννοιολογικό πλαίσιο πολιτικής που άπτεται διαφόρων διασυνδεδεμένων θεμάτων, ώστε να συμβάλει στη «στρατηγική πυξίδα» της ΕΕ για την ασφάλεια και την άμυνα (7). Δημοσιεύτηκε από κοινού με μια ανακοίνωση για τη συμβολή της Επιτροπής στην ευρωπαϊκή άμυνα, στην οποία ζητείται μια πιο ολοκληρωμένη και ανταγωνιστική ευρωπαϊκή αγορά άμυνας σε ένα συνεχώς εξελισσόμενο γεωπολιτικό και τεχνολογικό πλαίσιο, ιδίως μέσω ενίσχυσης της συνεργασίας εντός της ΕΕ, μείωσης των δαπανών και βελτίωσης της επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ο χάρτης πορείας σχετικά με τις κρίσιμες τεχνολογίες για την ασφάλεια και την άμυνα σκιαγραφεί μια πορεία για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και της ανθεκτικότητας των τομέων ασφάλειας και άμυνας της ΕΕ βάσει των ακόλουθων στοιχείων: χαρτογράφηση των κρίσιμων τεχνολογιών και των στρατηγικών εξαρτήσεων, παρακολούθηση και αξιολόγηση των κρίσιμων τεχνολογιών και αλυσίδων εφοδιασμού, των τεχνολογικών κενών και εξαρτήσεων (μέσω του υπό σύσταση παρατηρητηρίου για τις κρίσιμες τεχνολογίες)· η ενθάρρυνση της έρευνας και καινοτομίας διπλής χρήσης σε ενωσιακό επίπεδο· έκκληση προς τα κράτη μέλη να αναπτύξουν συντονισμένη ανά την ΕΕ προσέγγιση έναντι των κρίσιμων τεχνολογιών στο πλαίσιο της στρατηγικής πυξίδας· στήριξη της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας στους τομείς της ασφάλειας και της άμυνας μέσω ενός φάσματος νέων εργαλείων· και δημιουργία, από κοινού με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Άμυνας, προγράμματος καινοτομίας στον τομέα της άμυνας της ΕΕ ώστε οι προσπάθειές τους να συνενωθούν σε ένα ενιαίο πλαίσιο. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Μια σημαντική πτυχή του χάρτη πορείας είναι ο στόχος για μείωση των εξακριβωμένων εξαρτήσεων στον τομέα των κρίσιμων τεχνολογιών και των αξιακών αλυσίδων. Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή προτείνει την ενσωμάτωση των ζητημάτων άμυνας, όπου αρμόζει, στις βασικές πρωτοβουλίες της ΕΕ για τη βιομηχανία και την τεχνολογία (π.χ. συμμαχίες και πρότυπα), την υποβολή έκθεσης σχετικά με την ανάγκη διεκπεραίωσης εκτιμήσεων κινδύνου σχετικά με τις αλυσίδες εφοδιασμού υποδομών ζωτικής σημασίας (ιδίως στον ψηφιακό τομέα), και την ενίσχυση του ελέγχου άμεσων ξένων επενδύσεων ενθαρρύνοντας τα κράτη μέλη να θεσπίσουν έναν εθνικό μηχανισμό ελέγχου. |
| --- | --- |

2.5.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Ο χάρτης πορείας αντανακλά με ακρίβεια το εξελισσόμενο τεχνολογικό τοπίο, όπου οι κρίσιμες τεχνολογίες για την ασφάλεια και την άμυνα βασίζονται ολοένα και περισσότερο στην καινοτομία των εμπορικών τομέων. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την πρόθεση της Επιτροπής να αναπτύξει ολοκληρωμένη προσέγγιση που καλύπτει τον διαχωρισμό μεταξύ μη στρατιωτικού και στρατιωτικού τομέα και συνδυάζει το ενωσιακό και το εθνικό επίπεδο. Ωστόσο, αυτή η βούληση αποτελεί απαιτητικό και περίπλοκο καθήκον, καθώς συνεπάγεται γενική αναδιαμόρφωση της τρέχουσας προσέγγισης· Αυτή η βούληση δεν θα υλοποιηθεί από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά θα πρέπει να πραγματοποιηθεί με μεγάλη ταχύτητα. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία πρέπει να γίνει αντιληπτή ως μια κλήση αφύπνισης για να δράσουμε πολύ πιο γρήγορα από το συνηθισμένο. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι ο χάρτης πορείας είναι ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο και πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε να μην υπάρξει αποσύνδεση από τις τρέχουσες αποφάσεις των κρατών μελών για τις δημόσιες συμβάσεις που αποσκοπούν στο να καλύψουν τα πιο επείγοντα κενά ικανοτήτων όσο το δυνατόν γρηγορότερα. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι οι εθνικές βραχυπρόθεσμες επενδύσεις πρέπει να συντονιστούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο ώστε να αποτραπεί η επέκταση του κατακερματισμού και των αλληλεπικαλύψεων και να διασφαλιστεί ότι οι αγορές εμπορικά διαθέσιμου υλικού από τρίτες χώρες δεν υπονομεύουν την ευρωπαϊκή βιομηχανική και τεχνολογική βάση στον τομέα της άμυνας (EDTIB) και δεν εμποδίζουν τα τρέχοντα ή προγραμματισμένα ευρωπαϊκά αναπτυξιακά έργα. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης ότι, προκειμένου να ενθαρρυνθούν οι συνέργειες, είναι σημαντικό να εξεταστούν όχι μόνο οι επιμέρους τεχνολογίες και οι αξιακές αλυσίδες, αλλά και το οικοσύστημα στο οποίο ενσωματώνονται αυτές οι αξιακές αλυσίδες. Πράγματι, οι μεταφορές τεχνολογίας είναι πιθανότερο να πραγματοποιηθούν (ή να ξεκινήσουν) μεταξύ εταιρειών στο πλαίσιο ενός τέτοιου οικοσυστήματος. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η έμφαση που αποδίδει ο χάρτης πορείας στις τεχνολογίες διπλής χρήσης και στις συνέργειες μεταξύ της ασφάλειας, της άμυνας και του διαστήματος είναι σημαντικές για την επίτευξη των στόχων της ΕΕ στους εν λόγω τομείς. Ταυτόχρονα, η διπλή χρήση και οι συνέργειες δεν αποτελούν αυτοσκοπό και δεν αρκούν από μόνες τους. Ο πρωταρχικός στόχος του χάρτη πορείας είναι η ΕΕ να καταστεί ανθεκτική και ικανή να προστατεύεται και κατά επιθέσεων μεγάλης κλίμακας (υβριδικών και στρατιωτικών). Αυτό σημαίνει ότι είναι απαραίτητο επίσης να κλιμακωθούν οι επενδύσεις στην άμυνα και την ασφάλεια και να συμπεριληφθούν στον χάρτη πορείας «αμιγείς» τεχνολογίες άμυνας. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προβεί σε αξιολόγηση του οικονομικού και κοινωνικού κόστους των κρίσιμων εξαρτήσεων και της απουσίας τεχνολογικής κυριαρχίας στον τομέα της άμυνας. |
| --- | --- |

3.5.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Το παρατηρητήριο για τις κρίσιμες τεχνολογίες αποτελεί το επίκεντρο της προτεινόμενης προσέγγισης. Το παρατηρητήριο θα εντοπίζει, θα παρακολουθεί και θα αξιολογεί τις κρίσιμες τεχνολογίες, την πιθανή τους εφαρμογή και τις συναφείς αξιακές αλυσίδες και αλυσίδες εφοδιασμού, και θα παρακολουθεί τα τεχνολογικά κενά και τα βαθύτερα αίτια των στρατηγικών εξαρτήσεων και τα τρωτά σημεία. Προκειμένου να εκπληρώσει αυτά τα καθήκοντα, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι απαραίτητο να εξοπλιστεί το παρατηρητήριο με σημαντικούς πόρους, ισχυρό θεσμικό κύρος και σαφή διακυβέρνηση. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι σημαντικό να γίνει κατανοητός ο τρόπος σύστασης και πρακτικής λειτουργίας του παρατηρητηρίου. Προκειμένου να εκπληρώσει την αποστολή του, το παρατηρητήριο για τις κρίσιμες τεχνολογίες πρέπει να θέσει στόχους, κανόνες και κριτήρια για την αξιολόγηση των τεχνολογιών. Προκειμένου να εντοπιστούν οι κρίσιμες τεχνολογίες, πρέπει να εδραιώσει στενούς δεσμούς με τις διαδικασίες προσδιορισμού και σχεδιασμού των ικανοτήτων και των αναγκών, και προκειμένου να αντιστοιχιστούν οι ικανότητες με τις τεχνολογίες, πρέπει να αναπτύξει κατάλληλη ταξινομία που θα εφαρμόζεται ιδανικά στους τομείς της άμυνας, της ασφάλειας και του διαστήματος. Σε αυτό το σημείο, είναι σημαντική η συνεργασία του παρατηρητηρίου για τις κρίσιμες τεχνολογίες με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Άμυνας και άλλους. Τέλος, εάν πρόκειται να εντοπίζει τις κρίσιμες εξαρτήσεις, το παρατηρητήριο για τις κρίσιμες τεχνολογίες θα πρέπει να συγκεντρώσει πολύ ισχυρή γνώση και κατανόηση όσον αφορά τη στήριξη των αξιακών αλυσίδων και των αλυσίδων εφοδιασμού. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Το σχέδιο πρέπει να υποβάλλει διαβαθμισμένη έκθεση στα κράτη μέλη μία φορά ανά διετία. Η ΕΟΚΕ αμφισβητεί αυτό το μεγάλο μεσοδιάστημα μεταξύ των εκθέσεων, με δεδομένο το ταχέως εξελισσόμενο τεχνολογικό και βιομηχανικό περιβάλλον. Οι πληροφορίες που συλλέγονται από το παρατηρητήριο είναι ιδιαιτέρως ευαίσθητες, καθώς η χαρτογράφηση των κρίσιμων εξαρτήσεων ισοδυναμεί με αναφορά των τρωτών σημείων· εξ ου η ανάγκη για κατάλληλη ταξινόμηση και διαχείριση των πληροφοριών και η διασφάλιση ότι οι θέσεις που υιοθετεί προσαρμόζονται γρήγορα στο μεταβαλλόμενο στρατηγικό περιβάλλον. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Ο χάρτης πορείας προβλέπει επίσης τη σύσταση ομάδας εμπειρογνωμόνων με τα κράτη μέλη στο πλαίσιο του παρατηρητηρίου για τις κρίσιμες τεχνολογίες, προκειμένου να ανταλλάσσουν πληροφορίες σε διαβαθμισμένο περιβάλλον. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης σθεναρά την καθιέρωση ισχυρού και μόνιμου δεσμού με την ευρωπαϊκή βιομηχανία άμυνας, ασφάλειας, καθώς και την αεροδιαστημική βιομηχανία, ως καλύτεροι γνώστες των αλυσίδων εφοδιασμού και των κρίσιμων εξαρτήσεων. Πρέπει να βρεθούν κατάλληλοι μηχανισμοί ώστε να καταστεί δυνατή η αξιόπιστη ανταλλαγή εμπιστευτικών πληροφοριών με τη βιομηχανία. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η αξιοποίηση του παρατηρητηρίου για τις κρίσιμες τεχνολογίες θα οδηγήσει σε χάρτες πορείας και ότι ο μετασχηματισμός τους σε εμβληματικά έργα είναι επίσης καθοριστικής σημασίας. Η διαχείριση των μεταβάσεων μεταξύ των διαφόρων φάσεων του τεχνολογικού και βιομηχανικού κύκλου μπορεί να διενεργηθεί με επιτυχία μόνο εάν η κυριότητα και οι ευθύνες είναι σαφείς σε κάθε στάδιο. Απαιτούνται συνεπώς συνέργειες και συνοχή όχι μόνο οριζόντια, μεταξύ μη στρατιωτικών και αμυντικών προγραμμάτων Ε&ΤΑ&Κ, αλλά και κάθετα, μεταξύ προγραμμάτων Ε&ΤΑ&Κ και προγραμμάτων ανάπτυξης. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Για την ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας και της κυβερνοάμυνας, η Επιτροπή προτείνει την ανάληψη δράσης για την ανθεκτικότητα του κυβερνοχώρου και ζητεί από τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης να αναπτύξουν εναρμονισμένα πρότυπα κυβερνοασφάλειας και ιδιωτικότητας. Από κοινού με τα κράτη μέλη, θα ενισχύσει επίσης την ετοιμότητα για περιστατικά μεγάλης κλίμακας στον κυβερνοχώρο. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι θα πρέπει να αναπτυχθούν ικανότητες στον κυβερνοχώρο όχι μόνο με αμυντική αλλά και με επιθετική έννοια. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα προγράμματα και τα μέσα της ΕΕ που στηρίζουν την Ε&ΤΑ&Κ που σκιαγραφείται στο Πλαίσιο 2 (στις σελίδες 7 και 9) του χάρτη πορείας, είναι περίπλοκα και ανεπαρκώς συντονισμένα· ως εκ τούτου, απαιτείται απλούστευση και εξορθολογισμός προς όφελος των ίδιων των αποδεκτών. Προτείνεται η σύσταση ηλεκτρονικού ενιαίου σημείου επαφής για τις ΜΜΕ και τις νεοφυείς επιχειρήσεις. Αρχής γενομένης από την πιλοτική φάση της άμυνας και της ασφάλειας των ΜΜΕ, αυτή η ηλεκτρονική «γωνιά της ΕΕ για τις ΜΜΕ» θα επιτρέπει την εισαγωγή προκαθορισμένων στοιχείων και την αρχική αξιολόγηση του καταλληλότερου προγράμματος που μπορεί να παράσχει δημόσια στήριξη σε ενωσιακό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Ο χάρτης πορείας σωστά επισημαίνει ότι η ΕΕ διαθέτει εργαλεία πολιτικής πέρα από τα οικεία προγράμματα και μέσα Ε&ΤΑ&Κ που μπορούν να συμβάλουν στη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων στους τομείς της ασφάλειας και της άμυνας. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αυτά τα εργαλεία είναι σημαντικά ώστε να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ ανάπτυξης και βιομηχανοποίησης, ήτοι η χρήση των αποτελεσμάτων Ε&ΤΑ&Κ από την αγορά. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Μείζον πρόβλημα αποτελεί επίσης η διασφάλιση ότι τα κράτη μέλη της ΕΕ αγοράζουν από Ευρωπαίους προμηθευτές αφού η κρίσιμη τεχνολογία αναπτυχθεί και χρηματοδοτηθεί εν μέρει από δημόσια στήριξη της ΕΕ. Στην περίπτωση έλλειψης συνεκτικής πολιτικής αγορών τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε επίπεδο κρατών μελών, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της ότι οι ευρωπαϊκές αγορές, λόγω του κατακερματισμού τους και του συνολικού μικρού μεγέθους σε παγκόσμια κλίμακα, διατρέχουν τον κίνδυνο να μην έχουν την ικανότητα ούτε να φθάσουν στη ζητούμενη οικονομία κλίμακας ώστε να μειωθούν οι δαπάνες ούτε να παράγουν επαρκή δραστηριότητα ώστε να διασφαλιστεί η ύπαρξη πρωτοεμφανιζόμενων νεοφυών επιχειρήσεων. Συνολικά, η συνδυασμένη ευρωπαϊκή αγορά είναι δυνητικά πολύ μεγάλη, αλλά οι δαπάνες δεν είναι συντονισμένες (8). |
| --- | --- |

4.9.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Μια πράξη για τα μικροκυκλώματα για την Ευρώπη, COM(2022) 45 final, 8 Φεβρουαρίου 2022

1

(2)  Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για εναρμονισμένους κανόνες σχετικά με τη δίκαιη πρόσβαση σε δεδομένα και τη δίκαιη χρήση τους (Πράξη για τα δεδομένα), COM(2022) 68 final, 23 Φεβρουαρίου 2022.

2

(3)  Κανονισμός (ΕΕ) 2019/452 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Μαρτίου 2019, για τη θέσπιση πλαισίου για τον έλεγχο των άμεσων ξένων επενδύσεων στην Ένωση (ΕΕ L 79 Ι της 21.3.2019, σ. 1).

3

(4)  Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις ξένες επιδοτήσεις που στρεβλώνουν την εσωτερική αγορά, COM(2021) 223 final, 5 Μαΐου 2021.

4

(5)  Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με μέτρα για υψηλό κοινό επίπεδο κυβερνοασφάλειας σε ολόκληρη την Ένωση και για την κατάργηση της οδηγίας (ΕΕ) 2016/1148, 16 Δεκεμβρίου 2020, COM(2020) 823 final.

5

(6)  Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων, COM(2020) 829 final,16 Δεκεμβρίου 2020.

6

(7)  Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Βρυξέλλες, 21 Μαρτίου 2022.

7

(8)  Οι Ηνωμένες Πολιτείας δαπανούν 750 δισ. δολάρια ΗΠΑ κατ’ έτος για την άμυνα, η Κίνα δαπανά από 200 έως 300 δισ. δολάρια ΗΠΑ (οι πηγές παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις), ενώ το NATO (μόνο όσον αφορά τις ευρωπαϊκές χώρες, χωρίς το Ηνωμένο Βασίλειο και την Τουρκία, αλλά με τη Νορβηγία) δαπανά 250,7 δισ. δολάρια ΗΠΑ.

8

---

| 22.11.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 443/116 |
| --- | --- | --- | --- |

22.11.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 443/116

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις γεωγραφικές ενδείξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον οίνο, τα αλκοολούχα ποτά και τα γεωργικά προϊόντα, και με τα συστήματα ποιότητας για τα γεωργικά προϊόντα, ο οποίος τροποποιεί τους κανονισμούς (ΕΕ) αριθ. 1308/2013, (ΕΕ) 2017/1001 και (ΕΕ) 2019/787 και καταργεί τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1151/2012»

[COM(2022) 134 final — 2022/0089 (COD)]

(2022/C 443/17)

| Εισηγητής: | ο κ. Decebal-Ștefăniță PADURE |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Decebal-Ștefăniță PADURE

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 7.4.2022
  Συμβούλιο, 12.4.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 192 παράγραφος 1 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 30.6.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 13.7.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 571 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 203/0/1 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 7.4.2022

Συμβούλιο, 12.4.2022

Νομική βάση

Άρθρο 192 παράγραφος 1 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

30.6.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

13.7.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

571

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

203/0/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την πρωτοβουλία της Επιτροπής να υποβάλει πρόταση νέου κανονισμού για την ενίσχυση του ισχύοντος συστήματος γεωγραφικών ενδείξεων (στο εξής: ΓΕ) για τα γεωργικά προϊόντα, τα αλκοολούχα ποτά και τους οίνους. Η συμβολή των ΓΕ στην ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών και στη διατήρηση των κοινοτήτων τους, του τοπίου και της πολιτισμικής κληρονομιάς τους είναι ουσιαστικής σημασίας και αξίζει να θεσπιστεί το καλύτερο και αποτελεσματικότερο δυνατό σύστημα. Οι δραστηριότητες αυτές, οι οποίες συνδέονταν με συγκεκριμένες περιφέρειες, την τεχνογνωσία τους, το έδαφος και τον πολιτισμό τους υπήρχαν πολύ πριν δημιουργηθεί η σχετική νομική βάση της ΕΕ. Είναι σημαντικό να διατηρηθεί αυτό το σύστημα και να ληφθεί μέριμνα για τη μέγιστη δυνατή προστασία του. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να υπογραμμίσει ότι οι ΓΕ αποτελούν ήδη ένα λειτουργικό σύστημα που έχει ήδη υποβληθεί σε πρόσφατη αναθεώρηση (2021), με την έγκριση της αναθεώρησης του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 για την κοινή οργάνωση των αγορών γεωργικών προϊόντων (ΚΟΑ) (1). Η ΕΟΚΕ καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να λάβουν υπόψη το γεγονός αυτό και να αξιολογήσουν προσεκτικά και να σχεδιάσουν κάθε τροποποίηση που προτείνεται με τη νέα αναθεώρηση, ώστε να διασφαλιστεί η πραγματική ενίσχυση του συστήματος. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι ΓΕ αποτελούν ένα πολύ ιδιαίτερο σύστημα, το οποίο είναι κάτι πολύ περισσότερο από δικαίωμα διανοητικής ιδιοκτησίας και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εμπορικό σήμα. Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να αξιολογήσουν προσεκτικά την ανάγκη και την προστιθέμενη αξία της μεταβίβασης καθηκόντων διαχείρισης των ΓΕ από τη ΓΔ AGRI σε εξωτερικό οργανισμό πριν από τη λήψη οποιασδήποτε απόφασης. Θα ήταν επίσης σημαντικό να αξιολογηθεί κατά πόσον ο ορισθείς οργανισμός διαθέτει την εμπειρογνωσία και τις αναγκαίες γνώσεις για την επαρκή διαχείριση των ανατεθέντων καθηκόντων. Η ΓΔ AGRI θα πρέπει να παραμείνει ο κύριος υπεύθυνος παράγοντας για τη διαχείριση των ΓΕ, ενώ η ΓΔ GROW θα πρέπει να διασφαλίζει την αναγνώριση και την προστασία του εν λόγω συστήματος σε διεθνές επίπεδο μέσω εμπορικών συμφωνιών και δράσεων ευαισθητοποίησης. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οποιαδήποτε ανάθεση αρμοδιοτήτων θα πρέπει να περιγράφεται αυστηρά και λεπτομερώς στο κύριο σώμα του κανονισμού και να περιορίζεται σε διοικητικά καθήκοντα. Κάθε απόφαση σχετικά με την αίτηση καταχώρισης, τις τροποποιήσεις, την ακύρωση ή την υποβολή ένστασης των ΓΕ θα πρέπει να παραμείνει αυστηρά στην αρμοδιότητα της ΓΔ AGRI. Επιπλέον, η πρόταση θα πρέπει να διευκρινίζει ότι η καταχώριση των ΓΕ και κάθε άλλη διαδικασία που σχετίζεται με τη διαχείριση των ΓΕ θα πρέπει να παραμένει αυστηρώς δωρεάν, ανεξάρτητα από τον οργανισμό που διεξάγει τη διαδικασία. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δυνατότητα να συμπεριληφθούν δεσμεύσεις βιωσιμότητας για τις ΓΕ. Ωστόσο, ενθαρρύνει τους συννομοθέτες να διαβουλεύονται με τους παραγωγούς προϊόντων ΓΕ προκειμένου να αξιολογήσουν αν θα συμπεριλάβουν τις εν λόγω δεσμεύσεις βιωσιμότητας απευθείας στις προδιαγραφές των ΓΕ ή κατά τρόπο ad hoc. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα κριτήρια για την αναγνώριση των δεσμεύσεων βιωσιμότητας θα πρέπει να ενσωματωθούν απευθείας στον κανονισμό και όχι μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων που θα εγκριθούν σε μεταγενέστερο στάδιο, προκειμένου να εξασφαλιστεί ασφάλεια δικαίου για τις ομάδες παραγωγών που επιθυμούν να υιοθετήσουν τέτοιου είδους δεσμεύσεις. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Είναι πρωταρχικής σημασίας να ενισχυθούν και να ενδυναμωθούν όσο το δυνατόν περισσότερο οι ομάδες παραγωγών. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση να δοθούν στις ομάδες αυτές εξουσίες όσον αφορά τη χρησιμοποίηση των ΓΕ ως συστατικών και την προστασία τους στο διαδίκτυο. Ωστόσο, οι ομάδες παραγωγών θα πρέπει επίσης να διαθέτουν πρόσθετα μέσα εκτός του προϋπολογισμού της κοινής γεωργικής πολιτικής για την άσκηση των εν λόγω αρμοδιοτήτων. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Όσον αφορά την εσωτερική διαχείριση και τη σύνθεση των ομάδων παραγωγών, η ΕΟΚΕ καλεί τους συννομοθέτες να διαβουλεύονται με τις οργανώσεις παραγωγών προϊόντων ΓΕ με στόχο να αξιολογηθεί αυτή η πτυχή της πρότασης. Καλεί επίσης τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ότι οι μικροί παραγωγοί προϊόντων ΓΕ δεν θα βρεθούν σε μειονεκτική θέση σε σύγκριση με τους μεγάλους παραγωγούς εντός των εν λόγω ομάδων. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η προστασία των ΓΕ εν γένει είναι πρωταρχικής σημασίας. Στο πλαίσιο αυτό, η προστασία των ΓΕ από την επίκληση είναι επίσης ουσιώδους σημασίας και η ΕΟΚΕ επικροτεί κάθε χαρακτηριστικό που θα μπορούσε να ενισχύσει αυτήν την προστασία. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι η ενσωμάτωση ενός λεπτομερούς ορισμού της επίκλησης θα μπορούσε να είναι αντιπαραγωγική, καθώς δεν θα είναι προσαρμοσμένος σε αυτήν την πρακτική, η οποία εξελίσσεται με την πάροδο του χρόνου. Η ΕΟΚΕ συνιστά τη διαγραφή του ορισμού και αντ’ αυτού τη χρήση της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι καταναλωτές που αγοράζουν προϊόντα ΓΕ είναι πλήρως ενημερωμένοι, η ΕΟΚΕ συνιστά τη χρήση κωδικού QR ο οποίος θα παρέχει σύνδεσμο προς τις πληροφορίες σχετικά με τη ΓΕ στο μητρώο eAmbrosia, καθώς και στον ιστότοπο του παραγωγού και στο πιστοποιητικό του παραγωγού. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ευαισθητοποίηση των καταναλωτών είναι καίριας σημασίας για την επιτυχία των ΓΕ. Η ΕΟΚΕ ζητεί να υποστηριχθούν σθεναρά οι ΓΕ από την πολιτική της ΕΕ για την προώθηση των γεωργικών προϊόντων και οι παραγωγοί προϊόντων ΓΕ να επωφεληθούν από τη στήριξη της εμπορικής προώθησης και την εμπειρογνωσία που παρέχει η Επιτροπή ή τα κράτη μέλη. Πιστεύουμε επίσης ότι θα πρέπει να προωθηθεί από τα κράτη μέλη η απονομή πρόσθετων βαθμών στις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων για προϊόντα που έχουν πιστοποιηθεί ως προϊόντα ΓΕ. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ συνιστά η πρόταση να καθιερώσει εκστρατείες ευαισθητοποίησης για το σύστημα ΓΕ, με την αποστολή μηνυμάτων δημοσίου ενδιαφέροντος στα δημόσια εθνικά και ευρωπαϊκά τηλεοπτικά κανάλια. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Τέλος, η ΕΟΚΕ καλεί τους συννομοθέτες να συμπεριλάβουν στον κανονισμό μέτρα για την προώθηση του συστήματος ΓΕ μεταξύ των παραγωγών και να τους παράσχουν την εμπειρογνωσία και τη διοικητική υποστήριξη που χρειάζονται για την καταχώριση των προϊόντων τους, καθώς και κάθε άλλου είδους συνδρομής, ιδίως σε περιοχές οι οποίες υποεκπροσωπούνται στο σύστημα ΓΕ. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Οι γεωγραφικές ενδείξεις (ΓΕ) αποτελούν ένα μέσο που καθιστά δυνατό τον προσδιορισμό προϊόντων των οποίων οι ιδιότητες, η φήμη και άλλα εγγενή χαρακτηριστικά συνδέονται με ανθρώπινα και φυσικά στοιχεία τα οποία αφορούν μια συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή. Οι ΓΕ αναγνωρίζονται και κατοχυρώνονται επίσημα στο δίκαιο της ΕΕ (2) από το 1970 για τον οίνο και, από το 1992, για τα γεωργικά προϊόντα και τα τρόφιμα. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η εν λόγω πολιτική της ΕΕ σημείωσε πραγματική επιτυχία, αυξάνοντας τα έσοδα των παραγωγών μέσω της δημιουργίας προστιθέμενης αξίας για τα προϊόντα τους (κατά μέσο όρο, η τιμή ενός προϊόντος με ΓΕ είναι 2,11 φορές υψηλότερη από την τιμή ενός συγκρίσιμου προϊόντος που δεν είναι προϊόν με ΓΕ), αλλά και την τόνωση της ανάπτυξης των περιοχών και των αγροτικών κοινοτήτων με τις οποίες αυτά συνδέονται. Οι ΓΕ έχουν επίσης διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη διατήρηση ορισμένων ειδικών γεωργικών τεχνικών, φυτικών ποικιλιών και αρχαίων φυλών ζώων. Σήμερα αντιπροσωπεύουν το 7 % των συνολικών πωλήσεων αγροδιατροφικών προϊόντων της ΕΕ και το 15,5 % των συνολικών εξαγωγών της (3). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Από τη φύση τους, οι ΓΕ συνδέονται στενά με συγκεκριμένες περιοχές και με τις αγροτικές κοινότητές τους. Μέσω αυτής της προνομιακής σύνδεσης και της οικονομικής προστιθέμενης αξίας τους, οι ΓΕ όχι μόνο συμβάλλουν στην οικονομική ανάπτυξη των εν λόγω περιοχών και κοινοτήτων, αλλά συνεισφέρουν επίσης στη διατήρηση και ακόμη και στην ενίσχυση της πολιτισμικής τους κληρονομιάς και ταυτότητας. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ο άρρηκτος δεσμός μεταξύ μιας ΓΕ και της περιοχής της συνιστά επίσης σημαντικό εργαλείο για την πρόληψη της μετεγκατάστασης και τη διατήρηση των θέσεων εργασίας στις ευρωπαϊκές αγροτικές περιοχές. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Λόγω της πολύ ιδιαίτερης μορφής διαχείρισής τους μέσω ομάδων παραγωγών που συνδέονται με συγκεκριμένες περιοχές, η οποία παρέχει στους πρωτογενείς παραγωγούς έναν βαθμό ελέγχου στη διανομή των προϊόντων τους, οι ΓΕ έχουν επίσης αποδείξει ότι δημιουργούν αξία στα ανάντη στάδια της αλυσίδας παραγωγής, η οποία ωφελεί τους πρωτογενείς παραγωγούς. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Αυτή η εδραίωση σε μια περιοχή και η σύνδεση με τους κατοίκους και το έδαφός της αποτελεί το κεντρικό στοιχείο των ΓΕ και τις διαφοροποιεί από τα εμπορικά σήματα που συνδέονται με συγκεκριμένες εταιρείες. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Στο πλαίσιο της θέσπισης της νέας κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ), η οποία εγκρίθηκε τελικά το 2021, και ειδικότερα της αναθεώρησης του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 σχετικά με την κοινή οργάνωση των αγορών (ΚΟΑ) για γεωργικά προϊόντα, πραγματοποιήθηκαν αρκετές τροποποιήσεις στο σύστημα των ΓΕ, προκειμένου να μειωθεί ο διοικητικός φόρτος για τους παραγωγούς και να ενισχυθεί ο έλεγχός τους επί των προϊόντων ΓΕ που παράγουν, διατηρώντας παράλληλα το υψηλό επίπεδο ποιότητας που συνδέεται με τα εν λόγω προϊόντα. Οι τροποποιήσεις αυτές θεωρήθηκαν εξαιρετικά θετικές από τον τομέα. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Στο πλαίσιο της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο», η Επιτροπή αποφάσισε να προβεί σε νέα αναθεώρηση του συστήματος ΓΕ για την περαιτέρω βελτίωσή του και την ενίσχυση της συμβολής του στη βιωσιμότητα. Στις 31 Μαρτίου 2022, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την πρόταση κανονισμού σχετικά με τις γεωγραφικές ενδείξεις για τον οίνο, τα αλκοολούχα ποτά και τα γεωργικά προϊόντα και με τα συστήματα ποιότητας, ο οποίος τροποποιεί τους κανονισμούς (ΕΕ) αριθ. 1308/2013, (ΕΕ) 2017/1001 και (ΕΕ) 2019/787 και καταργεί τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1151/2012 (4). Οι εξαγγελθέντες στόχοι της πρότασης είναι ο περαιτέρω εξορθολογισμός του συστήματος, η βελτίωση της προστασίας και των ελέγχων των ΓΕ, η ενίσχυση των ομάδων παραγωγών και η καλύτερη ενσωμάτωση της βιωσιμότητας. |
| --- | --- |

2.8.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τους στόχους της Επιτροπής και πιστεύει ότι έχει προσδιορίσει με ακρίβεια τα στοιχεία που πρέπει να τροποποιηθούν προκειμένου να βελτιωθεί περαιτέρω αυτό το σύστημα που λειτουργεί ήδη αποτελεσματικά, όπως: η απλούστευση και η εναρμόνιση ορισμένων διαδικασιών, η δυνατότητα συμπερίληψης δεσμεύσεων βιωσιμότητας, σε εθελοντική βάση, κατά την παραγωγή προϊόντων ΓΕ, η ενδυνάμωση των ομάδων παραγωγών μέσω πρόσθετων δικαιωμάτων, η ενίσχυση της προστασίας των ΓΕ στο διαδίκτυο και η καλύτερη επιβολή των ελέγχων. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Μολονότι η παρούσα πρόταση υποστηρίζει έγκυρους στόχους και έχει προσδιορίσει με ακρίβεια τα στοιχεία που απαιτούν ορισμένες προσαρμογές για την επίτευξή τους, η ΕΟΚΕ εκφράζει ορισμένες ανησυχίες σχετικά με ορισμένες από τις προτεινόμενες τροποποιήσεις για τα εν λόγω στοιχεία. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ θα ήθελε επίσης να υπογραμμίσει ότι το σύστημα ΓΕ λειτουργεί ήδη ικανοποιητικά και έχει ήδη σημειώσει βελτίωση με την αναθεώρηση της ΚΟΑ το 2021. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό η νέα αυτή αναθεώρηση να σχεδιαστεί προσεκτικά για την ενίσχυση του συστήματος και της πρόσφατης αναθεώρησης. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή ώστε να αποφευχθούν τυχόν εσπευσμένες δράσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αναθεώρηση η οποία να έρχεται σε αντίθεση με τους στόχους της, αποδυναμώνοντας έτσι αυτήν την επιτυχημένη πολιτική. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Για να διασφαλιστεί ότι αυτή η νέα αναθεώρηση θα ενισχύσει πραγματικά το σύστημα ΓΕ, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι υψίστης σημασίας να συμμετέχουν όσο το δυνατόν περισσότερο οι παραγωγοί προϊόντων ΓΕ στη διαδικασία και να συνυπολογιστεί η εμπειρογνωσία τους και να ληφθούν υπόψη οι ανάγκες και οι επιθυμίες τους. |
| --- | --- |

3.4.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η απλούστευση της διαδικασίας καταχώρισης των ΓΕ, με στόχο την αύξηση της ελκυστικότητας του εν λόγω καθεστώτος για τους παραγωγούς, δεν πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια της αξιοπιστίας του συστήματος για τους καταναλωτές. Η επιτυχία των ΓΕ βασίστηκε στην εικόνα ποιότητας και αυθεντικότητας που αντιπροσωπεύουν για τους καταναλωτές. Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί ώστε να μην διακυβευθούν τα στοιχεία αυτά κατά την απλούστευση της διαδικασίας καταχώρισης. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η πρόταση συγχωνεύει όλες τις διαδικασίες καταχώρισης, τροποποίησης, ακύρωσης και προστασίας των ΓΕ για τα γεωργικά προϊόντα, τους οίνους και τα αλκοολούχα ποτά. Όσον αφορά τους ελέγχους, συγχωνεύει τις διαδικασίες για τα γεωργικά προϊόντα και τα αλκοολούχα ποτά, ενώ οι ΓΕ για τον οίνο διατηρούν τους δικούς τους κανόνες. Η ΕΟΚΕ επικροτεί αυτόν τον εξορθολογισμό των διαδικασιών, αλλά επιθυμεί να υπογραμμίσει την ανάγκη να μην αναληφθούν περαιτέρω δράσεις, προκειμένου να διαφυλαχθούν οι ιδιαιτερότητες κάθε τομέα. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την εισαγωγή της δυνατότητας επιλογής μεταξύ υποβολής ένστασης ή απλώς «δήλωσης ένστασης» εντός τριών μηνών από τη δημοσίευση της αίτησης καταχώρισης ενός προϊόντος από την Επιτροπή. Αυτή η «δήλωση ένστασης», η οποία συνίσταται σε σχόλια και παρατηρήσεις σχετικά με την αίτηση καταχώρισης του προϊόντος, αλλά δεν αντιτίθεται στην καταχώρισή του, θα μειώσει πιθανότατα τον διοικητικό φόρτο που συνδέεται με τη διαχείριση των ενστάσεων. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Οι ΓΕ αποτελούν έναν ιδιαίτερο τύπο δικαιώματος διανοητικής ιδιοκτησίας, εντελώς διαφορετικό από τα εμπορικά σήματα λόγω της εγγενούς σχέσης τους με μια συγκεκριμένη περιοχή, τον πολιτισμό της, τις αγροτικές της κοινότητες, το τοπίο και την ιστορία των γεωργικών πρακτικών. Λαμβανομένων υπόψη αυτών των ιδιαιτεροτήτων, εκφράζονται αμφιβολίες για την πρόταση της Επιτροπής να μεταβιβαστούν ορισμένα στοιχεία της διαχείρισης των γεωγραφικών ενδείξεων στο Γραφείο Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUIPO) ή σε οποιονδήποτε άλλο οργανισμό που δεν έχει τις τεχνικές γεωργικές γνώσεις και βαθιά κατανόηση της φύσης των ΓΕ που διαθέτει μόνο η ΓΔ AGRI. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να αποδεικνύεται η ανάγκη ανάθεσης καθηκόντων, καθώς και η ικανότητα του οργανισμού που έχει οριστεί να εκτελεί τα εν λόγω καθήκοντα. Επιπλέον, λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία της σχέσης μεταξύ των ΓΕ και της γεωργίας, καθώς και οποιεσδήποτε πολιτικές ευαισθησίες που συνδέονται με τη διαχείρισή τους, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οποιαδήποτε απόφαση σχετικά με την καταχώριση, τις διαδικασίες ένστασης ή τις τροποποιήσεις των ΓΕ θα πρέπει να παραμείνουν αυστηρά υπό την αρμοδιότητα της ΓΔ AGRI. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ανάθεση καθηκόντων στο EUIPO, όπως περιγράφεται στην πρόταση, είναι ασαφής. Λαμβάνοντας υπόψη τους κινδύνους που συνδέονται με την ανάθεση καθηκόντων για τη διαχείριση των ΓΕ σε έναν οργανισμό που δεν διαθέτει ειδικές γνώσεις στον γεωργικό τομέα, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οποιαδήποτε ανάθεση θα πρέπει να περιγράφεται λεπτομερώς και να προσδιορίζεται σαφώς απευθείας στον κανονισμό και όχι μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η παρακολούθηση των επιδόσεων του EUIPO όσον αφορά τη διαχείριση των ΓΕ, όπως ορίζεται στην πρόταση, δεν φαίνεται να επαρκεί για τη διασφάλιση της ορθής διαχείρισης των ΓΕ. Προκειμένου να εξασφαλιστεί η κατάλληλη παρακολούθηση, θα πρέπει να καθοριστούν άμεσα στην πρόταση ακριβή κριτήρια αξιολόγησης. Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να αναθέτουν εκ νέου τα ήδη ανατεθέντα καθήκοντα στη ΓΔ AGRI σε περίπτωση που η παρακολούθηση καταδείξει ελλείψεις στη διαχείριση των καθηκόντων εκ μέρους του EUIPO. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Λαμβανομένης υπόψη της σημασίας των ΓΕ στο εμπόριο της ΕΕ, η ΓΔ GROW θα πρέπει να συμπεριλάβει την αναγνώριση και την προστασία των ΓΕ της ΕΕ σε όλες τις εμπορικές συμφωνίες και να τις προωθήσει σε διεθνές επίπεδο. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η πρόταση εισάγει τη δυνατότητα για τις ομάδες παραγωγών προϊόντων ΓΕ να ενσωματώνουν δεσμεύσεις βιωσιμότητας στις απαιτήσεις για τις ΓΕ. Υπό αυτό το πρίσμα, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να υπογραμμίσει ότι, λόγω της εγγενούς φύσης τους η οποία είναι συνυφασμένη με την εγγύτητά τους σε μια περιοχή, στην αγροτική κοινότητα και στο τοπίο της, οι ΓΕ εμπεριέχουν ήδη στοιχεία βιωσιμότητας. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την επιθυμία που εκφράζεται στην πρόταση να διατηρηθεί σε εθελοντική βάση η συμπερίληψη πρόσθετων δεσμεύσεων βιωσιμότητας για τις ΓΕ. Ωστόσο, η δυνατότητα των παραγωγών να καταστήσουν τα προϊόντα τους πιο βιώσιμα αποτελεί ασφαλώς μια καλή ευκαιρία για την περαιτέρω ενίσχυση της συμβολής των ΓΕ στη βιωσιμότητα. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η βιωσιμότητα απαρτίζεται από τρεις διαφορετικούς πυλώνες: τον περιβαλλοντικό, τον οικονομικό και τον κοινωνικό πυλώνα. Είναι ζωτικό να διασφαλιστεί ότι οι δεσμεύσεις βιωσιμότητας για τις ΓΕ αντικατοπτρίζουν καθέναν από τους τρεις αυτούς πυλώνες, καθώς οι ΓΕ μπορούν να συμβάλουν όχι μόνο στην περιβαλλοντική βιωσιμότητα, αλλά και στην οικονομική και την κοινωνική βιωσιμότητα, χάρη στις θέσεις εργασίας και την προστιθέμενη αξία που δημιουργούν στις αγροτικές περιοχές. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η πρόταση προτείνει την άμεση ενσωμάτωση των δεσμεύσεων βιωσιμότητας στις προδιαγραφές μιας ΓΕ. Αυτό θα σήμαινε ότι η συμπερίληψη ή η τροποποίηση των εν λόγω δεσμεύσεων βιωσιμότητας θα ήταν αρκετά περίπλοκη και χρονοβόρα, καθώς θα απαιτούσε να ακολουθηθεί η διαδικασία τροποποίησης των ΓΕ. Αυτό θα συνεπαγόταν επίσης ότι όλοι οι παραγωγοί τέτοιων προϊόντων ΓΕ θα πρέπει να τηρήσουν τις εν λόγω δεσμεύσεις βιωσιμότητας και, ως εκ τούτου, δεν θα μπορούσαν να διαφοροποιηθούν στην αγορά με κριτήριο τη βιωσιμότητα των προϊόντων τους. Η διαφοροποίηση στην αγορά μεταξύ παραγωγών προϊόντων της ίδιας ΓΕ συχνά καθίσταται πρόβλημα για τις μεγάλες ΓΕ. Για τους λόγους αυτούς, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει να συμβουλευτούν τους παραγωγούς προϊόντων ΓΕ προκειμένου να αξιολογήσουν κατά πόσον οι δεσμεύσεις βιωσιμότητας θα πρέπει να ενσωματωθούν άμεσα στις προδιαγραφές μιας ΓΕ ή εάν θα ήταν σκοπιμότερο να συμπεριληφθούν σε ένα ad hoc καθεστώς. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η δυνατότητα έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων για τον καθορισμό κριτηρίων για την αναγνώριση των υφιστάμενων προτύπων βιωσιμότητας σε μεταγενέστερο στάδιο θέτει τους παραγωγούς σε κατάσταση αβεβαιότητας που θα μπορούσε να τους αποθαρρύνει από το να αναλάβουν δεσμεύσεις βιωσιμότητας για τις ΓΕ. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Ο ρόλος των ομάδων παραγωγών προϊόντων ΓΕ, οι οποίοι πρέπει να διαχειρίζονται και να αναπτύσσουν τις δικές τους γεωγραφικές ενδείξεις προκειμένου να προστατεύουν το προϊόν, την εικόνα τους και τους καταναλωτές, δεν πρέπει να αποδυναμωθεί, αλλά να ενισχυθεί. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Η συμμετοχή δημόσιων υπαλλήλων και οργανώσεων καταναλωτών στην εσωτερική λειτουργία των ομάδων παραγωγών, όπως ορίζεται στην πρόταση, ενδέχεται να περιπλέξει περαιτέρω το έργο των εν λόγω ομάδων. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Δεδομένου ότι το σύστημα ΓΕ θα πρέπει να παραμείνει μέσο προστασίας των γεωργών, η αναγνώριση ομάδων παραγωγών, όπως προτείνεται στο άρθρο 33 παράγραφος 2, θα πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά στο ποσοστό των παραγωγών που εκπροσωπούνται και όχι σε εκείνο της ποσότητας των προϊόντων ΓΕ που παράγονται από τις ομάδες παραγωγών. Σε αντίθετη περίπτωση, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει να συμπεριλάβουν στην πρόταση εργαλεία που θα επιτρέπουν να προλαμβάνονται περιπτώσεις κατά τις οποίες μια μειοψηφία μεγάλων παραγωγών προϊόντων ΓΕ παρεμποδίζουν τη λήψη αποφάσεων οι οποίες υποστηρίζονται από την πλειονότητα των παραγωγών προϊόντων της ίδιας ΓΕ. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Ο λόγος για τον οποίο δημιουργείται διαχωρισμός μεταξύ δύο διαφορετικών τύπων ομάδων παραγωγών που προτείνονται στην πρόταση δεν είναι πλήρως σαφής. Η ΕΟΚΕ διερωτάται κατά πόσο η πτυχή αυτή θα μπορούσε να περιπλέξει περαιτέρω τη διαχείριση των ΓΕ και όχι να την βελτιώσει. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Η πρόταση ορίζει την «ομάδα παραγωγών» ως «κάθε ένωση, ανεξαρτήτως νομικής μορφής, η οποία απαρτίζεται κυρίως από παραγωγούς ή μεταποιητές του ίδιου προϊόντος». Ο ορισμός αυτός δεν περιλαμβάνει τους παραγωγούς πρώτων υλών. Λαμβανομένου υπόψη του ουσιώδους ρόλου που διαδραματίζουν οι παραγωγοί πρώτων υλών στις προστατευόμενες ονομασίες προέλευσης (ΠΟΠ), θα ήταν ίσως σκόπιμο να ζητηθεί η συμπερίληψή τους στις «αναγνωρισμένες ομάδες παραγωγών» για τις ΠΟΠ. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής να παραχωρηθεί στις ομάδες παραγωγών η δυνατότητα να ασκούν κάποιον έλεγχο όσον αφορά τη χρήση μιας ΓΕ ως συστατικού προϊόντος στην ονομασία τροφίμου και την εμπορία του σχετικού μεταποιημένου προϊόντος. Το στοιχείο αυτό θα μπορούσε να ενισχύσει την ικανότητα των ομάδων παραγωγών να ελέγχουν την εικόνα υψηλής ποιότητας του προϊόντος τους. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | Οι ΓΕ, λόγω της προστιθέμενης αξίας τους, είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες σε πρακτικές απάτης. Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να ενισχυθεί η προστασία τους και να βελτιωθούν οι έλεγχοι. Η πρόταση περιλαμβάνει ορισμένα ενδιαφέροντα στοιχεία σχετικά με την πτυχή αυτή, όπως η βελτίωση της συνεργασίας, της ανταλλαγής πληροφοριών και της αμοιβαίας συνδρομής μεταξύ των κρατών μελών καθώς και με την Επιτροπή, η καθιέρωση πιστοποίησης για τους παραγωγούς προϊόντων ΓΕ ή η δυνατότητα ανάκλησης ή μεταβίβασης ονόματος τομέα. Ορισμένες άλλες προτάσεις που αφορούν ειδικότερα την προστασία των ΓΕ στο διαδίκτυο φαίνεται να στερούνται φιλοδοξίας ή των απαιτούμενων εργαλείων για την επιβολή της εν λόγω προστασίας. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι παραγωγοί θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να υπερασπίζονται τα προϊόντα τους, αλλά σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να θεωρούνται αρμόδιοι για να το πράττουν. Η ευθύνη για την προστασία των ΓΕ θα πρέπει να εξακολουθήσει να εναπόκειται στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη, τα οποία θα πρέπει να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να εξασφαλίσουν την προστασία αυτή. |
| --- | --- |

4.18.

| 4.19. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί εξαιρετικά σημαντική την προστασία των ΓΕ από τη δόλια πρακτική της επίκλησης. Η προστασία αυτή είχε ήδη συμπεριληφθεί στη νομοθεσία που διέπει το ισχύον σύστημα ΓΕ. Η πρόταση προσθέτει ορισμό της έννοιας της «επίκλησης». Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η παροχή ενός πολύ ακριβούς ορισμού της επίκλησης ενέχει τον κίνδυνο να αποδυναμωθεί η προστασία από τέτοιες πρακτικές, καθότι αυτές εξελίσσονται με την πάροδο του χρόνου. Η ΕΟΚΕ συνιστά τη διαγραφή του ορισμού και αντ’ αυτού τη χρήση της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. |
| --- | --- |

4.19.

| 4.20. | Σήμερα υπάρχουν περισσότερες από 3 300 καταχωρισμένες ΓΕ. Ωστόσο, περίπου το 80 % αυτών των ΓΕ είναι εγκατεστημένες μόνο σε έξι κράτη μέλη της ΕΕ (5). Αυτό καταδεικνύει σαφώς την υποεκπροσώπηση πολλών κρατών μελών της ΕΕ στο σύστημα ΓΕ. Επιπλέον, υπάρχει κίνδυνος να διευρυνθεί το χάσμα αυτό, καθώς τα κράτη μέλη με πολλές ΓΕ αποκτούν εμπειρογνωσία στην πρακτική και διοικητική διαχείρισή τους, η οποία μπορεί να ωφελήσει τους νέους παραγωγούς που επιθυμούν να καταχωρίσουν τα προϊόντα τους, ενώ οι παραγωγοί σε άλλα κράτη μέλη αισθάνονται ανεπαρκώς εξοπλισμένοι για να προχωρήσουν στην καταχώριση των προϊόντων τους. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η πρόταση δεν προβλέπει μέτρα για τη διευκόλυνση και την υποστήριξη της καταχώρισης ΓΕ για νεοεισερχόμενους παραγωγούς και για την προώθηση του εν λόγω συστήματος σε αυτούς. |
| --- | --- |

4.20.

| 4.21. | Η αξιολόγηση της Επιτροπής που δημοσιεύτηκε το 2021 υπογραμμίζει το γεγονός ότι, στον τομέα των ΓΕ, εξακολουθεί να υπάρχει έλλειψη ευαισθητοποίησης των καταναλωτών σε ορισμένες χώρες (6). Στο πλαίσιο αυτό, οι εκστρατείες εμπορίας και προώθησης είναι ουσιαστικής σημασίας, όπως καταδεικνύεται από τον αντίκτυπο των εκστρατειών προώθησης της ΕΕ για τις ΓΕ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η αναθεώρηση του συστήματος θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει εργαλεία για τη στήριξη της προώθησης και της ευαισθητοποίησης όσον αφορά τις ΓΕ. |
| --- | --- |

4.21.

| 4.22. | Η πρόταση προβλέπει τη χορήγηση πιστοποιητικών στους παραγωγούς που συμμορφώνονται με τις προδιαγραφές ΓΕ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα πιστοποιητικά αυτά, εάν είναι προσεκτικά σχεδιασμένα και ορθά διαχειριζόμενα, θα μπορούσαν να διευκολύνουν το εμπόριο, διατηρώντας παράλληλα υψηλό επίπεδο προστασίας από την απάτη. Ένας κωδικός QR για τα προϊόντα ΓΕ θα μπορούσε επίσης να παρέχει άμεση πρόσβαση σε αυτό το πιστοποιητικό. |
| --- | --- |

4.22.

5.   Τελική παρατήρηση

| 5.1. | Το σύστημα ΓΕ υπήρξε μια εξαιρετικά επιτυχημένη πολιτική της ΕΕ, η οποία κατέστησε δυνατή τη διατήρηση μοναδικής «τεχνογνωσίας» και πολιτισμικής κληρονομιάς, αυξάνοντας παράλληλα το εισόδημα των παραγωγών και αναζωογονώντας τις αγροτικές περιοχές. Όπως αναφέρεται στην αξιολόγηση της Επιτροπής η οποία δημοσιεύτηκε το 2021 (7), η πολιτική αυτή είναι σχετικά αποτελεσματική, ενώ οι τροποποιήσεις που εισήγαγε ο νέος κανονισμός για την κοινή οργάνωση των αγορών (ΚΟΑ) την ενίσχυσαν περαιτέρω. Η νέα αναθεώρηση, όπως ορίζεται στην πρόταση της Επιτροπής, προτείνει ορισμένες πρόσθετες τροποποιήσεις που θα μπορούσαν ενδεχομένως να αυξήσουν περαιτέρω την αποτελεσματικότητα της εν λόγω πολιτικής. Ωστόσο, ορισμένες προτεινόμενες τροποποιήσεις χρήζουν διευκρινίσεων, ενώ άλλες, όπως η συμμετοχή του EUIPO, ενδέχεται να περιπλέξουν τις διαδικασίες ή να αποδυναμώσουν τον εγγενή χαρακτήρα του συστήματος ΓΕ που βρίσκεται στο επίκεντρο της επιτυχίας του. Η ΓΔ AGRI θα πρέπει να παραμείνει ο κύριος υπεύθυνος παράγοντας για τη διαχείριση των ΓΕ, ενώ η ΓΔ GROW θα πρέπει να διασφαλίζει την αναγνώριση και την προστασία του εν λόγω συστήματος σε διεθνές επίπεδο μέσω εμπορικών συμφωνιών και δράσεων ευαισθητοποίησης. |
| --- | --- |

5.1.

Βρυξέλλες, 13 Ιουλίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/2117 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 2ας Δεκεμβρίου 2021, σχετικά με την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 για τη θέσπιση κοινής οργάνωσης των αγορών γεωργικών προϊόντων, (ΕΕ) αριθ. 1151/2012 για τα συστήματα ποιότητας των γεωργικών προϊόντων και των τροφίμων, (ΕΕ) αριθ. 251/2014 για τον ορισμό, την περιγραφή, την παρουσίαση, την επισήμανση και την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων των αρωματισμένων αμπελοοινικών προϊόντων και (ΕΕ) αριθ. 228/2013 για τον καθορισμό ειδικών μέτρων για τη γεωργία στις εξόχως απόκεντρες περιοχές της Ένωσης (ΕΕ L 435 της 6.12.2021, σ. 262).

1

(2)  https://ec.europa.eu/info/food-farming-fisheries/food-safety-and-quality/certification/quality-labels/geographical-indications-register/

2

(3)  https://op.europa.eu/el/publication-detail/-/publication/c1d86ba1-7b09-11eb-9ac9-01aa75ed71a1

3

(4)  COM(2022) 134 final.

4

(5)  https://op.europa.eu/el/publication-detail/-/publication/c1d86ba1-7b09-11eb-9ac9-01aa75ed71a1

5

(6)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=SWD:2021:427:FIN

6

(7)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=SWD:2021:427:FIN

7

---

| 22.11.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 443/123 |
| --- | --- | --- | --- |

22.11.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 443/123

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — για να καταστούν κανόνας τα βιώσιμα προϊόντα»

[COM(2022) 140 final]

και «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση πλαισίου για τον καθορισμό απαιτήσεων οικολογικού σχεδιασμού όσον αφορά τα βιώσιμα προϊόντα και για την κατάργηση της οδηγίας 2009/125/ΕΚ»

[COM(2022) 142 final — 2022/0095(COD)]

(2022/C 443/18)

| Εισηγητής: | ο κ. Thomas WAGNSONNER |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Thomas WAGNSONNER

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 16.5.2022
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 2.5.2022
  Συμβούλιο, 10.6.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 192 παράγραφος 1 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 30.6.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 14.7.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 571 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 205/1/4 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 16.5.2022

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 2.5.2022

Συμβούλιο, 10.6.2022

Νομική βάση

Άρθρο 192 παράγραφος 1 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

30.6.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

14.7.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

571

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

205/1/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) εκτιμά τις προτάσεις που κατατέθηκαν στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για την κυκλική οικονομία και υποστηρίζει ειδικότερα στην παρούσα γνωμοδότηση τον τρόπο με τον οποίο τα προϊόντα μπορούν να καταστούν πιο βιώσιμα. Επιπλέον, θεωρεί αναγκαία την εναρμονισμένη νομική προσέγγιση. Ταυτόχρονα, σημειώνει ότι ο προτεινόμενος νέος κανονισμός για τον οικολογικό σχεδιασμό εξακολουθεί να είναι σε μεγάλο βαθμό ασαφής λόγω των πολλών κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων. Πέραν τούτου, δεδομένης της ανάγκης μείωσης της κατανάλωσης πόρων και προστασίας του κλίματος, η ΕΟΚΕ προτείνει την ταχύτερη και φιλόδοξη εφαρμογή του κανονισμού. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ εφιστά ιδιαίτερα την προσοχή στο γεγονός ότι η πορεία προς την κυκλική οικονομία μπορεί να επιτευχθεί μόνον εάν όλοι οι οικονομικοί φορείς —παραγωγοί, καταναλωτές, εργαζόμενοι— και οι δημόσιες αρχές συμμετέχουν και ενημερώνονται επαρκώς. Για την ορθή εφαρμογή απαιτούνται σχετικοί σαφείς, καλοί και συνεκτικοί κανόνες, ούτως ώστε τα βιώσιμα προϊόντα να είναι ανταγωνιστικά. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Τα νέα στοιχεία του κανονισμού, όπως η επέκταση του πεδίου εφαρμογής, οι νέες απαιτήσεις οικολογικού σχεδιασμού (βιωσιμότητα, δυνατότητα επισκευής, ανακύκλωση, περιβαλλοντικές επιπτώσεις, εκπομπές CO2 κ.λπ.), καθώς και οι απαιτήσεις ενημέρωσης μέσω του ψηφιακού διαβατηρίου προϊόντος και των ετικετών, είναι ευπρόσδεκτα. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να τονιστεί η σημασία της ορθής και κατάλληλης πληροφόρησης, ιδίως για τους καταναλωτές. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την απαγόρευση της καταστροφής των μη πωληθέντων προϊόντων, τα οποία νοούνται ως νέα, επιστρεπτέα ή επισκευάσιμα εμπορεύματα. Εκφράζει εν προκειμένω την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι ο κανονισμός, μαζί με τη δέσμη μέτρων για την κυκλική οικονομία, αντιμετωπίζει υφιστάμενες προκλήσεις, όπως η προβολή ψευδοοικολογικής ταυτότητας (Greenwashing) ή η απαξίωση των προϊόντων. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Το φόρουμ οικολογικού σχεδιασμού αποτελεί φορέα στήριξης της υλοποίησης με πολλά καθήκοντα. Θα πρέπει να δοθεί η ευκαιρία σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη και τους εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, να προτείνουν ιδέες και να παρέχουν συστάσεις για τη βελτίωση της διαδικασίας. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ γνωρίζει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί και οι επιχειρήσεις, ιδίως οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (MME), και θεωρεί ότι πρέπει σε κάθε περίπτωση να αποφεύγεται ο περιττός διοικητικός φόρτος. Η ΕΟΚΕ διαβλέπει επίσης την ευκαιρία επίτευξης ενός νέου ευρωπαϊκού προτύπου παραγωγής «Made in Europe» με βιώσιμα πρότυπα προϊόντων. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Τα εργαλεία όσον αφορά τη δήλωση συμμόρφωσης και την αυτορρύθμιση παρέχουν δυνατότητες για επιχειρηματική δράση. Ένας επιτυχής και συντονισμένος έλεγχος μεταξύ των κρατών μελών που συνοδεύεται από καλή πληροφόρηση των καταναλωτών ενισχύει την εμπιστοσύνη στη μετάβαση από μια γραμμική σε μια κυκλική οικονομία. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι, δυστυχώς, η κοινωνική διάσταση δεν καλύπτεται από τον κανονισμό. Η αναφορά στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την οδηγία για τη δέουσα επιμέλεια των εταιρειών δεν φαίνεται επαρκής. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Πλαίσιο της γνωμοδότησης

| 2.1. | Το γραμμικό οικονομικό σύστημα επιβαρύνει υπερβολικά τους παγκόσμιους πόρους. Περισσότεροι από μισό τρισεκατομμύριο τόνοι νέων πόρων καταναλώθηκαν μεταξύ των διασκέψεων των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή στο Παρίσι και τη Γλασκόβη. Στην έκθεση του 2022 για το χάσμα στην κυκλική οικονομία (Circularity-Gap-Report) (1) αναφέρεται ότι, σε παγκόσμιο επίπεδο, μόνο το 8,6 % των χρησιμοποιούμενων προϊόντων ανακυκλώνεται ή διατυπωμένο διαφορετικά, υφίσταται ένα χάσμα στην κυκλική οικονομία άνω του 90 %. Η κυκλική οικονομία μπορεί να συμβάλει αποτελεσματικά στη μείωση της κατανάλωσης πόρων. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ανάγκη διατήρησης των πόρων έχει αναγνωριστεί στην Ευρώπη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε την Πράσινη Συμφωνία, την αναπτυξιακή στρατηγική της ΕΕ για μια δίκαιη και ευημερούσα κοινωνία με σύγχρονη, αποδοτική ως προς τη χρήση των πόρων και ανταγωνιστική οικονομία. Η ανάγκη για δράση ενισχύεται από τα προβλήματα στην αλυσίδα εφοδιασμού που προκλήθηκαν από την πανδημία και την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Οι επιχειρήσεις και οι καταναλωτές αντιμετωπίζουν ελλείψεις και αυξήσεις τιμών σε ευρύ φάσμα τομέων. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ειδικότερα, στα τέλη Μαρτίου 2022, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τις ακόλουθες πρωτοβουλίες στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για την κυκλική οικονομία:






  — | Ανακοίνωση της Επιτροπής για να καταστούν κανόνας τα βιώσιμα προϊόντα |
| --- | --- | --- |

2.3.

—

Ανακοίνωση της Επιτροπής για να καταστούν κανόνας τα βιώσιμα προϊόντα

| — | Πρόταση κανονισμού σχετικά με τον οικολογικό σχεδιασμό όσον αφορά τα βιώσιμα προϊόντα |
| --- | --- |

—

Πρόταση κανονισμού σχετικά με τον οικολογικό σχεδιασμό όσον αφορά τα βιώσιμα προϊόντα

| — | Πρόγραμμα εργασίας 2022-2024 για τον οικολογικό σχεδιασμό και την ενεργειακή επισήμανση |
| --- | --- |

—

Πρόγραμμα εργασίας 2022-2024 για τον οικολογικό σχεδιασμό και την ενεργειακή επισήμανση

| — | Στρατηγική της ΕΕ για βιώσιμα και κυκλικά κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα |
| --- | --- |

—

Στρατηγική της ΕΕ για βιώσιμα και κυκλικά κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα

| — | Πρόταση αναθεώρησης του κανονισμού για τα δομικά προϊόντα |
| --- | --- |

—

Πρόταση αναθεώρησης του κανονισμού για τα δομικά προϊόντα

| — | Πρόταση όσον αφορά την ενδυνάμωση των καταναλωτών για την πράσινη μετάβαση |
| --- | --- |

—

Πρόταση όσον αφορά την ενδυνάμωση των καταναλωτών για την πράσινη μετάβαση

| 2.4. | Η παρούσα γνωμοδότηση πραγματεύεται την ανακοίνωση για να καταστούν κανόνας τα βιώσιμα προϊόντα [COM(2022) 140 final] και την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση πλαισίου για τον καθορισμό απαιτήσεων οικολογικού σχεδιασμού όσον αφορά τα βιώσιμα προϊόντα και για την κατάργηση της οδηγίας 2009/125/ΕΚ [COM(2022) 142 final — 2022/0095 (COD)]. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Στην ανακοίνωση τονίζεται η ανάγκη επανεξέτασης του κυρίαρχου γραμμικού οικονομικού μοντέλου και μετάβασης προς μια κυκλική οικονομία. Η υιοθέτηση εναρμονισμένης προσέγγισης σε ολόκληρη την Ευρώπη θα τονώσει την ανταγωνιστικότητα, θα δημιουργήσει θέσεις εργασίας και θα προσφέρει βιώσιμα προϊόντα στους καταναλωτές. Αυτό απαιτεί μια νέα προσέγγιση για την παραγωγή προϊόντων που υπερβαίνει τις ισχύουσες ελάχιστες απαιτήσεις (REACH, ενεργειακή επισήμανση, συσκευασία κ.λπ.). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Το πεδίο εφαρμογής του νέου κανονισμού για τον οικολογικό σχεδιασμό θα επεκταθεί σημαντικά και οι τομεακές πρωτοβουλίες που περιλαμβάνει για τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, τα δομικά προϊόντα κ.λπ. θα συμβάλουν στη διατήρηση των πόρων και στην ενεργειακή απόδοση. Ειδικότερα, οι νέες διατάξεις για την αύξηση της διάρκειας ζωής των προϊόντων (ανθεκτικότητα, δυνατότητα επισκευής, καλύτερη ανακύκλωση κ.λπ.) και για τη βελτίωση των πληροφοριών σχετικά με τα προϊόντα μέσω του ψηφιακού διαβατηρίου προϊόντων θα απαιτήσει από τις επιχειρήσεις να υποδεικνύουν με διαφάνεια τις ιδιότητες και τις επιπτώσεις του κύκλου ζωής των προϊόντων τους. Οι καταναλωτές θα είναι σε θέση να συγκρίνουν και να αξιολογούν προϊόντα που πληρούν τα ευρωπαϊκά πρότυπα βιωσιμότητας. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Οι απαιτήσεις για τα προϊόντα που περιλαμβάνονται στον κανονισμό για τον οικολογικό σχεδιασμό συμπληρώνονται από άλλα συνοδευτικά μέτρα. Η θέση και η εμπιστοσύνη των καταναλωτών θα ενισχυθούν μέσω υποχρεωτικής πληροφόρησης σχετικά με τα οφέλη για τα προϊόντα και το περιβάλλον, καθώς και της παροχής πληροφοριών σχετικά με την επισκευή, την ανθεκτικότητα και την απαγόρευση της προβολής ψευδοοικολογικής ταυτότητας. Οι έλεγχοι των προϊόντων από τις δημόσιες αρχές και η διαφανής παρακολούθηση της συμμόρφωσης με τα κριτήρια προϊόντος παρέχουν στους καταναλωτές ασφάλεια σχετικά με την επιλογή προϊόντων υψηλής ποιότητας και κατά συνέπεια διασφαλίζονται ισότιμοι όροι ανταγωνισμού για τους οικονομικούς φορείς. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται, καταρχήν, υπέρ των στόχων της κυκλικής οικονομίας και της πρωτοβουλίας για τα βιώσιμα προϊόντα, καθώς η βιωσιμότητα συνεπάγεται τον συνδυασμό περιβαλλοντικών, οικονομικών και κοινωνικών πτυχών. Αυτό συνεπάγεται τη διασφάλιση απαραίτητων, νέων και αυστηρών κανόνων για όλους τους οικονομικούς φορείς. Οι επιχειρήσεις καλούνται να προσανατολίσουν την παραγωγή και τον σχεδιασμό των προϊόντων τους προς τη βιωσιμότητα και να παράσχουν σχετική πληροφόρηση. Οι καταναλωτές πρέπει να το κατανοήσουν και να λαμβάνουν τη «σωστή» απόφαση με υπευθυνότητα βάσει των πληροφοριών. Στο πλαίσιο αυτό, απαιτούνται σχετικές ενημερωτικές εκστρατείες για την ενίσχυση της ευαισθητοποίησης. Απαιτείται αποτελεσματικός έλεγχος για να διασφαλιστεί ότι οι στόχοι επιτυγχάνονται και δεν υπονομεύονται, καθώς αυτό θα έβλαπτε τη θέση της Ευρώπης ή θα προωθούσε τον «οικολογικό σκεπτικισμό». Στόχος είναι η ύπαρξη καλών θέσεων εργασίας, καλύτερης ανάπτυξης, μιας ολιστικής θεώρησης και ενημερωμένων καταναλωτών και πελατών. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Ο παρών κανονισμός και η κυκλική οικονομία θέτουν νέα πρότυπα. Προκειμένου οι απαιτήσεις αυτές να εγκριθούν και να τηρούνται, και προκειμένου να οδηγήσουν σε μια οικονομική κυκλική διαδικασία, αποστολή είναι η συμμετοχή των οικονομικών φορέων —καταναλωτών, κατασκευαστών, επιχειρηματιών, συνδικαλιστικών οργανώσεων, ερευνητικών ιδρυμάτων— με ενεργό και προορατικό τρόπο. Θα είναι χρήσιμο να παρέχονται σχετικές πληροφορίες για τις ευκαιρίες και τους στόχους και να συμμετέχουν εγκαίρως τα ενδιαφερόμενα μέρη. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την εναρμονισμένη προσέγγιση του κανονισμού και των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων προκειμένου να αποφευχθεί ο κατακερματισμός και να εξεταστούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των προϊόντων, η οικονομική προσιτότητα για τους καταναλωτές και ο ανταγωνισμός. Τα βιώσιμα προϊόντα αποτελούν ευρωπαϊκή ευκαιρία για τις επιχειρήσεις, την καινοτομία και την απασχόληση και λαμβάνουν υπόψη τις προσδοκίες των καταναλωτών σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος και τη μεγάλη διάρκεια ζωής των προϊόντων. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η επέκταση του πεδίου εφαρμογής για τη συμπερίληψη περισσότερων προϊόντων και υψηλότερων απαιτήσεων είναι ευπρόσδεκτη. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι αυτό συνεπάγεται αλλαγές για τις εταιρείες παραγωγής, για παράδειγμα μέσω του ψηφιακού διαβατηρίου προϊόντων, των κανόνων για τα μη πωληθέντα αγαθά και των ειδικών ανά προϊόν κανόνων, αλλά αυτό είναι απαραίτητο για την επίτευξη της κυκλικής οικονομίας. Ταυτόχρονα, θα θεσπιστεί ένα νέο πρότυπο «Made in Europe» και θα δημιουργηθούν επίσης ευκαιρίες για τη βιομηχανία στους τομείς του σχεδιασμού, της διάθεσης και της επισκευής. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ανάγκη διασφάλισης της συνοχής όλων των σχετικών τομέων της νομοθεσίας. Αυτό περιλαμβάνει τη συνοχή στο πλαίσιο του παρόντος σχεδίου δράσης ως προς τον χρόνο και το περιεχόμενο, προκειμένου να μην μειωθεί η αποτελεσματικότητα μέσω του κατακερματισμού της νομοθεσίας και των διαφορετικών πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών. Ωστόσο, είναι σημαντικό να διασφαλιστεί η συνοχή με άλλους σημαντικούς υποστηρικτικούς τομείς της νομοθεσίας, όπως η πρόσφατα υποβληθείσα οδηγία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τη δέουσα επιμέλεια για τις επιχειρήσεις, οι κανόνες για τα απόβλητα που είναι σημαντικοί για την κυκλική διαχείριση, συμπεριλαμβανομένων εξαγωγικών μέτρων, ο κανονισμός για την εποπτεία της αγοράς κ.λπ. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την αναγκαιότητα έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων και, δεδομένου ότι πολλές πτυχές εξακολουθούν να είναι ασαφείς, ζητεί επίσης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει λεπτομερέστερο πρόγραμμα εργασίας. Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα διασφαλιστεί ότι μεγάλος αριθμός προϊόντων καλύπτεται από κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις. Ταυτόχρονα, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οι συνδικαλιστικές οργανώσεις θα πρέπει να συμμετέχουν σε πρώιμο στάδιο. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ο κανονισμός για τον οικολογικό σχεδιασμό είναι μια πολύ περίπλοκη νομοθετική πράξη που συνεπάγεται αλλαγή του οικονομικού μοντέλου. Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία την ταχεία αλλά συνάμα ορθή εφαρμογή του κανονισμού. Απαιτούνται, επομένως, επαρκείς ανθρώπινοι πόροι για την εφαρμογή των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων. Δεδομένου ότι επιβάλλονται επίσης νέες απαιτήσεις στους καταναλωτές, τις επιχειρήσεις, τους επισκευαστές και τις ελεγκτικές αρχές, θεωρείται επίσης αναγκαία η επαρκής συμμετοχή όλων των οικονομικών φορέων στη διαδικασία πληροφόρησης. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Οι δημόσιοι φορείς θα πρέπει να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των πράσινων δημόσιων συμβάσεων κατά τη διαδικασία σύναψης δημόσιων συμβάσεων. Ωστόσο, θα μπορούσε επίσης να επιτευχθεί αυξημένος αντίκτυπος εάν οι πράσινες δημόσιες συμβάσεις καταστούν προϋπόθεση των κατευθυντήριων γραμμών χρηματοδότησης για την παροχή στήριξης ή τις επιδοτήσεις, όπως τα διάφορα επενδυτικά προγράμματα της ΕΕ για επιχειρήσεις ή τρίτους φορείς. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι απαιτήσεις οικολογικού σχεδιασμού θα πρέπει να είναι επωφελείς για τους καταναλωτές και ότι το πλεονέκτημα θα πρέπει να είναι σαφές και εύκολο να προσδιοριστεί. Οι ευρύτερες απαιτήσεις του νέου κανονισμού για τον οικολογικό σχεδιασμό μπορούν να αυξήσουν το κόστος αγοράς των προϊόντων. Παράλληλα όμως επιτυγχάνεται εξοικονόμηση κόστους λόγω των καλύτερων επιδόσεων, της μεγαλύτερης ανθεκτικότητας, της δυνατότητας αναβάθμισης, καθώς και της υψηλότερης αξίας στο τέλος του κύκλου ζωής του προϊόντος. Οι ενεργειακά αποδοτικότερες συσκευές μπορούν να συμβάλουν στην εξοικονόμηση ενέργειας και χρημάτων. Τα ανθεκτικά προϊόντα είναι επίσης πιο οικονομικά. Με τη νέα πρόταση οδηγίας, οι καταναλωτές θα μπορούσαν να εξοικονομούν κατά μέσο όρο 285 EUR (2) ετησίως. Ο κανονισμός εστιάζει στην οικονομική προσιτότητα, αλλά θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τους διαφορετικούς οικιακούς προϋπολογισμούς, προκειμένου να διασφαλιστεί η συμμετοχή όλων στον οικολογικό σχεδιασμό. Επομένως, είναι ακόμη σημαντικότερο να παρέχεται οικονομική στήριξη στους καταναλωτές για την αρχική αγορά και την επισκευή βιώσιμων προϊόντων. |
| --- | --- |

3.9.

3.10.   Περιβαλλοντικές πτυχές

| 3.10.1. | Ο οικολογικός σχεδιασμός συνιστά επίκληση να σκεφτόμαστε κυκλικά. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει το σημείο αυτό ιδίως σε ό,τι αφορά:






  — | Τη νομοθεσία και τα μέτρα ελέγχου: Τα μέτρα μετριασμού/οι εξαιρέσεις σε κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις ή εθελοντικές αυτοδεσμεύσεις, καθώς και οι δυνατότητες καταστρατήγησης και τα κενά ελέγχου, θα υπονόμευαν την επίτευξη των στόχων. Οι απαιτήσεις οικολογικού σχεδιασμού, επιδόσεων και πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων των παραμέτρων των προϊόντων, θα πρέπει να είναι συνεπείς στο απαιτούμενο επίπεδο. |
| --- | --- | --- |

3.10.1.

—

Τη νομοθεσία και τα μέτρα ελέγχου: Τα μέτρα μετριασμού/οι εξαιρέσεις σε κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις ή εθελοντικές αυτοδεσμεύσεις, καθώς και οι δυνατότητες καταστρατήγησης και τα κενά ελέγχου, θα υπονόμευαν την επίτευξη των στόχων. Οι απαιτήσεις οικολογικού σχεδιασμού, επιδόσεων και πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων των παραμέτρων των προϊόντων, θα πρέπει να είναι συνεπείς στο απαιτούμενο επίπεδο.

| — | Επιχειρήσεις που υποτίθεται ότι εξετάζουν κατά τη διαδικασία σχεδιασμού τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις του κύκλου ζωής, τη μακροπρόθεσμη χρήση του προϊόντος, την εύκολη συντήρηση και επισκευή, ή το διάδοχο προϊόν που μπορεί να προκύψει από αυτό. Θα πρέπει επίσης να επανεξεταστεί η τυποποίηση των προϊόντων. Στα παραδείγματα περιλαμβάνονται οι διαφορετικές διαστάσεις των ελαστικών επισώτρων ή των καλωδίων φόρτισης. |
| --- | --- |

—

Επιχειρήσεις που υποτίθεται ότι εξετάζουν κατά τη διαδικασία σχεδιασμού τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις του κύκλου ζωής, τη μακροπρόθεσμη χρήση του προϊόντος, την εύκολη συντήρηση και επισκευή, ή το διάδοχο προϊόν που μπορεί να προκύψει από αυτό. Θα πρέπει επίσης να επανεξεταστεί η τυποποίηση των προϊόντων. Στα παραδείγματα περιλαμβάνονται οι διαφορετικές διαστάσεις των ελαστικών επισώτρων ή των καλωδίων φόρτισης.

| — | Καταναλωτές που πρέπει να λαμβάνουν βασικές πληροφορίες σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, τη διάρκεια ζωής, την επισκευή, τη μεταγενέστερη χρήση, τη διάθεση κατά τη λήψη απόφασης αγοράς των προϊόντων. |
| --- | --- |

—

Καταναλωτές που πρέπει να λαμβάνουν βασικές πληροφορίες σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, τη διάρκεια ζωής, την επισκευή, τη μεταγενέστερη χρήση, τη διάθεση κατά τη λήψη απόφασης αγοράς των προϊόντων.

| 3.10.2. | Μετά τη μακροχρόνια χρήση και την επαναχρησιμοποίηση, η ανακύκλωση είναι το επόμενο στοιχείο αποδοτικής χρήσης των πόρων που περιλαμβάνεται στον κανονισμό. Στόχος είναι να αυξηθεί το ανακυκλωμένο περιεχόμενο των προϊόντων, η ανακυκλωσιμότητα των προϊόντων και η αξία των τομέων ανακύκλωσης και επισκευής. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον στόχο, αλλά επισημαίνει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένα τεχνικά, νομικά και εννοιολογικά εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν.
  Η σκέψη ως προς τον κύκλο ζωής των υλικών δείχνει την τεράστια ανάγκη για αλλαγή. Για παράδειγμα, τα υψηλότερα ποσοστά ανακύκλωσης θα πρέπει να συμπίπτουν με τα ελάχιστα ποσοστά χρήσης των ανακυκλωμένων υλικών ή η θεωρητική δυνατότητα ανακύκλωσης (3) των προϊόντων θα πρέπει να συνάδει με την τεχνική δυνατότητα ανακύκλωσης και την πρακτική εφαρμογή μέτρων ανακύκλωσης. Στον τομέα των πλαστικών, για παράδειγμα, απαιτούνται σημαντικές αλλαγές στον σχεδιασμό και την παραγωγή, έως ότου οι δευτερογενείς πρώτες ύλες δεν εξομοιώνονται με πρωτογενείς πρώτες ύλες (4).
  Η ανακύκλωση αποτελεί επίσης ευκαιρία για την Ευρώπη. Για παράδειγμα, τα ορυκτά μέταλλα υψηλής ποιότητας εισάγονται ως πρώτη ύλη ή προϊόν και στη συνέχεια, μετά τη χρήση, απορρίπτονται ή αποστέλλονται εκ νέου ανά τον κόσμο σχεδόν «δωρεάν· σε αυτά περιλαμβάνονται, ιδίως, τα αυτοκίνητα και τα ηλεκτρονικά απόβλητα. Τα υλικά αυτά θα πρέπει να θεωρούνται και να αντιμετωπίζονται ως ανακυκλώσιμα υλικά. Η αποσυναρμολόγηση, η επανεπεξεργασία και η ανακύκλωση είναι επωφελείς για το κλίμα, αλλά δημιουργούν επίσης μεγάλη προστιθέμενη αξία και θέσεις εργασίας (5). Στο πλαίσιο αυτό, είναι επίσης ζωτικής σημασίας να λαμβάνεται υπόψη η οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική ισορροπία. |
| --- | --- |

3.10.2.

Η σκέψη ως προς τον κύκλο ζωής των υλικών δείχνει την τεράστια ανάγκη για αλλαγή. Για παράδειγμα, τα υψηλότερα ποσοστά ανακύκλωσης θα πρέπει να συμπίπτουν με τα ελάχιστα ποσοστά χρήσης των ανακυκλωμένων υλικών ή η θεωρητική δυνατότητα ανακύκλωσης (3) των προϊόντων θα πρέπει να συνάδει με την τεχνική δυνατότητα ανακύκλωσης και την πρακτική εφαρμογή μέτρων ανακύκλωσης. Στον τομέα των πλαστικών, για παράδειγμα, απαιτούνται σημαντικές αλλαγές στον σχεδιασμό και την παραγωγή, έως ότου οι δευτερογενείς πρώτες ύλες δεν εξομοιώνονται με πρωτογενείς πρώτες ύλες (4).

Η ανακύκλωση αποτελεί επίσης ευκαιρία για την Ευρώπη. Για παράδειγμα, τα ορυκτά μέταλλα υψηλής ποιότητας εισάγονται ως πρώτη ύλη ή προϊόν και στη συνέχεια, μετά τη χρήση, απορρίπτονται ή αποστέλλονται εκ νέου ανά τον κόσμο σχεδόν «δωρεάν· σε αυτά περιλαμβάνονται, ιδίως, τα αυτοκίνητα και τα ηλεκτρονικά απόβλητα. Τα υλικά αυτά θα πρέπει να θεωρούνται και να αντιμετωπίζονται ως ανακυκλώσιμα υλικά. Η αποσυναρμολόγηση, η επανεπεξεργασία και η ανακύκλωση είναι επωφελείς για το κλίμα, αλλά δημιουργούν επίσης μεγάλη προστιθέμενη αξία και θέσεις εργασίας (5). Στο πλαίσιο αυτό, είναι επίσης ζωτικής σημασίας να λαμβάνεται υπόψη η οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική ισορροπία.

| 3.10.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση για ανάληψη δράσης κατά των μη πωληθέντων εμπορευμάτων, αλλά μπορούν να τεθούν και πιο φιλόδοξοι στόχοι. Η καταστροφή άθικτων προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων των νέων, επιστρεπτέων ή επισκευάσιμων προϊόντων, δεν είναι επιθυμητή από την άποψη της κοινωνίας, διότι συνιστά σπατάλη πόρων. H πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ενθαρρύνει αρχικά μόνο τις επιχειρήσεις να τεκμηριώνουν, εξαιρώντας τις ΜΜΕ δεν επαρκεί για την ΕΟΚΕ. Και μόνο η δυνατότητα επίτευξης ισχυρότερων μέτρων μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων θέτει υπό αμφισβήτηση την αποτελεσματική επιδίωξη των στόχων. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την απαγόρευση της καταστροφής μη πωληθέντων προϊόντων, υπό την προϋπόθεση ότι δεν είναι επικίνδυνα. Οι επιχειρήσεις και οι πλατφόρμες λιανικής πρέπει να ενθαρρύνονται να εφαρμόζουν επιχειρηματικές πρακτικές που μειώνουν σημαντικά τον αριθμό των επιστρεφόμενων προϊόντων και των μη πωληθέντων αποθεμάτων. Ομοίως απαιτείται ευαισθητοποίηση των καταναλωτών όσον αφορά τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των επιστρεπτέων αγαθών. |
| --- | --- |

3.10.3.

3.11.   Οικονομικές πτυχές

| 3.11.1. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η πρόταση κανονισμού πρέπει κατ’ αρχήν να επικροτηθεί σε ό,τι αφορά τις ΜΜΕ, αλλά και να εξεταστεί κριτικά. Οι ΜΜΕ διαθέτουν μόνο ορισμένους (ανθρώπινους) πόρους. Ειδικότερα, τα μέτρα στήριξης που αναφέρονται στον κανονισμό θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένα στις ανάγκες και τις απαιτήσεις των ΜΜΕ. Επιπλέον, υπάρχουν δυσκολίες όσον αφορά την πρόσβαση των ΜΜΕ στις απαραίτητες διαδικασίες για τις δημόσιες συμβάσεις. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να αναζητηθούν λύσεις που θα τους επιτρέπουν να συμμετέχουν στις σχετικές διαδικασίες. Τέλος, από την άποψη των ΜΜΕ, είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί η συμπληρωματικότητα μεταξύ του κανονισμού για τα βιώσιμα προϊόντα και των κανόνων για συγκεκριμένα προϊόντα. Με τον τρόπο αυτό θα αποφεύγονται οι αλληλεπικαλύψεις δαπανών και διοικητικού φόρτου. |
| --- | --- |

3.11.1.

| 3.11.2. | Οι επισκευαστές κατέχουν βασική θέση στη διασφάλιση της βιωσιμότητας του προϊόντος. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να διευκολυνθεί η συμμετοχή των επισκευαστών, των κοινωνικοοικονομικών επιχειρήσεων επαναχρησιμοποίησης και των (τοπικών) πρωτοβουλιών επισκευής της κοινωνίας των πολιτών σε αυτό το κυκλικό μοντέλο. Για παράδειγμα, στη Γερμανία και την Αυστρία έχει αποδειχθεί επιτυχής η ανάληψη πρωτοβουλιών επισκευής για τη σύναψη ασφάλισης επισκευής, η οποία ταυτόχρονα παρέχει το δικαίωμα σε επισκευή. |
| --- | --- |

3.11.2.

| 3.12. | Τα νέα κυκλικά επιχειρηματικά μοντέλα (6) προσδιορίζονται ως σημαντικό εργαλείο στην ανακοίνωση. Αυτά πρέπει να είναι ελκυστικά και δελεαστικά και να δίνουν κίνητρα στις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές και να διασφαλίζουν πρόσφορες συνθήκες εργασίας. Τέτοιου είδους μοντέλα υπάρχουν ήδη στην πράξη, όπως η «συνεργατική οικονομία», το «προϊόν ως υπηρεσία», η πληρωμή ανάλογα με τη χρήση κ.λπ. Η ΕΟΚΕ προτείνει την προσαρμογή των υφιστάμενων πλατφορμών βέλτιστων πρακτικών με την ενθάρρυνση της χρήσης αυτών και την προσαρμογή αυτών ώστε να ανταποκρίνονται στις υφιστάμενες προκλήσεις που θέτει η κυκλική οικονομία. Παραδείγματα που παρατίθενται επί του παρόντος είναι το Baukarussell —τα υλικά σε περίπτωση κατεδάφισης ή μετατροπής προσφέρονται σε νέους χρήστες— ή τα δίκτυα επισκευής που φέρνουν καταναλωτές και επισκευαστές σε επαφή. Ωστόσο, πολλές βάσεις δεδομένων δεν είναι ελκυστικές για τους παρόχους και τους χρήστες. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην ανάγκη ευαισθητοποίησης των καταναλωτών όσον αφορά τη βιώσιμη δράση και τη χρήση των προϊόντων έως το τέλος του κύκλου ζωής τους. Επιστημονικές μελέτες (7) δείχνουν ότι τα προϊόντα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν αλλά δεν χρησιμοποιούνται πλέον (π.χ. φορητοί υπολογιστές, κινητά τηλέφωνα, φρυγανιέρες κ.λπ.) αποθηκεύονται στα νοικοκυριά για διάστημα έως έξι ετών. Ως εκ τούτου, υπάρχει ανάγκη για κατάλληλα κίνητρα ώστε οι καταναλωτές να συνεχίζουν να χρησιμοποιούν τα αχρησιμοποίητα αντικείμενα. |
| --- | --- |

3.13.

3.14.   Κοινωνικές πτυχές

| 3.14.1. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι, δυστυχώς, η κοινωνική διάσταση δεν καλύπτεται από τον κανονισμό. Η αναφορά στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην οδηγία για τη δέουσα επιμέλεια των επιχειρήσεων (8) δεν φαίνεται επαρκής, δεδομένου ότι η εν λόγω οδηγία δίνει σαφή προτεραιότητα σε μια προσέγγιση προσανατολισμένη στη διαδικασία στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας και δεν καλύπτει επαρκώς τα ειδικά με τα προϊόντα κοινωνικά ζητήματα. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, από την άποψη της βιωσιμότητας, και οι τρεις διαστάσεις, δηλαδή η οικονομική, η κοινωνική και η περιβαλλοντική βιωσιμότητα, πρέπει πάντα να εξετάζονται από κοινού και, ως εκ τούτου, καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επανεξετάσει τον κανονισμό για το κατά πόσον θα ήταν χρήσιμο να ενσωματωθούν σε αυτόν και ειδικές με τα προϊόντα κοινωνικές πτυχές. |
| --- | --- |

3.14.1.

| 3.14.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι πράσινες θέσεις εργασίας δεν είναι αυτομάτως βιώσιμες θέσεις εργασίας, εφόσον δεν λαμβάνονται υπόψη όλοι οι Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ). Πρέπει να διασφαλίζεται η τήρηση των εργασιακών προτύπων, ιδίως για λόγους ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

3.14.2.

| 3.14.3. | Ένα έργο των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων (9) έχει ασχοληθεί με τον αντίκτυπο της κυκλικής οικονομίας στην απασχόληση και τις συνθήκες εργασίας. Η μετάβαση σε μια κυκλική οικονομία θα μπορούσε να δημιουργήσει μεταξύ 250 000 και 700 000 θέσεων εργασίας έως το 2030. Ο αντίκτυπος ποικίλλει σημαντικά μεταξύ τομέων και περιφερειών. Οι τομείς των αποβλήτων και των επισκευών θα ωφεληθούν δεόντως, ενώ οι τομείς της εξόρυξης και των χημικών προϊόντων θα επηρεαστούν αρνητικά. Απαιτείται επίσης καλά εκπαιδευμένο εργατικό δυναμικό (π.χ. διαχείριση αποβλήτων). Σε γενικές γραμμές, πρέπει να ληφθεί μέριμνα για τη διάθεση ποιοτικών θέσεων εργασίας και την καταβολή αξιοπρεπών μισθών. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν προβλέπει επί του παρόντος τη δυνατότητα κοινωνικού διαλόγου με τον οποίο θα εξεταστούν οι συνέπειες της μετάβασης στην κυκλική οικονομία για τους εργαζομένους. |
| --- | --- |

3.14.3.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

4.1.   Πληροφορίες σχετικά με το ψηφιακό διαβατήριο προϊόντων, τις ετικέτες και τα οικολογικά σήματα

| 4.1.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόσβαση σε ολοκληρωμένες πληροφορίες σχετικά με τα προϊόντα στο ψηφιακό διαβατήριο προϊόντων. Οι πληροφορίες θα πρέπει να είναι προσβάσιμες με στοχευμένο και φιλικό προς τον χρήστη τρόπο σε όλους τους παράγοντες κατά μήκος της αλυσίδας εφοδιασμού. Το περιεχόμενο θα πρέπει να παρέχει στους καταναλωτές μια βάση λήψης αποφάσεων βάσει της κυκλικής οικονομίας για την αγορά, την επαναχρησιμοποίηση, την επισκευή και τη διάθεση των προϊόντων. Αυτό περιλαμβάνει την περιεκτικότητα του προϊόντος σε CO2, την αναλογία σπάνιων γαιών, τα επικίνδυνα συστατικά, τα μη ανακυκλώσιμα υλικά, κατάλογο των επισκευάσιμων εξαρτημάτων και τη διαθεσιμότητά τους ή, στην περίπτωση λογισμικού, τη συμβατότητα και το κόστος. Η δυνατότητα συμπερίληψης πληροφοριών σχετικά με άλλες πτυχές βιωσιμότητας στο ψηφιακό διαβατήριο προϊόντων είναι ευπρόσδεκτη (10). Η ΕΟΚΕ προτείνει να συνοδεύεται το ψηφιακό διαβατήριο προϊόντων από δείκτη επισκευής που θα περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με τη δυνατότητα επισκευής, ιδίως των σημαντικών αναλώσιμων εξαρτημάτων, την τιμή των ανταλλακτικών και τη διαθεσιμότητά τους σε βάθος χρόνου, καθώς και πληροφορίες σχετικά με τις συνθήκες εργασίας υπό τις οποίες κατασκευάστηκαν τα προϊόντα. Οι σημαντικές πληροφορίες θα πρέπει να διατίθενται στους καταναλωτές και σε έντυπη μορφή, όπως π.χ. η εγγύηση του προϊόντος και η περιεκτικότητά του σε CO2. |
| --- | --- |

4.1.1.

Το ψηφιακό διαβατήριο προϊόντων δεν θα πρέπει να αποτελεί εργαλείο που απαιτεί από τις επιχειρήσεις να χρησιμοποιούν πρόσθετους πόρους (συλλογή δεδομένων), αλλά που ενσωματώνει τα υφιστάμενα συστήματα. Ωστόσο, η απαίτηση παροχής ολοένα και πιο διαφανών, αλλά ευαίσθητων δεδομένων, μπορεί επίσης να απαιτεί επανεξέταση της συνοχής της απόφασης για τα δικαιώματα βιομηχανικής ιδιοκτησίας.

4.1.2.   Ε τ ι κ έ τ ε ς

Σκοπός των ετικετών είναι να παρέχουν στους καταναλωτές τις πληροφορίες για το προϊόν που καθορίζονται στις κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι απαραίτητη η παροχή ορθών, ευδιάκριτων και σαφών πληροφοριών στους πελάτες σχετικά με τις κλιματικές επιπτώσεις, το περιεχόμενο και τη σύσταση, τη συμμόρφωση με τα εργασιακά πρότυπα, την ανθεκτικότητα και τη δυνατότητα επισκευής.

4.1.3.   Ο ι κ ο λ ο γ ι κ ό σ ή μ α

Πολλά προϊόντα και υπηρεσίες πιστοποιούνται με το οικολογικό σήμα της ΕΕ κατόπιν εκτίμησης εμπειρογνωμόνων. Στόχος είναι να καταστεί σαφές για τους καταναλωτές κατά πόσον ένα προϊόν είναι φιλικό προς το περιβάλλον, ανθεκτικό και υψηλής ποιότητας, ούτως ώστε να μπορούν να το συγκρίνουν με άλλα προϊόντα. Ωστόσο, οι απαιτήσεις για το οικολογικό σήμα μπορούν στην καλύτερη των περιπτώσεων να συμπληρώσουν και όχι να αντικαταστήσουν τους κανόνες για τα προϊόντα που βασίζονται στον κανονισμό για τον οικολογικό σχεδιασμό, με τους έλεγχους από τις αρχές βάσει του ίδιου κανονισμού να καλύπτουν επίσης τις πληροφορίες για τα οικολογικά σήματα.

4.2.   Διαδικτυακές αγορές

Οι ισότιμοι όροι ανταγωνισμού για όλους τους οικονομικούς φορείς είναι σημαντικοί και, ως εκ τούτου, οι κανόνες περί ευθύνης για τις διαδικτυακές αγορές θα πρέπει να εφαρμόζονται ιδίως όταν κανένας άλλος παράγοντας στην αλυσίδα εφοδιασμού δεν λαμβάνει μέτρα κατά ενός μη συμμορφούμενου προϊόντος (11).

| 4.3. | Η εποπτεία της αγοράς —έλεγχος, απαγορεύσεις, πρόστιμα— ανατίθεται στα κράτη μέλη και η δημοσίευση παραβιάσεων γίνεται στο ICSMS (σύστημα πληροφοριών και επικοινωνίας για την εποπτεία της αγοράς), ένα ευρωπαϊκό σύστημα υποβολής εκθέσεων και πληροφοριών για τα προϊόντα που διαπιστώνεται ότι είναι μη συμμορφούμενα ή επικίνδυνα. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση για επέκταση και βελτίωση της εποπτείας της αγοράς, δεδομένου ότι το 10-25 % των προϊόντων που εξετάστηκαν δεν συμμορφώνονται με την οδηγία για τον οικολογικό σχεδιασμό (12). Προκειμένου τα κράτη μέλη να δύνανται να εκτελούν τα καθήκοντά τους, πρέπει να διατεθούν πόροι για την εποπτεία της αγοράς. Ειδικότερα, όσον αφορά τη μη συμμόρφωση, θα ήταν αναγκαίο να διασφαλιστεί ότι οι αρχές εποπτείας της αγοράς παρακολουθούν επαρκώς κάθε αναφορά περί μη συμμόρφωσης των προϊόντων. Δυστυχώς, παρουσιάζονται επανειλημμένα αρνητικά παραδείγματα καταστρατήγησης της διαδικασίας αξιολόγησης της συμμόρφωσης, όπως στην περίπτωση των προστατευτικών μασκών. Οι αρχές πρέπει πάντοτε να διενεργούν δειγματοληπτικούς ελέγχους. Οι οργανώσεις καταναλωτών πρέπει επίσης να συμμετέχουν ως αρμόδιοι πληροφοριοδότες δημοσίου συμφέροντος για παραβάσεις. Αυτό θα πρέπει να εφαρμοστεί γρήγορα και αποτελεσματικά, παράλληλα με την οδηγία σχετικά με τις αντιπροσωπευτικές αγωγές για την προστασία των συλλογικών συμφερόντων των καταναλωτών. Η αποτελεσματική εποπτεία της αγοράς σε όλα τα κράτη μέλη απαιτεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διαδραματίσει εν προκειμένω πολύ ενεργό ρόλο με σκοπό να εξασφαλιστούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού για όλες τις επιχειρήσεις στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο βάσει εξίσου ισχυρών ελέγχων. Επιπλέον, επισημαίνονται οι δυνατότητες βελτίωσης της διαχείρισης της αρχικής σελίδας του ICSMS και της διάθεσης πληροφοριών σε αυτήν. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Το φόρουμ για τον οικολογικό σχεδιασμό και η συμπερίληψη όλων των ενδιαφερομένων μερών σε αυτήν τη διαδικασία επικροτούνται, αλλά πρέπει να ληφθεί μέριμνα για τη διασφάλιση της ορθής λειτουργίας του, καθώς και ότι διασφαλίζονται η ευθύνη, οι δεξιότητες και οι πόροι για την τέλεση αυτών των καθηκόντων. Για παράδειγμα, η αξιολόγηση των μέτρων αυτορρύθμισης δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί από το φόρουμ. Πρόκειται για καθήκον που πρέπει να αναλάβουν οι δημόσιες αρχές ή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Τα μέτρα αυτορρύθμισης ως έγκυρη εναλλακτική λύση αντί της κατ’ εξουσιοδότηση πράξης για μια ομάδα προϊόντων θα πρέπει να εφαρμόζονται κατ’ εξαίρεση. Εφόσον εφαρμόζονται, τα μέτρα αυτά θα πρέπει να προσεγγίζουν τις κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις σε ό,τι αφορά τα κριτήρια για τη σαφήνεια, την κάλυψη της αγοράς και την ποιότητα. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να αναφερθεί ρητά στην «Ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερόμενων μερών για την κυκλική οικονομία» (13) στο πλαίσιο της εν λόγω γνωμοδότησης. Η πρωτοβουλία, η οποία δρομολογήθηκε από κοινού από την ΕΟΚΕ και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Μάρτιο του 2017, στηρίζει νέες εταιρικές σχέσεις και την περαιτέρω ανάπτυξη λύσεων κυκλικής οικονομίας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Στόχος της είναι επίσης να υπογραμμίσει τη σημαντική συμβολή που μπορεί να έχει η κυκλική οικονομία στην υλοποίηση των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

4.6.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2022.

H Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Circle Economy, The Circularity Gap Report 2022 (Έκθεση για το χάσμα στην κυκλική οικονομία), Project Platform for Accelerating the Circular Economy (PACE).

1

(2)  https://ec.europa.eu/info/energy-climate-change-environment/standards-tools-and-labels/products-labelling-rules-and-requirements/energy-label-and-ecodesign/about_en#Energysavings

2

(3)  Pomberger, R. (2020). Über theoretische, praktische und reale Recyclingfähigkeit, https://doi.org/10.1007/s00506-020-00721-5, https://doi.org/10.1007/s00506-019-00648-6

3

Über theoretische, praktische und reale Recyclingfähigkeit,

(4)  Ανακοίνωση «Ευρωπαϊκή στρατηγική για τις πλαστικές ύλες σε μια κυκλική οικονομία», COM/2018/028 final.

4

(5)  ΕΕ C 220 της 9.6.2021, σ. 118.

5

(6)  Βλέπε INT/778 «Η καινοτομία ως καταλύτης νέων επιχειρηματικών προτύπων» (διερευνητική γνωμοδότηση) (ΕΕ C 303 της 19.8.2016, σ. 28).

6

(7)  Δημόσια ακρόαση, NAT/851, παρουσίαση από την Gudrun Obersteiner, 29.4.2022.

7

(8)  COM(2022) 71 final.

8

(9)  https://www.etuc.org/en/publication/european-social-partners-project-circular-economy-and-world-work-0

9

(10)  COM(2022) 142 final — 2022/0095 (COD), σ. 29, σημείο 26.

10

(11)  Σημείωση: INT/957 «Αναθεώρηση της οδηγίας για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων» (EE C 105 της 4.3.2022, σ. 99) — Εδώ εξετάζονται ήδη σημαντικές πτυχές της ασφάλειας των προϊόντων.

11

(12)  J. Bürger/G. Paulinger, Εργατικό Επιμελητήριο της Βιέννης (2022) https://emedien.arbeiterkammer.at/viewer/resolver?urn=urn:nbn:at:at-akw:g-5230098, σ. 88.

12

(13)  https://circulareconomy.europa.eu/platform/

13

---

| 22.11.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 443/130 |
| --- | --- | --- | --- |

22.11.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 443/130

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2010/75/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2010, περί βιομηχανικών εκπομπών (ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης) και της οδηγίας 1999/31/ΕΚ του Συμβουλίου, της 26ης Απριλίου 1999, περί υγειονομικής ταφής των αποβλήτων»

[COM(2022) 156 final — 2022/0104 (COD)]

και «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την υποβολή περιβαλλοντικών δεδομένων από βιομηχανικές εγκαταστάσεις και τη δημιουργία πύλης για τις βιομηχανικές εκπομπές»

[COM(2022) 157 final — 2022/0105 (COD)]

(2022/C 443/19)

| Εισηγητής: | ο κ. Stoyan TCHOUKANOV |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Stoyan TCHOUKANOV

| Αιτήσεις γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 2.5.2022 [για την COM(2022) 156 final]
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 5.5.2022 [για την COM(2022) 157 final]
  Συμβούλιο, 10.5.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 192 παράγραφος 1 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 30.6.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 14.7.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 571 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 183/3/1 |

Αιτήσεις γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 2.5.2022 [για την COM(2022) 156 final]

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 5.5.2022 [για την COM(2022) 157 final]

Συμβούλιο, 10.5.2022

Νομική βάση

Άρθρο 192 παράγραφος 1 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

30.6.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

14.7.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

571

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

183/3/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υποστηρίζει σθεναρά μια συνδυασμένη στρατηγική και μια συνοχή της πολιτικής για την προστασία των οικοσυστημάτων και της ανθρώπινης υγείας από τις δυσμενείς επιπτώσεις της ρύπανσης, παρέχοντας παράλληλα οφέλη, τόσο για τους πολίτες της ΕΕ όσο και για τη βιομηχανία. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση αναθεώρησης της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών (στο εξής: ΟΒΕ) (1) και του κανονισμού για τη σύσταση ευρωπαϊκού μητρώου έκλυσης και μεταφοράς ρύπων (στο εξής: Ε-ΜΕΜΡ). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα επόμενα 10 χρόνια θα είναι κρίσιμης σημασίας για τις φιλοδοξίες της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας για το 2050, όσον αφορά τη μηδενική ρύπανση και το περιβάλλον χωρίς τοξικές ουσίες και τώρα, περισσότερο από ποτέ, έχουμε ανάγκη την ελαστικότητα και τη σαφήνεια στη ρυθμιστική διαδικασία. |
| --- | --- |

1.2.

Σχετικά με την ΟΒΕ:

| 1.3. | Το αναθεωρημένο άρθρο 15 παράγραφος 3, προτείνει ως νέα προεπιλογή ότι οι συντάκτες των αδειών θα πρέπει να καθορίζουν τις «αυστηρότερες δυνατές οριακές τιμές εκπομπών που συνάδουν με τις χαμηλότερες εκπομπές που μπορούν να επιτευχθούν με την εφαρμογή βέλτιστων διαθέσιμων τεχνικών (στο εξής: ΒΔΤ) στην εγκατάσταση». Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η διευκρίνιση αυτή είναι ευπρόσδεκτη και συνεπής με την ΟΒΕ για την πρόληψη της ρύπανσης στην πηγή της. Κατά την αδειοδότηση, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη το ακριβές πεδίο εφαρμογής και τα όρια της τεχνολογίας, προκειμένου να εφαρμοστεί η σύγκριση των σχετικών ΒΔΤ. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την αναγκαιότητα των ακόλουθων διευκρινιστικών σημείων: σε ποια βάση και με ποια κριτήρια σκοπιμότητας θα πραγματοποιηθεί η ανάλυση σκοπιμότητας του φορέα εκμετάλλευσης; Θα περιλαμβάνει, πέραν της Έκθεσης αναφοράς του Κοινού Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕρ) για τα έγγραφα αναφοράς ΒΔΤ, άλλους παρόχους τεχνικών, ΜΚΟ και το ενδιαφερόμενο κοινό όσον αφορά την επικύρωση της ανάλυσης; Ποιος είναι ο ρόλος της αρχής αδειοδότησης; |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα μπορούσαν να γίνουν οι ακόλουθες βελτιώσεις προκειμένου οι διατάξεις να καταστούν αποτελεσματικότερες: σύνδεση με τα κριτήρια καθορισμού των ΒΔΤ (ισχύον παράρτημα III), ώστε οι φορείς εκμετάλλευσης να μπορούν να αιτιολογούν τον αντίκτυπο των διάφορων περιβαλλοντικών μέσων που ενδέχεται να παρεμποδίζει την επίτευξη των προτεινόμενων ΒΔΤ-AEL. Η πρόταση θα πρέπει να ορίζει τη μέγιστη διάρκεια ισχύος της παρέκκλισης, π.χ. 3-4 έτη, ώστε να μην παρέχεται αδικαιολόγητο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στους φορείς εκμετάλλευσης που κάνουν επαναλαμβανόμενη/εκτεταμένη χρήση των παρεκκλίσεων. Μια προκαταρκτική διαβούλευση με τουλάχιστον τρεις ανεξάρτητους παρόχους τεχνολογίας θα επέτρεπε να ληφθούν υπόψη οι απόψεις των διαφόρων συμφερόντων του κλάδου. Θα πρέπει να καθοριστούν σαφέστεροι όροι, π.χ. πλήρης εκτίμηση επιπτώσεων σε σχέση με τις προτεινόμενες επιλογές για τη μέγιστη συμβατότητα με τις αυστηρότερες ΒΔΤ, συμπεριλαμβανομένης της συμμόρφωσης με το πρότυπο ποιότητας περιβάλλοντος (στο εξής: ΠΠΠ) και της συμβατότητας της εν λόγω εκτίμησης με τη φιλοδοξία μηδενικής ρύπανσης. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ συνιστά θερμά τη στενή παρακολούθηση των στόχων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας κατά τον καθορισμό βασικών δεικτών όσον αφορά τους διάφορους στόχους των μέσων. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο ότι πρέπει να δοθεί σαφές νόημα στην αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει». Εκτός από την αναλογία οικονομικού κόστους και κοινωνικών οφελών, για λόγους διαφάνειας και πληρότητας, θα πρέπει επίσης να αναλυθεί η αναλογία κοινωνικού κόστους και κοινωνικών και περιβαλλοντικών οφελών. Τα περιβαλλοντικά οφέλη θα πρέπει να περιλαμβάνουν οφέλη για την υγεία και την προστασία του κλίματος· η μέθοδος κόστους ζημιών θα πρέπει να χρησιμοποιεί μόνο τις πιο προστατευτικές μεθόδους, π.χ. τη μέθοδο «Αξία Στατιστικής Ζωής» του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (ΕΟΠ), προσαρμοσμένη στα επίπεδα των τιμών των ΟΟΣΑ/ΗΠΑ. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πρόκληση δεν είναι ο εντοπισμός ρηξικέλευθων τεχνικών (καινοτομία), αλλά η ανάπτυξή τους σε βιομηχανική κλίμακα. Ένα βασικό εμπόδιο μπορεί να συνδέεται με την αποτυχία της εσωτερίκευσης του εξωτερικού κόστους. Τα κεφάλαια που προκύπτουν από την εφαρμογή των επιπέδων κόστους ζημιών θα μπορούσαν να διοχετευθούν εκ νέου σε ένα «Ταμείο της ΕΕ για την απορρύπανση και τον μετασχηματισμό της βιομηχανίας» ή σε άλλα υφιστάμενα ταμεία, όπως τα ταμεία εκσυγχρονισμού και καινοτομίας. Οι φορείς εκμετάλλευσης θα πρέπει στη συνέχεια να είναι σε θέση να υποβάλλουν αίτηση για τη χρήση των εν λόγω κονδυλίων στο πλαίσιο μιας ανταγωνιστικής διαδικασίας υποβολής προσφορών, προκειμένου να παρέχονται κίνητρα για τον μετασχηματισμό που απαιτείται για την υλοποίηση της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Πρέπει να δοθεί η δέουσα φροντίδα ώστε η αναμετατροπή και ο μετασχηματισμός να στηρίξουν την τοπική και βιώσιμη οικονομική ανασυγκρότηση, ώστε να συνάδει πλήρως με μια κοινωνικά αποδεκτή «δίκαιη μετάβαση». Στήριξη θα πρέπει να παρέχεται στις βιομηχανίες και τις υπηρεσίες που συμβάλλουν πραγματικά στην επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι η διαχείριση κάθε ταμείου που δημιουργείται για την υποστήριξη της μετάβασης να γίνεται σε επίπεδο ΕΕ, με την αποφυγή τυχόν καθεστώτων κρατικών ενισχύσεων και την πρόκριση ενός εναρμονισμένου πανευρωπαϊκού καθεστώς όπου θα τηρείται η αρχή της ενιαίας αγοράς της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η προστασία του κλίματος είναι σημαντική και ότι το πλαίσιο προβλέπει μια συνδυασμένη προσέγγιση των διαφόρων σχετικών μέσων. Η λήψη μέτρων πρόληψης της ρύπανσης δεν θα πρέπει να εξαρτάται από το κατά πόσον υπάρχει επιχειρηματικό ενδιαφέρον για την προστασία του κλίματος. Η ΕΟΚΕ τάσσεται σθεναρά υπέρ μιας συνδυασμένης προσέγγισης και της συνοχής της πολιτικής που αποφέρει παράλληλα οφέλη. Το άρθρο 9 παράγραφος 1 περιορίζει τα κράτη μέλη στη θέσπιση περαιτέρω μέτρων για τους φορείς εκμετάλλευσης που υπόκεινται στο σύστημα εμπορίας εκπομπών της ΕΕ και, ως εκ τούτου, προτιμάται η απαλοιφή του. Με την απαλοιφή της διάταξης αυτής, η βιομηχανία δεν θα υπόκειται άμεσα σε οριακές τιμές εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η επικαιροποίηση του ευρωπαϊκού δικτύου ασφαλείας, προκειμένου να ευθυγραμμιστεί με τα σύγχρονα πρότυπα ΒΔΤ, θα μπορούσε να βελτιώσει σημαντικά την αποτελεσματικότητα της υιοθέτησης των ΒΔΤ και τα δημόσια οφέλη, ιδίως για τις μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης την ανάγκη να βελτιωθούν οι ισότιμοι όροι ανταγωνισμού –όσων αφορά τη συμμόρφωση της αποτέφρωσης αποβλήτων με τις οριακές τιμές εκπομπών, αυτή θα διασφαλιστεί κατά τη διάρκεια του αποτελεσματικού χρόνου λειτουργίας, όσων αφορά τους φορείς εκμετάλλευσης μεγάλων μονάδων καύσης, αυτοί μπορούν να μην λαμβάνουν υπόψη τις εκπομπές που προκύπτουν κατά την έναρξη και τη διακοπή λειτουργίας των μονάδων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαράδεκτη την πιθανή διακοπή της μείωσης των εκπομπών. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Προκειμένου να διασφαλιστεί η αναλογική και οικονομικά αποδοτική εφαρμογή της οδηγίας, η ΕΟΚΕ συνιστά θερμά την προσαρμογή του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας στην πυκνότητα μονάδων ζωικού κεφαλαίου ανά εκτάριο, όσον αφορά την περίπτωση της εκτατικής κτηνοτροφίας. Η εκτροφή ζώων ελεύθερης βοσκής θα πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Προτείνονται ορισμένες ευκαιρίες για τη βελτίωση της αξιολόγησης της συμμόρφωσης. Ωστόσο, οι λεπτομέρειες θα καθοριστούν σε εκτελεστική πράξη που θα εκδοθεί μόνο δύο έτη μετά την έναρξη ισχύος της νέας οδηγίας. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι αυτό είναι πολύ αργά και ότι θα πρέπει ήδη να θεσπιστούν διατάξεις που να απαιτούν τις ελάχιστες συχνότητες βαθμονόμησης για τις συσκευές παρακολούθησης και ότι οι απαιτήσεις σχετικά με τα επίπεδα αβεβαιότητας των μετρήσεων δεν θα πρέπει να είναι υψηλότερες για τις μετρήσεις που επιτυγχάνονται με τον σύγχρονο εξοπλισμό μέτρησης. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να προωθηθούν οι μεγάλες βελτιώσεις σε επίπεδο εγκατάστασης, όταν απαιτείται ταχύτερη και ουσιαστικότερη μετάβαση των μεθόδων παραγωγής. Οι ακόλουθες δραστηριότητες προτείνονται ως τομείς προτεραιότητας: παραγωγή/διατήρηση ενέργειας, ποιότητα νερού και υπηρεσίες υδροδότησης, μετατροπή της παραγωγής φυτικών/ζωικών πρωτεϊνών και άλλων τροφίμων και ποτών, διαχείριση πόρων, υποκατάσταση χημικών ουσιών που προκαλούν ανησυχία, αποκατάσταση/γονιμότητα του εδάφους. |
| --- | --- |

1.14.

Σχετικά με την πύλη για τις βιομηχανικές εκπομπές (E-ΜΕΜΡ):

| 1.15. | Η πρόταση δεν καταφέρνει να πετύχει αποτελεσματικότερη χρήση των πληροφοριών σχετικά με τις επιδόσεις που έχουν ήδη παραχθεί στο πλαίσιο της ετήσιας έκθεσης συμμόρφωσης (άρθρο 14 παράγραφος 1 της ΟΒΕ), οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τους σκοπούς της συγκριτικής αξιολόγησης και της συμμόρφωσης. Ένα εναρμονισμένο έντυπο για την υποχρέωση υποβολής εκθέσεων με υποχρεωτικό περιεχόμενο για την ετήσια έκθεση συμμόρφωσης, το οποίο θα επιτρέπει την αυτόματη εξαγωγή των εν λόγω πληροφοριών εντός της πύλης του ΕΟΠ, θα βελτιώσει σημαντικά την πρόσβαση σε βασικές πληροφορίες για τις επιδόσεις σε επίπεδο ΕΕ διαφόρων ομάδων τελικών χρηστών. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Η ΕΟΚΕ τόνισε ότι η βελτιωμένη πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με τις επιδόσεις θα μπορούσε να επιτευχθεί σε σχέση με τα τμήματα που αφορούν το σύστημα περιβαλλοντικής διαχείρισης. Προτείνεται πολλά από αυτά τα στοιχεία (π.χ. η χρήση των πόρων και η επαναχρησιμοποίηση των υδάτων, η πρόληψη της δημιουργίας αποβλήτων, η υποκατάσταση και η χρήση επικίνδυνων ουσιών) να αναφέρονται ήδη στο πλαίσιο του Ε-ΜΕΜΡ· έτσι ο εξορθολογισμός της υποβολής εκθέσεων σχετικά με την ΟΒΕ, με σκοπό την ενσωμάτωση πληροφοριών στη διαδικτυακή πύλη, θα μειώσει τον διοικητικό φόρτο και θα δώσει προστιθέμενη αξία στη χρησιμότητα των εν λόγω πληροφοριών. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Η διατήρηση των ορίων κοινοποίησης θα αυξήσει τον διοικητικό φόρτο των αρμόδιων αρχών, λόγω τον επιπλέον μέτρων αξιολόγησης που απαιτούνται για την επαλήθευση της υπέρβασης των ορίων ρύπων. Όταν υπάρχουν δεδομένα παρακολούθησης, θα πρέπει να χρησιμοποιούνται και, ως εκ τούτου, να αναφέρονται, διαφορετικά θα χάνονταν χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με τις κινητήριες δυνάμεις που οδήγησαν σε εκλύσεις κάτω των ορίων κοινοποίησης. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ διαφωνεί με τα κατώτατα όρια κοινοποίησης. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Ο κατάλογος των ρύπων που υπόκεινται σε υποβολή εκθέσεων παραμένει αμετάβλητος από το 2004. Η ΕΟΚΕ δεν είναι πεπεισμένη ότι η καθυστέρηση της καταχώρισης των εντοπιζόμενων ρύπων που προκαλούν ανησυχία είναι κατάλληλη. Όλοι οι ρύποι που προσδιορίζονται στο άρθρο 14 υπόκεινται ήδη σε υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι δεν έχει προστιθέμενη αξία η αναφορά μόνο στις ήδη εγκεκριμένες ουσίες που προκαλούν πολύ μεγάλη ανησυχία του παραρτήματος XIV, ενώ οι διατάξεις της ΟΒΕ αφορούν τις «επικίνδυνες ουσίες». Συνεπώς, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ένας ευρύτερος κατάλογος ουσιών με ανησυχητικές ιδιότητες θα πρέπει να περιληφθεί απευθείας στο παράρτημα ΙΙ του Ε-ΜΕΜΡ, ως υποχρεωτική αναφορά των κωδικών αποβλήτων της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.18.

| 1.19. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η διαδικτυακή πύλη του ΕΟΠ θα πρέπει να επιτρέπει τη σύγκριση των ορίων αδειοδότησης σε παρόμοιες εγκαταστάσεις, όσον αφορά το περιβάλλον και την πρόληψη της ρύπανσης, ιδανικά σε παγκόσμιο επίπεδο. Η ΕΟΚΕ συνιστά την ενσωμάτωση των πληροφοριών που συγκεντρώνονται ήδη από τις απαιτήσεις των ΟΒΕ/ΒΔΤ και του συστήματος περιβαλλοντικής διαχείρισης. Το άρθρο 1 του πρωτοκόλλου του Κιέβου για το Ε-ΜΕΜΡ αναφέρεται στους τριπλούς στόχους του Ε-ΜΕΜΡ για την ενίσχυση της πρόσβασης του κοινού σε πληροφορίες που θα διευκολύνουν επίσης τη συμμετοχή του κοινού στη λήψη περιβαλλοντικών αποφάσεων, καθώς και για τη συμβολή στην πρόληψη και τη μείωση της περιβαλλοντικής ρύπανσης. Οι δύο τελευταίοι στόχοι δεν έχουν επιτευχθεί επαρκώς. |
| --- | --- |

1.19.

| 1.20. | Τέλος, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η διευκόλυνση της συγκριτικής αξιολόγησης των περιβαλλοντικών επιδόσεων και η προώθηση της συμμόρφωσης σε επίπεδο ΕΕ, η συγκρότηση γραφείων συντήρησης και υποστήριξης ΤΠ και οι αμοιβαίες προσπάθειες για τον σκοπό αυτό (προϋπολογισμός και εργαλεία) θα ικανοποιούσαν τα συμφέροντα μια ευρύτερης και ποικίλης ομάδας τελικών χρηστών, ενθαρρύνοντας επίσης τη βιομηχανία να προβεί στην ανταλλαγή ορθών πρακτικών για την πρόληψη της ρύπανσης. |
| --- | --- |

1.20.

2.   Γενικές πληροφορίες

| 2.1. | Η οδηγία 2010/75/ΕΕ περί βιομηχανικών εκπομπών είναι το σημαντικότερο μέσο της ΕΕ που αποσκοπεί στην πρόληψη της ρύπανσης στην πηγή με ολοκληρωμένο τρόπο, ώστε να επιτευχθεί υψηλό επίπεδο συνολικής περιβαλλοντικής προστασίας για βιομηχανικές δραστηριότητες μεγάλης κλίμακας. Ως εκ τούτου, μπορεί να δώσει συγκεκριμένο νόημα στην αυτοανακηρυγμένη φιλοδοξία μηδενικής ρύπανσης και θα συμβάλει επίσης στη βελτίωση της υγείας. Η επανεξέτασή της είναι μια δοκιμασία για τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων της ΕΕ προκειμένου να αποδείξουν ότι είναι αποφασισμένοι να υλοποιήσουν τις φιλοδοξίες της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας μέσω ειδικών διατάξεων. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η αξιολόγηση ξεκίνησε στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Υπάρχουν αποκλίνουσες απόψεις μεταξύ των εκπροσώπων των επαγγελματικών ενώσεων ορισμένων βιομηχανικών φορέων και άλλων εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών, αλλά και εντός των σχετικών ομάδων ενδιαφερομένων μερών του κλάδου. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η αναθεωρημένη πρόταση της ΟΒΕ επανεξετάστηκε, μαζί με την αναθεώρηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 166/2006 (2) για τη σύσταση ευρωπαϊκού μητρώου έκλυσης και μεταφοράς ρύπων (Ε-ΜΕΜΡ), ο εν λόγω κανονισμός εφαρμόζει το πρωτόκολλο ΜΕΜΡ 2006 του Κιέβου της Οικονομικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη (3). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Γενική επισκόπηση της αναθεωρημένης πρότασης της ΟΒΕ: Ο δεδηλωμένος στόχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι «να μετατραπεί η νομοθεσία σε ένα μακρόπνοο πλαίσιο κατάλληλο να συνοδεύσει τον βιομηχανικό μετασχηματισμό που απαιτείται για την πράσινη μετάβαση», βασίζεται στα ακόλουθα βασικά δομικά τμήματα: 1: βελτίωση της αποτελεσματικότητας· 2: καινοτομία· 3: πόροι και χημικές ουσίες· 4: απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές. Η εφαρμογή των εν λόγω δομικών τμημάτων εξαρτάται άμεσα από τον σχεδιασμό του πεδίου εφαρμογής της ΟΒΕ, όπως ορίζεται στο παράρτημα Ι, το οποίο θα μπορούσε να θεωρηθεί πέμπτο δομικό τμήμα. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Γενική επισκόπηση της αναθεωρημένης πρότασης για το Ε-ΜΕΜΡ: η αναθεωρημένη πρόταση κανονισμού σχετικά με την υποβολή περιβαλλοντικών δεδομένων από βιομηχανικές εγκαταστάσεις και τη δημιουργία πύλης για τις βιομηχανικές εκπομπές επιδιώκει να βελτιώσει την ενσωμάτωση των ροών υποβολής εκθέσεων μέσω μιας κεντρικής επιγραμμικής βάσης δεδομένων (τη διαδικτυακή πύλη του ΕΟΠ για τις βιομηχανικές εκπομπές (4)), την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τη χρήση των πόρων και την προσαρμογή των πληροφοριών σε συγκεκριμένο πλαίσιο. Στόχος είναι να καλυφθεί τουλάχιστον το 90 % των πληροφοριών έκλυσης. Ο κατάλογος των ρυπογόνων ουσιών και των ορίων κοινοποίησης σχετικά με τις εκλύσεις παρέμεινε αμετάβλητος. |
| --- | --- |

2.5.

3.   Γενικές παρατηρήσεις (ΟΒΕ)

| 3.1. | Οι κύριες προσδοκίες της κοινωνίας των πολιτών (5) είναι η επίτευξη της προστασίας του κλίματος μέσω μιας «συνδυασμένης στρατηγικής» (διοίκηση και έλεγχος και ΣΕΔΕ), ο επανασχεδιασμός του πεδίου εφαρμογής της, οι δείκτες επιδόσεων για την καθοδήγηση του μετασχηματισμού, ο περιορισμός των δυνατοτήτων ευελιξίας και η ισχυρότερη φιλοδοξία αδειοδότησης και μια μακρόπνοη διαδικασία καθορισμού ΒΔΤ, δίνοντας προτεραιότητα στο δημόσιο συμφέρον. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Από τη σκοπιά της βιομηχανίας, οι θέσεις διαφοροποιούνται περισσότερο. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.2.1. | Ωστόσο, ο 5ος, εγκάρσιος στόχος, που αναφέρεται στο σημείο 2.4 ανωτέρω, δεν περιλαμβάνει μια βασική συνιστώσα, δηλαδή την πρόσθετη ανάγκη για ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές πέραν της ενεργειακής απόδοσης. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Απαιτείται συγκριτική ανάλυση προκειμένου να αποφευχθούν μη εναρμονισμένα πολλαπλά (2 έως 4) νομοθετήματα σχετικά με τις ίδιες εκπομπές, πράγμα που ενδέχεται να οδηγήσει σε σύγχυση. Για παράδειγμα, στους φορείς ενέργειας, το ΣΕΔΕ φαίνεται να είναι πιο δραστήριο από άλλες ταυτόχρονες αποφάσεις. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Η διαδικασία αδειοδότησης θα πρέπει να εξορθολογιστεί, να εντατικοποιηθεί και να απλουστευθεί. Η ανάπτυξη ικανοτήτων των αρχών και η καλύτερη προετοιμασία των διαδικασιών είναι απαραίτητες προκειμένου να καταστεί η διαδικασία σύντομη και αποτελεσματική. Αναμένεται ότι η πρόταση σχετικά με την περίληψη αδειοδότησης μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση αυτών των ανησυχιών. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Απαιτείται βελτιωμένη ισορροπία μεταξύ της επιβολής κυρώσεων (αρνητικά κίνητρα) και της παροχής κινήτρων, υπέρ της τελευταίας, προκειμένου να επιτευχθούν νωρίτερα τα αποτελέσματα πρόληψης/μείωσης της ρύπανσης. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.3. | Οι αντιπροσωπευτικές ενώσεις των εργαζομένων εκφράζουν την ικανοποίησή τους για την πρόταση· οι εργαζόμενοι είναι προσηλωμένοι στον πράσινο μετασχηματισμό της βιομηχανίας και υπενθυμίζουν ότι δεν πρόκειται για τεχνολογική, αλλά για κοινωνική πρόκληση. Πρέπει να δοθεί η δέουσα προσοχή ώστε το ευρύτερο κοινό και οι εργαζόμενοι να επωφεληθούν από τις ευρύτερες προσπάθειες πρόληψης της ρύπανσης που απαιτούνται για την υλοποίηση της Πράσινης Συμφωνίας της ΕΕ, οι οποίες συνάδουν πλήρως με τη δίκαιη μετάβαση. Οι ενώσεις των εργαζομένων πιστεύουν ότι οι αυστηρότεροι ευρωπαϊκοί κανόνες για την προστασία του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας στηρίζουν το εργατικό δυναμικό και τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας καθιστώντας βιώσιμη την ίδια τη βιομηχανία — υπάρχουν καλά παραδείγματα, όπως από η μετάβαση του πράσινου χάλυβα στη Σουηδία. Τα αυστηρότερα πρότυπα ρύπανσης μπορούν να συμβάλουν στην προσέλκυση επενδύσεων ώστε οι βιομηχανικές υποδομές της ΕΕ να καταστούν κατάλληλες για τη φιλοδοξία μηδενικής ρύπανσης. Η ένωση εργαζομένων υποστηρίζει την επιτάχυνση των προσπαθειών για την υποκατάσταση των επικίνδυνων ουσιών που παράγονται και χρησιμοποιούνται σε βιομηχανικές δραστηριότητες και, ως εκ τούτου, υποστηρίζει τη βελτίωση της διαφάνειας και της φιλικής προς τον χρήστη πρόσβασης σε πληροφορίες σχετικά με τα συστήματα διαχείρισης χημικών ουσιών. |
| --- | --- |

3.3.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις (επανεξέταση της ΟΒΕ)

4.1.   Δομικό τμήμα 1: Αυστηρότερη υιοθέτηση των ΒΔΤ κατά την αδειοδότηση

| 4.1.1. | Η πρόταση αναγνωρίζει, ως βασική αποτυχία, ότι οι περισσότεροι όροι αδειοδότησης ευθυγραμμίζονται με τα πιο χαλαρά επίπεδα ρύπανσης που επιτρέπονται βάσει των σχετικών ΒΔΤ (άρθρο 15 παράγραφος 3). Το αναθεωρημένο άρθρο 15 παράγραφος 3 προτείνει ως νέα προεπιλογή ότι οι συντάκτες των αδειοδοτήσεων θα πρέπει να καθορίζουν τις «αυστηρότερες δυνατές οριακές τιμές εκπομπών που συνάδουν με τις χαμηλότερες εκπομπές που μπορούν να επιτευχθούν με την εφαρμογή ΒΔΤ στην εγκατάσταση». Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η διευκρίνιση αυτή είναι ευπρόσδεκτη και συνεπής με την ΟΒΕ για την πρόληψη της ρύπανσης στην πηγή της. Κατά την αδειοδότηση, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη το ακριβές πεδίο εφαρμογής και τα όρια της τεχνολογίας, προκειμένου να εφαρμοστεί η σύγκριση των σχετικών ΒΔΤ. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Η αναφορά στο «αυστηρό» αλλά τεχνικά εφικτό εύρος στην τελευταία παράγραφο θα το καταστήσει εσωτερικά συνεκτικό και πιο ευθυγραμμισμένο με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.1.3. | Η πρόταση επιτρέπει στον φορέα εκμετάλλευσης να αναλύσει τη «δυνατότητα επίτευξης του αυστηρότερου άκρου» του εύρους των σχετικών με τις ΒΔΤ επιπέδων εκπομπών (BAT-AEL) και «να καταδειχθούν οι βέλτιστες επιδόσεις που μπορεί να επιτύχει η εγκατάσταση με την εφαρμογή ΒΔΤ, όπως περιγράφεται στα συμπεράσματα ΒΔΤ»· απαιτούνται διευκρινίσεις σχετικά με τη διάταξη αυτή (βλ. συστάσεις). |
| --- | --- |

4.1.3.

Διάταξη περί παρεκκλίσεων (άρθρο 15 παράγραφος 4)

| 4.1.4. | Η αναφορά στην απαγόρευση κάθε παρέκκλισης όταν «μπορεί να θέσει σε κίνδυνο» τη συμμόρφωση με ένα πρότυπο ποιότητας περιβάλλοντος (ΠΠΠ) μεταφράζει την προληπτική προσέγγιση σε σαφέστερη νομική διατύπωση και, ως εκ τούτου, υποστηρίζεται, όπως και η ανάγκη για πρόσθετες απαιτήσεις παρακολούθησης για τη μέτρηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον υποδοχής. |
| --- | --- |

4.1.4.

Μέθοδος αποσαφήνισης του τρόπου διενέργειας των αναλύσεων κόστους-οφέλους

| 4.1.5. | Η μέθοδος ανάλυσης κόστους-οφέλους προτείνεται σε ένα νέο παράρτημα ΙΙ ως μέρος των νέων αρχών που πρέπει να τηρούνται κατά τη χορήγηση παρεκκλίσεων. Τα περιβαλλοντικά οφέλη θα πρέπει να περιλαμβάνουν οφέλη για την υγεία και την προστασία του κλίματος, ενώ η μέθοδος ανάλυσης κόστους-ζημιών θα πρέπει να χρησιμοποιεί μόνο τις πιο προστατευτικές μεθόδους, π.χ. τη μέθοδο «Αξία Στατιστικής Ζωής» του ΕΟΠ, προσαρμοσμένη στα επίπεδα τιμών ΟΟΣΑ/ΗΠΑ, με βάση τον ΕΟΠ (έκθεση ETC/ATNI 04/2020) (6). |
| --- | --- |

4.1.5.

| 4.1.6. | Η βελτιωμένη μέθοδος ανάλυσης κόστους-οφέλους θα πρέπει επίσης να χρησιμοποιείται για τον καθορισμό των επιπέδων των κυρώσεων και της αποζημίωσης, αλλά και για τον προσδιορισμό του τι θα πρέπει να θεωρείται «οικονομικά βιώσιμο» στο πλαίσιο του καθορισμού των ΒΔΤ. Η εφαρμογή αυτής της μεθόδου για τη συστηματική εσωτερίκευση του εξωτερικού κόστους θα επιτρέψει επίσης τη δημιουργία πρόσθετων πόρων που θα μπορούσαν να ανακατανεμηθούν για τη στήριξη της υιοθέτησης πρωτοποριακών αναδυόμενων τεχνικών. |
| --- | --- |

4.1.6.

Σχετικά με την απόρριψη του νερού

| 4.1.7. | Οι απαιτήσεις για την επίτευξη ισοδυναμίας των επιπέδων προστασίας σε περίπτωση έμμεσης απόρριψης λυμάτων έχουν καταστεί αυστηρότερες (άρθρο 15 παράγραφος 1). Η πλειονότητα των ενδιαφερόμενων μερών, δηλαδή η κοινωνία των πολιτών και η βιομηχανία υδροδότησης, τάσσονται σαφώς υπέρ των αλλαγών που έγιναν στη νέα πρόταση, δεδομένου ότι αυτή προσθέτει όρους σχετικά με τις προϋποθέσεις κάτω τις οποίες μπορεί να πραγματοποιηθεί η έμμεση απόρριψη. Είναι θετικό το γεγονός ότι επισημαίνεται η ισοδυναμία του φορτίου ρύπανσης και ότι αυτό ισχύει σε όλες τις περιπτώσεις με την επιφύλαξη του άρθρου 18 (συμμόρφωση με τα ΠΠΠ). Θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ισχυρότερη διατύπωση για την απαγόρευση της αραίωσης, ενώ θα πρέπει να καθοριστεί μια προσέγγιση «μηδενικής ανοχής» για τον κατάλογο των ανθεκτικών ρύπων σύμφωνα με την υποχρέωση μη υποβάθμισης που ισχύει στο πλαίσιο της προστασίας των υδάτων. |
| --- | --- |

4.1.7.

| 4.1.8. | Η διάταξη θα μπορούσε να έχει μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία, εάν σε οποιοδήποτε σημείο αποδέσμευσης καθοριστεί μια τιμή-στόχος ικανότητας βιολογικής απομάκρυνσης/βιοαποικοδομησιμότητας που πρέπει να επιτευχθεί. |
| --- | --- |

4.1.8.

Περιορισμός της ευελιξίας μέσω της επικαιροποίησης του διχτυού ασφαλείας της ΕΕ

| 4.1.9. | Η απαίτηση μόνο οι μεγάλες μονάδες καύσης λιγνίτη να μην υπερβαίνουν το αυστηρό εύρος των ΒΔΤ-AEL θα μπορούσε να είχε αποτρέψει ετήσια επιβάρυνση κόστους για την υγεία ύψους τουλάχιστον 42,2 δισ. EUR. Λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ελάχιστες δεσμευτικές απαιτήσεις του παραρτήματος V βασίζονται στα δεδομένα εκπομπών της περιόδου 2000-2001, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι οριακές τιμές εκπομπών του παραρτήματος V, καθώς και οι διατάξεις του καθεστώτος συμμόρφωσης, θα πρέπει να τροποποιηθούν ώστε να ευθυγραμμιστούν με τα αυστηρά ΒΔΤ-AE(E)L και τα BAT-AEL για τις μεγάλες μονάδες καύσης λιγνίτη, για την καύση άνθρακα/λιγνίτη του αναθεωρημένου εγγράφου αναφοράς του 2017 σχετικά με τις μεγάλες μονάδες καύσης λιγνίτη (2017 LCP BREF3). Η πρόταση δεν παρέχει καμία εξήγηση για το γιατί το παρωχημένο δίχτυ ασφαλείας της ΕΕ δεν έχει αναθεωρηθεί. |
| --- | --- |

4.1.9.

Άλλες ελλείψεις που επηρεάζουν αρνητικά την αποτελεσματικότητα των στόχων της ΟΒΕ

| 4.1.10. | Στο νομικό κείμενο του άρθρου 18 των ΠΠΠ θα πρέπει να προσδιορίζονται σαφέστερα μέτρα (π.χ. μειωμένη λειτουργία) με υποχρέωση βάσει αποτελεσμάτων, ώστε να διασφαλίζεται ότι η αρμόδια αρχή θα είναι υποχρεωμένη να λαμβάνει προληπτικά μέτρα (π.χ. «περιθώριο ασφαλείας» για τη συμμόρφωση με τα ΠΠΠ)· θα ήταν ευπρόσδεκτη η ρητή σύνδεση του άρθρου 21 παράγραφος 5 με το εθνικό πρόγραμμα ελέγχου ατμοσφαιρικής ρύπανσης, τα εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα, καθώς και τις κατευθυντήριες γραμμές της ΠΟΥ για την ποιότητα του αέρα (7)· το άρθρο 3 παράγραφος 6 θα πρέπει να τροποποιηθεί αναλόγως. |
| --- | --- |

4.1.10.

Ενισχυμένοι ισότιμοι όροι ανταγωνισμού όσον αφορά την ενημέρωση σχετικά με τις επιδόσεις και την προώθηση της συμμόρφωσης

| 4.1.11. | Η πρόταση έχασε την ευκαιρία να προβλέψει μια αποτελεσματικότερη χρήση των πληροφοριών σχετικά με τις επιδόσεις που έχουν ήδη παραχθεί στο πλαίσιο της ετήσιας έκθεσης συμμόρφωσης (άρθρο 14 παράγραφος 1 της ΟΒΕ)· ένα εναρμονισμένο έντυπο εισαγωγής της υποχρέωσης υποβολής εκθέσεων που θα επιτρέπει την αυτόματη εξαγωγή των εν λόγω πληροφοριών εντός της πύλης του ΕΟΧ θα βελτιώσει σημαντικά την πρόσβαση σε βασικές πληροφορίες σχετικά με τις επιδόσεις. |
| --- | --- |

4.1.11.

| 4.1.12. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει ήδη να θεσπιστούν διατάξεις για την προώθηση της συμμόρφωσης, όπως ελάχιστες συχνότητες βαθμονόμησης για τις συσκευές παρακολούθησης, μη υπέρβαση των επιπέδων αβεβαιότητας των μετρήσεων, ευθυγραμμισμένες με τις πλέον σύγχρονες τεχνολογίες. |
| --- | --- |

4.1.12.

Ενίσχυση των δικαιωμάτων της σύμβασης του Aarhus

| 4.1.13. | Έχουν γίνει βελτιώσεις σε ορισμένες πτυχές που αφορούν τη συμμετοχή του κοινού και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη, οι οποίες ενεργοποιήθηκαν επίσης από μια υπόθεση της επιτροπής συμμόρφωσης της Σύμβασης του Aarhus (8). Οι νέες εγγυήσεις βάσει του άρθρου 25 αφορούν τις αποτελεσματικές προσφυγές και την πρόσβαση στα δικαστήρια και είναι ευπρόσδεκτες. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η διάταξη του άρθρου 25 θα πρέπει να τροποποιηθεί ώστε να συμπεριλάβει όλες τις πράξεις/παραλείψεις στο πλαίσιο της ΟΒΕ και όχι μόνο εκείνες που σχετίζονται με το άρθρο 24. Επιπλέον, θα πρέπει να διερευνηθεί προσεκτικά και συστηματικά το εάν και σε ποιο βαθμό οι ισχυρισμοί εμπιστευτικών επιχειρηματικών πληροφοριών είναι σύμφωνοι με το σχετικό πλαίσιο του Aarhus. |
| --- | --- |

4.1.13.

4.2.   Δομικό τμήμα 2: Στήριξη της καινοτομίας

| 4.2.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πρόταση δεν παρέχει σαφή εργαλεία και κίνητρα για την προώθηση της ουσιαστικής «καινοτομίας». Πρώτον, δεν είναι σαφές σε τι αποσκοπεί αυτή η καινοτομία, λόγω της έλλειψης βασικών δεικτών επιδόσεων (στο εξής: ΒΔΕ) και της έλλειψης στόχων με γνώμονα τα αποτελέσματα. Προβλέπονται ορισμένες διατάξεις που θα κατευθύνουν την υιοθέτηση των «αναδυόμενων τεχνικών». Ωστόσο, τα κριτήρια για την αξιολόγηση του τι συνιστά αναδυόμενη τεχνική βασίζονται μόνο στα επίπεδα τεχνολογικής ετοιμότητας. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η προθεσμία του 2050 για την επίτευξη του «μετασχηματισμού» έρχεται σε αντίθεση με τους στόχους της ΕΕ για τη μείωση της ρύπανσης και των εκπομπών, καθώς και με τους περιορισμούς που θέτουν τα όρια του πλανήτη. Τα ορόσημα και οι ΒΔΕ θα πρέπει να καθοριστούν τώρα, στο πλαίσιο μιας επιστημονικά τεκμηριωμένης διαδικασίας και να περιλαμβάνουν ρητά τις ΜΚΟ και άλλους σχετικούς ενδιαφερόμενους φορείς. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Θα πρέπει να δοθεί επίσημος ρόλος σε άλλα ενδιαφερόμενα μέρη κατά την κατάρτιση των σχεδίων μετασχηματισμού και την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τα έγγραφα αναφοράς ΒΔΤ της ΕΕ. Ο κατάλογος των ενδιαφερόμενων μερών που αναφέρονται στη διάταξη σχετικά με το Κκέντρο καινοτομίας για τον βιομηχανικό μετασχηματισμό και τις εκπομπές (INCITE), συμπεριλαμβανομένου του ΕΟ, είναι καταλληλότερος. Θα πρέπει να ενθαρρυνθεί η πιο ισόρροπη συμμετοχή των διαφόρων ομάδων συμφερόντων και η συμμετοχή της ακαδημαϊκής κοινότητας και άλλων ΜΚΟ στον τομέα της προστασίας της υγείας. |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι ΒΔΕ με σαφείς χρονικά δεσμευτικούς στόχους δράσης θα πρέπει να αναπτυχθούν και θα μπορούσαν να προστεθούν, για παράδειγμα, στο παράρτημα III της ΟΒΕ, το οποίο σχετίζεται με τα κριτήρια για τον προσδιορισμό των ΒΔΤ. Οι εν λόγω ΒΔΕ θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την καθοδήγηση των επανεξετάσεων των εγγράφων αναφοράς ΒΔΤ, καθώς και της διαδικασίας του σχεδίου μετασχηματισμού. Οι επανεξετάσεις αυτές θα πρέπει να πραγματοποιούνται με καλά σχεδιασμένη και έγκαιρη διαδικασία, με ορόσημα που μπορούν να προγραμματίζονται εκ των προτέρων, ώστε να παρέχονται έγκαιρα σήματα και κατάλληλη στήριξη σχεδιασμού. |
| --- | --- |

4.2.4.

| 4.2.5. | Η ΕΟΚΕ προτείνει τον καθορισμό ελάχιστων αρχών, διασφαλίζοντας ότι η πρόληψη της ρύπανσης ευνοείται έναντι της μείωσής της, καθώς και έναν έλεγχο συμβατότητας όσον αφορά τη συμβατότητα των (αναδυόμενων) τεχνικών με την επίτευξη του κεκτημένου και τους καθορισμένους στόχους «μηδενικής ρύπανσης». |
| --- | --- |

4.2.5.

4.3.   Δομικό τμήμα 3: Πόροι και χημικές ουσίες

| 4.3.1. | Το άρθρο 15 παράγραφος 3 στοιχείο α), σύμφωνα με το οποίο οι οριακές τιμές περιβαλλοντικής απόδοσης πρέπει να βρίσκονται εντός του εύρους τιμών ΒΔΤ-AEL και των άλλων επιπέδων περιβαλλοντικής απόδοσης (ΒΔΤ-AEPL), δεν συνάδει επαρκώς με την απαίτηση από τους φορείς εκμετάλλευσης να εφαρμόζουν ΒΔΤ και θα πρέπει να αντιστοιχεί στο αυστηρό επίπεδο του εύρους ΒΔΤ-AEPL που σχετίζεται με τα πρότυπα «νέας μονάδας», όπου γίνεται διαφοροποίηση στο αντίστοιχο συμπέρασμα ΒΔΤ. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον ισχυρότερο ρόλο των ΒΔΤ που σχετίζονται με τη χρήση των πόρων· δεν ωφελούν μόνο το περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία, αλλά παρέχουν και επιχειρηματικό ενδιαφέρον στους φορείς εκμετάλλευσης. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Οι αντιπροσωπευτικές ενώσεις των εργαζομένων και οι ΜΚΟ τονίζουν επίσης τα οφέλη της υποκατάστασης επικίνδυνων ουσιών και της πρόληψης, με τελικό αποτέλεσμα λιγότερες επαγγελματικές ασθένειες όπως ο καρκίνος (που αποτελεί την πρώτη αιτία θανάτου στην εργασία). Η ΕΟΚΕ τόνισε ότι η βελτίωση της πρόσβασης και της ερμηνείας των πληροφοριών σχετικά με τις επιδόσεις θα επιτευχθεί με την άμεση ενσωμάτωση στη διαδικτυακή πύλη του ΕΟΠ. |
| --- | --- |

4.3.2.

4.4.   Δομικό τμήμα 4: Στήριξη της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές

| 4.4.1. | Η πρόταση δεν επαρκεί προκειμένου να καταστεί η ΟΒΕ κατάλληλη για την προστασία του κλίματος. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντική την προστασία του κλίματος. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ένθερμα μια συνδυασμένη προσέγγιση και συνοχή των πολιτικών που αποφέρουν παράλληλα οφέλη. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | Η κοινωνία των πολιτών πρότεινε να καθοριστούν οι ακόλουθες διατάξεις στο κείμενο της ΟΒΕ: η «κλιματική ουδετερότητα» θα πρέπει να αποτελεί συμπληρωματικό κριτήριο ΒΔΤ· το άρθρο 9 παράγραφος 1 διαγράφεται· τα μέτρα απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές καθορίζονται επίσης στο πλαίσιο των σχεδίων μετασχηματισμού, π.χ. 100gCO2eq/kWh από την 1η Ιανουαρίου 2035, και 0gCO2eq/kWh το αργότερο έως το 2040· υποχρεωτική ηλεκτροδότηση και υποχρεώσεις αλλαγής καυσίμου. |
| --- | --- |

4.4.2.

| 4.4.3. | Η βιομηχανία έχει διαφορετική άποψη και, αντ’ αυτού, θα υιοθετήσει μια κατά περίπτωση προσέγγιση, εν αναμονή των πιθανών επιπτώσεων της ενισχυμένης οδηγίας για το ΣΕΔΕ της ΕΕ. Τάσσεται υπέρ της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αναβληθεί η επανεξέταση για τα μέσα του 2028. Το κύριο επιχείρημα είναι ότι το σύστημα ΣΕΔΕ της ΕΕ είναι πιο ευέλικτο ώστε οι φορείς εκμετάλλευσης να αποφασίζουν μόνοι τους ποια μέτρα είναι οικονομικά αποδοτικά να εφαρμοστούν. |
| --- | --- |

4.4.3.

4.5.   Επανασχεδιασμός/επέκταση του πεδίου εφαρμογής (τομεακά σημεία)

Εντατικές κτηνοτροφικές δραστηριότητες (συμπερίληψη βοοειδών, αναθεωρημένα κατώτατα όρια για τα πουλερικά και τους χοίρους)

| 4.5.1. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε ορισμένες αλλαγές όσον αφορά την εκτροφή ζώων βιομηχανικής κλίμακας σε μονάδες μεγάλων ζώων (9). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένει σχετικό όφελος για την υγεία ύψους 5,5 δισ. EUR ετησίως, με εκτίμηση κόστους συμμόρφωσης περίπου 265 εκατ. EUR. |
| --- | --- |

4.5.1.

| 4.5.2. | Οι κύριες αλλαγές αφορούν το καθεστώς αδειοδότησης, με ένα «ελαφρύ» καθεστώς αδειοδότησης που προτείνεται στο νέο κεφάλαιο VΙα. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, δεν είναι προφανής ο τρόπος με τον οποίο η μείωση της ρύπανσης θα επιτευχθεί μόνο με την επέκταση του πεδίου εφαρμογής. Τα μέτρα που πρέπει να εφαρμοστούν μέσω των «λειτουργικών κανόνων» (άρθρο 70θ) δεν έχουν ακόμη καθοριστεί και θα υπόκεινται σε κατ’ εξουσιοδότηση πράξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με προθεσμία συμμόρφωσης έως το 2030. |
| --- | --- |

4.5.2.

| 4.5.3. | Οι κύριες ανησυχίες της κοινωνίας των πολιτών αφορούν τη δυνατότητα των κρατών μελών να χρησιμοποιούν ένα σύστημα καταχώρισης το οποίο έρχεται σε αντίθεση με τις απαιτήσεις που καθορίζονται στις διαδικασίες αδειοδότησης κατά περίπτωση (π.χ. κατάσταση του περιβάλλοντος υποδοχής, ιδίως όσον αφορά τα νιτρικά ιόντα και τη διασπορά κοπριάς). Θα αποτελούσε οπισθοδρόμηση για τις δραστηριότητες του τμήματος 6.6 (χοίροι και πουλερικά) που ρυθμίζονται επί του παρόντος από την ΟΒΕ. Λείπει μια απλή σύνδεση με την ανάγκη συμμόρφωσης με τα ΠΠΠ και την ικανότητα λήψης της γης. Θα πρέπει επίσης να καλυφθεί η ρύπανση από την υδατοκαλλιέργεια. Τέλος, στο κεφάλαιο (άρθρο 70στ) χρησιμοποιούνται αόριστες διατυπώσεις όσον αφορά τη σημασία των ζητημάτων. |
| --- | --- |

4.5.3.

| 4.5.4. | Η θέση των αντιπροσωπευτικών οργανώσεων των ενδιαφερομένων έχει ως εξής: η συμπερίληψη της εκτροφής βοοειδών φαίνεται πρόωρη: οι τιμές εκπομπών που σχετίζονται με τη διασπορά κοπριάς δεν μπορούν να μετρηθούν σωστά, αλλά εκτιμώνται με βάση το είδος της τροφής εισροής· ακόμη και οι εκτιμήσεις δείχνουν διασπορά άνω του +/– 100 % γύρω από τον μέσο όρο· αυτό είναι ακόμη πιο συγκεχυμένο στην εκτροφή σε βοσκοτόπους όπου διασκορπίζονται οι εκπομπές· απουσία αναλυτικής μελέτης του ΚΚΕρ· έλλειψη γνώσεων και ικανοτήτων των φορέων εκμετάλλευσης όσον αφορά τη συλλογή, την παροχή και την υποβολή στοιχείων αυτού του είδους. |
| --- | --- |

4.5.4.

| 4.5.5. | Στόχος της ΟΒΕ είναι ένα γενικά υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος για τις εγκαταστάσεις μεγάλης κλίμακας. Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής συνεπάγεται ότι οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις με ζωικό πληθυσμό τουλάχιστον 150 μονάδες ζωικού κεφαλαίου (ως «κατώτατο όριο») θα καλύπτονται ήδη από τις διατάξεις της ΟΒΕ, ανεξαρτήτως της χρησιμοποιούμενης τεχνολογίας εκτροφής. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι πολλές οικογενειακές γεωργικές εκμεταλλεύσεις εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να υπόκεινται στο ίδιο καθεστώς με άλλες μεγάλες βιομηχανικές μονάδες (όπως για την παραγωγή τσιμέντου ή χάλυβα). Προκειμένου να διασφαλιστεί η αναλογική και οικονομικά αποδοτική εφαρμογή της οδηγίας, η ΕΟΚΕ συνιστά θερμά να αυξηθεί σημαντικά το κατώτατο όριο για τις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις με βάση μια νέα κατάλληλη εκτίμηση αντικτύπου των τεχνολογιών εκτροφής. |
| --- | --- |

4.5.5.

| 4.5.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να διευκρινιστεί το περιεχόμενο των κανόνων λειτουργίας (70θ), δηλαδή εκείνοι που θα ήταν αποτελεσματικότεροι για την επίτευξη των δεδηλωμένων στόχων της πρόληψης της ρύπανσης, ενώ παράλληλα θα πρέπει να είναι ανάλογοι προς τους φορείς εκμετάλλευσης. Γίνεται διαφοροποίηση ως προς το κατά πόσον τα ζώα εκτρέφονται μόνο εποχικά σε εσωτερικές εγκαταστάσεις ή όχι και ποιο είδος μέτρων θα πρέπει να λαμβάνεται για τη διαχείριση της κοπριάς. Η ΕΟΚΕ συνιστά περαιτέρω κίνητρα για τα αγροκτήματα εκτροφής που επιδεικνύουν βέλτιστες περιβαλλοντικές πρακτικές, ιδίως τη βιολογική γεωργία και άλλες γεωργικές πρακτικές που σέβονται την καλή διαβίωση των ζώων και είναι αγροκτήματα ελεύθερης βοσκής, κατά προτίμηση για τοπικά προσαρμοσμένες, τοπικές και σπάνιες φυλές. Το νέο πλαίσιο θα πρέπει να προωθήσει βιώσιμες πρακτικές και να μην παρέχει κίνητρα για βελτιστοποίηση των μεθόδων εντατικής κτηνοτροφίας, π.χ. με περισσότερα μέτρα ελέγχου του αέρα. Το έγγραφο EMAS του 2018 σχετικά με το τομεακό έγγραφο αναφοράς σχετικά με τις βέλτιστες πρακτικές περιβαλλοντικής διαχείρισης για τον γεωργικό τομέα (10) παρέχει χρήσιμη πηγή έμπνευσης για δείκτες αναφοράς της αριστείας που θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως χρήσιμη βάση για τον καθορισμό των εν λόγω προτύπων. |
| --- | --- |

4.5.6.

| 4.5.7. | Η υδατοκαλλιέργεια αποτελεί σύνθετο οικοσύστημα που παρέχει, πέραν των εκπομπών, συνεργικά περιβαλλοντικά οφέλη: μικροκλίμα, έλεγχο της θερμοκρασίας, ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα, νερό, νοικοκυριά, δέσμευση άνθρακα, βιοποικιλότητας κλπ., άρα οι εκπομπές δεν μπορούν να αξιολογούνται ξεχωριστά. Δεν υπάρχει λεπτομερής αναλυτική μελέτη του ΚΚΕρ, ούτε καν στον κατάλογο εγγράφων αναφοράς ΒΔΤ. Απαιτείται ιδιαίτερα ακριβής ορισμός των μορφών ΒΔΤ λόγω του υψηλού αριθμού υφιστάμενων τεχνολογιών, ορισμένες εκ των οποίων είναι ουδέτερου καθαρού κλιματικού ισοζυγίου. |
| --- | --- |

4.5.7.

Δραστηριότητες εξόρυξης ορυκτών

| 4.5.8. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει να συμπεριληφθούν στο πεδίο εφαρμογής της ορισμένα είδη δραστηριοτήτων εξόρυξης ορυκτών και μετάλλων. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει αυτή την συμπερίληψη, γιατί μπορεί να έχει σημαντικό αντίκτυπο στο περιβάλλον, προωθεί την οικολογική ορθή εξερεύνηση των πόρων που θα εξορυχθούν με τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο και, ως εκ τούτου, θα βελτιώσει την αποδοχή από το κοινό. Η ζήτηση ορυκτών κρίσιμης σημασίας αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά στην ΕΕ, πράγμα που σημαίνει πρόσθετες πιέσεις για νέες εξορυκτικές δραστηριότητες. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι δραστηριότητες αυτές ρυθμίζονται ήδη σε εθνικό επίπεδο και μια προσέγγιση της ΕΕ θα στηρίξει τους ισότιμους όρους ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

4.5.8.

Συμπερίληψη της κατασκευής συσσωρευτών δυναμικότητας Γιγαβατώρων

| 4.5.9. | Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προτείνει να συμπεριληφθεί στο πεδίο εφαρμογής της ΟΒΕ η παραγωγή μπαταριών ιόντων λιθίου και η συναρμολόγηση στοιχείων/συσκευών συσσωρευτών, με παραγωγική ικανότητα άνω των 3,5 GWh ετησίως. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη συμπερίληψη αυτή λόγω των αναδυόμενων πορισμάτων σχετικά με τον υψηλό δυνητικό αντίκτυπο που μπορούν να έχουν οι εν λόγω δραστηριότητες, ιδίως όσον αφορά την κατανάλωση νερού και τη χρήση επικίνδυνων μετάλλων. Λόγω του εξηλεκτρισμού των μεταφορών και άλλων εφαρμογών, πρόκειται για έναν ταχέως αναπτυσσόμενο τομέα. Ωστόσο, δεν είναι σαφές γιατί η αρχική πρόταση για κατώτατο όριο δυναμικότητας 2,5 GWh άλλαξε την τελευταία στιγμή. |
| --- | --- |

4.5.9.

Υγειονομική ταφή

| 4.5.10. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει την ενίσχυση των απαιτήσεων που ισχύουν για τους χώρους υγειονομικής ταφής και, ως εκ τούτου, δεν αποτελεί επέκταση του πεδίου εφαρμογής. Η παροχή ΒΔΤ για την υγειονομική ταφή θα βελτιώσει τις περιβαλλοντικές και κλιματικές επιπτώσεις από την υγειονομική ταφή, ιδίως όσον αφορά την πρόληψη/δέσμευση των εκπομπών μεθανίου. Η οδηγία για την υγειονομική ταφή (11) χρονολογείται από το 1999, και σε αντίθεση με ό,τι ορίζει η εν λόγω οδηγία δεν υπάρχουν πρότυπα ΒΔΤ για την υγειονομική ταφή. Διευκρινίζεται επίσης ότι η βιολογική κατεργασία καλύπτει τις δραστηριότητες αναερόβιας κατεργασίας (στο σημείο5.3). Και οι δύο αυτές διευκρινίσεις υποστηρίζονται από την ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

4.5.10.

5.   Γενικές παρατηρήσεις (επανεξέταση του E-ΜΕΜΡ)

| 5.1. | O ΜΕΜΡ πρέπει να εξυπηρετεί τουλάχιστον τρεις αλληλένδετους στόχους, όπως ορίζεται στο άρθρο 1 του πρωτοκόλλου ΜΕΜΡ του Κιέβου (βλ. σημείο 1.18). |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι σύγχρονες και εύχρηστες ολοκληρωμένες πύλες δεδομένων είναι καίριας σημασίας για τη διασφάλιση της παρακολούθησης της προόδου όσον αφορά την πρόληψη της ρύπανσης και τη δημόσια λογοδοσία. Μολονότι η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για ορισμένες από τις νέες διατάξεις, όπως η συστηματική υποβολή εκθέσεων σχετικά με τις εισροές (κατανάλωση, υλικά, επιπτώσεις στην αλυσίδα εφοδιασμού), η συγκεκριμενοποίηση των πληροφοριών, η υποβολή εκθέσεων σχετικά με τις διάχυτες εκπομπές, η μέγιστη φιλικότητα προς τον χρήστη και η ενσωμάτωση διαφόρων ροών υποβολής εκθέσεων, υπάρχουν σοβαρές ανησυχίες όσον αφορά τις ειδικότερες απαιτήσεις, δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο θα καταστεί δυνατή η συγκριτική αξιολόγηση και η προώθηση της συμμόρφωσης. |
| --- | --- |

5.2.

6.   Ειδικές παρατηρήσεις (επανεξέταση του E-ΜΕΜΡ)

| 6.1. | Η ΕΟΚΕ δεν είναι πεπεισμένη ότι η καθυστέρηση της καταχώρισης των εντοπιζόμενων ρύπων που προκαλούν ανησυχία είναι η κατάλληλη λύση για το μέλλον. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι πολίτες έχουν έννομο συμφέρον να λαμβάνουν χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των προϊόντων. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δηλώνει ότι στόχος είναι «η δέσμευση τουλάχιστον του 90 % των εκλύσεων κάθε ρύπου στον αέρα, το νερό και το έδαφος, συμπεριλαμβανομένων μηδενικών ορίων για ουσίες που παρουσιάζουν ιδιαίτερα υψηλό κίνδυνο για το περιβάλλον ή την ανθρώπινη υγεία»· ο στόχος αυτός είναι ευπρόσδεκτος. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Η διατήρηση των ορίων κοινοποίησης θα αυξήσει τον διοικητικό φόρτο για τις αρμόδιες αρχές, όπου υπάρχουν δεδομένα παρακολούθησης, θα πρέπει να χρησιμοποιούνται και, ως εκ τούτου, να αναφέρονται. Με βάση τα ανωτέρω, η ΕΟΚΕ διαφωνεί με τα κατώτατα όρια κοινοποίησης. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η αποδοτικότητα και η αποτελεσματικότητα της υποβολής εκθέσεων μπορούν να βελτιωθούν. Οι φορείς εκμετάλλευσης θα πρέπει να είναι σε θέση να αναφέρουν απευθείας στη διαδικτυακή πύλη του ΕΟΠ τα δεδομένα παρακολούθησης· για τις περισσότερες από αυτές βασίζονται σε συστήματα συνεχούς παρακολούθησης των εκπομπών. Σε πολλές χώρες της ΕΕ, αλλά και στην Κίνα και τις ΗΠΑ, τα ανεπεξέργαστα δεδομένα ΜΔΕ διατίθενται απευθείας στο κοινό σε πραγματικό χρόνο (ή εντός ενός μηνός) στην κεντρική βάση δεδομένων. Το χαρακτηριστικό αυτό δεν προσφέρεται ακόμη από τον ΕΟΠ. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η δυνατότητα άμεσης τηλε-αναφοράς από τους φορείς εκμετάλλευσης στον ΕΟΠ θα άρει κάποιο διοικητικό φόρτο και φόρτο αξιολόγησης της συμμόρφωσης από τις αρμόδιες αρχές, ενώ παράλληλα θα παρέχει περισσότερο χρόνο και αποτελεσματική πρόσβαση στις πληροφορίες για τους διάφορους τελικούς χρήστες. Η αρμόδια αρχή θα διατηρήσει τις αρμοδιότητες επικύρωσης και επιβολής μέσω ειδικών δικαιωμάτων πρόσβασης· οι καταχωρίσεις δεδομένων θα φέρουν επισήμανση της κατάστασής τους (εκκρεμεί επικύρωση/επικυρώθηκε). |
| --- | --- |

6.5.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Οδηγία 2010/75/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2010, περί βιομηχανικών εκπομπών (ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης) (ΕΕ L 334 της 17.12.2010, σ. 17).

1

(2)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 166/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Ιανουαρίου 2006 , για τη σύσταση ευρωπαϊκού μητρώου έκλυσης και μεταφοράς ρύπων και για την τροποποίηση των οδηγιών 91/689/EΟΚ και 96/61/EΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 33 της 4.2.2006, σ. 1).

2

(3)  https://unece.org/environment-policy/public-participation/prtrs-protocol-text

3

(4)  https://industry.eea.europa.eu/

4

(5)  https://eeb.org/library/ngo-preliminary-assessment-of-the-european-commissions-proposal-for-revised-ied-and-e-prtr

5

(6)  https://www.eionet.europa.eu/etcs/etc-atni/products/etc-atni-reports/etc-atni-report-04-2020-costs-of-air-pollution-from-european-industrial-facilities-200820132017

6

(7)  https://www.who.int/news-room/feature-stories/detail/what-are-the-who-air-quality-guidelines

7

(8)  ACCC/C/2014/121 EU: https://unece.org/acccc2014121-european-union

8

(9)  Οι παράγοντες σχετικά με τις μονάδες μεγάλων ζώων βασίζονται στο παράρτημα II του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 808/2014 της Επιτροπής.

9

(10)  Απόφαση (ΕΕ) 2018/813 της Επιτροπής, της 14ης Μαΐου 2018, σχετικά με το τομεακό έγγραφο αναφοράς για τις βέλτιστες πρακτικές περιβαλλοντικής διαχείρισης, τους δείκτες περιβαλλοντικών επιδόσεων ανά τομέα και τους δείκτες αναφοράς της αριστείας για τον γεωργικό τομέα βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1221/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί της εκούσιας συμμετοχής οργανισμών σε κοινοτικό σύστημα οικολογικής διαχείρισης και οικολογικού ελέγχου (EMAS) (ΕΕ L 145, της 8.6.2018, σ. 1) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=CELEX%3A32018D0813.

10

(11)  Οδηγία 1999/31/ΕΚ του Συμβουλίου, της 26ης Απριλίου 1999, περί υγειονομικής ταφής των αποβλήτων (ΕΕ L 182, της 16.7.1999, σ. 1), https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=celex%3A31999L0031

11

---

| 22.11.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 443/140 |
| --- | --- | --- | --- |

22.11.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 443/140

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ασφάλεια του εφοδιασμού και προσιτές τιμές ενέργειας: επιλογές για άμεσα μέτρα και την προετοιμασία για τον επόμενο χειμώνα»

[COM(2022) 138 final]

(2022/C 443/20)

| Εισηγήτρια: | η κ. Alena MASTANTUONO |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Alena MASTANTUONO

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2.5.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 21.6.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 13.7.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 571 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 188/3/13 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2.5.2022

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

21.6.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

13.7.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

571

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

188/3/13

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η εν λόγω ανακοίνωση πρέπει να εξεταστεί υπό το ευρύτερο πρίσμα της στρατηγικής REPower EU, κύριος στόχος της οποίας είναι η απεξάρτηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα. Η κατάσταση είναι σοβαρή και απαιτεί πρωτοφανή απάντηση, αλληλεγγύη και εμπιστοσύνη στον μέγιστο βαθμό μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ. Η Ευρώπη χρειάζεται ένα αποτελεσματικό σχέδιο που θα προβλέπει διαφορετικά σενάρια έλλειψης ενέργειας και θα περιγράφει πώς θα αντιμετωπίζονται αυτά με κοινή δράση των κρατών μελών της ΕΕ και πώς οι ενεργειακές υποδομές θα αξιοποιηθούν αποδοτικότερα και θα αναπτυχθούν περαιτέρω. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) ενθαρρύνει τις κοινές δράσεις από τα κράτη μέλη για την κάλυψη της ανάγκης ιδίων υποδομών και αποδοτικής χρήσης αυτών. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η μείωση της εξάρτησης από το ρωσικό αέριο σημαίνει μεγαλύτερη αυτονομία και απαιτεί αυξημένη χρήση των διαθέσιμων πόρων στην ΕΕ, μεταξύ άλλων με την ταχεία ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ). Η ΕΕ θα πρέπει συνεπώς να αξιοποιήσει στο μέγιστο βαθμό τους διαθέσιμους πόρους και την υπάρχουσα δυναμικότητά της προκειμένου να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις στον ενεργειακό εφοδιασμό. Ωστόσο, οι τοπικές πηγές δεν θα είναι αρκετές ή άμεσα διαθέσιμες, για αυτό η ΕΕ πρέπει να συνάψει νέες εταιρικές σχέσεις με αξιόπιστες χώρες. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ επισημαίνει πως κατά τη σύναψη ενεργειακών εταιρικών σχέσεων με τρίτες χώρες πρέπει να συνεκτιμάται προσεκτικά ο αντίκτυπος της εξάρτησης από χώρες που δεν συμμερίζονται τις αξίες της ΕΕ ή θα μπορούσαν να θεωρηθούν μη φιλικά καθεστώτα. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Το γενεσιουργό αίτιο των σημερινών υψηλών τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας είναι το φυσικό αέριο, που ωθεί προς τα πάνω τις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος. Η μόνη ιδανική λύση στο πρόβλημα αυτό θα ήταν η αύξηση της παραγωγής και της χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας από μη ορυκτές πηγές σε βαθμό που να καλύπτει τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Αν και η ανακοίνωση επικεντρώνεται σε βραχυπρόθεσμα μέτρα για την επίτευξη ασφάλειας εφοδιασμού και προσιτών τιμών, αυτά θα πρέπει να εξετάζονται στο πλαίσιο των πιο μακροπρόθεσμων στόχων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας τη συνεχή και συνεπή τήρηση όλων των βασικών στόχων ενός βιώσιμου ενεργειακού συστήματος: ασφάλεια εφοδιασμού, λογικό κόστος και τιμές και περιβαλλοντική βιωσιμότητα. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η απευθείας στήριξη αποτελεί αναμφίβολα την πιο ρεαλιστική επιλογή ως μέτρο έκτακτης ανάγκης. Η αξιοποίηση των αυξημένων εσόδων από το ΦΠΑ και τη φορολόγηση της ενέργειας μπορεί να συνδράμει τα κράτη μέλη στη χρηματοδότηση αυτών των μέτρων. Οποιαδήποτε μέτρα στήριξης στοχεύουν στον μετριασμό της κρίσης θα πρέπει να είναι προσωρινά και να στοχεύουν όσους υποφέρουν περισσότερο, είτε αυτοί είναι πολίτες, είτε ΜΜΕ, είτε ενεργοβόρες βιομηχανίες. Η ανακοίνωση, ωστόσο, αμελεί να αναφέρει πως σημαντική προσπάθεια για τη μείωση της κατανάλωσης αερίου πρέπει να καταβληθεί και από τους καταναλωτές. Μια στήριξη που δεν οδηγεί στη μείωση της κατανάλωσης αερίου δεν αποτελεί βιώσιμη επιλογή. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η κατάσταση δεν απαιτεί παρά στοχευμένα προσωρινά μέτρα στα κράτη μέλη με τη μικρότερη στρεβλωτική επίδραση στην αγορά της ΕΕ, ή μέτρα σε επίπεδο ΕΕ που δεν θα θέτουν σε κίνδυνο τις προσπάθειες απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές ή τον ενεργειακό εφοδιασμό. Γενικά, οι παρεμβάσεις στην αγορά ενέχουν τον κίνδυνο υπονόμευσης πιο μακροπρόθεσμων στόχων δημιουργώντας επενδυτική αβεβαιότητα και αποθαρρύνοντας την απαλλαγή του ενεργειακού κλάδου από τις ανθρακούχες εκπομπές. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τα συμπεράσματα του ACER ότι η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας απέδειξε την ορθή λειτουργία της όσον αφορά την αποφυγή των ενεργειακών περιορισμών ή ακόμα και της διακοπής ηλεκτροδότησης σε ορισμένες περιοχές. |
| --- | --- |

1.6.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Μετά την απόφαση του Κρεμλίνου να παύσει τον εφοδιασμό φυσικού αερίου σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αντελήφθησαν τη σοβαρότητα της κατάστασης, η οποία απαιτεί πρωτοφανή απάντηση και το μέγιστο επίπεδο αλληλεγγύης και εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ. Η Ευρώπη χρειάζεται ένα αποτελεσματικό σχέδιο που θα προβλέπει διαφορετικά σενάρια έλλειψης ενέργειας και θα περιγράφει πώς θα αντιμετωπίζονται αυτά με κοινή δράση των κρατών μελών της ΕΕ και πώς οι ενεργειακές υποδομές θα αξιοποιηθούν αποδοτικότερα. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η εν λόγω ανακοίνωση πρέπει να εξετάζεται στο ευρύτερο πλαίσιο της στρατηγικής REPower EU, κύριος στόχος της οποίας είναι η απεξάρτηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ παραπέμπει στις προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της (1) που περιέχουν απόψεις και μηνύματα τόσο για τα βραχυπρόθεσμα όσο και για τα πιο μακροπρόθεσμα μέτρα επίλυσης αυτού του προβλήματος. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Αν και η ανακοίνωση επικεντρώνεται σε βραχυπρόθεσμα μέτρα για την επίτευξη ασφάλειας εφοδιασμού και οικονομικά προσιτών τιμών, αυτά θα πρέπει να εξετάζονται υπό το πρίσμα πιο μακροπρόθεσμων στόχων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας τη συνεχή και συνεπή επιδίωξη όλων των βασικών στόχων ενός βιώσιμου ενεργειακού συστήματος, δηλαδή, την ασφάλεια εφοδιασμού, το λογικό κόστος και τιμές και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Πρέπει να αναγνωριστεί ότι πολλά μέτρα, ιδίως οι μεγάλες επενδύσεις, χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να υλοποιηθούν στην πράξη, και ενδέχεται να χρειαστούν συμβιβαστικά βραχυπρόθεσμα μέτρα για να εξέλθουμε από την κατάσταση έκτακτης ανάγκης. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Χωρίς ολοκληρωμένη προσέγγιση, ελλοχεύει μεγάλος κίνδυνος αντιμετώπισης οξύτατων συμπτωμάτων με μέτρα που είτε είναι ανεπαρκή είτε, ακόμα χειρότερα, βλάπτουν τις βασικές επιδιώξεις. Η εξασφάλιση ίσης πρόσβασης στην ενέργεια σε προσιτές τιμές και της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού σε λογικό κόστος, με ταυτόχρονη επιδίωξη της κλιματικής ουδετερότητας, πρέπει να αποτελούν απόλυτη προτεραιότητα της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις — Η ασφάλεια του εφοδιασμού φυσικού αερίου με λογικό κόστος

| 3.1. | Η ανακοίνωση προτείνει συλλογική ευρωπαϊκή δράση για την αντιμετώπιση του ζητήματος του εφοδιασμού με φυσικό αέριο. Τα μέτρα περιλαμβάνουν εταιρικές σχέσεις της ΕΕ με τρίτες χώρες και τη διευκόλυνση των συλλογικών αγορών, καθώς και κοινή πολιτική αποθήκευσης φυσικού αερίου. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η μείωση της εξάρτησης από το ρωσικό αέριο σημαίνει μεγαλύτερη αυτονομία και απαιτεί αυξημένη χρήση των διαθέσιμων πόρων στην ΕΕ, μεταξύ άλλων με την ταχεία ανάπτυξη των ΑΠΕ. Η ΕΕ θα πρέπει συνεπώς να αξιοποιήσει στον μέγιστο βαθμό τους διαθέσιμους πόρους και την υπάρχουσα δυναμικότητά της για να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις στον ενεργειακό εφοδιασμό. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Ωστόσο, είναι προφανές οι τοπικές πηγές δεν θα είναι αρκετές ή άμεσα διαθέσιμες. Γι’ αυτό η ΕΕ πρέπει να συνάψει νέες εταιρικές σχέσεις με τρίτες χώρες. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ επισημαίνει πως κατά τη σύναψη ενεργειακών εταιρικών σχέσεων με τρίτες χώρες πρέπει να συνεκτιμάται προσεκτικά ο αντίκτυπος της εξάρτησης από χώρες που δεν συμμερίζονται τις αξίες της ΕΕ ή θα μπορούσαν να θεωρηθούν μη φιλικά καθεστώτα. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Αντιστοίχως, η ΕΕ θα πρέπει να αναλύσει εμβριθώς τα υπέρ και τα κατά της εισαγωγής υδρογόνου από τρίτες χώρες και να αναζητήσει επίσης κατάλληλες λύσεις εντός της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Οι τερματικοί σταθμοί υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ), οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου και οι αγωγοί για την ενίσχυση της πολυσυλλεκτικότητας του εφοδιασμού επιτελούν κεντρική λειτουργία για την ασφάλεια του εφοδιασμού με φυσικό αέριο. Για να αξιοποιηθούν κατά τρόπο βιώσιμο οι διαθέσιμοι πόροι στην ΕΕ, η Ευρώπη θα πρέπει να υλοποιήσει τεράστιες επενδύσεις σε υποδομές και στην έρευνα, ανάπτυξη και καινοτομία. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τις κοινές δράσεις από τα κράτη μέλη για την κάλυψη της ανάγκης ιδίων υποδομών και αποδοτικής χρήσης αυτών. Εφιστά δε την προσοχή σε τρέχοντα έργα όπως η κοινή μίσθωση πλωτού τερματικού ΥΦΑ από τη Φινλανδία και την Εσθονία. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ένθερμα τους νέους κανόνες για την αποθήκευση φυσικού αερίου, που συμφωνήθηκαν γρήγορα από τους Ευρωπαίους συννομοθέτες. Η πλήρωση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης φυσικού αερίου θα συμβάλει σε έναν ασφαλή χειμώνα του 2022-2023, στην απορρόφηση των έντονων ανατιμήσεων, στη θωράκιση των Ευρωπαίων έναντι της ενεργειακής φτώχειας και στην εξασφάλιση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Όπως στη γνωμοδότησή της με θέμα την πολιτική της ΕΕ για την αποθήκευση φυσικού αερίου (2), η ΕΟΚΕ θεωρεί τη συνεργασία με τρίτες χώρες συμπληρωματικό μέτρο ως προς τις επενδύσεις σε νέες υποδομές, το οποίο θα ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ προτρέπει το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να εξετάσουν το ενδεχόμενο χρήσης εγκαταστάσεων αποθήκευσης φυσικού αερίου σε αξιόπιστες γειτονικές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ουκρανίας, οι οποίες θα συμβάλουν στην παροχή ασφάλειας του εφοδιασμού. |
| --- | --- |

3.7.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις — Η αντιμετώπιση των υψηλών τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας

| 4.1. | Η αλματώδης αύξηση στις τιμές ενέργειας στον απόηχο της πανδημίας, η οποία οξύνθηκε περαιτέρω από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, επηρεάζει ευρύ φάσμα καταναλωτών και συμβάλλει στην αύξηση της ενεργειακής φτώχειας σε όλη την Ευρώπη. Εκείνοι που πλήττονταν ήδη από την ενεργειακή φτώχεια βλέπουν την κατάστασή τους να επιδεινώνεται, οι δε καταναλωτές που στο παρελθόν δεν αντιμετώπιζαν προβλήματα κατά την πληρωμή των λογαριασμών ενέργειας διατρέχουν τον κίνδυνο να περιέλθουν σε κατάσταση φτώχειας. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη δημοσιεύσει πολυάριθμες πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών της ενέργειας και του αντικτύπου τους, συμπεριλαμβανομένης της εργαλειοθήκης για δράση και στήριξη (3) και των επιλογών που παρουσιάζονται στην ανακοίνωση REPowerEU όσον αφορά τη στήριξη των ευάλωτων πολιτών και των βαρύτερα πληγεισών επιχειρήσεων, όπως οι ενεργειοβόρες βιομηχανίες, για την ανακούφιση του κόστους παραγωγής και την ενίσχυση των προσπαθειών απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τα μέτρα και θεωρεί ότι αυτά πρέπει οπωσδήποτε να αφορούν και τις ΜΜΕ. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ανάλυση των υπέρ και των κατά των διαφόρων επιλογών για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας και του αντικτύπου τους στους πολίτες και τις επιχειρήσεις, η οποία περιέχεται στην εν λόγω ανακοίνωση. Οι επιλογές συνίστανται σε δύο είδη μέτρων: τη χρηματοπιστωτική υποστήριξη για τον μετριασμό του αντικτύπου των υψηλών τιμών, καθώς και μέτρα παρέμβασης στην αγορά τα οποία αποσκοπούν στη διόρθωση των ίδιων των τιμών. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η απευθείας υποστήριξη αποτελεί αναμφίβολα την πιο ρεαλιστική επιλογή ως μέτρο έκτακτης ανάγκης. Η αξιοποίηση των αυξημένων εσόδων από τον ΦΠΑ και τη φορολόγηση της ενέργειας μπορεί να συνδράμει τα κράτη μέλη στη χρηματοδότηση αυτών των μέτρων. Οποιαδήποτε υποστηρικτικά μέτρα στοχεύουν στον μετριασμό της κρίσης θα πρέπει να είναι προσωρινά και να στοχεύουν σε όσους υποφέρουν περισσότερο, είτε αυτοί είναι πολίτες, είτε ΜΜΕ, είτε ενεργειοβόρες βιομηχανίες. Η ανακοίνωση, ωστόσο, αμελεί να αναφέρει πως σημαντική προσπάθεια για τη μείωση της κατανάλωσης αερίου πρέπει να καταβληθεί και από τους καταναλωτές. Μια στήριξη που δεν οδηγεί στη μείωση της κατανάλωσης αερίου δεν αποτελεί βιώσιμη επιλογή. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Όπως επισημαίνεται ορθά στην ανακοίνωση, δεν υπάρχει ιδανική λύση. Κάθε παρέμβαση στην αγορά ενέργειας θα έχει και αρνητικές επιπτώσεις. Σε πολλές περιπτώσεις αυτές θα συνίστανται σε στρεβλώσεις της αγοράς, φορολογικό κόστος, διατάραξη του εφοδιασμού, αρνητικό αντίκτυπο στις επενδύσεις ή στη συμπεριφορά των καταναλωτών. Με άλλα λόγια, ενδέχεται να επηρεαστούν τις προσπάθειες απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές ή να τεθεί σε κίνδυνο η ασφάλεια του εφοδιασμού. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η εικόνα που περιγράφει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταδεικνύει, συνεπώς, την πολυπλοκότητα της συγκυρίας όπου η Ευρώπη αντιμετωπίζει τριπλή πρόκληση ως προς την ενεργειακή της ασφάλεια, τις προσιτές τιμές και την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Τούτο με τη σειρά του αναδεικνύει την ανάγκη για μια ολοκληρωμένη προσέγγιση που θα διέπει κάθε πολιτική και μέτρο με μέλημα τη συμβατότητα και της συμβολή τους στον στόχο της γενικής αειφορίας του ενεργειακού συστήματος. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Όπως μαρτυρά το έγγραφο, δεν υπάρχει μία ενιαία λύση για όλες τις περιπτώσεις, κάτι που αφήνει στα κράτη μέλη το περιθώριο να αναζητήσουν την καταλληλότερη λύση για τη χώρα τους. Ωστόσο, στην περίπτωση της ενεργειακής αγοράς της ΕΕ, οποιαδήποτε παρέμβαση σε οποιαδήποτε χώρα θα μπορούσε να επηρεάσει την υπόλοιπη αγορά. Γι’ αυτό, η κατάσταση δεν απαιτεί παρά στοχευμένα προσωρινά μέτρα στα κράτη μέλη με τη μικρότερη στρεβλωτική επίδραση στην αγορά της ΕΕ, ή μέτρα σε επίπεδο ΕΕ που δεν θα θέτουν σε κίνδυνο τις προσπάθειες απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές ή τον ενεργειακό εφοδιασμό. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τα συμπεράσματα της πρόσφατης έκθεσης του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER) (4) ότι η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας απέδειξε την ορθή λειτουργία της όσον αφορά την αποφυγή των ενεργειακών περιορισμών ή ακόμα και της διακοπής ηλεκτροδότησης σε ορισμένες περιοχές. Η εκτίμηση του ACER είναι ότι αξίζει να διατηρηθεί ο ισχύων σχεδιασμός της αγοράς. Επιπλέον, ορισμένες πιο μακροπρόθεσμες βελτιώσεις αναμένεται να αποβούν καθοριστικές έτσι ώστε το πλαίσιο να οδηγήσει στην υλοποίηση της φιλόδοξης πορείας απαλλαγής της ΕΕ από τις ανθρακούχες εκπομπές τα επόμενα 10-15 χρόνια, και τούτο με χαμηλότερο κόστος και ταυτόχρονη εγγύηση της ασφάλειας του εφοδιασμού. Η ΕΟΚΕ τονίζει πως κάθε αλλαγή στο σχεδιασμό της αγοράς πρέπει να βασίζεται σε προσεκτική ανάλυση του οικονομικού, κοινωνικού και περιβαλλοντικού της αντικτύπου. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή πως το γενεσιουργό αίτιο των σημερινών υψηλών τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας είναι το φυσικό αέριο, που ωθεί επίσης προς τα πάνω τις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος μέσω της οριακής τιμής. Η ιδανική λύση στο πρόβλημα αυτό θα ήταν η αύξηση της παραγωγής και της χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας από μη ορυκτές πηγές σε βαθμό που να καλύπτει τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί προβληματικά τα ανώτατα όρια τιμών ή άλλες παρεμβάσεις στις χονδρικές αγορές ενέργειας, καθότι θα στρεβλώσουν τα αναγκαία μηνύματα τιμών ενώ ο καθορισμός του «ορθού» επιπέδου τιμών είναι ιδιαίτερα πολύπλοκος. Φορολογικά μέτρα όπως η έκτακτη φορολόγηση των υπερκερδών δεν μειώνουν τις τιμές, απλά θεωρούνται πηγή εσόδων. Γενικά, οι παρεμβάσεις στην αγορά ενέχουν τον κίνδυνο υπονόμευσης πιο μακροπρόθεσμων στόχων δημιουργώντας επενδυτική αβεβαιότητα και αποθαρρύνοντας την απαλλαγή του ενεργειακού κλάδου από τις ανθρακούχες εκπομπές. |
| --- | --- |

4.10.

Βρυξέλλες, 13 Ιουλίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ C 323 της 26.8.2022, σ. 123 και ΕΕ C 323 της 26.8.2022, σ. 129.

1

(2)  ΕΕ C 323 της 26.8.2022, σ. 129.

2

(3)  COM(2021) 660 final.

3

(4)  Τελική έκθεση του ACER με θέμα τον σχεδιασμό της χονδρικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ.

4

---

| 22.11.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 443/144 |
| --- | --- | --- | --- |

22.11.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 443/144

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση ειδικών και προσωρινών μέτρων, λαμβανομένης υπόψη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, σχετικά με τα έγγραφα οδηγού που εκδίδονται από την Ουκρανία σύμφωνα με τη νομοθεσία της»

[COM(2022) 313 final — 2022/0204 (COD)]

(2022/C 443/21)

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο, 28.6.2022
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 4.7.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 91 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 13.7.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 571 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 195/4/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο, 28.6.2022

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 4.7.2022

Νομική βάση

Άρθρα 91 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

13.7.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

571

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

195/4/3

Επειδή θεωρεί ότι η πρόταση είναι ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων εκ μέρους της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) αποφάσισε να εκδώσει θετική γνωμοδότηση για το προτεινόμενο κείμενο.

Βρυξέλλες, 13 Ιουλίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

| 22.11.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 443/145 |
| --- | --- | --- | --- |

22.11.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 443/145

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001 για την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, της οδηγίας 2010/31/ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων και της οδηγίας 2012/27/ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση»

[COM(2022) 222 final]

(2022/C 443/22)

| Αιτήσεις γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 6.6.2022
  Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 15.6.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 91 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών |
| Έγκριση από την Ολομέλεια | 13.7.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 571 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 201/2/1 |

Αιτήσεις γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 6.6.2022

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 15.6.2022

Νομική βάση

Άρθρα 91 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών

Έγκριση από την Ολομέλεια

13.7.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

571

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

201/2/1

Επειδή θεωρεί ότι η πρόταση είναι ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων εκ μέρους της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) αποφάσισε να εκδώσει θετική γνωμοδότηση για το προτεινόμενο κείμενο.

Βρυξέλλες, 13 Ιουλίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---