# Il-Ġurnal Uffiċjali C 365/23 t

| | ISSN 1977-0987 |
| --- | --- |
| Il-Ġurnal Uffiċjali
  tal-Unjoni Ewropea | C 365 |
| | |
| Edizzjoni bil-Malti | Informazzjoni u Avviżi | Volum 6523 ta' Settembru 2022 |

ISSN 1977-0987

Il-Ġurnal Uffiċjali

tal-Unjoni Ewropea

C 365

Edizzjoni bil-Malti

Informazzjoni u Avviżi

Volum 6523 ta' Settembru 2022

---

| Werrej | Paġna |
| --- | --- |
| | I   Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet |
| | RIŻOLUZZJONIJIET |
| | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew |
| | Il-570 Sessjoni Plenarja tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew – Interactio, 15.6.2022–16.6.2022 |
| 2022/C 365/01 | Riżoluzzjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-Ukrajna minn għajnuna għal rikostruzzjoni proposti mis-soċjetà ċivili Ewropea | 1 |
| | OPINJONIJIET |
| | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew |
| | Il-570 Sessjoni Plenarja tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew – Interactio, 15.6.2022–16.6.2022 |
| 2022/C 365/02 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-industrija Ewropea tal-għamara — spinta lit-trasport irkupru tagħha lejn ekonomija innovattiva, ekoloġika u ċirkolari (opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 7 |

Werrej

Paġna

I   Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet

RIŻOLUZZJONIJIET

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Il-570 Sessjoni Plenarja tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew – Interactio, 15.6.2022–16.6.2022

2022/C 365/01

Riżoluzzjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-Ukrajna minn għajnuna għal rikostruzzjoni proposti mis-soċjetà ċivili Ewropea

1

OPINJONIJIET

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Il-570 Sessjoni Plenarja tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew – Interactio, 15.6.2022–16.6.2022

2022/C 365/02

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-industrija Ewropea tal-għamara — spinta lit-trasport irkupru tagħha lejn ekonomija innovattiva, ekoloġika u ċirkolari (opinjoni fuq inizjattiva proprja)

7

---

| | III   Atti preparatorji |
| --- | --- |
| | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew |
| | Il-570 Sessjoni Plenarja tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew – Interactio, 15.6.2022–16.6.2022 |
| 2022/C 365/03 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar a) Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — L-istabbiliment ta’ Dikjarazzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet u l-Prinċipji Diġitali għad-Deċennju Diġitali(COM(2022) 27 final) u b) Drittijiet u prinċipji diġitali (opinjoni esploratorja) | 13 |
| 2022/C 365/04 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli armonizzati dwar l-aċċess ġust għad-data u l-użu tagħha (L-Att dwar id-Data) (COM(2022) 68 final — 2022/0047 (COD)) | 18 |
| 2022/C 365/05 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar Att dwar iċ-Ċipep għall-Ewropa(COM(2022) 45 final) | 23 |
| 2022/C 365/06 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi qafas ta’ miżuri għat-tisħiħ tal-ekosistema Ewropea tas-semikondutturi (l-Att dwar iċ-Ċipep)(COM(2022) 46 final — 2022/0032 (COD)) | 34 |
| 2022/C 365/07 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) 2021/2085 li jistabbilixxi l-Impriżi Konġunti fil-qafas ta’ Orizzont Ewropa, fir-rigward tal-Impriża Konġunta dwar iċ-Ċipep(COM(2022) 47 final — 2022/0033 (NLE)) | 40 |
| 2022/C 365/08 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar gassijiet fluworurati b’effett ta’ serra, li jemenda d-Direttiva (UE) 2019/1937 u li jħassar ir-Regolament (UE) Nru 517/2014(COM(2022) 150 final — 2022/0099 (COD)) | 44 |
| 2022/C 365/09 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar sustanzi li jnaqqsu s-saff tal-ożonu u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 1005/2009(COM(2022) 151 final — 2022/0100 (COD)) | 50 |
| 2022/C 365/10 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) 2017/2107 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-miżuri ta’ ġestjoni, ta’ konservazzjoni u ta’ kontroll applikabbli fiż-żona tal-Konvenzjoni tal-Kummissjoni Internazzjonali għall-Konservazzjoni tat-Tonn tal-Atlantiku (ICCAT) u r-Regolament (UE) .../2022 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi pjan ta’ ġestjoni pluriennali għat-tonn fil-Lvant tal-Atlantiku u fil-Mediterran(COM (2022) 171 final — 2022/0111 (COD)) | 55 |
| 2022/C 365/11 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) Nru 1305/2013 fir-rigward ta’ miżura speċifika biex jingħata appoġġ temporanju eċċezzjonali skont il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) b’rispons għall-impatt tal-invażjoni Russa tal-Ukrajna(COM(2022) 242 final — 2022/0166 (COD)) | 57 |
| 2022/C 365/12 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni Konġunta lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Rispons għall-istrumentalizzazzjoni tal-migranti sponsorjata mill-istat fil-fruntieri esterni tal-UE(JOIN(2021) 32 final) | 60 |
| 2022/C 365/13 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi r-regoli għall-eżerċizzju tad-drittijiet tal-Unjoni fl-implimentazzjoni u l-infurzar tal-Ftehim dwar il-ħruġ tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq mill-Unjoni Ewropea u mill-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika u mill-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika, minn naħa waħda, u r-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq, min-naħa l-oħra(COM(2022) 89 final — 2022/0068(COD)) | 66 |

III   Atti preparatorji

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Il-570 Sessjoni Plenarja tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew – Interactio, 15.6.2022–16.6.2022

2022/C 365/03

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar a) Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — L-istabbiliment ta’ Dikjarazzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet u l-Prinċipji Diġitali għad-Deċennju Diġitali(COM(2022) 27 final) u b) Drittijiet u prinċipji diġitali (opinjoni esploratorja)

(COM(2022) 27 final)

13

2022/C 365/04

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli armonizzati dwar l-aċċess ġust għad-data u l-użu tagħha (L-Att dwar id-Data) (COM(2022) 68 final — 2022/0047 (COD))

(COM(2022) 68 final — 2022/0047 (COD))

18

2022/C 365/05

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar Att dwar iċ-Ċipep għall-Ewropa(COM(2022) 45 final)

(COM(2022) 45 final)

23

2022/C 365/06

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi qafas ta’ miżuri għat-tisħiħ tal-ekosistema Ewropea tas-semikondutturi (l-Att dwar iċ-Ċipep)(COM(2022) 46 final — 2022/0032 (COD))

(COM(2022) 46 final — 2022/0032 (COD))

34

2022/C 365/07

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) 2021/2085 li jistabbilixxi l-Impriżi Konġunti fil-qafas ta’ Orizzont Ewropa, fir-rigward tal-Impriża Konġunta dwar iċ-Ċipep(COM(2022) 47 final — 2022/0033 (NLE))

(COM(2022) 47 final — 2022/0033 (NLE))

40

2022/C 365/08

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar gassijiet fluworurati b’effett ta’ serra, li jemenda d-Direttiva (UE) 2019/1937 u li jħassar ir-Regolament (UE) Nru 517/2014(COM(2022) 150 final — 2022/0099 (COD))

(COM(2022) 150 final — 2022/0099 (COD))

44

2022/C 365/09

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar sustanzi li jnaqqsu s-saff tal-ożonu u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 1005/2009(COM(2022) 151 final — 2022/0100 (COD))

(COM(2022) 151 final — 2022/0100 (COD))

50

2022/C 365/10

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) 2017/2107 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-miżuri ta’ ġestjoni, ta’ konservazzjoni u ta’ kontroll applikabbli fiż-żona tal-Konvenzjoni tal-Kummissjoni Internazzjonali għall-Konservazzjoni tat-Tonn tal-Atlantiku (ICCAT) u r-Regolament (UE) .../2022 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi pjan ta’ ġestjoni pluriennali għat-tonn fil-Lvant tal-Atlantiku u fil-Mediterran(COM (2022) 171 final — 2022/0111 (COD))

(COM (2022) 171 final — 2022/0111 (COD))

55

2022/C 365/11

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) Nru 1305/2013 fir-rigward ta’ miżura speċifika biex jingħata appoġġ temporanju eċċezzjonali skont il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) b’rispons għall-impatt tal-invażjoni Russa tal-Ukrajna(COM(2022) 242 final — 2022/0166 (COD))

(COM(2022) 242 final — 2022/0166 (COD))

57

2022/C 365/12

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni Konġunta lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Rispons għall-istrumentalizzazzjoni tal-migranti sponsorjata mill-istat fil-fruntieri esterni tal-UE(JOIN(2021) 32 final)

(JOIN(2021) 32 final)

60

2022/C 365/13

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi r-regoli għall-eżerċizzju tad-drittijiet tal-Unjoni fl-implimentazzjoni u l-infurzar tal-Ftehim dwar il-ħruġ tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq mill-Unjoni Ewropea u mill-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika u mill-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika, minn naħa waħda, u r-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq, min-naħa l-oħra(COM(2022) 89 final — 2022/0068(COD))

(COM(2022) 89 final — 2022/0068(COD))

66

---

| MT | |
| --- | --- |

MT

---

I Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet

RIŻOLUZZJONIJIET

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Il-570 Sessjoni Plenarja tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew – Interactio, 15.6.2022–16.6.2022

| 23.9.2022 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 365/1 |
| --- | --- | --- | --- |

23.9.2022

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 365/1

---

Riżoluzzjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “L-Ukrajna minn għajnuna għal rikostruzzjoni proposti mis-soċjetà ċivili Ewropea”

(2022/C 365/01)

| Bażi legali | Artikolu 52(4) tar-Regoli ta’ Proċedura |
| --- | --- |
| Adottata fil-plenarja | 16.6.2022 |
| Sessjoni plenarja Nru | 570 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 206/2/2 |

Bażi legali

Artikolu 52(4) tar-Regoli ta’ Proċedura

Adottata fil-plenarja

16.6.2022

Sessjoni plenarja Nru

570

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

206/2/2

| Messaġġi prinċipali







  1. | Status ta’ kandidat tal-UE lill-Ukrajna. Il-KESE jappella lill-Kunsill Ewropew jagħti lill-Ukrajna l-istatus ta’ kandidat għas-sħubija fl-UE fil-laqgħa tiegħu fit-23 u l-24 ta’ Ġunju 2022. Jeħtieġ li l-istatus ta’ kandidat lill-Ukrajna jingħata mingħajr detriment għall-proċess ta’ adeżjoni tal-Balkani tal-Punent li għaddej bħalissa. Il-KESE huwa favur l-istabbiliment ta’ sistema ta’ passi gradwali ta’ integrazzjoni bbażata fuq it-twettiq tal-acquis communautaire. |
| --- | --- |

Messaġġi prinċipali

1.

Status ta’ kandidat tal-UE lill-Ukrajna. Il-KESE jappella lill-Kunsill Ewropew jagħti lill-Ukrajna l-istatus ta’ kandidat għas-sħubija fl-UE fil-laqgħa tiegħu fit-23 u l-24 ta’ Ġunju 2022. Jeħtieġ li l-istatus ta’ kandidat lill-Ukrajna jingħata mingħajr detriment għall-proċess ta’ adeżjoni tal-Balkani tal-Punent li għaddej bħalissa. Il-KESE huwa favur l-istabbiliment ta’ sistema ta’ passi gradwali ta’ integrazzjoni bbażata fuq it-twettiq tal-acquis communautaire.

| 2. | Is-soċjetà ċivili Ewropea tesprimi solidarjetà mal-Ukrajna u l-poplu Ukren. Is-soċjetà ċivili rreaġixxiet minnufih u b’mod effiċjenti, u skattat mobilizzazzjoni unika taċ-ċittadini fil-livell lokali. L-assistenza umanitarja għandha tiżdied u għandha tiġi żborżata b’appoġġ dirett għall-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili. L-NGOs speċjalizzati, flimkien mal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, għandhom ikunu involuti b’mod ġenwin fl-ipprogrammar u l-monitoraġġ tal-assistenza umanitarja tal-UE u dik nazzjonali. |
| --- | --- |

2.

Is-soċjetà ċivili Ewropea tesprimi solidarjetà mal-Ukrajna u l-poplu Ukren. Is-soċjetà ċivili rreaġixxiet minnufih u b’mod effiċjenti, u skattat mobilizzazzjoni unika taċ-ċittadini fil-livell lokali. L-assistenza umanitarja għandha tiżdied u għandha tiġi żborżata b’appoġġ dirett għall-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili. L-NGOs speċjalizzati, flimkien mal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, għandhom ikunu involuti b’mod ġenwin fl-ipprogrammar u l-monitoraġġ tal-assistenza umanitarja tal-UE u dik nazzjonali.

| 3. | L-għoti ta’ perspettiva lir-refuġjati. Il-Kumitat jitlob li r-refuġjati jingħataw l-istess drittijiet bħaċ-ċittadini tal-UE f’dak li għandu x’jaqsam mal-kura tas-saħħa u l-aċċess għas-suq tax-xogħol (ir-rikonoxximent tal-kwalifiki, l-aċċess għas-servizzi tal-aġenziji tal-impjieg, il-korsijiet tal-lingwa, is-sistemi tas-saħħa u tal-edukazzjoni), li t-tnejn li huma huma essenzjali biex jiġi evitat il-faqar li qed jiżdied fost ir-refuġjati. L-imsieħba soċjali jistgħu, permezz ta’ negozjar kollettiv u miżuri ad hoc, jgħinu biex jintegraw lill-ħaddiema u jżommuhom milli jkunu soġġetti għall-isfruttament u d-dumping soċjali. Il-Kumitat jagħmel enfasi partikolari fuq ir-rwol li jaqdu l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili biex jipproteġu u jintegraw mill-ġdid gruppi vulnerabbli li spiss jintesew: il-minorenni mhux akkumpanjati, it-tfal separati u tfal minn ambjenti ta’ kura istituzzjonali, il-persuni b’diżabilità, il-minoranzi Rom u l-vittmi ta’ vjolenza sesswali. |
| --- | --- |

3.

L-għoti ta’ perspettiva lir-refuġjati. Il-Kumitat jitlob li r-refuġjati jingħataw l-istess drittijiet bħaċ-ċittadini tal-UE f’dak li għandu x’jaqsam mal-kura tas-saħħa u l-aċċess għas-suq tax-xogħol (ir-rikonoxximent tal-kwalifiki, l-aċċess għas-servizzi tal-aġenziji tal-impjieg, il-korsijiet tal-lingwa, is-sistemi tas-saħħa u tal-edukazzjoni), li t-tnejn li huma huma essenzjali biex jiġi evitat il-faqar li qed jiżdied fost ir-refuġjati. L-imsieħba soċjali jistgħu, permezz ta’ negozjar kollettiv u miżuri ad hoc, jgħinu biex jintegraw lill-ħaddiema u jżommuhom milli jkunu soġġetti għall-isfruttament u d-dumping soċjali. Il-Kumitat jagħmel enfasi partikolari fuq ir-rwol li jaqdu l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili biex jipproteġu u jintegraw mill-ġdid gruppi vulnerabbli li spiss jintesew: il-minorenni mhux akkumpanjati, it-tfal separati u tfal minn ambjenti ta’ kura istituzzjonali, il-persuni b’diżabilità, il-minoranzi Rom u l-vittmi ta’ vjolenza sesswali.

| 4. | Rikostruzzjoni. Tinħtieġ ssistenza finanzjarja Ewropea u internazzjonali immedjata biex jiġi evitata li l-ekonomija tal-Ukrajna tinqered għalkollox. Għandu jingħata appoġġ finanzjarju biex jiġu appoġġjati l-SMEs, il-bdiewa Ukreni għall-ħsad li jmiss u s-soċjetà ċivili Ukrena, inklużi l-organizzazzjonijiet tal-impjegaturi u t-trade unions, bil-ħsieb li jinżammu kompletament operattivi fi żminijiet ta’ gwerra. L-isforzi ta’ rikostruzzjoni għandhom ikunu xprunati mill-innovazzjoni. Jeħtieġ li l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jkunu involuti mill-qrib biex jiżguraw li jkunu jistgħu jinkisbu r-riformi tal-istat tad-dritt, il-ġlieda kontra l-korruzzjoni u t-tranżizzjoni doppja ekoloġika u diġitali. |
| --- | --- |

4.

Rikostruzzjoni. Tinħtieġ ssistenza finanzjarja Ewropea u internazzjonali immedjata biex jiġi evitata li l-ekonomija tal-Ukrajna tinqered għalkollox. Għandu jingħata appoġġ finanzjarju biex jiġu appoġġjati l-SMEs, il-bdiewa Ukreni għall-ħsad li jmiss u s-soċjetà ċivili Ukrena, inklużi l-organizzazzjonijiet tal-impjegaturi u t-trade unions, bil-ħsieb li jinżammu kompletament operattivi fi żminijiet ta’ gwerra. L-isforzi ta’ rikostruzzjoni għandhom ikunu xprunati mill-innovazzjoni. Jeħtieġ li l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jkunu involuti mill-qrib biex jiżguraw li jkunu jistgħu jinkisbu r-riformi tal-istat tad-dritt, il-ġlieda kontra l-korruzzjoni u t-tranżizzjoni doppja ekoloġika u diġitali.

| 5. | L-iżbokk ekonomiku. Il-gwerra m’għandhiex iddgħajjef l-implimentazzjoni tal-politiki ta’ tranżizzjoni ekoloġika fl-UE. Il-Kumitat jappella lill-Istati Membri u lill-istituzzjonijiet tal-UE biex jieħdu l-miżuri meħtieġa biex irażżnu l-ispekulazzjoni eċċessiva tal-prodotti bażiċi, itejbu t-trasparenza tas-suq u jneħħu temporanjament l-ostakli kollha għall-importazzjonijiet tal-prodotti agrikoli sabiex itaffu l-kriżi tal-prezzijiet tal-ikel. Huwa jwissi li la l-fond NextGenerationEU, il-komponent tal-Fond għall-Irkupru u r-Reżiljenza tiegħu, u lanqas il-flessibbiltà b’rabta mal-Qafas Finanzjarju Pluriennali 2021-2027 attwali ma huma biżżejjed biex ikopru bis-sħiħ il-ħtiġijiet finanzjarji ġġenerati mill-gwerra fl-Ukrajna. |
| --- | --- |

5.

L-iżbokk ekonomiku. Il-gwerra m’għandhiex iddgħajjef l-implimentazzjoni tal-politiki ta’ tranżizzjoni ekoloġika fl-UE. Il-Kumitat jappella lill-Istati Membri u lill-istituzzjonijiet tal-UE biex jieħdu l-miżuri meħtieġa biex irażżnu l-ispekulazzjoni eċċessiva tal-prodotti bażiċi, itejbu t-trasparenza tas-suq u jneħħu temporanjament l-ostakli kollha għall-importazzjonijiet tal-prodotti agrikoli sabiex itaffu l-kriżi tal-prezzijiet tal-ikel. Huwa jwissi li la l-fond NextGenerationEU, il-komponent tal-Fond għall-Irkupru u r-Reżiljenza tiegħu, u lanqas il-flessibbiltà b’rabta mal-Qafas Finanzjarju Pluriennali 2021-2027 attwali ma huma biżżejjed biex ikopru bis-sħiħ il-ħtiġijiet finanzjarji ġġenerati mill-gwerra fl-Ukrajna.

| 6. | Ir-rwol tas-soċjetà ċivili. L-istorja twila u r-rabta tal-KESE mal-organizzazzjonijiet Ukreni tas-soċjetà ċivili jaqdu rwol importanti biex il-mezzi jinżammu miftuħa u jippermettu l-parteċipazzjoni fil-proċess ta’ integrazzjoni tal-UE. Il-Kumitat jappella lill-Istati Membri biex iżidu b’mod sinifikanti l-bini tal-kapaċitajiet, u l-appoġġ organizzattiv u finanzjarju għall-organizzazzjonijiet Ukreni tas-soċjetà ċivili. Huwa jinkoraġġixxi sħubijiet bejn l-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ tal-UE u tal-Ukrajna u jipproponi avveniment li jiffoka fuq l-attiviżmu taż-żgħażagħ u r-rwol tiegħu fir-rikostruzzjoni futura tal-Ukrajna. Il-KESE nnifu jimpenja ruħu li jsaħħaħ il-kooperazzjoni u l-iskambji mal-organizzazzjonijiet Ukreni tas-soċjetà ċivili u li jkompli jippromovi ż-żamma tas-solidarjetà u l-ġenerożità tal-UE fil-konfront tal-Ukrajna. Għal dan il-għan, il-KESE ser jorganizza avveniment mas-soċjetà ċivili Ukrena u s-soċjetà ċivili tal-UE fid-19 ta’ Lulju fi Krakovja.
  Fl-istess ħin, il-KESE jenfasizza li l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili indipendenti li fadal fir-Russja m’għandhomx jitwarrbu. |
| --- | --- |

6.

Ir-rwol tas-soċjetà ċivili. L-istorja twila u r-rabta tal-KESE mal-organizzazzjonijiet Ukreni tas-soċjetà ċivili jaqdu rwol importanti biex il-mezzi jinżammu miftuħa u jippermettu l-parteċipazzjoni fil-proċess ta’ integrazzjoni tal-UE. Il-Kumitat jappella lill-Istati Membri biex iżidu b’mod sinifikanti l-bini tal-kapaċitajiet, u l-appoġġ organizzattiv u finanzjarju għall-organizzazzjonijiet Ukreni tas-soċjetà ċivili. Huwa jinkoraġġixxi sħubijiet bejn l-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ tal-UE u tal-Ukrajna u jipproponi avveniment li jiffoka fuq l-attiviżmu taż-żgħażagħ u r-rwol tiegħu fir-rikostruzzjoni futura tal-Ukrajna. Il-KESE nnifu jimpenja ruħu li jsaħħaħ il-kooperazzjoni u l-iskambji mal-organizzazzjonijiet Ukreni tas-soċjetà ċivili u li jkompli jippromovi ż-żamma tas-solidarjetà u l-ġenerożità tal-UE fil-konfront tal-Ukrajna. Għal dan il-għan, il-KESE ser jorganizza avveniment mas-soċjetà ċivili Ukrena u s-soċjetà ċivili tal-UE fid-19 ta’ Lulju fi Krakovja.

Fl-istess ħin, il-KESE jenfasizza li l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili indipendenti li fadal fir-Russja m’għandhomx jitwarrbu.

IL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW (KESE),

| 1. | jesprimi solidarjetà mal-poplu Ukren u jtenni l-kundanna qawwija tiegħu tal-aggressjoni mhux ġustifikata u mhux provokata kontra l-Ukrajna tal-Federazzjoni Russa taħt it-tmexxija tal-President, Vladimir Putin, u jiġbed l-attenzjoni għar-riżoluzzjoni preċedenti tiegħu dwar Il-gwerra fl-Ukrajna u l-impatt ekonomiku, soċjali u ambjentali tagħha (1), adottata fl-24 ta’ Marzu 2022; |
| --- | --- |

1.

| 2. | jenfasizza li din il-gwerra traġika fit-territorju Ewropew, li issa ilha għaddejja għal kważi erba’ xhur, ħasdet il-ħajja ta’ għadd kbir ta’ nies, inklużi persuni ċivili, u kkawżat qerda u tbatija massiva; żiedet il-livelli ta’ faqar globali u rriżultat fi ħsara soċjali, ekonomika u ambjentali inkalkolabbli u mewġa bla preċedent ta’ refuġjati u persuni spostati. Jappella għar-rispett tad-dritt umanitarju internazzjonali u għar-reġistrazzjoni, l-investigazzjoni u l-prosekuzzjoni adegwata tar-reati tal-gwerra li qed jitwettqu fi bliet u rħula Ukreni mill-invażuri; |
| --- | --- |

2.

| 3. | jappella għal waqfien immedjat mill-ġlied min-naħat kollha, itenni s-supremazija aħħarija tad-diplomazija u jenfasizza li t-tfittxija għal approċċ għaż-żamma tal-paċi u negozjati għandha tkun prijorità fil-livelli kollha tad-dibattitu politiku, u jitlob l-irtirar sħiħ tat-truppi Russi mill-Ukrajna; iħeġġeġ lill-UE tkompli l-assistenza tagħha lill-Ukrajna u lill-poplu tagħha, kif ipprovduta mill-ewwel jum tal-gwerra; jappella għal monitoraġġ dettaljat tal-impatti ekonomiċi, soċjali u ambjentali tas-sanzjonijiet wara l-aggressjoni militari tar-Russja; |
| --- | --- |

3.

| 4. | jinnota li l-gwerra fuq il-fruntiera tal-Lvant tal-UE tmur kontra l-istorja, il-filosofija u l-identità tal-UE; jenfasizza li l-konsegwenzi tal-gwerra huma ta’ theddida għall-valuri tal-UE, għal-libertà u d-drittijiet taċ-ċittadini tal-UE u ta’ abitanti oħrajn u għall-mudell Ewropew tal-ekonomija soċjali tas-suq; jenfasizza li l-paċi u l-prosperità huma pilastri fundaturi tal-Unjoni Ewropea (UE) u li l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili kellhom rwol ewlieni f’dawn l-aħħar deċennji fil-promozzjoni, il-kontribut għal kultura ta’ paċi fil-kontinent Ewropew, u ż-żamma tagħha, ilkoll b’mod attiv; |
| --- | --- |

4.

| 5. | jenfasizza li l-Federazzjoni Russa u r-rappreżentanti attwali tagħha jridu jiġu sospiżi mill-korpi u l-organizzazzjonijiet internazzjonali, l-ewwel nett minn dawk li għandhom l-għan li jżommu l-paċi, jipproteġu d-drittijiet tal-bniedem, u jiżguraw żvilupp sostenibbli u ambjent sikur; |
| --- | --- |

5.

Dwar is-sitwazzjoni umanitarja

| 6. | jinnota li sa minn meta r-Russja bdiet il-gwerra, aktar minn 6,8 miljun persuna (2) ħarbu mill-Ukrajna, u dan ifisser li hija l-aktar kriżi tar-refuġjati li qed tikber b’rata mgħaġġla mit-Tieni Gwerra Dinjija ’l hawn; iżid li tmien miljun persuna ġew spostati internament fl-Ukrajna (3) u li madwar terz tal-popolazzjoni tal-Ukrajna għalhekk ġew imġiegħla jaħarbu minn djarhom; |
| --- | --- |

6.

| 7. | jirrikonoxxi li pajjiżi Ewropej, jiġifieri l-Polonja, ir-Rumanija, l-Ungerija, ir-Repubblika Ċeka, is-Slovakkja u l-Moldova (4), ġew affettwati ħafna mill-influss ta’ refuġjati Ukreni u li dawn il-pajjiżi u speċjalment l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili tagħhom irreaġixxew fil-pront u b’mod effiċjenti, u dan wassal għal mobilizzazzjoni volontarja mingħajr preċedent taċ-ċittadini; |
| --- | --- |

7.

| 8. | jenfasizza li l-fondi tal-UE għall-assistenza umanitarja jridu jiżdiedu u għandhom jiġu żborżati, b’mod partikolari, fil-livell reġjonali u lokali, b’appoġġ dirett u bl-involviment tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, li huma attivi fl-integrazzjoni soċjoekonomika tar-refuġjati; |
| --- | --- |

8.

| 9. | iħeġġeġ lill-Istati Membri, lir-reġjuni tal-UE u lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili biex jagħmlu l-aktar użu effettiv u rapidu possibbli tal-għażliet disponibbli biex jiġu appoġġjati r-refuġjati Ukreni, maħluqa mir-Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar L-Azzjoni ta’ Koeżjoni għar-Refuġjati fl-Ewropa (CARE) propost mill-Kummissjoni Ewropea fit-8 ta’ Marzu 2022, flimkien mar-reviżjoni tar-Regolament REACT-EU proposta mill-Kummissjoni fit-23 ta’ Marzu 2022; jenfasizza li dan l-appoġġ għandu jiġi distribwit primarjament mill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, inklużi l-NGOs speċjalizzati u li l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili għandhom ukoll ikunu involuti direttament fl-organizzazzjoni u l-monitoraġġ tal-assistenza umanitarja tal-UE u dik nazzjonali; |
| --- | --- |

9.

| 10. | jirrakkomanda li jingħata skop ġdid lill-iffrankar iġġenerat fil-qafas finanzjarju pluriennali 2014-2020 u permezz tal-istrument REACT EU, filwaqt li jiġi rispettat l-istat tad-dritt, sabiex ikun jista’ jiġi ridirezzjonat malajr u b’mod flessibbli biex jappoġġja lir-refuġjati, u jħeġġeġ l-istabbiliment ta’ fond separat għal dan il-għan f’każ li l-fondi disponibbli bħalissa ma jkunux biżżejjed għall-akkoljenza u l-integrazzjoni soċjali u fis-suq tax-xogħol tar-refuġjati, inkluż għas-servizzi tal-kura, l-akkomodazzjoni, l-ikel, l-għajnuna materjali, il-programmi ta’ taħriġ u s-servizzi pubbliċi tal-impjiegi; |
| --- | --- |

10.

| 11. | jenfasizza li fir-rispons Ewropew għall-kriżi tal-COVID-19, iċ-ċittadini Ewropej ħassew li l-UE kienet qed tipproteġihom u tniedi prospetti, b’mod partikolari permezz tal-ħolqien tal-programm SURE u n-NextGenerationEU; jenfasizza li la l-fond NextGenerationEU, il-komponent tal-Fond għall-Irkupru u r-Reżiljenza tiegħu, u lanqas il-flessibbiltà skont il-qafas finanzjarju pluriennali (QFP) attwali 2021-2027 ma huma biżżejjed biex ikopru bis-sħiħ il-ħtiġijiet finanzjarji ġġenerati mill-gwerra fl-Ukrajna; jinnota li, f’termini ta’ skala, dawn l-istrumenti ma kinux imfassla biex jindirizzaw l-isfidi l-ġodda li jirriżultaw mill-aggressjoni u l-invażjoni Russa u fl-istess ħin iżommu l-investimenti fil-programmi u l-politiki tal-UE, inklużi prijoritajiet importanti bħat-tranżizzjoni ġusta, u t-tranżizzjoni doppja ekoloġika u diġitali; |
| --- | --- |

11.

| 12. | jenfasizza li hemm bżonn urġenti ta’ mmappjar u koordinazzjoni aħjar bejn il-partijiet ikkonċernati kollha involuti fl-assistenza umanitarja u medika biex jiġi żgurat li l-għajnuna tilħaq malajr u b’mod effiċjenti lil dawk kollha li qed ibatu fi gwerra; |
| --- | --- |

12.

| 13. | jenfasizza li l-miżuri u l-attivitajiet ta’ monitoraġġ iridu jitwettqu f’diversi oqsma bħar-rispett għad-drittijiet tal-bniedem u d-dokumentazzjoni tar-reati tal-gwerra u jilqa’ l-istabbiliment mill-Unjoni Ewropea, l-Istati Uniti, u r-Renju Unit tal-Grupp Konsultattiv dwar l-Atroċitajiet (ACA); |
| --- | --- |

13.

| 14. | jenfasizza li għandu jiġi pprovdut aċċess għas-sistema tal-kura tas-saħħa pubblika lir-refuġjati mill-Ukrajna fuq l-istess bażi taċ-ċittadini tal-UE, kif ukoll assistenza essenzjali għas-saħħa sesswali u riproduttiva, kontraċezzjoni u abort ta’ emerġenza u kura ostetrika għall-vittmi ta’ stupru; |
| --- | --- |

14.

| 15. | jappella lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jagħtu attenzjoni partikolari lis-sitwazzjoni tal-minorenni mhux akkumpanjati, it-tfal separati u tfal minn ambjenti ta’ kura istituzzjonali mill-Ukrajna, biex jiżguraw li l-ħtiġijiet immedjati tagħhom jiġu ssodisfati, li jiġu identifikati u traċċati kif imiss u li d-data tiġi kondiviża bejn l-Istati Membri bil-għan li jerġgħu jingħaqdu mal-familji tagħhom jew li aktar tard jiġu integrati mill-ġdid fis-soċjetà Ukrena, u li tiġi garantita l-protezzjoni tagħhom mill-abbuż jew it-traffikar; |
| --- | --- |

15.

| 16. | jenfasizza s-sitwazzjoni terribbli tal-persuni b’diżabilità li qed jippruvaw jitilqu miż-żoni ta’ gwerra fl-Ukrajna, jew li qed jiffaċċjaw sfidi konsiderevoli bħala refuġjati fil-pajjiżi ospitanti; jinsisti li r-refuġjati kollha għandhom jiġu ttrattati b’mod ugwali, irrispettivament mill-isfond etniku, in-nazzjonalità jew id-diżabilitajiet tagħhom; għal dawn tal-aħħar, għandhom jirċievu assistenza sħiħa fl-istabbiliment ta’ ħajja indipendenti u m’għandhomx jiġu mġiegħla jidħlu f’istituzzjonijiet fil-pajjiżi ospitanti; |
| --- | --- |

16.

| 17. | jenfasizza li l-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol għandha rwol ċentrali fl-integrazzjoni u fit-tnaqqis tal-livell ta’ faqar; iwissi li r-refuġjati li ġejjin mill-Ukrajna jinsabu f’riskju li jsiru l-inqas protetti, li jirċievu l-aktar paga baxxa, li jaħdmu taħt il-kwalifiki tagħhom u li jkunu l-aktar gruppi vulnerabbli fis-suq tax-xogħol, mingħajr protezzjoni soċjali jew id-dritt tal-libertà ta’ assoċjazzjoni u drittijiet tal-ħaddiema; f’dan ir-rigward, jenfasizza l-ħtieġa li jiġu indirizzati b’mod adegwat il-każijiet ta’ kundizzjonijiet tax-xogħol mhux ugwali u li jiġi żgurat li l-ħaddiema jgawdu l-istess drittijiet bħaċ-ċittadini tal-UE u li ma jkunux soġġetti għal sfruttament u dumping soċjali; jappella sabiex jitfasslu strateġiji fuq perjodu ta’ żmien medju u twil għal dawk l-Ukreni li jixtiequ jibqgħu fil-pajjiż ospitanti tagħhom, sabiex jintegrawhom bis-sħiħ fis-swieq tax-xogħol tal-UE; |
| --- | --- |

17.

| 18. | jenfasizza r-rwol kritiku li l-imsieħba soċjali jista’ jkollhom permezz ta’ negozjar kollettiv u miżuri u ftehimiet ad hoc biex jiffaċilitaw l-integrazzjoni tal-ħaddiema li ġejjin mill-Ukrajna fis-suq tax-xogħol tal-UE; jirrimarka li l-aġenziji tal-impjiegi għandhom jappoġġjaw lir-refuġjati bil-firxa sħiħa ta’ servizzi tagħhom, inklużi l-konsulenza, it-tħejjija tal-profili tal-applikanti, l-attivitajiet ta’ kollokament u l-offerta ta’ għodod ta’ appoġġ u jistieden lill-Istati Membri jistabbilixxu jew jappoġġjaw servizzi li jlaqqgħu lir-refuġjati ma’ impjegaturi potenzjali; |
| --- | --- |

18.

| 19. | jenfasizza li prerekwiżit essenzjali għall-integrazzjoni tar-refuġjati mill-Ukrajna fis-suq tax-xogħol tal-pajjiżi ospitanti u l-evitar ta’ kundizzjonijiet ta’ impjieg prekarji huwa r-rikonoxximent tal-kwalifiki, u jinsisti fuq l-istabbiliment ta’ regoli u linji gwida effiċjenti għal rikonoxximent rapidu iżda ta’ kwalità għolja tal-kwalifiki, aċċess għal korsijiet tal-lingwa u aċċess għall-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali għaż-żgħażagħ li qed jaħarbu mill-Ukrajna; |
| --- | --- |

19.

| 20. | jenfasizza li għandhom jittieħdu l-passi kollha meħtieġa biex jiġi żgurat li l-adulti u t-tfal li jfittxu rifuġju fl-UE jkunu jistgħu jkomplu t-triq edukattiva tagħhom u jenfasizza li għandha tingħata attenzjoni speċjali fil-livell skolastiku mhux biss biex jingħelbu l-ostakli lingwistiċi, iżda wkoll għat-trattament ta’ sintomi ta’ trawma, li jista’ jkollhom konsegwenzi negattivi fit-tul; |
| --- | --- |

20.

| 21. | jenfasizza li r-refuġjati mill-Ukrajna għandhom jingħataw l-istess aċċess għas-sistemi tas-sigurtà soċjali u għas-servizzi soċjali bħaċ-ċittadini tal-UE; |
| --- | --- |

21.

Dwar ir-rikostruzzjoni tal-Ukrajna u l-perspettiva tal-UE

| 22. | jilqa’ l-istabbiliment ta’ “Pjattaforma ta’ Rikostruzzjoni tal-Ukrajna” internazzjonali, kif previst fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar “L-Għajnuna lill-Ukrajna u r-Rikostruzzjoni tagħha” u r-rwol ewlieni li ħadet l-UE fil-mobilizzazzjoni tal-assistenza internazzjonali lill-Ukrajna; |
| --- | --- |

22.

| 23. | jappella lill-Unjoni Ewropea tipprovdi finanzjament ta’ emerġenza għall-SMEs fl-Ukrajna, li l-ewwel għandu jiġi dedikat għall-preżervazzjoni ta’ dawn l-SMEs u mbagħad jgħinhom jikbru. Il-prevenzjoni tal-qerda totali tal-ekonomija fl-Ukrajna għandha tkun għan ewlieni ieħor tal-isforzi tal-UE fl-Ukrajna; |
| --- | --- |

23.

| 24. | jenfasizza li r-rikostruzzjoni tal-Ukrajna li se sseħħ wara l-gwerra hija sitwazzjoni ta’ darba li għandha twassal għall-iżvilupp ta’ soċjetà ċivili aktar b’saħħitha, u ta’ ekonomija ġdida, ibbażata fuq l-aħħar teknoloġiji ekoloġiċi u diġitali, u xprunata wkoll mill-innovazzjoni; |
| --- | --- |

24.

| 25. | jinsisti, madankollu, li l-enfasi fuq ir-riformi tal-istat tad-dritt, il-ġlieda kontra l-korruzzjoni u t-tranżizzjoni doppja ekoloġika u diġitali ma tistax tinkiseb mingħajr l-involviment ġenwin tas-soċjetà ċivili u jappella sabiex l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jkunu involuti mill-qrib fl-isforzi ta’ rikostruzzjoni, inkluż l-ippjanar u l-implimentazzjoni tal-mekkaniżmu “Rebuild Ukraine”, peress li jinsabu fl-aħjar pożizzjoni biex jesprimu l-ħtiġijiet taċ-ċittadini Ukreni u biex jassistu fis-segwitu tal-isforzi ta’ rikostruzzjoni u l-allinjament mal-leġiżlazzjoni tal-UE; |
| --- | --- |

25.

| 26. | jenfasizza li l-kunflitt u l-konsegwenzi tiegħu m’għandhomx idgħajfu l-politiki ta’ tranżizzjoni ekoloġika fl-UE iżda pjuttost jaċċeleraw l-implimentazzjoni tagħhom |
| --- | --- |

26.

| 27. | iħeġġeġ lill-Kunsill u lill-Parlament biex jikkunsidraw l-użu ta’ faċilitajiet ta’ ħżin tal-gass f’pajjiżi terzi tal-viċinat, li se jġib valur miżjud f’termini tal-proviżjoni tas-sigurtà tal-provvista, speċjalment fl-Ukrajna; |
| --- | --- |

27.

| 28. | jiġbed l-attenzjoni għall-kriżi globali tal-prezzijiet tal-ikel aggravata mill-gwerra fl-Ukrajna u jistieden lill-Istati Membri u lill-istituzzjonijiet tal-UE jieħdu l-passi meħtieġa biex irażżnu l-ispekulazzjoni eċċessiva ta’ prodotti bażiċi u jsaħħu t-trasparenza tas-suq; |
| --- | --- |

28.

| 29. | jenfasizza li issa jridu jittieħdu miżuri biex jiġu appoġġjati l-bdiewa Ukreni għall-ħsad li jmiss; barra minn hekk, jappella għat-tneħħija temporanja immedjata tal-ostakli kollha, kemm amministrattivi kif ukoll fiżiċi, għall-moviment ta’ prodotti agrikoli bil-ħsieb li jiżdied malajr il-volum tal-importazzjonijiet lejn is-suq intern tal-UE, u lejn partijiet oħra tad-dinja bħall-Afrika, f’setturi fejn l-Ukrajna għadha tista’ tesporta; jappella għall-ftuħ mill-ġdid urġenti tal-portijiet Ukreni u biex jitneħħew il-mini miż-żona taħt l-awspiċi tan-NU biex tkun tista’ ssir l-esportazzjoni ta’ prodotti agrikoli bħall-qamħirrum, iż-żejt u ż-żerriegħa tal-ġirasol, il-fażola tas-sojja u l-għasel; |
| --- | --- |

29.

| 30. | jappella lill-Kunsill Ewropew jagħti lill-Ukrajna l-istatus ta’ kandidat għas-sħubija fl-UE fil-laqgħa tiegħu f’Ġunju 2022; |
| --- | --- |

30.

| 31. | jappoġġja l-adeżjoni tal-Ukrajna mal-UE, abbażi tal-mertu u f’konformità mal-istandards miftiehma għall-adeżjoni mal-UE; mingħajr ħsara għall-proċess ta’ adeżjoni li għaddej bħalissa tal-Balkani tal-Punent (5), jappella sabiex il-politika ta’ koeżjoni u l-istrumenti finanzjarji tagħha jiġu adattati b’mod adegwat fis-snin li ġejjin biex jiġu indirizzati l-isfidi tar-rikostruzzjoni tal-pajjiż wara l-gwerra; jappella għal analiżi bir-reqqa tal-potenzjal ekonomiku u soċjali tal-integrazzjoni tal-Ukrajna fis-Suq Uniku; |
| --- | --- |

31.

| 32. | l-UE, filwaqt li żżomm l-istandards għas-sħubija, tista’ tistabbilixxi passi gradwali għat-twettiq tal-acquis communautaire; jenfasizza li, fid-dawl ta’ kwalunkwe aggressjoni militari, l-unità bejn l-Istati Membri tal-UE trid tibqa’ regola fir-rigward tal-politika tat-tkabbir; iħeġġeġ li jiġu eżaminati modi oħra għal membri mhux tal-UE biex jingħaqdu mal-arkitettura ekonomika, soċjali u ta’ sigurtà tal-Ewropa; josserva, madankollu, li tali sħubijiet jew assoċjazzjonijiet m’għandhomx jitqiesu bħala alternattiva għas-sħubija fl-UE; |
| --- | --- |

32.

Dwar l-appoġġ għall-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili

| 33. | jenfasizza r-rwol tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew fil-koordinazzjoni mal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili Ukreni u ż-żamma tal-kanali magħhom miftuħa bis-saħħa tal-istorja twila tiegħu ta’ kuntatti bilaterali bejn l-UE u s-soċjetà ċivili tal-Ukrajna; f’dan ir-rigward, jenfasizza l-kisbiet ta’ mekkaniżmi stabbiliti sew, b’mod partikolari l-pjattaforma tas-soċjetà ċivili UE-Ukrajna u l-gruppi konsultattivi domestiċi Ukreni, stabbiliti taħt il-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni UE-Ukrajna; jappella lill-UE tappoġġja l-parteċipazzjoni tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili Ukreni fin-networks tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fl-UE; |
| --- | --- |

33.

| 34. | jenfasizza l-ħtieġa li jitnieda proċess ta’ bini tal-kapaċitajiet għall-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili Ukreni sabiex ikunu jistgħu jipparteċipaw fil-proċess ta’ integrazzjoni tal-UE u jkunu jistgħu jsawru u jimmonitorjaw dan il-proċess; |
| --- | --- |

34.

| 35. | jenfasizza l-ħtieġa li jissaħħaħ l-appoġġ għas-soċjetà ċivili tal-Ukrajna, inklużi l-organizzazzjonijiet ta’ min iħaddem u t-trade unions, permezz ta’ fondi apposta tal-UE, bil-għan li jinżammu kompletament operattivi fi żminijiet ta’ gwerra; iwissi kontra tentattivi biex il-gwerra tintuża biex tiġġustifika azzjonijiet immirati lejn it-tnaqqis tal-livell ta’ protezzjoni tad-drittijiet tal-ħaddiema u l-protezzjoni soċjali, li se jaggravaw il-konsegwenzi ekonomiċi u soċjali negattivi tal-gwerra; |
| --- | --- |

35.

| 36. | jenfasizza r-rwol ta’ dawk l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili Ewropej, li huma attivi fit-tfittxija ta’ soluzzjonijiet għaż-żamma tal-paċi u fl-indirizzar tal-impatti varji tal-kriżi Ukrena mill-perspettiva soċjali, umanitarja, ekonomika u politika; u jenfasizza l-importanza li jiġu pprovduti appoġġ u assistenza komprensiva għalihom permezz ta’ programmi ffinanzjati mill-UE mfassla speċifikament għal dan il-għan; |
| --- | --- |

36.

| 37. | jonora l-/jagħti ġieħ lill-kontribut tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili mill-Istati Membri tal-UE li qed jipprovdu appoġġ lir-refuġjati Ukreni li jmur ferm lil hinn mill-għajnuna pprovduta mill-awtoritajiet pubbliċi rilevanti u jappella lill-Istati Membri jżidu b’mod sinifikanti l-appoġġ organizzattiv u finanzjarju tagħhom għal dawn l-organizzazzjonijiet, inkluż mill-fondi tal-Unjoni Ewropea; |
| --- | --- |

37.

| 38. | jirrakkomanda li ż-żgħażagħ li qed jaħarbu mill-Ukrajna jiġu inklużi fil-programmi ta’ skambju universitarju tal-UE u jenfasizza l-importanza li jiġu mobilizzati ż-żgħażagħ tal-Ewropa, li jappoġġjaw il-valuri Ewropej, u li tissaħħaħ il-kapaċità tagħhom; iħeġġeġ sħubijiet bejn il-Kunsilli Nazzjonali taż-Żgħażagħ tal-UE u tal-Ukrajna, kif ukoll skambji bejn l-UE u ż-żgħażagħ mill-Ukrajna u l-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ; il-kooperazzjoni tista’ tinkludi l-organizzazzjoni ta’ avveniment li jiffoka fuq l-attiviżmu taż-żgħażagħ u r-rwol tiegħu fir-rikostruzzjoni futura tal-Ukrajna; |
| --- | --- |

38.

| 39. | jappella biex jingħata appoġġ lill-banek tal-ikel li għandhom rwol kruċjali biex jingħelbu l-isfidi u l-ostakli għat-twassil ta’ donazzjonijiet tal-ikel, peress li l-għajnuna alimentari saret kritika għall-appoġġ tal-ħtiġijiet ta’ emerġenza tal-popolazzjoni tal-Ukrajna u tar-refuġjati li ġejjin mill-Ukrajna; |
| --- | --- |

39.

| 40. | jenfasizza l-ħtieġa li jitkompla l-appoġġ internazzjonali għall-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili mill-Ukrajna u minn pajjiżi oħra, li qed jiġġieldu għall-protezzjoni ambjentali u jirrikonoxxi li l-kunflitt se jkollu impatt ambjentali serju; |
| --- | --- |

40.

| 41. | jenfasizza l-ħtieġa li jissaħħaħ l-appoġġ għal midja indipendenti u verifikaturi tal-fatti ta’ kwalità tajba, inkluż fil-viċinat tal-UE, peress li huma kruċjali fit-tisħiħ tar-reżiljenza kontra l-propaganda u d-diżinformazzjoni; jappella lill-UE timplimenta kampanja ta’ kontropropaganda aktar qawwija, b’mod partikolari f’pajjiżi terzi fl-Afrika u fl-Asja, sabiex tiġi miġġielda l-gwerra ta’ miżinformazzjoni; |
| --- | --- |

41.

| 42. | jinsab imħasseb ħafna dwar is-sitwazzjoni tas-soċjetà ċivili indipendenti fir-Russja kif ukoll tal-midja u l-ġurnalisti li jipprovdu sorsi alternattivi ta’ informazzjoni liċ-ċittadini Russi sabiex tiġi miġġielda l-propaganda Russa; jappella għall-appoġġ tal-UE għal dawk l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u l-individwi li jixtiequ jkomplu l-attivitajiet tagħhom fir-Russja u għal viżi umanitarji għall-attivisti tas-soċjetà ċivili li jixtiequ jitilqu mill-pajjiż; josserva li għadd ta’ organizzazzjonijiet Russi qed jgħinu lill-Ukreni spostati fir-Russja biex jilħqu l-UE jew il-partijiet tal-Punent tal-Ukrajna u li dawn l-organizzazzjonijiet jeħtieġu appoġġ speċifiku biex jiksbu viżi għar-refuġjati Ukreni li jixtiequ jitilqu mir-Russja; |
| --- | --- |

42.

| 43. | jimpenja ruħu li jsaħħaħ il-kooperazzjoni u l-iskambji mal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili Ukreni, li jkompli jippromovi ż-żamma tas-solidarjetà u l-ġenerożità tal-UE fil-konfront tal-Ukrajna, u huwa lest li jipprovdi l-għarfien espert tiegħu dwar il-konsolidazzjoni tad-djalogu soċjali u ċivili lill-awtoritajiet tal-UE u tal-Ukrajna. Għal dan il-għan, il-KESE ser jorganizza avveniment mas-soċjetà ċivili Ukrena u s-soċjetà ċivili tal-UE fid-19 ta’ Lulju fi Krakovja. |
| --- | --- |

43.

Brussell, is-16 ta’ Ġunju 2022.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  ĠU C 290, 29.7.2022, p. 1.

1

(2)  UNHCR – 31 ta’ Mejju.

2

(3)  UNHCR – 23 ta’ Mejju.

3

(4)  UNHCR – 31 ta’ Mejju.

4

(5)  Riżoluzzjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-gwerra fl-Ukrajna u l-impatt ekonomiku, soċjali u ambjentali tagħha” (ĠU C 290, 29.7.2022, p. 1).

5

---

OPINJONIJIET

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Il-570 Sessjoni Plenarja tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew – Interactio, 15.6.2022–16.6.2022

| 23.9.2022 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 365/7 |
| --- | --- | --- | --- |

23.9.2022

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 365/7

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “L-industrija Ewropea tal-għamara — spinta lit-trasport irkupru tagħha lejn ekonomija innovattiva, ekoloġika u ċirkolari”

(opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2022/C 365/02)

| Relatur: | Anastasis YIAPANIS |
| --- | --- |
| Korelatur: | Rolf GEHRING |

Relatur:

Anastasis YIAPANIS

Korelatur:

Rolf GEHRING

| Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja | 21.10.2021 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 52(2) tar-Regoli ta’ Proċedura |
| | Opinjoni fuq inizjattiva proprja |
| Sezzjoni kompetenti | Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali (CCMI) |
| Adottata fis-sezzjoni | 13.5.2022 |
| Adottata fil-plenarja | 15.6.2022 |
| Sessjoni Plenarja Nru | 570 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 207/1/2 |

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja

21.10.2021

Bażi legali

Artikolu 52(2) tar-Regoli ta’ Proċedura

Opinjoni fuq inizjattiva proprja

Sezzjoni kompetenti

Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali (CCMI)

Adottata fis-sezzjoni

13.5.2022

Adottata fil-plenarja

15.6.2022

Sessjoni Plenarja Nru

570

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

207/1/2

1.   Konklużjonjiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | L-Ewropa għandha settur tal-għamara dinamiku ħafna b’diversità kbira f’termini tad-daqs tal-kumpaniji u l-proċessi tax-xogħol, kif ukoll ta’ disinn. Is-settur ikopri ċ-ċiklu tal-ħajja kollu u jipprovdi opportunitajiet tajbin biex jitħaddnu s-sostenibbiltà u t-tranżizzjoni lejn mudelli ekonomiċi ċirkolari. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-kumpaniji Ewropej jeħtieġ li jikkonformaw ma’ regolamenti stretti dwar l-ambjent, il-prodotti, is-saħħa u s-sikurezza, li naturalment iżidu l-ispejjeż operatorji. Il-kompetizzjoni internazzjonali ġġarrab distorsjoni mis-sussidji tal-gvern offruti lill-kompetituri esterni u mill-prattiki inġusti użati biex jinkiseb aċċess għas-suq, speċjalment minn entitajiet ekonomiċi mill-Asja. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-KESE jixtieq jenfasizza li l-bilanċ tajjeb bejn it-tkabbir ekonomiku, is-sostenibbiltà u l-benesseri soċjali huwa l-mira t-tajba għall-futur tas-settur tal-għamara fl-UE. Il-Kumitat iqis li n-negozji jeħtieġu qafas leġiżlattiv koerenti dwar il-proprjetà intellettwali li jipproteġi l-interessi tagħhom u li jkun adatt għat-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-KESE jirrakkomanda bis-sħiħ li l-prodotti kollha tal-għamara importati jikkonformaw b’mod strett mar-regoli tal-UE, inkluż l-obbligi ta’ informazzjoni għall-konsumatur. Il-KESE jappella wkoll għal leġiżlazzjoni koerenti tal-UE li timponi formati standardizzati tat-tikkettar għall-prodotti kollha. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Peress li l-industrija tuża ħafna materja prima, l-aċċess affidabbli u mingħajr xkiel għal riżorsi ta’ kwalità għolja u ktajjen ta’ valur sodi huma essenzjali għas-settur. Barra minn hekk, minħabba li d-domanda għall-injam, il-materja prima ewlenija għall-industrija tal-għamara, qiegħda tiżdied b’mod kostanti, il-KESE jqis li huwa kruċjali li tiġi estiża u mmodernizzata l-infrastruttura tal-foresti u s-sostenibbiltà tagħha, u li jittejbu l-ħiliet u t-teknoloġiji. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-KESE jqis li l-injam prodott fl-Ewropa huwa assi importanti ħafna li għandu jintuża biex jiġu ġġenerati prodotti b’valur miżjud għoli. Il-Kumitat jemmen li l-esportazzjonijiet tal-materja prima tal-injam ma jagħmlu l-ebda sens f’termini ekonomiċi u jappella għal strumenti għad-difiża tal-kummerċ li jipproteġu lill-produtturi lokali tal-għamara. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Barra minn hekk, il-Kumitat jistieden lill-Istati Membri biex itemmu s-sussidji u inċentivi oħra għall-ħruq tal-injam għall-enerġija u biex jippromovu l-prinċipju ta’ użu kaskata. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-KESE jixtieq jappella għal tnaqqis jew eliminazzjoni tat-tariffi għall-materja prima tal-injam primarja u sekondarja importata. Barra minn hekk, il-Kumitat jitlob li dawk li jfasslu l-politika jiżguraw li jiġu infurzati l-kriterji ta’ sostenibbiltà fil-ftehimiet kummerċjali u li l-importazzjonijiet jinkludu kriterji ta’ verifika rigward il-kundizzjonijiet tax-xogħol, il-libertà ta’ assoċjazzjoni u t-trattament ġust tal-ħaddiema. Il-KESE jħeġġeġ li d-drittijiet tal-bniedem għandhom ikunu parti mill-proċeduri ta’ diliġenza dovuta, b’rispett sħiħ għall-konvenzjonijiet tal-ILO dwar id-drittijiet tal-bniedem u tal-ħaddiema. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Is-settur tal-għamara jrid ikun parti mill-inizjattiva tal-Bauhaus Ewropea l-Ġdida (1), u jikkontribwixxi għall-ħolqien ta’ prodotti sostenibbli u inklużivi għall-mod il-ġdid ta’ għajxien, li fih is-sostenibbiltà tiġi armonizzata mal-istil ta’ ħajja. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Il-ftehim tal-imsieħba soċjali dwar it-tnaqqis tal-formaldeid fil-produzzjoni tal-pannelli huwa eżempju eċċellenti ta’ kif ftehimiet volontarji tal-imsieħba soċjali fil-livell Ewropew jistgħu jgħinu wkoll biex jitnaqqsu l-perikli għas-saħħa. Barra minn hekk, il-Kumitat jappella għal pakketti sostenibbli u kompletament riċiklabbli u jirrakkomanda li jsir rieżami tad-Direttiva 94/62/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta’ Diċembru 1994 dwar l-Imballaġġ u l-Iskart mill-Imballaġġ (2). |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Il-KESE jqis li hija meħtieġa tranżizzjoni b’pass mgħaġġel mill-fluss lineari tal-materjali u tal-enerġija lejn mudell ċirkolari sabiex ikun jista’ jsir irkupru tal-valur mill-prodotti u jiġu żgurati t-tkabbir ekonomiku u l-ħolqien tal-impjiegi. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Il-Kumitat iqis li huwa essenzjali li l-produtturi tal-għamara jfasslu l-prodotti tagħhom b’tali mod li jippermetti l-irkupru tal-valur u jiffaċilita l-użu mill-ġdid, it-tiswija, ir-rinnovazzjoni u r-riċiklaġġ. Skema ta’ responsabbiltà estiża tal-produttur fis-settur tal-għamara għandha l-potenzjal li żżid il-kapaċitajiet ta’ użu mill-ġdid u riċiklaġġ fl-Unjoni. Barra minn hekk, il-Kumitat jappella għal projbizzjoni leġiżlattiva Ewropea tar-rimi tal-għamara fil-landfills sabiex jiżdiedu l-irkupru u l-użu mill-ġdid ta’ materjali ta’ valur. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Is-settur jeħtieġ forza tax-xogħol b’livell għoli ta’ ħiliet u aktar attraenza għall-ġenerazzjoni żagħżugħa. Is-settur irid jagħmel ħiltu biex itejjeb kontinwament il-kundizzjonijiet tax-xogħol, filwaqt li joħloq għażliet ta’ taħriġ u jiffoka fuq il-motivazzjoni ta’ speċjalisti b’ħiliet għoljin u diġitali biex jissieħbu fl-industrija. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Il-Kumitat jistieden lil-leġiżlaturi Ewropej jappoġġjaw b’mod attiv inizjattivi tranżnazzjonali li jżidu l-kwalità ta’ kull forma ta’ apprendistat fis-settur tal-għamara. Erasmus aktar ambizzjuż għall-apprendisti jgħin biex jiġu trasferiti aħjar it-tradizzjonijiet rikki u diversi u l-potenzjal innovattiv tal-produzzjoni tal-għamara fl-Ewropa. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Il-programmi edukattivi, l-inizjattivi ta’ tagħlim tul il-ħajja, u l-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali jridu jiġu żviluppati bl-involviment attiv tal-imsieħba soċjali, l-istituzzjonijiet edukattivi u NGOs rilevanti oħrajn. It-tħejjija tal-forza tax-xogħol għall-isfidi futuri tas-settur hija essenzjali. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Il-KESE jappella għal investimenti fil-ħiliet, fid-disinn, fil-kreattività u fl-iżvilupp tal-katina tal-valur, u għal titjib fl-aċċess għall-programmi tar-riċerka, żvilupp u innovazzjoni għall-produtturi tal-għamara. L-SMEs jeħtiġilhom jingħataw riżorsi adegwati biex janalizzaw l-iżvilupp tan-negozju tagħhom b’mod ċirkolari, innovattiv u sostenibbli. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Il-Kumitat jemmen li l-ħolqien ta’ domanda għall-għamara użata u l-għoti ta’ appoġġ lill-atturi mingħajr skop ta’ qligħ involuti fil-proċess tar-riċiklaġġ jew tal-użu mill-ġdid kreattiv tal-għamara użata jista’ jkollhom impatt pożittiv fuq il-miri tat-tranżizzjoni ekoloġika. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Fl-aħħar nett, il-KESE jappella għall-iżvilupp ta’ pjattaforma Ewropea li tinkludi kumpaniji, imsieħba soċjali, organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, istituti tar-riċerka, universitajiet u partijiet ikkonċernati rilevanti oħrajn filwaqt li tippromovi l-iżvilupp tan-negozju fl-għamara. |
| --- | --- |

1.18.

2.   Kummenti introduttorji

| 2.1. | L-Istrateġija Industrijali l-Ġdida għall-Ewropa (3) hija ffukata fuq it-tranżizzjoni irriversibbli u progressiva lejn sistema ekonomika sostenibbli li ma tħalli l-ħadd jibqa’ lura, tħaddan id-diġitalizzazzjoni u l-iżviluppi ekoloġiċi, u tibni sħubijiet bejn l-industrija, l-imsieħba soċjali, l-awtoritajiet pubbliċi u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili rilevanti. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | L-Ewropa għandha settur tal-għamara dinamiku b’diversità kbira f’termini tad-daqs tal-kumpaniji u l-proċessi tax-xogħol. B’mod ġenerali, is-settur jirrikjedi ħafna ħaddiema, bi ktajjen tal-valur li għadhom lokali jew reġjonali, u huwa ddominat ħafna mill-SMEs u mill-mikrokumpaniji. Huwa jimpjega madwar miljun ħaddiem u jammonta għal kwart tal-produzzjoni dinjija totali (4). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Is-settur ikopri ċ-ċiklu tal-ħajja kollu: il-materja prima, l-ipproċessar, l-użu, il-manutenzjoni, l-użu mill-ġdid, ir-riċiklaġġ, il-bijomassa għall-enerġija. Għalhekk, dan jipprovdi opportunitajiet tajbin biex jitħaddnu s-sostenibbiltà u t-tranżizzjoni lejn mudelli ekonomiċi ċirkolari. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Il-pandemija tal-COVID-19 laqtet ħażin lis-settur tal-għamara, speċjalment lill-ktajjen tal-valur transfruntiera, li kienu affettwati b’mod qawwi mill-għadd kbir ta’ restrizzjonijiet għall-moviment liberu tal-merkanzija u tal-persuni. Dan juri l-importanza ta’ suq uniku integrat u li jiffunzjona tajjeb. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Aspetti ta’ kompetittività

| 3.1. | Ir-regolamenti, l-istandards, l-iskemi ta’ ċertifikazzjoni u r-rekwiżiti tat-tikkettar nazzjonali differenti jikkostitwixxu ostaklu għall-produtturi tal-UE u joħolqu spejjeż sproporzjonati għall-kumpaniji. L-istandardizzazzjoni u r-regoli armonizzati madwar l-UE kollha għandhom il-potenzjal li jimminimizzaw l-ostakli u li jġibu ċertezza u fehim komuni għall-parteċipanti kollha fis-suq. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Iż-żieda reċenti fil-prezzijiet tal-enerġija fl-Ewropa għandha impatt negattiv fuq il-kompetittività tas-settur u żżid mal-problema tad-disponibbiltà tar-riżorsi u ż-żieda fil-prezzijiet għall-materja prima. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Minbarra l-kompetizzjoni dejjem akbar fis-suq internazzjonali, il-kumpaniji minn pajjiżi terzi xi drabi jużaw prattiki inġusti biex jiksbu aċċess għas-suq, speċjalment entitajiet ekonomiċi mill-Asja, li f’ċerti okkażjonijiet huma ssussidjati mill-gvernijiet tagħhom. Barra minn hekk, il-kumpaniji Ewropej jeħtieġ li jikkonformaw ma’ regolamenti ambjentali, tal-prodotti, tas-saħħa u tas-sikurezza aktar stretti, li naturalment iżidu l-ispejjeż operatorji. Standards ambjentali baxxi f’pajjiżi terzi huma wkoll ta’ żvantaġġ għall-prodotti tal-għamara Ewropej magħmula minn injam ġenwin. Il-KESE jqis li dawn l-aspetti jfixklu l-kompetittività tal-kumpaniji lokali meta jikkompetu fis-swieq globali. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Fir-rigward tas-suq intern, il-KESE jirrakkomanda bis-sħiħ li kull prodott tal-għamara importat jikkonforma mar-regoli tal-UE, inkluż mal-obbligi ta’ informazzjoni għall-konsumatur, fosthom tikkettar adegwat għall-konsumatur. Il-KESE jappella wkoll għal leġiżlazzjoni koerenti tal-UE li timponi rekwiżit li l-prodotti tal-għamara jkunu akkumpanjati b’informazzjoni f’formati standardizzati tat-tikkettar, eż. il-pajjiż tal-oriġini, il-materjali użati, indikazzjoni ċara tal-komponenti kollha tal-prodott, is-sikurezza tal-prodott, id-durabbiltà, l-istruzzjonijiet dwar l-użu, it-tindif u l-manutenzjoni, il-garanzija tal-prodott, eċċ. It-tisħiħ tal-azzjonijiet ta’ sorveljanza tas-suq li jivvalutaw il-kwalità tal-għamara importata jeħtieġ li jiżgura l-informazzjoni għall-konsumatur u kundizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni għall-produtturi lokali tal-UE. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Il-KESE jilqa’ l-inizjattiva tal-Kummissjoni dwar il-passaporti diġitali tal-prodotti bħala parti mill-Inizjattiva li jmiss għal Prodotti Sostenibbli (5). Dawn l-għodod, jekk jitfasslu u jiġu armonizzati tajjeb, għandhom il-potenzjal li jmexxu ’l quddiem l-ekonomija ċirkolari billi jwasslu informazzjoni dwar il-prodotti tul il-ktajjen tal-valur u, fost l-oħrajn, billi jistimulaw id-domanda ċirkolari u jipprovdu l-informazzjoni meħtieġa lill-konsumaturi biex jagħmlu għażliet infurmati. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Il-produtturi minn pajjiżi terzi qed ilaħħqu mill-aspett teknoloġiku, u għalhekk dan il-vantaġġ kompetittiv tal-UE qed jitlef is-sinifikat tiegħu. Għalhekk, huma meħtieġa mudelli ġodda ta’ negozju li jikkombinaw il-kompetittività mas-sostenibbiltà u jipprovdu aċċess għas-suq għall-produtturi lokali. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Is-settur huwa sensittiv ħafna wkoll għall-protezzjoni tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali, speċjalment peress li l-kwalità, l-innovazzjoni u d-disinn għadhom jirrappreżentaw il-vantaġġi kompetittivi ewlenin tal-UE. Il-Kumitat iqis li n-negozji jeħtieġu qafas leġiżlattiv koerenti li jipproteġi l-interessi tagħhom u huwa adatt għat-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Il-KESE jixtieq jenfasizza li l-bilanċ it-tajjeb bejn it-tkabbir ekonomiku, is-sostenibbiltà u l-benesseri soċjali huwa l-mira t-tajba għall-futur tas-settur tal-għamara fl-UE b’mod partikolari, u l-ekonomija b’mod ġenerali.. |
| --- | --- |

3.8.

4.   Aċċess għall-materja prima

| 4.1. | Is-settur tal-għamara juża ħafna materja prima fil-proċess tal-produzzjoni (bħall-injam, il-kannamieli, il-ġilda, il-metall, il-plastik, it-tessuti, il-ħġieġ, il-foams eċċ.). L-aċċess affidabbli u mingħajr xkiel għall-materja prima ta’ kwalità għolja huwa kruċjali għall-produtturi Ewropej, u l-KESE jappella għal ktajjen ta’ valur imsaħħa li jippermettu lill-industrija tiffjorixxi. Il-KESE jappella wkoll għal tikkettar adegwat għall-konsumatur ta’ materjali mhux tal-injam li jidħlu fis-suq Ewropew sabiex l-industrija Ewropea tal-għamara tiġi protetta minn materja prima rħisa u spiss mhux sostenibbli minn pajjiżi terzi. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | L-injam huwa wieħed mill-aktar materji prima disponibbli u rinnovabbli b’mod naturali. Id-domanda qed tiżdied b’mod kostanti, filwaqt li l-prezz għall-materja prima li tkun konformi mar-regoli u mal-istandards tal-UE qed jiżdied u qed joħloq pressjoni addizzjonali. Sabiex tiġi indirizzata d-domanda akbar għall-injam fis-suq intern, huwa kruċjali li l-infrastruttura tal-foresti tiġi estiża u mmodernizzata, u tinżamm is-sostenibbiltà tagħha, kif ukoll li jittejbu l-ħiliet, it-teknoloġiji u l-loġistika tal-produtturi tal-injam. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Il-Kumitat jesprimi tħassib fir-rigward tad-disponibbiltà ġenerali, li dejjem qiegħda tonqos, tal-materja prima ewlenija u ż-żidiet fil-prezzijiet tal-industrija minħabba l-użu multiplu tagħha, speċjalment għall-produzzjoni tal-enerġija rinnovabbli. Il-KESE jqis li l-industriji tal-għamara u tax-xogħol fl-injam jipprovdu benefiċċji ħafna aħjar f’termini ta’ valur miżjud u impjiegi mill-ħruq dirett tal-injam, u jistieden lill-Istati Membri jtemmu s-sussidji u inċentivi oħrajn għall-ħruq tal-injam għall-enerġija, u jerġa’ jappella għall-“promozzjoni tal-użu tal-prinċipju ta’ użu kaskata (cascaded use) (manifattura tal-prodotti, użu mill-ġdid, tiswija u riċiklaġġ, valorizzazzjoni tal-kontenut tal-enerġija)” (6). Il-KESE jissuġġerixxi wkoll li tissaħħaħ il-promozzjoni tal-injam Ewropew fis-suq intern billi tiżdied il-viżibbiltà u l-użu ta’ prodotti u għamara tal-injam ġenwini. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Barra minn hekk, is-sussidji offruti lix-xerrejja mhux mill-UE li jixtru injam mill-Ewropa qed ifixklu l-lat tad-domanda. Il-KESE jappella għal strumenti għad-difiża tal-kummerċ li jipproteġu lill-produtturi lokali tal-għamara u huwa konvint li l-esportazzjonijiet tal-materja prima tal-injam ma jagħmlu l-ebda sens f’termini ekonomiċi. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Fir-rigward tal-importazzjonijiet tal-injam, huwa importanti ħafna li l-ftehimiet kummerċjali tal-UE jiffaċilitaw aċċess faċli għar-riżorsi primarji tal-injam li mhumiex tal-UE. F’dan ir-rigward, il-KESE jixtieq jappella għal tnaqqis jew eliminazzjoni tat-tariffi għall-materja prima tal-injam primarja u sekondarja importata. Barra minn hekk, is-sistemi ta’ ċertifikazzjoni għall-injam importat minn ċerti pajjiżi mhumiex kompletament effettivi. Il-Kumitat jitlob li dawk li jfasslu l-politika jiżguraw li jiġu infurzati l-kriterji ta’ sostenibbiltà fil-ftehimiet kummerċjali u li l-importazzjonijiet jinkludu kriterji ta’ verifika rigward il-kundizzjonijiet tax-xogħol, il-libertà ta’ assoċjazzjoni u t-trattament ġust tal-ħaddiema. Il-KESE jħeġġeġ li d-drittijiet tal-bniedem għandhom ikunu parti mill-proċeduri ta’ diliġenza dovuta, b’rispett sħiħ għall-konvenzjonijiet tal-ILO dwar id-drittijiet tal-bniedem u tal-ħaddiema. B’dan il-mod jiġu żgurati kundizzjonijiet ekwivalenti fis-suq. |
| --- | --- |

4.5.

5.   Sostenibbiltà u tranżizzjoni ekoloġika

| 5.1. | Il-KESE jqis li l-Komunikazzjoni tal-KE dwar il-Bahaus Ewropea l-Ġdida tippreżenta opportunità eċċellenti għall-industrija tal-għamara biex tikkontribwixxi għall-ħolqien ta’ prodotti sostenibbli u inklużivi għall-mod il-ġdid ta’ għajxien, li fih is-sostenibbiltà tarmonizza mal-istil ta’ ħajja. It-tranżizzjoni ġenerali tas-settur fl-aspetti kollha tiegħu se tkun ta’ suċċess biss jekk intejbu l-parteċipazzjoni attiva tal-ħaddiema u tar-rappreżentanti tagħhom. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Il-Kumitat jinnota x-xejra dejjem tikber tal-konsumaturi li qegħdin ifittxu prodotti li ma jagħmlux ħsara lill-ambjent li ġew immanifatturati b’rispett lejn kundizzjonijiet tax-xogħol deċenti. Barra minn hekk, is-settur tal-għamara jista’ jtejjeb l-impatt ambjentali tiegħu billi jimmanifattura prodotti aktar durabbli u billi juża materjali riċiklati jew sostenibbli (bħall-ballut, l-arżnu, l-akaċja, eċċ.) u l-injam reklamat. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Il-KESE jappella għal qafas leġiżlattiv Ewropew koerenti li jipprojbixxi l-prodotti kollha mibjugħa fis-suq intern li jkun fihom ritardanti tal-fjammi perikolużi. Is-sustanzi perikolużi għandhom jiġu sostitwiti wkoll, pereżempju, minn foams ibbażati fuq l-ilma, kolla inqas perikoluża jew sustanzi li fihom komposti organiċi volatili baxxi. Il-ftehim tal-imsieħba soċjali dwar it-tnaqqis tal-formaldeid fil-produzzjoni tal-pannelli huwa eżempju eċċellenti ta’ kif ftehimiet volontarji tal-imsieħba soċjali fil-livell Ewropew jistgħu jgħinu wkoll biex jitnaqqsu l-perikli għas-saħħa li jirriżultaw minn sustanzi perikolużi. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Il-Kumitat jirrakkomanda wkoll li l-imballaġġi sostenibbli u kompletament riċiklabbli jkunu obbligatorji u jappella li jsir rieżami tad-Direttiva 94/62/KE dwar l-Imballaġġ u l-Iskart mill-Imballaġġ. Il-KESE jikkunsidra wkoll li l-inċentivi tat-taxxa jista’ jkollhom rwol importanti fil-promozzjoni ta’ proġetti ta’ sostenibbiltà. |
| --- | --- |

5.4.

6.   Ċirkolarità

| 6.1. | Wara l-ambizzjonijiet imħabbra fil-Patt Ekoloġiku Ewropew (7) u fil-Pjan ta’ Azzjoni dwar l-Ekonomija Ċirkolari (8), l-ekonomija tal-UE qed turi sinjali ta’ tħaddin taċ-ċirkolarità u ta’ trawwim tal-innovazzjoni lejn mudelli ekonomiċi ġodda sostenibbli. Id-diżakkoppjament tat-tkabbir ekonomiku mill-użu tar-riżorsi huwa kruċjali għall-kisba tan-newtralità klimatika sal-2050. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Iċ-ċifri juru li bejn 80 % u 90 % tal-iskart tal-għamara tal-UE fl-iskart solidu muniċipali jiġi inċinerat jew jintbagħat f’landfill. Il-KESE huwa partikolarment imħasseb dwar in-nuqqas ta’ informazzjoni għall-konsumatur u d-disponibbiltà tal-ispare parts, li minflok ma jinkoraġġixxu ċ-ċirkolarità, jippromovu x-xiri ta’ għamara ġdida. Projbizzjoni leġiżlattiva Ewropea tar-rimi ta’ għamara fil-landfills se żżid l-irkupru u l-użu mill-ġdid ta’ materjali ta’ valur. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | L-unika soluzzjoni għall-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima u l-pressjoni żejda fuq ir-riżorsi naturali tad-dinja hija tranżizzjoni rapida mill-fluss lineari tal-materjali u l-enerġija lejn mudell ċirkolari. Il-mudelli tal-ekonomija ċirkolari applikati fis-settur tal-għamara għandhom il-kapaċità li jippermettu l-irkupru tal-valur mill-prodotti u jiżguraw it-tkabbir ekonomiku u l-ħolqien tal-impjiegi. Il-KESE jenfasizza li l-għamara, u speċjalment il-prodotti tal-injam ġenwini, huma essenzjali għall-ħżin tal-karbonju u b’hekk jikkontribwixxu b’mod effettiv għall-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Il-Kumitat iqis li huwa essenzjali li l-produtturi tal-għamara jfasslu l-prodotti tagħhom b’tali mod li jippermetti l-irkupru tal-valur u jiffaċilita l-użu mill-ġdid, it-tiswija, ir-rinnovazzjoni u r-riċiklaġġ. L-enfasi tal-proċessi tal-manifattura trid tkun biex jistimolaw l-effiċjenza fir-riżorsi u fl-enerġija u t-tnaqqis tal-ispejjeż tal-produzzjoni. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Skema ta’ responsabbiltà estiża tal-produtturi fis-settur tal-għamara għandha l-potenzjal li żżid il-kapaċitajiet ta’ użu mill-ġdid u riċiklaġġ fl-Unjoni, filwaqt li tippromovi inċentivi għall-produtturi biex iqisu l-impatt ambjentali mill-bidu tal-fażi tad-disinn sat-tmiem tal-ħajja ta’ prodott. |
| --- | --- |

6.5.

7.   Edukazzjoni, diġitalizzazzjoni u kundizzjonijiet tax-xogħol

| 7.1. | Studju reċenti juri li l-biċċa l-kbira tal-impjegati fis-settur tal-għamara ma għandhomx kwalifiki fil-livell tal-edukazzjoni terzjarja u mhumiex familjari mal-aspetti tal-ekonomija ċirkolari (9). Madankollu, il-ħtieġa ta’ forza tax-xogħol b’livell għoli ta’ ħiliet hija kbira, u s-settur qiegħed jiffaċċja forza tax-xogħol li kulma jmur qed tixjieħ u għandu diffikultajiet biex jattira l-ġenerazzjoni żagħżugħa. Sabiex tittejjeb l-attraenza tas-settur huwa importanti ħafna li jittejbu fuq bażi kontinwa l-kundizzjonijiet tax-xogħol (saħħa u sigurtà fuq il-post tax-xogħol) u l-għażliet ta’ taħriġ ulterjuri, u ssir enfasi biex l-ispeċjalisti b’livell għoli ta’ ħiliet u fil-qasam diġitali jiġu motivati jissieħbu fl-industrija tal-għamara. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Meta mqabbla ma’ partijiet oħra tad-dinja, il-kost lavorattiv fl-UE huwa kemxejn ogħla, iżda l-produttività u l-innovazzjoni jiżbqu wkoll dawk ta’ reġjuni oħra. Il-KESE diġà qal li “sabiex iżid il-produttività tiegħu u jkun minn ta’quddiem meta mqabbel mal-kompetituri, is-settur jeħtieġ ħaddiema mħarrġa fl-aktar ħiliet u teknoloġiji reċenti” (10). |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Il-Kumitat jistieden lil-leġiżlaturi Ewropej jappoġġjaw b’mod attiv inizjattivi tranżnazzjonali li jżidu l-kwalità ta’ kull forma ta’ apprendistat fis-settur tal-għamara, bħal pereżempju l-kunċett ta’ Kwalifiki Ewlenin Ewropej (11). |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | L-edukazzjoni vokazzjonali inizjali u ulterjuri trid tiġi żviluppata biex jitrawmu l-ħiliet u l-kompetenzi ġodda speċifiċi għas-settur. Dawn iridu jinkludu lill-imsieħba soċjali, lill-istituti edukattivi u lil NGOs rilevanti oħrajn. Il-futur tal-forza tax-xogħol fis-settur tal-għamara huwa impjiegi b’livell għoli ta’ teknoloġija u għarfien intensiv, ibbażati fuq djalogu soċjali sod u fuq ftehimiet kollettivi b’pagi u kundizzjonijiet tax-xogħol deċenti, li jistgħu jattiraw lill-ġenerazzjoni żagħżugħa. |
| --- | --- |

7.4.

| 7.5. | Erasmus aktar ambizzjuż għall-apprendisti jgħin ukoll fit-trasferiment aħjar tat-tradizzjonijiet rikki u diversi u fil-potenzjal innovattiv tal-produzzjoni tal-għamara fl-Ewropa, u bl-istess mod jgħin ukoll biex tittejjeb l-attraenza tas-settur tal-għamara fost iż-żgħażagħ u fis-soċjetà kollha. Barra minn hekk, il-KESE jirrakkomanda l-promozzjoni ta’ sistemi ta’ validazzjoni li jappoġġjaw ir-rikonoxximent reċiproku tal-kwalifiki. |
| --- | --- |

7.5.

8.   Finanzjament u investimenti

| 8.1. | Il-kumpaniji Ewropej jeħtieġu aċċess għal programmi ta’ finanzjament tar-riċerka, żvilupp u innovazzjoni li jistgħu jgħinuhom jespandu, isiru aktar produttivi u jħaddnu ċ-ċirkolarità u t-teknoloġiji ġodda. L-investiment huwa meħtieġ ukoll fil-promozzjoni taċ-ċirkwiti ċirkolari, it-tul tal-ħajja tal-prodotti, il-kapaċitajiet tagħhom ta’ tiswija jew ta’ rinnovazzjoni u riċiklaġġ. Barra minn hekk, il-ħolqien ta’ domanda għall-għamara użata u l-appoġġ għal atturi mingħajr skop ta’ qligħ involuti fil-proċess tar-riċiklaġġ jew ta’ modifika tal-għamara użata, jista’ jkollhom impatt pożittiv fuq il-miri tat-tranżizzjoni ekoloġika. |
| --- | --- |

8.1.

| 8.2. | L-opportunitajiet ta’ finanzjament jibqgħu wħud mill-aktar dgħufijiet sinifikanti f’settur iddominat mill-SMEs. Huwa importanti ħafna li l-SMEs ikollhom riżorsi adegwati biex janalizzaw l-iżvilupp tan-negozju tagħhom b’mod ċirkolari, innovattiv u sostenibbli, u dawn għandhom jiġu appoġġjati b’inċentivi fiskali tranżizzjonali u rati tal-VAT aktar baxxi għal għamara rinnovat u manifatturata mill-ġdid. |
| --- | --- |

8.2.

| 8.3. | Karatteristiċi superjuri bħad-disinn, il-kwalità, il-funzjoni, id-durabbiltà jew l-ergonomija għall-prodotti tal-għamara għandhom il-kapaċità li jibbilanċjaw il-vantaġġ tal-prezz offrut mill-produtturi minn pajjiżi b’pagi baxxi. Barra minn hekk, l-innovazzjoni fl-użu tal-materjali u l-faċilitajiet ta’ produzzjoni b’teknoloġija avvanzata jipprovdu effett ta’ lieva addizzjonali għall-kompetittività. Għalhekk, il-Kumitat jappella għal investimenti fid-disinn, fil-kreattività, fil-ħiliet u fl-iżvilupp tal-katina tal-valur. |
| --- | --- |

8.3.

| 8.4. | Fl-aħħar nett, il-KESE jappella għall-iżvilupp ta’ pjattaforma Ewropea li tippromovi kemm l-iżvilupp tan-negozju fl-industrija tal-għamara kif ukoll valutazzjoni ta’ prekawzjoni tal-impatt soċjali ta’ teknoloġija ġdida. Din għandha tinkludi kumpaniji, imsieħba soċjali, organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, istituti tar-riċerka, universitajiet u partijiet ikkonċernati rilevanti oħrajn, u tipprovdi appoġġ għat-tkabbir tas-settur, kif tagħmel il-Pjattaforma Ewropea tal-Partijiet Interessati tal-Ekonomija Ċirkolari (12), li hija eżempju eċċellenti f’dan ir-rigward. |
| --- | --- |

8.4.

Brussell, il-15 ta’ Ġunju 2022.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  Il-Bauhaus Ewropea l-Ġdida Sbuħija, Sostenibbiltà, Flimkien COM/2021/573 final

1

(2)  ĠU L 365, 31.12.1994, p. 10.

2

(3)  Strateġija Industrijali Ġdida għall-Ewropa COM/2020/102 final

3

(4)  DĠ – Suq Intern, Industrija, Intraprenditorija u SMEs

4

(5)  Inizjattiva għal prodotti sostenibbli

5

(6)  Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “L-opportunitajiet u l-isfidi għal settur Ewropew tax-xogħol fl-injam u tal-għamara iktar kompetittiv” (opinjoni fuq inizjattiva proprja) (ĠU C 24, 28.1.2012, p. 18).

6

(7)  COM/2019/640 final

7

(8)  COM/2020/98 final

8

(9)  Innovazzjoni fl-Industrija tal-Għamara fl-era tal-ekonomija ċirkolari

9

(10)  Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “L-opportunitajiet u l-isfidi għal settur Ewropew tax-xogħol fl-injam u tal-għamara iktar kompetittiv” (opinjoni fuq inizjattiva proprja) (ĠU C 24, 28.1.2012, p. 18).

10

(11)  Professjonijiet Ewropej tal-Għamara

11

(12)  Il-Pjattaforma Ewropea tal-Partijiet Interessati tal-Ekonomija Ċirkolari

12

---

III Atti preparatorji

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Il-570 Sessjoni Plenarja tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew – Interactio, 15.6.2022–16.6.2022

| 23.9.2022 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 365/13 |
| --- | --- | --- | --- |

23.9.2022

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 365/13

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “a) Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — L-istabbiliment ta’ Dikjarazzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet u l-Prinċipji Diġitali għad-Deċennju Diġitali”

(COM(2022) 27 final)

u “b) Drittijiet u prinċipji diġitali”

(opinjoni esploratorja)

(2022/C 365/03)

| Relatur: | Philip VON BROCKDORFF |
| --- | --- |
| Korelatur: | Violeta JELIĆ |

Relatur:

Philip VON BROCKDORFF

Korelatur:

Violeta JELIĆ

| Konsultazzjoni | (a) | Kummissjoni Ewropea, 2.5.2022 |
| --- | --- | --- |

Konsultazzjoni

(a)

Kummissjoni Ewropea, 2.5.2022

| (b) | Presidenza Ċeka, 26.1.2022 |
| --- | --- |

(b)

Presidenza Ċeka, 26.1.2022

Bażi legali

| (a) | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| --- | --- |

(a)

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

| (b) | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| --- | --- |

(b)

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum

Adottata fis-sezzjoni

1.6.2022

Adottata fil-plenarja

15.6.2022

Sessjoni plenarja Nru

570

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

181/0/2

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jirreferi għar-rabta qawwija bejn il-Perkors għad-Deċennju Diġitali u d-Dikjarazzjoni tad-Drittijiet u l-Prinċipji Diġitali, bl-ewwel waħda tagħmel enfasi fuq miri kwantitattivi u tal-aħħar prinċipalment fuq miri kwalitattivi. Il-KESE jemmen li t-tnejn huma rilevanti ħafna biex jiffaċilitaw it-trasformazzjoni diġitali għas-soċjetà u l-ekonomija. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-KESE jemmen li d-dikjarazzjoni għandha taħdem għall-iżvilupp sostenibbli kollu kemm hu. Is-suċċess tat-trasformazzjoni diġitali huwa taħlita ta’ benefiċċji ekonomiċi, soċjali u ambjentali li jirriżultaw mill-kontribut tagħha għal aktar kompetittività, prosperità, impjiegi, benesseri u t-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari u b’emissjonijiet żero, flimkien mal-prevenzjoni u l-minimizzazzjoni tar-riskji mhux mixtieqa li tista’ ġġib magħha għas-soċjetà. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-KESE jemmen li l-indirizzar tal-ħiliet diġitali, l-infrastruttura diġitali, in-negozju diġitali u s-servizzi pubbliċi diġitali huwa kruċjali biex jiġu appoġġjati l-irkupru ekonomiku u t-tkabbir fl-Ewropa, filwaqt li jiġi żgurat li l-progress isir f’konformità mad-drittijiet fundamentali u b’mod iċċentrat fuq il-bniedem u inklużiv, filwaqt li ħadd ma jitħalla jibqa’ lura. Il-KESE jirrakkomanda wkoll li jitqiesu l-konklużjonijiet tal-Konferenza dwar il-Futur tal-Ewropa rigward it-trasformazzjoni diġitali. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Għalkemm maħsuba biex isservi bħala impenn politiku sod, id-dikjarazzjoni ma taffettwax id-drittijiet legali attwali. Il-KESE jemmen li d-drittijiet diġitali jirriżultaw, u huma definiti minn, drittijiet fundamentali eżistenti, billi huma parti mill-valuri u l-prinċipji tal-UE, fejn drittijiet u libertajiet differenti jeżistu flimkien u fejn il-valuri jistabbilixxu wkoll limiti għal xulxin. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-prinċipji u d-drittijiet differenti deskritti fl-abbozz tad-dikjarazzjoni huma f’ħafna modi sovrapposti, u t-taħlit tal-prinċipji u d-drittijiet jagħmilha diffiċli li wieħed jipperċepixxi l-essenza tal-kontenut. Għalhekk huwa assolutament meħtieġ li jiġi promoss il-fehim tat-tifsira prattika tagħhom. Dan japplika għan-negozji, il-ħaddiema, il-konsumaturi u l-popolazzjoni inġenerali. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-valuri u d-drittijiet fundamentali tal-UE huma kruċjali mill-perspettiva kemm tan-nies individwali kif ukoll tan-negozji. Id-dikjarazzjoni għandha għalhekk tirrikonoxxi li l-biċċa l-kbira tagħhom, speċjalment l-SMEs, jiffaċċjaw bejn wieħed u ieħor l-istess sfidi bħan-nies individwali inġenerali biex jadattaw għad-dinja diġitali. Il-KESE jiġbed l-attenzjoni wkoll għall-isfida li jiġi evitat distakk diġitali f’termini ta’ aċċess għas-servizzi pubbliċi u privati mill-popolazzjonijiet li qed jixjieħu u dawk rurali. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Il-KESE jenfasizza l-importanza tal-prinċipji tal-konnettività, il-ħiliet u s-sigurtà, li huma essenzjali kemm għan-nies individwali kif ukoll għan-negozji, kif ukoll għall-iżvilupp ekonomiku u soċjetali ġenerali. Il-gwerra bejn ir-Russja u l-Ukrajna għamlitha saħansitra aktar viżibbli, u l-gwerra saħħet ukoll il-ħtieġa li jiġu żviluppati l-ħiliet tan-nies u l-mezzi biex tiġi rikonoxxuta u miġġielda d-diżinformazzjoni. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-KESE jenfasizza l-importanza tal-kejl u l-monitoraġġ tal-progress diġitali u jirrakkomanda li l-għodod f’dan il-qasam m’għandhomx jiġu mmultiplikati. L-objettivi tad-dikjarazzjoni jeħtieġ li jitkejlu permezz ta’ indikaturi konkreti fil-qafas tal-Perkors għad-Deċennju Diġitali, u r-rapport annwali dwar l-Istat tad-Deċennju Diġitali għandu jikkontribwixxi għas-Semestru Ewropew. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Il-funzjonament bla xkiel tas-suq uniku u li dan ikun ġust huma elementi li jaqdu rwol kruċjali fl-iżvilupp diġitali fl-UE. Il-KESE għalhekk jemmen li l-essenza tal-libertajiet fis-suq uniku għandha tiġi protetta bis-sħiħ. Il-fluss liberu tad-data u s-sjieda tad-data huma ta’ importanza dejjem akbar, peress li mhux biss jikkonċernaw is-suq uniku għad-data bħala tali, iżda għandhom ukoll rabta intrinsika mas-swieq tal-kapital, tal-oġġetti u tas-servizzi. Il-prinċipji relatati mal-innovazzjoni u l-proprjetà intellettwali u mal-libertà ta’ intrapriża għandhom jiġu rikonoxxuti wkoll fid-dikjarazzjoni. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Is-suq uniku huwa wkoll xprun għall-UE biex twessa’ l-użu tas-swieq esterni u l-ktajjen tal-provvista u biex tkun attur globali influwenti u b’saħħtu. Id-dikjarazzjoni għandha għalhekk tiġi promossa b’mod attiv f’kuntest internazzjonali bl-użu ta’ firxa wiesgħa ta’ għodod, li jvarjaw minn ftehimiet globali stabbiliti mill-imsieħba soċjali f’kumpaniji multinazzjonali għal azzjoni diplomatika u kooperazzjoni fl-innovazzjoni, ftehimiet kummerċjali u ta’ investiment u kundizzjonijiet ta’ finanzjament. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Kuntest

| 2.1. | Fl-aħħar diskors dwar l-Istat tal-Unjoni, il-Kummissjoni Ewropea ppreżentat il-Perkors għad-Deċennju Diġitali (1). Dan il-pjan għandu l-għan li jiddiġitalizza l-ħiliet, l-infrastruttura, in-negozji u s-servizzi pubbliċi, sabiex tinkiseb it-trasformazzjoni diġitali tas-soċjetà u tal-ekonomija tagħna sal-2030. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Fl-istess waqt, il-Kummissjoni qed taħdem biex tiffinalizza l-proposta għal dikjarazzjoni konġunta dwar il-prinċipji diġitali mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni biex tiżgura li l-valuri u d-drittijiet Ewropej jitqiesu fl-ispazju diġitali. Dan se jippermetti lil kulħadd jibbenefika mill-possibbiltajiet offruti mit-teknoloġija diġitali, bħall-aċċess universali għall-Internet, l-algoritmi li jirrispettaw id-drittijiet fundamentali permezz ta’ verifika regolari tal-algoritmi mwettqa minn partijiet terzi indipendenti, u ambjent online sikur u affidabbli. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Sabiex jiġi żgurat li l-Ewropa timxi malajr lejn l-objettivi tad-Deċennju Diġitali, il-qafas ta’ governanza propost jipprevedi sistema ta’ monitoraġġ ibbażata fuq l-Indiċi tal-Ekonomija u s-Soċjetà Diġitali (DESI) imsaħħaħ, u r-rapport dwar l-Istat tad-Deċennju Diġitali se jservi bħala valutazzjoni annwali tat-trasformazzjoni diġitali fl-Ewropa. B’mod partikolari, ir-rapport se (i) jidentifika l-oqsma fejn hija meħtieġa aktar azzjoni; (ii) janalizza lakuni ta’ investiment jew lakuni oħra fir-riżorsi u jenfasizza l-azzjonijiet meħtieġa biex tiżdied is-sovranità diġitali tal-UE; u (iii) jivvaluta l-implimentazzjoni tal-proposti regolatorji rilevanti u l-azzjonijiet meħuda fil-livell tal-UE u tal-Istati Membri. Ir-rapport se jipprovdi wkoll opportunità biex jittieħed kont tal-livell ta’ aderenza għall-prinċipji diġitali li se jiġu stabbiliti fid-dikjarazzjoni futura. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | Il-KESE jqis il-Perkors għad-Deċennju Diġitali bħala żvilupp importanti biex tiġi appoġġjata t-trasformazzjoni diġitali fl-UE, billi jqis ix-xejriet aċċellerati u l-ħtiġijiet dejjem akbar għad-diġitalizzazzjoni, li ġew enfasizzati wkoll mill-pandemija. Il-ħtieġa li jingħalqu l-lakuni fil-kapaċitajiet diġitali tal-Ewropa tibqa’ kwistjoni, bħalma hija l-ħtieġa li jittieħed approċċ aktar unifikat kif ukoll li jsir investiment fi proġetti diġitali fuq skala kbira biex jinkisbu l-benefiċċji tad-diġitalizzazzjoni. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Il-KESE jemmen li l-attenzjoni għall-ħiliet diġitali, l-infrastruttura, in-negozji u s-servizzi pubbliċi hija essenzjali biex jiġu appoġġjati l-irkupru ekonomiku u t-tkabbir fl-Ewropa, li huma essenzjali għat-titjib tal-introjtu, l-istandards tal-għajxien u l-kundizzjonijiet tax-xogħol. Għandha tingħata attenzjoni speċjali lill-popolazzjoni li qed tixjieħ u rurali tal-UE biex jiġi żgurat li ma jibqgħux lura fit-trasformazzjoni diġitali. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Barra minn hekk, trasformazzjoni diġitali ta’ suċċess se tpoġġi lill-Ewropa fuq quddiem nett tax-xejriet globali, filwaqt li tappoġġja l-kompetittività tagħha u tiffaċilita l-istabbiliment ta’ standards universali. Barra minn hekk, it-teknoloġiji diġitali huma element essenzjali biex l-UE tilħaq l-objettivi ta’ sostenibbiltà tal-Patt Ekoloġiku tagħha. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Il-KESE jilqa’ l-fatt li l-Kummissjoni u l-Istati Membri ser jaħdmu flimkien mill-qrib biex jilħqu l-miri u l-objettivi tad-Deċennju Diġitali. Bħala l-ewwel pass, hekk kif tidħol fis-seħħ id-Deċiżjoni li tistabbilixxi l-Perkors għad-Deċennju Diġitali, huma se jiddefinixxu b’mod konġunt it-trajettorji ’l quddiem fil-livell tal-UE għal kull wieħed mill-objettivi. Dawn it-trajettorji se jagħmluha possibbli li jiġi vvalutat il-progress lejn l-għanijiet. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Il-KESE jirrikonoxxi li hija r-responsabbiltà tal-Istati Membri li jinkludu t-trajettorji nazzjonali tagħhom fil-pjani direzzjonali strateġiċi diġitali, flimkien mal-politiki jew l-istrumenti attwali jew ippjanati li l-Istati Membri beħsiebhom jużaw. Naturalment, mhux l-objettivi kollha tad-Deċennju Diġitali jeħtieġu l-istess sforzi fl-Istati Membri kollha. Fil-fatt, uħud minnhom għamlu progress konsiderevoli. Barra minn hekk, diversi objettivi jitolbu sforz immirat min-naħa ta’ xi Stati Membri. Il-KESE jirrikonoxxi li l-kontribut potenzjali tal-Istati Membri għall-kisba tal-miri stabbiliti fil-livell tal-UE jvarja b’mod konsiderevoli f’xi każijiet, u dan għandu jitqies ukoll. B’rabta ma’ dan, il-KESE jappella għal indikaturi tal-prestazzjoni ewlenin konkreti fil-livell nazzjonali biex jiġi mmonitorjat il-progress u jiġi żgurat li jintlaħqu l-objettivi. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Il-KESE jistenna li dawn il-kunsiderazzjonijiet jiġu inklużi fir-rapport ta’ progress annwali tal-Kummissjoni dwar l-Istat tad-Deċennju Diġitali. F’dan ir-rigward, huwa jilqa’ l-impenn li fi żmien ħames xhur wara l-pubblikazzjoni tar-rapport, il-Kummissjoni u l-Istati Membri se jikkooperaw mill-qrib biex jidentifikaw oqsma fejn il-progress mhuwiex biżżejjed u jaqblu dwar miżuri biex jiżguraw li l-miri jintlaħqu. Għal darb’ oħra, se jkun f’idejn l-Istati Membri li jadattaw il-pjani direzzjonali strateġiċi nazzjonali tagħhom biex iqisu r-rakkomandazzjonijiet li saru fir-rapport. Huwa essenzjali li jimpenjaw ruħhom li jieħdu azzjoni korrettiva u/jew jimplimentaw proġetti bħal proġetti multinazzjonali. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Il-KESE jilqa’ wkoll l-għodod kollha ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet proposti biex jiġi żgurat li l-miżuri meħuda mill-Istati Membri jkunu biżżejjed biex isir progress lejn il-kisba tal-objettivi tad-Deċennju Diġitali. Dawn l-għodod, li jinkludu evalwazzjoni bejn il-pari, rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni, azzjoni ulterjuri possibbli fil-livell tal-UE, kif ukoll djalogu mmirat jidhru promettenti ħafna f’termini ta’ effettività, jekk wieħed jassumi li jsir segwitu tar-rakkomandazzjonijiet kollha. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Fir-rigward tar-rappurtar, il-KESE jenfasizza l-ħtieġa li l-objettivi tad-Deċennju Diġitali jintrabtu mas-Semestru Ewropew. L-aspetti diġitali fil-kuntest tas-Semestru Ewropew u l-monitoraġġ tal-progress fit-trasformazzjoni diġitali fl-UE huma ta’ importanza kritika, u l-KESE jappoġġja l-proposta li r-rapport annwali dwar L-Istat tad-Deċennju Diġitali għandu jikkontribwixxi għas-Semestru Ewropew. Il-kisba tal-objettivi tad-dikjarazzjoni għandha tiġi mmonitorjata b’indikaturi konkreti li jkejlu, pereżempju, il-progress fil-ħiliet diġitali vokazzjonali u l-ħiliet biex tiġi identifikata informazzjoni online falza, kif ukoll it-tnaqqis tad-distakk diġitali u l-appoġġ għal persuni mingħajr aċċess għal servizzi online. F’dan ir-rigward, iridu jitqiesu wkoll aspetti relatati mal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Il-KESE jtenni l-pożizzjoni favorevoli tiegħu adottata f’Opinjoni relatata dwar proġetti multinazzjonali li huma proġetti fuq skala kbira li jappoġġjaw l-objettivi għat-trasformazzjoni diġitali tal-UE. Huwa rilevanti l-approċċ tat-twassil ta’ investimenti kkoordinati li jinvolvu mill-inqas tliet Stati Membri u, fejn adegwat, partijiet ikkonċernati pubbliċi jew tas-soċjetà ċivili kollha kemm huma (2). |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Dawn il-proġetti jappoġġjaw il-produttività u r-reżiljenza tal-ekonomija Ewropea u għalhekk huwa meħtieġ li jiġu pprovduti linji gwida ċari dwar kif il-fondi jistgħu jsiru disponibbli għal proġetti multinazzjonali. Sorsi possibbli ta’ finanzjament jinkludu taħlita ta’ finanzjament mill-UE u mill-Istati Membri. Min-naħa Ewropea, nistgħu nsemmu l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, il-Programm Ewropa Diġitali, il-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa, il-Programm InvestEU, Orizzont Ewropa, il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali u l-Fond ta’ Koeżjoni. Madankollu, huwa mħeġġeġ bil-qawwa l-kontribut tal-Istati Membri għal proġetti multinazzjonali li l-KESE jqis essenzjali għal trasformazzjoni diġitali Ewropea aktar effettiva u kkoordinata. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Il-KESE jemmen li l-vijabbiltà ta’ proġetti multinazzjonali għandha tiġi vvalutata regolarment u jilqa’ l-proposta li l-Kummissjoni se tagħti pariri u tipprovdi, fejn adegwat, gwida rilevanti biex tappoġġja l-implimentazzjoni ta’ proġetti multinazzjonali. |
| --- | --- |

3.11.

4.   Kummenti speċifiċi

| 4.1. | Il-proposti tal-Kummissjoni jipprovdu bażi u argument għall-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni biex ifasslu u jiffirmaw dikjarazzjoni konġunta. Skont il-KESE, dikjarazzjoni li tiġbor flimkien f’dokument wieħed prinċipji differenti relatati mat-trasformazzjoni diġitali tkun referenza utli fil-kuntest tal-implimentazzjoni tal-kumpass diġitali u l-Perkors għad-Deċennju Diġitali. Fl-aħjar każ, din id-dikjarazzjoni ssaħħaħ il-fiduċja tan-nies u tan-negozji. Dan jeħtieġ test u komunikazzjoni ċari u li jinftiehmu faċilment. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Għalkemm ta’ natura politika u mhux legalment vinkolanti bħala tali, dikjarazzjoni bħal din isservi bħala referenza u gwida solida għal miżuri ta’ politika futuri. Kif iddikjarat fil-Komunikazzjoni, id-dikjarazzjoni ma taffettwax id-drittijiet legali attwali. Għalhekk, kwalunkwe miżura oħra bbażata fuqha għandha tqis kif dovut l-istrumenti legali eżistenti u strumenti oħra. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Huwa importanti wkoll li jiġu msaħħa firxa wiesgħa ta’ strumenti u miżuri li jikkontribwixxu għall-implimentazzjoni tad-dikjarazzjoni. Pereżempju, huwa assolutament meħtieġ li titqajjem kuxjenza dwar it-tifsira prattika tal-prinċipji u li jiġi promoss il-fehim tagħhom. Dan japplika għan-negozji, il-ħaddiema, il-konsumaturi u n-nies individwali inġenerali. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Huwa raġonevoli li jintużaw il-mekkaniżmi eżistenti biex jiġi mmonitorjat kif il-prinċipji se jkunu u diġà qed jiġu implimentati fil-prattika. Il-mekkaniżmu ta’ governanza propost għall-Perkors għad-Deċennju Diġitali, bl-objettivi ġenerali tiegħu, huwa l-aktar rilevanti f’dan ir-rigward. Barra minn hekk, huwa utli li tiġi monitorjata l-perċezzjoni tan-nies individwali permezz ta’ stħarriġ tal-Ewrobarometru. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | F’diversi Opinjonijiet preċedenti, il-KESE enfasizza l-importanza li t-trasformazzjoni diġitali ssir b’mod iċċentrat fuq il-bniedem, inklużiv u sostenibbli, u d-dikjarazzjoni tipprovdi referenza essenzjali għal dan il-għan. Ġew inklużi wkoll objettivi korrispondenti fil-Perkors għad-Deċennju Diġitali, u l-KESE jemmen li dawn jipprovdu qafas kwalitattiv għall-miri kwantitattivi stabbiliti f’dan id-dokument u dawk tal-Kumpass Diġitali (3). |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Il-prinċipji u d-drittijiet differenti deskritti fl-abbozz tad-dikjarazzjoni huma f’ħafna modi sovrapposti u kull wieħed minnhom għandu diversi aspetti, li wħud minnhom huma pjuttost dettaljati. Għaldaqstant, huwa diffiċli biex wieħed jipperċepixxi l-essenza tal-kontenut. It-taħlita ta’ prinċipji u drittijiet tkompli ċċajpar dan il-kontenut. Is-sett inizjali ta’ prinċipji diġitali mnedija mill-Kummissjoni għall-konsultazzjoni kien aktar ċar u aktar faċli biex jinftiehem u għalhekk approċċ preferibbli, filwaqt li jagħmel użu mill-elementi li jarrikkixxu l-konsultazzjoni. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Il-KESE jemmen li d-drittijiet diġitali jirriżultaw mid-drittijiet fundamentali eżistenti u huma definiti minnhom. Dawn huma parti mill-valuri u l-prinċipji tal-UE, li jikkostitwixxu unità sħiħa f’diversi livelli u multidimensjonali, fejn jeżistu flimkien drittijiet u libertajiet differenti u fejn il-valuri jistabbilixxu wkoll limiti u jiżguraw bilanċ ġust. Dan huwa l-każ, pereżempju, tal-prinċipji tal-libertà tal-espressjoni u n-nondiskriminazzjoni fil-kuntest tad-diskors ta’ mibegħda, li huwa fenomenu li qed jiżdied fid-dinja online. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Il-KESE jemmen li l-prinċipji diġitali għandhom iservu għal dak kollu li jfisser l-iżvilupp sostenibbli. Madankollu, il-prinċipju tas-sostenibbiltà fl-abbozz tad-dikjarazzjoni jidher li jirreferi primarjament għas-sostenibbiltà ambjentali, filwaqt li l-ħames prinċipji l-oħra jiffokaw primarjament fuq is-sostenibbiltà soċjali. Il-KESE jemmen li s-sostenibbiltà għandha tiġi kkunsidrata fl-iżvilupp u l-użu tat-teknoloġiji diġitali b’żewġ modi: billi jiġi minimizzat l-impatt dannuż tat-teknoloġiji u billi jiġi massimizzat l-impatt pożittiv tagħhom fuq l-ekonomija u s-soċjetà. Is-suċċess tat-trasformazzjoni diġitali b’hekk huwa taħlita ta’ benefiċċji ekonomiċi, soċjali u ambjentali li joriġinaw mill-kontribut tagħha għall-ħolqien ta’ kompetittività, prosperità, impjiegi u benesseri aħjar u għat-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari u newtrali f’termini ta’ emissjonijiet tal-karbonju. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Il-valuri u d-drittijiet fundamentali tal-UE huma kruċjali mill-perspettiva kemm tan-nies individwali kif ukoll tan-negozji. Il-biċċa l-kbira tal-aspetti inklużi fil-proġett huma rilevanti mhux biss għan-nies b’mod ġenerali, iżda wkoll għall-intraprendituri, inklużi l-intrapriżi tal-ekonomija soċjali, u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili. Id-dikjarazzjoni għandha għalhekk tirrikonoxxi li l-biċċa l-kbira tal-intrapriżi, speċjalment l-SMEs, jiffaċċjaw bejn wieħed u ieħor l-istess sfidi bħall-popolazzjoni inġenerali biex jadattaw għad-dinja diġitali. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Il-KESE jemmen li għandha ssir aktar enfasi wkoll fuq it-tisħiħ tal-benefiċċji tat-trasformazzjoni diġitali, inkluża l-prosperità ekonomika. Dan jenfasizza l-importanza tal-prinċipji relatati mal-konnettività, il-ħiliet u s-sigurtà, li huma essenzjali għall-iżvilupp soċjoekonomiku. Minbarra dawk proposti fl-abbozz tad-dikjarazzjoni, il-prinċipji tal-innovazzjoni u tal-proprjetà intellettwali u l-libertà ta’ intrapriża huma ta’ importanza kbira għan-negozji fid-dinja diġitali u għandhom jiġu rikonoxxuti fid-dikjarazzjoni. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Il-gwerra bejn ir-Russja u l-Ukrajna enfasizzat l-importanza tal-funzjonament adegwat tal-konnessjonijiet diġitali u taċ-ċibersigurtà fil-livelli kollha u fis-setturi kollha tas-soċjetà, kif ukoll fil-konnessjonijiet internazzjonali. Hija saħħet ukoll il-ħtieġa li jiġu żviluppati l-ħiliet tan-nies u l-mezzi biex tiġi rikonoxxuta u miġġielda d-diżinformazzjoni. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Il-KESE diġà enfasizza l-importanza tas-sovranità diġitali bħala pilastru ewlieni tal-iżvilupp ekonomiku, soċjali u ambjentali tal-Ewropa u enfasizza wkoll li din is-sovranità diġitali trid tkun ibbażata fuq il-kompetittività globali, u fuq kooperazzjoni b’saħħitha bejn l-Istati Membri. Din hija prekundizzjoni essenzjali biex l-UE ssir punt ta’ riferiment fix-xena internazzjonali, inkluż fir-rigward tal-affidabbiltà tat-teknoloġiji diġitali. Fir-rigward tal-ospitar tad-data tal-Ewropej, b’mod partikolari, il-KESE jenfasizza l-ħtieġa li jitlesta l-proġett tal-cloud Ewropew Gaia X, li għandu jrawwem il-fiduċja tal-popolazzjoni Ewropea, u b’hekk jippromovi l-fluss tad-data (4). |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Il-funzjonament bla xkiel u b’mod ġust tas-suq uniku jaqdi rwol kruċjali fl-iżvilupp diġitali fl-UE. Il-KESE għalhekk jemmen li l-essenza tal-libertajiet fis-suq uniku għandha tiġi protetta bis-sħiħ. Il-fluss liberu u s-sjieda tad-data qed isiru dejjem iktar importanti, peress li mhux biss jikkonċernaw is-suq uniku għad-data bħala tali, iżda għandhom ukoll rabta intrinsika mas-swieq tal-kapital, tal-oġġetti u tas-servizzi. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Is-suq uniku huwa wkoll punt tat-tluq u xprun għall-UE biex twessa’ l-użu tas-swieq esterni u l-ktajjen tal-provvista u biex tkun attur globali influwenti u b’saħħtu. Id-dikjarazzjoni għandha għalhekk tiġi promossa b’mod attiv fil-kuntest internazzjonali. Filwaqt li l-valuri ma jistgħux jiġu “esportati”, l-UE għandha l-potenzjal li teżerċita influwenza globali bl-użu ta’ firxa wiesgħa ta’ għodod, minn ftehimiet globali stabbiliti mill-imsieħba soċjali f’kumpaniji multinazzjonali għal azzjoni diplomatika, kooperazzjoni fl-innovazzjoni, ftehimiet kummerċjali u ta’ investiment u kundizzjonijiet ta’ finanzjament. Dan japplika kemm għar-relazzjonijiet esterni bilaterali kif ukoll għal dawk multilaterali. |
| --- | --- |

4.14.

Brussell, il-15 ta’ Ġunju 2022.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  COM(2021) 574 final.

1

(2)  Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li tistabbilixxi l-Programm ta’ Politika tal-2030 ‘Il-Perkors għad-Deċennju Diġitali’” (ĠU C 194, 12.5.2022, p. 87).

2

(3)  Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li tistabbilixxi l-Programm ta’ Politika tal-2030 ‘Il-Perkors għad-Deċennju Diġitali’” (ĠU C 194, 12.5.2022, p. 87).

3

(4)  Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li tistabbilixxi l-Programm ta’ Politika tal-2030 ‘Il-Perkors għad-Deċennju Diġitali’” (ĠU C 194, 12.5.2022, p. 87).

4

---

| 23.9.2022 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 365/18 |
| --- | --- | --- | --- |

23.9.2022

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 365/18

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli armonizzati dwar l-aċċess ġust għad-data u l-użu tagħha” (L-Att dwar id-Data)

(COM(2022) 68 final — 2022/0047 (COD))

(2022/C 365/04)

| Relatur: | Marinel Dănuț MURESAN |
| --- | --- |
| Korelatur: | Maurizio MENSI |

Relatur:

Marinel Dănuț MURESAN

Korelatur:

Maurizio MENSI

| Konsultazzjoni | Parlament Ewropew 23.3.2022 |
| --- | --- |
| | Kunsill, 29.3.2022 |
| Bażi legali | Artikolu 114 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropa |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum |
| Adottata fis-sezzjoni | 1.6.2022 |
| Adottata fil-plenarja | 15.6.2022 |
| Sessjoni plenarja Nru | 570 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 184/0/2 |

Konsultazzjoni

Parlament Ewropew 23.3.2022

Kunsill, 29.3.2022

Bażi legali

Artikolu 114 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropa

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum

Adottata fis-sezzjoni

1.6.2022

Adottata fil-plenarja

15.6.2022

Sessjoni plenarja Nru

570

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

184/0/2

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jilqa’ r-Regolament tal-Att dwar id-Data u jenfasizza l-ħtieġa li jiġi implimentat mingħajr ebda diskriminazzjoni kontra persuni li għandhom diffikultà biex jaċċessaw l-Internet jew id-data. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-KESE jemmen li l-protezzjoni tad-data personali, l-identità diġitali u l-privatezza għandhom jitqiesu bħala aspetti fundamentali tal-governanza tad-data marbutin b’mod dirett mar-rispett għad-dinjità tal-bniedem u d-drittijiet fundamentali. Għalhekk, huma meħtieġa t-traċċabbiltà, l-interoperabbiltà u l-multimodalità tad-diversi attivitajiet tal-ktajjen tal-provvista biex tiġi żgurata sinerġija ċara mal-indikaturi tal-Patt Ekoloġiku u mal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs). |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-KESE jqis li huwa importanti li jiġu ggarantiti r-rispett għall-istandards ta’ sikurezza u dawk etiċi, kundizzjonijiet multipli u suffiċjenti għall-funzjonalità tad-data, proċeduri taċ-ċibersigurtà u l-ħżin xieraq tad-data fit-territorju tal-UE, bil-preżunzjoni li l-individwi għandu jkollhom kontroll tad-data li jiġġeneraw f’konformità mal-għanijiet ta’ awtonomija strateġika u ta’ indipendenza teknoloġika. Peress li l-amministrazzjoni ta’ dan il-volum enormi ta’ data se tikkonsma ammont sostanzjali ta’ enerġija, nirrakkomandaw li fl-att tiġi inkluża t-talba li l-entitajiet inkarigati mill-ħżin tad-data primarjament jużaw enerġija minn riżorsi rinnovabbli. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-KESE jemmen li huwa rilevanti u importanti l-iżgurar ta’ kompetizzjoni ġusta u ta’ tqassim ġust tal-ispejjeż u tal-valur miżjud fil-katina tal-provvista tad-data bl-inklużjoni tal-atturi kollha. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-KESE jinnota li l-protezzjoni tad-drittijiet taċ-ċittadini hija l-bażi tas-sistema soċjali tal-UE u li l-kompetittività ekonomika għandha tiġi ggarantita minn livell għoli ta’ privatezza u sigurtà, ir-rispett għall-istandards ta’ sikurezza u dawk etiċi, kundizzjonijiet multipli u suffiċjenti għall-funzjonalità tad-data, proċeduri taċ-ċibersigurtà u l-ħżin xieraq tad-data fi spazji u postijiet iċċertifikati fl-UE. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-KESE jissuġġerixxi li jitwessa’ l-kamp ta’ applikazzjoni tar-regolament propost sabiex ikopri l-prodotti fiżiċi kollha li jiksbu, jiġġeneraw jew jiġbru data dwar il-prestazzjoni, l-użu jew l-ambjent tagħhom u li jistgħu jikkomunikaw dik id-data permezz ta’ servizz ta’ komunikazzjoni elettronika disponibbli pubblikament. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Il-KESE jemmen li l-utenti u r-riċevituri tad-data għandu jkollhom aċċess bla xkiel għal data li hija essenzjali għall-funzjonament, it-tiswija jew il-manutenzjoni ta’ prodotti konnessi u servizzi relatati. Dan ikun jinkludi d-data mhux ipproċessata u l-metadata kollha iżda wkoll settijiet rilevanti oħra ta’ data pproċessata, raffinata jew aggregata. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Sfond

| 2.1. | Il-Kummissjoni Ewropea qiegħda tipproponi li tniedi l-Att dwar id-Data, li għandu l-għan li jiżgura allokazzjoni ġusta tal-valur miksub mid-data u użu aħjar u aktar effiċjenti tad-data, kif ukoll aċċess għaliha. Ir-regolazzjoni tal-aċċess u l-użu tad-data hija prerekwiżit fundamentali biex jinħatfu l-opportunitajiet li toffri l-era diġitali li qegħdin ngħixu fiha. Barra minn hekk, il-proposta tiddeskrivi kif qed jiġu applikati d-drittijiet rilevanti, iżżid l-aċċess għall-użu tad-data għall-konsumaturi u n-negozji u tiżgura l-aċċessibbiltà tad-data għall-istituzzjonijiet pubbliċi, fejn meħtieġ. L-għan tagħha huwa li jiġi sfruttat il-valur tad-data ġġenerata minn oġġetti konnessi fl-Ewropa billi jitneħħew l-ostakli għall-aċċess għad-data, għall-korpi kemm tas-settur privat kif ukoll tas-settur pubbliku, filwaqt li jinżammu l-inċentivi biex isir investiment fil-ġenerazzjoni tad-data billi jiġi żgurat kontroll bilanċjat fuq id-data għal dawk li joħolquha. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Il-proposta hija l-aħħar element orizzontali tal-istrateġija għad-data tal-Kummissjoni u tintegra l-acquis ġenerali tal-politika diġitali tal-UE, inkluż il-GDPR, id-Direttiva dwar il-PSI, ir-Regolament dwar il-moviment liberu tad-data u n-negozjati li għadhom għaddejjin dwar l-Att dwar l-Intelliġenza Artifiċjali, ir-Regolament dwar il-Privatezza Elettronika u l-Att dwar is-Servizzi Diġitali. Finalment, l-għan tagħha huwa li toħloq allokazzjoni aktar ġusta tal-valur billi tindirizza sitwazzjonijiet fejn id-data tintuża esklużivament minn ftit atturi. Il-KESE jirrakkomanda li jkollna definizzjoni aktar ċara tal-utenti kif ukoll tal-kategoriji ta’ data flimkien mal-iżgurar tad-drittijiet tal-utenti. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | L-għan tal-proposta huwa li tiżgura li l-ambjent diġitali jkun ġust billi tippermetti lill-konsumaturi u lill-kumpaniji jkollhom aktar kontroll fuq id-data tagħhom, u tiċċara min jista’ jaċċessaha u b’liema termini; li tistimola suq tad-data kompetittiv billi tiġi sfruttata minjiera ta’ data industrijali; li tiftaħ opportunitajiet għal innovazzjoni mmexxija mid-data; u li tagħmel id-data aktar aċċessibbli għal kulħadd. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | L-iffaċilitar ta’ sinerġija ċara u effiċjenti bejn is-servizzi tal-cloud u tal-edge, is-salvagwardji kontra t-trasferiment illegali tad-data mingħajr notifika mill-fornituri tas-servizzi tal-cloud u l-iżvilupp ta’ standards tal-interoperabbiltà għad-data li għandha terġa’ tintuża bejn is-setturi huma lkoll għanijiet iddikjarati fil-proposta. Għan ewlieni ieħor huwa li jiżdied il-valur miżjud tal-bażi tad-data, iġġenerat mid-data u mill-ipproċessar tad-data, kif ukoll li d-diversi atturi jiġu mmotivati biex jikkontribwixxu b’appoġġ għall-iżvilupp tal-ekonomija tad-data. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Il-proposta se jkollha implikazzjonijiet kbar għaċ-ċittadini, il-kumpaniji u l-awtoritajiet pubbliċi, kemm fl-UE kif ukoll lil hinn minnha, u tista’ tittrasforma b’mod profond il-qafas regolatorju Ewropew għad-data. Għandha l-għan li żżid it-trasparenza u ċ-ċertezza legali fir-rigward tal-kondiviżjoni tad-data ġġenerata mill-użu ta’ ċerti prodotti jew servizzi, kif ukoll li timplimenta r-regoli sabiex tiżgura li l-kuntratti dwar il-kondiviżjoni tad-data jkunu ġusti. Toħloq qafas prevedibbli u xieraq għall-kondiviżjoni tad-data bejn negozju u konsumatur u bejn negozju u negozju u tistabbilixxi l-obbligi legali għad-detenturi tad-data meta jagħmlu d-data disponibbli. Tirregola t-termini inġusti relatati mal-aċċess għad-data u l-użu tagħha bejn l-atturi fis-suq. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | L-Att dwar id-Data jittratta b’mod koerenti s-salvagwardji tad-data mhux personali f’kuntesti internazzjonali kif ukoll l-interoperabbiltà filwaqt li jnaqqas diversi ostakli fl-użu u l-użu mill-ġdid tad-data. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | Il-KESE jilqa’ u jappoġġja l-Att dwar id-Data, peress li jiċċara min jista’ joħloq valur minn tali data u taħt liema kundizzjonijiet jista’ jagħmel dan, u jiżgura li l-allokazzjoni tal-valur tad-data fost l-atturi fl-ekonomija tad-data u fil-kuntratti tagħhom tkun ġusta filwaqt li jirrispetta l-interessi leġittimi tal-kumpaniji u l-individwi li jinvestu fi prodotti u servizzi tad-data. Finalment, ir-regoli l-ġodda jagħtu s-setgħa lill-konsumaturi u lill-kumpaniji billi jagħtuhom l-opportunità jsemmgħu leħinhom dwar x’jista’ jsir bid-data ġġenerata mill-prodotti konnessi tagħhom. F’dawn l-aħħar snin, it-teknoloġiji mmexxija mid-data żviluppaw b’rata mgħaġġla. Qegħdin jintużaw f’ħafna setturi ekonomiċi, biex b’hekk jiżguraw u jorganizzaw aċċess adattat u xieraq għad-data. Flimkien mal-valur miżjud maħluq mill-bażi tad-data, ir-regolament tal-Att dwar id-Data huwa importanti biex jiżgura tkabbir ekonomiku innovattiv u etiku li jista’ joħloq opportunitajiet għal kulħadd. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Bħalissa, ħafna SMEs ma għandhomx aċċess għal data li kkontribwew għall-ġenerazzjoni tagħha bl-użu ta’ tagħmir tal-Internet tal-Oġġetti (IoT) jew servizzi relatati li huma l-proprjetarji tagħhom jew li jikru. Barra minn hekk, l-SMEs u n-negozji ġodda innovattivi jonqsu milli joħolqu valur miżjud fil-forma ta’ prodotti ġodda u servizzi komplementari għall-utenti tat-tagħmir tal-IoT minħabba n-nuqqas ta’ kapaċità tagħhom li jiksbu d-data li jipproduċu dawn l-apparati. Dan jimmina l-prestazzjoni tas-Suq Uniku Diġitali. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Il-proposta leġiżlattiva għandha l-għan li timmassimizza l-valur tad-data fl-ekonomija billi tiżgura li firxa wiesgħa ta’ partijiet ikkonċernati jiksbu kontroll fuq id-data tagħhom u li jkun hemm aktar data disponibbli għall-użu innovattiv. Sabiex tagħmel dan, tikkunsidra diversi għodod innovattivi għal-lokalizzazzjoni mill-ġdid tas-servizzi tal-ipproċessar tad-data fil-livell Ewropew u tittrasforma b’mod profond l-istrutturi eżistenti tal-poter li jiffavorixxu l-operaturi eżistenti tad-data l-kbar għad-detriment ta’ atturi iżgħar Ewropej. L-għan tal-proposta huwa li taqleb ta’ taħt fuq ix-xejriet reċenti tas-suq li wasslu għall-konsolidazzjoni tal-“ekonomija tal-Internet” u ġġeneraw monopolji tad-data f’diversi oqsma, bħall-kura tas-saħħa u l-industrija tal-karozzi. Din iż-żieda kontinwa fid-data teħtieġ attenzjoni u regolazzjoni tal-firxa tal-kundizzjonijiet inġusti tal-użu tad-data. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Il-proposta ttejjeb il-kundizzjonijiet li skonthom in-negozji u l-konsumaturi jistgħu jużaw servizzi tal-cloud u tal-edge fl-UE, peress li dawn jagħmluha aktar faċli biex id-data u l-applikazzjonijiet jiġu ttrasferiti minn fornitur għal ieħor mingħajr ma jiġġarrbu spejjeż. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Il-KESE jemmen li jrid isir aktar sforz biex jiġu kkonsolidati l-ekonomija tad-data u l-governanza tad-data. B’mod partikolari, iż-żieda u l-appoġġ tal-litteriżmu fid-data huma meħtieġa ħafna għall-konsolidazzjoni u l-iżvilupp tal-ekonomija tad-data sabiex in-nies u n-negozji jkunu konxji u jiġu mmotivati biex joffru u jipprovdu aċċess għad-data tagħhom f’konformità mar-regoli legali rilevanti. Dan jifforma l-bażi ta’ soċjetà tad-data li tkun sostenibbli, b’rispett għad-drittijiet fundamentali, id-drittijiet tal-ħaddiema, ir-regoli tad-demokrazija u d-drittijiet għal soċjetà miftuħa u inklużiva. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Il-KESE jilqa’ d-dispożizzjoni li tikkonċerna l-SMEs, li issa huma protetti minn termini kuntrattwali inġusti bis-saħħa tal-lista ta’ klawżoli kuntrattwali imposti unilateralment li se jitqiesu, jew li huma preżunti li huma, inġusti. Il-klawżoli li ma jgħaddux minn dan it-“test tal-inġustizzja” mhumiex se jkunu vinkolanti għall-SMEs. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni se tiżviluppa u tirrakkomanda mudell mhux vinkolanti għal termini kuntrattwali, sabiex tgħin lill-SMEs jinnegozjaw kuntratti ta’ kondiviżjoni tad-data aktar ġusti u bbilanċjati ma’ kumpaniji li jgawdu pożizzjoni ta’ negozjar li hija aktar b’saħħitha b’mod sinifikanti. L-UE u l-Istati Membri għandhom jagħtu aktar attenzjoni lit-titjib tal-kapaċità tal-kumpaniji Ewropej, speċjalment l-SMEs u n-negozji ġodda, biex jipparteċipaw fl-ekonomija tad-data fl-Ewropa u madwar id-dinja, u jikkontribwixxu għaliha. Dan jeħtieġ aktar investimenti fl-edukazzjoni u t-taħriġ, fir-riċerka u l-iżvilupp, u fl-ispazji tad-data komuni li fuqhom huwa bbażat il-ħolqien tal-valur ibbażat fuq id-data. Huwa kruċjali li jiġi żgurat li l-SMEs ikollhom il-mezzi biex jagħmlu użu mit-test tal-inġustizzja u jipproteġu lilhom infushom minn prattiki kuntrattwali inġusti. It-termini kuntrattwali mudell ipprovduti mill-Kummissjoni huma għodda meħtieġa f’dan ir-rigward iżda jeħtieġ li jiġu kkomplementati b’forom oħra ta’ appoġġ mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Il-KESE jemmen li huwa meħtieġ approċċ aktar settorjali fil-proċess tal-valur miżjud, fl-użu u fl-użu mill-ġdid tad-data għal sinerġija aħjar mal-indikaturi tal-Patt Ekoloġiku u l-SDGs. Is-setturi li għadhom lura fl-integrazzjoni tat-teknoloġiji diġitali għandhom jiġu stimulati u appoġġjati. Applikazzjoni trasparenti u effettiva tar-regolament tkun importanti għat-traċċabbiltà, l-interoperabbiltà u l-multimodalità tad-diversi attivitajiet tal-ktajjen tal-provvista, pereżempju fis-settur tat-trasport. F’dan ir-rigward, ikun utli li jiġu adottati linji gwida speċifiċi biex tiġi ffaċilitata interpretazzjoni uniformi tar-regolament fost l-Istati Membri. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Il-KESE jappoġġja d-dritt tal-istituzzjonijiet pubbliċi li jaċċessaw id-data f’każ ta’ emerġenza, fejn dan ikun permess mil-liġi. Madankollu, dan għandu jiġi mmonitorjat bir-reqqa sabiex jiġu evitati abbużi jew jiġu pperikolati l-valuri demokratiċi u l-istat tad-dritt. Iż-żieda fir-reżiljenza u l-iżgurar tal-kompetizzjoni ġusta filwaqt li jiġu rispettati d-drittijiet tal-bniedem huma fatturi li għandhom jitqiesu f’każ ta’ emerġenza. B’mod ġenerali, il-korpi tas-settur pubbliku jistgħu jaċċessaw id-data meta jkun meħtieġ biex jipproteġu l-interess ġenerali, b’mod proporzjonat li jimminimizza l-piż impost fuq l-individwu jew l-entitajiet legali. Ikun utli li jiġi appoġġjat l-istabbiliment ta’ korpi indipendenti fdati li għandhom ir-rwol li jippromovu l-qsim volontarju jew obbligatorju tad-data bejn in-negozji u l-gvernijiet mil-lat tekniku, kuntrattwali, operazzjonali u finanzjarju. Dawn l-organizzazzjonijiet jistgħu jaġixxu wkoll bħala korpi għas-soluzzjoni tat-tilwim. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Il-KESE jemmen li l-proposta tal-Att dwar id-Data għandha tqis l-impatt fuq is-suq tax-xogħol. Għandu jitqies li hemm nuqqas ta’ ħiliet u kompetenzi ġodda, speċjalment fil-każ tal-impjegati minn intrapriżi mikro, żgħar u ta’ daqs medju. It-titjib tal-kundizzjonijiet tax-xogħol, l-iżgurar tal-istabbiltà tal-impjiegi u l-prevedibbiltà tal-karrieri huma elementi li jistgħu jiżguraw il-konsolidazzjoni tal-ekonomija tad-data fil-futur u għandhom jiġu kkunsidrati b’mod kostanti. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Il-KESE jilqa’ l-għan ewlieni ta’ din il-proposta, li huwa li jiġi żgurat aċċess mingħajr diskriminazzjoni għall-ekonomija tad-data u s-suq tad-data kif ukoll li jiġu offruti opportunitajiet ta’ aċċess għan-negozji u l-persuni kollha, irrispettivament mir-reġjun. Għalhekk, il-garanzija ta’ networks tal-broadband ta’ veloċità għolja u ta’ kapaċità għolja fi ħdan l-UE u l-bini ta’ infrastrutturi tal-Internet multireġjonali għall-ġbir, l-użu u l-użu mill-ġdid tad-data għandhom jitqiesu kif xieraq. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Il-KESE jqis li t-tħarbit li ġabu magħhom it-tkabbir u ż-żieda tar-riskji diġitali, flimkien mal-infrastrutturi pubbliċi u privati li jużaw teknoloġiji diġitali, huma inċentivi importanti għall-intensifikazzjoni tal-kontroll u l-implimentazzjoni adegwata tal-Att dwar id-Data, speċjalment f’dak li jirrigwarda l-ġestjoni tad-data. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Il-KESE jemmen li l-protezzjoni tad-data personali, flimkien mal-protezzjoni tal-identità diġitali u l-protezzjoni tal-privatezza, huma aspetti essenzjali tal-governanza tad-data, u huma marbutin direttament mal-kwistjoni tar-rispett għad-dinjità tal-bniedem u d-drittijiet fundamentali. Għal din ir-raġuni, ikun importantii li jiġu rikonoxxuti u garantiti d-drittijiet tal-proprjetà tad-data personali sabiex iċ-ċittadini Ewropej ikunu jistgħu jikkontrollaw l-użu tad-data tagħhom (1). L-attivitajiet online għandhom jiġu mmonitorjati biss meta jkun hemm għarfien u kunsens espliċitu dwar l-użu ulterjuri ta’ dik id-data, f’konformità mar-regoli legali rilevanti. |
| --- | --- |

3.12.

4.   Kummenti speċifiċi

| 4.1. | Il-KESE jilqa’ l-proposta, f’konformità mal-ħtiġijiet tal-ekonomija diġitali, li jitneħħew l-ostakli għal suq intern tad-data li jiffunzjona tajjeb u li jiġi promoss skambju ġust billi jiġi stabbilit qafas armonizzat. F’dan ir-rigward, hija meħtieġa l-konformità mar-regoli tas-sigurtà u taċ-ċibersigurtà tal-UE skont l-għanijiet tal-awtonomija strateġika u tal-indipendenza teknoloġika tal-UE. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Gruppi u reġjuni żvantaġġati li huma iżolati u li għandhom aċċess fqir għall-Internet għandhom jiġu appoġġjati u assistiti wkoll mil-lat ekonomiku sabiex jibbenefikaw mill-opportunitajiet tal-ekonomija tad-data. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Il-KESE jenfasizza l-ħtieġa li l-Istati Membri jkomplu jtejbu l-isforzi biex jappoġġjaw lill-kumpaniji, speċjalment lill-SMEs, biex joħolqu, jikkonsolidaw u jużaw infrastrutturi tad-data, kompetenzi għall-impjegati u għarfien espert, bl-użu tal-fondi strutturali tal-UE u ta’ Next Generation EU. It-taħriġ għall-SMEs fir-rigward tad-diġitalizzazzjoni tal-attivitajiet tagħhom għandu jittejjeb. Jistgħu wkoll jingħataw sussidji u inċentivi fiskali f’dan ir-rigward mill-Istati Membri. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | L-ekonomija tad-data mhux biss tista’ tagħti opportunitajiet ta’ xogħol ta’ kwalità għolja speċjalment għaż-żgħażagħ, għall-gruppi vulnerabbli jew għal dawk barra mill-edukazzjoni, impjieg jew taħriġ (NEETs), iżda wkoll ittejjeb il-kundizzjonijiet tax-xogħol. Dan il-proċess se jikkontribwixxi biex jitnaqqsu l-inugwaljanzi diġitali u tiżdied il-kompetittività tal-ekonomija tad-data fil-livell Ewropew. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Il-KESE jemmen li l-iżgurar ta’ kompetizzjoni ġusta fis-suq Ewropew bejn diversi atturi u l-aċċess għad-data huwa kruċjali. B’mod partikolari, huwa rilevanti u importanti t-tqassim ġust tal-ispejjeż u tal-valur miżjud fil-katina tal-provvista tad-data li jinkludi lill-atturi kollha. Il-kumpaniji l-kbar, speċjalment il-kumpaniji tas-servizzi tal-cloud li fihom huwa kkonċentrat ammont kbir ta’ saħħa fis-suq, għandhom jiġu kkontrollati sabiex jiġu eliminati diversi abbużi. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Il-KESE jemmen li l-investiment fil-kapaċità maniġerjali u operattiva tal-awtoritajiet pubbliċi kompetenti huwa kruċjali biex tiġi żgurata l-implimentazzjoni xierqa tal-Att dwar id-Data. Għandu jiġi allokat ammont xieraq ta’ riżorsi finanzjarji għall-awtoritajiet kompetenti biex jiġi ggarantit livell adegwat ta’ riżorsi umani, tekniċi u finanzjarji. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Il-KESE jirrikonoxxi l-importanza ta’ mudell kooperattiv għall-istabbiliment tal-ġestjoni u l-iskambju tad-data bħala mod kif jiġu ffavoriti l-intrapriżi mikro, żgħar u ta’ daqs medju, il-ħaddiema għal rashom u l-professjonijiet (2). |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Il-KESE jirrimarka li jkun importanti li tiġi ppreżervata l-protezzjoni sħiħa tad-drittijiet taċ-ċittadini meta qed tiġi assigurata l-kompetittività ekonomika tal-UE. B’mod partikolari, ikun importanti li jiġu ggarantiti livell għoli ta’ privatezza u sigurtà, ir-rispett għall-istandards ta’ sikurezza u dawk etiċi, kundizzjonijiet multipli u suffiċjenti għall-funzjonalità tad-data, proċeduri taċ-ċibersigurtà u l-ħżin xieraq tad-data fi spazji u f’postijiet iċċertifikati fit-territorju tal-UE (u dawk li l-UE hija s-sid tagħhom). |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Il-KESE jissuġġerixxi li jiġi evalwat it-twessigħ tal-kamp ta’ applikazzjoni tar-regolament sabiex ikopri l-prodotti fiżiċi kollha li jiksbu, jiġġeneraw jew jiġbru data dwar il-prestazzjoni, l-użu jew l-ambjent tagħhom u li jistgħu jikkomunikaw dik id-data permezz ta’ servizz ta’ komunikazzjoni elettronika disponibbli pubblikament. Minbarra spettru wiesa’ ta’ tagħmir tal-IoT, din id-definizzjoni għandha tinkludi wkoll kompjuters personali, tablets, smartphones u apparat ieħor konness simili. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Il-KESE jemmen li l-utenti u r-riċevituri tad-data għandu jkollhom aċċess bla xkiel, filwaqt li jirrispettaw id-drittijiet tal-proprjetà intellettwali u/jew sigrieti kummerċjali, għal data li hija essenzjali għall-funzjonament, it-tiswija jew il-manutenzjoni ta’ prodotti konnessi u servizzi relatati. |
| --- | --- |

4.10.

Brussell, il-15 ta’ Ġunju 2022.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-governanza Ewropea tad-data (Att dwar il-Governanza tad-Data)” [COM(2020) 767 final] (ĠU C 286, 16.7.2021, p. 38).

1

(2)  Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-governanza Ewropea tad-data (Att dwar il-Governanza tad-Data)” [COM(2020) 767 final] (ĠU C 286, 16.7.2021, p. 38).

2

---

| 23.9.2022 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 365/23 |
| --- | --- | --- | --- |

23.9.2022

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 365/23

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar ‘Att dwar iċ-Ċipep għall-Ewropa’”

(COM(2022) 45 final)

(2022/C 365/05)

| Relatur: | Heiko WILLEMS |
| --- | --- |

Relatur:

Heiko WILLEMS

| Konsultazzjoni | Kummissjoni Ewropea, 2.5.2022 |
| --- | --- |
| Bażi legali | L-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum |
| Adottata fis-sezzjoni | 1.6.2022 |
| Adottata fil-plenarja | 15.6.2022 |
| Sessjoni plenarja Nru | 570 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 203/0/6 |

Konsultazzjoni

Kummissjoni Ewropea, 2.5.2022

Bażi legali

L-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum

Adottata fis-sezzjoni

1.6.2022

Adottata fil-plenarja

15.6.2022

Sessjoni plenarja Nru

570

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

203/0/6

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jilqa’ l-objettiv tal-Kummissjoni Ewropea li ssaħħaħ l-ekosistema tas-semikondutturi, iżżid ir-reżiljenza u s-sigurtà tal-provvista b’mod sinifikanti u tnaqqas id-dipendenzi esterni. L-Att dwar iċ-Ċipep huwa opportunità unika għall-Istati Membri kollha tal-UE biex jaġixxu flimkien lejn l-għan ta’ bażi teknoloġika aktar b’saħħitha. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Apparti elementi ta’ daqs żgħir (< 2 nm), iridu jitqiesu wkoll il-ħtiġijiet tal-industrija tal-klijenti u l-punti b’saħħithom tal-industrija tas-semikondutturi tal-Ewropa, b’mod partikolari fejn jidħlu semikondutturi u sensuri tal-enerġija li huma akbar b’mod sinifikanti. Il-profiċjenza f’elementi ta’ daqs iżgħar mhijiex l-uniku fattur determinanti fis-suċċess tal-ekosistema tas-semikondutturi. Ir-rekwiżiti speċifiċi għall-mikroelettronika se jsiru dejjem aktar differenzjati fil-futur u se tkun meħtieġa wkoll varjetà dejjem usa’ ta’ soluzzjonijiet għaċ-ċipep li huma ta’ tfixkil u innovattivi, irrispettivament mid-daqs tagħhom. Il-KESE għalhekk jirrakkomanda approċċ komprensiv, primarjament ibbażat fuq ekosistema tas-semikondutturi innovattiva. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Biex tittaffa l-iskarsezza ta’ semikondutturi fit-tul, huma importanti l-aċċess għal materja prima, faċilitajiet tar-R&Ż, proprjetà intellettwali u għarfien teknoloġiku kif ukoll id-disponibbiltà ta’ xogħol tas-sengħa. Dan jeħtieġ investiment privat u appoġġ sinifikanti mis-settur pubbliku. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tikkonkretizza l-pjani ta’ investiment tagħha, speċjalment fir-rigward ta’ kif se jiġu ffinanzjati l-investimenti. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-KESE jirrikonoxxi li l-promozzjoni tal-industrija tas-semikondutturi hija proġett ewlieni u strateġiku li jħares ’il quddiem għall-UE li se jkun deċiżiv għas-sigurtà tal-provvista u għall-futur tal-Ewropa bħala ċentru ta’ innovazzjoni u post fejn isir in-negozju. Madankollu, il-vijabbiltà ekonomika ta’ tali faċilitajiet trid tkun garantita, tal-inqas fuq terminu medju, biex jiġi żgurat li l-investiment minn fondi pubbliċi jkun effettiv u sostenibbli. Trid tiġi evitata kompetizzjoni għal sussidji u l-fondi jridu jintefqu b’mod effiċjenti mingħajr ma jinħolqu kapaċitajiet żejda u distorsjonijiet tas-suq. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-KESE huwa konvint li l-ekosistema Ewropea tas-semikondutturi għandha tissaħħaħ bil-għan li tinkiseb awtonomija strateġika miftuħa. Il-katina tal-valur tas-semikondutturi hija waħda mill-aktar globalizzati. Minħabba l-livell għoli ta’ interdipendenza internazzjonali fis-suq tas-semikondutturi, l-istabbiliment ta’ katina tal-valur magħluqa f’kull parti tad-dinja ma jagħmilx sens ekonomiku. Madankollu, is-segmenti tat-teknoloġija huma partikolarment vulnerabbli, jiġifieri minħabba tħassib ġeopolitiku jew minħabba r-rilevanza strateġika tagħhom, u għalhekk għandhom jirċievu l-appoġġ meħtieġ. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Din l-interdipendenza internazzjonali trid titqies ukoll fir-rigward tal-miżuri ta’ emerġenza previsti. Hekk kif il-Kummissjoni Ewropea żżid ir-reżiljenza tal-Ewropa, jenħtieġ li ssaħħaħ ukoll is-sħubijiet internazzjonali. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Il-KESE jiddispjaċih għan-nuqqas ta’ valutazzjoni tal-impatt. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-KESE jixtieq jiġbed l-attenzjoni għall-Opinjonijiet relatati tiegħu (1). |
| --- | --- |

1.8.

2.   Kummenti ġenerali

| 2.1. | F’dinja dejjem aktar diġitalizzata, is-semikondutturi huma komponent essenzjali ta’ ħafna setturi ekonomiċi u oqsma tal-ħajja differenti – kemm għall-industrija kif ukoll għall-konsumaturi. Il-valur taċ-ċipep mibjugħa madwar id-dinja żdied b’mod kostanti f’dawn l-aħħar snin u l-bejgħ huwa mistenni li jiżdied bi 11 % fl-2022 (2). Barra minn hekk, il-miri tat-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali ma jistgħux jintlaħqu mingħajr semikondutturi. Il-progress teknoloġiku f’dan il-qasam jippermetti innovazzjoni transsettorjali tul il-katina tal-valur kollha. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Hemm ukoll rilevanza ġeopolitika dejjem tikber tas-semikondutturi. Il-katina tal-valur tas-semikondutturi hija waħda mill-aktar globalizzati. L-ebda stat wieħed ma għandu awtonomija sħiħa tul il-proċess kollu tal-ħolqien tal-valur. Minflok, hemm livell għoli ta’ diviżjoni tax-xogħol u l-interdipendenza bejn in-nazzjonijiet u r-reġjuni minħabba l-ispejjeż għoljin u l-istadji kumplessi tal-produzzjoni. Għal din ir-raġuni, il-KESE jemmen bis-sħiħ li l-istabbiliment ta’ katina ta’ valur magħluqa f’kull parti tad-dinja ma jagħmilx sens ekonomiku. Minflok, analiżi dettaljata tal-punti b’saħħithom u d-dgħufijiet tal-ekosistema Ewropea tas-semikondutturi għandha sservi bħala l-punt tat-tluq għal dibattitu dwar kif investimenti mmirati jistgħu jżidu r-reżiljenza tal-Ewropa. B’mod parallel, il-Kummissjoni Ewropea għandha ssaħħaħ is-sħubijiet internazzjonali fl-ekosistema tas-semikondutturi sabiex toħloq is-sinerġiji. Is-segmenti tat-teknoloġija li huma partikolarment vulnerabbli, jiġifieri minħabba tħassib ġeopolitiku jew minħabba r-rilevanza strateġika tagħhom, madankollu, għandhom jirċievu l-appoġġ meħtieġ, finanzjarjament kif ukoll politikament. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Minħabba ż-żieda fit-tensjonijiet ġeopolitiċi u l-konġestjonijiet tul il-katina tal-valur tas-semikondutturi, xi reġjuni ekonomiċi diġà qed jagħmlu investimenti massivi. Permezz tal-Att dwar iċ-CIPEP għall-Amerka, l-Istati Uniti qegħdin jippjanaw li jinvestu USD 52 biljun bejn l-2021 u l-2026 u jeliminaw id-dipendenzi kritiċi (3). Iċ-Ċina tikkunsidra s-settur tas-semikondutturi bħala essenzjali għall-orjentazzjoni strateġika tagħha u għandha l-għan li timmobilizza madwar USD 150 biljun sal-2025 (4). L-għan tagħha huwa li tkun tista’ tissodisfa 70 % tal-ħtiġijiet tagħha waħedha sa dak iż-żmien. Madankollu, wieħed għad irid jara jekk dan l-għan huwiex realistiku. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Meta wieħed iqis is-sitwazzjoni ġeopolitika, il-KESE jagħraf il-ħtieġa urġenti li l-UE tieħu azzjoni f’dan il-qasam sabiex tnaqqas id-dipendenzi strateġiċi u ekonomiċi. Fil-Kumpass Diġitali (5), il-Kummissjoni stabbiliet l-għan li tiżgura li l-produzzjoni ta’ semikondutturi avvanzati u sostenibbli fl-Ewropa tammonta għal mill-inqas 20 % tal-produzzjoni dinjija sal-2030. Dan l-għan ġie affermat mill-ġdid fil-proposta għall-Programm ta’ Politika għall-2030 bit-titlu “Il-Perkors għad-Deċennju Diġitali” (6). Il-KESE jilqa’ l-objettiv tal-Kummissjoni Ewropea li ssaħħaħ l-ekosistema tas-semikondutturi, iżżid b’mod sinifikanti r-reżiljenza u s-sigurtà tal-provvista u tnaqqas id-dipendenzi esterni, u jappoġġja l-għan li taqdi rwol ewlieni fl-ekosistema tas-semikondutturi madwar id-dinja. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Il-KESE jirrimarka li t-EUR 43 biljun ippjanati mill-Kummissjoni Ewropea mhumiex “flus ġodda”. Il-biċċa l-kbira tal-baġit hija diġà allokata, eż. fil-programm Orizzont Ewropa u dak tal-Ewropa Diġitali, u se tiġi riallokata biss. It-EUR 43 biljun jistgħu jintlaħqu biss b’investimenti privati kbar, li għad iridu jiġu żgurati. Dan huwa f’kuntrast ċar mat-USD 52 biljun li ngħataw mill-Istati Uniti. Fl-istess ħin, il-KESE jenfasizza l-ħtieġa li tiġi evitata kompetizzjoni għal sussidji u li l-flus jintefqu b’mod effiċjenti. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Il-KESE jiddispjaċih għan-nuqqas ta’ valutazzjoni tal-impatt fuq il-Komunikazzjoni u l-proposti relatati. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Kummenti speċifiċi

| 3.1. | F’din it-taqsima, il-KESE jevalwa aspetti speċifiċi tal-objettivi strateġiċi tal-Istrateġija Ewropea dwar iċ-Ċipep. |
| --- | --- |

3.1.

3.2.   Investiment immexxi mill-politika

| 3.2.1. | Biex tilħaq l-għanijiet tal-Istrateġija dwar iċ-Ċipep, il-Kummissjoni Ewropea biħsiebha timmobilizza madwar EUR 43 biljun f’investiment pubbliku u privat. Dan jinkludi EUR 11-il biljun f’investiment pubbliku fl-ambitu tal-Inizjattiva Ċipep għall-Ewropa. Barra minn hekk, il-Kummissjoni qed tippjana li tgħaqqad diversi miżuri, bħal appoġġ għall-ekwità, Fond taċ-Ċipep li jiswa EUR 2 biljun, self mill-BEI, u fondi minn miżuri tal-mikroelettronika fi pjani ta’ rkupru u reżiljenza u minn fondi nazzjonali jew reġjonali. Il-Kummissjoni ssemmi wkoll appoġġ għar-riċerka u l-innovazzjoni industrijali permezz ta’ Proġetti Importanti ta’ Interess Komuni Ewropew (IPCEIs). Bħala prinċipju, il-KESE jappoġġja l-pjani ta’ investiment ambizzjużi. Madankollu, mhuwiex ċar kif dawn se jiġu ffinanzjati. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tikkonkretizza dawn il-pjani. |
| --- | --- |

3.2.1.

3.3.   It-tisħiħ tar-riċerka u t-tmexxija teknoloġika

| 3.3.1. | Il-programm qafas ta’ riċerka Orizzont Ewropa diġà jistabbilixxi l-għan li jippromovi t-teknoloġiji tal-ġenerazzjoni li jmiss. Il-KESE jappoġġja bis-sħiħ dan l-objettiv. Skont il-Kummissjoni Ewropea, l-attivitajiet ta’ riċerka futuri li għandhom jiġu appoġġjati fl-ambitu tal-“Impriża Konġunta taċ-Ċipep” se jgħinu biex jintlaħqu aħjar il-ħtiġijiet tal-industriji vertikali fil-futur u biex jiġi żgurat li l-isfidi tas-soċjetà u ambjentali jiġu indirizzati. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Il-Kummissjoni għandha l-għan li l-isforzi tar-riċerka jiffokaw fuq teknoloġiji biex jinkisbu daqsijiet ta’ tranżisturi taħt iż-2 nm, teknoloġiji fixkiela għall-AI, proċessuri effiċjenti fl-enerġija b’konsum baxx tal-enerġija, materjali ġodda, kif ukoll integrazzjoni eteroġenja u 3D ta’ materjali differenti, u soluzzjonijiet ta’ disinn emerġenti. Il-KESE essenzjalment jilqa’ u jappoġġja dan l-approċċ. L-Ewropa għandha bażi tajba bħala ċentru ta’ riċerka. Il-ġenerazzjoni ta’ proprjetà intellettwali speċifika għall-prodotti għall-katina tal-valur tas-semikondutturi Ewropea, inkluż dik ibbażata fuq l-approċċ ta’ sors miftuħ RISC-V, għandha tkompli ttejjeb il-ħiliet fis-soluzzjonijiet tas-semikondutturi għal ħafna setturi ewlenin. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Il-KESE jaqbel mal-intenzjoni li jippromovi l-integrazzjoni ta’ funzjonijiet ewlenin, il-konsum sostenibbli tal-enerġija, titjib fil-prestazzjoni tal-kompjuters u teknoloġiji fixkiela bħal ċipep newromorfiċi u inkorporati għall-intelliġenza artifiċjali (IA), fotonika integrata, grafen u teknoloġiji oħra bbażati fuq materjali 2D. Apparti elementi ta’ daqs żgħir (< 2 nm), għandhom jitqiesu l-ħtiġijiet tal-industrija tal-klijenti u l-punti pożittivi tal-industrija tas-semikondutturi tal-Ewropa, b’mod partikolari fejn jidħlu semikondutturi u sensuri tal-enerġija li huma akbar b’mod sinifikanti. Filwaqt li teknoloġiji bħall-IA, it-tagħlim bil-magni, 5G/6G u l-kompjuters ta’ prestazzjoni għolja jeħtieġu soluzzjonijiet ta’ ċipep ta’ 5 nm u inqas, il-produzzjoni industrijali tkompli teħtieġ ċipep speċjalizzati ta’ elementi daqsijiet ferm akbar fuq skala kbira. Għalhekk, l-Ewropa m’għandhiex tiffoka esklużivament fuq l-elementi bl-iżgħar daqs. Il-KESE jemmen bis-sħiħ li l-profiċjenza f’elementi ta’ daqs iżgħar (< 10 nm) mhijiex l-uniku fattur determinanti fis-suċċess tal-ekosistema tas-semikondutturi. Għall-kuntrarju, ir-rekwiżiti speċifiċi għall-mikroelettronika se jsiru dejjem aktar differenzjati fil-futur u se tkun meħtieġa varjetà dejjem usa’ ta’ soluzzjonijiet għaċ-ċipep li huma wkoll ta’ tfixkil u innovattivi, irrispettivament mid-daqs tagħhom. Il-KESE għalhekk jirrakkomanda approċċ komprensiv, primarjament ibbażat fuq il-potenzjal innovattiv għall-ekosistema tas-semikondutturi. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Il-KESE jappoġġja r-riċerka dwar iċ-ċipep quantum u jilqa’ l-għoti ta’ finanzjament mill-inizjattiva ewlenija tat-Teknoloġiji Quantum ta’ Orizzont Ewropa. |
| --- | --- |

3.3.4.

3.4.   Tmexxija fid-disinn, il-manifattura u l-imballaġġ

| 3.4.1. | Il-KESE jilqa’ l-għan li jissaħħu l-kapaċitajiet tat-teknoloġija u l-innovazzjoni tas-semikondutturi fl-UE u li tiġi promossa ekosistema tas-semikondutturi vibranti u reżiljenti. Dan l-approċċ komprensiv, li jiffoka mhux biss fuq il-partijiet ikkonċernati tal-innovazzjoni teknoloġika iżda wkoll fuq l-industriji tal-provvista u tal-utenti, għandu jitqies b’mod pożittiv. Il-KESE jenfasizza l-ħtieġa li jissaħħu l-katina tal-valur u l-ekosistema kollha tas-semikondutturi, peress li mhumiex biss iċ-ċipep, iżda wkoll il-ħiliet fil-materjali u l-proċessi, inkluż l-imballaġġ, li għandhom rwol fundamentali biex jippermettu teknoloġiji ġodda tas-semikondutturi. Kooperazzjoni mill-qrib bejn il-partijiet ikkonċernati min-naħa tal-provvista u d-domanda hija importanti, u l-Alleanza dwar it-Teknoloġiji tal-Proċessuri u tas-Semikondutturi għandha rwol konsultattiv, flimkien ma’ partijiet ikkonċernati oħra. Il-KESE jirrakkomanda li l-inizjattiva tavvanza malajr. Fl-aħħar mill-aħħar, madankollu, l-implimentazzjoni effettiva tal-miżuri se tiddetermina jekk dawn il-miżuri humiex ta’ suċċess u jekk l-investiment mistenni isirx tabilħaqq. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Il-Kummissjoni Ewropea qed tippjana li toħloq infrastruttura tad-disinn għal teknoloġiji integrati tas-semikondutturi. Il-partijiet ikkonċernati kollha, inklużi l-SMEs, se jkollhom aċċess għal din l-infrastruttura. Il-KESE jilqa’ l-introduzzjoni ta’ regoli ċari dwar il-proprjetà intellettwali, li hija kruċjali għas-suċċess ta’ pjattaforma bħal din fejn hemm investiment konsiderevoli fir-riċerka. Jemmen ukoll li l-parteċipazzjoni u, fuq kollox, l-għoti ta’ disinji għandhom ikunu volontarji. Il-kunċett ta’ kooperazzjoni u ħolqien ta’ sinerġiji, inkluż fil-livell internazzjonali, huwa milqugħ ħafna. Madankollu, l-implimentazzjoni effettiva wkoll se tkun kruċjali hawnhekk. Il-pjattaforma tista’ tkun ta’ suċċess biss jekk diversi partijiet ikkonċernati mill-qasam akkademiku, ir-riċerka, l-universitajiet, l-iżviluppaturi u l-industrija juru rieda qawwija li jipparteċipaw. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | Il-KESE jilqa’ l-pjan li jinħolqu linji pilota innovattivi għal prototipi bbażati fuq linji pilota eżistenti. Jagħmel sens ukoll li jintrabtu mal-pjattaforma tal-infrastruttura tad-disinn. |
| --- | --- |

3.4.3.

| 3.4.4. | L-industrija tas-semikondutturi tipproduċi firxa ta’ prodotti ta’ teknoloġija avvanzata li huma importanti għal ħafna applikazzjonijiet. Din il-varjetà ta’ prodotti hija inkorporata fis-swieq internazzjonali. Il-KESE, għalhekk, jenfasizza li kwalunkwe tentattiv biex tiġi introdotta ċertifikazzjoni għandu jkun ibbażat fuq normi u standards internazzjonali. F’dan ir-rigward, hija importanti l-kooperazzjoni mill-qrib mal-manifatturi, mal-utenti u mal-imsieħba internazzjonali. Reċentement, l-industrija tas-semikondutturi kienet fiċ-ċentru ta’ tensjonijiet u frizzjoni kummerċjali reġjonali fil-katina tal-provvista. Flimkien mal-ambizzjonijiet tal-atturi emerġenti tas-suq, dan iwassal għal approċċi nazzjonali u reġjonali differenti għall-istandardizzazzjoni kif ukoll għal tensjonijiet fl-istandardizzazzjoni formali fil-livell internazzjonali fejn jidħlu l-iffissar ta’ standards internazzjonali u l-iskemi ta’ ċertifikazzjoni assoċjati. L-UE għandha tagħmel kull sforz biex tiżviluppa standards immexxija mis-suq li jistgħu jiġu tradotti fi standards internazzjonali. Għal dan il-għan, il-kooperazzjoni kemm fl-UE kif ukoll mal-imsieħba internazzjonali hija tal-akbar importanza. |
| --- | --- |

3.4.4.

| 3.4.5. | Il-KESE jaqbel mal-Kummissjoni Ewropea li l-investiment privat f’faċilitajiet ta’ semikondutturi avvanzati x’aktarx jeħtieġ appoġġ konsiderevoli mis-settur pubbliku. Il-Kummissjoni biħsiebha wkoll tikkunsidra jekk il-faċilitajiet ta’ produzzjoni humiex “l-ewwel tat-tip tagħhom” fil-valutazzjonijiet tal-għajnuna mill-Istat skont l-Artikolu 107(3)(c) tat-TFUE u tgħid li anke 100 % ta’ diskrepanza ta’ finanzjament ipprovat jista’ jkun kopert minn riżorsi pubbliċi, jekk faċilitajiet bħal dawn ma setgħux jeżistu b’mod ieħor fl-Ewropa. Il-KESE jirrikonoxxi li l-promozzjoni tal-industrija tas-semikondutturi hija proġett ewlieni u strateġiku li jħares ’il quddiem għall-UE li se jkun deċiżiv għas-sigurtà tal-provvista u għall-futur tal-Ewropa bħala ċentru ta’ innovazzjoni u post fejn isir in-negozju. Fl-istess ħin, il-KESE jirrimarka li l-għoti ta’ għajnuna sinifikanti mill-Istat sa 100 % – iffinanzjata mill-kontribwenti – jista’ jwassal għal investimenti li mhumiex kummerċjalment vijabbli u li jista’ jkollhom impatt negattiv fuq is-suq. Jekk is-sehem tas-sussidji u l-fondi korrispondenti jkunu kbar wisq u jkopru kwalunkwe riskju ekonomiku, dan jista’ jwassal għal kundizzjonijiet kompetittivi mhux ġusti. Il-KESE jenfasizza wkoll ir-riskju ta’ kompetizzjonijiet internazzjonali għal sussidji għoljin, speċjalment jekk is-sit magħżul għal faċilità ta’ semikondutturi avvanzata ma jkunx ottimali. Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea dwar Politika ta’ kompetizzjoni lesta għal sfidi ġodda (7), li tiċċara li għajnuna bħal din trid tkun soġġetta għal salvagwardji b’saħħithom u li l-benefiċċji għandhom jiġu kondiviżi b’mod wiesa’ u mingħajr diskriminazzjoni tul l-ekonomija Ewropea. Il-KESE jirrikonoxxi li l-prinċipju l-ewwel tat-tip tiegħu joħloq kundizzjonijiet qafas attraenti għar-rilokazzjonijiet, li jista’ jkollhom ukoll effett ta’ xprun fuq operaturi ekonomiċi oħra. Madankollu, fl-aħħar mill-aħħar, il-vijabbiltà ekonomika ta’ tali faċilitajiet trid tkun garantita, tal-inqas fuq terminu medju, biex jiġi żgurat li l-investiment minn fondi pubbliċi jkun effettiv. Dan huwa l-uniku mod biex jiġi evitat l-agħar xenarju ta’ fabbrika tas-semikondutturi li ma tintużax biżżejjed li tiswa miljuni ta’ euro kuljum. |
| --- | --- |

3.4.5.

3.5.   L-iffaċilitar tal-investiment privat

| 3.5.1. | Il-KESE jilqa’ l-ħolqien tal-“Fond taċ-Ċipep”, b’mod partikolari jekk se jagħmilha aktar faċli għan-negozji, speċjalment l-SMEs u n-negozji ġodda, biex jiksbu finanzjament adegwat. |
| --- | --- |

3.5.1.

3.6.   L-indirizzar tal-iskarsezza akuta tal-ħiliet

| 3.6.1. | Id-diġitalizzazzjoni u l-bidla teknoloġika jeħtieġu edukazzjoni u taħriġ kontinwu. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jindirizzaw l-iskarsezza tal-ħiliet f’oqsma diġitali ewlenin sabiex jissodisfaw id-domanda għolja għal ħaddiema tas-sengħa, kemm b’lawrji universitarji kif ukoll mingħajrhom, speċjalment fl-oqsma STEM (ix-xjenza, it-teknoloġija, l-inġinerija u l-matematika). Dan irid jibda fl-iskejjel. Meta tiġi stabbilita gwida għall-istudju u l-karriera, jeħtieġ li jiġu stabbiliti wkoll il-pedamenti għat-tagħlim tul il-ħajja. B’mod partikolari, huwa vitali wkoll li r-rappreżentanza akbar tan-nisa fis-settur tal-IT tiġi promossa strutturalment permezz ta’ programmi għat-titjib tal-ħiliet diġitali. Il-kumpaniji għandhom ukoll jagħtu sehemhom, billi jippermettu lin-nisa jtejbu l-ħiliet tagħhom fl-IT permezz ta’ varjetà ta’ programmi u korsijiet ta’ taħriġ fil-ħiliet diġitali. L-inizjattivi fil-livell tal-UE u fl-Istati Membri li għandhom l-għan li jinvolvu aktar nisa fid-diġitalizzazzjoni, bħal WomenTechEU (8) u SheTransformsIT (9), huma ta’ eżempju tajjeb. Għandha tissaħħaħ il-kooperazzjoni bejn l-inizjattivi nazzjonali u Ewropej. |
| --- | --- |

3.6.1.

3.7.   Il-fehim dwar il-ktajjen tal-provvista globali u l-antiċipazzjoni ta’ kriżijiet futuri

| 3.7.1. | Il-KESE jfaħħar l-approċċ strateġiku tal-identifikazzjoni u l-valutazzjoni ta’ skarsezzi potenzjali fil-katina tal-provvista tas-semikondutturi. Il-monitoraġġ huwa għodda importanti biex jiġu vvalutati u antiċipati x-xejriet u l-avvenimenti li jistgħu jwasslu għal tfixkil fil-katina tal-provvista. Il-Kummissjoni Ewropea diġà qed twettaq stħarriġ tal-partijiet ikkonċernati (10) dwar l-ekosistema tas-semikondutturi biex tiġbor informazzjoni dwar id-domanda attwali għal ċipep u wejfers, kif ukoll it-tbassir tan-negozju speċifiku għad-domanda fil-futur. Dan se jikkontribwixxi wkoll għat-tielet pilastru tal-Att dwar iċ-Ċipep u għal miżuri ta’ emerġenza upstream. Madankollu, il-KESE jitlob lill-Kummissjoni żżomm ir-riżultati ta’ dan l-istħarriġ strettament kunfidenzjali, peress li t-tweġiba għal mistoqsijiet dwar il-produzzjoni attwali tas-semikondutturi tinvolvi l-għoti ta’ data sensittiva u, potenzjalment, sigrieti kummerċjali. Għalhekk, huwa importanti li stħarriġ bħal dan ikun volontarju u li din id-data sensittiva tiġi ttrattata bl-akbar kunfidenzjalità. |
| --- | --- |

3.7.1.

| 3.7.2. | Il-KESE jaħseb li l-miżuri għall-indirizzar tat-tfixkil huma estensivi ħafna. Il-prijoritizzazzjoni tal-ordnijiet għal setturi kritiċi, skemi ta’ xiri komuni u kontrolli fuq l-esportazzjoni huma interventi estensivi tas-suq li jridu jkunu riżervati għal sitwazzjonijiet eċċezzjonali. Fl-isfond ta’ ekosistema bbażata fuq is-suq, ktajjen ta’ valur globalizzati, u l-livell għoli ta’ interdipendenza bejn reġjuni differenti tad-dinja, l-intervent tal-istat irid ikun limitat għall-minimu meħtieġ. Il-Kummissjoni għandha tiddeskrivi l-prekundizzjonijiet għall-miżuri previsti f’aktar dettall. Il-KESE jikkritika wkoll il-fatt li l-“Bord tas-Semikondutturi”, li għandu jiddeċiedi dwar il-miżuri, se jkun magħmul esklużivament minn rappreżentanti tal-Istati Membri u tal-Kummissjoni, mingħajr ma jinvolvi l-atturi rilevanti tas-suq u l-imsieħba soċjali. |
| --- | --- |

3.7.2.

3.8.   Kooperazzjoni internazzjonali

| 3.8.1. | Minħabba l-interdipendenza globali tal-ekosistema tas-semikondutturi, l-isforzi biex tissaħħaħ l-industrija tas-semikondutturi għandhom jiġu kkoordinati fil-livell internazzjonali, pereżempju fil-G7 u l-G20, sabiex tiġi appoġġjata l-katina tal-valur tas-semikondutturi kollha u jinħolqu sinerġiji. Il-KESE jirrakkomanda aċċess ugwali għas-suq u kundizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni. Dan jinkludi t-tneħħija reċiproka tal-ostakli għall-investiment u l-prevenzjoni ta’ restrizzjonijiet kummerċjali ġodda bħala miżuri ta’ ritaljazzjoni. Għandhom jiġu żviluppati strateġiji konġunti f’koordinazzjoni mill-qrib mal-industrija u l-imsieħba soċjali biex tiġi salvagwardjata l-katina tal-provvista tas-semikondutturi, inklużi tagħmir, materjali u materja prima. L-iżvilupp ta’ standards Ewropej immexxija mis-suq u bbażati fuq il-kunsens bil-għan li jiġu tradotti fil-livell internazzjonali kif ukoll il-kooperazzjoni internazzjonali dwar l-istandardizzazzjoni huma wkoll essenzjali għall-ksib ta’ ekonomiji ta’ skala li jibbenefikaw lill-utenti finali fil-forma ta’ prodotti affordabbli u ta’ kwalità għolja. |
| --- | --- |

3.8.1.

Brussell, il-15 ta’ Ġunju 2022.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi qafas ta’ miżuri għat-tisħiħ tal-ekosistema Ewropea tas-semikondutturi (l-Att dwar iċ-Ċipep)” (COM(2022) 46 final — 2022/0032 (COD)) (ara paġna 34 ta’ dan il-Ġurnal Uffiċjali), Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) 2021/2085 li jistabbilixxi l-Impriżi Konġunti fil-qafas ta’ Orizzont Ewropa, fir-rigward tal-Impriża Konġunta dwar iċ-Ċipep” (COM(2022) 47 final — 2022/0033 (NLE)) (ara paġna 40 ta’ dan il-Ġurnal Uffiċjali) u Opinjoni tal-Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali (CCMI) dwar “Att dwar iċ-Ċipep għall-Ewropa: l-implikazzjonijiet tal-Att dwar iċ-Ċipep għall-Ewropa għad-difiża u l-manifattura ajruspazjali” (opinjoni komplementari għal INT/984)CCMI/195 (ara paġna xx ta’ dan il-Ġurnal Uffiċjali).

1

(2)  IC Insights: https://www.icinsights.com/news/bulletins/2022-Semiconductor-Sales-To-Grow-11-After-Surging-25-In-2021/.

2

(3)  Senate Passage of USICA Marks Major Step Toward Enacting Needed Semiconductor Investments – Semiconductor Industry Association (semiconductors.org).

3

(4)  A new world under construction: China and semiconductors | McKinsey.

4

(5)  COM(2021) 118.

5

(6)  COM(2021) 574.

6

(7)  COM(2021) 713 final.

7

(8)  Women TechEU (europa.eu).

8

(9)  Digitalisierung braucht mehr Frauen | SheTransformsIT.

9

Digitalisierung braucht mehr Frauen

(10)  https://ec.europa.eu/growth/news/stakeholder-survey-european-chip-demand-2022-02-16_en.

10

---

ANNESS

Opinjoni tal-Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali (CCMI) dwar “Att dwar iċ-Ċipep għall-Ewropa: l-implikazzjonijiet tal-Att dwar iċ-Ċipep għall-Ewropa għad-difiża u l-manifattura ajruspazjali”

(opinjoni komplementari għal INT/984)

| Relatur: | Maurizio MENSI |
| --- | --- |
| Korelatur: | Jan PIE |

Relatur:

Maurizio MENSI

Korelatur:

Jan PIE

| Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja | 18.1.2022 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 37(2) tar-Regoli ta’ Proċedura |
| | Opinjoni komplementari |
| Sezzjoni kompetenti | Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali (CCMI) |
| Adottat fis-sezzjoni | 13.5.2022 |

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja

18.1.2022

Bażi legali

Artikolu 37(2) tar-Regoli ta’ Proċedura

Opinjoni komplementari

Sezzjoni kompetenti

Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali (CCMI)

Adottat fis-sezzjoni

13.5.2022

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jemmen li s-semikondutturi jinsabu fil-qofol tal-ġeopolitika moderna u tat-tmexxija teknoloġika industrijali. It-trawwim ta’ ekosistema ta’ semikondutturi Ewropea tal-ogħla livell u ta’ ktajjen tal-provvista reżiljenti, għalhekk, huwa vitali għall-awtonomija strateġika, is-sovranità teknoloġika, ir-reżiljenza, u l-kompetittività industrijali tal-UE, inkluż fis-setturi tad-difiża strateġika u l-ajruspazju. Għaldaqstant, il-KESE jappoġġja bis-sħiħ l-objettivi ambizzjużi tal-Att dwar iċ-Ċipep għall-Ewropa dwar iċ-Ċipep. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-KESE jemmen li huma meħtieġa aktar riżorsi minn dawk previsti bħalissa biex l-UE tilħaq l-għanijiet ambjentali tagħha fis-semikondutturi. Sabiex tagħmel l-aħjar użu mir-riżorsi limitati tagħha, l-UE għandha tqis ukoll il-prijoritizzazzjoni ta’ teknoloġiji jew segmenti tal-katina tal-valur speċifiċi u s-segwitu ta’ sforzi komplementari ma’ msieħba tal-istess fehma. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-KESE huwa konvint li l-Att dwar iċ-Ċipep għall-Ewropa għandu jiżgura li, b’mod partikolari, id-difiża u l-ajruspazju jiġu appoġġjati skont l-importanza strateġika u l-istatus tagħhom bħala setturi kritiċi, irrispettivament mid-daqs tas-suq tagħhom. Dan għandu jiġi rifless fil-pilastri kollha tal-inizjattiva, inkluż bl-inċentivazzjoni ta’ disinji taċ-ċipep ġodda li jissodisfaw ir-rekwiżiti speċifiċi għad-difiża u l-ajruspazju. Miżuri speċifiċi jinvolvu aċċess permezz ta’ rata ta’ prijorità għal linji pilota u l-possibbiltà li jiġu prijoritizzati ordnijiet minn setturi kritiċi għall-Faċilitajiet Integrati tal-Produzzjoni u l-Fonderiji Miftuħa tal-UE mhux fi “stat ta’ kriżi”. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Fil-fehma tal-KESE, il-partijiet ikkonċernati industrijali mis-settur kritiku tas-semikondutturi u dak downstream għandhom ikunu membri sħaħ tal-Bord Ewropew dwar is-Semikondutturi u l-korpi sussidjarji tiegħu, sabiex tiġi żgurata koordinazzjoni massima bejn dawk li jfasslu l-politika u l-atturi tas-suq upstream u downstream. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-KESE jqis li l-investimenti fil-produzzjoni ta’ ċipep kemm avvanzati kif ukoll maturi fl-Ewropa huma meħtieġa biex jiġu żgurati ktajjen tal-provvista reżiljenti għall-manifattura ta’ materjal tad-difiża u l-ajruspazju, u jqis ukoll li l-innovazzjoni għandha tiġi appoġġjata għat-tipi kollha ta’ semikondutturi meħtieġa mill-industrija Ewropea. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-KESE jemmen li l-istrateġija tal-UE għandha tinkludi miżuri speċifiċi biex tiġi indirizzata l-provvista ta’ materja prima. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Il-KESE jqis li, sabiex tiġi evitata tiġrija detrimentali tas-sussidji, il-finanzjament għandu jiġi kkoordinat kemm jista’ jkun fil-livell tal-UE, filwaqt li l-mekkaniżmu ta’ kontroll tal-għajnuna mill-Istat skont l-Artikolu 107 tat-TFUE għandu jiġi aġġustat biex jiżgura l-prevedibbiltà tal-valutazzjoni u l-koerenza ma’ għanijiet oħrajn tal-UE. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-KESE jemmen li l-għajnuna mill-Istat għandha tingħata lil Faċilitajiet Integrati tal-Produzzjoni u lil Fonderiji Miftuħa tal-UE li huma ta’ benefiċċju dirett lil bosta Stati Membri, u li l-appoġġ pubbliku għandu jkun iffokat fuq inizjattivi li huma marbutin mill-qrib ma’ applikazzjonijiet “ekoloġiċi”. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Fil-fehma tal-KESE, il-ġbir tad-data għall-monitoraġġ tal-ktajjen tal-provvista u l-antiċipazzjoni ta’ kriżijiet futuri għandu jitwettaq minn korp individwali fil-livell tal-UE. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Il-KESE jirrakkomanda qafas xieraq ta’ governanza tad-data, li jkopri t-trasparenza, l-interoperabbiltà, il-kondiviżjoni, is-sigurtà tad-data u l-aċċess għaliha. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Il-KESE jemmen li, bħala setturi strateġiċi, id-difiża u l-ajruspazju għandhom jiġu prijoritizzati għall-iżvilupp ta’ proċeduri ta’ ċertifikazzjoni u l-Inizjattiva Ċipep għall-Ewropa tista’ tappoġġja l-iżvilupp ta’ standards militari-ċivili fil-kuntest tal-Istrateġija Ewropea dwar l-Istandardizzazzjoni. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Il-KESE jqis li l-Att dwar iċ-Ċipep għall-Ewropa għandu jkun koerenti u marbut b’mod ċar mal-istrumenti l-oħra kollha tal-politika tal-UE u nazzjonali b’objettivi relatati, inklużi l-Alleanza Industrijali dwar il-Proċessuri u t-Teknoloġiji tas-Semikondutturi, l-Osservatorju għat-Teknoloġiji Kritiċi u l-Alleanza Ewropea dwar il-Materja Prima. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Il-KESE jilqa’ l-Att dwar iċ-Ċipep għall-Ewropa u jitlob li jinbdew negozjati dwar l-inizjattiva mingħajr dewmien, kif ukoll l-implimentazzjoni rapida, ambizzjuża u effettiva tiegħu. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Sfond

| 2.1. | F’dinja dejjem aktar diġitalizzata, is-semikondutturi huma komponent essenzjali ta’ ħafna setturi ekonomiċi u oqsma tal-ħajja. Huma jħaddmu l-prodotti diġitali kollha, iwittu t-triq għal teknoloġiji essenzjali tal-futur, bħall-IA, il-5G, u l-cloud/edge computing, u jsostnu l-infrastrutturi kritiċi li jappoġġjaw is-soċjetajiet tagħna. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Is-semikondutturi huma vitali wkoll għall-manifattura tad-difiża u l-ajruspazju. Is-sistemi sofistikati li l-forzi militari Ewropej u utenti aħħarin oħrajn jiddependu dejjem aktar fuqhom fihom ċipep ta’ kull tip, inkluż ħafna minn dawk li jinsabu fi prodotti kummerċjali. Madankollu, filwaqt li l-produzzjoni taċ-ċipep kummerċjali tiffoka fuq il-kosteffiċjenza f’volumi kbar, id-difiża u l-ajruspazju jeħtieġu volumi żgħar u jenfasizzaw id-durabbiltà, l-affidabbiltà u s-sigurtà tal-informazzjoni. Is-setturi tad-difiża u l-ajruspazju flimkien jammontaw għal madwar 1 % tas-suq globali taċ-ċipep fl-2020 (1). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | L-aċċellerazzjoni globali tat-trasformazzjoni diġitali qed issaħħaħ domanda li qed tikber għat-tipi kollha ta’ semikondutturi fis-setturi kollha tal-industrija, li hija mistennija li tirdoppja sal-2030. It-tifqigħa tal-pandemija tal-coronavirus saħħet id-domanda u fixklet il-ktajjen tal-provvisti globali, u minn dakinhar sfidi sinifikanti ta’ provvista affettwaw kull settur industrijali downstream madwar id-dinja. Dan wassal għal dewmien twil fil-konsenja, il-kanċellazzjoni ta’ ordnijiet u l-għeluq ta’ fabbriki b’konsegwenzi ekonomiċi serji. Pereżempju, il-proporzjon ta’ ordnijiet ġodda tal-PMI mal-ħinijiet ta’ konsenja tal-fornituri għall-manifatturi fiż-żona tal-euro żdied b’aktar mit-triplu bejn l-2019 u l-2021, b’mod partikolari f’industriji li jużaw is-semikondutturi għall-produzzjoni (eż. karozzi, tagħmir teknoloġiku), filwaqt li l-produzzjoni ta’ vetturi bil-mutur fiż-żona tal-euro naqset bi 18,2 % bejn Novembru 2020 u Marzu 2021 (2). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Dawn l-iżviluppi żvelaw id-dipendenza tal-Ewropa fuq għadd żgħir ta’ fornituri barranin ta’ ċipep u komponenti, u l-vulnerabbiltà konsegwenti tagħha għat-tfixkil fil-ktajjen tal-provvista. B’mod partikolari, l-industrija tad-difiża u l-ajruspazju tal-UE ħasset din il-vulnerabbiltà b’mod intensiv. Minħabba li mhumiex kapaċi jissodisfaw iż-żieda fid-domanda globali, u xprunati minn loġika tas-suq, il-manifatturi taċ-ċipep jipprijoritizzaw is-swieq domestiċi u l-industriji b’volum kbir, b’mod li l-bqija ma jinqdewx biżżejjed. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Billi ċ-ċipep jinsabu fil-qofol tal-ekonomiji tagħna, it-tfixkil fil-katina tal-provvista jippreżenta sfida ekonomika, u potenzjalment soċjali. Madankollu, fir-rigward tas-setturi strateġiċi bħad-difiża u l-ajruspazju, id-dipendenza saret ukoll problema ta’ sigurtà, għaliex tipperikola l-konsenja tal-prodotti tad-difiża u l-ajruspazju fl-UE. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Din hija problema kbira f’kuntest ta’ żieda fit-tensjonijiet ġeopolitiċi u l-użu tal-armamenti fil-flussi tal-kummerċ u tat-teknoloġija, b’mod li s-semikondutturi saru ġeopolitikament kritiċi. B’riżultat ta’ dan, l-ekonomiji ewlenin qed jagħmlu sforz kbir biex isaħħu l-kapaċitajiet ta’ produzzjoni tagħhom u jnaqqsu d-dipendenzi tagħhom. Pereżempju, l-Istati Uniti qed jippjanaw li jinvestu USD 52 biljun fl-ekosistema tas-semikondutturi tagħhom sal-2026, iċ-Ċina għandha l-għan li timmobilizza USD 150 biljun biex issir 70 % awtosuffiċjenti sal-2025, u l-Korea t’Isfel qed tippjana li timmobilizza sa USD 450 biljun fl-investimenti privati sal-2030. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | F’dan l-isfond, l-UE għandha tnaqqas b’mod urġenti d-dipendenzi tagħha, tagħti spinta lill-kompetittività tagħha, u ssaħħaħ is-sigurtà tal-provvista ta’ ċipep tagħha, billi ssaħħaħ il-pożizzjoni tagħha fil-katina tal-provvista globali. Dan l-għan huwa speċjalment rilevanti għal settur strateġiku bħad-difiża u l-ajruspazju. Fl-istess ħin, minħabba l-kumplessità għolja, l-ispejjeż u l-ostakli għad-dħul, l-awtokrazija fil-produzzjoni tas-semikondutturi mhi la realistika u lanqas mixtieqa. Għalhekk, it-tisħiħ tas-sħubijiet internazzjonali se jkun essenzjali biex titjieb is-sigurtà tal-provvista tal-Ewropa. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Fl-Istrateġija Industrijali tal-2020, il-Kummissjoni rrikonoxxiet is-semikondutturi bħala qasam industrijali strateġiku fejn id-dipendenzi Ewropej għandhom jiġu indirizzati. Il-Kumpass Diġitali tal-2021 jiddeskrivi l-għan li jiġi rduppjat is-sehem tal-Ewropa fil-produzzjoni globali ta’ ċipep avvanzati u sostenibbli b’20 % sal-2030. Fid-diskors tagħha tal-2021 dwar l-Istat tal-Unjoni, il-President tal-Kummissjoni, von der Leyen, ħabbret l-Att dwar iċ-Ċipep għall-Ewropa, bl-għan li tinħoloq ekosistema ta’ ċipep Ewropej tal-ogħla livell. Fl-aħħar nett, f’Marzu 2022, il-Kunsill Ewropew afferma mill-ġdid l-importanza ta’ din l-inizjattiva, u talab li jitnaqqsu d-dipendenzi strateġiċi tal-UE f’oqsma sensittivi ħafna inklużi s-semikondutturi. |
| --- | --- |

2.8.

3.   Kummenti ġenerali

3.1.   Viżjoni

| 3.1.1. | Filwaqt li l-Ewropa hija b’saħħitha f’xi segmenti tal-katina tal-valur taċ-ċipep (eż. riċerka u żvilupp, tagħmir tal-manifattura), jeħtiġilha li ssaħħaħ il-pożizzjoni tagħha fil-katina kollha. Għalhekk, il-KESE jilqa’ l-għan tal-Kummissjoni Ewropea li tisfrutta l-punti b’saħħithom eżistenti biex jingħalaq id-distakk “mil-laboratorju għall-pmanifattura”. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Il-KESE jinsab imħasseb li l-istrateġija tal-Ewropa ma tindirizzax b’mod suffiċjenti s-suġġett tal-materja prima, li huwa dimensjoni ewlenija tas-sigurtà tal-provvista u fejn l-Ewropa għandha dipendenzi fuq pajjiżi terzi għal ċerti inputs (eż. metall fotoreżistenti tas-siliċju). L-Att dwar iċ-Ċipep għall-Ewropa għandu jinkludi miżuri speċifiċi biex jiġi indirizzat dan ir-riskju, inklużi rabtiet għall-Alleanza Ewropea dwar il-Materja Prima. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Il-KESE jappoġġja bis-sħiħ l-għan li tingħata spinta lill-produzzjoni Ewropea tas-semikondutturi avvanzati u sostenibbli. Madankollu, is-setturi kritiċi inklużi l-manifattura tad-difiża u l-ajruspazju jeħtieġu wkoll ċipep ta’ ġenerazzjoni eqdem. Il-KESE għalhekk iqis li l-investiment fil-produzzjoni ta’ ċipep kemm avvanzati kif ukoll maturi huwa meħtieġ biex jiġu żgurati ktajjen tal-provvista reżiljenti. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Il-KESE jemmen bis-sħiħ li l-involviment qawwi tal-ekosistema kollha, inklużi n-negozji ġodda, in-negozji li qed jespandu u l-SMEs kif ukoll impriżi akbar, huwa indispensabbli għall-appoġġ tal-bini tal-kapaċità teknoloġika u l-innovazzjoni fuq skala kbira fl-Unjoni kollha. |
| --- | --- |

3.1.4.

3.2.   Investiment

| 3.2.1. | Sabiex jinkisbu l-għanijiet tal-istrateġija taċ-ċipep tagħha, il-Kummissjoni Ewropea qed isserraħ fuq madwar EUR 43 biljun ta’ investiment immexxi mill-politika sal-2030, inkluż EUR 11-il biljun ta’ investiment pubbliku fl-ambitu tal-Inizjattiva Ċipep għall-Ewropa. Madankollu, tenħtieġ ħafna aktar ċarezza dwar is-sorsi u l-ammonti tal-finanzjament, l-użu tal-approprjazzjonijiet ta’ baġits eżistenti, u l-objettivi li għandhom jiġu appoġġjati minn kull linja baġitarja. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Il-KESE huwa xettiku li l-ammonti ta’ investiment pubbliku previsti fl-istrateġija taċ-ċipep tal-UE, li wħud minnhom kienu diġà allokati għall-azzjonijiet fil-mikroelettronika, jilħqu l-livell ta’ ambizzjoni tagħha. Il-kompetituri industrijali tal-UE kienu qed jipprovdu u jkomplu jipprovdu appoġġ ħafna akbar lill-ekosistemi tas-semikondutturi tagħhom, li diġà jinsabu f’pożizzjoni aħjar fil-katina tal-valur globali. Għalhekk, il-KESE jemmen li huma meħtieġa aktar riżorsi minn dawk previsti bħalissabiex jinkisbu l-objettivi ddikjarati tal-inizjattiva ambizzjuża, kemm fit-termini tas-sehem mis-suq kif ukoll tal-perjodu ta’ żmien. It-tnaqqis tal-piż amministrattiv għall-aċċess għal dawn ir-riżorsi għandu jitqies bħala prijorità. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Biex tuża r-riżorsi limitati tagħha b’mod aktar effiċjenti, l-UE għandha tqis ukoll il-prijoritizzazzjoni ta’ teknoloġiji jew segmenti tal-katina tal-valur speċifiċi. Il-koordinazzjoni ma’ msieħba tal-istess fehma f’dan ir-rigward tista’ tiżgura kumplimentarjetajiet u sforzi mhux idduplikati. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Il-KESE jemmen ukoll li r-riallokazzjonijiet baġitarji minn Orizzont Ewropa u Ewropa Diġitali m’għandhomx iħallu oqsma ta’ prijorità oħrajn, bħall-ispazju, l-IA, u ċ-ċibersigurtà, mingħajr biżżejjed riżorsi biex jilħqu l-objettivi speċifiċi tagħhom. Barra minn hekk, m’għandhomx isiru riallokazzjonijiet mill-Fond Ewropew għad-Difiża, għaliex dan inaqqas ir-riżorsi diġà limitati li jappoġġjaw is-settur tad-difiża strateġika. |
| --- | --- |

3.2.4.

3.3.   Setturi kritiċi

| 3.3.1. | L-Att dwar iċ-Ċipep għall-Ewropa jirrikonoxxi l-importanza tas-“setturi kritiċi”, inklużi d-difiża u l-ajruspazju, u jipprovdi l-prijoritizzazzjoni tagħhom f’każ ta’ tfixkil sinifikanti fil-provvista. Il-KESE jilqa’ dan l-approċċ strateġiku, għaliex jirrifletti r-rwol vitali ta’ dawn is-setturi fis-sigurtà u r-reżiljenza tas-soċjetajiet tagħna. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Madankollu, il-KESE jemmen li l-kunċett ta’ “setturi kritiċi” għandu jkun rifless fil-pilastri kollha tal-inizjattiva. B’mod partikolari, l-Inizjattiva Ċipep għall-Ewropa għandha tinkludi miżuri speċifiċi biex jiġu appoġġjati s-setturi kritiċi, inkluż aċċess ikklassifikat bħala prijorità għal linji pilota, filwaqt li l-Faċilitajiet Integrati tal-Produzzjoni u l-Fonderiji Miftuħa tal-UE għandhom jirriżervaw ammont minimu tal-kapaċità ta’ produzzjoni totali tagħhom biex ikopru domandi minn dawn is-setturi. |
| --- | --- |

3.3.2.

3.4.   Importanza strateġika tad-difiża u l-ajruspazju

| 3.4.1. | Il-KESE huwa konvint li l-Att dwar iċ-Ċipep għall-Ewropa għandu jiżgura l-appoġġ għas-setturi tad-difiża u l-ajruspazju skont l-importanza strateġika tagħhom u l-istatus “kritiku” tagħhom. L-appoġġ għandu jqis il-karatteristiċi speċifiċi ta’ dawn is-setturi, inklużi s-sehem żgħir tagħhom mis-suq u l-kapaċità limitata li jaffettwaw l-investimenti u l-għażliet tas-suq relatati. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Minħabba dawn l-ispeċifiċitajiet, l-iżgurar tas-sigurtà tal-provvista għal dawn is-setturi jeħtieġ bilanċ xieraq bejn approċċ immexxi mis-suq ibbażat fuq il-volum u approċċ strateġiku bbażat fuq il-kritikalità. Dan il-bilanċ għandu jkun rifless, b’mod partikolari, fil-prijoritizzazzjoni relattiva tal-ordnijiet għal faċilitajiet tal-produzzjoni u l-allokazzjoni ta’ prodotti wara xiri komuni, fejn il-manifattura tad-difiża u l-ajruspazju tikkompeti ma’ industriji li huma ħafna akbar. |
| --- | --- |

3.4.2.

3.5.   Ambjent

| 3.5.1. | Il-KESE jemmen li l-Att dwar iċ-Ċipep għall-Ewropa għandu jkun allinjat bis-sħiħ mal-objettiv strateġiku tal-UE għal ekonomija tal-UE ekoloġika u sostenibbli sal-2030 u jappoġġjah. Għal dan l-għan, ir-riċerka dwar l-impatt ambjentali tal-inizjattivi tas-semikondutturi għandha tissaħħaħ, biex jinftiehem aktar fil-fond l-impatt ambjentali tal-katina tal-valur sħiħa, u mhux biss tal-prestazzjoni tal-prodott finali. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Għaldaqstant, l-appoġġ pubbliku għandu jiffoka fuq inizjattivi tas-semikondutturi li huma marbutin mill-qrib ma’ applikazzjonijiet “ekoloġiċi”, inkluż billi jingħataw termini aħjar għall-appoġġ pubbliku lil impriżi li jiżviluppaw tali prodotti. |
| --- | --- |

3.5.2.

3.6.   Governanza

| 3.6.1. | Il-partijiet ikkonċernati tal-industrija jinsabu f’pożizzjoni aħjar minn ħaddieħor biex jimmonitorjaw ix-xejriet fis-suq u jivvalutaw rimedji potenzjali għat-tfixkil fil-provvista. Il-KESE għalhekk huwa konvint li tali partijiet ikkonċernati, b’mod partikolari mis-settur tas-semikondutturi u s-setturi kritiċi, għandhom ikunu involuti mill-qrib fil-governanza tal-istrateġija taċ-ċipep, inkluż bħala membri sħaħ tal-Bord dwar is-Semikondutturi u s-sottogruppi tiegħu. L-involviment tas-setturi downstream u upstream se jtejjeb ukoll il-koordinazzjoni tagħhom, biex b’hekk l-industrija tkun tista’ tindirizza t-tfixkil fil-provvista mingħajr intervent estensiv fis-suq. |
| --- | --- |

3.6.1.

3.7.   Koerenza

| 3.7.1. | Diversi strumenti tal-politika fil-livell tal-UE diġà jiffokaw fuq iċ-ċipep, bħal Orizzont Ewropa, Ewropa Diġitali, l-Alleanza Industrijali dwar il-Proċessuri u t-Teknoloġiji tas-Semikondutturi, u l-Osservatorju għat-Teknoloġiji Kritiċi. L-Alleanza Ewropea dwar il-Materja Prima tindirizza wkoll suġġetti relatati. Sabiex jiġu massimizzati l-effettività u l-effiċjenza kumplessivi, dawn l-istrumenti u l-Att dwar iċ-Ċipep għall-Ewropa għandhom ikunu koerenti għalkollox u konnessi b’mod ċar. Se tkun meħtieġa l-koordinazzjoni bejn l-inizjattivi fil-livell tal-UE u l-proġetti nazzjonali li l-Istati Membri qed jiżviluppaw b’mod attiv. |
| --- | --- |

3.7.1.

4.   Kummenti speċifiċi

4.1.   Tisħiħ tar-riċerka u tat-tmexxija teknoloġika

| 4.1.1. | Il-KESE jilqa’ l-intenzjoni tal-Kummissjoni Ewropea li tappoġġja teknoloġiji tal-ġenerazzjoni li jmiss, bħat-tranżisturi inqas minn 2 nm, it-teknoloġiji ta’ tfixkil tal-IA, u ċ-ċipep kwantistiċi. Dawn it-teknoloġiji għandhom potenzjal kbir biex jindirizzaw il-ħtiġijiet futuri tal-industriji strateġiċi, inklużi d-difiża u l-ajruspazju, għalhekk huwa kruċjali li tiġi żviluppata u protetta l-proprjetà intelliġenti Ewropea f’dawn l-oqsma. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Fl-istess ħin, l-industriji downstream Ewropej, inklużi d-difiża u l-ajruspazju, se jkomplu jeħtieġu ċipep speċjalizzati b’daqs tal-element akbar. Għalhekk, l-Att dwar iċ-Ċipep għall-Ewropa m’għandux jiffoka b’mod esklussiv fuq l-iżgħar ċipep iżda jippromovi l-innovazzjoni għat-tipi kollha meħtieġa ta’ ċipep. |
| --- | --- |

4.1.2.

4.2.   Tmexxija fid-disinjar, il-manifattura u l-imballaġġ

| 4.2.1. | Il-KESE jilqa’ l-enfasi tal-Inizjattiva Ċipep għall-Ewropa fuq il-kollaborazzjoni mill-qrib bejn l-atturi min-naħa tal-provvista u dawk min-naħa tad-domanda, u r-rwol konsultattiv previst tal-Alleanza dwar il-Proċessuri u t-Teknoloġiji tas-Semikondutturi, li t-tnejn se jgħinu jiżguraw il-koerenza tal-isforz. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Il-KESE huwa konvint li huwa ta’ importanza partikolari għar-reżiljenza u l-awtonomija tal-industrija tad-difiża u l-ajruspazju tal-Ewropa li l-UE jkollha l-abbiltajiet tagħha nnifisha li tiddisinja l-elettronika tal-futur, inkluż għal karatteristiċi bħall-protezzjoni ċibernetika, l-abbiltajiet tal-IA, il-modularità u l-użu mill-ġdid. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Il-KESE jappoġġja bis-sħiħ il-ħolqien ta’ linji pilota innovattivi għall-prototipi. Sabiex jitrawmu sinerġiji bejn il-produzzjoni kummerċjali u s-settur ta’ importanza strateġika tal-manifattura tad-difiża u l-ajruspazju, id-disinji taċ-ċipep żviluppati f’dan il-kuntest għandhom iqisu r-rekwiżiti uniċi ta’ dawn iż-żewġ setturi. Id-disinji li għandhom l-għan li jissodisfaw il-ħtiġijiet tad-difiża u l-ajruspazju għandu jkollhom ukoll aċċess prijoritarju għal linji pilota. |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | Il-KESE jemmen li, bħala setturi strateġiċi, id-difiża u l-ajruspazju għandhom jingħataw prijorità għall-iżvilupp ta’ proċeduri ta’ ċertifikazzjoni. L-iżvilupp tal-istandards se jkun kruċjali. Sabiex jiġi massimizzat il-potenzjal għas-sinerġiji, l-Inizjattiva Ċipep għall-Ewropa tista’ tappoġġja l-iżvilupp ta’ standards militari-ċivili konġunti fl-Istrateġija Ewropea dwar l-Istandardizzazzjoni. |
| --- | --- |

4.2.4.

4.3.   L-ixprunar tal-ekosistema tal-Ewropa u l-iżgurar tas-sigurtà tal-provvista

| 4.3.1. | Il-KESE jaqbel li se jkun meħtieġ appoġġ pubbliku rapidu u konsiderevoli biex jiġu inċentivizzati l-investimenti privati kbar meħtieġa biex tissaħħaħ il-kapaċità tal-produzzjoni tal-Ewropa. Sabiex jiġu attirati dawn l-investimenti, se jkun kruċjali li tiġi żgurata ċ-ċertezza legali u tinqata’ kemm jista’ jkun il-burokrazija żejda. Għalhekk huwa essenzjali li jiġu ddefiniti b’mod ċar il-kriterji għall-ħatra tal-Faċilitajiet Integrati tal-Produzzjoni u l-Fonderiji Miftuħa tal-UE u għall-awtorizzazzjoni tal-għajnuna mill-Istat, u li jiġu ssemplifikati l-proċeduri amministrattivi. Għandhom jiġu identifikati wkoll il-kriterji għall-koordinazzjoni tad-diversi miżuri ta’ appoġġ disponibbli, sabiex tiġi żgurata l-applikazzjoni effiċjenti u mhux diskriminatorja tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Il-KESE jilqa’ l-fatt li l-prinċipju “l-ewwel ta’ dan it-tip” jipprovdi innovazzjoni ta’ appoġġ mhux biss f’termini tan-nodu tat-teknoloġija, iżda wkoll ta’ teknoloġija tal-proċess, il-prestazzjoni, u s-sostenibbiltà. Jista’ jiġi introdott prinċipju komplementari ta’ “madwar l-UE kollha” biex jiġu rikonoxxuti faċilitajiet li huma ta’ benefiċċju dirett għal bosta stati (eż. permezz ta’ impenn ta’ provvista ekwa lil kumpaniji minn bosta Stati Membri). |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | Sabiex tiġi evitata tiġrija tas-sussidji bejn l-Istati Membri li tiswa ħafna flus, il-KESE jissuġġerixxi l-aktar koordinazzjoni possibbli tal-finanzjament pubbliku fil-livell tal-UE (billi jintużaw l-Impriża Konġunta u l-qafas tal-IPCEI u billi jiġu kkoordinati l-kapitoli diġitali tal-Pjani Nazzjonali għall-Irkupru u r-Reżiljenza li suppost jonfqu 20 % jew EUR 145 biljun għat-trasformazzjoni diġitali). L-aġġustament fl-applikazzjoni tal-mekkaniżmu ta’ kontroll tal-għajnuna mill-Istat skont l-Artikolu 107 tat-TFUE huwa ġġustifikat ukoll biex jippermetti valutazzjoni aktar rapida u aktar prevedibbli tal-appoġġ pubbliku. Ninnutaw f’dan ir-rigward li, pereżempju, il-Qafas temporanju tal-Covid irnexxielu jiżgura appoġġ f’waqtu u adegwat kif ukoll il-Linji Gwida dwar l-appoġġ għall-broadband. Filwaqt li l-appoġġ pubbliku għall-Faċilitajiet Integrati tal-Produzzjoni u l-Fonderiji Miftuħin tal-UE jista’ jiġi appoġġjat sa 100 % tad-diskrepanza fil-finanzjament, aktar gwida dwar l-analiżi tintlaqa’ tajjeb ħafna. Pereżempju, il-Faċilitajiet Integrati tal-Produzzjoni u l-Fonderiji Miftuħin tal-UE li jissodisfaw ukoll il-kriterju ta’ madwar l-UE kollha jistgħu jkunu eliġibbli għal awtorizzazzjoni aktar rapida. |
| --- | --- |

4.3.3.

| 4.3.4. | Il-KESE jemmen li, meta tivvaluta l-għajnuna mill-Istat, il-Kummissjoni għandha tqis objettivi addizzjonali, pereżempju l-promozzjoni tas-setturi strateġiċi bħad-difiża u l-ajruspazju, u l-iżgurar tal-koerenza tal-għanijiet ta’ sostenibbiltà tal-UE. |
| --- | --- |

4.3.4.

4.4.   L-indirizzar tal-iskarsezzi akuti tal-ħiliet

| 4.4.1. | Il-ħiliet diġitali huma essenzjali għall-ksib tal-ambizzjonijiet tal-Ewropa għas-semikondutturi, u d-domanda għalihom se tkompli tikber. Għalhekk, il-KESE jilqa’ l-enfasi fuq l-indirizzar tal-lakuni fil-ħiliet diġitali tal-Ewropa u jitlob l-implimentazzjoni ambizzjuża tal-inizjattivi rilevanti previsti. |
| --- | --- |

4.4.1.

4.5.   Il-fehim tal-ktajjen tal-provvista globali u l-antiċipazzjoni ta’ kriżijiet futuri

| 4.5.1. | Il-KESE jilqa’ l-enfasi strateġika fuq l-immappjar u l-monitoraġġ tal-ktajjen tal-provvista u l-identifikazzjoni tar-riskji ta’ tfixkil. Ċerti riskji huma rilevanti b’mod partikolari għas-setturi tad-difiża u l-ajruspazju, inkluż l-impatt fuq il-fornituri tal-politiki ambjentali, soċjali u ta’ governanza, ta’ regolamenti tal-UE bħal REACH, u tal-politiki barranin u tal-esportazzjoni tal-pajjiżi ta’ oriġini tal-fornituri barranin (eż. US ITAR/EAR). |
| --- | --- |

4.5.1.

| 4.5.2. | Dan ix-xogħol jeħtieġ approċċ li jirrifletti n-natura kumplessa u transkonfinali tal-ktajjen tal-provvista u jiżgura l-koerenza tal-informazzjoni. Għalhekk il-KESE jitlob li jsir ġbir tad-data b’mod ċentrali minn korp wieħed maħtur fil-livell tal-UE, li jirċievi rapporti mill-kumpaniji fl-UE kollha li qed isegwu rekwiżiti ċari u semplifikati. Għandhom jiġu stabbiliti mekkaniżmi xierqa biex tiġi żgurata l-kunfidenzjalità tal-informazzjoni sensittiva pprovduta mill-industrija. |
| --- | --- |

4.5.2.

| 4.5.3. | Fl-aħħar nett, huwa importanti li jkun hemm ċarezza dwar ir-regoli li japplikaw fi “stat ta’ kriżi”. Pereżempju, billi ħafna tipi ta’ ċipep jintużaw f’industriji differenti, waqt istanza ta’ skarsezza globali, kumpaniji minn diversi setturi kritiċi x’aktarx li se jeħtieġu aċċess għall-istess prodotti u kapaċitajiet ta’ produzzjoni. Għalhekk huma meħtieġa kriterji ċari għall-prijoritizzazzjoni tal-ordnijiet u l-allokazzjoni ta’ prodotti wara xiri komuni. |
| --- | --- |

4.5.3.

4.6.   Kooperazzjoni internazzjonali

| 4.6.1. | L-ekosistema globali tas-semikondutturi hija kumplessa, speċjalizzata u interdipendenti ħafna. Għaldaqstant, l-isforzi biex tingħata spinta lill-kapaċità tal-produzzjoni u r-reżiljenza fil-livell tal-UE għandhom jiġu akkumpanjati b’kooperazzjoni ma’ msieħba internazzjonali tal-istess fehma. L-użu tal-punti b’saħħithom ta’ kull imsieħeb u l-iżvilupp ta’ strateġiji kkoordinati se jippromovu s-sinerġiji, jevitaw l-isforz doppju, u jżidu l-effiċjenza tul il-katina tal-valur kollha.
  Sabiex tikseb il-kooperazzjoni mal-imsieħba rigward iċ-ċipep, l-UE għandha tagħmel l-aħjar użu tal-fora eżistenti, bħall-Kunsill tal-Kummerċ u t-Teknoloġija bejn l-UE u l-Istati Uniti, bl-involviment tal-partijiet ikkonċernati tal-industrija, fid-dawl tal-għarfien espert tagħhom u r-rwol tagħhom fl-implimentazzjoni tal-proġetti fuq il-post. |
| --- | --- |

4.6.1.

Sabiex tikseb il-kooperazzjoni mal-imsieħba rigward iċ-ċipep, l-UE għandha tagħmel l-aħjar użu tal-fora eżistenti, bħall-Kunsill tal-Kummerċ u t-Teknoloġija bejn l-UE u l-Istati Uniti, bl-involviment tal-partijiet ikkonċernati tal-industrija, fid-dawl tal-għarfien espert tagħhom u r-rwol tagħhom fl-implimentazzjoni tal-proġetti fuq il-post.

Brussell, it-13 ta’ Mejju 2022.

Pietro Francesco DE LOTTO

Il-President tal-Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali

---

(1)  TechNavio, Semiconductor Market in Military and Aerospace Industry by Product and Geography – Forecast and Analysis 2021-2025, Novembru 2021; Gartner, “Worldwide Semiconductor Revenue Grew 10,4 % in 2020”, Gartner Press Release, 12 ta’ April 2021.

1

Semiconductor Market in Military and Aerospace Industry by Product and Geography – Forecast and Analysis 2021-2025

Gartner Press Release

(2)  Attinasi, Maria Grazia, et al. “The semiconductor shortage and its implication for euro area trade, production and prices” (In-nuqqas ta’ semikondutturi u l-implikazzjoni tiegħu għall-kummerċ fiż-żona tal-euro, il-produzzjoni u l-prezzijiet”), ECB Economic Bulletin 4/2021, April 2021.

2

ECB Economic Bulletin

---

| 23.9.2022 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 365/34 |
| --- | --- | --- | --- |

23.9.2022

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 365/34

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi qafas ta’ miżuri għat-tisħiħ tal-ekosistema Ewropea tas-semikondutturi (l-Att dwar iċ-Ċipep)”

(COM(2022) 46 final — 2022/0032 (COD))

(2022/C 365/06)

| Relatur: | Dirk BERGRATH |
| --- | --- |

Relatur:

Dirk BERGRATH

| Konsultazzjoni | Parlament Ewropew, 7.3.2022
  Kunsill, 17.3.2022 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikoli 114, 172(3), 182(1) u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum |
| Adottata fis-sezzjoni | 1.6.2022 |
| Adottata fil-plenarja | 15.6.2022 |
| Sessjoni plenarja Nru | 570 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 205/0/5 |

Konsultazzjoni

Parlament Ewropew, 7.3.2022

Kunsill, 17.3.2022

Bażi legali

Artikoli 114, 172(3), 182(1) u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum

Adottata fis-sezzjoni

1.6.2022

Adottata fil-plenarja

15.6.2022

Sessjoni plenarja Nru

570

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

205/0/5

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-pjan biex l-industrija Ewropea ssir aktar reżiljenti u biex tissaħħaħ l-industrija domestika tas-semikondutturi għandu jintlaqa’ tajjeb. B’mod partikolari, l-għan li jittejbu t-trasparenza u l-kooperazzjoni tul il-katina tal-valur u li jitnaqqsu d-dipendenzi globali fl-oqsma tad-disinn, il-manifattura, l-imballaġġ, l-ittestjar u l-assemblaġġ, permezz ta’ appoġġ immirat għall-industrija, għandu jkun fil-qalba tal-Att dwar iċ-Ċipep. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Madankollu, l-Att dwar iċ-Ċipep ma jqisx bl-istess mod l-ekosistema globali, iżda jpoġġi enfasi ċara fuq segment tas-semikondutturi li se jkun rilevanti għall-industrija tal-futur, iżda li bħalissa ftit li xejn għandha użu konkret. Għandu jsir titjib f’dan ir-rigward u għandha ssir enfasi addizzjonali fuq segmenti taċ-ċipep li huma meħtieġa verament fl-industrija. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | L-Att dwar iċ-Ċipep ftit li xejn se jgħin biex jissolvew il-problemi attwali tal-katina tal-provvista, li l-impatt tagħhom issa qed jidher fl-industrija tal-karozzi u fis-setturi tal-inġinerija mekkanika, pereżempju. Għalhekk, is-segmenti taċ-ċipep meħtieġa għall-industriji Ewropej eżistenti għandhom jiġu indirizzati b’miżuri addizzjonali u speċifiċi biex dawn is-segmenti jsiru aktar reżiljenti għall-kriżijiet. Dan mhux biss se jsaħħaħ l-industrija eżistenti tal-manifattura tas-semikondutturi fl-Ewropa u jappoġġja l-modernizzazzjoni tagħha iżda, bis-saħħa ta’ sigurtà mtejba tal-provvista, se jkun ukoll ta’ benefiċċju għall-industriji tal-manifattura Ewropej li jiddependu miċ-ċipep. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Pereżempju, l-għażliet tal-politika industrijali m’għandhomx jiddependu biss mid-daqs strutturali taċ-ċipep, iżda wkoll minn analiżi tal-ħtiġijiet immirata fost il-klijenti industrijali biex jiġi żgurat li l-miżuri ta’ appoġġ pjanati jkunu ffukati b’mod adegwat. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Kriterji addizzjonali li għandhom jitqiesu jinkludu l-effiċjenza enerġetika taċ-ċipep, it-tip ta’ materja prima użata għall-produzzjoni tagħhom u l-aktar forma ta’ produzzjoni ċirkolari possibbli. Għalhekk, il-Kummissjoni, l-Istati Membri u l-industrija għandhom jiddiskutu flimkien kif is-sorsi tal-provvista jistgħu jiġu ddiversifikati u, b’mod partikolari, kif il-materja prima kritika fil-mikroelettronika tista’ tiġi rriċiklata aħjar bħala parti minn ekonomija ċirkolari industrijalizzata fil-mikroelettronika. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | B’mod partikolari, l-istrateġija tal-Unjoni Ewropea għaċ-ċipep ma għandhiex tkun limitata biss għall-proċessuri, iżda għandha tindirizza t-tipi kollha ta’ ċirkwiti integrati u tinkludi wkoll komponenti passivi u materjali tal-imballaġġ kif ukoll il-manifattura tal-magni. Il-prinċipju previst mill-Kummissjoni Ewropea “mil-laboratorju sal-produzzjoni” mhuwiex ambizzjuż biżżejjed, peress li l-katina tal-valur ma tintemmx fil-fażi tal-produzzjoni. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Sabiex tiġi żgurata d-disponibbiltà tal-ħaddiema tas-sengħa meħtieġa ħalli jkunu jistgħu jiġu implimentati wkoll il-miżuri ta’ appoġġ għall-politika industrijali, il-Kummissjoni tipproponi sensiela ta’ miżuri għall-iżvilupp tal-ħiliet. Madankollu, wieħed ma jistax ma jinnotax l-enfasi qawwija li saret fuq l-impjegati bi kwalifiki għoljin. Dan huwa kruċjali biex tirnexxi l-qabża teknoloġika lejn segment ta’ semikondutturi iżgħar minn 10 nm. Madankollu, dan ma għandux jinjora l-fatt li sabiex jittejjeb l-iffissar industrijali tal-ekosistema, iridu jiġu ffaċilitati wkoll l-opportunitajiet ta’ aċċess għall-ħaddiema li mhumiex meqjusin bħala li għandhom kwalifiki għoljin. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Introduzzjoni u kummenti ġenerali

| 2.1. | L-Att tal-Unjoni Ewropea dwar iċ-Ċipep jipproponi li jiżviluppa l-punti b’saħħithom tal-Ewropa u jindirizza d-dgħufijiet pendenti, jiżviluppa ekosistema ta’ semikondutturi b’saħħitha u katina tal-provvista reżiljenti, filwaqt li jistabbilixxi miżuri għat-tħejjija, l-antiċipazzjoni u r-rispons għat-tfixkil fil-katina tal-provvista li jista’ jinqala’ fil-futur. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi qafas ta’ miżuri għat-tisħiħ tal-ekosistema Ewropea tas-semikondutturi (l-Att dwar iċ-Ċipep) (1) tissupplimenta l-Komunikazzjoni Att dwar iċ-Ċipep għall-Ewropa (2). |
| --- | --- |

2.2.

3.   Kummenti ġenerali

3.1.   Preżentazzjoni tal-Proposta

| 3.1.1. | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jilqa’ l-Proposta u, b’mod partikolari, il-fatt li ġew indirizzati l-ħtieġa identifikata għal azzjoni dwar is-sigurtà tal-katina tal-provvista kif ukoll it-trasparenza u l-kooperazzjoni tul il-katina tal-valur. Bis-sigurtà tal-provvista, l-Att dwar iċ-Ċipep jindirizza suġġett li huwa kruċjali għas-suċċess tat-trasformazzjoni ekoloġika u diġitali. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Għalhekk, il-KESE jilqa’ l-fatt li d-dipendenza minn fornituri ta’ pajjiżi terzi, b’mod partikolari fl-oqsma tad-disinn, il-manifattura, l-imballaġġ, l-ittestjar u l-assemblaġġ, hija rikonoxxuta bħala problematika. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Il-KESE jinnota li l-Att dwar iċ-Ċipep ftit li xejn se jagħti kontribut biex jiġu indirizzati l-problemi tal-katina tal-provvista, li, pereżempju, l-effetti tagħhom bħalissa huma evidenti fl-industrija tal-karozzi. Iċ-ċipep illum il-ġurnata u fil-ġejjieni qed u se jintużaw prinċipalment fl-industrija tal-karozzi, iżda wkoll fil-qasam tal-apparati domestiċi u l-inġinerija mekkanika, jiġifieri b’mod partikolari semikondutturi akbar minn 16 nm. Għalhekk, is-segment taċ-ċipep għandu jiġi indirizzat b’miżuri addizzjonali u speċifiċi biex dan is-segment ikun jista’ jsir aktar reżiljenti għall-kriżijiet. Dan mhux biss se jsaħħaħ l-industrija eżistenti tal-manifattura tas-semikondutturi fl-Ewropa u jappoġġja l-modernizzazzjoni tagħha iżda, bis-saħħa ta’ sigurtà mtejba tal-provvista, se jkun ukoll ta’ benefiċċju għall-industriji tal-manifattura Ewropej li jiddependu miċ-ċipep. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Il-KESE jilqa’ l-għan li tissaħħaħ il-pożizzjoni tas-suq Ewropew permezz ta’ konnettività aħjar tul il-katina tal-valur u, b’mod partikolari, billi ssir enfasi fuq dawk is-segmenti li huma partikolarment għaljin u riskjużi. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Fil-prinċipju, il-KESE jilqa’ l-miżuri proposti u r-rekwiżiti imposti fuq l-Istati Membri u l-industrija. |
| --- | --- |

3.1.5.

| 3.1.6. | Il-KESE jesprimi dispjaċir għall-fatt li, b’mod partikolari, dawn l-istadji tal-produzzjoni, jiġifieri l-imballaġġ, l-ittestjar u l-assemblaġġ, ma humiex koperti bis-sħiħ fl-Att dwar iċ-Ċipep u għalhekk se jkomplu jkunu punti vulnerabbli fl-ekosistema. |
| --- | --- |

3.1.6.

| 3.1.7. | Bl-istess mod, il-KESE jesprimi dispjaċir għall-fatt li l-ekosistema tal-mikroelettronika mhijiex irrappreżentata b’mod adegwat fl-Att dwar iċ-Ċipep, li pjuttost jiffoka fuq l-iżjed segment avvanzat. |
| --- | --- |

3.1.7.

| 3.1.8. | Il-KESE jemmen li l-kwistjoni tad-daqs tal-istruttura, jiġifieri b’mod partikolari n-numru speċifikat ta’ nanometri, qed issir anqas rilevanti. Peress li n-numru speċifikat ta’ nanometri ma għadux jiddeskrivi dimensjoni fiżika reali (3), jeħtieġ li jiġi diskuss mill-ġdid jekk l-enfasi esklużiva fuq il-firxa tan-nanometri għadhiex sinifikattiva, jew jekk għandhomx jintużaw ukoll kriterji oħra, li huma orjentati aktar lejn il-ħtiġijiet speċifiċi tal-industriji tal-klijenti, iżda li jirriflettu wkoll l-għanijiet tat-trasformazzjoni ekoloġika u diġitali. |
| --- | --- |

3.1.8.

| 3.1.9. | Għalhekk, tali strateġija għandha tiffoka fuq il-ħtiġijiet industrijali li jeħtieġ jiġu ssodisfati fid-deċennji li ġejjin sabiex tinżamm u tissaħħaħ il-kompetittività tal-industrija Ewropea. B’mod partikolari, l-istrateġija ma għandhiex tkun limitata biss għall-proċessuri, iżda għandha tindirizza t-tipi kollha ta’ ċirkwiti integrati u tinkludi wkoll komponenti passivi u materjali tal-imballaġġ kif ukoll il-manifattura tal-magni, biex b’hekk tkopri l-firxa sħiħa tal-ekosistema. Din l-istrateġija għandha tinkludi wkoll loġistika ġenerali u s-sigurtà tal-provvista fir-rigward ta’ prodotti bażiċi u materja prima kritika. Barra minn hekk, minħabba n-natura dinamika ħafna tas-swieq tal-mikroelettronika, din l-istrateġija għandha tiġi riveduta wkoll fuq bażi regolari flimkien mal-forums tal-partijiet interessati rilevanti biex jiġi żgurat li tkun aġġornata. |
| --- | --- |

3.1.9.

| 3.1.10. | Il-KESE jilqa’ l-fatt li l-Proposta tiffoka wkoll fuq segmenti tas-semikondutturi li jnaqqsu l-konsum tal-enerġija f’setturi orjentati lejn il-futur bħas-settur tal-ICT, b’mod partikolari għaċ-ċentri tad-data u l-fornituri tas-servizzi tal-cloud. |
| --- | --- |

3.1.10.

| 3.1.11. | Il-KESE jilqa’ d-deżinjazzjoni tas-siti ta’ produzzjoni integrati u tal-fonderiji miftuħa tal-UE. Madankollu, il-Kummissjoni hija mħeġġa tiddefinixxi b’mod aktar ċar liema indikaturi għandhom jintużaw biex jitkejjel jekk dawn għandhomx “impatt pożittiv ċar fuq il-katina tal-valur tas-semikondutturi tal-Unjoni fir-rigward tal-iżgurar tas-sigurtà tal-provvista u ż-żieda tal-forza tax-xogħol kwalifikata”. |
| --- | --- |

3.1.11.

| 3.1.12. | Il-KESE jilqa’ wkoll il-possibbiltà li tiġi rrevokata d-deċiżjoni rilevanti jekk isir evidenti li l-applikazzjoni għal dan l-istatus kienet ibbażata fuq l-għoti ta’ informazzjoni mhux korretta jew informazzjoni li issa hija skaduta. Il-Kummissjoni għandha taċċerta li jkun hemm sorveljanza sħiħa biex tiżgura l-konformità. |
| --- | --- |

3.1.12.

| 3.1.13. | B’mod ġenerali, il-KESE jilqa’ l-fatt li l-awtoritajiet maħtura tal-Istati Membri għandhom ikunu jistgħu jiksbu informazzjoni mill-industrija, li tippermettilhom jiksbu ħarsa ġenerali tal-ktajjen tal-provvista u tal-valur u l-atturi ewlenin tagħhom. Ikun tajjeb li din il-kwistjoni tkun armonizzata fl-UE sabiex il-kumpaniji ma jkollhomx għalfejn jorjentaw ruħhom mill-ġdid f’kull Stat Membru. Dan inaqqas il-burokrazija addizzjonali. Sabiex dan jitwettaq fir-realtà, ikun utli li s-siti ta’ produzzjoni integrati u l-fonderiji miftuħa tal-UE jitqiesu li huma fl-interess pubbliku. Barra minn hekk, ikun utli wkoll li l-Istati Membri jiġu mħeġġa jistabbilixxu programmi nazzjonali ta’ appoġġ u proċeduri ta’ approvazzjoni. Billi l-informazzjoni miġbura tista’ tkun data sensittiva, huwa importanti li din tinżamm kunfidenzjali. B’mod partikolari, għandha tinħoloq trasparenza dwar x’jiġri bid-data mitluba. |
| --- | --- |

3.1.13.

| 3.1.14. | Il-KESE jilqa’ l-fatt li l-għadd insuffiċjenti ta’ ħiliet huma indirizzati b’mod speċifiku, b’enfasi partikolari fuq il-ħtieġa li l-ekosistema tas-semikondutturi ssir aktar attraenti għat-talent żagħżugħ u fuq il-fatt li l-forza tax-xogħol eżistenti fis-settur għandha ħtieġa ċara għal aktar taħriġ u taħriġ mill-ġdid sabiex jiġi eliminat id-distakk teknoloġiku. Madankollu, il-miżuri proposti għall-grupp tal-aħħar mhumiex biżżejjed u għandhom jiġu stabbiliti programmi aktar immirati biex jissalvagwardjaw l-impjiegi. |
| --- | --- |

3.1.14.

| 3.1.15. | Il-KESE jilqa’ t-tħabbira tal-istabbiliment ta’ Konsorzju Ewropew għall-Infrastruttura relatata maċ-Ċipep u jistieden lill-koordinatur u lill-Kummissjoni jqisu r-rappreżentattività fil-kompożizzjoni tal-konsorzju, b’mod partikolari billi jiżguraw li l-partijiet kollha tal-ekosistema tas-semikondutturi jkunu rappreżentati. |
| --- | --- |

3.1.15.

3.2.   Rispons għas-sitwazzjonijiet ta’ kriżi: it-trasparenza u l-prijoritizzazzjoni tal-prodotti bħala għodod utli biex tiġi appoġġjata s-sigurtà tal-katina tal-provvista

| 3.2.1. | Il-KESE jilqa’ b’mod ġenerali l-proposta li jiġi introdott sett ta’ għodod biex tiġi żgurata r-reżiljenza għaċ-ċaqliq fis-suq globali. Dan jgħin biex tiġi żgurata t-trasparenza tul il-katina tal-valur u b’hekk jikkontribwixxi għal sigurtà mtejba tal-provvista. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | B’mod partikolari, is-sistema ta’ twissija bikrija se tgħin biex jiġu antiċipati l-ostakli u jitħejjew kontromiżuri adegwati jekk l-atturi kollha jissodisfaw l-obbligi tagħhom u jekk ikun hemm il-fiduċja meħtieġa fl-immaniġġjar bir-reqqa tal-informazzjoni. Għal dan il-għan, għandu jiġi żgurat li s-setturi u l-partijiet interessati jkollhom il-possibbiltà ta’ rappurtar, u li b’mod partikolari jkunu wkoll disponibbli l-mekkaniżmi adegwati għall-kumpaniji u l-imsieħba soċjali. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Il-possibbiltà li jiġu prijoritizzati ordnijiet strateġikament rilevanti f’siti ta’ produzzjoni integrati u f’fonderiji miftuħa tal-UE, kif ukoll f’siti ta’ produzzjoni li aċċettaw din bħala għażla bi skambju għal għajnuna mill-Istat, tista’ tkun mezz adegwat biex tiġi żgurata s-sigurtà tal-provvista, iżda għandha titqies ukoll bħala intervent fis-suq. Għalhekk il-Kummissjoni hija mħeġġa tiddefinixxi b’mod aktar ċar f’liema sitwazzjonijiet dan huwa adegwat u mistenni. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Fil-każ ta’ kuntratti pubbliċi, proġetti ta’ akkwist konġunt jistgħu jkunu wkoll suppliment utli u jagħmlu disponibbli materja prima u prodotti finali li jaf ma jkunux disponibbli jew ikunu disponibbli biss sa ċertu punt għal Stati Membri individwali. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Madankollu, minbarra dawn il-mekkaniżmi, il-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom jikkunsidraw ukoll ħażniet strateġiċi kemm ta’ materja prima kritika kif ukoll ta’ tipi ta’ ċipep magħżula abbażi ta’ kriterji trasparenti sabiex tiġi żgurata s-sigurtà tal-provvista f’oqsma kritiċi. Minħabba l-għadd kbir ta’ rekwiżiti differenti fir-rigward taċ-ċipep kif ukoll l-iżvilupp tekniku li għaddej bħalissa, il-Kummissjoni għandha tiżviluppa kriterji ċari u trasparenti li jistgħu jintużaw biex jiġi deċiż jekk il-ħażna strateġika hijiex bżonjuża u meta din għandha tkun operattiva. |
| --- | --- |

3.2.5.

3.3.   Valutazzjoni olistika tar-riskju trid tqis l-ekosistema kollha

| 3.3.1. | Il-KESE jilqa’ l-fatt li għandha ssir valutazzjoni tar-riskji għall-oqsma kollha tal-ekosistema u l-katina tal-valur kollha, b’mod partikolari fir-rigward tas-sorsi ta’ materja prima minn pajjiżi terzi. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Madankollu, il-KESE jenfasizza li valutazzjoni tar-riskju orjentata lejn is-soluzzjonijiet teħtieġ ukoll tnaqqis ġestit strateġikament tad-dipendenzi kritiċi sabiex l-Unjoni Ewropea ssir aktar reżiljenti. Għalhekk, il-Kummissjoni għandha, flimkien mal-Istati Membri, tiddiskuti kif is-sorsi tal-provvista jistgħu jiġu ddiversifikati u, b’mod partikolari, kif il-materja prima kritika fil-mikroelettronika tista’ tiġi rriċiklata aħjar bħala parti minn ekonomija ċirkolari industrijalizzata. Għal dan il-għan, irid jiġi diskuss kif tista’ tiġi stabbilita l-infrastruttura meħtieġa, bħal impjanti taż-żarmar, liema rekwiżiti tal-prodotti se jkunu meħtieġa għal industrija tar-riċiklaġġ l-aktar komprensiva u industrijalizzata possibbli, u liema ċertifikazzjonijiet huma utli u prattikabbli sabiex jiġi żgurat li l-materja prima tkun tista’ tiġi rriċiklata malajr u bl-aktar mod komprensiv possibbli. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Il-KESE jenfasizza wkoll li l-promozzjoni ta’ siti ta’ produzzjoni Ewropej se tgħin biex jintlaħqu l-għanijiet tal-Patt Ekoloġiku Ewropew. Il-ktajjen tal-provvista u r-rotot tat-trasport mhux biss se jitqassru, iżda permezz tal-investiment fl-aħħar teknoloġija ta’ produzzjoni, l-impatt ambjentali se jitnaqqas, u l-enfasi tkun tista’ ssir fuq l-aħjar użu tal-materja prima kif ukoll lill-aktar riċiklaġġ ta’ skart estensiv possibbli u trattament effiċjenti tal-ilma tax-xorb. Għalhekk, fil-produzzjoni tal-aħħar ġenerazzjoni, ma tingħatax attenzjoni biss lill-effiċjenza mtejba tal-enerġija, iżda wkoll lill-impronta ekoloġika. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Il-KESE jenfasizza wkoll li l-promozzjoni ta’ siti ta’ produzzjoni Ewropej se tiżgura l-konformità mal-istandards soċjali minimi, bħal dawk stabbiliti fil-Karta Soċjali Ewropea jew fil-Karta Ewropea tad-Drittijiet Fundamentali, u b’hekk tittejjeb ukoll l-impronta soċjali. |
| --- | --- |

3.3.4.

| 3.3.5. | Il-KESE jirrimarka li sabiex tinkiseb reżiljenza strateġika fl-industrija Ewropea, jeħtieġ li titqies l-ekosistema kollha tas-semikondutturi. Il-prinċipju previst mill-Kummissjoni Ewropea “mil-laboratorju sal-produzzjoni” mhuwiex ambizzjuż biżżejjed, peress li l-katina tal-valur ma tintemmx fil-fażi tal-produzzjoni. Għalhekk, dan il-prinċipju huwa adatt biss sa ċertu punt biex jagħmel is-suq Ewropew aktar indipendenti mir-riskji globali. Jekk is-segment back-end tal-katina tal-valur ma jiġix indirizzat b’mod speċifiku, ir-riskju ta’ diżastri naturali jew rotot tat-trasport interrotti, li aggrava l-kriżi attwali tal-provvista, jibqa’ ferm ogħla. Kif spjegat mill-Kummissjoni fl-Att dwar iċ-Ċipep, is-sehem tas-suq tal-UE fis-segment tal-imballaġġ huwa biss madwar 5 %, jiġifieri ferm anqas mis-sehem tas-suq tal-industrija kollha kemm hi. |
| --- | --- |

3.3.5.

| 3.3.6. | Il-KESE jenfasizza li ħarsa olistika lejn l-ekosistema, inklużi l-proċessi back-end, tikkontribwixxi wkoll għall-kisba tal-Patt Ekoloġiku Ewropew. Mil-lat ambjentali, ma jagħmilx sens li l-produzzjoni front-end tinżamm fl-Ewropa u li l-prodotti jintbagħtu lejn pajjiżi terzi, biex jiġu ttestjati u ppakkjati hemmhekk, ħalli eventwalment jiġu importati lura fl-Unjoni. Minbarra l-kwistjonijiet ambjentali marbuta ma’ din il-kwistjoni, il-ktajjen tal-provvista estiżi huma suxxettibbli għal riskju ferm akbar. Hawnhekk irid jinstab il-bilanċ it-tajjeb f’termini ta’ awtonomija strateġika miftuħa sabiex dawn isiru reżiljenti mingħajr ma jinħoloq ir-riskju li jiġu ddiżakkoppjati mis-suq dinji. |
| --- | --- |

3.3.6.

| 3.3.7. | Għalhekk, il-KESE jirrakkomanda li ssir enfasi akbar fuq ir-rwol tal-katina tal-provvista kollha u, b’mod partikolari, li l-proċessi back-end fi ħdan l-Unjoni jingħataw spazju akbar fl-istrateġija tas-semikondutturi sabiex jiġu evitati segmentazzjonijiet ġeografiċi jew konċentrazzjonijiet mhux mixtieqa ta’ ċerti segmenti tas-suq li jrendu ħafna qligħ jew li jiswew ħafna flus. |
| --- | --- |

3.3.7.

| 3.3.8. | Għalhekk, il-KESE jissuġġerixxi li tiġi eżaminata u ssir enfasi addizzjonali fuq teknoloġija avvanzata tal-imballaġġ li tkun adattata biex tintuża fl-Ewropa b’mod effiċjenti mil-lat tal-ispejjeż u l-enerġija, biex b’hekk l-Unjoni ssir aktar indipendenti mir-riskji globali u ċ-ċaqliq fis-suq. |
| --- | --- |

3.3.8.

3.4.   Il-kofinanzjament bħala miżura sinifikanti biex jitnaqqsu r-riskji u l-ispejjeż

| 3.4.1. | Il-KESE jilqa’ l-fatt li l-għajnuna mill-Istat għandha tkun possibbli abbażi tal-kriterji ta’ hawn fuq, b’mod partikolari jekk il-faċilitajiet inkwistjoni ma jkunux disponibbli b’mod ieħor fl-Unjoni jew ikunu disponibbli biss sa ċertu punt u jekk ikunu ta’ interess strateġiku partikolari. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Il-KESE jilqa’ wkoll il-fatt li, b’mod partikolari, irid ikun possibbli li wieħed jistenna li l-faċilitajiet inkwistjoni jkunu jistgħu jiffunzjonaw fuq medda itwal ta’ żmien mingħajr għajnuna ulterjuri mill-Istat, u li jrid ikun hemm ukoll impenn affidabbli biex jingħata kontribut futur għall-innovazzjoni fl-ekosistema tas-semikondutturi tal-Unjoni. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | Il-KESE jisħaq li l-effetti ta’ inċentivi eventwalment iridu jkunu jistgħu jitkejlu fil-prattika u li l-kofinanzjament ta’ impriżi diġà ppjanati jrid jiġi evitat sabiex jiġi żgurat li l-fondi disponibbli verament ikollhom impatt pożittiv fuq l-innovazzjoni u l-impjieg fl-ekosistema kollha tas-semikondutturi. |
| --- | --- |

3.4.3.

| 3.4.4. | Madankollu, il-KESE jixtieq jara kriterji ulterjuri, speċjalment meta wieħed iqis li d-diskrepanzi fil-finanzjament li jistgħu jiġu vverifikati jistgħu jiġu eliminati 100 %. Kriterji soċjopolitiċi, bħall-attitudni tal-kumpanija konċernata fir-rigward tad-djalogu soċjali u n-negozjar kollettiv, l-għoti ta’ prijorità lill-kooperazzjoni mal-fornituri bbażati fl-Unjoni, iżda wkoll l-għadd ta’ impjiegi sostenibbli addizzjonali maħluqa mill-investimenti u l-kwalità tal-kundizzjonijiet tax-xogħol għandu jkollhom rwol f’dan ir-rigward. |
| --- | --- |

3.4.4.

| 3.4.5. | Il-KESE jissuġġerixxi wkoll li l-finanzjament ma għandux ikun ikkonċentrat fuq segmenti individwali tal-ekosistema tas-semikondutturi, iżda pjuttost li l-appoġġ finanzjarju għandu jkun ibbilanċjat tul il-katina tal-valur flimkien mal-kriterji msemmija. |
| --- | --- |

3.4.5.

3.5.   Miżuri ta’ ħiliet u kwalifiki bħala xpruni addizzjonali tal-innovazzjoni

| 3.5.1. | Il-KESE jilqa’ l-fatt li l-Att dwar iċ-Ċipep jagħmel enfasi fuq il-ħiliet u l-kwalifiki. Investimenti pubbliċi mmirati fit-taħriġ u l-edukazzjoni ulterjuri kif ukoll b’mod ġenerali fit-titjib tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid huma partikolarment kruċjali għas-suċċess tat-trasformazzjoni ekoloġika u diġitali. Madankollu, wieħed ma jistax ma jinnotax l-enfasi qawwija li saret fuq l-impjegati bi kwalifiki għolja u b’mod partikolari fuq il-programmi postgradwatorji. Bla dubju, dan huwa kruċjali biex tirnexxi l-qabża teknoloġika lejn segment ta’ semikondutturi iżgħar minn 10 nm. Madankollu, l-approċċ adottat ma għandux jinjora l-fatt li, sabiex l-ekosistema tal-industrija tkun ankrata b’mod aktar sod fl-Ewropa, huwa partikolarment essenzjali li jiġi ffaċilitat ukoll l-aċċess għall-ħaddiema li mhumiex meqjusin bħala li għandhom kwalifiki għoljin. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | L-ekosistema tas-semikondutturi trid issir aktar attraenti għall-ħaddiema. Minbarra programmi attraenti postgradwatorji, huwa rrakkomandat approċċ li jqis is-sistema edukattiva b’mod ġenerali. L-ekosistema għandha diġà tiġi promossa fl-iskejjel sekondarji, pereżempju billi jiġu riveduti l-kurrikuli fis-suġġetti tax-xjenza biex jiġu indirizzati l-ħtiġijiet speċifiċi tal-ekosistema. Dan se jippermetti l-ippjanar bikri tal-karriera u t-teħid ta’ deċiżjonijiet assoċjat. Aċċess semplifikat għal traineeships ta’ kwalità għolja, ibbażati fuq il-ħtiġijiet u b’remunerazzjoni, esperjenza ta’ apprendiment prattiku u programmi ta’ mentoraġġ fl-industrija, kif ukoll għażliet ta’ informazzjoni aġġornata dwar il-karriera, ilkoll jistgħu jikkontribwixxu biex jagħmlu s-settur aktar attraenti. |
| --- | --- |

3.5.2.

| 3.5.3. | Madankollu, fl-aħħar nett, dan irid jinkludi wkoll taħriġ lil dawk li bħalissa huma impjegati fl-ekosistema tas-semikondutturi biex isiru familjari ma’ metodi ġodda ta’ produzzjoni u r-rekwiżiti speċifiċi fid-disinn u l-produzzjoni ta’ semikondutturi iżgħar minn 10 nm sabiex tkun tista’ ssir tranżizzjoni bla xkiel għall-ġenerazzjoni tat-teknoloġija li jmiss. Għal dan il-għan, għandu jintlaqa’ b’sodisfazzjon il-ħolqien ta’ network Ewropew ta’ ċentri ta’ kompetenza, għalkemm għandha tingħata attenzjoni biex jiġu offruti miżuri mmirati lejn it-taħriġ ta’ dawk li diġà huma impjegati fl-industrija. |
| --- | --- |

3.5.3.

| 3.5.4. | Sabiex jiġi żgurat is-suċċess tat-trasformazzjoni ekoloġika u diġitali, għandha tingħata attenzjoni speċifika għal taħriġ ulterjuri f’ħiliet u taħriġ mill-ġdid tal-impjegati li jaħdmu f’industriji u reġjuni li bħalissa huma soġġetti għal bidla strutturali jew li se jkunu soġġetti għaliha. L-għan ta’ politika industrijali attiva għandu jkun li din tagħmel enfasi b’mod partikolari fuq ir-reġjuni li huma affettwati mid-deindustrijalizzazzjoni u minn tluq sproporzjonat ta’ nies fl-età tax-xogħol u li toħloq inċentivi għall-investimenti f’dawn ir-reġjuni. Barra minn hekk, għandu jiġi diskuss kif miżuri ta’ taħriġ mill-ġdid u titjib tal-ħiliet jistgħu jiġu kkombinati ma’ xogħol għal żmien qasir jew benefiċċji tal-qgħad u kif l-impjegati affettwati jistgħu jingħataw l-opportunità li jieħdu sehem f’miżuri rilevanti ta’ taħriġ mill-ġdid permezz ta’ kumpaniji ta’ trasferiment. |
| --- | --- |

3.5.4.

| 3.5.5. | L-Istati Membri għandhom ukoll jiġu mħeġġa jistabbilixxu programmi adegwati huma stess u jintegrawhom fl-istrateġiji nazzjonali tagħhom għall-ħiliet. |
| --- | --- |

3.5.5.

Brussell, il-15 ta’ Ġunju 2022.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  COM(2022) 46 final.

1

(2)  COM(2022) 45 final.

2

(3)  https://ieeexplore.ieee.org/stamp/stamp.jsp?tp=&arnumber=9063714

3

---

| 23.9.2022 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 365/40 |
| --- | --- | --- | --- |

23.9.2022

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 365/40

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) 2021/2085 li jistabbilixxi l-Impriżi Konġunti fil-qafas ta’ Orizzont Ewropa, fir-rigward tal-Impriża Konġunta dwar iċ-Ċipep”

(COM(2022) 47 final — 2022/0033 (NLE))

(2022/C 365/07)

| Relatur: | Stoyan TCHOUKANOV |
| --- | --- |

Relatur:

Stoyan TCHOUKANOV

| Konsultazzjoni | Kunsill, 16.3.2022 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum |
| Adottata fis-sezzjoni | 1.6.2022 |
| Adottata fil-plenarja | 15.6.2022 |
| Sessjoni plenarja Nru | 570 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 207/0/5 |

Konsultazzjoni

Kunsill, 16.3.2022

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum

Adottata fis-sezzjoni

1.6.2022

Adottata fil-plenarja

15.6.2022

Sessjoni plenarja Nru

570

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

207/0/5

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Is-semikondutturi jinsabu fil-qalba ta’ interessi ġeopolitiċi b’saħħithom peress li jipprovdu kundizzjonijiet lill-pajjiżi sabiex ikunu jistgħu jaġixxu (b’mod militari, ekonomiku u industrijali) u jippromovu t-tranżizzjoni doppja ekoloġika u diġitali. Huma essenzjali għall-awtonomija strateġika u industrijali. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Għaldaqstant, il-KESE jikkondividi l-għan strateġiku li tiżdied is-saħħa tal-ekosistema tas-semikondutturi tal-Ewropa u jaqbel li l-Ewropa teħtieġ tattira investiment biex tiddisinja u tipproduċi l-aktar ċipep avvanzati, iżda jemmen li s-saħħa tinkiseb aħjar kieku r-riċerkaturi, l-inġiniera u l-forza tax-xogħol imħarrġa Ewropej jiġu mħeġġa jibqgħu fl-Ewropa permezz, fost affarijiet oħra, ta’ inċentivi finanzjarji u opportunitajiet kompettitivi għall-karriera meta mqabbla ma’ dak li jiġi offrut fl-Asja jew fl-Istati Uniti tal-Amerka. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Minħabba l-ħtieġa urġenti biex tittieħed azzjoni, ma saret l-ebda valutazzjoni tal-impatt u ma kienet prevista l-ebda konsultazzjoni pubblika online. Il-KESE jieħu din l-opportunità biex iqajjem xi tħassib dwar in-nuqqas ta’ valutazzjoni tal-impatt fil-proposta. Il-KESE jifhem li valutazzjoni teknika tal-impatt b’tul standard kienet tieħu ħafna żmien biex titwettaq minħabba s-sitwazzjoni urġenti, iżda l-KESE jemmen li l-Kummissjoni kellha tal-inqas tipprovdi matriċi intelliġenti għal simulazzjoni dinamika biex tgħin lill-koleġiżlaturi u lis-soċjetà ċivili jipprevedu l-impatt potenzjali tal-proposta. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | It-tħassib tal-KESE dwar il-baġit allokat lill-Impriża Konġunta taċ-Ċipep huwa akbar minħabba n-nuqqas ta’ valutazzjoni tal-impatt, għaliex is-soċjetà ċivili ma tistax tifforma l-fehma tagħha stess dwar ir-raġunament jew il-metodoloġija użati mill-Kummissjoni biex tiddefinixxi l-baġit. Id-Dikjarazzjoni Finanzjarja Leġiżlattiva annessa mal-Att dwar iċ-Ċipep mhijiex biżżejjed. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-KESE jemmen li l-proprjetà intellettwali tant hija element neċċessarju biex tikkumpensa l-investimenti u l-isforzi ta’ riċerka tal-innovaturi tal-UE, u fl-istess ħin tissodisfa l-ħtiġijiet tal-implimentaturi/l-utenti, u biex tagħmilha possibbli li tingħata spinta lis-semikondutturi innovattivi u tinħoloq ekosistema taċ-ċipep Ewropea soda u tal-ogħla livell, li għandha tissemma fid-dispożizzjonijiet tal-proposta, u mhux biss fil-memorandum ta’ spjegazzjoni, li m’għandu l-ebda effett legalment vinkolanti. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | L-Impriża Konġunta taċ-Ċipep proposta, b’mod partikolari, għandha l-għan li tnaqqas ir-riskji u l-inċertezzi għall-industrija li huma relatati mal-investiment fl-attivitajiet ta’ riċerka u ta’ innovazzjoni u fit-teknoloġiji ġodda billi tikkondividi r-riskji u tipprovdi l-prevedibbiltà tal-investiment. Produttur taċ-ċipep mill-Istati Uniti tal-Amerka żvela pjani li jinvesti sa USD 88 biljun fl-Ewropa bħala parti minn espansjoni ambizzjuża mmirata lejn it-tnaqqis tal-iżbilanċi fil-katina tal-provvista globali tas-semikondutturi u dan juri li l-investituri qed jirreaġixxu b’mod pożittiv għall-Proposta għal Att Ewropew dwar iċ-Ċipep. |
| --- | --- |

1.6.

2.   Introduzzjoni

| 2.1. | Karozzi, kompjuters, smartphones, applikazzjonijiet u infrastrutturi għas-saħħa, għall-enerġija, għas-sigurtà, għall-komunikazzjoni u għall-awtomatizzazzjoni industrijali: fl-aħħar xhur, ħafna setturi kienu qed jesperjenzaw dewmien fil-konsenja. Ir-raġuni għal dan huwa nuqqas ta’ semikondutturi – dawk il-komponenti żgħar ħafna li jgħammru l-apparati teknoloġiċi tagħna. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Is-semikondutturi jinsabu fil-qalba ta’ interessi ġeopolitiċi b’saħħithom peress li jipprovdu kundizzjonijiet lill-pajjiżi sabiex ikunu jistgħu jaġixxu (b’mod militari, ekonomiku u industrijali) u jippromovu t-tranżizzjoni doppja ekoloġika u diġitali. Il-gwerra tar-Russja kontra l-Ukrajna x’aktarx ikollha ħafna effetti sekondarji fuq perjodu medju sa twil ta’ żmien għall-industrija tas-semikondutturi, li hija waħda mill-prijoritajiet ewlenin għas-sovranità diġitali tal-UE. Il-produzzjoni tan-neon, tal-palladju u tas-C4F6, tliet materjali li huma kruċjali u insostitwibbli għall-mikroċipep, se tkun affettwata mis-sitwazzjoni. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | L-Istati Uniti tal-Amerka jiddominaw id-disinn tas-semikondutturi u, barra minn hekk, f’Jannar tal-2021, il-Kungress tal-Istati Uniti għadda l-Att dwar il-Ħolqien ta’ Inċentivi Utli għall-Produzzjoni tas-Semikondutturi għall-Amerka (CHIPS). Il-produzzjoni Asjatika hija kkonċentrata, partikolarment, fit-Tajwan u tipprovdi madwar 70 % tal-produzzjoni totali u 90 % taċ-ċipep l-aktar teknoloġikament avvanzati. Filwaqt li n-nuqqasijiet attwali huma parzjalment dovuti minħabba l-pandemija tal-COVID-19, l-importanza tal-kompetizzjoni ekonomika bejn Washington u Beijing m’għandhiex tiġi injorata. Dan il-kuntest ta’ kompetizzjoni ekonomika jpoġġi lit-Tajwan fuq quddiem nett ta’ din il-kompetizzjoni teknoloġika bejn iż-żewġ setgħat. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | F’dan il-kuntest, l-għan tar-regolament propost huwa li konġuntament joħloq ekosistema Ewropea taċ-ċipep tal-ogħla livell, li tinkludi l-produzzjoni. Dan jemenda l-proposti attwali biex jibni fuq il-punti pożittivi tal-Ewropa u jindirizza n-nuqqasijiet pendenti, biex jiżviluppa ekosistema b’saħħitha tas-semikondutturi u katina tal-provvista reżiljenti, filwaqt li jistabbilixxi miżuri biex jippreparaw, jantiċipaw u jirrispondu għal tfixkil futur fil-katina tal-provvista. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Il-Proposta għal Regolament tal-Kunsill li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (UE) 2021/2085 li jistabbilixxi l-Impriżi Konġunti fil-qafas ta’ Orizzont Ewropa (“il-proposta”) tikkomplementa l-Proposta tal-Att dwar iċ-Ċipep. Wieħed mill-għanjiet tal-Att dwar iċ-Ċipep propost huwa li tiġi stabbilita l-Inizjattiva Ċipep għall-Ewropa biex tappoġġja l-bini tal-kapaċitajiet fuq skala kbira. L-azzjonijiet fl-ambitu tal-inizjattiva se jiġu implimentati primarjament permezz tal-Impriża Konġunta taċ-Ċipep, jiġifieri dik attwali emendata u msemmija mill-ġdid bħala l-Impriża Konġunta Teknoloġiji Diġitali Ewlenin. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Il-baġit tal-UE se jkun qed jappoġġja l-Inizjattiva Ċipep għall-Ewropa b’total ta’ EUR 3,3 biljun, kif ukoll EUR 1,65 biljun permezz tal-programm Orizzont Ewropa u EUR 1,65 biljun permezz tal-programm Ewropa Diġitali. Minn dan l-ammont totali, EUR 2,875 biljun se jkunu implimentati permezz tal-Impriża Konġunta taċ-Ċipep. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Kummenti ġenerali

3.1.   Kapital uman

| 3.1.1. | Il-KESE jinnota li l-għan mhuwiex l-awtosuffiċjenza, li mhuwiex għan li jista’ jintlaħaq, peress li l-interdipendenzi għadhom b’saħħithom fil-ktajjen tal-provvista ma’ pajjiżi terzi, iżda li jitħaffef il-proċess biex jinkisbu l-awtonomija strateġika u s-sovranità teknoloġika, u jiġi rriformat il-qafas tal-kompetizzjoni globali billi tissaħħaħ il-politika industrijali komuni fl-UE. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Il-KESE jikkondividi l-għan strateġiku li tiżdied is-saħħa tal-ekosistema tas-semikondutturi tal-Ewropa u jaqbel li l-Ewropa teħtieġ tattira investiment biex tiddisinja u tipproduċi l-aktar ċipep avvanzati, iżda jemmen li s-saħħa tinkiseb aħjar kieku r-riċerkaturi, l-inġiniera u l-forza tax-xogħol imħarrġa Ewropej jiġu mħeġġa jibqgħu fl-Ewropa permezz, fost affarijiet oħra, ta’ inċentivi finanzjarji u opportunitajiet kompettitivi għall-karriera meta mqabbla ma’ dak li jiġi offrut fl-Asja jew fl-Istati Uniti tal-Amerka. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Wieħed mill-għanijiet tal-pakkett tal-Att dwar iċ-Ċipep huwa li jappoġġja l-bini tal-kapaċità fuq skala kbira permezz ta’ investiment fir-riċerka transfuntiera biex jippermetti l-iżvilupp ta’ teknoloġiji ta’ semikondutturi avvanzati u tal-ġenerazzjoni li jmiss, inkluża enfasi fuq negozji ġodda u negozji li qed jespandu. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Il-proposta tipprovdi enfasi fuq l-appoġġ għall-investiment fl-infrastrutturi tar-riċerka, tal-iżvilupp u tal-innovazzjoni transfruntiera u aċċessibbli b’mod miftuħ li jiġu stabbiliti fl-Unjoni Ewropea. Il-KESE jinnota li biex jintlaħqu dawn l-għanijiet, l-UE trid tkun tista’ tiddependi mill-kapital uman u mir-riċerkaturi peress li huma l-uniċi li jistgħu jiżviluppaw il-potenzjal ta’ innovazzjoni tal-UE. Il-KESE jistaqsi x’azzjonijiet konkreti qed jittieħdu biex jiġi żgurat li r-riċerkaturi tagħna tal-UE ma jfittxux li jemigraw barra mill-UE u biex jiġi żgurat ir-rwol attiv tagħhom fin-network previst taċ-ċentri ta’ kompetenza fl-Ewropa. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Ġeneralment, ir-riċerkaturi u l-inġiniera żgħażagħ jipperċepixxu li r-remunerazzjoni u l-progressjoni tal-karriera huma aqwa f’pajjiżi mhux tal-UE. F’dan ir-rigward, il-KESE jistaqsi lill-Kummissjoni tipprovdi statistika dwar dan is-suġġett li tagħmilha possibbli li jiġu vvalutati x-xejriet rigward l-eżodu ta’ mħuħ għal ċentri oħra ta’ riċerka u ta’ kompetenza. Programm li jħaffef il-proċess tar-rikonoxximent ta’ speċjalisti barranin jista’ jattira riżorsi addizzjonali lejn il-proġett. Fil-fatt, mingħajr riċerkaturi, inġiniera u forza tax-xogħol imħarrġa li huma lesti jaħdmu u jibqgħu fl-UE, l-għanijiet tal-proposta huma insinifikanti. |
| --- | --- |

3.1.5.

3.2.   Valutazzjoni tal-impatt

| 3.2.1. | Minħabba l-ħtieġa urġenti biex tittieħed azzjoni, ma saret l-ebda valutazzjoni tal-impatt u ma kienet prevista l-ebda konsultazzjoni pubblika online. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Din l-urġenza ma tistax tiġi rrifjutata. Il-manifatturi ilhom jiffaċċjaw nuqqas ta’ komponenti, speċjalment is-semikondutturi, sa mill-aħħar tal-2020. Dan in-nuqqas huwa dovut għal serje ta’ fatturi kumulattivi:






  — | Il-lockdowns relatati mal-kriżi tas-saħħa tal-COVID-19 li ssospendew il-produzzjoni u kkawżaw dewmien fil-konsenji, |
| --- | --- | --- |

3.2.2.

—

Il-lockdowns relatati mal-kriżi tas-saħħa tal-COVID-19 li ssospendew il-produzzjoni u kkawżaw dewmien fil-konsenji,

| — | Kundizzjonijiet klimatiċi: nixfiet severi fit-Tajwan ħallew impatt notevoli fuq il-manifattura tas-semikondutturi, li teħtieġ ħafna ilma, |
| --- | --- |

—

Kundizzjonijiet klimatiċi: nixfiet severi fit-Tajwan ħallew impatt notevoli fuq il-manifattura tas-semikondutturi, li teħtieġ ħafna ilma,

| — | Iż-żieda fid-domanda għal apparat elettroniku (kompjuters, eċċ.), |
| --- | --- |

—

Iż-żieda fid-domanda għal apparat elettroniku (kompjuters, eċċ.),

| — | Iż-żieda ta’ vetturi elettriċi, |
| --- | --- |

—

Iż-żieda ta’ vetturi elettriċi,

| — | L-interess dejjem jikber fl-estrazzjoni ta’ kriptovaluta li jeħtieġu proċessuri tal-grafika magħmula mis-semikondutturi, |
| --- | --- |

—

L-interess dejjem jikber fl-estrazzjoni ta’ kriptovaluta li jeħtieġu proċessuri tal-grafika magħmula mis-semikondutturi,

| — | L-implimentazzjoni tal-5G li teħtieġ is-semikondutturi fil-periferali, |
| --- | --- |

—

L-implimentazzjoni tal-5G li teħtieġ is-semikondutturi fil-periferali,

| — | L-awtomatizzazzjoni ta’ impjanti bħala parti mill-proġetti tal-Industrija 4.0, li jużaw s-semikondutturi. |
| --- | --- |

—

L-awtomatizzazzjoni ta’ impjanti bħala parti mill-proġetti tal-Industrija 4.0, li jużaw s-semikondutturi.

| 3.2.3. | Il-KESE jemmen li l-urġenza mhijiex l-unika problema; il-problema hija li 70 % tas-semikondutturi huma manifatturati minn TSMC u minn Samsung Electronics. Fid-dawl tad-domanda għolja, iridu jagħtu prijorità lil ċerti klijenti u l-bini ta’ impjant ta’ produzzjoni ġdid jieħu bejn sentejn u tliet snin sakemm jitlesta (1). |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Il-KESE jieħu l-opportunità biex iqajjem xi tħassib dwar in-nuqqas ta’ valutazzjoni tal-impatt fil-proposta. F’April tal-2021, il-Kummissjoni Ewropea nediet l-Aġenda tagħha għal Regolamentazzjoni Aħjar, bil-ħsieb li “ningħaqdu flimkien biex nagħmlu liġijiet aħjar” (2). Din tintroduċi l-approċċ ta’ “one in, one out”, li għandu jsir assi ewlieni tal-politika tal-UE mill-2022 ’il quddiem. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Il-KESE jifhem li valutazzjoni teknika tal-impatt b’tul standard kienet tieħu wisq żmien biex titwettaq minħabba s-sitwazzjoni urġenti, u kienet tkun inutli fil-prattika, iżda jemmen li l-Kummissjoni kellha tal-inqas tipprovdi matriċi intelliġenti għal simulazzjoni dinamika biex tgħin lill-koleġiżlaturi u lis-soċjetà ċivili jipprevedu l-impatt potenzjali tal-proposta. |
| --- | --- |

3.2.5.

| 3.2.6. | In-nuqqas ta’ valutazzjoni tal-impatt għandu konsegwenza negattiva fuq il-possibbiltà tal-KESE biex jifforma l-opinjoni tiegħu stess dwar ir-raġunament u l-metodoloġija użati mill-Kummissjoni biex tiddefinixxi l-baġit tal-Impriża Konġunta taċ-Ċipep. Id-Dikjarazzjoni Finanzjarja Leġiżlattiva annessa mal-Att taċ-Cipep lanqas mhi biżżejjed. Jeħtieġ li s-soċjetà ċivili tkun taf b’mod preċiż u konkret minn fejn jiġi l-finanzjament kif ukoll fejn imur. |
| --- | --- |

3.2.6.

3.3.   Proprjetà intellettwali

| 3.3.1. | Il-proprjetà intellettwali (PI) hija terminu mgħobbi żżejjed b’mod perikoluż. Fl-aktar sens ġenerali, dan jirreferi għal kwalunkwe għarfien li jappartjeni lil xi ħadd. Eżempju ta’ dan huwa privattiva. Il-privattiva tirrikonoxxi d-dritt tal-pussess tal-għarfien u tipprovdi t-termini għall-protezzjoni tagħha. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Madankollu, fl-industrija tas-semikondutturi, it-terminu huwa mifhum sew li jfisser unità tad-disinn jew tal-verifika li hija ppakkjata minn qabel u disponibbli għal-liċenzjar. Il-PI tas-semikondutturi u l-PI tad-disinn huma ġeneralment l-istess ħaġa u ta’ spiss jissejħu PI, blokok tal-PI jew cores tal-PI. Hija parti mid-disinn, bħal proċessur, li ġiet verifikata minn qabel u tista’ tiġi inkluża fid-disinn ta’ xi ħadd ieħor. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Fil-prattika, l-isforz legali u maniġerjali meħtieġ biex jiġu nnegozjati liċenzji ħafna drabi jkun akbar ukoll mill-benefiċċji tal-liċenzjar tad-disinji tal-PI. Għalhekk, id-ditti tas-semikondutturi spiss użaw il-PI tagħhom fl-għamla ta’ privattivi. Il-portafolli kbar tal-privattivi jistgħu jintużaw kemm biex jillimitaw il-kompetizzjoni kif ukoll biex itejbu l-pożizzjoni kompetittiva tagħhom permezz ta’ liċenzji inkroċjati. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Il-memorandum ta’ spjegazzjoni tal-proposta jirreferi għal “komunitajiet tal-utenti [bi] (...) proprjetà intellettwali (PI)”; isemmi l-utenti tal-PI iżda jżomm sieket dwar id-detentur tad-drittijiet tal-PI. Imbagħad, jiddikjara li “ċ-ċentri ta’ kompetenza se jiffaċilitaw l-aċċess miftuħ, trasparenti u nondiskriminatorju għall-infrastruttura tad-disinn u l-linji pilota, u l-użu effettiv tagħhom”. |
| --- | --- |

3.3.4.

| 3.3.5. | Għalhekk, il-KESE jistaqsi jekk “l-aċċess nondiskriminatorju” jirreferix għall-approċċ tal-liċenzjar ta’ privattivi essenzjali għal standard b’termini ġusti, raġonevoli u mhux diskriminatorji (FRAND). Jekk dan ikun il-każ, il-proposta għandha tiggarantixxi approċċ ibbilanċjat u prammatiku għal-liċenzjar b’termini FRAND, li jiffoka fuq aktar trasparenza u s-sejbien tat-triq tan-nofs li se tikkumpensa b’mod xieraq lill-innovaturi tal-UE, mentri jissodisfa l-ħtiġijiet tal-implimentaturi/tal-utenti u jagħmilha possibbli li tingħata spinta lill-innovazzjoni. |
| --- | --- |

3.3.5.

| 3.3.6. | L-aħħar u mhux l-inqas, il-KESE jemmen li l-PI tant hija element neċessarju biex jintlaħqu l-għanijiet tal-proposta li għandha tissemma b’mod espliċitu fid-dispożizzjonijiet tal-proposta u mhux biss fil-memorandum ta’ spjegazzjoni, li m’għandu l-ebda effett legalment vinkolanti. |
| --- | --- |

3.3.6.

Brussell, il-15 ta’ Ġunju 2022.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  Journal du Net. 2/11/2021.

1

(2)  Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tarReġjuni – Regolazzjoni aħjar: Ningħaqdu flimkien biex nagħmlu liġijiet aħjar, [COM(2021) 219 final].

2

---

| 23.9.2022 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 365/44 |
| --- | --- | --- | --- |

23.9.2022

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 365/44

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar gassijiet fluworurati b’effett ta’ serra, li jemenda d-Direttiva (UE) 2019/1937 u li jħassar ir-Regolament (UE) Nru 517/2014”

(COM(2022) 150 final — 2022/0099 (COD))

(2022/C 365/08)

| Relatur: | Kęstutis KUPŠYS |
| --- | --- |

Relatur:

Kęstutis KUPŠYS

| Konsultazzjoni | Parlament Ewropew, 5.5.2022
  Kunsill, 10.5.2022 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 192(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent |
| Adottata fis-sezzjoni | 31.5.2022 |
| Adottata fil-plenarja | 15.6.2022 |
| Sessjoni plenarja Nru | 570 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 140/1/6 |

Konsultazzjoni

Parlament Ewropew, 5.5.2022

Kunsill, 10.5.2022

Bażi legali

Artikolu 192(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent

Adottata fis-sezzjoni

31.5.2022

Adottata fil-plenarja

15.6.2022

Sessjoni plenarja Nru

570

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

140/1/6

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Ir-reviżjoni tar-Regolament dwar il-gassijiet fluworurati (ir-Regolament (UE) Nru 517/2014) (1), proposta mill-Kummissjoni fil-5 ta’ April 2022 (2), hija pass fid-direzzjoni t-tajba. Il-KESE jqis li hemm lok għal aktar ambizzjoni, biex jiġi żgurat li n-negozji u l-unitajiet domestiċi Ewropej ma jitgħabbewx bi stokk ta’ apparat li jagħmel ħsara lill-klima għall-għexieren ta’ snin li ġejjin, u biex tinżamm it-tmexxija globali tal-UE fl-azzjoni klimatika billi jiġu adottati l-aqwa soluzzjonijiet teknoloġiċi ekoloġiċi. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Ħafna idrofluworokarburi (HFCs) għandhom potenzjal konsiderevoli ta’ tisħin globali (minn hawn 'il quddiem GWP). Għalhekk, it-titjib tal-proposta attwali tal-Kummissjoni jirrappreżenta opportunità addizzjonali biex jitnaqqsu b’mod sinifikanti l-impatti diretti fuq il-klima billi jiġi evitat li jintużaw HFCs b’GWP għoli, u ssir tranżizzjoni diretta għal alternattivi b’GWP baxx u ħielsa minn gassijiet F. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Għall-pompi tas-sħana, kundizzjonaturi tal-arja ambjentali, chillers u applikazzjonijiet ta’ refriġerazzjoni, hemm disponibbli refriġeranti naturali b’GWP baxx. Il-KESE huwa favur projbizzjoni fuq ir-refriġeranti kollha b’GWP > 5 wara l-2030 għal dan l-apparat. Fil-fehma tal-Kumitat, projbizzjoni settorjali tibgħat messaġġ ċar lis-suq, hija faċli biex tiġi implimentata mil-lat amministrattiv, u għandha riskju baxx li jkun hemm ċirkomvenzjoni tagħha. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-Kumitat jirrakkomanda bis-saħħa li l-ambizzjoni REPower EU (3) tiġi kkombinata mal-eliminazzjoni gradwali tal-gassijiet F, b’mira lejn ir-refriġeranti bl-aktar GWP baxx possibbli, speċjalment fil-qasam tal-pompi tas-sħana. Il-KESE jemmen li l-biżgħat ta’ staġnar fis-suq f’dan il-qasam huma bla bażi minħabba ż-żieda fil-kapaċità tal-produzzjoni tal-industrija, li ser tkun ibbażata l-aktar fuq ir-refriġeranti naturali. L-UE għandha opportunità ċara biex dan issarfu f’każ eżemplari ta’ ffissar tal-istandards ekoloġiċi globali. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Sistema ta’ kwoti kienet mistennija tiskoraġġixxi l-użu ta’ gassijiet b’GWP għoli, iżda din ma għenitx biżżejjed biex jinbidel is-suq. Huwa evidenti li l-kummerċ illegali ta’ dawn il-gassijiet żdied biex jagħmel tajjeb għat-talba kontinwa fis-suq. Il-Kumitat isejjaħ għal mekkaniżmu biex jiżdied id-dħul mill-bejgħ tal-kwoti. Dan id-dħul jista’ jiġi allokat biex jagħti spinta lill-kontrolli doganali fil-livell tal-Istati Membri, biex jgħin fl-adozzjoni ta’ alternattivi b’GWP baxx u biex jingħata biżżejjed taħriġ lill-installaturi tal-apparat ikkonċernat. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Huwa kruċjali li l-ħtiġijiet ta’ taħriġ dwar alternattivi għall-HFC jiġu indirizzati. Persunal tekniku ta’ ħila, kif ukoll skemi ta’ kwalifika, ċertifikazzjoni u reġistrazzjoni huma essenzjali għall-promozzjoni ta’ refriġeranti naturali b’GWP baxx. |
| --- | --- |

1.6.

2.   Kummenti ġenerali

Introduzzjoni

| 2.1. | Il-gassijiet fluworurati huma gassijiet serra importanti. L-emissjonijiet tal-HFC jistgħu, fin-nuqqas ta’ regolamentazzjoni, jirriżultaw f’żieda ta’ 0,35-0,5 oC fit-temperatura medja globali sal-2100. L-evitar ta’ dawn l-emissjonijiet ikollu influwenza kbira fuq il-limitazzjoni tat-tisħin globali. Jekk nikkunsidraw l-eqreb terminu ta’ żmien (2050), it-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-HFC ikun inkredibbilment effettiv fil-ġlieda kontra l-kriżi klimatika (4). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ħafna HFCs għandhom potenzjoni ta’ tisħin globali (GWP) għoli. It-trifluworometan (HFC-23) huwa l-aktar HFC magħruf qawwi b’GWP ta’ 14 600, jiġifieri kilogramma waħda ta’ HFC-23 issaħħan il-pjaneta daqs kważi 15-il tunnellata ta’ CO2. Il-konċentrazzjonijiet ta’ HFC-23 fl-atmosfera qegħdin jiżdiedu b’rata allarmanti, minn 21 ppt fl-2008 għall-ogħla rekord ta’ 35 ppt illum (5). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Gass ieħor simili – l-eżafluworur tal-kubrit (SF6), użat ħafna bħala gass iżolanti fil-kommutaturi – huwa kkunsidrat bħala l-aktar gass F li jagħmel ħsara, peress li għandu GWP ta’ 25 200. Apparat ta’ tisħin u tkessiħ tipiku mibjugħ lil unità domestika fl-UE fl-2022 jista’ jkun fih gassijiet F b’GWP ta’ madwar 700, li jfisser li l-kważi 0,5 kg ta’ aġent refriġeranti li fiha l-unità għandu impronta tas-CO2 ta’ 0,35 tunnellati. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Inġenerali, il-gassijiet F huma responsabbli għal madwar 2,5 % tal-emissjonijiet kollha tal-gassijiet serrafl-UE. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Is-sustanzi li jnaqqsu l-ożonu (ODS) qegħdin inaqqru s-saff tal-ożonu u jsaħħnu l-klima. Xi wħud ġew sostitwiti b’HFCs, li ma jgħinux biex jitnaqqas is-saff tal-ożonu, iżda xorta jikkontribwixxu għat-tisħin globali. Il-KESE adotta l-opinjoni korrispondenti (6) dwar ir-regolament ODS (7). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Ir-Regolament dwar il-gassijiet F għandu l-għan li jnaqqas l-emissjonijiet tal-gassijiet F billi, fost l-oħrajn, inaqqas gradwalment l-użu tal-HFCs fl-UE. Tnaqqis gradwali tal-HFC qiegħed jiġi implimentat ukoll globalment taħt il-Protokoll ta’ Montreal. Iż-żewġ regolamenti – dwar l-ODS u dwar il-gassijiet F – flimkien iridu jiżguraw li l-Unjoni tikkonforma mal-obbligi tagħha taħt il-Protokoll. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Ir-Regolament dwar il-gassijiet F attwali għandu l-għan li jnaqqas l-emissjonijiet tal-gassijiet F tal-UE b’żewġ terzi sal-2030 meta mqabbel mal-livelli tal-2014. F’konformità mal-Liġi dwar il-Klima, il-proposta l-ġdida ser tikkontribwixxi għat-tnaqqis tal-emissjonijiet b’mill-anqas 55 % sal-2030, biex l-Ewropa ssir newtrali fil-klima sal-2050, partikolarment permezz tal-inizjattivi ta’ politika li ġejjin, kif indikati mill-Kummissjoni:






  — | it-twettiq ta’ ambizzjoni ogħla |
| --- | --- | --- |

2.7.

—

it-twettiq ta’ ambizzjoni ogħla

| — | it-titjib tal-infurzar u tal-implimentazzjoni |
| --- | --- |

—

it-titjib tal-infurzar u tal-implimentazzjoni

| — | monitoraġġ aktar komprensiv |
| --- | --- |

—

monitoraġġ aktar komprensiv

| — | l-iżgurar tal-konformità mal-Protokoll ta’ Montreal. |
| --- | --- |

—

l-iżgurar tal-konformità mal-Protokoll ta’ Montreal.

Il-gassijiet F fil-kuntest tal-Patt Ekoloġiku

| 2.8. | Il-proposta dwar il-gassijiet F tistabbilixxi tnaqqis gradwali ambizzjuż tal-HFC u tinkludi għadd ta’ projbizzjonijiet ġodda fuq prodotti tas-suq u apparat. Dan ifisser li l-apparat u l-prodotti b’gassijiet F b’GWP għoli ser jisparixxu gradwalment mis-suq. Madankollu, il-Kumitat jemmen li huwa estremament importanti li tiġi promossa l-qalba diretta għas-soluzzjoni bl-aktar GWP baxx u ħielsa mill-gassijiet F, biex b’hekk jiġu evitati soluzzjonijiet intermedjarji. Is-swieq tal-UE juru li dan huwa fattibbli, u l-UE għandha tagħti l-eżempju. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Huwa imperattiv li jiġu stabbiliti standards ogħla bil-għan li jiġi żgurat li n-negozji u l-unitajiet domestiċi Ewropej ma jkunux mgħobbijin bi stokk ta’ apparat li jagħmel ħsara lill-klima għall-għexieren ta’ snin li ġejjin. Importanti wkoll li tinżamm it-tmexxija globali tal-UE fl-azzjoni klimatika billi jiġu adottati l-aqwa soluzzjonijiet teknoloġiċi ekoloġiċi fl-oqsma kollha fejn jintużaw il-gassijiet F. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | L-eliminazzjoni gradwali tal-HFCs hija mod verament kosteffettiv kif jingħata kontribut favur l-ilħuq tal-miri klimatiċi. Skont ir-Rapport ta’ Valutazzjoni Finali ta’ Marzu 2022 (8), “l-ispejjeż għat-tnaqqis tal-emissjonijiet [...] fil-medja kienu ta’ madwar EUR 6 għal kull ta’ tunnellata ta’ CO2 ekwivalenti”. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Il-pompi tas-sħana, il-kundizzjonaturi tal-arja ambjentali, iċ-chillers u l-applikazzjonijiet ta’ refriġerazzjoni huma apparat u sistemi fejn hemm disponibbli alternattivi b’refriġeranti b’GWP baxx u b’refriġeranti naturali. Il-KESE huwa favur projbizzjoni tar-refriġeranti b’gassijiet F għal dan l-apparat billi jiġi impost limitu ta’ 5 GWP wara l-2030. Fil-fehma tal-Kumitat, projbizzjonijiet settorjali jibagħtu messaġġ ċar lis-suq, huma faċli biex jiġu implimentati mil-lat amministrattiv, u hemm riskju baxx li jkun hemm ċirkomvenzjoni tagħhom. Jistgħu jingħataw eżenzjonijiet ad hoc fejn l-HFCs ikunu meqjusa teknikament meħtieġa abbażi tad-dispożizzjonijiet fl-Artikolu 16(4). |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Għal xi użi, is-sostituti tal-HFC diġà jinsabu fis-suq, inkluż il-propan (GWP 0,02) u l-ammonijaka (GWP 0). Il-Kumitat iħeġġeġ żieda fl-infiq fir-riċerka sabiex jintużaw dawn is-soluzzjonijiet ta’ GWP żero. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | L-unika politika sostenibbli għall-UE tkun l-approċċ ta’ “tkessiħ ekoloġiku” li jlaqqa’ flimkien refriġeranti naturali b’GWP ultra-baxx (GWP < 5), u apparat effiċjenti fl-enerġija. Kull tip ta’ taħlit tal-gassijiet F, anke b’GWP baxx, iġib miegħu sfidi fl-operazzjoni, b’mod partikolari għar-riċiklaġġ u r-reklamazzjoni, u jikkumplika ferm il-manutenzjoni u l-għoti ta’ service. Għaldaqstant għandu jiġi evitat. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Is-sistemi ta’ tisħin u tkessiħ eżistenti jeħtieġ li jingħataw service u ssirilhom manutenzjoni, bl-użu ta’ HFCs attwali. Il-Pjan ta’ Azzjoni REPower EU, li ffissa mira li jiġu varati 30 miljun pompa tas-sħana fl-Ewropa sal-2030, qajjem biżgħat leġittimi fost il-partijiet ikkonċernati (9). Skont rappreżentanti tal-industrija, id-dispożizzjonijiet ġodda proposti taħt ir-Regolament dwar il-gassijiet F jistgħu potenzjalment inaqqsu l-pass tal-adozzjoni tant meħtieġa ta’ pompi tas-sħana fl-Ewropa. |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | Fil-fehma tal-Kumitat, projbizzjoni bikrija tal-HFCs fl-apparat ġdid ta’ pompi tas-sħana ser jiżgura li l-varar tal-pompi tas-sħana ma jkunx mhedded min-nuqqas ta’ provvista ta’ HFC biex l-apparat eżistenti jingħata service. Din ser tgħin biex jiġi evitat li jinqabdu fis-sistema ammonti kbar ta’ riżervi ta’ HFC. Ir-riżervi tal-HFC jirrikjedu miżuri ta’ ġestjoni u qerda; jekk ma jiġux indirizzati kif xieraq, it-tnixxija ta’ HFC mill-apparat meta jasal fi tmiem is-servizz tiegħu ser ikollha effett qerriedi fuq il-klima. |
| --- | --- |

2.15.

| 2.16. | L-istokk tas-suq ta’ HFCs ta’ GWP għoli huwa kritikalment perikoluż: ir-refriġeranti b’GWP għoli jintużaw spiss fil-manutenzjoni ta’ apparat eżistenti biex jikkumpensaw regolarment għall-emissjonijiet kontinwi (ir-rata ta’ tnixxija tista’ tlaħħaq 15-20 % fis-sena) li jistgħu jiġu evitati grazzi għall-progress teknoloġiku. |
| --- | --- |

2.16.

| 2.17. | Għalhekk, il-Kumitat iħeġġeġ bil-qawwa li l-ambizzjoni REPower EU tiġi kkombinata mal-eliminazzjoni gradwali tal-gassijiet F, b’mira lejn ir-refriġeranti bl-aktar GWP baxx. Biex wieħed jifhem aħjar in-numru ta’ pompi tas-sħana (30 miljun varati gradwalment fuq seba’ snin), jistgħu jintużaw iċ-ċifri globali mill-valutazzjoni tal-Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija (AIE): kważi 180 miljun pompa tas-sħana intużaw għat-tisħin fl-2020, filwaqt li l-istokk globali żdied bi kważi 10 % kull sena matul l-aħħar ħames snin. Fix-Xenarju Emissjonijiet Nett Żero sal-2050 tal-AIE, l-istokk ta’ pompi tas-sħana installati jilħaq is-600 miljun sal-2030. Is-sehem tal-UE f’dan huwa kompletament konformi mal-proporzjoni ta’ unitajiet domestiċi fil-kuntest globali. |
| --- | --- |

2.17.

| 2.18. | Il-KESE jemmen li l-biżgħat ta’ staġnar fis-suq f’dan il-qasam huma bla bażi minħabba li t-trajjettorja proposta għad-dħul fl-użu tal-pompi tas-sħana fl-Ewropa, fil-biċċa l-kbira huwa konformi mal-espansjoni tal-kapaċità ta’ produzzjoni tal-industrija, li ser tkun ibbażata fuq ir-refriġeranti b’GWP ultra-baxx (partikolarment dawk naturali). L-UE għandha opportunità ċara biex dan issarfu f’każ eżemplari ta’ ffissar tal-istandards ekoloġiċi globali. |
| --- | --- |

2.18.

| 2.19. | Fid-dawl tal-fatturi deskritti hawn fuq, il-KESE jirrakkomanda dan li ġej sabiex tissaħħaħ il-proposta għal reviżjoni tar-Regolament dwar il-gassijiet F:






  — | aktar tisħiħ tat-tnaqqis gradwali tal-HFC biex ikun hemm konformità max-xenarju ta’ 1,5 oC tal-Ftehim ta’ Pariġi; |
| --- | --- | --- |

2.19.

—

aktar tisħiħ tat-tnaqqis gradwali tal-HFC biex ikun hemm konformità max-xenarju ta’ 1,5 oC tal-Ftehim ta’ Pariġi;

| — | il-projbizzjoni tal-użu ta’ HFC-404A (b’GWP ta’ 4 728) u ta’ HFCs oħrajn b’GWP għoli; |
| --- | --- |

—

il-projbizzjoni tal-użu ta’ HFC-404A (b’GWP ta’ 4 728) u ta’ HFCs oħrajn b’GWP għoli;

| — | it-tnaqqis tal-limiti settorjali ta’ 150 GWP għall-aktar GWP baxx possibbli jew għal kwalunkwe teknoloġija partikolari; |
| --- | --- |

—

it-tnaqqis tal-limiti settorjali ta’ 150 GWP għall-aktar GWP baxx possibbli jew għal kwalunkwe teknoloġija partikolari;

| — | il-promozzjoni ta’ skemi ta’ inċentivi u tal-akkwist pubbliku għal alternattivi ħielsa mill-gassijiet F; |
| --- | --- |

—

il-promozzjoni ta’ skemi ta’ inċentivi u tal-akkwist pubbliku għal alternattivi ħielsa mill-gassijiet F;

| — | l-appoġġ lill-Istati Membri fl-isforzi tagħhom biex jinċentivaw soluzzjonijiet aktar ekoloġiċi b’GWP baxx ħafna (u ħielsa mill-gassijiet F fejn possibbli). |
| --- | --- |

—

l-appoġġ lill-Istati Membri fl-isforzi tagħhom biex jinċentivaw soluzzjonijiet aktar ekoloġiċi b’GWP baxx ħafna (u ħielsa mill-gassijiet F fejn possibbli).

Tħassib ambjentali

| 2.20. | Fit-tranżizzjoni lejn refriġeranti naturali b’GWP ultra-baxx jew HFCs b’GWP baxx, il-konverżjonijiet lejn sustanzi bħall-idrofluworoolefin għandhom jiġu evitati minħabba l-prodotti sekondarji tagħhom, bħal aċidu trifluworoaċetiku (TFA) li jagħmel il-ħsara. It-TFA u sustanzi per- u polifluworoalkilati (PFAS) oħrajn huma mlaqqmin “sustanzi kimiċi ta’ dejjem” minħabba li ma jistgħux jitneħħew mill-ambjent (10). Abbażi tal-prinċipju ta’ prekawzjoni, għandha ssir rabta ċara mal-miżuri proposti mill-Kummissjoni fil-Pjan ta’ Azzjoni ta’ Tniġġis Żero tagħha (11). |
| --- | --- |

2.20.

| 2.21. | Bit-tnaqqis gradwali tal-HFCs, għandha tingħata attenzjoni lis-sustanzi li jissostitwixxu l-HFCs. Il-KESE jappella biex ma jiġux ittollerati sostituti tal-gassijiet F li sempliċiment jissostitwixxu l-problema tal-GWP għoli bi problemi ambjentali. Minflok, il-Kumitat jappella biex tittieħed ir-responsabbiltà sabiex it-tranżizzjoni tiġi orjentata lejn alternattivi naturali verament favur il-klima u l-ambjent u ħielsa mill-gassijiet F. Mhuwiex biżżejjed li ssir referenza għall-proċess Ewropew REACH, peress li dak il-proċess waqa’ lura u mhux ser jipprojbixxi s-sostituti perikoluzi tal-gassijiet F fil-ħin. |
| --- | --- |

2.21.

Kummerċ illegali

| 2.22. | Il-kummerċ illegali ta’ HFCs huwa kwistjoni ewlenija fl-UE. Għalkemm diffiċli lil jiġi kkwantifikat, huwa ċar li l-kummerċ illegali ta’ HFCs qiegħed iseħħ f’livell sinifikanti. Bosta analiżi jindikaw li l-importazzjonijiet illegali kienu ekwivalenti għal sa terz tas-suq legali fl-UE (12). |
| --- | --- |

2.22.

| 2.23. | Sistema ta’ kwoti kienet mistennija tiskoraġġixxi l-użu ta’ gassijiet b’GWP għoli, iżda dan ma għenx biżżejjed biex jinbidel is-suq. Huwa evidenti li l-kummerċ illegali ta’ dawn il-gassijiet żdied biex ikopri t-talba kontinwa fis-suq. Dawn id-dinamiċi jkomplu jsaħħu l-argument tal-KESE favur projbizzjoni sħiħa tal-gassijiet b’GWP għoli. |
| --- | --- |

2.23.

| 2.24. | Sfortunatment, il-kummerċ illegali tal-HFC ma ġiex ikkunsidrat kif xieraq fil-proposta. Il-KESE jsejjaħ għal trasparenza u traċċabbiltà sħiħa tal-HFC tul il-katina ta’ provvista. Ġew proposti soluzzjonijiet ta’ marki abbażi ta’ kodiċi QR, u l-Kumitat iqishom bħala mod kosteffettiv kif tiġi indirizzata l-kwistjoni. |
| --- | --- |

2.24.

| 2.25. | Il-KESE jemmen li l-kontrolli fuq il-provvista tal-HFCs ukoll għandhom jiġu aġġornati iżjed fil-qasam tal-kummerċ elettroniku. Il-Kumitat jitlob jew għal projbizzjoni fuq il-bejgħ tal-gassijiet F fi swieq online, jew inkella għall-introduzzjoni ta’ ċertifikazzjonijiet obbligatorji għall-intrapriżi li jbigħu l-gassijiet F bl-ingrossa online. |
| --- | --- |

2.25.

| 2.26. | Il-kontroll strett tal-importazzjonijiet u tal-esportazzjonijiet kollha tal-HFC għandu jinżamm, inkluż gassijiet għal skopijiet li huma eżenti mit-tnaqqis gradwali (eż. għall-materja prima, qerda, esportazzjoni mill-ġdid jew użi eżentati oħrajn). L-intrapriżi għandu jkollhom reġistrazzjoni valida fil-Portal tal-gassijiet F biex jevitaw li l-użi eżentati jintużaw biex jiffaċilitaw il-kummerċ illegali. Il-Kumitat iwissi li l-lista ta’ eċċezzjonijiet fl-Artikolu 20(4) toħloq lakuna fis-sistema ta’ għoti ta’ liċenzji li bla dubju se tisfa’ fil-mira tal-kummerċjanti illegali. |
| --- | --- |

2.26.

| 2.27. | Bil-għan li tiżdied l-effikaċità tal-azzjoni tal-awtorità doganali nazzjonali, il-Kumitat jitlob li tingħata gwida dwar ir-rimi ta’ prodotti, kontejners u apparat ikkonfiskat importat illegalment fl-UE, u li jiġi allokat finanzjament lill-Istati Membri għall-qerda tagħhom, jekk l-Istati Membri jagħżlu li jeqirduhom. |
| --- | --- |

2.27.

| 2.28. | Il-ġlieda kontra l-kummerċ illegali u r-rimi ta’ gassijiet F għandha tkun allinjata mal-proposti fid-Direttiva dwar il-protezzjoni tal-ambjent permezz tal-liġi kriminali (13), li għandha l-għan li tipproteġi l-ambjent b’mod aktar effettiv billi tobbliga lill-Istati Membri jieħdu miżuri ta’ liġi kriminali, u billi trawwem il-kooperazzjoni transfruntiera (14). |
| --- | --- |

2.28.

Allokazzjoni ta’ kwoti u riżorsi

| 2.29. | Eluf ta’ importaturi ġodda ngħataw kwoti tal-HFC biex jimpurtaw lejn is-suq tal-UE. Ħafna minnhom ma għandhomx aċċess għal infrastruttura fl-UE biex jissodisfaw ir-rekwiżiti tar-Regolament biex jirkupraw, jirriċiklaw u jiksbu lura l-HFCs li jimportaw. |
| --- | --- |

2.29.

| 2.30. | Filwaqt li l-KESE jilqa’ kundizzjonijiet ġodda għar-reġistrazzjoni u r-riċeviment ta’ allokazzjonijiet ta’ kwoti, il-Kumitat iqis li hemm potenzjali biex tiżdied il-miżata tal-allokazzjoni sabiex tirrifletti aħjar il-prezzijiet reali tal-karbonju. |
| --- | --- |

2.30.

| 2.31. | Huwa ċar li l-miżata tal-kwota ta’ EUR 3 għal kull tunnellata ta’ CO2 ekwivalenti hija baxxa wisq biex tiġġenera dħul xieraq u tiskoraġġixxi l-użu ta’ HFCs bil-għan li r-refriġeranti naturali jiġu adottati b’rata aktar mgħaġġla. |
| --- | --- |

2.31.

| 2.32. | Il-KESE jappella wkoll għall-valutazzjoni mill-ġdid tal-użu tar-riżorsi finanzjarji miġbura mill-bejgħ ta’ kwoti. |
| --- | --- |

2.32.

| 2.33. | Il-Kumitat għandu fiduċja li dan id-dħul għandu jkun allokat għall-użu dirett għal dawn l-iskopijiet:






  — | biex tingħata spinta lir-riċerka dwar alternattivi b’GWP baxx, speċjalment refriġeranti naturali; |
| --- | --- | --- |

2.33.

—

biex tingħata spinta lir-riċerka dwar alternattivi b’GWP baxx, speċjalment refriġeranti naturali;

| — | biex l-awtoritajiet tal-Istati Membri jiġu appoġġjati fis-sorveljanza tas-suq; |
| --- | --- |

—

biex l-awtoritajiet tal-Istati Membri jiġu appoġġjati fis-sorveljanza tas-suq;

| — | biex jinbnew ħiliet u ssir sensibilizzazzjoni, fosthom kampanji ta’ sensibilizzazzjoni għall-konsumaturi finali; |
| --- | --- |

—

biex jinbnew ħiliet u ssir sensibilizzazzjoni, fosthom kampanji ta’ sensibilizzazzjoni għall-konsumaturi finali;

| — | biex jiġi appoġġjat kemm it-taħriġ ta’ emerġenza kif ukoll dak fuq terminu medju għal forzi tax-xogħol eżistenti u futuri. |
| --- | --- |

—

biex jiġi appoġġjat kemm it-taħriġ ta’ emerġenza kif ukoll dak fuq terminu medju għal forzi tax-xogħol eżistenti u futuri.

It-taħriġ

| 2.34. | Huwa kruċjali li l-ħtiġijiet ta’ taħriġ dwar alternattivi għall-HFC jiġu indirizzati. Persunal tekniku ta’ ħila, kif ukoll skemi ta’ kwalifika, ċertifikazzjoni u reġistrazzjoni huma essenzjali għall-promozzjoni ta’ refriġeranti naturali b’GWP baxx. Iċ-ċertifikazzjoni hija meħtieġa għall-alternattivi tal-gassijiet F, u mhux għall-gassijiet F biss. Il-KESE jitlob għal komponent obbligatorju ta’ kompetenza fir-refriġeranti naturali fil-programmi ta’ ċertifikazzjoni. |
| --- | --- |

2.34.

| 2.35. | It-taħriġ u ċ-ċertifikazzjoni huma kwistjoni ta’ sussidjarjetà u jeħtieġ li jkunu xierqa għall-iskemi nazzjonali eżistenti. Fil-proposta, l-Istati Membri jingħataw sena biex jaġġornaw il-programmi tagħhom sabiex jinkludu l-alternattivi, li xi atturi tas-suq jibżgħu li hija skadenza pjuttost qasira. Filwaqt li t-tempistika hija importanti, daqstant ieħor hija importanti l-ħtieġa għal miri ċari. Il-KESE jirrakkomanda li jiġu stabbiliti obbligi tal-pjan nazzjonali b’indikaturi ewlenin tal-prestazzjoni ċari, eż. 50 % tal-installaturi mħarrġin sal-2050. |
| --- | --- |

2.35.

Firxa globali

| 2.36. | L-allinjament mal-Protokoll ta’ Montreal għandu jqis il-fatt li l-emenda ta’ Kigali ser teħtieġ li tissaħħaħ fil-futur relattivament qrib sabiex jintlaħqu l-miri ta’ newtralità globali. |
| --- | --- |

2.36.

| 2.37. | F’dan il-kuntest, l-UE qiegħda tagħti spinti globali importanti fil-kuntest tal-Protokoll ta’ Montreal. Il-proposta għal Regolament Ewropew ġdid dwar il-gassijiet F qiegħda tiġi segwita b’attenzjoni mill-atturi globali kollha. L-adozzjoni tal-emenda ta’ Kigali kienet l-ewwel pass tajjeb fid-direzzjoni t-tajba, iżda hemm bżonn azzjonijiet aktar bikrija u ambizzjużi għat-tnaqqis gradwali tal-HFC. L-UE tista’ tuża l-impatt globali tagħha permezz tal-hekk imsejjaħ “effett ta’ Brussell” b’mod aktar effiċjenti. |
| --- | --- |

2.37.

| 2.38. | Għaldaqstant, il-KESE jara ħtieġa imminenti li jinbdew id-diskussjonijiet taħt il-Protokoll ta’ Montreal sabiex jitħaffef il-progress tat-trajjettorja tal-emenda ta’ Kigali, bi proposti ambizzjużi għar-reviżjoni tar-Regolament dwar il-gassijiet F fil-livell tal-UE li jservu bħala punt ta’ riferiment f’konformità max-xenarju ta’ 1,5 oC tal-Ftehim ta’ Pariġi. |
| --- | --- |

2.38.

Trasparenza u inklużjoni

| 2.39. | Minkejja l-fatt li d-dibattiti dwar il-gassijiet F huma ta’ importanza kruċjali għal bosta ktajjen ta’ valur ewlenin, id-diskussjoni dwar il-politika tibqa’ kkonfinata għaċ-ċrieki tal-esperti. Għandu jsir sforz biex din id-diskussjoni titwessa’ għall-partijiet ikkonċernati kollha, b’rappreżentazzjoni wiesgħa tas-soċjetà ċivili. Ir-Regolament il-ġdid dwar il-gassijiet F għandu jagħti mandati biex jiġi organizzat forum konsultattiv mill-anqas darbtejn fis-sena li għandu jsir fil-livell tal-UE u f’kull Stat Membru. |
| --- | --- |

2.39.

Brussell, il-15 ta’ Ġunju 2022.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  Ir-Regolament (UE) Nru 517/2014 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ April 2014 dwar gassijiet fluworurati b’effett ta’ serra u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 842/2006. (ĠU L 150, 20.5.2014, p. 195).

1

(2)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/?uri=COM:2022:150:FIN.

2

(3)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/?uri=COM:2022:108:FIN

3

(4)  https://acp.copernicus.org/articles/13/6083/2013/acp-13-6083-2013.pdf

4

(5)  Hawnhekk, “ppt” tfisser “partijiet għal kull triljun”. Data mill-Esperiment Avvanzat dwar il-Gassijiet Atmosferiċi Globali.

5

(6)  Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar sustanzi li jnaqqsu s-saff tal-ożonu u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 1005/2009” (COM(2022) 151 final — 2022/100 (COD)) (ara paġna 50x ta’ dan il-Ġurnal Uffiċjali).

6

(7)  Regolament (KE) Nru 1005/2009 dwar sustanzi li jnaqqsu s-saff tal-ożonu. (ĠU L 286, 31.10.2009, p. 1).

7

(8)  Disponibbli hawnhekk: https://ec.europa.eu/clima/system/files/2022-04/f-gas_evaluation_report_en.pdf.

8

(9)  https://www.coolingpost.com/world-news/f-gas-quota-cuts-will-hit-heat-pump-ambitions/

9

(10)  Ara https://www.umweltbundesamt.de/publikationen/persistent-degradation-products-of-halogenated.

10

(11)  COM(2021) 400 final, “Perkors għal Pjaneta b’Saħħitha għal Kulħadd – Pjan ta’ Azzjoni tal-UE: “Lejn Tniġġis Żero għall-Arja, għall-Ilma u għall-Ħamrija”.

11

(12)  Ara r-rapport tal-EIA (2022) “Europe’s most chilling crime – the illegal trade in HFC refrigerant gases”. Disponibbli hawnhekk: https://eia-international.org/report/europes-most-chilling-crime/ Stima tal-industrija tal-gassijiet F hija disponibbli fuq https://www.fluorocarbons.org/wp-content/uploads/2020/09/EFCTC_Press-Release_EN-2.pdf

12

(13)  https://ec.europa.eu/info/files/proposal-directive-european-parliament-and-council-protection-environment-through-criminal-law-and-replacing-directive-2008-99-ec_mt

13

(14)  Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-protezzjoni tal-ambjent permezz tad-dritt kriminali u li tissostitwixxi d-Direttiva 2008/99/KE”(COM(2021) 851 final — 2021/0422 (COD)) (ĠU C 290, 29.7.2022, p. 143).

14

---

| 23.9.2022 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 365/50 |
| --- | --- | --- | --- |

23.9.2022

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 365/50

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar sustanzi li jnaqqsu s-saff tal-ożonu u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 1005/2009”

(COM(2022) 151 final — 2022/0100 (COD))

(2022/C 365/09)

| Relatur: | Jacob PLAT |
| --- | --- |

Relatur:

Jacob PLAT

| Konsultazzjoni | Parlament Ewropew 2.5.2022
  Kunsill tal-Unjoni Ewropea, 10.5.2022 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 192(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent |
| Adottata fis-sezzjoni | 31.5.2022 |
| Adottata fil-plenarja | 15.6.2022 |
| Sessjoni plenarja Nru | 570 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 123/0/2 |

Konsultazzjoni

Parlament Ewropew 2.5.2022

Kunsill tal-Unjoni Ewropea, 10.5.2022

Bażi legali

Artikolu 192(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent

Adottata fis-sezzjoni

31.5.2022

Adottata fil-plenarja

15.6.2022

Sessjoni plenarja Nru

570

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

123/0/2

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jilqa’ l-Proposta għar-reviżjoni tar-Regolament (KE) Nru 1005/2009 (1), li żgura li s-sustanzi li jnaqqsu s-saff tal-ożonu (ODS) tnaqqsu b’mod sinifikanti, iżda jista’ jkun hemm aktar tnaqqis. Il-ftit ODS li għadhom permessi jintużaw fil-produzzjoni ta’ sustanzi kimiċi oħra, bħala aġenti ta’ protezzjoni min-nirien f’applikazzjonijiet speċjali bħal abbord l-ajruplani u f’laboratorji għall-analiżi. Madankollu, l-użu li issa sar obsolet tal-ODS bħala aġenti neffieħa fil-fowms iżolanti għadu rilevanti llum peress li ħafna minn dawn il-fowms għadhom preżenti fil-binjiet. Hekk kif jilħqu tmiem il-ħajja tagħhom fid-deċennji li ġejjin se jitneħħew u dan jista’ jwassal għal rilaxx ta’ emissjonijiet. L-aġġustament tar-Regolament biex ikun aktar konformi mal-Patt Ekoloġiku Ewropew (2) u tittejjeb l-istruttura tiegħu huma inizjattivi tajbin. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-KESE japprova l-fatt li dan ir-Regolament huwa konsistenti mar-Regolament dwar gassijiet fluworurati (ir-Regolament (UE) Nru 517/2014) (3). Huwa importanti li r-regoli ewlenin ta’ dawn ir-regolamenti jkunu konsistenti ma’ xulxin (eż. fir-rigward tal-kontrolli doganali, ir-regoli ta’ tnixxija u d-definizzjonijiet). |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Mid-diversi rapporti disponibbli u mill-evalwazzjoni mwettqa, il-KESE jinnota li r-Regolament attwali ((KE) Nru 1005/2009) qed jilħaq l-objettivi definiti minn qabel tiegħu. Madankollu, iqis ukoll li jeħtieġ li jiżdied il-livell ta’ ambizzjoni sabiex jintlaħqu l-objettivi tal-Patt Ekoloġiku u simultanjament tiġi pprovduta protezzjoni massima liċ-ċittadini kontra sustanzi tossiċi u li jikkawżaw il-kanċer. Għalhekk, il-KESE jaqbel mal-miżuri fil-Proposta biex ikomplu jitnaqqsu l-emissjonijiet tal-ODS. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Monitoraġġ u reġistrazzjoni tajbin huma elementi ewlenin biex jinkiseb riżultat tajjeb. Il-KESE huwa favur sistema ta’ monitoraġġ li tkun trasparenti kemm jista’ jkun u li tkun tista’ tissodisfa l-ħtieġa għal espansjoni jekk ikun meħtieġ, pereżempju, għal ODS ġodda li mhumiex koperti mir-Regolament attwali. L-objettiv għandu jkun sistema universali applikabbli fl-Istati Membri kollha. Madankollu, għandu jkun faċli wkoll li din tiġi implimentata bħala sistema ta’ reġistrazzjoni u monitoraġġ f’pajjiżi barra mill-UE minħabba r-rwol pijunier li l-UE taqdi bħalissa. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-KESE jitlob ukoll li l-eċċezzjonijiet għall-projbizzjonijiet ikunu minimi, u li d-derogi mil-lista ta’ sustanzi pprojbiti jkunu possibbli biss f’każijiet eċċezzjonali u meħtieġa. L-użi eżentati għandhom jiġu kkontrollati b’mod strett sabiex jiġi evitat l-abbuż u b’hekk li s-sitwazzjoni tmur għall-agħar. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-problema perikoluża u mhux solvuta tal-akkumulazzjoni ta’ ammonti kbar ta’ ODS f’tagħmir antik u fowms iżolanti, filwaqt li fl-istess ħin l-ebda konvenzjoni internazzjonali ma tirregola l-ġestjoni jew il-qerda tar-riżorsi tal-ODS. Il-Kumitat jappella għal azzjoni urġenti biex tiġi introdotta leġiżlazzjoni effettiva fl-Istati Membri biex tiġi evitata t-tnixxija tal-ODS u jiġi evitat li jiġu pperikolati l-ambjent atmosferiku u l-kundizzjonijiet tal-għajxien tal-popolazzjoni. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Idealment, il-ġestjoni tal-ODS għandha tkun parti minn sistema ta’ ġestjoni tal-iskart (għall-kontroll, il-ġbir, l-irkupru u l-ipproċessar) u jkun hemm politiki, leġiżlazzjoni u regolamenti ġenerali għal flussi speċifiċi tal-iskart diġà fis-seħħ. Il-ġestjoni tal-ODS fil-fowms u ta’ ħażniet oħra ta’ ODS hija sfida enormi, speċjalment għall-pajjiżi li qed jiżviluppaw. Jeħtieġ li l-UE turi li hemm soluzzjonijiet fattibbli u jkollha qafas legali adegwat. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Minħabba l-livell għoli kontinwu tal-produzzjoni u l-użu tal-ODS bħala materja prima u l-emissjonijiet assoċjati, li jistgħu jiġu sottovalutati, il-KESE jinsab imħasseb li l-limiti kwantitattivi ta’ ODS biex jintużaw bħala materja prima twarrbu għalkollox. Il-limitazzjoni tal-eżenzjonijiet tal-materja prima skont ir-Regolament il-ġdid għandha diversi benefiċċji ambjentali. Għandu jkun hemm enfasi fuq alternattivi ekoloġiċi. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Il-miżuri għall-prevenzjoni ta’ emissjonijiet sekondarji ta’ idrofluworokarburi (HFC) assoċjati mal-produzzjoni tal-ODS għandhom jissaħħu, permezz ta’ rekwiżiti addizzjonali ta’ rappurtar. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Għandhom jiġu stabbiliti miżuri biex jitnaqqsu l-emissjonijiet ta’ ODS ġodda, inklużi miżuri dwar it-tnaqqis ta’ tnixxijat u rekwiżiti għall-irkupru, ir-riċiklaġġ u r-reklamazzjoni. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Sfond

| 2.1. | Il-Protokoll ta’ Montreal (4) dwar sustanzi li jnaqqsu s-saff tal-ożonu huwa l-ftehim ambjentali multilaterali storiku li jirregola l-produzzjoni u l-konsum ta’ kważi 100 sustanza kimika sintetika msejħa ODS. Meta jiġu rilaxxati fl-atmosfera, dawn is-sustanzi kimiċi jagħmlu ħsara lis-saff stratosferiku tal-ożonu, l-ilqugħ protettiv tad-dinja li jipproteġi lill-bnedmin u l-ambjent mil-livelli dannużi ta’ radjazzjoni uv mix-xemx. Adottat fil-15 ta’ Settembru 1987, il-Protokoll għadu sal-lum il-ġurnata l-unika trattat tan-NU li qatt ġie ratifikat minn kull pajjiż fid-dinja – il-198 Stati Membri kollha tan-NU. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ir-Regolament (KE) Nru 1005/2009 dwar sustanzi li jnaqqsu s-saff tal-ożonu (ir-Regolament dwar l-ODS) huwa l-istrument ewlieni li jikkonċerna l-ODS fl-UE. L-objettiv ġenerali tiegħu huwa l-prevenzjoni tal-emissjonijiet tal-ODS u l-iżgurar tal-konformità mal-Protokoll. Ir-Regolament dwar l-ODS ġie ppreżentat għal evalwazzjoni REFIT, li kkonkludiet li, għalkemm ir-Regolament kien ġeneralment adegwat għall-użu, jista’ jiġi allinjat aħjar mal-Patt Ekoloġiku Ewropew u jista’ jitfassal b’mod kemxejn aħjar. F’dan il-kuntest, il-Proposta għandha l-għan li tissostitwixxi r-Regolament dwar l-ODS, u fl-istess ħin iżżomm livell strett ta’ kontroll, b’mod partikolari biex:






  1. | tallinja l-miżuri mal-Patt Ekoloġiku Ewropew billi tagħti mandat għal tnaqqis addizzjonali tal-emissjonijiet li jkun fattibbli bi spejjeż proporzjonati; |
| --- | --- | --- |

2.2.

1.

tallinja l-miżuri mal-Patt Ekoloġiku Ewropew billi tagħti mandat għal tnaqqis addizzjonali tal-emissjonijiet li jkun fattibbli bi spejjeż proporzjonati;

| 2. | tiżgura monitoraġġ aktar komprensiv tal-ODS, inkluż ta’ sustanzi li għadhom mhumiex ikkontrollati; |
| --- | --- |

2.

tiżgura monitoraġġ aktar komprensiv tal-ODS, inkluż ta’ sustanzi li għadhom mhumiex ikkontrollati;

| 3. | tissemplifika u ttejjeb l-effiċjenza tar-regoli eżistenti biex jitnaqqsu l-ispejjeż amministrattivi; |
| --- | --- |

3.

tissemplifika u ttejjeb l-effiċjenza tar-regoli eżistenti biex jitnaqqsu l-ispejjeż amministrattivi;

| 4. | ittejjeb iċ-ċarezza u l-koerenza ma’ regoli oħra. |
| --- | --- |

4.

ittejjeb iċ-ċarezza u l-koerenza ma’ regoli oħra.

| 2.3. | L-ODS għandhom potenzjal ta’ tisħin globali (5) ħafna akbar mid-diossidu tal-karbonju, għalhekk biex jiġi miġġieled it-tibdil fil-klima u jiġu protetti s-saħħa u l-benesseri taċ-ċittadini tal-UE jeħtieġ li jitnaqqsu l-emissjonijiet tagħhom. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Il-Protokoll ta’ Montreal qed jelimina gradwalment il-produzzjoni u l-użu tal-ODS għal skopijiet emissivi. Ir-regoli tal-UE dwar l-ODS dejjem kienu aktar ambizzjużi mill-Protokoll ta’ Montreal u eliminaw kompletament l-ODS għal skopijiet emissivi. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Peress li l-produzzjoni, l-użu u l-kummerċ tal-ODS diġà huma pprojbiti fil-biċċa l-kbira tagħhom, l-għan ewlieni huwa għalhekk li l-emissjonijiet tal-ODS jiġu evitati minn applikazzjonijiet li qabel kienu legali fi prodotti u tagħmir u minn proċessi oħra, eż. materja prima, li huma eżentati mill-eliminazzjoni gradwali tal-Protokoll ta’ Montreal. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Il-Proposta għar-Regolament dwar l-ODS hija relatata mill-qrib mal-Proposta dwar gassijiet fluworurati (NAT/847 (6)). It-tnejn huma gassijiet serra u jikkontribwixxu għat-tisħin globali. Iż-żewġ regolamenti jridu jiżguraw b’mod konġunt li l-Unjoni tikkonforma mal-obbligi tagħha relatati mal-ODS u l-HFCs skont il-Protokoll. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Il-Proposta għandha l-għan li tipprevjeni l-ekwivalenti ta’ 180 miljun tunnellata ekwivalenti ta’ CO2 u ta’ 32,000 tunnellata ta’ potenzjal ta’ tnaqqis tal-ożonu sal-2050 permezz ta’ miżuri għall-irkupru u l-qerda tal-ODS minn żewġ tipi ta’ fowms iżolanti. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | Il-KESE jappoġġja bis-sħiħ il-Proposta tal-Kummissjoni li jinbidel ir-Regolament dwar l-ODS bil-għan li jitnaqqsu saħansitra aktar l-emissjonijiet u jiġu pprovduti inċentivi biex jintużaw alternattivi ekoloġiċi. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Il-KESE jirrikonoxxi li xi miżuri fir-Regolament attwali mmirati lejn il-prevenzjoni ta’ attivitajiet illegali jistgħu jsiru aktar effiċjenti u għalhekk jilqa’ l-konnessjoni tas-sistema ta’ liċenzjar tal-ODS mal-Ambjent ma’ Tieqa Unika tal-UE għad-Dwana (7). Il-KESE jirrakkomanda li tali miżuri japplikaw ukoll għal proċeduri doganali speċjali, inklużi t-tranżitu u l-ħżin temporanju tal-ODS. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Il-KESE jirrikonoxxi li huwa importanti ħafna li jkun hemm monitoraġġ adatt sabiex tkun tista’ tittieħed azzjoni preventiva u jsir progress. Il-prattiki kummerċjali illegali jistgħu jiġu identifikati u għalhekk indirizzati permezz ta’ monitoraġġ u rapportar effettivi. Fid-dawl tal-impatti ambjentali severi tal-kummerċ illegali tal-ODS, il-KESE jilqa’ l-introduzzjoni ta’ standards minimi għal penali massimi relatati mal-produzzjoni, l-importazzjoni u t-tqegħid fis-suq illegali tal-ODS, iżda jħeġġeġ ukoll l-introduzzjoni ta’ penali minimi. Ir-Regolament jimxi id f’id mal-Proposta tal-Kummissjoni li tirrevedi d-Direttiva dwar il-protezzjoni tal-ambjent permezz tad-dritt kriminali u li tissostitwixxi d-Direttiva 2008/99/KE (ECD) (8). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Il-KESE jappoġġja bis-sħiħ il-miżuri li jiżguraw l-irkupru għall-qerda tal-ODS fil-fowms, u jirrikonoxxi l-potenzjal sinifikanti ta’ mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima ta’ din il-miżura kif ukoll l-opportunità għall-ħolqien ta’ impjiegi u r-riċerka u l-iżvilupp fl-industrija tar-riċiklaġġ. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Il-KESE jilqa’ l-fatt li l-koerenza mad-dispożizzjonijiet ta’ politika eżistenti fil-qasam ta’ politika ġiet ikkunsidrata bir-reqqa. Dan huwa meħtieġ sabiex fl-aħħar mill-aħħar jintlaħqu l-objettivi kemm tal-pakkett “lesti għall-mira ta’ 55” (2030) kif ukoll tal-Patt Ekoloġiku (2050). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Peress li l-UE hija minn ta’ quddiem fit-tnaqqis tal-ODS, il-KESE jissuġġerixxi li l-UE tmexxi wkoll bl-eżempju fil-konfront ta’ ekonomiji oħra biex dawn jaħdmu bl-istess regoli, pereżempju billi jirrestrinġu l-użu tal-ODS bħala materja prima u aġenti ta’ proċess fejn jeżistu alternattivi. Fl-2020, il-produzzjoni tal-ODS ikkontrollati ammontat għal 164 704 tunnellata metrika, l-aktar biex jintużaw bħala materja prima fl-UE. Ix-xjenzati qajmu tħassib li l-emissjonijiet irrapportati mill-proċessi tal-materja prima huma sottovalutati u globalment jistgħu jkunu responsabbli għal livelli atmosferiċi għoljin tat-tetraklorur tal-karbonju u tas-CFC-113 (9). |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Il-KESE jassumi li r-reviżjoni mhux ser tirriżulta f’piż amministrattiv jew finanzjarju eċċessiv. Il-Proposta hija mistennija twassal għadd ta’ benefiċċji f’termini ta’ semplifikazzjoni għan-negozji. Huwa pożittiv ukoll li jistgħu jsiru derogi għar-reviżjoni f’każijiet eċċezzjonali ħafna biss. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Fil-fehma tal-KESE, l-inklużjoni ta’ ODS ġodda li għadhom mhumiex koperti mill-Protokoll hija pass ’il quddiem. Fl-2020, il-produzzjoni ta’ sustanzi ġodda, f’termini ta’ tunnellati metriċi, kienet madwar sitt darbiet ogħla mill-produzzjoni ta’ sustanzi kkontrollati. Għalhekk huwa importanti li jiġu mmonitorjati l-iżviluppi f’dan il-qasam, inklużi l-kwantitajiet użati u prodotti, u li jiġu minimizzati l-emissjonijiet tal-gassijiet il-ġodda sabiex jiġi minimizzat l-effett tagħhom fuq is-saff tal-ożonu u t-tibdil fil-klima. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Il-KESE jilqa’ l-valutazzjoni tal-impatt aġġornata, b’mod partikolari fir-rigward tal-miżura ewlenija ta’ frankar tal-emissjonijiet tal-irkupru u l-qerda tal-fowm iżolanti. L-arranġament ta’ evalwazzjoni fil-Proposta huwa meħtieġ sabiex sadanittant ikunu jistgħu jiġu vvalutati r-riżultati. L-esperti għandhom rwol importanti fir-rigward tal-fowm iżolanti u l-iżviluppi. Għandu jiġi kkunsidrat ukoll il-piż amministrattiv. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Il-KESE jilqa’ miżuri li jiċċaraw ir-rwol tal-awtoritajiet doganali u l-awtoritajiet tas-sorveljanza tas-suq sabiex jikkontrollaw il-kummerċ tal-ODS. Dan huwa meħtieġ peress li għad hemm kummerċ illegali (10). |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | L-użu eċċessiv tal-ODS bħala refriġeranti u aġenti neffieħa fil-fowms fil-passat wassal għall-akkumulazzjoni ta’ ammonti kbar ta’ ODS, eż. fi friġġijiet qodma, f’fowms iżolanti jew f’ċilindri. L-iskart elettroniku li jkun fih l-ODS jista’ jirrilaxxa wkoll sustanzi tossiċi oħra li jikkawżaw il-kanċer: iċ-ċomb, il-kadmju, il-poliklorobifenil (PCB), ir-ritardanti tal-fjammi u ħafna aktar. Peress li la l-Protokoll ta’ Montreal u lanqas kwalunkwe konvenzjoni ambjentali internazzjonali oħra ma jirregolaw il-ġestjoni u l-qerda tal-ħażniet eżistenti tal-ODS, kull pajjiż huwa repsonsabbli li jistabbilixxi skema ta’ ġestjoni tal-ħażniet tal-ODS effettiva biex jittratta dan is-sors importanti ta’ emissjonijiet. Għal dawn ir-raġunijiet, il-KESE jqis li huwa importanti li jiġi żgurat l-objettiv tal-protezzjoni tal-ambjent atmosferiku billi jiġu evitati t-tnixxijat u r-rilaxxi permezz ta’ ġestjoni effettiva tal-ħażniet tal-ODS. |
| --- | --- |

3.11.

4.   Kummenti speċifiċi

| 4.1. | Il-produzzjoni, l-użu u l-kummerċ tal-ODS għal skopijiet emissivi diġà huma pprojbiti. Għalhekk, il-KESE jappoġġja l-għan tal-Proposta l-ġdida li tipprevjeni, b’mod partikolari, l-emissjonijiet ta’ ODS minn prodotti u tagħmir li fihom l-użu ta’ tali sustanzi kien permess preċedentement. Parti sinifikanti minn dan huwa l-obbligu li l-ODS jiġu rkuprati jew meqruda f’ċerti tipi ta’ fowms iżolanti meta l-bini jiġi rinnovat jew jitwaqqa’. Madankollu, il-KESE jinnota li jista’ jsir aktar biex l-UE tiġi appoġġjata tadotta alternattivi aktar ekoloġiċi għall-użu tal-ODS bħala materja prima u l-aġenti ta’ proċess. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Ir-reviżjoni tar-Regolament se tgħin biex jintlaħaq l-objettiv tal-Ftehim ta’ Pariġi (11) li idealment ma tinqabiżx żieda ta’ 1,5 oC fit-temperatura. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Il-KESE jilqa’ r-rekwiżit li l-persunal li jaħdem bl-ODS jirċievi livell minimu ta’ taħriġ. Madankollu, nittamaw li dawn ir-rekwiżiti minimi jkunu l-istess għall-Istati Membri kollha. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Il-KESE jinnota li kwantitajiet sinifikanti ta’ ODS għadhom jintużaw bħala materja prima fil-produzzjoni ta’ sustanzi kimiċi minkejja d-disponibbiltà ta’ alternattivi f’ċerti proċessi ta’ materja prima. L-użu attwali tal-HCFC-22 huwa ta’ tħassib partikolari, minħabba l-emissjonijiet għoljin tal-prodott sekondarju assoċjat tiegħu, l-HFC-23, li għandu potenzjal ta’ tisħin globali (GWP) ta’ 14 600 (12). Il-KESE jinnota li l-limitazzjoni tal-eżenzjonijiet tal-materja prima skont il-Protokoll ta’ Montreal jista’ jkollha diversi benefiċċji (13), u l-UE għandha tmexxi bl-eżempju billi tipprojbixxi l-użu attwali tal-ODS għall-materja prima u l-aġenti tal-ipproċessar fejn jeżistu alternattivi ekoloġiċi. Dan jista’ jammonta għal 38 % tal-ODS kollha użati għall-materja prima fl-UE. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Minħabba t-tħassib dwar l-użu tal-ODS bħala materja prima u l-emissjonijiet assoċjati, il-KESE jirrakkomanda li l-potenzjal għall-Kummissjoni li tadotta atti ta’ implimentazzjoni biex tistabbilixxi livelli massimi ta’ kwantitajiet u ta’ emissjonijiet u lista ta’ impriżi permessi fir-rigward tal-aġenti ta’ proċess (kif stabbilit fl-Artikolu 7(3)) jiġi estiż għall-materja prima, billi tiġi inkluża dispożizzjoni ekwivalenti fl-Artikolu 6. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Fid-dawl tal-emissjonijiet potenzjali tal-HFC-23 assoċjati mal-użu tal-HCFC-22, il-KESE jilqa’ d-dikjarazzjoni ta’ konformità bħala l-ewwel pass lejn il-ġlieda kontra dan, u jappella għal aktar miżuri inklużi r-rappurtar, il-verifika u l-iżvelar meħtieġ tal-faċilità ta’ produzzjoni tal-oriġini, il-prova tat-tnaqqis u t-traċċabbiltà tal-prodotti sekondarji tal-HFC-23. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Filwaqt li jirrikonoxxi t-tħassib dwar l-impatt tal-emissjonijiet ta’ sustanzi ġodda inklużi fl-Anness II (eż. iż-żieda rapida fil-konċentrazzjoni atmosferika tad-diklorometan li tista’ ddewwem b’mod sostanzjali, b’aktar minn għaxar snin, l-irkupru tat-toqba fl-ożonu (14)), il-KESE jirrakkomanda li jiġu applikati wkoll miżuri li jirrikjedu l-irkupru, ir-riċiklaġġ u r-reklamazzjoni (Artikolu 20) u rekwiżiti dwar it-tnixxijat (Artikolu 21) għall-gassijiet elenkati fl-Anness II. Barra minn hekk, l-impriżi għandhom ikunu rreġistrati b’mod validu fis-sistema ta’ liċenzjar qabel ma jimportaw jew jesportaw il-gassijiet elenkati fl-Anness II. |
| --- | --- |

4.7.

Brussell, il-15 ta’ Ġunju 2022.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  ĠU L 286, 31.10.2009, p. 1.

1

(2)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/HTML/?uri=CELEX:52019DC0640&from=MT

2

(3)  ĠU L 150, 20.5.2014, p. 195.

3

(4)  https://treaties.un.org/doc/publication/unts/volume%201522/volume-1522-i-26369-english.pdf

4

(5)  Il-Potenzjal ta’ Tisħin Globali ġie żviluppat biex ikunu jistgħu jitqabblu l-impatti tat-tisħin globali ta’ gassijiet differenti. B’mod speċifiku, huwa kejl ta’ kemm se jassorbu enerġija l-emissjonijiet ta’ tunnellata ta’ gass fuq perjodu ta’ żmien partikolari, meta mqabbla mal-emissjonijiet ta’ tunnellata ta’ diossidu tal-karbonju (CO2).

5

Potenzjal ta’ Tisħin Globali

2

(6)  Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar gassijiet fluworurati b’effett ta’ serra, li jemenda d-Direttiva (UE) 2019/1937 u li jħassar ir-Regolament (UE) Nru 517/2014 (COM(2022) 150 final — 2022/0099 (COD)) (ara paġna 44 ta’ dan il-Ġurnal Uffiċjali).

6

(7)  Għal aktar informazzjoni dwar l-Ambjent ta’ Tieqa Unika tal-UE għad-Dwana ara l-paġna: https://ec.europa.eu/taxation_customs/eu-single-window-environment-customs_en

7

(8)  Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-protezzjoni tal-ambjent permezz tad-dritt kriminali u li tissostitwixxi d-Direttiva 2008/99/KE (COM(2021) 851 final — 2021/0422 (COD)) (ĠU C 290, 29.7.2022, p. 143).

8

(9)  Solomon et al. 2020. Unfinished business after five decades of ozone-layer science and policy. Nature Communications 11:4272.

9

(10)  https://www.europol.europa.eu/media-press/newsroom/news/how-company-earned-to-%E2%82%AC1-million-illegally-trading-ten-tons-of-ozone-depleting-substances

10

(11)  https://unfccc.int/sites/default/files/english_paris_agreement.pdf

11

(12)  Il-kompost HFC-23 (trifluworometan jew CHF3), gass serra qawwi b’potenzjal ta’ tisħin globali ta’ 100 sena ta’ 14 600, huwa ġġenerat bħala prodott sekondarju matul il-manifattura tal-HCFC-22 (klorodifluworometan jew CHClF2)

12

(13)  Andersen et al. 2021. Narrowing feedstock exemptions under the Montreal Protocol has multiple environmental benefits. (Il-limitazzjoni tal-eżenzjonijiet tal-materja prima skont il-Protokoll ta’ Montreal għandha diversi benefiċċji ambjentali.) PNAS 2021 Vol 118 Nru 49. https://doi.org/10.1073/pnas.2022668118

13

(14)  Hossaini, R., Chipperfield, M., Montzka, S. et al. The increasing threat to stratospheric ozone from dichloromethane. (It-theddida dejjem tikber għall-ożonu stratosferiku mid-diklorometan.) Nat Commun 8, 15962 (2017). https://doi.org/10.1038/ncomms15962

14

et al.

Nat Commun

---

| 23.9.2022 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 365/55 |
| --- | --- | --- | --- |

23.9.2022

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 365/55

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) 2017/2107 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-miżuri ta’ ġestjoni, ta’ konservazzjoni u ta’ kontroll applikabbli fiż-żona tal-Konvenzjoni tal-Kummissjoni Internazzjonali għall-Konservazzjoni tat-Tonn tal-Atlantiku (ICCAT) u r-Regolament (UE) .../2022 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi pjan ta’ ġestjoni pluriennali għat-tonn fil-Lvant tal-Atlantiku u fil-Mediterran”

(COM (2022) 171 final — 2022/0111 (COD))

(2022/C 365/10)

| Relatur uniku: | Javier GARAT PEREZ |
| --- | --- |

Relatur uniku:

Javier GARAT PEREZ

| Konsultazzjonijiet | Parlament Ewropew 2.5.2022
  Kunsill, 23.5.2022 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikoli 43(2) u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent |
| Adottata fis-sezzjoni | 31.5.2022 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 63/0/0 |
| Adottata fil-plenarja | 15.6.2022 |
| Sessjoni plenarja Nru | 570 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 211/1/4 |

Konsultazzjonijiet

Parlament Ewropew 2.5.2022

Kunsill, 23.5.2022

Bażi legali

Artikoli 43(2) u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent

Adottata fis-sezzjoni

31.5.2022

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

63/0/0

Adottata fil-plenarja

15.6.2022

Sessjoni plenarja Nru

570

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

211/1/4

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jqis li huwa xieraq u neċessarju li r-rakkomandazzjonijiet adottati mill-Kummissjoni Internazzjonali għall-Konservazzjoni tat-Tonn tal-Atlantiku (ICCAT) jiġu trasposti fid-dritt tal-UE, peress li l-UE hija parti kontraenti għall-Konvenzjoni Internazzjonali għall-Konservazzjoni tat-Tonn tal-Atlantiku u sabiex tikkonforma mal-miżuri ta’ konservazzjoni u infurzar adottati fil-laqgħat annwali tagħha tal-2006, l-2016, l-2017, l-2018, l-2019 u l-2021. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-KESE jqis li huwa essenzjali li l-partijiet kontraenti kollha jikkonformaw mar-rakkomandazzjonijiet adottati mill-ICCAT sabiex jiġu żgurati kundizzjonijiet ġusti u ekwivalenti għall-operaturi kollha. |
| --- | --- |

1.2.

2.   Sinteżi tal-Proposta tal-Kummissjoni

| 2.1. | L-għan ewlieni tal-Proposta huwa li tinkludi fid-dritt tal-Unjoni l-miżuri l-ġodda ta’ konservazzjoni u infurzar adottati mill-Kummissjoni Internazzjonali għall-Konservazzjoni tat-Tonn tal-Atlantiku (minn hawn ’il quddiem ICCAT) fil-laqgħat annwali tagħha tal-2006, l-2016, l-2017, l-2018, l-2019 u l-2021, bħala parti kontraenti għall-Konvenzjoni Internazzjonali għall-Konservazzjoni tat-Tonn tal-Atlantiku (minn hawn ’il quddiem il-Konvenzjoni ICCAT) mill-14 ta’ Novembru 1997. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Il-Konvenzjoni ICCAT tistabbilixxi qafas reġjonali għall-konservazzjoni u l-ġestjoni tat-tonn u speċijiet li jixbhu lit-tonn fl-Oċean Atlantiku u fl-ibħra ta’ madwaru u tippermetti li jiġu adottati rakkomandazzjonijiet vinkolanti għall-partijiet kontraenti. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Il-Proposta timmodifika r-Regolament (UE) 2017/2107 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (1), li diġà jinkludi miżuri ta’ ġestjoni, konservazzjoni u infurzar tal-ICCAT, fir-rigward tal-miżuri relatati mal-ispeċijiet li ġejjin: it-tonn tropikali, l-alonga tat-Tramuntana u tan-Nofsinhar, il-pixxivela u l-marlin blu u abjad. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Tirrevedi wkoll ir-rappurtar tad-data dwar il-kastardella, il-pixxitondu, kif ukoll is-saħħa u s-sikurezza tal-osservaturi fil-programmi reġjonali tal-ICCAT, ir-responsabbiltajiet għall-osservaturi xjentifiċi u l-aġġornament tal-lista ta’ speċijiet tal-ICCAT. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Barra minn hekk, il-Proposta temenda wkoll ir-Regolament (UE) .../2022 li jistabbilixxi pjan ta’ ġestjoni pluriennali għat-tonn fil-Lvant tal-Atlantiku u fil-Mediterran, fir-rigward tad-dikjarazzjoni annwali tar-riport mill-Istat Membru ta’ Trobbija u ta’ ċerti obbligi mat-tqegħid fil-gaġeġ. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Sabiex ir-rakkomandazzjonijiet futuri tal-ICCAT jiġu inklużi malajr fid-dritt tal-Unjoni, jeħtieġ li l-Kummissjoni tingħata s-setgħa li tadotta deċiżjonijiet relatati mal-kwistjonijiet li ġejjin: il-limitazzjonijiet tal-kapaċità tat-tonn tropikali u r-rappurtar tal-pjan annwali tal-kapaċità tas-sajd tiegħu, ir-riport annwali tal-kwota tat-tonn obeż, l-alonga u l-pixxispad tal-Atlantiku tat-Tramuntana u tan-Nofsinhar, il-pjani ta’ ġestjoni fir-rigward tal-irkaptu biex jinġemal-ħut (FADs), l-għadd ta’ bagi strumentali, ir-rekwiżiti u l-perjodi ta’ projbizzjoni tal-FAD, ir-restrizzjonijiet fuq l-għadd ta’ bastimenti li jistadu għall-alonga tal-Atlantiku tat-Tramuntana, il-kondizzjonijiet għall-qbid u ż-żamma tal-pixxitondu, is-sopravivenza tal-fkieren tal-baħar, il-perċentwal minimu tal-kopertura tal-osservaturi u l-kejl tagħha kif ukoll il-lista tal-ispeċijiet tal-ICCAT. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | Il-KESE jqis li huwa xieraq u neċessarju li r-rakkomandazzjonijiet adottati mill-ICCAT fil-laqgħat annwali tagħha tal-2006, l-2016, l-2017, l-2018, l-2019 u l-2021 jiġu inklużi fid-dritt tal-UE, peress li l-UE hija parti kontraenti għall-Konvenzjoni ICCAT u għalhekk hija obbligata tirrispetta l-kamp ta’ applikazzjoni tal-kompetenza tagħha u n-natura vinkolanti ta’ dawn ir-rakkomandazzjonijiet. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Il-KESE jqis li huwa essenzjali li l-partijiet kontraenti kollha jikkonformaw mar-rakkomandazzjonijiet adottati mill-ICCAT sabiex jiġu żgurati kundizzjonijiet ġusti u ekwivalenti għall-operaturi kollha. |
| --- | --- |

3.2.

Brussell, il-15 ta’ Ġunju 2022.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  Ir-Regolament (UE) 2017/2107 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-15 ta’ Novembru 2017 li jistabbilixxi l-miżuri ta’ ġestjoni, ta’ konservazzjoni u ta’ kontroll applikabbli fiż-żona tal-Konvenzjoni tal-Kummissjoni Internazzjonali għall-Konservazzjoni tat-Tonn tal-Atlantiku (ICCAT), u li jemenda r-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 1936/2001, (KE) Nru 1984/2003 u (KE) Nru 520/2007 (ĠU L 315, 30.11.2017, p. 1).

1

---

| 23.9.2022 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 365/57 |
| --- | --- | --- | --- |

23.9.2022

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 365/57

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) Nru 1305/2013 fir-rigward ta’ miżura speċifika biex jingħata appoġġ temporanju eċċezzjonali skont il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) b’rispons għall-impatt tal-invażjoni Russa tal-Ukrajna”

(COM(2022) 242 final — 2022/0166 (COD))

(2022/C 365/11)

| Relatur ġenerali: | Arnold PUECH D’ALISSAC |
| --- | --- |

Relatur ġenerali:

Arnold PUECH D’ALISSAC

| Konsultazzjoni | Kunsill, 25.5.2022
  Parlament Ewropew 6.6.2022 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikoli 42, 43(3) u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent |
| Data tal-adozzjoni fis-sessjoni plenarja | 16.6.2022 |
| Sessjoni plenarja Nru | 570 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 188/0/3 |

Konsultazzjoni

Kunsill, 25.5.2022

Parlament Ewropew 6.6.2022

Bażi legali

Artikoli 42, 43(3) u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent

Data tal-adozzjoni fis-sessjoni plenarja

16.6.2022

Sessjoni plenarja Nru

570

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

188/0/3

1.   Konklużjonjiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | L-invażjoni tal-Ukrajna mir-Russja għandha impatt negattiv kbir fuq is-settur agrikolu u agroalimentari tal-Unjoni Ewropea. Għal din ir-raġuni, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) japprova l-miżura l-ġdida ta’ għajnuna addizzjonali proposta mill-Kummissjoni Ewropea. Il-Kumitat huwa tal-fehma li din il-miżura hija assolutament meħtieġa u jappella lill-istituzzjonijiet Ewropej biex jadottawha b’urġenza. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-gwerra fl-Ukrajna ħarġet fid-dieher n-natura ġeostrateġika tas-settur agroalimentari u l-ħtieġa li tiġi żgurata s-sigurtà tal-ikel fl-Unjoni Ewropea. Għaldaqstant, il-miżuri ta’ appoġġ għall-fluss tal-flus tal-azjendi agrikoli u tal-SMEs agroalimentari huma indispensabbli biex tiġi żgurata s-sopravivenza ekonomika tagħhom matul dan il-perjodu ġdid ta’ kriżi li ġie eżatt wara l-pandemija tal-COVID-19. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Madankollu, il-baġit tal-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) diġà jindirizza l-ħtiġijiet ta’ finanzjament eżistenti u l-impenji fuq terminu medju u twil; huwa ma għandux jintuża biex jiġu ffinanzjati miżuri ta’ emerġenza. Barra minn hekk, peress li għadd ta’ pajjiżi tal-Unjoni diġà eżawrew il-fondi tagħhom taħt il-FAEŻR jew impenjawhom, il-KESE jemmen li l-Kummissjoni Ewropea għandha tiddefinixxi sors ieħor ta’ finanzjament, lil hinn mill-baġit tal-PAK biex timplimenta din il-miżura mingħajr ma tillimita l-fondi tal-FAEŻR fis-snin li ġejjin. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Barra minn hekk, fid-dawl taċ-ċirkostanzi eċċezzjonali tas-sitwazzjoni u l-ħtieġa għal rispons rapidu, il-Kumitat iqis li l-Kummissjoni għandha tqassar l-iskadenza għall-ħlas tal-għajnuna u tissemplifika l-kriterji ta’ eliġibbiltà tal-benefiċjarji. |
| --- | --- |

1.4.

2.   Sinteżi tal-Proposta tal-Kummissjoni

| 2.1. | Il-Kummissjoni tipproponi li temenda r-Regolament Nru 1305/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (1) dwar il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) billi tinkludi Artikolu 39c ġdid intitolat: “Għajnuna temporanja eċċezzjonali lill-bdiewa u lill-SMEs affettwati b’mod partikolari mill-impatt tal-invażjoni Russa fl-Ukrajna”. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Il-miżura proposta tippermetti lill-Istati Membri jħallsu, sal-15 ta’ Ottubru 2023, somma waħda f’daqqa lill-bdiewa u lill-impriżi agroalimentari li jiffaċċjaw diffikultajiet fil-fluss tal-flus minħabba l-invażjoni Russa fl-Ukrajna u ż-żieda konsegwenti fl-ispejjeż tal-input (l-enerġija, il-fertilizzanti u l-għalf). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Il-proposta tal-Kummissjoni tipprevedi li dan l-appoġġ finanzjarju eċċezzjonali jkun riżervat għall-bdiewa u l-SMEs involuti f’mill-inqas waħda mill-attivitajiet li ġejjin:






  — | l-ekonomija ċirkolari; |
| --- | --- | --- |

2.3.

—

l-ekonomija ċirkolari;

| — | il-ġestjoni tan-nutrijenti; |
| --- | --- |

—

il-ġestjoni tan-nutrijenti;

| — | l-effiċjenza fir-riżorsi; |
| --- | --- |

—

l-effiċjenza fir-riżorsi;

| — | metodi ta’ produzzjoni li jirrispettaw l-ambjent u l-klima. |
| --- | --- |

—

metodi ta’ produzzjoni li jirrispettaw l-ambjent u l-klima.

| 2.4. | L-ammont massimu tal-għajnuna previst huwa ta’ EUR 15 000 għal kull bidwi u ta’ EUR 100 000 għal kull SME. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | L-Istati Membri jkollhom il-possibbiltà li jużaw il-fondi disponibbli sa 5 % tal-baġit tal-FAEŻR tagħhom għas-snin 2021-2022, li jirrappreżenta baġit potenzjali ta’ EUR 1,4 biljun fl-UE. |
| --- | --- |

2.5.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | Il-gwerra fl-Ukrajna aggravat bil-kbir is-sitwazzjoni fis-swieq tal-materja prima agrikola, li diġà kienet tinsab f’diffikultà qabel l-invażjoni Russa. B’riżultat ta’ dan, il-prezzijiet tal-inputs agrikoli ewlenin irduppjaw jew saħansitra ttripplaw meta mqabbla mal-livell tagħhom sena jew sentejn ilu. Dan minbarra l-effetti tal-pandemija tal-COVID-19. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Fil-Komunikazzjoni tagħha tat-23 ta’ Marzu 2022, il-Kummissjoni diġà ppreżentat inizjattivi eċċezzjonali biex tippreserva s-sigurtà tal-ikel u ssaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistemi tal-ikel. Madankollu, is-sitwazzjoni attwali hija bla preċedent u teħtieġ aktar miżuri. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Il-KESE għalhekk jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni, li tista’, parzjalment, ittaffi l-fluss tal-flus tal-bdiewa u l-SMEs li jinsabu f’diffikultajiet finanzjarji minn wara l-invażjoni tal-Ukrajna mir-Russja. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Il-proposta tal-Kummissjoni hija rispons komplementari milqugħa tajjeb biex tissaħħaħ is-sigurtà tal-ikel tal-UE u biex tiġi indirizzata ż-żieda bla preċedent fl-ispejjeż tal-input. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew jappoġġja l-miżura proposta u jqis li huwa importanti ħafna li l-istituzzjonijiet Ewropej jadottawha malajr kemm jista’ jkun. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Madankollu, il-KESE jistaqsi u jixtieq jiġbed l-attenzjoni tal-Kummissjoni dwar is-sors tal-finanzjament tal-miżura, l-iskeda tal-pagamenti, il-kriterji tal-eliġibbiltà u r-riskju ta’ piż amministrattiv eċċessiv għall-benefiċjarji. |
| --- | --- |

3.6.

Sors ta’ finanzjament

| 3.7. | Il-KESE jixtieq jirrimarka li l-FAEŻR (2), it-tieni pilastru tal-Politika Agrikola Komuni, huwa l-istrument finanzjarju ewlieni għall-iżvilupp rurali. Għaldaqstant, huwa għandu kontribut importanti għat-tranżizzjoni ekoloġika tat-territorji u tas-settur agrikolu billi jżid ir-reżiljenza għat-tibdil fil-klima, filwaqt li jakkumpanja l-innovazzjoni u jappoġġja l-kompetittività tal-azjendi agrikoli. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Għalhekk, l-għan tal-FAEŻR huwa li jwieġeb fit-tul għall-isfidi li qed jiffaċċjaw iż-żoni rurali. B’mod partikolari, għandu jippermetti li sal-2040 jintlaħqu l-objettivi ta’ żvilupp stabbiliti mill-Kummissjoni fit-30 ta’ Ġunju 2021, bħala parti mill-viżjoni fit-tul tagħha għaż-żoni rurali (3). |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | La l-FAEŻR, u lanqas il-PAK fit-totalità tagħha, m’għandhom jitqiesu bħala sors addizzjonali ta’ finanzjament biex jiġu indirizzati l-emerġenzi. Il-baġit tal-FAEŻR diġà jindirizza l-ħtiġijiet ta’ finanzjament u l-impenji eżistenti li jeħtieġ jiġu rispettati. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Fin-nuqqas ta’ kwantifikazzjoni tal-approprjazzjonijiet tal-baġit u tal-fondi disponibbli, l-ammont totali ta’ għajnuna li jista’ effettivament jitħallas lill-benefiċjarji huwa wkoll ipotetiku ħafna. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Għalhekk, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tikkwantifika b’mod preċiż il-fondi li fil-fatt ser ikunu disponibbli, u tikkunsidra sorsi oħra ta’ finanzjament li mhux se jaffettwaw l-ambizzjoni u l-ilħuq tal-objettivi tal-FAEŻR. |
| --- | --- |

3.11.

L-iskeda tal-pagamenti

| 3.12. | Il-proposta tal-Kummissjoni tipprevedi pagament lill-benefiċjarji tal-miżura qabel il-15 ta’ Ottubru 2023. Il-KESE jqajjem dubji dwar id-dewmien ta’ dawn il-pagamenti fid-dawl tat-tħassib attwali dwar id-dħul tal-bdiewa u tal-produtturi fil-katina agroalimentari. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Dawn il-kumpaniji diġà qed jiffaċċjaw bosta diffikultajiet fil-fluss tal-flus. Ħafna bdiewa jeħtieġu appoġġ finanzjarju immedjat biex jibqgħu fin-negozju; pagament ta’ għajnuna eċċezzjonali fi tmiem l-2023 ma jindirizzax l-urġenza tas-sitwazzjoni. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Għalhekk, l-iskeda tal-pagamenti tal-għajnuna għandu jitqassar kemm jista’ jkun biex il-bdiewa u l-SMEs jingħataw il-mezzi biex ilaħħqu maż-żieda attwali fl-ispejjeż tal-produzzjoni. |
| --- | --- |

3.14.

Kriterji ta’ eliġibbiltà għall-benefiċjarji

| 3.15. | Il-KESE jilqa’ l-fatt li l-appoġġ finanzjarju previst mill-Kummissjoni huwa mmirat primarjament lejn il-bdiewa u l-SMEs l-aktar milquta, abbażi ta’ kriterji tal-għażla li għandhom ikunu oġġettivi u nondiskriminatorji. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Il-proposta tal-Kummissjoni tipprevedi wkoll li l-għajnuna tingħata biss lill-benefiċjarji li l-attivitajiet tagħhom huma involuti fl-ekonomija ċirkolari, fil-ġestjoni tan-nutrijenti, fl-effiċjenza fir-riżorsi jew f’metodu ta’ produzzjoni li ma jagħmilx ħsara lill-ambjent. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Dawn il-kriterji addizzjonali jnaqqsu l-objettiv ewlieni tal-miżura, li hija primarjament maħsuba biex tgħin lin-negozji u lill-bdiewa affettwati mill-gwerra fl-Ukrajna. Barra minn hekk, il-membri tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iqisu li dawn il-kriterji se jagħmlu l-applikazzjonijiet għall-għajnuna li għandhom jiġu ppreżentati mill-benefiċjarji saħansitra aktar kumplessi. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Għall-kuntrarju, il-kriterji ta’ eliġibbiltà għall-assistenza ta’ emerġenza għandhom jiġu ssemplifikati sabiex jiġi evitat piż amministrattiv li jiskoraġġixxi lill-benefiċjarji potenzjali milli jippreżentaw applikazzjoni lill-awtoritajiet kompetenti. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Il-KESE jqis li l-bdiewa li diġà jibbenefikaw mill-għajnuna diretta tal-PAK u li huma affettwati mill-konsegwenzi tal-invażjoni tal-Ukrajna mir-Russja għandhom awtomatikament ikunu eliġibbli għall-għajnuna eċċezzjonali ffinanzjata mill-FAEŻR. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | B’dan il-mod, l-appoġġ eċċezzjonali propost mill-Kummissjoni jkun konsistenti mal-objettivi tas-sostenibbiltà ambjentali, ekonomika u soċjali tal-PAK il-ġdida. Fl-istess ħin, din is-sistema tevita ż-żieda ta’ kriterji ġodda, li joħolqu konfużjoni u kumplessità. L-urġenza tas-sitwazzjoni tagħmilha neċessarja li tiġi implimentata miżura prammatika ta’ solidarjetà lejn in-negozji u l-bdiewa l-aktar affettwati (spejjeż ogħla tal-produzzjoni jew kollass tas-swieq). L-appoġġ għal ċerti prattiki sostenibbli, bħall-appoġġ għall-ekonomija ċirkolari, għandu l-ewwel jiġi promoss permezz ta’ strumenti speċifiċi li jibqgħu validi fil-futur. |
| --- | --- |

3.20.

Brussell, is-16 ta’ Ġunju 2022.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  Ir-Regolament (UE) Nru 1305/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 dwar appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 487).

1

(2)  Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-PAK fid-dawl tas-sena 2020 (ĠU C 191, 29.6.2012, p. 116).

2

(3)  Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Viżjoni fit-tul għaż-żoni rurali tal-UE – Lejn żoni u komunitajiet rurali aktar b’saħħithom, konnessi, reżiljenti u prosperużi sal-2040

3

---

| 23.9.2022 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 365/60 |
| --- | --- | --- | --- |

23.9.2022

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 365/60

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni Konġunta lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Rispons għall-istrumentalizzazzjoni tal-migranti sponsorjata mill-istat fil-fruntieri esterni tal-UE”

(JOIN(2021) 32 final)

(2022/C 365/12)

| Relatur: | Stefano PALMIERI |
| --- | --- |
| Korelatur: | Pietro Vittorio BARBIERI |

Relatur:

Stefano PALMIERI

Korelatur:

Pietro Vittorio BARBIERI

| Konsultazzjoni | Kummissjoni Ewropea, 2.5.2022 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropa |
| Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja | 18.1.2022 |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għar-Relazzjonijiet Esterni |
| Adottat fis-sezzjoni | 12.5.2022 |
| Adottata fil-plenarja | 15.6.2022 |
| Sessjoni plenarja Nru | 570 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 142/2/5 |

Konsultazzjoni

Kummissjoni Ewropea, 2.5.2022

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropa

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja

18.1.2022

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għar-Relazzjonijiet Esterni

Adottat fis-sezzjoni

12.5.2022

Adottata fil-plenarja

15.6.2022

Sessjoni plenarja Nru

570

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

142/2/5

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jemmen li r-rispons tal-UE għall-istrumentalizzazzjoni tal-migranti għandu jkun parti minn politika dwar il-migrazzjoni, li għandha tkun komuni, kondiviża u koerenti fid-diversi partijiet tagħha. Fid-dawl tal-kriżi fil-fruntiera Belarussa u tal-aggressjoni Russa kontra l-Ukrajna, jeħtieġ li jiġi kkunsidrat mill-ġdid kemm huwa adegwat il-Patt dwar il-Migrazzjoni u l-Ażil (PMA). L-għan mhuwiex li l-politika dwar il-migrazzjoni tiġi frammentata fid-dawl tas-sitwazzjonijiet ta’ emerġenza iżda li l-politiki kif ukoll il-protezzjoni tal-persuni involuti jiddaħħlu f’qafas uniku ta’ azzjoni u f’qafas legali. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-KESE jemmen li l-istrumentalizzazzjoni tal-migranti għadha theddida għall-Unjoni Ewropea kollha u mhux biss għall-Istati Membri involuti. Għal din ir-raġuni, il-KESE jissottolinja li l-uniku rispons effettiv u li jista’ jindirizza din l-isfida jkun dak li kapaċi jintegra l-livell ta’ inizjattivi (politiċi, leġiżlattivi, amministrattivi u umanitarji) mal-kamp ta’ applikazzjoni ta’ azzjoni li saret (komunitarja, nazzjonali, lokali u internazzjonali) u mal-atturi involuti (istituzzjonijiet, organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, imsieħba soċjali, ċittadini, eċċ.) ibbażat fuq l-aktar standards stretti tal-liġi tal-UE u dik internazzjonali. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-KESE jqis li huwa essenzjali li l-UE tipprovdi lill-Istati Membri b’appoġġ f’waqtu, koordinat u effettiv, kemm mil-lat konkret (riżorsi baġitarji u persunal tal-aġenziji tal-UE) kif ukoll mil-lat ta’ assistenza amministrattiva, leġiżlattiva u politika. Dan għandu jinkiseb permezz ta’ azzjoni konġunta fuq il-post u fil-livell interistituzzjonali, bl-akbar trasparenza tal-inizjattivi, u wkoll billi tiġi ggarantita l-libertà tal-azzjoni għall-korpi umanitarji u għall-midja indipendenti fiż-żoni soġġetti għall-istrumentalizzazzjoni tal-migranti. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | B’mod partikolari, għall-KESE huwa kruċjali li jiġi stabbilit qafas integrat għall-intervent umanitarju li jgħaqqad ir-riżorsi u l-istrutturi tal-istituzzjonijiet u tal-aġenziji nazzjonali kif ukoll tal-UE u li jiżgura l-involviment tal-aġenziji internazzjonali (UNHCR, IOM), kif ukoll il-kontribut tal-NGOs u tas-soċjetà ċivili, biex b’hekk tiġi mħeġġa l-koordinazzjoni effettiva tal-interventi u jkun żgurat ir-rikonoxximent tal-azzjonijiet umanitarji bħala strument li jsaħħaħ il-prinċipji tal-UE. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | F’dan ir-rigward, il-KESE jikkunsidra li r-rikonoxximent sħiħ u f’waqtu tad-drittijiet tal-migranti strumentalizzati – filwaqt li jiġu evitati żoni griżi jew sitwazzjonijiet ta’ inċertezza amministrattiva – huwa aspett essenzjali biex it-theddida għas-sigurtà u l-istabbiltà tal-UE u tal-Istati Membri involuti tiddgħajjef u titwaqqaf, u b’hekk l-azzjonijiet ta’ strumentalizzazzjoni jsiru ineffettivi. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Ir-rispons tal-UE ċertament għandu jiġi indirizzat lejn is-sorsi tal-flussi tal-migranti strumentalizzati, bl-involviment ta’ pajjiżi terzi u bl-appoġġ għall-isforzi tagħhom biex jinfurmaw lill-popolazzjoni f’qafas ta’ kooperazzjoni ispirat mill-prinċipji demokratiċi u l-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem. B’dan il-mod, se jkun possibbli li jitneħħew ir-riżorsi mingħand l-atturi statali li jippromovu l-istrumentalizzazzjoni tal-migranti. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Fir-rigward tal-Istati li jippromovu jew jiffavorixxu l-istrumentalizzazzjoni tal-migranti, il-KESE jappoġġja l-azzjoni multilaterali tal-UE kollha, tal-istituzzjonijiet internazzjonali u tal-pajjiżi msieħba, li jistgħu jikkundannaw u jiżolaw tali azzjonijiet, inkluż permezz tal-attivazzjoni ta’ sanzjonijiet ekonomiċi u diplomatiċi adegwati. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-gwerra li għaddejja bħalissa fl-Ukrajna wara li l-aggressjoni tal-Federazzjoni Russa ħolqot mill-inqas 3,9 miljun refuġjat (1), li bħalissa huma ospitati prinċipalment fil-pajjiżi ġirien u f’pajjiżi oħra tal-UE, kif ukoll diversi miljuni ta’ refuġjati interni. Fluss ta’ din il-konsistenza ma għandu l-ebda paragun, tal-inqas fl-Ewropa, ma’ dak irreġistrat fid-deċennji ta’ wara t-Tieni Gwerra Dinjija. Dan ġie indirizzat minnufih mill-UE, b’mod partikolari permezz tal-implimentazzjoni tad-Direttiva tal-2001 dwar il-protezzjoni temporanja (2) u l-Proposta dwar Azzjoni ta’ Koeżjoni għar-Refuġjati fl-Ewropa (CARE). Il-KESE jemmen li strumenti simili, ispirati mill-koeżjoni, mis-solidarjetà u mir-responsabbiltà kondiviża tal-Istati Membri, huma essenzjali wkoll biex jiġu indirizzati l-kriżijiet tal-istrumentalizzazzjoni tal-migranti. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Bħalissa l-UE hija post sikur għall-ażil u l-protezzjoni għal miljuni ta’ ċittadini Ukreni, iżda l-piż tal-akkoljenza u tal-assistenza huwa mqassam b’mod mhux ugwali fir-rigward tal-kapaċitajiet u r-riżorsi tal-Istati Membri involuti. Il-ftuħ tal-fruntieri interni tal-UE sa issa ggarantixxa l-moviment spontanju tar-refuġjati Ukreni lejn id-destinazzjonijiet mixtieqa, iżda għad hemm sproporzjon oġġettiv bejn il-piż li jġorru l-pajjiżi ġirien u dak li jġorru l-Istati Membri oħra. Fuq skala mhux kumparabbli, l-istrumentalizzazzjoni tal-migranti fil-fruntiera tal-Belarussja u f’sitwazzjonijiet preċedenti jissuġġerixxi l-ħtieġa għal reviżjoni bir-reqqa tal-mekkaniżmi ta’ solidarjetà u kooperazzjoni bejn l-UE u l-Istati Membri, b’mod partikolari permezz tar-ridistribuzzjoni tal-migranti li ngħataw l-għajnuna, li hija ċertament meħtieġa f’sitwazzjonijiet ta’ kriżi. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Il-KESE beħsiebu wkoll jiffoka fuq l-ispirtu tal-“Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jindirizza s-sitwazzjonijiet ta’ strumentalizzazzjoni fil-qasam tal-migrazzjoni u tal-ażil” (3). Il-KESE jemmen li l-mekkaniżmu kumpless previst biex jiġu definiti l-qafas legali u l-proċeduri amministrattivi f’każ ta’ strumentalizzazzjoni tal-migranti jinjora l-livell ta’ kriżi interstatali li tista’ tinħoloq f’dan il-kuntest u li ma jistax jiġi diżakkoppjat mill-approċċ li għandu jittieħed lejn il-migranti nfushom. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Il-KESE fil-fatt iqis li, għalkemm hemm bżonn ta’ strumenti ad hoc għall-ġestjoni tal-istrumentalizzazzjoni tal-migranti, huwa essenzjali li jiġu kkunsidrati miżuri ta’ protezzjoni f’waqthom u komprensivi, inkluż permezz tad-Direttiva dwar il-protezzjoni temporanja, b’mod partikolari f’każijiet fejn il-ġestjoni tad-dħul fil-fruntieri, il-kontroll tal-movimenti sekondarji, id-diferimenti jew id-derogi previsti għall-proċeduri ordinarji tal-ażil ma jaħdmux tajjeb u jkunu kontroproduttivi fir-rigward tal-għan li jiġu protetti l-migranti strumentalizzati. Fi kwalunkwe każ, il-livell ta’ protezzjoni tal-migranti għandu jiżdied skont il-livell ta’ kriżi interstatali li hija kkawżata mill-istrumentalizzazzjoni tal-migranti. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Proposta

| 2.1. | Il-Komunikazzjoni tenfasizza l-fatt li l-kriżi tal-migrazzjoni fil-fruntieri bejn il-Belarussja u l-Unjoni Ewropea (il-Litwanja, il-Latvja u l-Polonja) hija tentattiv intenzjonat biex tinħoloq kriżi persistenti u fit-tul, bħala parti minn sforz kollettiv usa’ biex tiddestabbilizza l-Unjoni Ewropea, u b’hekk tittestja l-għaqda u d-determinazzjoni tagħha. Din tikkostitwixxi “theddida ibrida” li titwettaq permezz tal-istrumentalizzazzjoni tal-migranti min-naħa ta’ pajjiż terz. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | It-termini “kriżi” u “theddida” użati f’dan id-dokument, li huma ’l bogħod milli jiddeskrivu l-fenomenu speċifiku u kumpless tal-migrazzjoni, jintużaw biex jindikaw ir-rilevanza tat-tensjonijiet politiċi u l-fatturi ta’ instabilità li joħorġu mill-kuntest ġeopolitiku ta’ referenza. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Minbarra t-theddida għas-sigurtà tal-UE, dan wassal għal sitwazzjoni kritika fil-post, primarjament għall-migranti involuti, b’konsegwenzi umanitarji drammatiċi kemm fuq in-naħa tal-Belarussja kif ukoll fuq in-naħa tal-fruntiera tal-UE. Hemm ukoll diversi rapporti ta’ trattament inuman u degradanti li jsofru l-migranti fin-naħa tal-fruntiera tal-Belarussja, anki bħala forma ta’ pressjoni lejn l-UE, iżda r-riskju ta’ dan huwa aggravat mill-estensjoni tar-residenza fiż-żona u l-inaċċessibilità tal-fruntiera tal-UE. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | L-UE kkundannat minnufih u b’mod qawwi l-istrumentalizzazzjoni tal-migranti u tar-refuġjati vulnerabbli fil-fora istituzzjonali kollha tal-Unjoni. L-azzjoni fil-livell internazzjonali li segwiet kienet kapaċi tinkoraġġixxi l-involviment u l-kooperazzjoni bejn l-UE u l-Istati msieħba, speċjalment dawk minn fejn joriġinaw il-migranti. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Fil-kuntest ta’ sitwazzjoni ta’ kriżi ġdida, l-UE ħadet azzjoni b’appoġġ għall-Istati Membri kkonċernati, filwaqt li nnotat ir-reazzjonijiet speċifiċi tal-gvernijiet u tal-parlamenti nazzjonali, b’mod partikolari d-dikjarazzjoni ta’ stat ta’ emerġenza fir-reġjuni tal-fruntiera. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni ħadet azzjoni dwar offerta ta’ għajnuna meħtieġa biex tiżgura li din il-leġiżlazzjoni tkun konsistenti mal-liġi tal-UE. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Il-Komunikazzjoni tipprovdi rendikont tal-intervent politiku, tekniku u loġistiku b’appoġġ għall-Istati Membri involuti. Minn meta saru ż-żjarat mill-Kummissarju Johansson u l-laqgħat sussegwenti tal-Istati Membri min-naħa tal-Kummissjoni, ir-rabta politika ssarrfet ukoll f’appoġġ tekniku fil-fruntieri mill-aġenziji tal-UE (Frontex, Europol, EASO, għajnuna ta’ emerġenza tal-Fond għall-Ażil, il-Migrazzjoni u l-Integrazzjoni). |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Mil-lat ta’ intervent internazzjonali, u speċjalment fir-rigward tal-Istati ta’ oriġini u ta’ tranżitu tal-migranti, il-Kummissjoni aġixxiet fl-ogħla livell billi tejbet il-kooperazzjoni mal-Iraq, il-Libanu, it-Turkija, l-Emirati Għarab Magħquda u l-Użbekistan. Dan huwa essenzjali sabiex tiġi miġġielda l-infrastruttura kriminali tat-traffikar tal-migranti li tkattar l-istrumentalizzazzjoni min-naħa tal-Belarussja. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Fil-kuntest ta’ kriżi interstatali, hemm riskju kbir li tinħoloq “inċertezza tal-gwerra” [fog of war], jiġifieri vettura ta’ diżinformazzjoni, aħbarijiet foloz u distorsjoni tal-fatti, minsuġa mal-istrumentalizzazzjoni politika tal-migranti. Il-Komunikazzjoni tenfasizza dan ir-riskju fuq in-naħa tal-fruntiera tal-Belarussja, b’mod partikolari mill-midja kkontrollata mill-gvernijiet Belarussi u Russi. Jiġu enfasizzati l-importanza u b’mod konkret ir-rwol tal-istampa ħielsa, għalkemm l-istess importanza lanqas biss hija enfasizzata f’żoni ta’ kriżi fuq in-naħa tal-fruntiera tal-UE. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Il-Kummissjoni tenfasizza li l-istrumenti finanzjarji attwali jistgħu jissaħħu f’sitwazzjoni ta’ kriżi billi jintuża l-Fond għall-Ażil, il-Migrazzjoni u l-Integrazzjoni (AMIF) u l-Istrument għall-Ġestjoni tal-Fruntieri u għall-Viżi (BMVI). Fir-rigward tar-ritorni (ritori volontarji assistiti u ritorni mhux volontarji), tissemma l-kooperazzjoni bejn il-Kummissjoni, il-Frontex u l-IOM, filwaqt li tiġi enfasizzata l-kooperazzjoni meħtieġa tal-Istati ta’ oriġini tal-migranti. |
| --- | --- |

2.9.

3.   Kummenti

L-istrumentalizzazzjoni tal-migranti u l-ġestjoni tal-politiki dwar il-migrazzjoni

| 3.1. | Il-KESE jemmen li r-rispons għall-istrumentalizzazzjoni tal-migranti għandu jkun parti mill-qafas ta’ politika tal-UE dwar il-migrazzjoni, li għandha tkun komuni, kondiviża u koerenti fid-diversi partijiet tagħha. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.1.1. | Sabiex il-migrazzjoni tiġi ġestita kif imiss, jeħtieġ li l-UE tkun konxja li qatt ma jkunu l-inizjattivi ta’ Stat wieħed biss li jiskattaw il-proċessi ta’ migrazzjoni (għalkemm xi wħud minn dawn l-inizjattivi xi drabi jistgħu jinfluwenzaw b’mod sinfikanti l-volum tal-flussi) anke meta l-Istat jistrumentalizza lill-migranti għal skopijiet politiċi. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | B’reazzjoni għall-kriżijiet l-aktar severi (fejn pajjiż terz ikun involut b’mod attiv, jew bħala riżultat ta’ gwerra jew intervent militari), l-UE għandha tkun iggwidata minn approċċ ibbażat fuq is-solidarjetà primarjament fil-konfront tal-persuni involuti. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Mingħajr preġudizzju għall-ħtieġa li jiġu salvati dawk kollha li ħajjithom tinsab f’periklu immedjat (refuġjati u vittmi tal-gwerra), id-distinzjoni bejn status legali – pereżempju bejn persuni li huma eliġibbli għal xi forma ta’ protezzjoni u migranti oħra – tista’ sseħħ biss wara li jkunu ġew osservati proċeduri trasparenti tal-ażil soġġetti għal-liġi tal-UE u għall-istandards internazzjonali, u mhux bħala riżultat ta’ definizzjoni minn qabel tal-fenomenu jew tal-kriżi attwali (“theddida ibrida”, strumentalizzazzjoni tal-migranti, “migrazzjoni ekonomika”, eċċ.). |
| --- | --- |

3.1.3.

Theddid ibridu u strumentalizzazzjoni tal-migranti

| 3.2. | Il-KESE jaqbel mal-Kummissjoni dwar in-natura u l-livell ta’ theddida li nħoloq mill-istrumentalizzazzjoni tal-migranti min-naħa tal-Belarussja. Il-KESE jirrikonoxxi t-theddida għall-UE magħmula minn forom ta’ “theddida ibrida”, jiġifieri “l-istrumentalizzazzjoni tan-nies approvata mill-Istat għal skopijiet politiċi”. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.2.1. | Fid-definizzjoni ta’ theddida ibrida, jintuża wkoll kliem differenti għad-definizzjoni: theddid promoss minn “parti statali jew mhux statali.” It-theddid ibridu jista’ jsir minn individwi differenti u jista’ jkollu miri differenti (entitajiet tal-Istat, istituzzjonijiet, organizzazzjonijiet soċjali, individwi). Madankollu, dan il-livell estensiv ta’ analiżi, għalkemm jipprovdi elementi ta’ fehim ġenerali, għandu jkun distint mill-identifikazzjoni tal-każijiet partikolari rilevanti għall-politiki inkwistjoni. Għalhekk, il-KESE jenfasizza li, fl-interess ta’ miżuri regolatorji sussegwenti, u b’mod partikolari għat-trattament legali u għall-appoġġ umanitarju tal-migranti f’sitwazzjonijiet ta’ emerġenza bħal dawn, il-preżenza ta’ aġent fil-livell tal-Istat għandha titqies bħala kundizzjoni meħtieġa biex tiġi identifikata l-istrumentalizzazzjoni tal-migranti. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Fid-dawl tal-validità tad-definizzjoni ta’ “theddida ibrida” espressa fil-Komunikazzjoni, il-KESE jittama li r-rispons ikun multidimensjonali u integrat, jiġifieri mhux biss fil-livell tar-relazzjonijiet internazzjonali (bejn l-Istati Membri, l-UE u l-Istati msieħba) iżda wkoll bħala parti mill-qafas tal-politiki u tal-impenji tal-UE dwar il-promozzjoni tad-drittijiet tal-bniedem, il-protezzjoni tal-migranti u d-dritt għall-ażil. Għalhekk il-KESE jemmen li l-istrumenti kollha ta’ kooperazzjoni bejn l-Istati Membri, l-istituzzjonijiet u l-aġenziji tal-UE għandhom jissaħħu bil-għan li jkun hemm ġestjoni kondiviża tal-kriżijiet. |
| --- | --- |

3.2.2.

Is-solidarjetà, il-koordinazzjoni u l-ġestjoni kondiviża tal-kriżijiet

| 3.3. | Il-KESE jaqbel li “dawn l-azzjonijiet jirrappreżentaw periklu reali u attwali għas-sigurtà tal-UE” u mhux biss għall-Istati Membri direttament ikkonċernati. Il-fatti stabbiliti fil-Komunikazzjoni u l-kriżi serja fl-Ukrajna jsaħħu l-konvinzjoni tal-KESE li tassew jeħtieġ li jiġi stabbilit qafas politiku, regolatorju u proċedurali għal rispons konġunt u ġestjoni kondiviża tal-kriżijiet min-naħa tal-Istati Membri u mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.3.1. | Konsegwentement, u abbażi tal-Opinjoni li diġà ġiet espressa dwar il-proposti biex jiġu emendati r-Regolamenti dwar il-ġestjoni tal-immigrazzjoni u tal-ażil (4), il-KESE jqis li huwa essenzjali li nibqgħu fit-triq lejn approċċ ġust u kooperattiv bejn l-Istati Membri, minħabba li s-sitwazzjoni inkwistjoni mhijiex l-unika waħda li tikkawża piż akbar ta’ responsabbiltà u diffikultajiet għall-pajjiżi tal-ewwel wasla, preċiżament fid-dawl tal-piż mogħti mill-Patt dwar il-Migrazzjoni u l-Ażil (PMA) għall-kontroll tal-fruntieri u l-prevenzjoni ta’ spostamenti sekondarji. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Fil-kuntest tar-Regolament speċifiku mixtieq għall-ġlieda kontra l-istrumentalizzazzjoni tal-migranti min-naħa ta’ Stat, għandhom għalhekk jiġu previsti mekkaniżmi għall-kondiviżjoni tar-responsabbiltajiet bejn l-Istati Membri, inkluża l-possibbiltà ta’ miżuri ta’ rilokazzjoni f’waqthom proporzjonati għas-severità tal-kriżi. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Il-karatteristiċi tal-kriżi fuq il-fruntiera tal-Belarussja jenfasizzaw id-differenzi iżda wkoll is-similaritajiet ma’ strateġiji statali oħra għall-istrumentalizzazzjoni tal-movimenti migratorji: il-fruntieri tal-Mediterran ċentrali, il-fruntieri Griegi-Torok, Spanjoli-Marokkini, Bożnijaċi-Kroati, Serbi-Ungeriżi (biex insemmu biss l-2021). Il-KESE jemmen li l-UE għandha tegħleb il-limiti tar-rispons tagħha li saru evidenti fil-kriżijiet preċedenti, b’mod partikolari billi tevita sitwazzjonijiet ta’ dipendenza fuq l-istrateġiji ta’ politika ta’ pajjiżi terzi li ma humiex kompatibbli mal-politiki u mal-prinċipji tal-UE. |
| --- | --- |

3.3.3.

Il-ħarsien u l-protezzjoni tal-migranti f’kuntest ta’ strumentalizzazzjoni

| 3.4. | Il-KESE jemmen li fid-definizzjoni tar-rispons tal-UE għandha tittieħed azzjoni konġunta biex tiġi miġġielda t-theddida bil-konsapevolezza ċara li f’dawn is-sitwazzjonijiet speċifiċi, il-migranti involuti huma vulnerabbli ħafna u jeħtieġu miżuri ta’ protezzjoni, preċiżament fil-kuntest tal-kriżi interstatali. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.4.1. | Il-KESE jaqbel mat-tħassib espress fil-Komunikazzjoni dwar is-sitwazzjoni umanitarja fil-fruntieri bejn l-Istati Membri u l-Belarussja. Id-diffikultà għat-teħid ta’ azzjoni min-naħa tal-fruntiera tal-Belarussja tirrifletti limitazzjoni oġġettiva tal-intervent umanitarju f’sitwazzjonijiet ta’ kriżi u ta’ kunflitt bejn l-Istati, iżda dan għandu jkun inċentiv biex jiġu massimizzati l-isforzi ħalli jiġi żgurat li, fi ħdan il-fruntieri tal-Istati Membri, l-assistenza umanitarja għall-migranti tkun konformi mal-istandards tal-liġi tal-UE u mal-prattiki stabbiliti b’appoġġ għall-persuni vulnerabbli. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Il-KESE jappella għal aċċess aktar faċli fiż-żewġ naħat tal-fruntiera UE/Belarussja, għall-organizzazzjonijiet umanitarji tas-soċjetà ċivili biex jipprovdu għajnuna umanitarja (appoġġ għas-saħħa, għajnuna alimentari, assistenza legali). |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | F’dan il-kuntest, l-istituzzjonijiet tal-UE għandhom jaġixxu kontra kull azzjoni jew rappreżentanza kriminalizzanti li taħdem kontra l-intervent ta’ solidarjetà tas-soċjetà ċivili nazzjonali u internazzjonali, kif diġà ġie enfasizzat mill-KESE f’Opinjonijiet preċedenti (5). |
| --- | --- |

3.4.3.

| 3.4.4. | Il-Komunikazzjoni tenfasizza l-preżenza ta’ movimenti sekondarji sinifikanti tal-migranti (tal-inqas fir-rigward tan-numru ta’ migranti li jaslu fil-fruntieri tal-UE matul il-kriżi), li tindika l-attivazzjoni ta’ rondi konġunti mill-pulizija tal-fruntiera tal-Istati Membri affettwati mill-ewwel wasla u mill-movimenti sekondarji tal-migranti. Il-KESE jqis li, f’sitwazzjoni ta’ strumentalizzazzjoni tal-migranti, il-kwistjoni tal-movimenti sekondarji għandha tiġi indirizzata bl-involviment tal-Istati Membri li huma d-destinazzjoni tal-ispostamenti, u fl-istess ħin bl-attenzjoni meħtieġa għall-migranti l-aktar vulnerabbli, speċjalment matul l-istadji attivi tal-kriżi sabiex jiġu evitati aktar riskji għas-sigurtà tagħhom. |
| --- | --- |

3.4.4.

| 3.4.5. | Il-KESE jenfasizza wkoll ir-riskji għal protezzjoni diċenti, ġusta u estensiva tal-migranti vulnerabbli minħabba l-proliferazzjoni tal-istatus legali u l-proċeduri ta’ eċċezzjoni mill-Istati Membri u l-UE nnifisha, anki fil-kuntest ta’ kriżi li teħtieġ reazzjonijiet speċifiċi. F’dan is-sens, kwalunkwe deroga minn proċeduri standard għall-akkoljenza u l-ażil għandha tkun armonizzata ma’ miżuri speċifiċi ta’ ħarsien u protezzjoni fid-dawl tas-sitwazzjoni ta’ riskju serju, kif ukoll li dejjem jinżamm il-prinċipju ta’ non-refoulement. |
| --- | --- |

3.4.5.

Il-ġlieda kontra d-diżinformazzjoni, ir-rwol tal-midja u l-protezzjoni tal-persuni vulnerabbli

| 3.5. | Il-KESE jilqa’ l-enfasi li saret mill-Komunikazzjoni dwar azzjoni għall-ġlieda kontra d-diżinformazzjoni, l-aħbarijiet foloz u l-manipulazzjoni tal-fatti, anki permezz ta’ kampanji ta’ informazzjoni mmirati fil-pajjiżi ta’ oriġini tal-flussi ta’ migranti u billi jsir l-aħjar użu mill-mezzi elettroniċi ta’ informazzjoni u ta’ komunikazzjoni li għandhom bħala l-missjoni tagħhom li jipprovdu lill-migranti bl-istess informazzjoni korretta u verifikabbli (pereżempju Infomigrants). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.5.1. | Fl-istess ħin, il-KESE jqis l-importanza, konsistenti mal-valuri tal-UE, tal-produzzjoni ħielsa tal-informazzjoni u tal-aċċess liberu għall-fatti u d-data rilevanti għall-pubbliku. F’dan ir-rigward, l-implimentazzjoni ta’ miżuri ta’ emerġenza għandha dejjem tkun ibbilanċjata mal-garanzija mill-Istati Membri u mill-aġenziji tal-UE tal-libertà massima ta’ azzjoni u komunikazzjoni għall-midja indipendenti preżenti fiż-żoni li fihom qed jiġu strumentalizzati l-migranti, u fl-istess ħin, tipprovdi regoli ċari u trasparenti għall-aċċess u l-kuntatt mal-istrutturi li jospitaw il-migranti. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Fir-rigward tal-kuntrast bejn in-networks loġistiċi għat-traffikar tal-migranti fuq il-pjattaformi tal-informazzjoni u tal-midja soċjali, il-Kummissjoni, appoġġjata mill-aġenziji tal-UE (ENISA), għandha tintervjeni biex tiddistingwixxi bejn l-istrumenti użati direttament mit-traffikanti tal-migranti u dawk tal-komunikazzjoni użati bejn il-migranti; dan sabiex issir distinzjoni bejn ir-responsabbiltà u mhux biex jiġu mminati d-drittijiet għall-kunfidenzjalità tad-data jew, anki indirettament u mhux intenzjonalment, biex tiġi mminata s-sigurtà proprja tal-migranti li huma vittmi tal-istrumentalizzazzjoni. |
| --- | --- |

3.5.2.

Il-kooperazzjoni internazzjonali fil-ġlieda kontra l-istrumentalizzazzjoni tal-migranti

| 3.6. | Il-KESE jilqa’ l-azzjoni tal-istituzzjonijiet tal-UE biex tissaħħaħ il-kooperazzjoni mal-pajjiżi ta’ oriġini tal-migranti strumentalizzati, bil-għan li jiġu rappreżentati r-riskji li jiffaċċjaw u tittejjeb il-kooperazzjoni internazzjonali dwar il-migrazzjoni. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.6.1. | Sabiex azzjoni konġunta bejn l-UE u l-pajjiżi terzi kkonċernati ssir produttiva, din il-kooperazzjoni għandha tiġi integrata wkoll mal-mekkaniżmu għall-kooperazzjoni internazzjonali għall-iżvilupp u mal-ftehimiet dwar ir-regolamentazzjoni tal-migrazzjoni. |
| --- | --- |

3.6.1.

| 3.6.2. | Il-ftehimiet u l-proċeduri eventwali ma’ pajjiżi terzi għandhom jiġu konklużi b’kunsiderazzjoni tal-konsistenza ta’ dawn ir-relazzjonijiet fir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u l-impenji legali internazzjonali min-naħa ta’ dawk il-pajjiżi. |
| --- | --- |

3.6.2.

| 3.6.3. | Din il-kooperazzjoni ssaħħaħ ukoll l-isforzi tal-pulizija u tal-intelligence biex jipprevjenu u jiġġieldu l-organizzazzjonijiet kriminali tat-traffikar tal-migranti, filwaqt li jitqiesu b’mod sod id-drittijiet tal-ażil u tal-protezzjoni tal-migranti nfushom kemm fil-każ ta’ attivitajiet relatati mal-istrumentalizzazzjoni tal-migranti kif ukoll b’mod ġenerali (6). |
| --- | --- |

3.6.3.

Appoġġ għall-Istati Membri

| 3.7. | Il-KESE jilqa’ l-appoġġ offrut lill-Istati Membri mhedda, b’mod partikolari permezz tal-aġenziji tal-affarijiet interni tal-UE (Frontex, EUAA, il-Mekkaniżmu għall-Protezzjoni Ċivili) u jemmen li dawn għandhom joperaw fil-każijiet kollha fejn sitwazzjoni ta’ emerġenza hija rikonoxxuta skont proċedura bbilanċjata u trasparenti (7). |
| --- | --- |

3.7.

| 3.7.1. | Il-KESE jemmen li fil-futur għandu jiġi pprovdut livell adegwat ta’ assistenza għall-Istati Membri milquta minn dan it-theddid, li għandu jingħata livell daqstant għoli ta’ protezzjoni u assistenza lill-vittmi tal-azzjoni ta’ strumentalizzazzjoni, l-ewwel u qabel kollox għal dawk l-aktar vulnerabbli. |
| --- | --- |

3.7.1.

| 3.7.2. | Il-KESE jiddikjara b’mod ċar ħafna li l-miżuri tal-Istati Membri għar-ritorn – kemm volontarju kif ukoll mhux volontarju – tal-migranti li ma jingħatawx id-dritt għall-ażil, għandhom iseħħu wkoll f’sitwazzjoni ta’ emerġenza, f’konformità sħiħa mad-drittijiet fundamentali u l-obbligi internazzjonali kif ukoll bl-assistenza tal-aġenziji tal-UE. |
| --- | --- |

3.7.2.

Strumenti u regolamenti għall-ġestjoni futura tal-kriżijiet

| 3.8. | Il-KESE jenfasizza li din l-Opinjoni tqis il-miżuri li qed jiġu diskussi u li qed jitħejjew, u b’mod partikolari l-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jindirizza s-sitwazzjonijiet ta’ strumentalizzazzjoni fil-qasam tal-migrazzjoni u tal-ażil. Il-Proposta fiha elementi regolatorji dwar l-istatus tal-migranti u l-proċeduri ta’ applikazzjoni għall-ażil u l-protezzjoni internazzjonali fil-kuntest ta’ sitwazzjonijiet bħal dawn. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.8.1. | F’dan ir-rigward, il-KESE jittama li r-Regolament jikkunsidra l-ħtiġijiet tas-sigurtà tal-Istati Membri u, flimkien magħhom, jinkludi impenji legali biex tiġi indirizzata l-emerġenza u jiġu ggarantiti d-drittijiet tal-protezzjoni tal-migranti abbażi tal-obbligi internazzjonali u l-liġi Ewropea. |
| --- | --- |

3.8.1.

| 3.8.2. | B’mod partikolari, il-Kummissjoni u l-korpi parlamentari se jkollhom jivverifikaw ukoll il-konformità mad-drittijiet fundamentali u mad-drittijiet tal-UE tal-leġiżlazzjoni adottata, jew li qed tiġi adottata, fl-Istati Membri sabiex tiġi miġġielda l-kriżi attwali u tiġi impedita fil-futur. |
| --- | --- |

3.8.2.

| 3.8.3. | F’dan ir-Regolament, il-KESE se jivvaluta bir-reqqa l-eċċezzjonijiet u d-derogi mit-trattament ta’ proċeduri standard ta’ dħul u ta’ ażil, l-appellabbiltà effettiva taċ-ċaħdiet, il-proċeduri ta’ ritorn u t-trasparenza u l-kooperazzjoni sħiħa bejn l-Istati Membri affettwati mill-emerġenza u l-istituzzjonijiet u l-aġenziji tal-UE. |
| --- | --- |

3.8.3.

Brussell, il-15 ta’ Ġunju 2022.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  5 317 219-il refuġjat fil-pajjiżi ġirien u tal-UE (data aġġornata fis-26 ta’ April 2022, sors UNHCR, https://data2.unhcr.org/en/situations/ukraine).

1

(2)  Deċiżjoni ta’ implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2022/382 tal-4 ta’ Marzu 2022 li tistabbilixxi l-eżistenza ta’ influss bil-massa ta’ persuni spostati mill-Ukrajna skont it-tifsira tal-Artikolu 5 tad-Direttiva 2001/55/KE, u li għandha l-effett li tintroduċi protezzjoni temporanja (ĠU L 71, 4.3.2022, p. 1) (Direttiva tal-Kunsill 2001/55/KE tal-20 ta’ Lulju 2001 dwar l-istandards minimi sabiex tingħata protezzjoni temporanja fl-eventwalità ta’ influss bil-massa ta’ persuni spostati u dwar il-miżuri li jippromwovu bilanċ fl-isforzi bejn l-Istati Membri meta jirċievu dawn il-persuni u li jġorru l-konsegwenzi ta’ dawn) (ĠU L 212, 7.8.2001, p. 12).

2

(3)  Ara COM(2021) 890 final – 2021/0427 (COD) “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jindirizza s-sitwazzjonijiet ta’ strumentalizzazzjoni fil-qasam tal-migrazzjoni u tal-ażil”.

3

(4)  Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar Patt Ġdid dwar il-Migrazzjoni u l-Ażil” [COM(2020) 609 final] (ĠU C 123, 9.4.2021, p. 15); Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-ġestjoni tal-ażil u l-migrazzjoni u li jemenda d-Direttiva tal-Kunsill 2003/109/KE u r-Regolament propost (UE) XXX/XXX (Il-Fond għall-Migrazzjoni u l-Ażil)” (COM(2020) 610 final — 2020/0279 (COD)) u dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jindirizza sitwazzjonijiet ta’ kriżi u ta’ force majeure fil-qasam tal-migrazzjoni u tal-ażil” (COM(2020) 613 final — 2020/0277 COD)) (ĠU C 155, 30.04.2021, p. 58).

4

(5)  Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-protezzjoni ta’ minorenni migranti mhux akkumpanjati fl-Ewropa” (opinjoni fuq inizjattiva proprja) (ĠU C 429,11.12.2020, p. 24).

5

(6)  Ara Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Pjan ta’ azzjoni tal-UE mġedded kontra l-faċilitazzjoni ta’ immigrazzjoni illegali (2021-2025) [COM(2021) 591 final]

6

(7)  Fuq talba ta’ Stat Membru, approvata minn proposta sussegwenti tal-Kummissjoni u minn deliberazzjoni tal-Kunsill, u l-adozzjoni ta’ mekkaniżmi għall-monitoraġġ u r-rappurtar kostanti dwar is-sitwazzjoni. Ara COM(2021) 890 final – 2021/0427 (COD) Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jindirizza s-sitwazzjonijiet ta’ strumentalizzazzjoni fil-qasam tal-migrazzjoni u tal-ażil.

7

---

| 23.9.2022 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 365/66 |
| --- | --- | --- | --- |

23.9.2022

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 365/66

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi r-regoli għall-eżerċizzju tad-drittijiet tal-Unjoni fl-implimentazzjoni u l-infurzar tal-Ftehim dwar il-ħruġ tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq mill-Unjoni Ewropea u mill-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika u mill-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika, minn naħa waħda, u r-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq, min-naħa l-oħra”

(COM(2022) 89 final — 2022/0068(COD))

(2022/C 365/13)

| Relatur: | Jack O’CONNOR |
| --- | --- |

Relatur:

Jack O’CONNOR

| Konsultazzjoni | Kunsill, 22.3.2022
  Parlament Ewropew 23.3.2022 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 43 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (1) (sajd), l-Artikoli 91 u 100 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (trasport), l-Artikoli 173, 182, 188 u 189 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (programmi tal-Unjoni), l-Artikolu 207 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (politika kummerċjali komuni), l-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali). |
| Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja | 22.3.2022 |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għar-Relazzjonijiet Esterni |
| Adottat fis-sezzjoni | 12.5.2022 |
| Adottata fil-plenarja | 15.6.2022 |
| Sessjoni plenarja Nru | 570 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 202/0/5 |

Konsultazzjoni

Kunsill, 22.3.2022

Parlament Ewropew 23.3.2022

Bażi legali

Artikolu 43 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (1) (sajd), l-Artikoli 91 u 100 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (trasport), l-Artikoli 173, 182, 188 u 189 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (programmi tal-Unjoni), l-Artikolu 207 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (politika kummerċjali komuni), l-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali).

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja

22.3.2022

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għar-Relazzjonijiet Esterni

Adottat fis-sezzjoni

12.5.2022

Adottata fil-plenarja

15.6.2022

Sessjoni plenarja Nru

570

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

202/0/5

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-Proposta għal Regolament tagħti s-setgħa (2), permezz ta’ atti ta’ implimentazzjoni, lill-Kummissjoni Ewropea biex tadotta u tapplika ċerti miżuri għall-eżerċizzju tad-drittijiet tal-Unjoni skont id-dispożizzjonijiet tal-Ftehim dwar il-ħruġ tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq mill-Unjoni Ewropea u mill-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika (3) (Ftehim dwar il-Ħruġ) u tal-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika, minn naħa waħda, u r-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq, min-naħa l-oħra (4) (Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-Partijiet għall-Ftehimiet rilevanti huma r-Renju Unit u l-Unjoni biss. Għalhekk, il-KESE jaqbel li huwa kompletament xieraq li kwalunkwe azzjoni għandha tibda mill-Unjoni, b’rikors għal proċeduri ta’ komitoloġija, kif stabbilit fir-Regolament propost. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-KESE jaqbel li l-Unjoni teħtieġ proċedura aġli u effettiva fil-każ ta’ nuqqas ta’ konformità tar-Renju Unit mal-Ftehim dwar il-Ħruġ u/jew mal-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Ir-rikors għall-proċeduri ta’ komitoloġija bħala mod biex il-Kummissjoni tingħata s-setgħa tadotta u tapplika ċerti miżuri fil-każ ta’ ksur jew fil-każ ta’ nuqqas ta’ konformità mal-Ftehimiet rilevanti jidher li huwa kompletament ġustifikat, u huwa f’konformità mal-prinċipji tal-proporzjonalità u tas-sussidjarjetà li neċessarjament jiddeterminaw l-azzjoni tal-UE. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-KESE jilqa’ l-Proposta biex jiġi rivedut ir-Regolament ħames snin minn mindu daħal fis-seħħ, u jinnota li dan ikun konformi ma’ dispożizzjonijiet simili fil-Ftehimiet rilevanti. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, il-KESE jappoġġja r-Regolament propost. Barra minn hekk, il-KESE jsostni li dan huwa kompromess interistituzzjonali eċċellenti biex tiġi indirizzata kwalunkwe eventwalità li tirriżulta minn ksur jew nuqqas ta’ konformità mal-Ftehim dwar il-Ħruġ u/jew mal-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni. |
| --- | --- |

1.6.

2.   Kummenti ġenerali

| 2.1. | Ir-Regolament propost jagħti s-setgħa lill-Kummissjoni Ewropea biex tadotta u tapplika ċerti miżuri għall-eżerċizzju tad-drittijiet tal-Unjoni skont id-dispożizzjonijiet tal-Ftehim dwar il-Ħruġ u l-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni. Huwa mfassal biex jiġi ffaċilitat rispons f’waqtu u effettiv għal kwalunkwe ksur jew nuqqas ta’ konformità potenzjali mad-dispożizzjonijiet tal-Ftehimiet rilevanti mir-Renju Unit. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | L-għoti tas-setgħa japplika:






  — | għall-applikazzjoni ta’ miżuri temporanji biex iwasslu għall-miżuri ta’ konformità u/jew ta’ kumpens awtorizzati minn tribunal tal-arbitraġġ fuq it-talba ta’ Parti fil-każ ta’ konformità inadegwata jew mhux kompluta, jew azzjoni xierqa fil-każ li l-Parti l-oħra ma tikkooperax biex tiffaċilita r-rikors għal proċeduri vinkolanti għas-soluzzjoni tat-tilwim; |
| --- | --- | --- |

2.2.

—

għall-applikazzjoni ta’ miżuri temporanji biex iwasslu għall-miżuri ta’ konformità u/jew ta’ kumpens awtorizzati minn tribunal tal-arbitraġġ fuq it-talba ta’ Parti fil-każ ta’ konformità inadegwata jew mhux kompluta, jew azzjoni xierqa fil-każ li l-Parti l-oħra ma tikkooperax biex tiffaċilita r-rikors għal proċeduri vinkolanti għas-soluzzjoni tat-tilwim;

| — | għall-miżuri ta’ rimedju skont il-Ftehim dwar il-Ħruġ fir-rigward ta’ nuqqas li jiżdiedu strumenti rilevanti tal-Liġi tal-Unjoni mal-Protokoll dwar l-Irlanda/l-Irlanda ta’ Fuq u/jew skont il-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni fir-rigward tas-sussidji, it-trasport bit-triq u s-sajd; |
| --- | --- |

—

għall-miżuri ta’ rimedju skont il-Ftehim dwar il-Ħruġ fir-rigward ta’ nuqqas li jiżdiedu strumenti rilevanti tal-Liġi tal-Unjoni mal-Protokoll dwar l-Irlanda/l-Irlanda ta’ Fuq u/jew skont il-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni fir-rigward tas-sussidji, it-trasport bit-triq u s-sajd;

| — | għall-miżuri ta’ riekwilibriju skont il-Ftehim dwar il-Ħruġ fir-rigward tal-miżuri ta’ salvagwardja adottati mir-Renju Unit skont il-Protokoll dwar l-Irlanda/l-Irlanda ta’ Fuq; |
| --- | --- |

—

għall-miżuri ta’ riekwilibriju skont il-Ftehim dwar il-Ħruġ fir-rigward tal-miżuri ta’ salvagwardja adottati mir-Renju Unit skont il-Protokoll dwar l-Irlanda/l-Irlanda ta’ Fuq;

| — | għall-miżuri ta’ riekwilibriju skont il-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni, fir-rigward tal-miżuri ta’ salvagwardja li joħolqu żbilanċ bejn id-drittijiet u l-obbligi skont il-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni jew kwalunkwe ftehim supplimentari; jew b’mod speċifiku fir-rigward tad-diverġenzi fl-oqsma tax-xogħol u l-protezzjoni soċjali, ambjentali jew klimatika jew il-kontroll tas-sussidji; |
| --- | --- |

—

għall-miżuri ta’ riekwilibriju skont il-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni, fir-rigward tal-miżuri ta’ salvagwardja li joħolqu żbilanċ bejn id-drittijiet u l-obbligi skont il-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni jew kwalunkwe ftehim supplimentari; jew b’mod speċifiku fir-rigward tad-diverġenzi fl-oqsma tax-xogħol u l-protezzjoni soċjali, ambjentali jew klimatika jew il-kontroll tas-sussidji;

| — | għall-kontromiżuri skont il-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni, b’reazzjoni għall-miżuri ta’ riekwilibriju skont l-Artikolu 411 tal-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni; |
| --- | --- |

—

għall-kontromiżuri skont il-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni, b’reazzjoni għall-miżuri ta’ riekwilibriju skont l-Artikolu 411 tal-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni;

| — | għall-miżuri ta’ salvagwardja skont il-Ftehim dwar il-Ħruġ (jekk l-applikazzjoni tal-Protokoll dwar l-Irlanda/l-Irlanda ta’ Fuq twassal għal diffikultajiet ekonomiċi, soċjetali jew ambjentali serji li x’aktarx jippersistu, jew għal devjazzjoni tal-kummerċ), u skont il-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni (f’każ ta’ diffikultajiet ekonomiċi, soċjetali jew ambjentali serji ta’ natura settorjali jew reġjonali li x’aktarx jippersistu); |
| --- | --- |

—

għall-miżuri ta’ salvagwardja skont il-Ftehim dwar il-Ħruġ (jekk l-applikazzjoni tal-Protokoll dwar l-Irlanda/l-Irlanda ta’ Fuq twassal għal diffikultajiet ekonomiċi, soċjetali jew ambjentali serji li x’aktarx jippersistu, jew għal devjazzjoni tal-kummerċ), u skont il-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni (f’każ ta’ diffikultajiet ekonomiċi, soċjetali jew ambjentali serji ta’ natura settorjali jew reġjonali li x’aktarx jippersistu);

| — | għas-sospensjoni tal-obbligi skont il-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni fil-każ ta’ ksur jew nuqqas ta’ eżekuzzjoni ta’ ċerti kundizzjonijiet, b’mod partikolari fir-rigward tal-kummerċ ta’ merkanzija, it-trasport bl-ajru, it-trasport bit-triq, is-sajd jew il-programmi tal-Unjoni, jew jekk ir-Renju Unit jonqos milli jħallas il-kontribuzzjonijiet finanzjarji tiegħu jew jintroduċi bidliet sinifikanti għal ċerti kundizzjonijiet inizjali. |
| --- | --- |

—

għas-sospensjoni tal-obbligi skont il-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni fil-każ ta’ ksur jew nuqqas ta’ eżekuzzjoni ta’ ċerti kundizzjonijiet, b’mod partikolari fir-rigward tal-kummerċ ta’ merkanzija, it-trasport bl-ajru, it-trasport bit-triq, is-sajd jew il-programmi tal-Unjoni, jew jekk ir-Renju Unit jonqos milli jħallas il-kontribuzzjonijiet finanzjarji tiegħu jew jintroduċi bidliet sinifikanti għal ċerti kundizzjonijiet inizjali.

| 2.3. | Dawn il-miżuri għandhom japplikaw ukoll għal kwalunkwe ftehim bilaterali supplementari għall-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Fid-deċiżjoni tiegħu dwar il-konklużjoni tal-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni, il-Kunsill ta s-setgħa lill-Kummissjoni biex tadotta maġġoranza tal-miżuri elenkati fil-punt 2.2 sakemm jidħol fis-seħħ att leġiżlattiv speċifiku. Kien previst li dan tal-aħħar jiġi propost mhux aktar tard mill-31 ta’ Marzu 2022. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Minkejja l-Ftehim dwar il-Ħruġ, il-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni jkopri firxa wiesgħa ta’ kwistjonijiet lil hinn mill-kummerċ tal-oġġetti u s-servizzi. Dawn jinkludu l-investiment, il-kompetizzjoni, l-għajnuna mill-Istat, it-trasparenza fiskali, it-trasport bl-ajru u bit-triq, l-enerġija u s-sostenibbiltà, is-sajd, il-protezzjoni tad-data u l-koordinazzjoni tas-sigurtà soċjali. Għalhekk, ir-Regolament dwar l-Infurzar tal-Kummerċ (5) u strumenti eżistenti oħra ma jkoprux bis-sħiħ il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan it-tip ġdid ta’ ftehim. B’riżultat ta’ dan, irid jiġi adottat strument legali ġdid. Ir-Regolament propost huwa lex specialis fir-rigward tad-dispożizzjonijiet settorjali tal-liġi tal-Unjoni sal-punt li dawn id-dispożizzjonijiet jirregolaw l-istess suġġett. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Il-bażijiet legali tal-Proposta huma:






  — | Artikolu 43 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (6) (sajd); |
| --- | --- | --- |

2.6.

—

Artikolu 43 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (6) (sajd);

| — | Artikoli 91 u 100 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (7) (trasport); |
| --- | --- |

—

Artikoli 91 u 100 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (7) (trasport);

| — | Artikoli 173, 182, 188 u 189 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (8) (programmi tal-Unjoni); |
| --- | --- |

—

Artikoli 173, 182, 188 u 189 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (8) (programmi tal-Unjoni);

| — | Artikolu 207 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (9) (politika kummerċjali komuni); |
| --- | --- |

—

Artikolu 207 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (9) (politika kummerċjali komuni);

| — | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (10) (il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali). |
| --- | --- |

—

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (10) (il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali).

| 2.7. | Il-Ftehim dwar il-Ħruġ u l-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni huma l-uniċi strumenti legali tal-Unjoni fil-konfront tar-Renju Unit. Għalhekk, l-azzjoni skont il-liġi internazzjonali tista’ tittieħed biss mill-Unjoni. Madankollu, il-Proposta tipprevedi li jiġu adottati miżuri skont il-prinċipju tas-sussidjarjetà kif stipulat fl-Artikolu 5 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (11). Tapplika l-proċedura ta’ eżami tas-sistema ta’ komitoloġija, kif stabbilit fir-Regolament (UE) Nru 182/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Frar 2011 li jistabbilixxi r-regoli u l-prinċipji ġenerali dwar il-modalitajiet ta’ kontroll mill-Istati Membri tal-eżerċizzju mill-Kummissjoni tas-setgħat ta’ implimentazzjoni (12), peress li l-miżuri li jistgħu jiġu adottati kważi ċertament jaffettwaw lill-Istati Membri. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Il-Proposta tipprevedi reviżjoni tar-Regolament ħames snin wara li jidħol fis-seħħ. Dan ikun konformi mad-dispożizzjoni simili fil-Ftehim dwar il-Ħruġ u fil-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Ir-Regolament propost ma jkoprix miżuri fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-politiki tal-Unjoni fl-Ispazju ta’ Libertà, Sigurtà u Ġustizzja. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Proposta leġiżlattiva separata tirregola l-adozzjoni ta’ miżuri fil-qasam tal-programmi ta’ riċerka u taħriġ tal-Euratom. |
| --- | --- |

2.10.

3.   Kummenti speċifiċi

| 3.1. | Il-Proposta tfittex li toħloq qafas li jippermetti lill-Unjoni tirreaġixxi b’mod effettiv u f’waqtu fil-każ ta’ ksur jew nuqqas ta’ konformità mir-Renju Unit fir-rigward tal-Ftehim dwar il-Ħruġ u/jew il-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Peress li l-Ftehimiet huma biss għall-UE, huwa ċar li għandha tittieħed azzjoni xierqa f’dak il-livell. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Waqt li jitqiesu l-implikazzjonijiet potenzjali għall-Istati Membri, kif ukoll ir-rekwiżit għal effettività ottimali, l-applikazzjoni tal-proċedura ta’ eżami tas-sistema ta’ komitoloġija hija kompletament loġika u ġustifikata. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Dan huwa kompletament konformi mal-prinċipju tas-sussidjarjetà peress li s-sistema tal-komitoloġija tippermetti lill-Istati Membri jimmonitorjaw l-atti ta’ implimentazzjoni delegati lill-Kummissjoni. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Ta’ min jinnota wkoll li l-Artikoli 7 u 8 tar-Regolament (UE) Nru 182/2011 (13) jippermettu lill-Kummissjoni, b’deroga mill-proċeduri regolari, tadotta atti ta’ implimentazzjoni għal raġunijiet ta’ urġenza (Artikolu 8), jew tfixkil sinifikanti potenzjali tas-swieq fil-qasam tal-agrikoltura (Artikolu 7), mingħajr ma tippreżentahom minn qabel lill-kumitat korrispondenti. Dan l-evitar proċedurali jsaħħaħ il-kapaċità tal-Unjoni li tirreaġixxi malajr għal ksur mhux mistenni tal-Ftehimiet, jekk ikun meħtieġ. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Il-Kumitat jilqa’ l-firxa komprensiva ta’ miżuri stabbiliti fl-Artikolu 1.2 tar-Regolament propost, kif ukoll il-limitazzjonijiet tagħhom. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Peress li ma hemm l-ebda preċedent għall-ħruġ ta’ Stat Membru, ma tqumx il-kwistjoni ta’ konsistenza mal-leġiżlazzjoni eżistenti fil-qasam ta’ politika. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Kriterji ċari biex jirregolaw l-għażla ta’ kwalunkwe miżura huma stabbiliti fid-dettall fl-Artikolu 2.2 tar-Regolament propost. Il-KESE jaċċetta li r-Regolament propost jissodisfa r-rekwiżiti tal-proporzjonalità u li dan ma jeċċedix dak li huwa strettament meħtieġ biex jinkiseb l-objettiv li jiġi żgurat eżerċizzju rapidu u effettiv ta’ dawk id-drittijiet fil-każ ta’ kwalunkwe ksur potenzjali tal-Ftehimiet jew nuqqas ta’ konformità magħhom. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Il-KESE ma jara l-ebda ħtieġa għal valutazzjoni tal-impatt minħabba n-natura proċedurali tar-Regolament propost. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Il-KESE jilqa’ l-Proposta biex ir-Regolament jiġi rivedut wara ħames snin, u jinnota li dan huwa xieraq peress li jkun konformi ma’ dispożizzjonijiet simili fil-Ftehimiet rilevanti. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, il-KESE jappoġġja l-Proposta. Barra minn hekk, il-KESE jsostni li dan huwa kompromess interistituzzjonali eċċellenti biex tiġi indirizzata kwalunkwe eventwalità li tirriżulta minn ksur jew nuqqas ta’ konformità mal-Ftehim dwar il-Ħruġ u/jew mal-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni. |
| --- | --- |

3.11.

Brussell, il-15 ta’ Ġunju 2022.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  Verżjoni konsolidata tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (ĠU C 326, 26.10.2012, p. 47). https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/?uri=celex%3A12012E%2FTXT

1

(2)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/?uri=CELEX%3A52022PC0089

2

(3)  ĠU C 384 I, 12.11.2019, p. 1. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A12019W%2FTXT%2802%29

3

(4)  ĠU L 149, 30.4.2021, p. 10 https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv%3AOJ.L_.2021.149.01.0010.01.ENG&toc=OJ%3AL%3A2021%3A149%3ATOC

4

(5)  Regolament (UE) 2021/167 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-10 ta’ Frar 2021 li jemenda r-Regolament (UE) Nru 654/2014 dwar l-eżerċizzju tad-drittijiet tal-Unjoni għall-applikazzjoni u l-infurzar ta’ regoli kummerċjali internazzjonali (ĠU L 49, 12.2.2021, p. 1).

5

(6)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/PDF/?uri=CELEX:12012E/TXT&from=MT.

6

(7)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/PDF/?uri=CELEX:12012E/TXT&from=MT

7

(8)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/PDF/?uri=CELEX:12012E/TXT&from=MT

8

(9)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/PDF/?uri=CELEX:12012E/TXT&from=MT

9

(10)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/PDF/?uri=CELEX:12012E/TXT&from=MT

10

(11)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/?uri=celex%3A12012M%2FTXT

11

(12)  ĠU L 55, 28.2.2011, p. 13.

12

(13)  ĠU L 55, 28.2.2011, p. 13.

13

---