پوښتنې او ځوابونهپه اړ

تبرکولو

2021

د تبرکولوز په اړه پوښتنې او ځوابونه
TUBERCULOSIS

UESTIONS

ABOUT

2021

NSWERS& 

د تبرکولوز په اړه پوښتنې او ځوابونو کې د )TB )د درملنې تشخیص او ناروغی په اړه معلومات ړ. دا کتاب 

هغه خلکو لپاره دی چې د TB ناروغی باندې اخته دي هغه خلک چې ممکن د TB سره یو چا ته کتلي وي 

شوي وي هغه خلک چې د TB لپاره لوړ خطر لرونکي ناروغانو لپاره خدمات وړاندې کوي لکه اصالحي 

افسران، د کور بې کوره کارګران، او بیړني ځواب ورکونکي؛ او همداراز هغه خلک چې غواړي د )TB )په 

اړه نور معلومات ترالسه کړي. د )TB )رو معلومات لپاره د CDC وېبپانې ته مراجعه وکړی.

د متحده ایاالتو د روغتیا او انساني خدماتو څانګه د ناروغۍ کنټرول او مخنیوي مرکزونه

د AIDS/HIV ملي مرکز، 

د څاري هیپاټایټس، 

STD، او د نري رنځ به )TB )د له مینځه وړلو څانګه

د تبرکولوز په اړه پوښتنې او ځوابونه
فهرست

 ..ځه ته واي؟ 4

ولې .  یا تبرکولوز الهم په متحده ایاالتو کې یوستونزمنه ناروغي ده؟ 4

تبرکولوز یا ). . څنګه خپور شو؟ 4

څوک د  ..ناروغی د اخته کېدو په خطرکې دی؟ 5

) . . .او .  څه توپیر دی؟ 5

د  ..ناروغي څه ته واي؟ 6

څوک د  ..ناروغۍ خطر لري؟ 7

د  ..ناروغی عالیم کومې یا څه دي؟ 8

د ) . . .یا .  تر منځ څه تړپیردی؟ 9

ایا زه د .  معاینات وکړم؟10

د .  لپاره کوم معاینات موجود دي؟10

څه وکړم که چرته زما د  ..معاینات مثتب وي؟12

څه به پیښ شي چې زه د ) . . .  .کالمیټ.ګورین ). .. سره واکسین وکړم؟12

که ه د نري رنځ ) هګنکانتان یا )انفیکشن( ولرمد زه څنګه کولی شم د .  ناروغۍ خپرېدومخه ونیسم؟13

د تسا فڅ لوک هداهج اوع يبناناروغی لپاره درمل استفاده کول څه جانبي عوارض لري؟ 14

څه وکړم که زه د  . .انتان ولرم؟ 16

که چرته ما کې ) . .معلوم شي.ایا زه ). . ناروغي بل چا ته خپرولی شم؟16

د  ..ناروغی درملنه څنګه کولی شو؟ 17

د .  ناروغۍ درملو جانبي عوارض څه دي؟18

ولې باید زه د  ..درمل د وخت لپاره استفاده کړم؟ 19

د بېال بېلو درملو مقاومت لرونکي TB  واپ هپاو په پراخه کچه د درملو مقاومت لرونکي  (Bڅ Tهش یڅه شی دي؟19

مستقیم مشاهده شوی درملنه ). .. څه ته واي؟20

زه څنګه ا په یاد لرم چې زما د  ..درمل استفاده کړم که زه په  . .کې نه یم؟ 21

زه څنګه کولی شم چې د  ..ناروغی د خپرېدو څخه مخنیوی وکړم؟22

د ). . ناروغی نورې سرچینی23
)TB )څه ته وايي؟

د  Tنناروغی د ) tuberculosi.M( tuberculosis Mycobacterium باکتریا له امله رامینځته کیږي. باکتریا یا میکروبونه 

معموال په سږو برید کوي. د )TB )مکروب کولی شي د بدن هرې برخې باندې برید وکړي، لکه پښتورګي، نخاع یا مغز. 

ښه خبرپه الره دی هغه خلک چې په TB اخته وي درملنه ېې کیدی شي که دوی طبي مرستې او وسایل وکاروي. 

ولې ) )لاالهم په متحده ااالتو کې وه ستونزمنه ناروغي ده؟

د TB ناروغي د مخنیوي او درملنې وړ ده مګر د نړۍ ترټولو زیاته وژونکی او ساري ناروغۍ هم ده. ساري ناروغي )TB )درلودل 

پدې معنی ده چې تاسو نورو ته د TB میکروبونه خپروئ. په تیرو څو کلونو کې، متحده ایاالتو کې تر ټولو کم د TB ناروغي پېښې ثبت 

شوي دي، خو ډیری خلک الهم د TB په ناروغی اخته دي. حتی د شمیر په کمیدو سره ال هم د TB ناروغي یوه ستونزه ده پداسې حال 

کې چې په متحده ایاالتو کې د TB د پېښو شمیر ټیټ شوی، د ځینو اشخاصو په پرتله د توکمیز او توکمیز اقلیت ګروپونو کې د TB کچه 

الهم لوړه ده. داځکه چې ځینې نژادي او قومي ګروپونه د TB د خطر فاکتورونو لري چې کولی شي د ناروغۍ پراختیا یه خپرېدو چانس 

ډیر کړي اوګوری 7 پاڼه

دا کتابچه د TB ناروغی په اړه عام پوښتنې ځوابوي. مهرباني وکړئ له خپل ډاکټر، نرس، یا نورو روغتیا پاملرنې چمتو کونکي څخه 

پوښتنه وکړئ که تاسو اضافي پوښتنې لرئ.

د  Tنناروغي څنکه خپرږي؟

د TB ناروغي د هوا له الرې یو انسان څخه بل انسان ته انتقالیږي. د TB میکروب په هوا کې خپریږي کله چې یو څوک د سږو یا 

ستوني په ساري ناروغي اخته وي ټوخی کوي، خبرې کوي یا شور کوي. نږدې ممکن عام وکړي د TB میکروبونو کې تنفس وکړي او 

په ناروغۍ اخته شي. 

کله چې څوک میکروبونو کې تنفس کوي، 

 د TB مېکروبونه کولی شي په سږو 

 کې میشته شي او بیا وده کوي. له هغه 

 ځایه، د TB مېکروب کولی شي د وینې 

 له الرې د بدن نورو برخو ته حرکت 

 وکړي لکه پښتورګي، نخاع یا مغز. 

د )TB )په اړه پوښتنې او ځوابونه 4
څوک د )TB )ناروغی په خطر کې دی؟

هر وکړی په ټي بي اخته کېدی شي  خو څني خلکو ته د د ټي بي اخته کېدو ډېرخطر وي.

	 په ځانګړي ډول هفه خلک چې د د ټی بي ناروغانو سره ډېرې اړیکې لري.

	 هغه وګړي چې ټي بي ناروغی لرونکی هېواد کې زیږیدلي وي یا ېې هغو هیوادونو ته سفر کړي وي چیرې چې د ټي بي 

ناروغي عامه ده، لکه مکسیکو ، فیلیپین ، ویتنام ، هند ، چین ، هیټي ، ګواتیماال او نور هیوادونه او داسې نور هېوادونه چې د ټي 

بي ناروغی کچه پکې لوړه وي. 

	 همداراز د روغتیا پاملرنې کارګران او نور وګړي کوم چې ټي بي د ژر منتقلېدو ځایونو کې کار یا ژوند کوي ، لکه بې کوره 

سرپناه ، زندانونه ، او د نرسنګ مرکزونه.

د ) )ناانفکشن ا )LTBI )څه َته وايي؟

ډیری وګړي چې د TB میکروبونو کې تنفس کوي او په ناروغۍ اخته کیږي، بدن ېې د دې وړتیا لري چې د TB میکروبونو سره مبارزه 

وکړي او له نورې ودې ېې مخه ونیسي  د  Tممېکروب غیر فعالږي، مګر دا په بدن کې ژوندي پاتې کیږي او وروسته فعال کیدی شي. 

دې ته )TB Latent )ویل کیږي او یا LTBI په لنډ ډول.

د LTBI ناروغی لرونکي وکړي

	 هیځ عالیم نه لري.

	 دوی نه ناروغه کیږي.

	 او نه هم د )TB )مېکروب ورڅخه خپریږي.

	 معموال د TB وینې مثبت معاینات لري یا د TB پوټکي مثبت عکس العمل لري. 

	 ممکن د )TB )ناروغي باندې اخته شي. که دوی د LTBI درملنه ونکړي )13( پاڼه اوګوری.

هغه وکړي چې د )LTBI )نښې ونلري دوی نشي کولی چې نورو ته د )TB )میکروبونه خپور کړي. خوکه د نري رنځ میکروبونه په 

بدن کې فعال شي او تقسیم شي، نو دغه وګړی به د )LTBI )درلودو څخه به د )TB )ناروغۍ باندې اخته شي. نو له همدې امله باید د 

)LBTI )ناروغی درملنه ژر وشي تر څو د )TB )ناروغی څخه وژغورل شي. په متحده ایاالتو کې د TB کنټرول لپاره د LTBI درملنه 

اړینه ده ځکه چې دا د پام وړ خطر کموي چې LTBI به د TB ناروغی ته وده ورکړي.

د )TB )په اړه پوښتنې او ځوابونه 5
د TB ځه ته وايي؟

که چیرې د معافیت سیسټم د )TB )میکروبونو د ودې مخه ونه نیسي، د TB میکروبونه په بدن کې تقسیمیږي او د )TB )ناروغۍ المل 

کیږي. د )TB )میکروبونه په بدن برید کوي، او که دا سږو ته الړ شي، د )TB )میکروب کولی شي په سږو کې سوری وکړي. د ځینې 

,وګړو په بدن )TB )اخته کیدو وروسته په اونیو کې وده کوي مښکې لدې نه چې د ده بدن د)TB )مېکروبونو سره مبارزه وکړي. هغه 

وګړي چې د )LTBI )په ناروغی اخته وي ممکن کلونه وروسته په )TB )اخته شي، کله چې د دوی د معافیت سیسټم د بل څه له امله 

ضعیف شوی وي. د )LTBI )درملنه د )TB )مخنیوي لپاره مؤثره تمامیږي. 

هغه وګړي چې د سږو یا ستوني ټي بي ناروغي لري ښاي دوی د )TB )میکروب خپلې کورنۍ ، ملګرو او نورو شاوخوا خلکو ته انتقال 

کړي. هغه وګړي چې د بدن نورو برخو کې په )TB )اخته وي، لکه پښتورګي یا نخاع، معموال نورو خلکو ته نه انتقالیږي.

هغه وګړي چې د )TB )ناروغان وي او نور خلک ورسره ډېروهت تېروي ممکن په دغه ناروغی ژر اخته شي. په دې کې د کورنی 

غړي ملګري،همکاران او همصنفیان شامل دي.

کله چې د ټي بي درملنه کوي باید بېال بېل درمل استفاده کړي. د څو اونیو لپاره د )TB )درملو اخیستو وروسته، ډاکټر د TB ناروغانو ته 

ویلی شي چې د دوی د )TB )مېکروب نور نورو خلکو ته نه انتقالیږي. ډېری د )TB )ناروغان باید شپږ میاشتې د )TB )درمل استفاده 

کړي تر څو و سمه درملنه ېې وشي.

د )TB )په اړه پوښتنې او ځوابونه 6
د )TB )ناروغی خطرات څه دي؟

ډیری وګړي داسې هم شته چې )LTBI )لري.هیڅکله د )TB )ناروغي وده پکې نه کوي. پداسې حال کې چې د )LTBI )لرونکي وګړي 

هر وکړی په ))Tن نه اخته کیږي  خو نږدې  %5-1 پورې وکړي که چرته درملنه ونکړي نو ښاي په )TB )ناروغی اخته شي. داسې 

اټکل کیږي چې په متحده ایاالتو کې %80 پېښې هعه ناروغانو ثبت شوي چې د )LTBI )درملنه ېې نده شوي له همدې امله TB ناروغۍ 

باندې اخته شوي دي. ځیني وګړي چې )LTBI )لري ډېر امکان لري چې په )TB )ناروغی باندې اخته شي. هغه وګړي چې د )TB )په 

ناروغی اخته کېدو ډېرخطرلري په دوه کټګوریو وېشل شوي:

.1 هغه وګړي چې اوسمهال د )TB )په مېکروبو باند اخته دي

.2 هغه وګړي چې داسې ناروغی لري چې د معافیت سستم ورته ضعیف یا )کمزوری( کوي لکه:

	 د )HIV )انتان یا )infection )

 د درملو کارول )لکه د پچکاری درملو کارول( 

	 د ) (arthrit)Rheumatoid )یا )s’Crohn )ناروغۍ لپاره تخصصي درملنه

	 د ارګانونه عملیاتونه

	 د پښتورګو جدي ناروغي لرونکي

	 د سر او غاړې سرطان

	 شکر ناروغان

	 طبي درملنه لکه )corticosteroids )

	 سیلیکوسیس یا )Silicosis )

	 کم وزن لرونکي

هغه کوچنیان چې د 5 کالو څخه کم عمر لري ډېر خطر لري چې د )TB )ناروغی پکې ژر وده وکړي چې کله پرې اخته شي. 

د )TB )په اړه پوښتنې او ځوابونه 7
د ) )انناروغی عالم څه کدای شي؟

د )TB )ناروغی عالیم دې پورې اړه لري چې د انسان د بدن په کومه برخه کې د )TB )مېکروب پرمختګ کوي. په سږو کې د )TB )

ناروغي ممکن الندې عالیم ولري.

ټوخی 

)د 3 اونیو څخه 

ډیر دوام کوي(

د ونې ا بلغم ټوخی 

)د سږو دننه بلغم( 

ډ سنې درد

 تبخولې زکام

 اشتها ختمد ستړا او کمزورتا د وزن کمېدل

د بدن په نورو برخو کې د )TB )ناروغۍ عالیم په الندې ډول دي:

	 د پښتورګو )TB )ممکن په ادرار کې د وینې المل شي.

	 د مننژیتس )TB )ممکن د سر درد یانورې ګډوډي المل شي.

	 د نخاع )TB)ممکن د مال درد المل شي.

	 د غشا )TB )ممکن د دروندوالی المل شي.

نورو معلوماتو لپاره چې د )TB )ناروغی درملنه باید څنګه کیږي وګوری 17 پاڼې.

	

	 	

	 	

د )TB )په اړه پوښتنې او ځوابونه 8
د ))Tن ناروغی او ))LTBت تر منځ څه توپر دی؟

د )TB )ناروغی او)LTBI )انتان تر منځ ډېرمهم توپیر دی. د )TB )ناروغی او )LTBI )ترمنځ توپیر باندې پوهېدل تاسو سره مرسته 

کوي. چې تاسو پوه شی چې تاسو په )LTBI )اخته یاست که په )TB). الندې جدول د دواړو ناروغیو تر منځ توپیرونه یو په یو تشریح 

کوي.

هغه وګړی چې

 )LTBI )لري.

هغه وګړی چې 

)TB )ناروغي لري.

کوم نارینه یا ښځې کې چې د )TB )مېکروب کم وي او 

ژوندې وي خو فعال نه وي

کوم وګړي کې چې زیات شمېر فعال د )TB )ناروغی 

مېکروب وي

عالیم نه لري عالیم لري لکه

	 سخت ټوخی لري کوم چې درې اونی دوام وکړي.

	 د سینې درد لري

	 په ټوخي کې د بلغم اخراج لري

	 ستړتیا او کمزورتیا

	 وزن کمېدل

	 اشتها نه لري

	 زکام

	 تبه

	 د شپې ډېر خولې کول

د ))Tم مېکروب نورو ته نشي انتقالېدی  ښاي د )TB )مېکروب نورو ته منتقل شي

د ناروغی احساس نه کوي ښاي د ناروغی احساس وکړي او ځینې عالیم هم ولري. لکه 

ټوخی تبه

معموال د )TB )پوټکي مثبت معاینات یا د )TB )بلډ با وینې 

معاینات د )TB )انتان یا )infection )ښیې

معموال د )TB )پوټکي مثبت معاینات یا د )TB )بلډ با وینې 

معاینات د )TB )انتان یا )infection )ښیې 

د سینې اېکسرې معاینات ېې نورمال وي او یو منفي 

)smear sputum )لري

معموال د سینې د اېکسرې معاینات ېې نورمال نه وي او مثبت 

)smear sputum )لري

باید د )LTBI )درملنه وکړي تر څو د )TB )ناروغی څخه 

ېې مخنیوی وشي

د )TB )د ناروغی درملنې ته اړتیا لري

TB

TB

TB

TB

TB

TB

TB

TB

TB

TB

TB TB

TB

TB

TB

TB TB

TB

TB TB

TB

TB

TB

TB TB

TB

د )TB )په اړه پوښتنې او ځوابونه 9
اا زه د ))Tم معانات وکړم؟

ته د )TB )معاینات تر سره کړه که چرته:

	 تا داسې خلکو سره وخت تېر کړی وي چې د )TB )ساري ناروغي ېې تېره کړې وي او یا هم د )TB )مریض وي.

	 که تاسو داسې هېوادونو کې زیږیدلي یاست یا مو سفر کړی وي چیرې چې )TB )ناروغي عامه وي، پشمول د مکسیکو، فیلیپین 

ویتنام، هند، چین، هایتي او ګواتیماال.

	 چرته چې تاسو ژوند کوی.او یا مو ژوند کړی وي. او یا هم داسې ډله کې ناسته کوی چېرې چې د)TB )ناروغي عامه وي.لکه 

زندان،د نرسنګ مرکز او سرپناه ځایونه.

	 که تاسو د روغتیا پاملرنې کار کونکی یاست چې د )TB )لرونکي ناروغۍ ناروغانو پاملرنه کوي. 

 که ته د یو داسې ټولنې غړی ېې چې هلته د ))LTBی یا ))Tن ناروغیو ناروغان یا مریضان وي او روغتیاي وسایل نه لري،عاید 

ېې کم ويااو یا د دواي توکو او الکولو غلط استفاده کیږي. 

سربیره پردې هغه کوچنیان چې له 5 کلونو څخه کم عمرلري .د )TB )ناروغۍ وده ېې په بدن کې زر کیږي کله چې پرې اخته شي. له 

همدې امله د هغه کوچنیانو د )TB )معاینات ډېر مهم دي کوم چې له داسې وګړو سره پاتې شوی وي چې د )TB )ناروغي پکې راښکاره 

شوی وي. 

د ))Tن ناروغی لپاره کوم معانات ضروري دي؟

د )TB )ناروغی لپاره دوه ډوله معاینات شتون لري: د TB وینې معاینه او د )TB )پوسټکي معاینه. ستاسو د روغتیا پاملرنې کارکونکي د 

)TB )ناروغی لپاره کوم د )TB )معاینات غوره کړي. فاکتورونه چې باید د معایناتو په وخت کې نظر کې ونیول شي. د معایناتو دلیل، د 

معایناتو شتون او لګښت. د روغتیا پاملرنې کارکونکي هڅول کیږي چې د )TB )د وینې نوي معاینات استفاده کړي ترڅو د )TB )معاینه 

په سمه توګه تر سره شي. عموما دې ته اړتیا نه وي چې یو وګړی دې د )TB )د وینې او پوستکي دواړه معاینات تر سره کړي.

د ) )یوونې معانه

د )TB )وینې معاینه د دې لپاره تر سره کیږي چې معلوم شي چې ایا ته په )TB )ناروغی اخته ېې که نه. د )TB )د وینې دوه معاینات د 

متحده ایاالتو د خواړو او درملو ادارې لخوا تصویب شوي او په متحده ایاالتو کې اوسمهال شتون لري.

R 	 QuantiFERON-د )TB )ګولډ پلس )Plus-QFT)

TB. 	 ®SPOT-T معاینات )Spot-T)

د )TB )په اړه پوښتنې او ځوابونه 10
تاسو کولی شی چې د ))Tد د وینې معاینات روغتیاي مرکز یا د ډاکټر دفتر کې ترسره کړی. د روغتیا پاملرنې کارکونکي به له تاسو 

څخه وینه واخلي یو البراتوار ته به ېې ولیږي او نتیجه به ترالسه کړی. که ستاسو د روغتیا څانګه د )TB )د وینې معاینه استعمال کړي، 

نو یوازې یو وار تګ ته بیا اړتیا لری.

مثبت د ))Tم معانات: معنی دا ده چې تاسو )TB )په ناروغی اخته یاست. تاسو ته د ځینو نورو معایناتو کولو ته هم 

 اړتیا شته  دې معایناتو سره به تاسوته معلوم شي چې ایا تاسو په ))LTBب باندې اخته شوي یاست که ه )TB )ناروغی. 

منفي د ) ) دد ونې معانه منفي د )TB )وینې معاینې معنی دا ده چې تاسو د )TB )په ناروغی اخته نه یاست. 

د )TB )د وینې معاینه د هغو وګړو لپاره وړاندیز شوې. -

	 هغه وګړي چې د )te–Guétle CalmelB) baciT ()BCG واکسین ېې کړي وي.

 هغه وګړي چې د ))Tپ پوسټکي معاینې ته د عکس العمل موندلو لپاره د دوهم ځل وخت اخستلو کې مشکالت ورته مواجع شوی 

وي.

د ))Tد د پوستکي معانه

د ))Tد د پوستکي معاینه ښاي د دې لپاره تر سره شي تر څو معلوم کړي چې ایا تاسو ته د )TB )مکروبو خو ندي اخیستي. تاسو خپل 

د پوستکي معاینات د روغتیا مرکز یا د ډاکټرکلینک کې ترسره کولی شۍ. د روغتیا پاملرنې کار کونکی به ستاسو د الس ښکته برخې 

پوټکي ته د ازموینې مایع )د توبرکولین یا PPD په نوم یادیږي( داخل کړي. د 2 یا 3 ورځو وروسته، تاسو باید بیرته راشئ ترڅو ستاسو 

د پوټکي ازموینه د روغتیا پاملرنې کار کونکي لخوا ولولئ  تاسو ممکن پړسوب ولرئ چیرې چې تاسو د ))tuberculiپ پچکاری کړی 

وي. د روغتیا پاملرنې کار کونکی به دا پړسوب اندازه کړي او تاسو ته به ووایی چې د معایناتو ته ستاسو عکس العمل مثبت دی که منفي. 

مثبت د پوستکي معانات: دا معنی لري چې دغه بدن ته د )TB )مېکروب وررسېدلي دي. تاسو ته د ځینو نورو 

+ معایناتو کولو ته هم اړتیا وي معایناتو سره به تاسوته معلوم شي چې ایا تاسو په )LTBI )باندې اخته شوي یاست که په 

)TB )ناروغی.

))Tن ناروغي احتمال نلر

   منفي د پوستکي معانات. دا پدې معنی ده چې د وګړي بدن معایناتو ته عکس العمل ندی ښودلی. او د )LTBI )یا 

که ستاسو د))Tم مېکروبونه وروستي وي   ستاسو د ))Tپ پوسټکي ازموینې عکس العمل ممکن الهم مثبت نه وي  ښاي تاسو د )TB )

مریض سره وخت تېرېدو وروسته 8 یا 10 اونی وروسته د پوستکي معاینې ته اړتیا پیدا شي. دا ځکه چې انتان یا )infection )څخه 

وروسته څو اونی نیسي چې ستاسود معافیت سیسټم د ))Tپ پوټکي معاینې ته عکس العمل و ښاي. که دوهمې معاینې ته ستاسو عکس 

العمل منفي وي.ډېر احتمال دی چې ستاسو د )TB )انتان یا )infection )نشته.

د )TB )په اړه پوښتنې او ځوابونه 11
څه وکړم که زما د ))Tا انتان معانات مثبت وي؟

که تاسو د )TB )وینې یا د )TB )پوسټکي معایناتو ته مثبت عکس العمل ولرئ ، نو ستاسو ډاکټر یا نرس به ستاسې نورمعاینات ترسره 

کړي ترڅو معلوم شي چې ایا تاسو د )TB )ناروغي خو نه لرئ. او دا معابینه شاید ستاسو د سینې ایکسرې اخیستل وي. شاید ستاسو د 

ټوخي بلغمو معاینات هم ترسره کړي. ځکه چې د )TB )مېکروب ممکن ستاسو د سږو پرته بل چیرې وموندل شي، ستاسو ډاکټر یا نرس 

ممکن ستاسو د )urine )یا ادرارو او د نسج نمونې واخلي او یا هم د دې پرته ستاسو نورمعاینات ترسره کړي. که په وخت مو د )LTBI )

انتان درملنه ونشي ښاي دا د )TB )په ناروغی بدل شي. که چرته تاسو د )LTBI )انتان سره مخ شی نو باید درملنه ېې وکړی ترڅو د 

)TB )ناروغی مخنیوی وشي.ووګوره 13 پاڼه (. که چرته تاسو د )TB )په ناروغی اخته شی نو تاسو باید درمل استفاده کړی ترڅو 

ستاسو ژر تر ژره دملنه وشي.ووګوری( )7( . 

څه به پښ شي که ما د e-Guérte Calmetl) bacilG(BC

واکسن کړي وي؟

))BCد د ))Tو واکسین دي  خو دا واکسین په متحده ایاالتو کې په پراخه کچه نه استفاده کیږي  او ډېروګړي چې د امریکا څخه برون 

زېږېدلي دي د )BCG )واکسین ېې استفاده کړي دي.

دا اکثرا په نورو هیوادونو کې کوچنیانونو ته ورکول کیږي چیرې چې د )TB )ناروغي ډیره عام ده. دا واکسین په ډېری هېوادونو کې د 

دې لپاره عامو وګړو ته ورکول کیږي تر څو د )ب ايبال بېلو ډولونو څخه ېې مخنیوی وشيد د ) )BB)(T واکسین فکر نه کیږي 

چې عام وګړي په سږو کې د )TB )ناروغۍ څخه وژغوري .کومه چې په متحده ایاالتو کې ترټولو عامه ناروغي ده.

په ځینو وګړو کې د ) ()BCG )واکسین ممکن د )TB )پوټکي مثبتې معاینې المل شي کله چې دوی د )TB )په میکروبونو نه وي 

اخته. په هرصورت د دې پوهیدو لپاره بله الره نشته چې د پوټکي مثبت ازموینې عکس العمل د )BCG )واکسین کولو له امله رامینځته 

شوی او که د )TB )ریښتیني انتان له امله رامینځته شوی. کله چې د پوټکي معاینه ګوری هغه وګړي چې د )BCG )واکسین ېې کړي 

وي او یا هم چا چې د پوټکي ازمعاینه مثبت عکس العمل ولري باید نورهم د )TB )ناروغۍ لپاره وڅېړل شي.ځکه 

ښاي دوی د )BCG )واکسین نه وي اخیستي. 

برعکس د )TB )پوټکي معاینه او د )TB )وینې معاینه مښکې د )BCG )واکسین کولو باندې اغیزه 

ونلري. له همدې امله د )TB )وینې معاینه هغه وګړو لپاره غورل وبلل شي چا چې د )BCG )

واکسین کړي وي.

BCGGCB

د )TB )په اړه پوښتنې او ځوابونه 12
که چرته ما ته )LTBI )انتان شوی وي نو زه څنګه د )TB )ناروغی د ودې څخه 

ځان ژغورلی شم؟

که په وخت مو د ))LTBا انتان درملنه ونشي ښاي دا د )TB )په ناروغی بدل شي. که چرته تا ته )LTBI )شوی وي نو باید ته ځپله د 

)TB )درملنه وکړې حتی که ته مریض هم نه ېې. د )LTBI )درملنه د )TB )مخنیوي لپاره اړینه ده ځکه چې دا د پام وړ خطرکموي چې 

)LTBI )د )TB )ناروغۍ باندې بدله کړي.

د )LTBI )درملنه د )TB )ناروغۍ مخنیوي لپاره مؤثره تمامیږي. د )LTBI )درملنې لپاره مونږ سره څو الرې موجودې دي. اوسمهال 

د )LTBI )درملنې لپاره لږ وخت ته اړتیا ده. کوم چې 6-9 پرځای اوس په 3-4 میاشتو کې کیږي. وړوکی د )LTBI )درملنې کورس 

اوږدمهاله کورس څخه ډېر محفوظ او موثره دی.

که تاسو )LTBI )لرئ نوتاسو د لوړ خطرلرونکې ډلې کې یاست ووګوره، 7 پاڼه دا خورا ډیر عاجل دی چې تاسو درمل واخلئ، نو 

تاسوبه د )TB )ناروغۍ څخه وژغورل شی. الندې درمل د )TB )لپاره استفاده کیږي.شاید ځینې نورد)LTBI )لپاره هم وي.

	

	

ایسونازډ یا (IN Isoniazid

	

	

ریفنټین یا (RP Rifapentine

	

	

ریفامپین یا (RI Rifampin

)CDC )یا تبرکولوز د کنټرولرانو ټولنې د )LTBI )لپاره الندې انتخابونو څخه د یو درملنې وړاندیز کړې. 

	 درې میاشتې په اونې کې یو وار د ایسونازډ ای Isonia یا ریفنټین 3H( Rifapentine استعمال.

	 څلور میاشتې هره ورځ د ریفامپین یا Rifampin استعمال.

	 یا هم درې میاشتې هرورځ ایسونازډ ی Isoniazایا ریفامپین 3H( Rifampin استعمال

که پورته درملنو څخه کوم دوز ستاسو لپاره انتخاب نه وي، د )LTBI )درملنې مؤثر دوز شتون لري چې پکې 6 یا 9 میاشتې پورې 

اسونیازید )isoniazid )تاسو استفاده کولی شی. کله چې آیسونیازید )isoniazid )خبره کیږي. ستاسو ډاکټر ممکن تاسو د خپل درملو 

سره ویټامین B ههم توسعه کړي  ستاسو ډاکټر شاید ستاسو د روغتیاي حاالتو ته په کتو سره تر ټولو موثره درملنه غوره کړي. ستاسو 

درملنه ممکن تعدیل شي که تاسو د هغه چا سره اړیکه کې وي چې د TB ناروغي د میکروبونو له امله رامینځته کیږي چې د اسونیازید یا 

رفیمپین په وړاندې مقاومت لري، د LTBI او TB ناروغۍ درملنې لپاره دوه خورا مهم درمل. د دې معنی دا ده چې دغه درمل شاید نور 

د )TB )مېکروب نشي مړه کولی.

ځینوخت د ناروغانو د )LTBI )درملنه کیږي که څه هم د دوی د )TB )د وینې معاینې پایله یا د )TB )پوټکي معاینې عکس العمل 

منفي هم وي. دا ډیری وختونه د کوچنیانو او په )HIV )اخته وګړو سره کیږي کوم چې له پخوا څخه د )TB )ناروغۍ باندې اخته وګړو 

څخه د یو چا سره وخت تیر کړی وي  دا ځکه چې دا ډول ډلې ا وګړي د )TB )مېکربونو لرلو وروسته د )TB )ناروغۍ د اخته 

کیدوخورا لوړ خطر کې دي. 

د )TB )په اړه پوښتنې او ځوابونه 13
کله چې خبره ستا د )LTBI )د درملنې شي.نو باید تا ډاکټرهره ورځ وګوري یا معاینه کړي. دا مهمه ده چې تاسو ته توسعه شوي درمل په 

سمه توګه استفاده شي. ډاکټر یا نرس به وګوري چې تاسواوس څنګه یاست. 

د )LTBI )انتان درملنې لپاره استفاده شوي درملو جانبي عوارض څه دي؟ 

ډیری وګړي کولی شي پرته له کومې ستونزې خپل د )LTBI )انتان درمل واخلي خو بیا هم په ځینې وخت کې جانبې اغیزې لري. ځینې 

جانبې اغېزې ېې وړې وې. د مثال په توګه ریفامپین یا ریفاپینټین درمل ممکن د بدن مایع نارنجي رنګ کولو المل شي لکه، لعاب، بولې 

اوښکې  یا خوله  او د مور شیدې  ښاي د بدن څخه نارنجي مایعات وځي خو بې ضرره به وي. دا نورمال دی او رنګ ممکن د وخت په 

تیریدو سره له منځه والړ شي. ډاکټر یا نرس ممکن تاسو ته مشوره درکړي چې نرم لینزیا کالي مه اغوندئ ځکه چې دا ممکن د تل لپاره 

داغي شي. که چېرې تاسو په دې کې یو جانبي اغېزې ولری نو تاسو باید د درمل استفاده کولو یا اخیستلو ته دوام ورکړي.

که چرته تاسو جدي جانبي عوارض ولری نو باد ژر تر ژره ډاکټر ا نرس ته مراجعه وکړی  ښاي تاسو ته وویل شي چې د )LTBI )

درمل بند کړی او یا هم د معایناتو تر سره کولو لپاره کلینک ته راشی. جدي جانبي اغېزې په الندې ډول دي:

	 سر دردي یا د سره ګرزېدل

	 اشتها له السه ورکول

	 زکام په څېر عالیم

	 شدید اسهال یا پیکه رنګه غټې بولې

	 د ساه بندي

	 د خفګان احساس کول

	 تبه

	 غیر ارادي وزن له السه ورکول

	 د بولو رنګ نصواري کېدل )لکه کافي یا کوال په څېر(

	 پوستکی او سترګې زیړېدل

	 د پوټکي چاودېدل یا خرابېدل

	 د السونو او پښو دوامداره پړسوب یا د پړسوب احساس 

	 دوامداره ستړیا یا ضعف 3 یا ډیرې ورځې دوام کوي

	 د معدې درد 

	 په اسانۍ سره وینه بهېدل

	 د هډوکو درد

	 مغز

	 استفراک کول 

د )TB )په اړه پوښتنې او ځوابونه 14
تاسو باید د اوسني درملو لیست چمتو کړئ چې تاسو یې د خپل روغتیا پاملرنې کارکونکو ته ویسی ترڅو د درملو تعامالتو څخه مخنیوی 

وشي. ځینې )Contraceptives( )د زیږون کنټرول ګولۍ( ممکن هم کار ونکړي کله چې تاسو د )TB )درمل استفاده کوی. دا ځکه 

چې د )TB )درمل ځینې وختونه د زیږون کنټرول ګولیو سره مداخله کولی شي او ممکن د زیږون کنټرول ګولۍ غیر مؤثره کړي. که 

تاسو د زیږون کنټرول ګولۍ استفاده کوی، نو د کوم نوي درملو پیل کولو دمخه خپل ډاکټر سره مشوره وکړئ. د )TB )درملو د جانبي 

اغېزو په اړه نورو معلومات د )CDC )د )TB )درملنه کې موندلی. د ناوړه پیښو پاڼه.

خبرداری: د الکولي مشروباتو څښل لکه شراب، بیر یا الکول ، پداسې حال کې چې د )TB )درملو واخیستل شي خطرناک ثابتېدایشي. د 

نورو معلوماتو لپاره خپل ډاکټر یا نرس سره مشوره وکړی.

هرڅوک چې )LTBI )لري باید د )TB )ناروغۍ عالیم وپیژني. )وګوری8 پاڼه( که تاسو د )TB )ناروغۍ عالیم لری. نو تاسو باید 

سمدستي یو ډاکټر ته مراجعه وکړی. 

ځینې وختونه د )LTBI )درملو اداره کولو کې مرستې ته اړتیا لري چې دوی یې باید واخلي. CDC د LTBI درملو تعقیب کونکي جوړ 

کړی ترڅو مریضان وکولی شي چې دوی )LTBI )درمل تنظیم او اداره کړي. پدې درملو تعقیب کونکو کې، د درملنې مهالویشونو، 

درملو اخیستو، او ډاکټر/کلینیک تماس معلوماتو لیکلو لپاره ځای موجود دی. د نښو نښانونویوچک لیست هم شته چې ممکن د )LTBI )

درملو اخیستو پرمهال وده وکړي. 

د درملو درې تعقیب کونکي الندې ډول دي. 

دوزه رجمن12 د)LTBI )انتان 

لپاره د درملو تعقب کونکی - د 

درملو تعقبونکی او د نښو چک 

لست

 په انګلیسي، هسپانوي، ټاګالوګ او 

ویتنامي ژبو کې موجود دي. 

ا ماشتو لپاره رجمن )R4 )

د))LTBا انتان لپاره د درملو تعقب 

کونکی   د درملو تعقبونکی او د 

نښو چک لست

په انګلیسي کې شته. 

درې ماشتې درمل هره ورځ 

اسونازډ پلس رفامپن 

 Rifampis plud(Isoniazi

3H( د )LTBI )انتان لپاره. 

چک لسټ 

)په انګلیسي کې(

د دې موادو ډاونلوډولو لپاره مراجعه وکړی. TB CDCد زدکړې موادو پآڼه. 

د LTBI په اړه د نورو معلوماتو لپاره، د CDC دې ویب پاڼو ته الړ شی: 

	 د LTBI درملي لپاره )Regimens)

	 پرېکړه وکړی چې کله به د )LTBI )درملنه کوی.

	 د )LTBI )درملنه د )Regimens )لنډمهاله کورس په واسطه

د )TB )په اړه پوښتنې او ځوابونه 15
څه وکړم که زه د )HIV )انتان ولرم؟

که چرته تاسو ته د انتان لری نو باید ژر تز ژره ېې درملنه وکړه ترڅو د نه بج پاتې شی. که چرته تاسو د )HIV )انتان لری نو باید ژر 

تز ژره ېې درملنه وکړه ځکه لکه څنګه چې LTBI ته ژر منتقل کیږي د دې نه زیات د HIV انتان TB ناروغی باندې بدلیږي. د خلکو 

په فکر ) (H)LTBI )انتان )TB )ته تر ټولو زیات وده کونکي دی. ټول وګړي چې )HIV )لري نو ژر باید )LTBI )معاینه ترسره 

کړي. تر څو ژر تر ژره ېې درملنه وشي. )HIV )باندې اخته خلکو لپاره د)LTBI )درملنې ډیری اغیزمن رژیمونه شتون لري. 

که چرته ما کې ))Tم معلوم شيااا زه )TB )ناروغي بل چا ته منتقلولی شم؟

که چرته تا د ))Tن ناروغي لرونکي وګړي سره وخت تېر کړی وي نو ښاي ته د )TB )مېکروب واخلې خو هماغه وخت به ېې بل چا 

ته خپور نکړې. یوازې د )TB )ناروغی لرونکی کولی شي د)TB )مېکروب نورو وګړو ته خپور کړي. مخکې لدې چې تاسو نورو ته 

د ))Tم میکروبونه خپور کړئ   تاسو ښآي د )TB )میکروبونو کې تنفس کړی وی نو. مېکروبونه به ستاسو بدن کې تقسیم شي او د 

))Tپ په ساری ناورغی باندې به اخته شي  او به داسې وخت کې ښاي تاسو د )TB )مېکروبونه نورو ته خپور کړی.

په ځنو وګړو کې چې د )TB )مېکروبونو کې تنفس کوي. نو د دوي بدن د مېکروبونو مقاومت کوي ترڅو نورو خپرېدو نه بچ وساتل 

شي  مېکروبونه په بدن کې غیر فعال وي او ژوندي پاتې ويخخو وروسته یو وار بیا فعالییت پیلوي  دې ته ))LTBو واي. هغه خلک چې 

) ()LTBI )مېکروبونه نه خپروي. هغه خلک چې )LTBI )لري درملنې ېې کېدایشي او د )TB )ناروغی نه بچ کېدی شي.

د )TB )په اړه پوښتنې او ځوابونه 16
د ))Tد د ناروغی درملنه څنګه تر سره کږي؟

د )TB )ناوغاانو لپاره یو ښه خبر دی! د دې درملنه د درملو په کارولو سره تقریبا هر وخت شونی ده. خو درمل باید د ډاکټء د هدایت په 

اساس استفاده شي.

که ته د )TB )ناورغي لرې نو باید بېال بېل د )TB )درمل واخلې. دا څکه باید ستا بدن کې ټول مېکروب مړه کړي. د )TB )بېال بېل 

درمل کارول به ستا بدن کې سم کار وکړي ټول مېکروب به مړه دې کړي او د )TB )درملو مقابل کې به ېې مقاومت ته پرېنږدي. 

مقاومت معنی دا ده چې درمل نور نشي کولی چې مېکروب مړه کړي.

د )TB )ناروغی لپاره عام استفاده شوي درمل په الندې ډول دي.

	 ایسونایزېډ (IN Isoniazid

	 ریفامپین (RI Rifampin

	 ایټامبټول (EM Ethambutol

	 پرېزینمایډ (PZ Pyrazinamide

که تاسو د سږو یا ستوني د )TB )ناروغي لرئ ، تاسو شاید ساري 

یاست. ته باید په کور کې پاتې شی مکتب او کار ته الړ نشې تر 

څو د )TB )مېکروب خپاره نکړی. او د درملو اخیستلو نه څو اونی 

وروسته ښاي جوړ شې او ساري نور هڅ خپره نکړې. ستاسو 

ډاکټر ا نرس به تاسو ته ووايي چې کله مکتب او کار بېرته تګ پل 

کړی. 

د )TB )ناروغی باید تاسو د نورمال ژوند تېرولو څخه منغ نکړي. عام 

وګړي کولی شي چې د پخو ا په څېر خپل ژوند ته ادامه ورکړي. که ته چرته 

د ډاکټر یا نرس د الرښونې پر اساس درمل واخلې نو دا درمل به ژر ستا بدن کې 

د )TB )مېکروب له منځه ویسي. او دا به تا د بیا مرېضېدو څخه وژغوري.

د )TB )په اړه پوښتنې او ځوابونه 17
د )TB )درمل څه جانبې اغېزې لري؟

که ته چرته د TB ناروغی درمل اخلې نو باید د ډاکټر په الرښوونې عمل وکړې. د )TB )ناروغي شاید جانبې عوارض ولري. ځینې 

جانبې اغېزې ېې وړې وې. خو ځینې نو ر جدي وي. که ته چرته جدي جانبي عوارض لرېنوسمدستي خپل ډاکټر ته مراجعه وکړی. 

ښاي تاسو ته د TB درملو د نه اخیستلو وویل شي او یا درته د کیلینک ته ورتلو وویل شي. جديجانبي عوارض الدنې ډول دي: 

	 د پوستکي خارښ

 پیکه یا د بدل لد

	 د معدې درد

	 د بولو نسواري کېدل

	 ستړیا

	 تبه درې ورځې یا ډېر وخت

	 د زکام په څېر عالیم

	 د اشتها ختمېدل

	 مغز

	 استفراک کول

	 د سترګو او پوټکي زیړېدل

	 سر ګرزېدل

	 د خولې شاوخوا پړسوب یا بې حسي

	 په السونو او پښو کې د دوامداره پړسوب 

احساس

	 د هډوکو درد 

	 په اسانۍ سره وینه بهېدل

ځینې جانبي عوارضکمزورېوي. د مثال په توګه، ریفامپین ممکن د بدن مایع نارنجي 

رنګ المل شي لکه بولې  لعاب  اوښکې  یا خوله  او د مور شیدې  ښاي د بدن 

څخه نارنجي مایعات وځي خو بې ضرره به وي. دا نورمال دی او رنګ ممکن 

د وخت په تیریدو سره له مینځه الړ شي. ډاکټر یا نرس ممکن تاسو ته مشوره 

درکړي چې د نرم شیان مه اغوندی ځکه چې لینز ممکن د تل لپاره داغي شي. 

که چېرې تاسو په دې کې یو جانبي اغېزې ولری نو تاسو باید د درمل استفاده 

کولو یا اخیستلو ته دوام ورکړي.

هغه درمل چې د)TB )ناروغۍ درملنې لپاره وړاندیز شوي ممکن د نورو درملو 

سره متقابل عمل وکړي. تاسو باید د اوسني درملو لیست چمتو کړئ چې تاسو یې د خپل 

روغتیا پاملرنې کارکونکو ته ورکړې ترڅو د درملو تعامالتو څخه مخنیوی وکړئ. 

د مثال په توګه د )TB )ناروغۍ لپاره درمل کولی شي د شفاهي امیندوارۍ )د زیږون کنټرول ګولۍ( سره متقابل عمل وکړي او ممکن 

د زیږون کنټرول ګولۍ ضعیفه کړي. پداسې حال کې چې تاسو د )TB )درمل اخلئ.اود زیږون کنټرول ګولۍ هم کاروئ نو باید د خپل 

ډاکټر سره د زیږون بدیل کنټرول په اړه مشوره وکړئ. که تاسو د )TB )درملنې پرمهال میتادون )د مخدره توکو اعتیاد درملنې لپاره 

کارول کیږي( اخلئ، تاسو ممکن د وتلو عالیم ولرئ. ستاسو ډاکټر یا نرس ممکن ستاسو د میتادون دوز تنظیم کولو ته اړتیا ولري.

تاسو کولی شی چې د ټي بي درملني په اړه نورو معلوماتو لپاره مراجعه وکړی TB CDC: ناوړه پېښېو پاڼه. 

د )TB )په اړه پوښتنې او ځوابونه 18
ولې ما ته د ) )انناوغی کې ډېر وخت د درملو اخستو اړتا ده؟

د )TB )مېکروب ډېر ورو له منځه زي. د )LTBI )د انتان درملنه شاید درې میاشتې یا دې نه 

ډېر وخت ونیسي او دا په دې اثر لري چې ستاد )TB )مېکروب څومره وخت نیسي. 

د )TB )ناروغي درمل عموما د 6 میاشتو څخه ډېر وخت نیسي چې د ټول د )TB )

مېکروب مړه کړي  ښاي ته د درملنې څخه یو څو اونی وروسته ښه احساس 

وکړې خو بیا صبر وکړه! د )TB )مېکروب ستا بدن کې ال هم ژوندي دي حتی 

که ته د ښه والي احساس هم وکړې. ته باید خپلو درملو اخیستلو ته ادامه ورکړې 

حتی که ستا د )TB )مېکروب مړه هم وي او هیڅ عالمه هم ونلرې.

ته ډېر خطر سره مخ کېدایشې که ته خپل درمله په سمه توګه استفاده نکړې. د 

)TB )مېکروب به درکې نور هم وده وکړي او ته به د ډېر وخت لپاره د مریضی 

احساس کوې  ښاي د )TB )مېکروب ستا د درملو مقابل کې مقاومت پیدا کړي. که 

چرته ستا پخواني درمل کار ونکړي نو ښاي ته ستا د )TB )درمل بدل کړل شي. او نوي 

درمل شاید د تا ته د ډېر وخت لپاره درکړي کوم چې عموما ډېر جانبي عوارض لري.

که ستا مرض ساری شي نو ښاي ته دا خپل خپلوانو ملګرو او نور هغه خلو ته خپور کړې چې ته ورسره ډېر وخت تېروې. دا ډېره مهمه 

ده چې ټول درمل استعمال کړې څنګه چې ډاکټر درته خودلې وي. 

drug-resiiB)  (mult DRMا (واو ) extensiveB TR(XD

-resistang(dru څه ته وايي؟

بازې وختونو کې د )TB )مېکروبونه د )TB )ناروغی لپاره درملو مقابل کې مقاومت کوي. دا په دې معنی ده چې دغه درمل نور د 

)TB )درمل نشي مړه کولی. 

)TB MDR )د )TB )هغه مېکروبونو له امله رامنڅته کیږي کوم چې د دوه مهمو درملو مقابل کې مقاومت کوي لکه isoniazid او 

rifampin. 

)TB MDR )د )TB XDR )یو جدي ډول ناروغي ده. )TB XDR )د )TB )یو نادر ډول دی چې د نږدې ټولو درملو په وړاندې 

مقاومت لري کوم چې د )TB )درملنې لپاره کارول کیږي.

که تاسو د خپل ډاکټر یا نرس لخوا توسعه شوي درمل ژر وانه خلی، نو د)TB )مېکروب ممکن د ځینې درملو په وړاندې مقاومت پیدا 

کړي. همدارازهغه خلک چې د هغه چا سره وخت تیروي چې د)TB MDR )یا)TB XDR )ناروغ وي کولی شي د )TB MDR )

مېکروب واخلي.

د )TB )په اړه پوښتنې او ځوابونه 19
)TB MDR )هفه خلکو کې ډېر عام دی کوم چې:

	 چا چې د )TB MDR )لرونکو خلکو سره وخت ډېر تېر کړی وي.

	 څو ک چې د ډاکټر یا نرس د هدایت پر اساس درمل نه اخلي.

	 )TB )پکې وده وکړي وروسته له هغې نه چې د)TB )درمل ېې اخیستي وي.

	 د هغه ځای نه راغلي وي کوم ځای کې چې )TB DR )عام وي.

هغه خلک چې )R D (M)TB XDR ولري باید خاص درملو سره ېې درملنه وشي. درملنه ېې شاید د عام )TB )ناروغی درملنې 

څخه ډېر وخت واخلي او درمل ېې شاید جانبي عوارض ولري  د ) TR)XDا او ) TR)MDن ناروغی لرونکی ښاي ډېر د مرګ په 

خطر کې ووسي. د )TB XDR )او )TB MDR )ناروغان ضرور باید د )TB )متخصص سره اوګوري تر څو دوي پوه شي چې ایا دا 

کار کوي. 

)DOT )څه ته وايي؟

د درملو ښه الره دا ده. چې باید مستقیم )DOT )واخلو دا په ځانګړي توګه )TB )درملنې لپاره یو ریښتینی الر ده. که ته )DOT )واخلې 

نو ته به د روغتیا پاملرنې کارکونکي هر ورځ وګورې.او یا هم اونې کې څو وارې. تاسو به داسې ځاۍ کې سره وګوری کوم ځای کې 

چې تاسو موافق یاستی  او دا به هم الیبکترونبکي یا )انالین( متود له الرې وي ستاسو شخصي ناسته به هم شاید ستاسو کور کلینیک 

یا بل مناسب ځاي کې تر سره شي. ته به خپل درمل داسې ځاي کې واخلي چې ستا د روغتیا پاملرنې کارکونکې به تا ته ګوري. ځینې 

د ))Tب برنامو واله اوس الیکترنیکي متودونو نه کار اخلي.د )TB )او )LTBI )دواړه ناروغیو لپاره. بریښنایی )eDOT )د شخصي 

)DOT )لپاره بدیل دی. که ستاسو په سیمه کې)eDOT )شتون ولري او تاسو د)eDOT )لپاره وړ یاست، د روغتیا پاملرنې کار کونکی 

به تاسو د )TB )درمل په اخیستلوله لرې څخه په سمارټ فون یا نورو ویډیو یا وړ بریښنایی وسیلو له الرې وګوري. )DOT )که په 

شخصي ډول وي یا د بریښنایی وسیلې کارول، تاسو سره په یاد ساتلو کې مرسته کوي چې خپل درمل واخلئ او خپله درملنه بشپړه کړئ. 

او دا په دې معنی چې ته به ژر تر ژره جوړ شې.

د روغتیا پاملرنې کارکونکې به هم ډاډ تر السه کړې چې ایا د )TB )درمل په سمه توګه کاروی څرنګه چې پکاردي. دغه کس به جانبي 

عوارض هم وګوري او د هغې پوښتنې ځواب به درکړې چې کومه ته )TB )ناروغی په 

اړه ورڅخه لرې.

حتی که )DOT )نه هم اخلې نو ته به ستا د درملنې پر مهال په بېالبېلو 

وختونو کې د ډاکټرانو لخوا روزمره چېک یا وکتل شې تر څو ډاډ 

تر السه شي هر څه په سمه توګه روان دي. دا به تر هغه دوام 

وکړي تر څو چې ته جوړ شوی نه ېې.

د )TB )په اړه پوښتنې او ځوابونه 20
زه څنګه اد ساتلی شم چې زه باد درمل واخلم که زه په ))DOن نه م.

یواځینی الر ستا د رغېدو دا ده چې باید دقیق د ډاکټر د هدایت په اساس درمل استفاده کړې  ښاي دا اسانه نه وي. که ته چرته )LTBI )

لري نو درې یا درې میاشتو څخه زیات د )LTBI )درمل واخلې. که ته چرته د )TB )ناروغي لري نو باید 6 میاشتو څخه زیات درمل 

واخلې. 

روټین باندې عمل کول کولی شي تاسو په یاد ساتلو کې مرسته وکړي چې د الرښوونه پر اساس د )TB )درمل واخلئ. دلته ځینې الرې 

شتون لري چې تاسو سره د درملو اخیستویا استعمالولو په یاد ساتلو کې مرسته کوي که تاسو د )LTBI )درمل اخلی یا د )TB )ناروغۍ 

درمل.

	 خپلې ګولی په خپل وخت ووخوری مثال تاسو کولی شی چې د سهار چای څښکلو نه 

مښکې ېې واخلی او یا هم د غاښونو بورس کولو څخه وروسته.

	 خپل د کورنی یو غړي ته ووایه چې د ګولی خوړل دریاد کړي.

	 هر ه ورځ جنتري کې نښه کوه چې تا ګولی خوړلي دي.

	 د یو اونی لپاره خپلې ې کولی خپل باکس کې ګده کوم چې ته کولی شې 

په الس کې ونیسې او یا هم جېب کې واچوې. 

	 د خپلو ګولیو تنظیم او اداره کولو لپاره د درملو تعقیبونکی 

وکاروئ. د )CDC )وېبپاڼه پرېنټ کېدونکی )LTBI )د درملو 

کنترولونکی لري. د )LTBI )د درملو کنترولونکی داسې خالي 

ځای لري چې تاسو کولی شی هلته خپل د درملنې نېټې د یو اونی 

لپاره د کولیو شمار او د ډاکټر د کلینیک شمېره یا معلومات ولیکی. د درملو 

تعقیب کونکي ډاونلوډولو لپاره مراجعه وکړه TB CDC زدکړې موادو لپاره.

نوټپ په اد ولره چې ټول درمل د کوچنانو څخه لرې وساتې.

که چرته تا یوه ورځ خپل درمل قضاء کړل نو دغه دوز پرېږده او یو بل دوز پیل کړه. خپل ډاکټر ته ووایا چې ما نه یو دوز هېر شوی دی 

د نورو الرښونو لپاره شاید ته خپل ډاکټر یا نرس سره خبره وکړې.

د )TB )په اړه پوښتنې او ځوابونه 21
څنګه کولی شم چې د ) )انناروغی خپردو مخنوی وکړم؟

تر ټولو مهم الره د دې دا ده چې باید د )TB )درمل د ډاکټر د الرښوونې په اساس استفاده کړو. او ته باید د ډاکټرانو څخه وخت واخلې. 

ستا ډاکټر یا نرس باید تا وګور ي چې اوس ته څنګه ېې؟ دا هر وخت یو بلې د سینې ایکسرې کولو ته اړتیا لري اویا هم ستا د ټوخي بلغم 

باید وکتل شي.)بلغم چې د سږو له الندې څخه ټوخیږي( معاینات به معلوم کړې چې ایا درمل کار کوي که نه؟ معاینات دا هم معلوموي 

چې ایا د )TB )مېکروب خپرېدونکي دي که نه. خپل د روغتیا پاملرنې کارکونکي هر هغه څه ووایا چې ناسم وي.

که ته چرته دومره د )TB )مریض ېې چې شفاخانې ته اړتیا لرې نو شاید ته به شفاخانې کې خاص 

کوټې کې بستر شې. دا کوټې داسې یو هوا کش یا )vent air )لري چې نورو کوټو ته د )TB )

مېکروب خپرېدو ته نه پرېږدي  کوم خلک چې دې کوټې کې کار کوي نو هغوي به ماسکونه 

اچوي تر څو د )TB )ناروفی څخه محفوظ پاتې شی. ته باید په کوټه کې پاتې شې ترڅو د 

)TB )مېکروبو خپروېدو څخه مخنیوی وشي. 

که ته چرته د ساری ناروغه ېې نو ته باید په بازې خبرو باندې عمل وکړې کوم چې 

نورو ته د خپرېدو نه مخنیوی کوي: 

	 خپل درمل د الرښوونې پر اساس واخله. دا ډېر مهمه ده. 

 همېشه خپله خوله د و ټیشو په ذریعه پټه کړه کله چې ته ټوخېږې خاندې یا 

پرنجی کوې  او دغه ټشو یا دسمال باید له ځان څخه لرې واچوې. 

	 د نور خلکو څخه ځان لرې وساته. د کورنی نورو غړو څخه لرې ووده شه. خپل 

کور کې خلک مه پرېږده چې راشي.

	 مکتب او کار ته هم مه زه. 

	 د کوټې یا تعمیر څخه بهر ووځه اوهوا واخله()که ډېره یخني نه وي( ))Tد داسې وړو کوچني ځایونو کې خپرږي چرته چې 

هوا نه چلیږي  کوټه یو هوا کش یا اګزاز ولکوه چې هوا بهر راوباسې  ښاي دغه هوا د مېکروبو څخه ډکه وي. که د خپلې 

کوټې سره نږدې ورسی لرې هغه هم خالصې کړه. دا به د دې فرصت کم کړي چې مېکروب خپاره شي ځکه دننه کومه هوا چې 

مېکروب لري او پاتې شوي وي راوځي.

په یاد ولره چې د )TB )ناروغي د هوا له الرې خپریږي. خلک د )TB )مېکروب د 

الس ورکولو،په کموډ کېناستلو او یا هم د لوخو تبادلې څخه نه اخلي.

د )TB )په اړه پوښتنې او ځوابونه 22
د دوه یا درې اونیو د درملو استعمال څخه وروسته ښاي ته مېکروب خپاره نکړې  ستا ډاکټر به تا ته ووايي چې کله باد ته کار او 

مکتب ته الړ شی. 

په یاد ولره ته به هلته جوړ شې کله چې ته درمل د ډاکټر د الرښوونې پر اساس استعمال کړې.

د هغه خلکو په اړه فکر وکړه چا چې تا سره شاید وخت تېر کړی وي  لکه د کورنی غړي  لنډ ملګري او همکاران  ځاي د روغتیا مرکز 

شاید د دوي د )TB )معاینه هم وکړي. TB ))کوچنیانو او د هغه خلکو لپاره خطر لري چې په )HIV )اخته وي. که چرته دوي په )TB )

مېکروبو باندې اخته وي نو دوی باید ژر تر ژره درمل واخلي تر څو د )TB )ناروغی ودې څخه وژغورل شي.

نور د )TB )منبع.

د ) )LTوااو ) )انناروغی په اړه نورو معلوماتو لپاره) ()CDC )وېبپاڼې ته رجوع وکړی.. دمریض )LTBI )او )TB )ناروغۍ 

په اړه مواد په ډیری ژبو کې هم شتون لري په ) ()CDC )د زدکړې د موادو پاڼه Resources TB Find.

د  Tححماې لپاره ووګوریمونږ TB یو. )CDC )د هغو خلکو شخصي تجربې هم په ګوته کوي چې د )LTBI )او)TB )ناروغۍ 

تشخیص او درملنه یې شوې وي، په بیله بیا د TB کنټرول متخصصینو کې کار کړی وي. مراجعه وکړیTB CDC شخصي د قیصو 

پاڼه د نورو معلوماتو لپاره 

د )TB )په اړه پوښتنې او ځوابونه 23
د نشرېدو نمبر: 301083

د نورو معلوماتو لپاره

او یا هم د TB موادو راغوښتلو لپاره

خپل ځاي روغتاي مرکز سره اړیکه کې شی.

د ناروغیو کنترول مخنوي مرکز

ملي د T,D ST,s Hepatitil Vira,S/AIDV HIممخنوي مرکز

 د تبرکولوزو د ختمېدو ډوژن 

TB_cdc @CDCTB@

tb/gov.cdc.www