# Dziennik Urzędowy C 230/14 l

| | ISSN 1977-1002 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 230 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Tom 5814 lipca 2015 |

ISSN 1977-1002

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 230

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Tom 5814 lipca 2015

---

| Powiadomienie nr | Spis treśći | Strona |
| --- | --- | --- |
| | I   Rezolucje, zalecenia i opinie |
| | OPINIE |
| | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny |
| | 503. sesja plenarna EKES-u w dniach 10 i 11 grudnia 2014 r. |
| 2015/C 230/01 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Rozwój lokalny kierowany przez społeczność (RLKS) jako narzędzie polityki spójności na lata 2014–2020 służące rozwojowi lokalnemu oraz rozwojowi obszarów wiejskich, miejskich i podmiejskich (opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji greckiej) | 1 |
| 2015/C 230/02 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie strategii UE dla regionu alpejskiego (opinia rozpoznawcza) | 9 |
| 2015/C 230/03 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie przepustowości portów lotniczych w UE (opinia rozpoznawcza na wniosek Komisji Europejskiej) | 17 |
| 2015/C 230/04 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Ukończenie tworzenia unii gospodarczej i walutowej: rola polityki podatkowej (opinia z inicjatywy własnej) | 24 |
| 2015/C 230/05 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie przemian przemysłowych w europejskim sektorze opakowaniowym (opinia z inicjatywy własnej) | 33 |
| 2015/C 230/06 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wkładu przemysłu drzewnego w bilans dwutlenku węgla (opinia z inicjatywy własnej) | 39 |
| 2015/C 230/07 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie filmu europejskiego w dobie cyfrowej (opinia z inicjatywy własnej) | 47 |
| 2015/C 230/08 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie społeczeństwa obywatelskiego w Rosji (opinia z inicjatywy własnej) | 52 |

Powiadomienie nr

Spis treśći

Strona

I   Rezolucje, zalecenia i opinie

OPINIE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

503. sesja plenarna EKES-u w dniach 10 i 11 grudnia 2014 r.

2015/C 230/01

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Rozwój lokalny kierowany przez społeczność (RLKS) jako narzędzie polityki spójności na lata 2014–2020 służące rozwojowi lokalnemu oraz rozwojowi obszarów wiejskich, miejskich i podmiejskich (opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji greckiej)

1

2015/C 230/02

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie strategii UE dla regionu alpejskiego (opinia rozpoznawcza)

9

2015/C 230/03

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie przepustowości portów lotniczych w UE (opinia rozpoznawcza na wniosek Komisji Europejskiej)

17

2015/C 230/04

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Ukończenie tworzenia unii gospodarczej i walutowej: rola polityki podatkowej (opinia z inicjatywy własnej)

24

2015/C 230/05

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie przemian przemysłowych w europejskim sektorze opakowaniowym (opinia z inicjatywy własnej)

33

2015/C 230/06

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wkładu przemysłu drzewnego w bilans dwutlenku węgla (opinia z inicjatywy własnej)

39

2015/C 230/07

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie filmu europejskiego w dobie cyfrowej (opinia z inicjatywy własnej)

47

2015/C 230/08

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie społeczeństwa obywatelskiego w Rosji (opinia z inicjatywy własnej)

52

---

| | III   Akty przygotowawcze |
| --- | --- |
| | EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY |
| | 503. sesja plenarna EKES-u w dniach 10 i 11 grudnia 2014 r. |
| 2015/C 230/09 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Badania naukowe i innowacje jako źródło ponownego wzrostu gospodarczegoCOM(2014) 339 final – SWD(2014) 181 final | 59 |
| 2015/C 230/10 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Program sprawności i wydajności regulacyjnej (REFIT): aktualna sytuacja i perspektywaCOM(2014) 368 final | 66 |
| 2015/C 230/11 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego W dążeniu do odnowy konsensusu w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej: Plan działania UE(COM(2014) 392 final) | 72 |
| 2015/C 230/12 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie białej księgi – W kierunku skuteczniejszej unijnej kontroli łączenia przedsiębiorstw (COM(2014) 449 final) | 77 |
| 2015/C 230/13 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie strategicznych ram UE dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2014–2020 (COM(2014) 332 final) | 82 |
| 2015/C 230/14 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie możliwości zasobooszczędności w sektorze budowlanym (COM(2014) 445 final), komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Ku gospodarce o obiegu zamkniętym: program zero odpadów dla Europy(COM(2014) 398 final) oraz wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy 2008/98/WE w sprawie odpadów, 94/62/WE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, 1999/31/WE w sprawie składowania odpadów, 2000/53/WE w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, 2006/66/WE w sprawie baterii i akumulatorów oraz zużytych baterii i akumulatorów i 2012/19/UE w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (COM(2014) 397 final – 2014/0201 (COD)) | 91 |
| 2015/C 230/15 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Plan działań ekologicznych dla MŚP. Umożliwienie MŚP przekształcenia wyzwań związanych z ochroną środowiska w możliwości biznesowe(COM(2014) 440 final) oraz komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Inicjatywa w zakresie zielonego zatrudnienia: pełne wykorzystanie potencjału zielonej gospodarki pod względem tworzenia miejsc pracy(COM(2014) 446 final) | 99 |
| 2015/C 230/16 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady Poprawa orientacji sytuacyjnej dzięki wzmocnionej współpracy między organami nadzoru morskiego: kolejne kroki w ramach wspólnego mechanizmu wymiany informacji dla obszaru morskiego UE(COM(2014) 451 final) | 107 |
| 2015/C 230/17 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie strategii na rzecz ochrony i egzekwowania praw własności intelektualnej w państwach trzecich (komunikat) (COM(2014) 389 final) | 112 |
| 2015/C 230/18 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przywozu do Unii produktów rolnych pochodzących z Turcji (tekst jednolity) COM(2014) 586 final – 2014/0272 (COD) | 117 |
| 2015/C 230/19 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zawieszającego niektóre koncesje związane z przywozem do Unii produktów rolnych pochodzących z Turcji (tekst jednolity) (COM(2014) 593 final – 2014/0275 (COD)) | 118 |
| 2015/C 230/20 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady otwierającego i ustalającego zarządzanie niektórymi unijnymi kontyngentami taryfowymi na wysokiej jakości wołowinę oraz na wieprzowinę, mięso drobiowe, pszenicę i mieszankę żyta z pszenicą, otręby, śrutę i inne pozostałości (tekst jednolity) (COM(2014) 594 final – 2014/0276 COD) | 119 |
| 2015/C 230/21 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wieloletni plan w odniesieniu do stad dorsza, śledzia i szprota w Morzu Bałtyckim oraz połowów eksploatujących te zasoby, zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 2187/2005 i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1098/2007 COM(2014) 614 final – 2014/0285 COD | 120 |
| 2015/C 230/22 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie środków ochronnych przewidzianych w Umowie między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Republiką Islandii (tekst jednolity) COM(2014) 308 final – 2014/0160 (COD) | 121 |
| 2015/C 230/23 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych reguł wywozu (tekst jednolity) COM(2014) 322 final – 2014/0167 (COD) | 122 |
| 2015/C 230/24 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych reguł przywozu (tekst jednolity) COM(2014) 321 final – 2014/0166 (COD) | 123 |
| 2015/C 230/25 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych reguł przywozu z niektórych państw trzecich (wersja przekształcona) (COM(2014) 323 final – 2014/0168 (COD)) | 124 |
| 2015/C 230/26 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych reguł dotyczących przywozu wyrobów włókienniczych z niektórych państw trzecich, nieobjętych umowami dwustronnymi, protokołami, innymi ustaleniami lub innymi szczegółowymi regułami Unii dotyczącymi przywozu (wersja przekształcona) COM(2014) 345 final – 2014/0177 (COD) | 125 |
| 2015/C 230/27 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego procedury unijne w zakresie wspólnej polityki handlowej w celu zapewnienia wykonania praw Unii zgodnie z zasadami handlu międzynarodowego, w szczególności tymi ustanowionymi pod auspicjami Światowej Organizacji Handlu (tekst jednolity) COM(2014) 341 final – 2014/0174 (COD) | 126 |
| 2015/C 230/28 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie środków, które Unia może podjąć po przyjęciu przez organ ds. rozstrzygania sporów WTO sprawozdania dotyczącego zagadnień antydumpingowych i antysubsydyjnych (tekst jednolity) COM(2014) 317 final – 2014/0163 (COD) | 127 |
| 2015/C 230/29 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie procedur dotyczących stosowania Układu o stabilizacji i stowarzyszeniu między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Czarnogóry, z drugiej strony (tekst jednolity) COM(2014) 374 final – 2014/0190 (COD) | 128 |
| 2015/C 230/30 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony przed przywozem towarów subsydiowanych z krajów niebędących członkami Unii Europejskiej (tekst jednolity) COM(2014) 660 final – 2014/0305 (COD) | 129 |

III   Akty przygotowawcze

EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY

503. sesja plenarna EKES-u w dniach 10 i 11 grudnia 2014 r.

2015/C 230/09

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Badania naukowe i innowacje jako źródło ponownego wzrostu gospodarczegoCOM(2014) 339 final – SWD(2014) 181 final

COM(2014) 339 final – SWD(2014) 181 final

59

2015/C 230/10

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Program sprawności i wydajności regulacyjnej (REFIT): aktualna sytuacja i perspektywaCOM(2014) 368 final

COM(2014) 368 final

66

2015/C 230/11

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego W dążeniu do odnowy konsensusu w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej: Plan działania UE(COM(2014) 392 final)

(COM(2014) 392 final)

72

2015/C 230/12

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie białej księgi – W kierunku skuteczniejszej unijnej kontroli łączenia przedsiębiorstw (COM(2014) 449 final)

(COM(2014) 449 final)

77

2015/C 230/13

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie strategicznych ram UE dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2014–2020 (COM(2014) 332 final)

(COM(2014) 332 final)

82

2015/C 230/14

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie możliwości zasobooszczędności w sektorze budowlanym (COM(2014) 445 final), komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Ku gospodarce o obiegu zamkniętym: program zero odpadów dla Europy(COM(2014) 398 final) oraz wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy 2008/98/WE w sprawie odpadów, 94/62/WE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, 1999/31/WE w sprawie składowania odpadów, 2000/53/WE w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, 2006/66/WE w sprawie baterii i akumulatorów oraz zużytych baterii i akumulatorów i 2012/19/UE w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (COM(2014) 397 final – 2014/0201 (COD))

(COM(2014) 445 final),

(COM(2014) 398 final)

(COM(2014) 397 final – 2014/0201 (COD))

91

2015/C 230/15

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Plan działań ekologicznych dla MŚP. Umożliwienie MŚP przekształcenia wyzwań związanych z ochroną środowiska w możliwości biznesowe(COM(2014) 440 final) oraz komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Inicjatywa w zakresie zielonego zatrudnienia: pełne wykorzystanie potencjału zielonej gospodarki pod względem tworzenia miejsc pracy(COM(2014) 446 final)

(COM(2014) 440 final)

(COM(2014) 446 final)

99

2015/C 230/16

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady Poprawa orientacji sytuacyjnej dzięki wzmocnionej współpracy między organami nadzoru morskiego: kolejne kroki w ramach wspólnego mechanizmu wymiany informacji dla obszaru morskiego UE(COM(2014) 451 final)

(COM(2014) 451 final)

107

2015/C 230/17

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie strategii na rzecz ochrony i egzekwowania praw własności intelektualnej w państwach trzecich (komunikat) (COM(2014) 389 final)

(COM(2014) 389 final)

112

2015/C 230/18

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przywozu do Unii produktów rolnych pochodzących z Turcji (tekst jednolity) COM(2014) 586 final – 2014/0272 (COD)

COM(2014) 586 final – 2014/0272 (COD)

117

2015/C 230/19

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zawieszającego niektóre koncesje związane z przywozem do Unii produktów rolnych pochodzących z Turcji (tekst jednolity) (COM(2014) 593 final – 2014/0275 (COD))

(COM(2014) 593 final – 2014/0275 (COD))

118

2015/C 230/20

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady otwierającego i ustalającego zarządzanie niektórymi unijnymi kontyngentami taryfowymi na wysokiej jakości wołowinę oraz na wieprzowinę, mięso drobiowe, pszenicę i mieszankę żyta z pszenicą, otręby, śrutę i inne pozostałości (tekst jednolity) (COM(2014) 594 final – 2014/0276 COD)

(COM(2014) 594 final – 2014/0276 COD)

119

2015/C 230/21

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wieloletni plan w odniesieniu do stad dorsza, śledzia i szprota w Morzu Bałtyckim oraz połowów eksploatujących te zasoby, zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 2187/2005 i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1098/2007 COM(2014) 614 final – 2014/0285 COD

COM(2014) 614 final – 2014/0285 COD

120

2015/C 230/22

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie środków ochronnych przewidzianych w Umowie między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Republiką Islandii (tekst jednolity) COM(2014) 308 final – 2014/0160 (COD)

COM(2014) 308 final – 2014/0160 (COD)

121

2015/C 230/23

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych reguł wywozu (tekst jednolity) COM(2014) 322 final – 2014/0167 (COD)

COM(2014) 322 final – 2014/0167 (COD)

122

2015/C 230/24

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych reguł przywozu (tekst jednolity) COM(2014) 321 final – 2014/0166 (COD)

COM(2014) 321 final – 2014/0166 (COD)

123

2015/C 230/25

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych reguł przywozu z niektórych państw trzecich (wersja przekształcona) (COM(2014) 323 final – 2014/0168 (COD))

(COM(2014) 323 final – 2014/0168 (COD))

124

2015/C 230/26

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych reguł dotyczących przywozu wyrobów włókienniczych z niektórych państw trzecich, nieobjętych umowami dwustronnymi, protokołami, innymi ustaleniami lub innymi szczegółowymi regułami Unii dotyczącymi przywozu (wersja przekształcona) COM(2014) 345 final – 2014/0177 (COD)

COM(2014) 345 final – 2014/0177 (COD)

125

2015/C 230/27

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego procedury unijne w zakresie wspólnej polityki handlowej w celu zapewnienia wykonania praw Unii zgodnie z zasadami handlu międzynarodowego, w szczególności tymi ustanowionymi pod auspicjami Światowej Organizacji Handlu (tekst jednolity) COM(2014) 341 final – 2014/0174 (COD)

COM(2014) 341 final – 2014/0174 (COD)

126

2015/C 230/28

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie środków, które Unia może podjąć po przyjęciu przez organ ds. rozstrzygania sporów WTO sprawozdania dotyczącego zagadnień antydumpingowych i antysubsydyjnych (tekst jednolity) COM(2014) 317 final – 2014/0163 (COD)

COM(2014) 317 final – 2014/0163 (COD)

127

2015/C 230/29

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie procedur dotyczących stosowania Układu o stabilizacji i stowarzyszeniu między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Czarnogóry, z drugiej strony (tekst jednolity) COM(2014) 374 final – 2014/0190 (COD)

COM(2014) 374 final – 2014/0190 (COD)

128

2015/C 230/30

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony przed przywozem towarów subsydiowanych z krajów niebędących członkami Unii Europejskiej (tekst jednolity) COM(2014) 660 final – 2014/0305 (COD)

COM(2014) 660 final – 2014/0305 (COD)

129

---

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

I Rezolucje, zalecenia i opinie

OPINIE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

503. sesja plenarna EKES-u w dniach 10 i 11 grudnia 2014 r.

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/1 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/1

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Rozwój lokalny kierowany przez społeczność (RLKS) jako narzędzie polityki spójności na lata 2014–2020 służące rozwojowi lokalnemu oraz rozwojowi obszarów wiejskich, miejskich i podmiejskich”

(opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji greckiej)

(2015/C 230/01)

| Sprawozdawca: | Roman HAKEN |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Roman HAKEN

Dnia 2 kwietnia 2014 r. Theodoros N. SOTIROPOULOS, ambasador i przewodniczący Komitetu Stałych Przedstawicieli, zwrócił się w imieniu prezydencji greckiej w Radzie UE do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o opracowanie opinii rozpoznawczej w sprawie:

„Rozwój lokalny kierowany przez społeczność (RLKS) jako narzędzie polityki spójności na lata 2014–2020 służące rozwojowi lokalnemu oraz rozwojowi obszarów wiejskich, miejskich i podmiejskich”.

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 18 listopada 2014 r.

Na 503. sesji plenarnej w dniach 10–11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z dnia 11 grudnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 133 do 2 (1 osoba wstrzymała się od głosu) przyjął niniejszą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES jest świadomy tego, że w ciągu ostatnich dwudziestu lat metoda LEADER udowodniła swą aktualność i użyteczność. Podejście to pomogło podmiotom z obszarów wiejskich w analizie długoterminowego potencjału ich regionu oraz sprawdziło się jako skuteczne i wydajne narzędzie realizacji polityk rozwoju. Komisja Europejska wspierała partnerski sposób finansowania projektów także poprzez inicjatywy wspólnotowe URBAN, URBACT, EQUAL czy też Lokalną Agendę 21, Transition Towns (miasta przemian) i terytorialne pakty na rzecz zatrudnienia. W rezultacie pojawił się rozwój lokalny kierowany przez społeczność (RLKS, ang. CLLD – Community-Led Local Development), nowsza wersja metody LEADER, która jest w pewnym sensie jej ewolucyjną zmianą. |
| --- | --- |

1.1.

EKES jest świadomy tego, że w ciągu ostatnich dwudziestu lat metoda LEADER udowodniła swą aktualność i użyteczność. Podejście to pomogło podmiotom z obszarów wiejskich w analizie długoterminowego potencjału ich regionu oraz sprawdziło się jako skuteczne i wydajne narzędzie realizacji polityk rozwoju. Komisja Europejska wspierała partnerski sposób finansowania projektów także poprzez inicjatywy wspólnotowe URBAN, URBACT, EQUAL czy też Lokalną Agendę 21, Transition Towns (miasta przemian) i terytorialne pakty na rzecz zatrudnienia. W rezultacie pojawił się rozwój lokalny kierowany przez społeczność (RLKS, ang. CLLD – Community-Led Local Development), nowsza wersja metody LEADER, która jest w pewnym sensie jej ewolucyjną zmianą.

| 1.2. | RLKS jest specjalnym narzędziem, które można stosować na poziomie niższym niż regionalny i które uzupełnia inne rodzaje wsparcia zapewnianego na poziomie lokalnym. Może aktywować i angażować lokalne społeczności i organizacje, tak by przyczyniały się do inteligentnego i zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu. RLKS wzmacnia spójność terytorialną i umożliwia osiągnięcie konkretnych celów politycznych, także w ramach stosunków z partnerami spoza UE. Umożliwia uzyskanie długotrwałego wzrostu dzięki skutecznemu wykorzystaniu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych z myślą o tworzeniu nowych miejsc pracy dobrej jakości i przedsiębiorstw z uwzględnieniem kierowanych przez społeczność działań w dziedzinie zmiany klimatu i zrównoważonego rozwoju, zgodnie ze strategią „Europa 2020”. |
| --- | --- |

1.2.

RLKS jest specjalnym narzędziem, które można stosować na poziomie niższym niż regionalny i które uzupełnia inne rodzaje wsparcia zapewnianego na poziomie lokalnym. Może aktywować i angażować lokalne społeczności i organizacje, tak by przyczyniały się do inteligentnego i zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu. RLKS wzmacnia spójność terytorialną i umożliwia osiągnięcie konkretnych celów politycznych, także w ramach stosunków z partnerami spoza UE. Umożliwia uzyskanie długotrwałego wzrostu dzięki skutecznemu wykorzystaniu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych z myślą o tworzeniu nowych miejsc pracy dobrej jakości i przedsiębiorstw z uwzględnieniem kierowanych przez społeczność działań w dziedzinie zmiany klimatu i zrównoważonego rozwoju, zgodnie ze strategią „Europa 2020”.

| 1.3. | RLKS musi zostać jak najszybciej przekształcony w narzędzie „SMART”, aby pomóc lokalnym podmiotom znaleźć drogę wyjścia z kryzysu gospodarczego i społecznego i odnowienia zaufania do polityki Unii Europejskiej. Trzeba kłaść nacisk na innowacyjne projekty, nowe miejsca pracy dobrej jakości i przedsiębiorczość oraz nasilić działania nakierowane na stawienie czoła zmianie klimatu, zrównoważony rozwój i włączenie społeczne, zgodnie z nową strategią „Europa 2020”. RLKS to nowy rodzaj partnerstwa sprzyjający tworzeniu innowacji społecznych. |
| --- | --- |

1.3.

RLKS musi zostać jak najszybciej przekształcony w narzędzie „SMART”, aby pomóc lokalnym podmiotom znaleźć drogę wyjścia z kryzysu gospodarczego i społecznego i odnowienia zaufania do polityki Unii Europejskiej. Trzeba kłaść nacisk na innowacyjne projekty, nowe miejsca pracy dobrej jakości i przedsiębiorczość oraz nasilić działania nakierowane na stawienie czoła zmianie klimatu, zrównoważony rozwój i włączenie społeczne, zgodnie z nową strategią „Europa 2020”. RLKS to nowy rodzaj partnerstwa sprzyjający tworzeniu innowacji społecznych.

| 1.4. | Większość państw członkowskich uwzględniło RLKS w umowach partnerstwa, co świadczy o tym, jak dużą wagę przywiązuje się obecnie do rozwoju lokalnego (1). Ten sposób multilateralnego zarządzania powinien zostać rozszerzony na wszystkie działania finansowane za pośrednictwem europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, można by nawet wprowadzić pewną obowiązkowość jego stosowania (min. 5 % działań). EKES popiera stopniowe wykorzystywanie tego narzędzia przez wszystkie państwa UE z poszanowaniem zasady partnerstwa i prowadzeniem wymiany sprawdzonych rozwiązań. |
| --- | --- |

1.4.

Większość państw członkowskich uwzględniło RLKS w umowach partnerstwa, co świadczy o tym, jak dużą wagę przywiązuje się obecnie do rozwoju lokalnego (1). Ten sposób multilateralnego zarządzania powinien zostać rozszerzony na wszystkie działania finansowane za pośrednictwem europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, można by nawet wprowadzić pewną obowiązkowość jego stosowania (min. 5 % działań). EKES popiera stopniowe wykorzystywanie tego narzędzia przez wszystkie państwa UE z poszanowaniem zasady partnerstwa i prowadzeniem wymiany sprawdzonych rozwiązań.

| 1.5. | EKES przyjmuje z zadowoleniem to, że Grecja i Włochy, sprawujące przewodnictwo w UE w 2014 r., przywiązują dużą wagę do polityki spójności jako cennego narzędzia pobudzania zrównoważonego wzrostu gospodarczego oraz przezwyciężania obecnego kryzysu gospodarczego w Europie. |
| --- | --- |

1.5.

EKES przyjmuje z zadowoleniem to, że Grecja i Włochy, sprawujące przewodnictwo w UE w 2014 r., przywiązują dużą wagę do polityki spójności jako cennego narzędzia pobudzania zrównoważonego wzrostu gospodarczego oraz przezwyciężania obecnego kryzysu gospodarczego w Europie.

| 1.6. | EKES oczekuje, że także niniejsza opinia okaże się pomocna przy realizacji projektów pilotażowych (finansowanych także ze środków Komisji Europejskiej) służących sprawdzeniu przydatności RLKS tam, gdzie obecnie nie jest stosowany, a zatem także w warunkach środowiska podmiejskiego, a zwłaszcza miejskiego, a jednocześnie poszerzeniu możliwości wykorzystania tego narzędzia. W odniesieniu do okresu 2014–2020 EKES popiera wykorzystywanie RLKS w ramach wszystkich funduszy i na obszarach zarówno wiejskich, jak i miejskich wszędzie tam, gdzie pojawi się zainteresowanie tą metodą. Chodzi o połączenie demokracji przedstawicielskiej i uczestniczącej, czyli narzędzie umożliwiające przedstawicielom administracji publicznej partnerską współpracę ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim i z obywatelami. |
| --- | --- |

1.6.

EKES oczekuje, że także niniejsza opinia okaże się pomocna przy realizacji projektów pilotażowych (finansowanych także ze środków Komisji Europejskiej) służących sprawdzeniu przydatności RLKS tam, gdzie obecnie nie jest stosowany, a zatem także w warunkach środowiska podmiejskiego, a zwłaszcza miejskiego, a jednocześnie poszerzeniu możliwości wykorzystania tego narzędzia. W odniesieniu do okresu 2014–2020 EKES popiera wykorzystywanie RLKS w ramach wszystkich funduszy i na obszarach zarówno wiejskich, jak i miejskich wszędzie tam, gdzie pojawi się zainteresowanie tą metodą. Chodzi o połączenie demokracji przedstawicielskiej i uczestniczącej, czyli narzędzie umożliwiające przedstawicielom administracji publicznej partnerską współpracę ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim i z obywatelami.

| 1.7. | EKES jest przekonany, że należy umożliwić podmiotom lokalnym – obywatelom, partnerom gospodarczym i społecznym, organizacjom pozarządowym non-profit i samorządom lokalnym – uczestniczenie np. w określaniu strategii rozwoju lokalnego w miejscu, w którym mieszkają, za pomocą metody RLKS. Poza tym na bazie doświadczeń związanych z metodą LEADER na obszarach wiejskich trzeba wypełnić konkretną treścią ideę miejskiego rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność, tak by miasta i obywatele byli świadomi tego, jakie rozwiązania będzie można proponować w ramach RLKS w miastach. |
| --- | --- |

1.7.

EKES jest przekonany, że należy umożliwić podmiotom lokalnym – obywatelom, partnerom gospodarczym i społecznym, organizacjom pozarządowym non-profit i samorządom lokalnym – uczestniczenie np. w określaniu strategii rozwoju lokalnego w miejscu, w którym mieszkają, za pomocą metody RLKS. Poza tym na bazie doświadczeń związanych z metodą LEADER na obszarach wiejskich trzeba wypełnić konkretną treścią ideę miejskiego rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność, tak by miasta i obywatele byli świadomi tego, jakie rozwiązania będzie można proponować w ramach RLKS w miastach.

| 1.8. | EKES z rozczarowaniem zauważa, że administracja publiczna często nie jest pozytywnie nastawiona do metody RLKS mimo jej skuteczności. Trzeba konieczne zająć się realizacją strategii, w ramach której informowano by wszystkie podmioty i w sposób profesjonalny wskazywano im kierunek działania, a także precyzyjniej zwracać się do władz publicznych oraz opracowywać i wdrażać strategie rozwoju lokalnego z myślą o wykorzystaniu tej okazji. Kwestia „własności wyników” w tego rodzaju grupach ma kluczowe znaczenie dla stabilności strategii rozwojowych w długim okresie i dla realizacji celów strategii „Europa 2020”. Aby narzędzie to mogło być stosowane z powodzeniem, niezbędne jest polityczne wsparcie na wszystkich poziomach (unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym). |
| --- | --- |

1.8.

EKES z rozczarowaniem zauważa, że administracja publiczna często nie jest pozytywnie nastawiona do metody RLKS mimo jej skuteczności. Trzeba konieczne zająć się realizacją strategii, w ramach której informowano by wszystkie podmioty i w sposób profesjonalny wskazywano im kierunek działania, a także precyzyjniej zwracać się do władz publicznych oraz opracowywać i wdrażać strategie rozwoju lokalnego z myślą o wykorzystaniu tej okazji. Kwestia „własności wyników” w tego rodzaju grupach ma kluczowe znaczenie dla stabilności strategii rozwojowych w długim okresie i dla realizacji celów strategii „Europa 2020”. Aby narzędzie to mogło być stosowane z powodzeniem, niezbędne jest polityczne wsparcie na wszystkich poziomach (unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym).

| 1.9. | EKES zwraca uwagę, że partnerzy gospodarczy i społeczni oraz zorganizowane społeczeństwo obywatelskie muszą być ściślej włączeni w RLKS, przy czym warunkiem jest wzmocnienie ich zdolności do odgrywania tej roli. Bezpośredni udział wszystkich tych partnerów w partnerstwie z administracją publiczną jest podstawą prawdziwej reprezentacji interesów i potrzeb obywateli. |
| --- | --- |

1.9.

EKES zwraca uwagę, że partnerzy gospodarczy i społeczni oraz zorganizowane społeczeństwo obywatelskie muszą być ściślej włączeni w RLKS, przy czym warunkiem jest wzmocnienie ich zdolności do odgrywania tej roli. Bezpośredni udział wszystkich tych partnerów w partnerstwie z administracją publiczną jest podstawą prawdziwej reprezentacji interesów i potrzeb obywateli.

| 1.10. | EKES sądzi, że RLKS jako innowacja w dziedzinie polityki regionalnej nie jest dostatecznie znany ani na poziomie lokalnym, ani na poziomie niektórych państw członkowskich, ani w ramach platform skupiających podmioty potencjalnie mogące wdrażać tę metodę. Aby pomóc w stosowaniu nowego instrumentu RLKS w ramach europejskich polityk, trzeba przeprowadzić szczegółową analizę oceniającą, jak poszczególne państwa podeszły do tego zagadnienia, oraz przedstawić zalecenia dotyczące skutecznego wdrażania RLKS. Powstanie w ten sposób opracowanie zawierające nie tylko przykłady sprawdzonych rozwiązań, ale także opis niepowodzeń, których należy w przyszłości unikać. EKES chciałby uczestniczyć w przygotowywaniu tej analizy, wraz z odpowiednimi jednostkami Komisji Europejskiej, Parlamentu Europejskiego, Rady i Komitetu Regionów. Analiza ta mogłaby być punktem wyjścia do utworzenia intergrupy ds. RLSK, będącej platformą międzyinstytucjonalną. |
| --- | --- |

1.10.

EKES sądzi, że RLKS jako innowacja w dziedzinie polityki regionalnej nie jest dostatecznie znany ani na poziomie lokalnym, ani na poziomie niektórych państw członkowskich, ani w ramach platform skupiających podmioty potencjalnie mogące wdrażać tę metodę. Aby pomóc w stosowaniu nowego instrumentu RLKS w ramach europejskich polityk, trzeba przeprowadzić szczegółową analizę oceniającą, jak poszczególne państwa podeszły do tego zagadnienia, oraz przedstawić zalecenia dotyczące skutecznego wdrażania RLKS. Powstanie w ten sposób opracowanie zawierające nie tylko przykłady sprawdzonych rozwiązań, ale także opis niepowodzeń, których należy w przyszłości unikać. EKES chciałby uczestniczyć w przygotowywaniu tej analizy, wraz z odpowiednimi jednostkami Komisji Europejskiej, Parlamentu Europejskiego, Rady i Komitetu Regionów. Analiza ta mogłaby być punktem wyjścia do utworzenia intergrupy ds. RLSK, będącej platformą międzyinstytucjonalną.

| 1.11. | EKES popiera następujące aspekty rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność:






  a) | finansowanie wielofunduszowe – należy monitorować i umacniać metodę RLKS w ramach finansowania wielofunduszowego w całej Europie i we wszystkich programach UE oraz starać się o jak najszybsze zainicjowanie kolejnego okresu programowania; |
| --- | --- | --- |

1.11.

EKES popiera następujące aspekty rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność:

a)

finansowanie wielofunduszowe – należy monitorować i umacniać metodę RLKS w ramach finansowania wielofunduszowego w całej Europie i we wszystkich programach UE oraz starać się o jak najszybsze zainicjowanie kolejnego okresu programowania;

| b) | ujednolicenie praktyk i sposobów podejścia – trzeba promować wysoki poziom jakości RLKS w UE, standaryzację funkcjonowania lokalnych grup działania (2) i wymianę sprawdzonych rozwiązań, a także wspierać usuwanie białych plam, aby można było rozszerzyć geograficzny i tematyczny zasięg metody LEADER, co jest warunkiem skutecznego działania metody LEADER/RLKS w ramach różnych programów UE; |
| --- | --- |

b)

ujednolicenie praktyk i sposobów podejścia – trzeba promować wysoki poziom jakości RLKS w UE, standaryzację funkcjonowania lokalnych grup działania (2) i wymianę sprawdzonych rozwiązań, a także wspierać usuwanie białych plam, aby można było rozszerzyć geograficzny i tematyczny zasięg metody LEADER, co jest warunkiem skutecznego działania metody LEADER/RLKS w ramach różnych programów UE;

| c) | tworzenie sieci i współpraca – jest to podstawowy warunek dobrego funkcjonowania metody RLKS; należy realizować projekty współpracy w ramach istniejących sieci, tworzyć sieci na poziomie regionalnym, krajowym i europejskim oraz uznać nakłady na tworzenie i działanie sieci (w tym składki członkowskie) za wydatki kwalifikujące się do wsparcia; |
| --- | --- |

c)

tworzenie sieci i współpraca – jest to podstawowy warunek dobrego funkcjonowania metody RLKS; należy realizować projekty współpracy w ramach istniejących sieci, tworzyć sieci na poziomie regionalnym, krajowym i europejskim oraz uznać nakłady na tworzenie i działanie sieci (w tym składki członkowskie) za wydatki kwalifikujące się do wsparcia;

| d) | poszerzenie zasięgu metody – należy wspierać wdrażanie metody RLKS także poza terytorium UE, np. w ramach negocjacji akcesyjnych czy polityki na rzecz rozwoju; |
| --- | --- |

d)

poszerzenie zasięgu metody – należy wspierać wdrażanie metody RLKS także poza terytorium UE, np. w ramach negocjacji akcesyjnych czy polityki na rzecz rozwoju;

| e) | uproszczenie procesu – należy zadbać o to, by nie nałożyć na te małe podmioty na szczeblu lokalnym nadmiernych obciążeń administracyjnych i wszędzie, gdzie to możliwe, ograniczyć sprawozdawczość, na ile to możliwe bez podważania wiarygodności; nie można też dopuszczać do tego, by właściwe organy wprowadzały zmiany w trakcie wdrażania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, należy za to jak najszybciej i na całym terytorium rozpocząć realizację programów informacyjnych oraz seminariów umożliwiających wymianę pozytywnych doświadczeń i wspierających podmioty publiczne i prywatne; |
| --- | --- |

e)

uproszczenie procesu – należy zadbać o to, by nie nałożyć na te małe podmioty na szczeblu lokalnym nadmiernych obciążeń administracyjnych i wszędzie, gdzie to możliwe, ograniczyć sprawozdawczość, na ile to możliwe bez podważania wiarygodności; nie można też dopuszczać do tego, by właściwe organy wprowadzały zmiany w trakcie wdrażania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, należy za to jak najszybciej i na całym terytorium rozpocząć realizację programów informacyjnych oraz seminariów umożliwiających wymianę pozytywnych doświadczeń i wspierających podmioty publiczne i prywatne;

| f) | budowania zdolności partnerów gospodarczych i społecznych oraz podmiotów społeczeństwa obywatelskiego, tak aby jak najwięcej partnerów mogło zaproponować działania dotyczące RLKS przed końcem okresu przedstawiania projektów (tzn. do 31 grudnia 2017 r.). |
| --- | --- |

f)

budowania zdolności partnerów gospodarczych i społecznych oraz podmiotów społeczeństwa obywatelskiego, tak aby jak najwięcej partnerów mogło zaproponować działania dotyczące RLKS przed końcem okresu przedstawiania projektów (tzn. do 31 grudnia 2017 r.).

| 1.12. | Metodę RLKS można z powodzeniem wykorzystywać nie tylko w odniesieniu do europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, ale także podczas rozdzielania własnych środków (pochodzących od szczebla lokalnego, regionalnego i krajowego). Dlatego ważne jest, by strategie rozwoju, konkretne projekty i sposoby ich wdrażania nie były jedynie dopasowywane do oczekiwanych środków pochodzących od UE, ale były odzwierciedleniem faktycznej potrzeby zmiany jakości życia lokalnej społeczności. |
| --- | --- |

1.12.

Metodę RLKS można z powodzeniem wykorzystywać nie tylko w odniesieniu do europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, ale także podczas rozdzielania własnych środków (pochodzących od szczebla lokalnego, regionalnego i krajowego). Dlatego ważne jest, by strategie rozwoju, konkretne projekty i sposoby ich wdrażania nie były jedynie dopasowywane do oczekiwanych środków pochodzących od UE, ale były odzwierciedleniem faktycznej potrzeby zmiany jakości życia lokalnej społeczności.

| 1.13. | Zdaniem EKES-u istotne znaczenie ma konsekwentne przestrzeganie podstawowych zasad metody RLKS. Wyważone partnerstwo, z udziałem lokalnej społeczności, powinno być warunkiem ex ante uzyskania dotacji. Z myślą o efektywnym rozwoju lokalnym nie można tolerować postaw czysto formalistycznych, gdzie władze lokalne w celu uzyskania dotacji jedynie deklarują stosowanie podejścia partnerskiego, podczas gdy w praktyce nie jest ono realizowane. Trzeba stworzyć system skutecznej kontroli i nadzoru chroniący przed nadużywaniem zasad RLKS. |
| --- | --- |

1.13.

Zdaniem EKES-u istotne znaczenie ma konsekwentne przestrzeganie podstawowych zasad metody RLKS. Wyważone partnerstwo, z udziałem lokalnej społeczności, powinno być warunkiem ex ante uzyskania dotacji. Z myślą o efektywnym rozwoju lokalnym nie można tolerować postaw czysto formalistycznych, gdzie władze lokalne w celu uzyskania dotacji jedynie deklarują stosowanie podejścia partnerskiego, podczas gdy w praktyce nie jest ono realizowane. Trzeba stworzyć system skutecznej kontroli i nadzoru chroniący przed nadużywaniem zasad RLKS.

| 1.14. | EKES stwierdza, że omawiane narzędzie charakteryzują cechy istotne nie tylko w okresie kryzysu gospodarczego, takie jak przejrzystość przepływów finansowych z budżetów publicznych, zwiększenie zaufania między organami administracji publicznej a mieszkańcami oraz skuteczność inwestycji środków. ONZ, OECD, Bank Światowy i inne instytucje także propagują podobne podejście oparte na partnerstwie. Chodzi tu o poszerzone podejście – wspierające stosowanie metod RLKS poza Europą, na przykład w ramach przedakcesyjnych negocjacji dotyczących polityki rozwoju oraz w ramach działań służących realizacji wytyczonych przez ONZ na 2015 r. celów dotyczących rozwoju zrównoważonego oraz wypełnieniu zobowiązań w zakresie zmian klimatu. |
| --- | --- |

1.14.

EKES stwierdza, że omawiane narzędzie charakteryzują cechy istotne nie tylko w okresie kryzysu gospodarczego, takie jak przejrzystość przepływów finansowych z budżetów publicznych, zwiększenie zaufania między organami administracji publicznej a mieszkańcami oraz skuteczność inwestycji środków. ONZ, OECD, Bank Światowy i inne instytucje także propagują podobne podejście oparte na partnerstwie. Chodzi tu o poszerzone podejście – wspierające stosowanie metod RLKS poza Europą, na przykład w ramach przedakcesyjnych negocjacji dotyczących polityki rozwoju oraz w ramach działań służących realizacji wytyczonych przez ONZ na 2015 r. celów dotyczących rozwoju zrównoważonego oraz wypełnieniu zobowiązań w zakresie zmian klimatu.

| 1.15. | EKES wskazuje trzy wyzwania, które mogą pojawić się w przyszłym okresie w związku z RLKS, jeśli chodzi o uproszczenia i ograniczenie obciążeń administracyjnych:






  a) | wspieranie tworzenia i rozwoju alternatywnych niezależnych systemów (platform) arbitrażowych czy pojednawczych, złożonych z ekspertów, służących szybkiemu i prostemu rozwiązywaniu problemów administracyjnych i finansowych oraz ewentualnych konfliktów między organami zarządczymi programów operacyjnych a podmiotami zarządzającymi projektami poszczególnych partnerstw (systemy te odgrywałyby rolę podobną jak audytorzy finansowi, tyle że nie tylko w odniesieniu do finansów); |
| --- | --- | --- |

1.15.

EKES wskazuje trzy wyzwania, które mogą pojawić się w przyszłym okresie w związku z RLKS, jeśli chodzi o uproszczenia i ograniczenie obciążeń administracyjnych:

a)

wspieranie tworzenia i rozwoju alternatywnych niezależnych systemów (platform) arbitrażowych czy pojednawczych, złożonych z ekspertów, służących szybkiemu i prostemu rozwiązywaniu problemów administracyjnych i finansowych oraz ewentualnych konfliktów między organami zarządczymi programów operacyjnych a podmiotami zarządzającymi projektami poszczególnych partnerstw (systemy te odgrywałyby rolę podobną jak audytorzy finansowi, tyle że nie tylko w odniesieniu do finansów);

| b) | wdrożenie w praktyce zasady, że organy wykonawcze (w tym kontrolujące sprawozdania z monitorowania) zajmują się: a) konkretną realizacją, wynikami i skutkami projektów oraz korzyściami z projektów; b) zasadnością wydatków; c) dotrzymywaniem terminów, a nie szczegółami, które pojawiają się w trakcie wypracowywania tych rezultatów; |
| --- | --- |

b)

wdrożenie w praktyce zasady, że organy wykonawcze (w tym kontrolujące sprawozdania z monitorowania) zajmują się: a) konkretną realizacją, wynikami i skutkami projektów oraz korzyściami z projektów; b) zasadnością wydatków; c) dotrzymywaniem terminów, a nie szczegółami, które pojawiają się w trakcie wypracowywania tych rezultatów;

| c) | ogłaszanie na danym obszarze także zaproszeń do przedstawiania zintegrowanych projektów przez szereg projektodawców (podobnie jak w przypadku EQUAL); |
| --- | --- |

c)

ogłaszanie na danym obszarze także zaproszeń do przedstawiania zintegrowanych projektów przez szereg projektodawców (podobnie jak w przypadku EQUAL);

| d) | w dziedzinie finansów należy zmienić dotychczasowe rozumienie nieprawidłowości i sposób interpretacji pojęcia naruszenia dyscypliny budżetowej:






  — | nie stosować nieproporcjonalnie sztywnej interpretacji w odniesieniu do bagatelnych, groszowych spraw, tzn. nie uznawać za nieprawidłowość przypadków, gdy nie zaksięgowano we właściwy sposób kwoty np. do 10 (czy 40) EUR lub gdy brakuje takiej kwoty, |
| --- | --- | --- |

d)

w dziedzinie finansów należy zmienić dotychczasowe rozumienie nieprawidłowości i sposób interpretacji pojęcia naruszenia dyscypliny budżetowej:

—

nie stosować nieproporcjonalnie sztywnej interpretacji w odniesieniu do bagatelnych, groszowych spraw, tzn. nie uznawać za nieprawidłowość przypadków, gdy nie zaksięgowano we właściwy sposób kwoty np. do 10 (czy 40) EUR lub gdy brakuje takiej kwoty,

| — | jednocześnie jeśli szkoda jest niższa niż nakłady na jej naprawienie (dla beneficjenta czy organu kontrolnego), nie należy się nią zajmować, lecz ewentualnie ją odnotować i dodać ją do innych małych szkód. |
| --- | --- |

—

jednocześnie jeśli szkoda jest niższa niż nakłady na jej naprawienie (dla beneficjenta czy organu kontrolnego), nie należy się nią zajmować, lecz ewentualnie ją odnotować i dodać ją do innych małych szkód.

| 1.16. | EKES zaleca, by w odniesieniu do różnych sposobów wykorzystywania programu RLKS używać różnych terminów, podobnie jak w przypadku wiejskich lokalnych grup działania i lokalnych grup działania w sektorze rybołówstwa. Miejskie lokalne grupy działania można by nazywać „miejskimi partnerstwami”, a rozwój lokalny kierowany przez społeczność na obszarach miejskich – RLKS-M (ang. CLLD-U). Dzięki temu łatwiej byłoby odróżnić, o jaki obszar chodzi, a także rozróżnić przepływy finansowe i to, gdzie są kierowane. Sugerujemy jednocześnie, by według udanego wzoru programu LEADER także w przypadku RLKS rozważyć nową nazwę – ciekawy akronim, z którym wszystkie podmioty mogłyby łatwiej się identyfikować. Nazwa jest nieodłączną częścią kampanii promocyjnej, a RLKS (CLLD) może pozostać w przypisie jako nazwa metody. |
| --- | --- |

1.16.

EKES zaleca, by w odniesieniu do różnych sposobów wykorzystywania programu RLKS używać różnych terminów, podobnie jak w przypadku wiejskich lokalnych grup działania i lokalnych grup działania w sektorze rybołówstwa. Miejskie lokalne grupy działania można by nazywać „miejskimi partnerstwami”, a rozwój lokalny kierowany przez społeczność na obszarach miejskich – RLKS-M (ang. CLLD-U). Dzięki temu łatwiej byłoby odróżnić, o jaki obszar chodzi, a także rozróżnić przepływy finansowe i to, gdzie są kierowane. Sugerujemy jednocześnie, by według udanego wzoru programu LEADER także w przypadku RLKS rozważyć nową nazwę – ciekawy akronim, z którym wszystkie podmioty mogłyby łatwiej się identyfikować. Nazwa jest nieodłączną częścią kampanii promocyjnej, a RLKS (CLLD) może pozostać w przypisie jako nazwa metody.

2.   Wprowadzenie do zagadnienia: rozwój lokalny kierowany przez społeczność i jego powstanie (program LEADER) – historia, oddziaływanie, stanowiska instytucji europejskich

| 2.1. | Podstawowe zasady metody LEADER – ich wartość dodana i zastosowanie w metodzie CLLD: |
| --- | --- |

2.1.

Podstawowe zasady metody LEADER – ich wartość dodana i zastosowanie w metodzie CLLD:

2.1.1.   Podejście dostosowane do potrzeb i cech danego obszaru

Z myślą o zrównoważonym rozwoju określonego mniejszego obszaru w programie wykorzystuje się faktyczny potencjał tego obszaru. Bierze się pod uwagę jego mocne i słabe strony, a opracowana strategia rozwoju odpowiada faktycznym potrzebom. Granice obszaru są wyznaczane nie tylko na podstawie granic administracyjnych i są elastyczne.

2.1.2.   Podejście oddolne

Podczas podejmowania decyzji i określania priorytetów strategii rozwoju przykłada się wielką wagę do zaangażowania lokalnej administracji i obywateli. Podkreślenie znaczenia najniższego poziomu jest najważniejszym z siedmiu punktów programu. Celem nie jest przy tym zastąpienie wyższego poziomu w kraju, ale raczej wsparcie interakcji między tymi poziomami.

2.1.3.   Lokalne grupy działania

Ważnym elementem programu jest wspieranie tworzenia lokalnych grup działania. Lokalne grupy mają łączyć partnerów z sektora publicznego, prywatnego i wolontariackiego oraz prowadzić do dialogu na temat kierunków rozwoju danego obszaru.

2.1.4.   Innowacyjne podejście

Program wspiera innowacje. Dąży do tworzenia nowych produktów, procesów, organizacji i rynków. Innowacyjność uzyskuje się dzięki zapewnieniu lokalnym grupom jak największej elastyczności.

2.1.5.   Podejście zintegrowane i wielosektorowe

Podejście przyjęte w programie kładzie nacisk na integrację różnych sektorów. Ideą jest skoordynowanie w ramach programu i włączenie do całościowych projektów zagadnień gospodarczych, społecznych, kulturowych i dotyczących środowiska.

2.1.6.   Tworzenie sieci

Program wspiera tworzenie sieci służących wymianie doświadczeń między uczestnikami. Sieci mogą mieć charakter instytucjonalny, gdy są finansowane przez Komisję Europejską, lub mniej formalny, gdy powstają na poziomie krajowym, terytorialnym czy lokalnym.

2.1.7.   Współpraca

Współpraca w ramach programu nie kończy się jednak na tworzeniu sieci. Lokalne grupy mogą też bezpośrednio współpracować, realizując jeden projekt tematyczny.

2.1.8.   Aktywizacja mieszkańców obszaru

Aby móc faktycznie pracować z mieszkańcami danego obszaru, trzeba nie tylko ich informować, ale też zapewniać warunki sprzyjające komunikacji i wzmocnić wiarę mieszkańców w to, że ich propozycje zostaną faktycznie rozważone i uwzględnione.

| 2.2. | Komitet Regionów postrzega „rozwój kierowany przez lokalną społeczność jako kluczowe narzędzie harmonijnego rozwoju obszarów miejskich i wiejskich, wzmacniające zdolność tworzenia powiązań z otaczającymi obszarami podmiejskimi i wiejskimi” (3). |
| --- | --- |

2.2.

Komitet Regionów postrzega „rozwój kierowany przez lokalną społeczność jako kluczowe narzędzie harmonijnego rozwoju obszarów miejskich i wiejskich, wzmacniające zdolność tworzenia powiązań z otaczającymi obszarami podmiejskimi i wiejskimi” (3).

| 2.3. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wydał szereg opinii dotyczących partnerskiej współpracy i uczestnictwa; niektóre z nich wymieniono w przypisie (4). |
| --- | --- |

2.3.

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wydał szereg opinii dotyczących partnerskiej współpracy i uczestnictwa; niektóre z nich wymieniono w przypisie (4).

| 2.4. | Komisja Europejska opublikowała materiały dotyczące wdrażania RLKS, oparte na doświadczeniach związanych z metodą LEADER: „Europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne. Wytyczne dla państw członkowskich i instytucji zarządzających programami. Wytyczne dla beneficjentów – Wytyczne dla podmiotów lokalnych dotyczące rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność” (5), „Guidance on Community Led Local Development in European Structural and Investment Funds” [„Wytyczne dotyczące rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych”] (6). |
| --- | --- |

2.4.

Komisja Europejska opublikowała materiały dotyczące wdrażania RLKS, oparte na doświadczeniach związanych z metodą LEADER: „Europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne. Wytyczne dla państw członkowskich i instytucji zarządzających programami. Wytyczne dla beneficjentów – Wytyczne dla podmiotów lokalnych dotyczące rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność” (5), „Guidance on Community Led Local Development in European Structural and Investment Funds” [„Wytyczne dotyczące rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych”] (6).

| 2.5. | Dokumenty te powinny być skuteczniej rozpowszechniane w ramach faktycznie proaktywnej strategii informacyjnej. Trzeba przy tym regularnie zapewniać przestrzeń do wspólnych spotkań podmiotów RLKS i ekspertów, aby umożliwić prowadzenie dyskusji i porównywanie sposobów podejścia w różnych regionach UE. Miejsce na takie działania mógłby zaoferować na przykład EKES. |
| --- | --- |

2.5.

Dokumenty te powinny być skuteczniej rozpowszechniane w ramach faktycznie proaktywnej strategii informacyjnej. Trzeba przy tym regularnie zapewniać przestrzeń do wspólnych spotkań podmiotów RLKS i ekspertów, aby umożliwić prowadzenie dyskusji i porównywanie sposobów podejścia w różnych regionach UE. Miejsce na takie działania mógłby zaoferować na przykład EKES.

3.   Lokalne grupy działania na obszarach wiejskich oraz wspieranie odgrywania przez nie roli w latach 2014–2020 – budżety publiczne pod publiczną kontrolą

| 3.1. | Lokalna grupa działania (LGD) to podstawowy element programu LEADER. Jest to lokalne partnerstwo, w którym proporcjonalnie reprezentowane są zarówno poszczególne sektory, jak i dziedziny działania. Lokalna grupa działania ma osobowość prawną oraz określone procedury zarządzania i podejmowania decyzji. Łącznie w UE istnieją 2  402 lokalne grupy działania wspierane z programu rozwoju obszarów wiejskich i innych narzędzi typu LEADER; ich działalność obejmuje swym zasięgiem 77 % całkowitego terytorium UE (7), tzn. ok. 90 % obszarów wiejskich i ponad 50 % ludności UE (8). |
| --- | --- |

3.1.

Lokalna grupa działania (LGD) to podstawowy element programu LEADER. Jest to lokalne partnerstwo, w którym proporcjonalnie reprezentowane są zarówno poszczególne sektory, jak i dziedziny działania. Lokalna grupa działania ma osobowość prawną oraz określone procedury zarządzania i podejmowania decyzji. Łącznie w UE istnieją 2  402 lokalne grupy działania wspierane z programu rozwoju obszarów wiejskich i innych narzędzi typu LEADER; ich działalność obejmuje swym zasięgiem 77 % całkowitego terytorium UE (7), tzn. ok. 90 % obszarów wiejskich i ponad 50 % ludności UE (8).

| 3.2. | Metoda LEADER sprawdziła się na tyle, że powinna w miarę możliwości zostać rozszerzona na całość obszarów wiejskich UE. Jednocześnie trzeba zapewnić kompatybilność przepisów dotyczących współpracy międzynarodowej LGD z różnych państw członkowskich. |
| --- | --- |

3.2.

Metoda LEADER sprawdziła się na tyle, że powinna w miarę możliwości zostać rozszerzona na całość obszarów wiejskich UE. Jednocześnie trzeba zapewnić kompatybilność przepisów dotyczących współpracy międzynarodowej LGD z różnych państw członkowskich.

| 3.3. | Wśród proponowanych priorytetów programu na lata 2014–2020 znalazły się także następujące:






  a) | młodzież na wsi – sprowadzenie młodych ludzi z centrów na obszary wiejskie, dzięki odpowiedniemu wykorzystaniu RLKS, zwiększeniu atrakcyjności obszarów wiejskich dla młodego pokolenia, wspieraniu rozwoju i dostępności technologii informacyjnych, wspieraniu kształcenia; |
| --- | --- | --- |

3.3.

Wśród proponowanych priorytetów programu na lata 2014–2020 znalazły się także następujące:

a)

młodzież na wsi – sprowadzenie młodych ludzi z centrów na obszary wiejskie, dzięki odpowiedniemu wykorzystaniu RLKS, zwiększeniu atrakcyjności obszarów wiejskich dla młodego pokolenia, wspieraniu rozwoju i dostępności technologii informacyjnych, wspieraniu kształcenia;

| b) | gospodarka lokalna – wspieranie gospodarki lokalnej, wspieranie małej przedsiębiorczości pozarolniczej (np. ożywienie rzemiosła i mikroprzedsiębiorstw) oraz małych i średnich przedsiębiorstw; |
| --- | --- |

b)

gospodarka lokalna – wspieranie gospodarki lokalnej, wspieranie małej przedsiębiorczości pozarolniczej (np. ożywienie rzemiosła i mikroprzedsiębiorstw) oraz małych i średnich przedsiębiorstw;

| c) | przedsiębiorczość społeczna – wzmocnienie przedsiębiorczości społecznej na poziomie lokalnym w sektorach innowacyjnych, co wpływa na tworzenie miejsc pracy i zrównoważony rozwój (np. turystykę, odnawialne źródła energii czy działalność kulturową i sportową); gospodarka społeczna musi być uznawana przez podmioty lokalne, krajowe i europejskie oraz przez innych partnerów gospodarczych za kwestię o kluczowym znaczeniu dla lokalnego rozwoju gospodarczego i społecznego; instytucje europejskie powinny zaproponować kampanie naświetlające wkład gospodarki społecznej w rozwój lokalny; powinny także opracować ogólne wytyczne dotyczące włączania przedsiębiorstw społecznych do partnerstwa na rzecz rozwoju lokalnego; dlatego też EKES proponuje tworzenie spółdzielni i innych przedsiębiorstw społecznych dzięki pomocy w postaci publicznych i prywatnych usług doradczych wspieranych przez lokalnych przedsiębiorców i inkubatory przedsiębiorczości na poziomie lokalnym; EKES proponuje, by propagować partnerstwo między lokalnymi przedsiębiorstwami społecznymi a administracją lokalną i regionalną w zakresie świadczenia potrzebnych usług (np. w dziedzinie włączenia społecznego, edukacji); |
| --- | --- |

c)

przedsiębiorczość społeczna – wzmocnienie przedsiębiorczości społecznej na poziomie lokalnym w sektorach innowacyjnych, co wpływa na tworzenie miejsc pracy i zrównoważony rozwój (np. turystykę, odnawialne źródła energii czy działalność kulturową i sportową); gospodarka społeczna musi być uznawana przez podmioty lokalne, krajowe i europejskie oraz przez innych partnerów gospodarczych za kwestię o kluczowym znaczeniu dla lokalnego rozwoju gospodarczego i społecznego; instytucje europejskie powinny zaproponować kampanie naświetlające wkład gospodarki społecznej w rozwój lokalny; powinny także opracować ogólne wytyczne dotyczące włączania przedsiębiorstw społecznych do partnerstwa na rzecz rozwoju lokalnego; dlatego też EKES proponuje tworzenie spółdzielni i innych przedsiębiorstw społecznych dzięki pomocy w postaci publicznych i prywatnych usług doradczych wspieranych przez lokalnych przedsiębiorców i inkubatory przedsiębiorczości na poziomie lokalnym; EKES proponuje, by propagować partnerstwo między lokalnymi przedsiębiorstwami społecznymi a administracją lokalną i regionalną w zakresie świadczenia potrzebnych usług (np. w dziedzinie włączenia społecznego, edukacji);

| d) | produkcja zdrowej żywności i produkty regionalne; |
| --- | --- |

d)

produkcja zdrowej żywności i produkty regionalne;

| e) | rozwój infrastruktury technicznej (np. oczyszczalni ścieków, w tym przydomowych i roślinnych); |
| --- | --- |

e)

rozwój infrastruktury technicznej (np. oczyszczalni ścieków, w tym przydomowych i roślinnych);

| f) | transformacja w społeczeństwo niskoemisyjne i funkcjonujące zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju; mogłoby to mieć odzwierciedlenie we wskaźnikach i celach RLKS dotyczących zrównoważonego rozwoju i zmiany klimatu oraz w realizacji wytyczonych przez ONZ na 2015 r. celów dotyczących rozwoju zrównoważonego oraz wypełnianiu zobowiązań w zakresie zmiany klimatu. |
| --- | --- |

f)

transformacja w społeczeństwo niskoemisyjne i funkcjonujące zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju; mogłoby to mieć odzwierciedlenie we wskaźnikach i celach RLKS dotyczących zrównoważonego rozwoju i zmiany klimatu oraz w realizacji wytyczonych przez ONZ na 2015 r. celów dotyczących rozwoju zrównoważonego oraz wypełnianiu zobowiązań w zakresie zmiany klimatu.

| g) | skuteczne wykorzystanie istniejących sieci (np. krajowych sieci obszarów wiejskich). |
| --- | --- |

g)

skuteczne wykorzystanie istniejących sieci (np. krajowych sieci obszarów wiejskich).

4.   Obszary podmiejskie i lokalne grupy działania w sektorze rybołówstwa – specyficzne wyzwania

| 4.1. | Przestrzeń, gdzie miasto i wieś bezpośrednio stykają się ze sobą, stwarza możliwości efektywnego wykorzystania RLKS. Instrument tego rodzaju umożliwia reagowanie na zmiany funkcjonowania przestrzeni i uwzględnianie powiązań funkcjonalnych na danym terytorium. Powiązania między miastem a podmiejskimi obszarami wiejskimi są bardzo silne i warto podejść do nich w odpowiednio przystosowany sposób. |
| --- | --- |

4.1.

Przestrzeń, gdzie miasto i wieś bezpośrednio stykają się ze sobą, stwarza możliwości efektywnego wykorzystania RLKS. Instrument tego rodzaju umożliwia reagowanie na zmiany funkcjonowania przestrzeni i uwzględnianie powiązań funkcjonalnych na danym terytorium. Powiązania między miastem a podmiejskimi obszarami wiejskimi są bardzo silne i warto podejść do nich w odpowiednio przystosowany sposób.

| 4.2. | Na obszarach podmiejskich występują specyficzne problemy (wyzwania), które można rozwiązywać za pośrednictwem RLKS. Podstawowe wyzwania to zrównoważona mobilność, budowanie społecznie spójnej społeczności, określenie priorytetów w zakresie użytkowania gruntów. Obszary podmiejskie to tereny wokół miast liczących ponad 25  000 mieszkańców. Warto wspomnieć tu o wspólnym projekcie badawczym OECD i Komisji Europejskiej „Rurban”, którego celem była identyfikacja i ocena formalnych i nieformalnych partnerstw miejsko-wiejskich oraz ich wkładu w rozwój lokalny (9). |
| --- | --- |

4.2.

Na obszarach podmiejskich występują specyficzne problemy (wyzwania), które można rozwiązywać za pośrednictwem RLKS. Podstawowe wyzwania to zrównoważona mobilność, budowanie społecznie spójnej społeczności, określenie priorytetów w zakresie użytkowania gruntów. Obszary podmiejskie to tereny wokół miast liczących ponad 25  000 mieszkańców. Warto wspomnieć tu o wspólnym projekcie badawczym OECD i Komisji Europejskiej „Rurban”, którego celem była identyfikacja i ocena formalnych i nieformalnych partnerstw miejsko-wiejskich oraz ich wkładu w rozwój lokalny (9).

| 4.3. | Od 2007 r. rozwój lokalny był też wykorzystywany w ramach Europejskiego Funduszu Rybackiego w celu wspierania zrównoważonego rozwoju społeczności rybackich za pośrednictwem lokalnych grup działania w sektorze rybołówstwa. |
| --- | --- |

4.3.

Od 2007 r. rozwój lokalny był też wykorzystywany w ramach Europejskiego Funduszu Rybackiego w celu wspierania zrównoważonego rozwoju społeczności rybackich za pośrednictwem lokalnych grup działania w sektorze rybołówstwa.

5.   Obszary miejskie – aktywizacja mieszkańców i zagwarantowanie finansowania rozwoju lokalnego

| 5.1. | Nie ma jednej definicji obszarów miejskich, więc zakłada się wykorzystywanie krajowych i lokalnych zasad i zwyczajów. W przypadku obszarów wiejskich używa się kryterium maksymalnej wielkości miasta – liczba jego mieszkańców musi być niższa niż 25  000. Analogicznie można to zastosować także w odniesieniu do obszarów miejskich (w tym przypadku przyjmując 10  000 jako minimalną liczbę mieszkańców, a 1 50  000 jako liczbę maksymalną). Administrację publiczną powinny reprezentować osoby odpowiedzialne za dane terytorium, najlepiej wspólnie osoby z centralnych władz miasta i z władz określonej(-nych) części miasta (np. określonej dzielnicy, społecznie wykluczonego obszaru, obszaru miasta dotkniętego określonym problemem itd.). |
| --- | --- |

5.1.

Nie ma jednej definicji obszarów miejskich, więc zakłada się wykorzystywanie krajowych i lokalnych zasad i zwyczajów. W przypadku obszarów wiejskich używa się kryterium maksymalnej wielkości miasta – liczba jego mieszkańców musi być niższa niż 25  000. Analogicznie można to zastosować także w odniesieniu do obszarów miejskich (w tym przypadku przyjmując 10  000 jako minimalną liczbę mieszkańców, a 1 50  000 jako liczbę maksymalną). Administrację publiczną powinny reprezentować osoby odpowiedzialne za dane terytorium, najlepiej wspólnie osoby z centralnych władz miasta i z władz określonej(-nych) części miasta (np. określonej dzielnicy, społecznie wykluczonego obszaru, obszaru miasta dotkniętego określonym problemem itd.).

| 5.2. | Źródłem inspiracji mogą być doświadczenia konkretnych miast, zgromadzone w ramach ich udziału w realizacji programu operacyjnego URBACT II i w europejskiej sieci rozwoju wiedzy (10) (a w przyszłości w platformie na rzecz rozwoju obszarów miejskich) (11). Warto wspomnieć także o doświadczeniach miast przemian (Transition Towns) i społeczności permakulturowych (Permaculture Communities), w ramach których tysiące lokalnych społeczności w całej UE z powodzeniem promowało kierowany przez społeczność rozwój zrównoważony. |
| --- | --- |

5.2.

Źródłem inspiracji mogą być doświadczenia konkretnych miast, zgromadzone w ramach ich udziału w realizacji programu operacyjnego URBACT II i w europejskiej sieci rozwoju wiedzy (10) (a w przyszłości w platformie na rzecz rozwoju obszarów miejskich) (11). Warto wspomnieć także o doświadczeniach miast przemian (Transition Towns) i społeczności permakulturowych (Permaculture Communities), w ramach których tysiące lokalnych społeczności w całej UE z powodzeniem promowało kierowany przez społeczność rozwój zrównoważony.

| 5.3. | Dwadzieścia lat doświadczeń na obszarach wiejskich oznacza także, że to obszary wiejskie będą wzorem dla miast – na przykład w okresie przejściowym, który zostanie poddany ocenie. Dzięki temu w praktyce przy dalszym eksperckim wsparciu i doradztwie uda się skutecznie przejąć metodologię działania. |
| --- | --- |

5.3.

Dwadzieścia lat doświadczeń na obszarach wiejskich oznacza także, że to obszary wiejskie będą wzorem dla miast – na przykład w okresie przejściowym, który zostanie poddany ocenie. Dzięki temu w praktyce przy dalszym eksperckim wsparciu i doradztwie uda się skutecznie przejąć metodologię działania.

| 5.4. | Już w okresie programowania 2007–2013 tworzone były w miastach organy doradcze podobne do lokalnych grup wsparcia URBACT, które zostały włączone do procesu opracowywania lokalnych planów działania. Inaczej niż w przypadku metod LEADER i RLKS były to luźniejsze grupy doradcze złożone z ekspertów i nie było ściśle wymagane, by były w nich reprezentowane poszczególne sektory. Skład tych grup był uzależniony od tematyki konkretnego omawianego projektu. Działania lokalnych grup wsparcia nie były wspierane finansowo z programu operacyjnego URBACT II. Aby zasada partnerstwa skuteczniej funkcjonowała także na obszarach miejskich, konieczne jest tworzenie partnerstw na bazie RLKS i udostępnienie im odpowiednich środków na finansowanie działań. Podejście to „będzie można stosować także na obszarach miejskich oraz łączyć w tym działaniu obszary miejskie i funkcjonalne otoczenie miast średnich i małych, jako lokalnych czy subregionalnych centrów rozwoju” (12). |
| --- | --- |

5.4.

Już w okresie programowania 2007–2013 tworzone były w miastach organy doradcze podobne do lokalnych grup wsparcia URBACT, które zostały włączone do procesu opracowywania lokalnych planów działania. Inaczej niż w przypadku metod LEADER i RLKS były to luźniejsze grupy doradcze złożone z ekspertów i nie było ściśle wymagane, by były w nich reprezentowane poszczególne sektory. Skład tych grup był uzależniony od tematyki konkretnego omawianego projektu. Działania lokalnych grup wsparcia nie były wspierane finansowo z programu operacyjnego URBACT II. Aby zasada partnerstwa skuteczniej funkcjonowała także na obszarach miejskich, konieczne jest tworzenie partnerstw na bazie RLKS i udostępnienie im odpowiednich środków na finansowanie działań. Podejście to „będzie można stosować także na obszarach miejskich oraz łączyć w tym działaniu obszary miejskie i funkcjonalne otoczenie miast średnich i małych, jako lokalnych czy subregionalnych centrów rozwoju” (12).

| 5.5. | Z uwagi na problemy, jakie trzeba rozwiązywać w miastach, różne programy operacyjne są właściwym narzędziem finansowania projektów pilotażowych za pośrednictwem RLKS. Proponujemy zatem, by metodę rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność i strategie stworzone dzięki niej w programach pilotażowych wykorzystywać w odniesieniu do finansowania działań na obszarze miast (np. w dziedzinie ochrony środowiska, ochrony zabytków i dziedzictwa kulturowego itd.) (13). |
| --- | --- |

5.5.

Z uwagi na problemy, jakie trzeba rozwiązywać w miastach, różne programy operacyjne są właściwym narzędziem finansowania projektów pilotażowych za pośrednictwem RLKS. Proponujemy zatem, by metodę rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność i strategie stworzone dzięki niej w programach pilotażowych wykorzystywać w odniesieniu do finansowania działań na obszarze miast (np. w dziedzinie ochrony środowiska, ochrony zabytków i dziedzictwa kulturowego itd.) (13).

| 5.6. | Stosowne byłoby zgromadzenie przykładów sprawdzonych rozwiązań z różnych państw członkowskich z zakresu rozwoju obszarów miejskich wykorzystującego podejście partnerskie, które to przykłady mogłyby zostać wykorzystane w analizie wspomnianej w pkt 1.10. Punktem odniesienia dla działań partnerskich może być także kodeks „Zasada partnerstwa w procesie wdrażania funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych – elementy europejskiego kodeksu postępowania w zakresie partnerstwa” (14). |
| --- | --- |

5.6.

Stosowne byłoby zgromadzenie przykładów sprawdzonych rozwiązań z różnych państw członkowskich z zakresu rozwoju obszarów miejskich wykorzystującego podejście partnerskie, które to przykłady mogłyby zostać wykorzystane w analizie wspomnianej w pkt 1.10. Punktem odniesienia dla działań partnerskich może być także kodeks „Zasada partnerstwa w procesie wdrażania funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych – elementy europejskiego kodeksu postępowania w zakresie partnerstwa” (14).

6.   Jak doprowadzić do tego, by RLKS był stosowany częściej i wszędzie?

| 6.1. | Rozwój lokalny kierowany przez społeczność ma pomagać obywatelom zadbać o sensowny i zrównoważony rozwój ich gmin i miast. Za pośrednictwem RLKS obywatele mogą bezpośrednio uczestniczyć w podnoszeniu jakości życia w swej społeczności; chodzi tu o rzeczywisty wzrost obejmujący wszystkich i przynoszący konkretne rezultaty na poziomie lokalnym. Wprowadzając w życie RLKS, trzeba oczywiście wydzielić środki na budowanie potencjału, aby wszyscy partnerzy mogli faktycznie odgrywać swą rolę i nie być jedynie obserwatorami całego procesu i aby mogli aktywnie uczestniczyć w partnerstwie horyzontalnym, rozumianym jako wielopoziomowe sprawowanie rządów. Należy też wesprzeć doradztwo i mentoring ze strony bardziej doświadczonych podmiotów i ekspertów, czyli innymi słowy – kształcenie i szkolenie. W ramach obecnej propozycji trzeba jednocześnie przeanalizować i wyjaśnić przyczyny skuteczności i powodzenia metody LEADER oraz wytłumaczyć, dlaczego metoda RLKS powinna zostać rozszerzona na wszystkie programy europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych z myślą o zagwarantowaniu sukcesu polityki spójności. |
| --- | --- |

6.1.

Rozwój lokalny kierowany przez społeczność ma pomagać obywatelom zadbać o sensowny i zrównoważony rozwój ich gmin i miast. Za pośrednictwem RLKS obywatele mogą bezpośrednio uczestniczyć w podnoszeniu jakości życia w swej społeczności; chodzi tu o rzeczywisty wzrost obejmujący wszystkich i przynoszący konkretne rezultaty na poziomie lokalnym. Wprowadzając w życie RLKS, trzeba oczywiście wydzielić środki na budowanie potencjału, aby wszyscy partnerzy mogli faktycznie odgrywać swą rolę i nie być jedynie obserwatorami całego procesu i aby mogli aktywnie uczestniczyć w partnerstwie horyzontalnym, rozumianym jako wielopoziomowe sprawowanie rządów. Należy też wesprzeć doradztwo i mentoring ze strony bardziej doświadczonych podmiotów i ekspertów, czyli innymi słowy – kształcenie i szkolenie. W ramach obecnej propozycji trzeba jednocześnie przeanalizować i wyjaśnić przyczyny skuteczności i powodzenia metody LEADER oraz wytłumaczyć, dlaczego metoda RLKS powinna zostać rozszerzona na wszystkie programy europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych z myślą o zagwarantowaniu sukcesu polityki spójności.

| 6.2. | Tam, gdzie metoda ta nie została jeszcze przyjęta, należy wykorzystać ocenę śródokresową do jej wdrożenia w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych na lata 2014–2020. |
| --- | --- |

6.2.

Tam, gdzie metoda ta nie została jeszcze przyjęta, należy wykorzystać ocenę śródokresową do jej wdrożenia w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych na lata 2014–2020.

| 6.3. | Ważnym aspektem jest wymiana specjalistycznej wiedzy partnerów gospodarczych i społecznych, przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego, samorządów i władz państwowych; wymiana ta powinna być wspierana przez wszystkie strony. |
| --- | --- |

6.3.

Ważnym aspektem jest wymiana specjalistycznej wiedzy partnerów gospodarczych i społecznych, przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego, samorządów i władz państwowych; wymiana ta powinna być wspierana przez wszystkie strony.

| 6.4. | Na sformułowanie strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność potrzebna jest pewna ilość czasu, ale jest ważne, by w danym okresie było też dość czasu na wdrożenie tych strategii i dostateczne środki na finansowanie poszczególnych działań. Zbyt długie przygotowania bez rezultatów w terenie (w formie zrealizowanych projektów) oraz nazbyt szybkie finansowanie działań (z powodu zbliżania się końca okresu dostępności środków) prowadzi do nieufności względem tego instrumentu. |
| --- | --- |

6.4.

Na sformułowanie strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność potrzebna jest pewna ilość czasu, ale jest ważne, by w danym okresie było też dość czasu na wdrożenie tych strategii i dostateczne środki na finansowanie poszczególnych działań. Zbyt długie przygotowania bez rezultatów w terenie (w formie zrealizowanych projektów) oraz nazbyt szybkie finansowanie działań (z powodu zbliżania się końca okresu dostępności środków) prowadzi do nieufności względem tego instrumentu.

| 6.5. | Dalsze problemy, jakie trzeba rozwiązać, by móc z powodzeniem wykorzystywać RLKS, to biurokracja i nadmierne utrudnienia administracyjne, opóźniony w czasie zwrot wydatków oraz prefinansowanie projektów z zasobów własnych lub pożyczek, których koszty związane z oprocentowaniem ponosi ostateczny beneficjent. Można tu rozważyć modele finansowania społecznościowego, finansowanie prywatno-publiczne oraz zorganizowany udział sektora bankowego z gwarancją państwową. |
| --- | --- |

6.5.

Dalsze problemy, jakie trzeba rozwiązać, by móc z powodzeniem wykorzystywać RLKS, to biurokracja i nadmierne utrudnienia administracyjne, opóźniony w czasie zwrot wydatków oraz prefinansowanie projektów z zasobów własnych lub pożyczek, których koszty związane z oprocentowaniem ponosi ostateczny beneficjent. Można tu rozważyć modele finansowania społecznościowego, finansowanie prywatno-publiczne oraz zorganizowany udział sektora bankowego z gwarancją państwową.

| 6.6. | Do przepisów określonych przez Komisję Europejską państwa członkowskie wprowadzają często dodatkowe, niewymagane przepisy związane z krajową biurokracją, które bardzo komplikują korzystanie z dotacji i zniechęcają wnioskodawców swą złożonością i potencjalnymi konsekwencjami. Niektóre władze krajowe starają się także minimalizować nakłady na aktywizację mieszkańców danego obszaru i administrację mniejszych LGD, co może jednak doprowadzić nawet do kryzysu funkcjonowania całego systemu. |
| --- | --- |

6.6.

Do przepisów określonych przez Komisję Europejską państwa członkowskie wprowadzają często dodatkowe, niewymagane przepisy związane z krajową biurokracją, które bardzo komplikują korzystanie z dotacji i zniechęcają wnioskodawców swą złożonością i potencjalnymi konsekwencjami. Niektóre władze krajowe starają się także minimalizować nakłady na aktywizację mieszkańców danego obszaru i administrację mniejszych LGD, co może jednak doprowadzić nawet do kryzysu funkcjonowania całego systemu.

| 6.7. | EKES apeluje o szkolenie szkolących: szkolenia dla podmiotów krajowych i regionalnych powinny być oferowane na podstawie art. 5 ogólnego rozporządzenia ((UE) nr 1303/2013) jako pomoc techniczna. Jednocześnie trzeba zapewnić warunki do skutecznego tworzenia i wykorzystywania sieci na poziomie regionalnym, krajowym i międzynarodowym, ponieważ działania w sieciach przynoszą wyraźną wartość dodaną. |
| --- | --- |

6.7.

EKES apeluje o szkolenie szkolących: szkolenia dla podmiotów krajowych i regionalnych powinny być oferowane na podstawie art. 5 ogólnego rozporządzenia ((UE) nr 1303/2013) jako pomoc techniczna. Jednocześnie trzeba zapewnić warunki do skutecznego tworzenia i wykorzystywania sieci na poziomie regionalnym, krajowym i międzynarodowym, ponieważ działania w sieciach przynoszą wyraźną wartość dodaną.

| 6.8. | Stosowne byłoby zgromadzenie przykładów sprawdzonych rozwiązań z różnych państw członkowskich, które to przykłady mogłyby zostać wykorzystane w analizie wspomnianej w pkt 1.10. |
| --- | --- |

6.8.

Stosowne byłoby zgromadzenie przykładów sprawdzonych rozwiązań z różnych państw członkowskich, które to przykłady mogłyby zostać wykorzystane w analizie wspomnianej w pkt 1.10.

Bruksela, dnia 11 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  W rozporządzeniu (UE) nr 1303/2013 ustanawiającym wspólne przepisy przewidziano na lata 2014–2020 trzy różne zintegrowane podejścia – RLKS jest jednym z nich, obok zintegrowanych inwestycji terytorialnych (ZIT) i wspólnych planów działania.

1

(2)  Oznacza to wymaganie i zapewnienie takich samych warunków działania narzędzia RLKS we wszystkich państwach członkowskich UE, zgodnie z zasadami tej metody i z uwzględnieniem krajowej i regionalnej specyfiki.

2

(3)  Opinia Komitetu Regionów „Rozwój kierowany przez lokalną społeczność” (Dz.U. C 17 z 19.1.2013, s. 18).

3

(4)  Opinie EKES-u w sprawie: sprawowania rządów i partnerstwa w polityce spójności (Dz.U. C 77 z 31.3.2009, s. 143); strategii i programów w ramach polityki spójności w okresie programowania 2007–2013 (Dz.U. C 228 z 22.9.2009, s. 141); skutecznych partnerstw w polityce spójności (Dz.U. C 44 z 11.2.2011, s. 1); roli i priorytetów polityki spójności w ramach strategii „Europa 2020” (Dz.U. C 248 z 25.8.2011, s. 1); polityki regionalnej i inteligentnego rozwoju (Dz.U. C 318 z 29.10.2011, s. 82); metody LEADER jako narzędzia rozwoju lokalnego (Dz.U. C 376 z 22.12.2011, s. 15), wspólnych przepisów dotyczących funduszy strukturalnych (Dz.U. C 191 z 29.6.2012, s. 30).

4

(5)  http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docgener/informat/2014/guidance_clld_local_actors_pl.pdf

5

(6)  http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docgener/informat/2014/guidance_community_local_development.pdf

6

(7)  Europejska Sieć na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (ENRD), LEADER Infographic.

7

LEADER Infographic

(8)  L. van Depoele, Local development strategies in the EU, The Case of LEADER in Rural Development, s. 4: http://www.eurolocaldevelopment.org/wp-content/uploads/2013/03/local_development_strategies_in_the_eu-.pdf

8

Local development strategies in the EU, The Case of LEADER in Rural Development

(9)  http://www.oecd.org/regional/rurbanrural-urbanpartnerships.htm

9

(10)  www.eukn.org

10

(11)  http://www.emi-network.eu/Sharing_knowledge/News_on_EU_policy/Cohesion_Policy_2014_2020_negotiations_about_the_urban_dimension

11

(12)  Związek Miast Polskich, styczeń 2014 r., http://ldnet.eu/CLLD+in+urban+areas

12

(13)  Oprócz wdrożenia narzędzia RLKS odpowiednim zintegrowanym narzędziem są też zintegrowane inwestycje terytorialne (ZIT). Jednoczesne zastosowanie obu tych narzędzi pozwoli uzyskać efekt synergii.

13

(14)  http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docoffic/working/strategic_framework/swd_2012_106_pl.pdf

14

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/9 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/9

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie strategii UE dla regionu alpejskiego

(opinia rozpoznawcza)

(2015/C 230/02)

| Sprawozdawca: | Stefano PALMIERI |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Stefano PALMIERI

Dnia 27 października 2014 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zwróciła się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o opracowanie opinii rozpoznawczej w sprawie

strategii UE dla regionu alpejskiego (EUSALP).

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 18 listopada 2014 r.

Na 503. sesji plenarnej w dniach 10–11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z dnia 10 grudnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 132 głosami (3 osoby wstrzymały się od głosu) następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) przyjmuje z zadowoleniem szczególną uwagę, jaką poświęcono opracowaniu strategii Unii Europejskiej na rzecz regionu alpejskiego (EUSALP), by wesprzeć spójność i konkurencyjność w związku z wyzwaniami, którym poszczególne regiony lub kraje nie mogą sprostać za pomocą tradycyjnych środków. |
| --- | --- |

1.1.

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) przyjmuje z zadowoleniem szczególną uwagę, jaką poświęcono opracowaniu strategii Unii Europejskiej na rzecz regionu alpejskiego (EUSALP), by wesprzeć spójność i konkurencyjność w związku z wyzwaniami, którym poszczególne regiony lub kraje nie mogą sprostać za pomocą tradycyjnych środków.

| 1.2. | EKES podkreśla, że dynamika rozwoju regionu alpejskiego związana jest z łańcuchem Alp, także z punktu widzenia tożsamości i rozpoznawalności. Z gospodarczego, społecznego i ekologicznego punktu widzenia Alpy są łącznikiem między wszystkimi obszarami objętymi strategią. |
| --- | --- |

1.2.

EKES podkreśla, że dynamika rozwoju regionu alpejskiego związana jest z łańcuchem Alp, także z punktu widzenia tożsamości i rozpoznawalności. Z gospodarczego, społecznego i ekologicznego punktu widzenia Alpy są łącznikiem między wszystkimi obszarami objętymi strategią.

| 1.3. | EKES zwraca uwagę na znaczne zaangażowanie polityczne w strategię EUSALP ze strony zainteresowanych państw i wysoki poziom świadomości i uczestnictwa ze strony rządów, zarówno krajowych, jak i regionalnych. Świadomość ta jest skutkiem współpracy prowadzonej na tym obszarze od lat siedemdziesiątych. |
| --- | --- |

1.3.

EKES zwraca uwagę na znaczne zaangażowanie polityczne w strategię EUSALP ze strony zainteresowanych państw i wysoki poziom świadomości i uczestnictwa ze strony rządów, zarówno krajowych, jak i regionalnych. Świadomość ta jest skutkiem współpracy prowadzonej na tym obszarze od lat siedemdziesiątych.

| 1.4. | EKES uważa, że decydującymi i najbardziej charakterystycznymi cechami tego obszaru są: jedne z najbardziej konkurencyjnych systemów jednostek terytorialnych na świecie, brak równowagi społeczno-gospodarczej między obszarami wiejskimi i górskimi a obszarami miejskimi i miastami, dziedzictwo przyrodnicze i kulturowe oraz ogromna koncentracja przepływów transportowych. |
| --- | --- |

1.4.

EKES uważa, że decydującymi i najbardziej charakterystycznymi cechami tego obszaru są: jedne z najbardziej konkurencyjnych systemów jednostek terytorialnych na świecie, brak równowagi społeczno-gospodarczej między obszarami wiejskimi i górskimi a obszarami miejskimi i miastami, dziedzictwo przyrodnicze i kulturowe oraz ogromna koncentracja przepływów transportowych.

| 1.5. | Choć EKES popiera ogólne założenia strategii i uważa, że jej cele, filary i priorytety są spójne z treścią dokumentu do dyskusji, to uważa, że powinny one zostać lepiej uwzględnione i udoskonalone w planie działania. |
| --- | --- |

1.5.

Choć EKES popiera ogólne założenia strategii i uważa, że jej cele, filary i priorytety są spójne z treścią dokumentu do dyskusji, to uważa, że powinny one zostać lepiej uwzględnione i udoskonalone w planie działania.

| 1.6. | EKES przyjmuje do wiadomości, że obszar obowiązywania EUSALP cechuje poziom rozwoju gospodarczego, zrównoważenia środowiskowego i spójności społecznej przewyższający średnią europejską. Pomimo to przed makroregionem tym stoją istotne i trudne wyzwania wynikające z kryzysu gospodarczego i finansowego oraz przemian związanych z globalizacją gospodarki i rynków. Z tego względu EKES uważa, że osiągnięcie ogólnego celu EUSALP – zapewnienie, by region ten pozostał jednym z najatrakcyjniejszych obszarów w Europie i jak najlepiej wykorzystywał swój potencjał i możliwości zrównoważonego i innowacyjnego rozwoju (1) – jest niezwykle istotne dla wspierania konkurencyjności gospodarczej i spójności społecznej w Europie. |
| --- | --- |

1.6.

EKES przyjmuje do wiadomości, że obszar obowiązywania EUSALP cechuje poziom rozwoju gospodarczego, zrównoważenia środowiskowego i spójności społecznej przewyższający średnią europejską. Pomimo to przed makroregionem tym stoją istotne i trudne wyzwania wynikające z kryzysu gospodarczego i finansowego oraz przemian związanych z globalizacją gospodarki i rynków. Z tego względu EKES uważa, że osiągnięcie ogólnego celu EUSALP – zapewnienie, by region ten pozostał jednym z najatrakcyjniejszych obszarów w Europie i jak najlepiej wykorzystywał swój potencjał i możliwości zrównoważonego i innowacyjnego rozwoju (1) – jest niezwykle istotne dla wspierania konkurencyjności gospodarczej i spójności społecznej w Europie.

| 1.7. | EKES za kwestię podstawową uznaje wzmocnienie całościowego podejścia do rozwoju, o którym mowa w strategii EUSALP w kontekście określenia nowych i bardziej szczegółowych celów, przedstawionych w punkcie 4.4. |
| --- | --- |

1.7.

EKES za kwestię podstawową uznaje wzmocnienie całościowego podejścia do rozwoju, o którym mowa w strategii EUSALP w kontekście określenia nowych i bardziej szczegółowych celów, przedstawionych w punkcie 4.4.

| 1.8. | EKES oczekuje, że w planie działania związanym z EUSALP wzmocniona zostanie współzależność i spójność między priorytetami konkurencyjności (filar 1) i zrównoważonego rozwoju (filar 3), co pozwoli na osiągnięcie celów rozwojowych bez uszczerbku dla potrzeb i możliwości przyszłych pokoleń. |
| --- | --- |

1.8.

EKES oczekuje, że w planie działania związanym z EUSALP wzmocniona zostanie współzależność i spójność między priorytetami konkurencyjności (filar 1) i zrównoważonego rozwoju (filar 3), co pozwoli na osiągnięcie celów rozwojowych bez uszczerbku dla potrzeb i możliwości przyszłych pokoleń.

| 1.9. | W odniesieniu do „pierwszego filaru” EKES uważa, że należy zapewnić zrównoważony wzrost i dążyć do pełnego zatrudnienia, innowacyjności, konkurencyjności i spójności regionu alpejskiego poprzez wzajemną solidarność obszarów górskich i miejskich. Priorytety zostaną omówione w punkcie 5.2. |
| --- | --- |

1.9.

W odniesieniu do „pierwszego filaru” EKES uważa, że należy zapewnić zrównoważony wzrost i dążyć do pełnego zatrudnienia, innowacyjności, konkurencyjności i spójności regionu alpejskiego poprzez wzajemną solidarność obszarów górskich i miejskich. Priorytety zostaną omówione w punkcie 5.2.

| 1.10. | W odniesieniu do „drugiego filaru” EKES opowiada się za dążeniem do rozwoju terytorialnego opartego na współpracy między wewnętrznymi i zewnętrznymi jednostkami terytorialnymi, na dostępności usług, zrównoważonej mobilności oraz rozwoju transportu i infrastruktury komunikacyjnej. Priorytety zostaną omówione w punkcie 5.3. |
| --- | --- |

1.10.

W odniesieniu do „drugiego filaru” EKES opowiada się za dążeniem do rozwoju terytorialnego opartego na współpracy między wewnętrznymi i zewnętrznymi jednostkami terytorialnymi, na dostępności usług, zrównoważonej mobilności oraz rozwoju transportu i infrastruktury komunikacyjnej. Priorytety zostaną omówione w punkcie 5.3.

| 1.11. | W odniesieniu do „trzeciego filaru” EKES uważa, że istotne jest większe zaangażowanie na rzecz zrównoważonego zarządzania i ochrony środowiska, a także wykorzystania kapitału terytorialnego tego obszaru. Priorytety zostaną omówione w punkcie 5.4. |
| --- | --- |

1.11.

W odniesieniu do „trzeciego filaru” EKES uważa, że istotne jest większe zaangażowanie na rzecz zrównoważonego zarządzania i ochrony środowiska, a także wykorzystania kapitału terytorialnego tego obszaru. Priorytety zostaną omówione w punkcie 5.4.

| 1.12. | Zdaniem EKES-u, jeżeli zabraknie zdecydowanego zarządzania i specjalnych środków finansowych na budowanie zdolności, EUSALP może utracić swą skuteczność i strategiczny charakter. W związku z tym, zgodnie z konkluzjami Rady, EKES oczekuje określenia planu działania opartego na komplementarności między programami finansowania, na koordynacji narzędzi instytucjonalnych i na opracowaniu nowych projektów o zasięgu makroregionalnym (2). |
| --- | --- |

1.12.

Zdaniem EKES-u, jeżeli zabraknie zdecydowanego zarządzania i specjalnych środków finansowych na budowanie zdolności, EUSALP może utracić swą skuteczność i strategiczny charakter. W związku z tym, zgodnie z konkluzjami Rady, EKES oczekuje określenia planu działania opartego na komplementarności między programami finansowania, na koordynacji narzędzi instytucjonalnych i na opracowaniu nowych projektów o zasięgu makroregionalnym (2).

| 1.13. | Przypominając o wnioskach opinii w sprawie zarządzania strategiami makroregionalnymi (3), EKES wyraża przekonanie, że opracowanie i realizacja EUSALP wymagają specjalnego systemu zarządzania opartego na współpracy i koordynacji. W związku z tym, aby zapewnić skuteczność strategii, EKES uważa za niezbędne rzeczywiste wielopoziomowe sprawowanie rządów (4) dla równoczesnego zagwarantowania „wymiaru horyzontalnego” (udział społeczeństwa obywatelskiego), który uzupełniałby i określał „wymiar pionowy” (udział regionów i władz lokalnych), z pełnym poszanowaniem zasad pomocniczości i proporcjonalności (5). |
| --- | --- |

1.13.

Przypominając o wnioskach opinii w sprawie zarządzania strategiami makroregionalnymi (3), EKES wyraża przekonanie, że opracowanie i realizacja EUSALP wymagają specjalnego systemu zarządzania opartego na współpracy i koordynacji. W związku z tym, aby zapewnić skuteczność strategii, EKES uważa za niezbędne rzeczywiste wielopoziomowe sprawowanie rządów (4) dla równoczesnego zagwarantowania „wymiaru horyzontalnego” (udział społeczeństwa obywatelskiego), który uzupełniałby i określał „wymiar pionowy” (udział regionów i władz lokalnych), z pełnym poszanowaniem zasad pomocniczości i proporcjonalności (5).

| 1.14. | EKES oczekuje włączenia organizacji społeczeństwa obywatelskiego do działań w zakresie budowania zdolności i z zadowoleniem przyjmuje utworzenie stałego forum reprezentującego i wspierającego partnerów gospodarczych i społecznych regionu alpejskiego. |
| --- | --- |

1.14.

EKES oczekuje włączenia organizacji społeczeństwa obywatelskiego do działań w zakresie budowania zdolności i z zadowoleniem przyjmuje utworzenie stałego forum reprezentującego i wspierającego partnerów gospodarczych i społecznych regionu alpejskiego.

| 1.15. | EKES uznaje, że kluczowe jest wspieranie zatrudnienia, ze szczególnym uwzględnieniem młodzieży i osób dotkniętych długotrwałym bezrobociem, a także działania w zakresie inwestycji społecznych i dostosowania systemów zabezpieczeń społecznych. |
| --- | --- |

1.15.

EKES uznaje, że kluczowe jest wspieranie zatrudnienia, ze szczególnym uwzględnieniem młodzieży i osób dotkniętych długotrwałym bezrobociem, a także działania w zakresie inwestycji społecznych i dostosowania systemów zabezpieczeń społecznych.

2.   Strategia UE dla regionu alpejskiego: uwagi ogólne

| 2.1. | Niniejsza opinia ma na celu ocenę dokumentu do konsultacji publicznej w sprawie strategii UE dla regionu alpejskiego (6) (dalej: EUSALP), z nawiązaniem do wcześniejszych opinii Komitetu w sprawie strategii makroregionalnych. |
| --- | --- |

2.1.

Niniejsza opinia ma na celu ocenę dokumentu do konsultacji publicznej w sprawie strategii UE dla regionu alpejskiego (6) (dalej: EUSALP), z nawiązaniem do wcześniejszych opinii Komitetu w sprawie strategii makroregionalnych.

| 2.2. | Region alpejski obejmuje pięć państw członkowskich (Włochy, Francja, Austria, Niemcy i Słowenia) i dwa państwa spoza UE (Szwajcaria i Liechtenstein). Zajmuje on obszar 4 50  000 km2 zamieszkany przez 70 milionów osób. |
| --- | --- |

2.2.

Region alpejski obejmuje pięć państw członkowskich (Włochy, Francja, Austria, Niemcy i Słowenia) i dwa państwa spoza UE (Szwajcaria i Liechtenstein). Zajmuje on obszar 4 50  000 km2 zamieszkany przez 70 milionów osób.

| 2.2.1. | Systemy jednostek terytorialnych w regionie alpejskim są ściśle związane z górami. Alpy to nie tylko element tożsamości i rozpoznawalności, ale także łącznik między tymi obszarami z gospodarczego, logistycznego i ekologicznego punktu widzenia (7). |
| --- | --- |

2.2.1.

Systemy jednostek terytorialnych w regionie alpejskim są ściśle związane z górami. Alpy to nie tylko element tożsamości i rozpoznawalności, ale także łącznik między tymi obszarami z gospodarczego, logistycznego i ekologicznego punktu widzenia (7).

| 2.3. | W ramach rozwijanej od 2009 r. polityki makroregionalnej UE obszar, którego dotyczy EUSALP, ma znaczenie strategiczne w perspektywie europejskiej polityki spójności. Strategia ta jest analogiczna do strategii na rzecz regionu Morza Bałtyckiego – EUSBR (8), strategii dla regionu Dunaju – EUSDR (9), strategii na rzecz regionu adriatycko-jońskiego – EUSAIR (10). Stanowi ona ponadto element o kluczowym znaczeniu dla propagowania koncepcji makroregionalnej u zachodnich wybrzeży Morza Śródziemnego (11). |
| --- | --- |

2.3.

W ramach rozwijanej od 2009 r. polityki makroregionalnej UE obszar, którego dotyczy EUSALP, ma znaczenie strategiczne w perspektywie europejskiej polityki spójności. Strategia ta jest analogiczna do strategii na rzecz regionu Morza Bałtyckiego – EUSBR (8), strategii dla regionu Dunaju – EUSDR (9), strategii na rzecz regionu adriatycko-jońskiego – EUSAIR (10). Stanowi ona ponadto element o kluczowym znaczeniu dla propagowania koncepcji makroregionalnej u zachodnich wybrzeży Morza Śródziemnego (11).

| 2.4. | Od lat siedemdziesiątych regiony alpejskie, przekraczając granice, którymi rozdzieliła je historia, rozwinęły wspólną świadomość co do konieczności opracowania alpejskiego systemu terytorialnego jako jednolitego podmiotu wymagającego ochrony i promocji. Dlatego właśnie podjęto szereg inicjatyw w zakresie współpracy międzyregionalnej, ponadnarodowej i transgranicznej, których głównym celem było rozwijanie wzajemnego zrozumienia między zainteresowanymi narodami, co miało umożliwić przekroczenie różnic językowych, społeczno-gospodarczych i etnicznych oraz sprzyjać lepszej integracji na poziomie europejskim (12). |
| --- | --- |

2.4.

Od lat siedemdziesiątych regiony alpejskie, przekraczając granice, którymi rozdzieliła je historia, rozwinęły wspólną świadomość co do konieczności opracowania alpejskiego systemu terytorialnego jako jednolitego podmiotu wymagającego ochrony i promocji. Dlatego właśnie podjęto szereg inicjatyw w zakresie współpracy międzyregionalnej, ponadnarodowej i transgranicznej, których głównym celem było rozwijanie wzajemnego zrozumienia między zainteresowanymi narodami, co miało umożliwić przekroczenie różnic językowych, społeczno-gospodarczych i etnicznych oraz sprzyjać lepszej integracji na poziomie europejskim (12).

| 2.5. | Najważniejszymi etapami procesu kształtowania EUSALP, który powinien zakończyć się zatwierdzeniem przez Radę do końca 2015 r. (13), były konferencje w Bad Ragaz (czerwiec 2012 r.) i w Grenoble (październik 2013 r.). |
| --- | --- |

2.5.

Najważniejszymi etapami procesu kształtowania EUSALP, który powinien zakończyć się zatwierdzeniem przez Radę do końca 2015 r. (13), były konferencje w Bad Ragaz (czerwiec 2012 r.) i w Grenoble (październik 2013 r.).

| 2.5.1. | Na konferencji w Grenoble (14) przyjęto rezolucję polityczną w sprawie realizacji strategii UE dla regionu alpejskiego, w której określono cele, możliwości i wyzwania w zakresie trzech głównych tematów: „Konkurencyjność i innowacje, rolnictwo, leśnictwo i turystyka”, „Woda, energia, środowisko i klimat” oraz „Dostępność, komunikacja i transport”. |
| --- | --- |

2.5.1.

Na konferencji w Grenoble (14) przyjęto rezolucję polityczną w sprawie realizacji strategii UE dla regionu alpejskiego, w której określono cele, możliwości i wyzwania w zakresie trzech głównych tematów: „Konkurencyjność i innowacje, rolnictwo, leśnictwo i turystyka”, „Woda, energia, środowisko i klimat” oraz „Dostępność, komunikacja i transport”.

3.   Dokument do konsultacji: ramy ogólne, zakres i cele

| 3.1. | W strategii EUSALP łańcuch alpejski stanowi element określający cały obszar współpracy. Znaczna różnorodność terytorialna to główna cecha wyróżniająca region alpejski na tle innych regionów europejskich: obszary górskie i podgórskie, doliny dostępne i oddalone, niziny i płaskowyże, obszary metropolitalne i miasta. |
| --- | --- |

3.1.

W strategii EUSALP łańcuch alpejski stanowi element określający cały obszar współpracy. Znaczna różnorodność terytorialna to główna cecha wyróżniająca region alpejski na tle innych regionów europejskich: obszary górskie i podgórskie, doliny dostępne i oddalone, niziny i płaskowyże, obszary metropolitalne i miasta.

| 3.1.1. | W celu lepszego określenia zakresu celów i priorytetów EUSALP wyróżniono pięć rodzajów sytuacji terytorialnych, które można zaobserwować w regionie alpejskim: metropolie alpejskie, miasta alpejskie, obszary wiejskie rozwijające się, obszary wiejskie podupadające, obszary turystyczne. |
| --- | --- |

3.1.1.

W celu lepszego określenia zakresu celów i priorytetów EUSALP wyróżniono pięć rodzajów sytuacji terytorialnych, które można zaobserwować w regionie alpejskim: metropolie alpejskie, miasta alpejskie, obszary wiejskie rozwijające się, obszary wiejskie podupadające, obszary turystyczne.

| 3.2. | Region alpejski posiada wiele cech charakterystycznych, które zasługują na szczególną uwagę, a które wyróżniają EUSALP w stosunku do strategii makroregionalnych: bałtyckiej, dunajskiej i adriatycko-jońskiej. Są to: obecność regionów należących do najbardziej rozwiniętych na świecie, o konkurencyjnej gospodarce i wysokim poziomie jakości życia, stabilnych społecznie i politycznie; wyraźny brak równowagi społeczno-gospodarczej między obszarami wiejskimi, równinami i obszarami miejskimi; unikatowe dziedzictwo przyrodnicze i ekosystemy; dziedzictwo kulturowe stanowiące podstawowy element spójności społecznej i rozwoju regionu alpejskiego; koncentracja przepływów transportowych, która stała się problemem ze względu na zatory i ochronę środowiska. |
| --- | --- |

3.2.

Region alpejski posiada wiele cech charakterystycznych, które zasługują na szczególną uwagę, a które wyróżniają EUSALP w stosunku do strategii makroregionalnych: bałtyckiej, dunajskiej i adriatycko-jońskiej. Są to: obecność regionów należących do najbardziej rozwiniętych na świecie, o konkurencyjnej gospodarce i wysokim poziomie jakości życia, stabilnych społecznie i politycznie; wyraźny brak równowagi społeczno-gospodarczej między obszarami wiejskimi, równinami i obszarami miejskimi; unikatowe dziedzictwo przyrodnicze i ekosystemy; dziedzictwo kulturowe stanowiące podstawowy element spójności społecznej i rozwoju regionu alpejskiego; koncentracja przepływów transportowych, która stała się problemem ze względu na zatory i ochronę środowiska.

| 3.3. | Głównym celem strategii EUSALP jest zagwarantowanie, że region ten pozostanie jednym z najatrakcyjniejszych obszarów w Europie oraz wykorzysta możliwie jak najlepiej swój potencjał i możliwości w zakresie zrównoważonego i innowacyjnego rozwoju. |
| --- | --- |

3.3.

Głównym celem strategii EUSALP jest zagwarantowanie, że region ten pozostanie jednym z najatrakcyjniejszych obszarów w Europie oraz wykorzysta możliwie jak najlepiej swój potencjał i możliwości w zakresie zrównoważonego i innowacyjnego rozwoju.

| 3.3.1. | Cel ten zostanie osiągnięty poprzez działania dotyczące trzech „filarów tematycznych”: „Poprawa konkurencyjności, dobrobytu i spójności”, „Zapewnienie wszystkim mieszkańcom dostępności i odpowiednich połączeń” oraz „Zagwarantowanie zrównoważonego charakteru rozwoju”. |
| --- | --- |

3.3.1.

Cel ten zostanie osiągnięty poprzez działania dotyczące trzech „filarów tematycznych”: „Poprawa konkurencyjności, dobrobytu i spójności”, „Zapewnienie wszystkim mieszkańcom dostępności i odpowiednich połączeń” oraz „Zagwarantowanie zrównoważonego charakteru rozwoju”.

3.3.2.   Pierwszy filar: „Poprawa konkurencyjności, dobrobytu i spójności w regionie alpejskim”

| 3.3.2.1. | Choć region alpejski jest największym europejskim obszarem gospodarczym i produkcyjnym o dużym potencjale rozwojowym, istotnym problemem w dalszym ciągu pozostaje brak spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej. Góry stanowią wyzwanie dla równomiernego rozwoju tego obszaru. Celem EUSALP jest innowacyjny rozwój gospodarczy regionu dzięki określeniu bardziej zrównoważonego modelu uwzględniającego jednocześnie różnorodność i specyfikę poszczególnych obszarów. Konieczne jest wspieranie konkurencyjnej gospodarki łączącej dobrobyt, efektywność energetyczną, jakość życia i tradycyjne wartości charakterystyczne dla tego regionu. |
| --- | --- |

3.3.2.1.

Choć region alpejski jest największym europejskim obszarem gospodarczym i produkcyjnym o dużym potencjale rozwojowym, istotnym problemem w dalszym ciągu pozostaje brak spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej. Góry stanowią wyzwanie dla równomiernego rozwoju tego obszaru. Celem EUSALP jest innowacyjny rozwój gospodarczy regionu dzięki określeniu bardziej zrównoważonego modelu uwzględniającego jednocześnie różnorodność i specyfikę poszczególnych obszarów. Konieczne jest wspieranie konkurencyjnej gospodarki łączącej dobrobyt, efektywność energetyczną, jakość życia i tradycyjne wartości charakterystyczne dla tego regionu.

3.3.3.   Drugi filar: „Zapewnienie wszystkim mieszkańcom w regionie alpejskim dostępności i odpowiednich połączeń”

| 3.3.3.1. | Należy wspierać wyważony rozwój terytorialny dzięki modelom mobilności zgodnym z zasadami ochrony środowiska, zrównoważonym systemom transportu, usługom komunikacyjnym i odpowiedniej infrastrukturze. W dziedzinie transportu europejskiego region alpejski zajmuje strategiczne miejsce, gdyż w jego obrębie przecinają się szlaki komunikacyjne północ–południe i wschód–zachód. W regionie tym znajdują się najważniejsze europejskie węzły transportowe i wiele przełęczy alpejskich mających istotne znaczenie dla systemów terytorialnych szczególnie podatnych na zagrożenia dla środowiska. Kluczowe znaczenie ma tu podjęcie skoordynowanych działań pozwalających na zaspokojenie potrzeb transportowych oraz poszanowanie dobrej jakości życia obywateli i równowagi środowiska. Ze względu na niejednorodność i złożony charakter kwestii terytorialnych w regionie alpejskim pojęcie „dostępu do połączeń” musi obejmować także infrastrukturę i usługi komunikacyjne. |
| --- | --- |

3.3.3.1.

Należy wspierać wyważony rozwój terytorialny dzięki modelom mobilności zgodnym z zasadami ochrony środowiska, zrównoważonym systemom transportu, usługom komunikacyjnym i odpowiedniej infrastrukturze. W dziedzinie transportu europejskiego region alpejski zajmuje strategiczne miejsce, gdyż w jego obrębie przecinają się szlaki komunikacyjne północ–południe i wschód–zachód. W regionie tym znajdują się najważniejsze europejskie węzły transportowe i wiele przełęczy alpejskich mających istotne znaczenie dla systemów terytorialnych szczególnie podatnych na zagrożenia dla środowiska. Kluczowe znaczenie ma tu podjęcie skoordynowanych działań pozwalających na zaspokojenie potrzeb transportowych oraz poszanowanie dobrej jakości życia obywateli i równowagi środowiska. Ze względu na niejednorodność i złożony charakter kwestii terytorialnych w regionie alpejskim pojęcie „dostępu do połączeń” musi obejmować także infrastrukturę i usługi komunikacyjne.

3.3.4.   Trzeci filar: „Zagwarantowanie zrównoważonego charakteru rozwoju w regionie alpejskim”

| 3.3.4.1. | Podstawowe kwestie dla tego regionu obejmują zachowanie dziedzictwa alpejskiego i propagowanie zrównoważonego korzystania z zasobów naturalnych i kulturowych. Do elementów wymagających ochrony i promocji zalicza się wodę, zasoby mineralne, różnorodność krajobrazową i biologiczną, a także bogate i zróżnicowane dziedzictwo kulturowe. Korzystanie z potencjału takich zasobów, jak woda i biomasa, o ile jest zgodne z zasadami ekologicznymi, ma podstawowe znaczenie dla wspierania konkurencyjności i spójności regionu, gdyż może sprzyjać osiąganiu strategicznych celów, takich jak np. samowystarczalność energetyczna i regionalne możliwości w zakresie magazynowania energii. |
| --- | --- |

3.3.4.1.

Podstawowe kwestie dla tego regionu obejmują zachowanie dziedzictwa alpejskiego i propagowanie zrównoważonego korzystania z zasobów naturalnych i kulturowych. Do elementów wymagających ochrony i promocji zalicza się wodę, zasoby mineralne, różnorodność krajobrazową i biologiczną, a także bogate i zróżnicowane dziedzictwo kulturowe. Korzystanie z potencjału takich zasobów, jak woda i biomasa, o ile jest zgodne z zasadami ekologicznymi, ma podstawowe znaczenie dla wspierania konkurencyjności i spójności regionu, gdyż może sprzyjać osiąganiu strategicznych celów, takich jak np. samowystarczalność energetyczna i regionalne możliwości w zakresie magazynowania energii.

4.   Uwagi szczegółowe na temat wymiaru makroregionalnego regionu alpejskiego

| 4.1. | Strategia alpejska cieszy się dużym poparciem politycznym w zainteresowanych krajach, gdzie poziom świadomości na jej temat jest wysoki. Stanowi ona nie tylko wyzwanie, lecz również ogromną szansę dla samej UE. Zadaniem strategii EUSALP jest rozwój gospodarki, łączenie regionów i ochrona środowiska na obszarze niezwykle istotnym dla konkurencyjności gospodarczej i spójności społecznej w Europie. |
| --- | --- |

4.1.

Strategia alpejska cieszy się dużym poparciem politycznym w zainteresowanych krajach, gdzie poziom świadomości na jej temat jest wysoki. Stanowi ona nie tylko wyzwanie, lecz również ogromną szansę dla samej UE. Zadaniem strategii EUSALP jest rozwój gospodarki, łączenie regionów i ochrona środowiska na obszarze niezwykle istotnym dla konkurencyjności gospodarczej i spójności społecznej w Europie.

| 4.2. | Rozwijanie EUSALP wymaga zorganizowanego dialogu między różnymi podmiotami zaangażowanymi we wspólne określanie i zaspokajanie szczególnych potrzeb. Należy starannie rozważyć kwestie ekologiczne, kulturowe, gospodarcze i społeczne, a także silną współzależność między obszarami miejskimi i wiejskimi. Konieczne jest zatem podjęcie szerokiego i otwartego dialogu między zainteresowanymi stronami, aby opracować strategię, która będzie ogólnie akceptowana. |
| --- | --- |

4.2.

Rozwijanie EUSALP wymaga zorganizowanego dialogu między różnymi podmiotami zaangażowanymi we wspólne określanie i zaspokajanie szczególnych potrzeb. Należy starannie rozważyć kwestie ekologiczne, kulturowe, gospodarcze i społeczne, a także silną współzależność między obszarami miejskimi i wiejskimi. Konieczne jest zatem podjęcie szerokiego i otwartego dialogu między zainteresowanymi stronami, aby opracować strategię, która będzie ogólnie akceptowana.

| 4.2.1. | Ważne jest, by koordynować działania z myślą o spójności terytorialnej. Niektóre zagadnienia dotyczące innowacji gospodarczych, środków transportu oraz środowiska są współzależne i nie mogą być podejmowane osobno na szczeblu lokalnym. Wymagają one szerszej perspektywy, którą może zapewnić poziom makroregionalny. |
| --- | --- |

4.2.1.

Ważne jest, by koordynować działania z myślą o spójności terytorialnej. Niektóre zagadnienia dotyczące innowacji gospodarczych, środków transportu oraz środowiska są współzależne i nie mogą być podejmowane osobno na szczeblu lokalnym. Wymagają one szerszej perspektywy, którą może zapewnić poziom makroregionalny.

| 4.2.2. | Jeśli chodzi o komunikat w sprawie zarządzania strategiami makroregionalnymi (15), konieczne jest zapewnienie wielopoziomowemu sprawowaniu rządów w ramach EUSAIR skutecznego „wymiaru horyzontalnego” (udział społeczeństwa obywatelskiego), który uzupełniałby i określał „wymiar pionowy”(udział regionów i władz lokalnych), przy pełnym poszanowaniu zasad pomocniczości i proporcjonalności. |
| --- | --- |

4.2.2.

Jeśli chodzi o komunikat w sprawie zarządzania strategiami makroregionalnymi (15), konieczne jest zapewnienie wielopoziomowemu sprawowaniu rządów w ramach EUSAIR skutecznego „wymiaru horyzontalnego” (udział społeczeństwa obywatelskiego), który uzupełniałby i określał „wymiar pionowy”(udział regionów i władz lokalnych), przy pełnym poszanowaniu zasad pomocniczości i proporcjonalności.

| 4.3. | EKES uważa, że EUSALP jest narzędziem o podstawowym znaczeniu wspierającym działania regionu alpejskiego wobec takich wyzwań, jak globalizacja gospodarcza, zmiana klimatu, społeczeństwo informacyjne, gospodarka oparta na wiedzy, przemiany demograficzne oraz mobilność towarów i osób. |
| --- | --- |

4.3.

EKES uważa, że EUSALP jest narzędziem o podstawowym znaczeniu wspierającym działania regionu alpejskiego wobec takich wyzwań, jak globalizacja gospodarcza, zmiana klimatu, społeczeństwo informacyjne, gospodarka oparta na wiedzy, przemiany demograficzne oraz mobilność towarów i osób.

| 4.4. | Strategia EUSALP sprawi, że możliwy będzie dalszy rozwój regionu alpejskiego. Dzięki całościowemu podejściu wymiary gospodarczy, ekologiczny i społeczny staną się funkcjonalne i współzależne. Zgodnie z tą logiką, aby odzwierciedlić całościowe podejście za pomocą szczegółowych celów, EKES określił pięć strategicznych celów, które powinny znaleźć się w planie działania:






  — | sprzyjanie dynamicznemu systemowi MŚP i rozwojowi przedsiębiorczości, by wspierać zatrudnienie, |
| --- | --- | --- |

4.4.

Strategia EUSALP sprawi, że możliwy będzie dalszy rozwój regionu alpejskiego. Dzięki całościowemu podejściu wymiary gospodarczy, ekologiczny i społeczny staną się funkcjonalne i współzależne. Zgodnie z tą logiką, aby odzwierciedlić całościowe podejście za pomocą szczegółowych celów, EKES określił pięć strategicznych celów, które powinny znaleźć się w planie działania:

—

sprzyjanie dynamicznemu systemowi MŚP i rozwojowi przedsiębiorczości, by wspierać zatrudnienie,

| — | wspieranie wzmacniania potencjału opartego na tradycji i różnorodności społecznej, |
| --- | --- |

—

wspieranie wzmacniania potencjału opartego na tradycji i różnorodności społecznej,

| — | propagowanie zrównoważonego i sprawiedliwego dostępu do usług świadczonych w interesie ogólnym w całym regionie alpejskim, |
| --- | --- |

—

propagowanie zrównoważonego i sprawiedliwego dostępu do usług świadczonych w interesie ogólnym w całym regionie alpejskim,

| — | wspieranie współodpowiedzialności i równorzędnej współpracy między różnymi obszarami alpejskimi, |
| --- | --- |

—

wspieranie współodpowiedzialności i równorzędnej współpracy między różnymi obszarami alpejskimi,

| — | wspieranie ochrony różnorodności biologicznej, krajobrazu i zasobów naturalnych oraz zrównoważonego zarządzania nimi. |
| --- | --- |

—

wspieranie ochrony różnorodności biologicznej, krajobrazu i zasobów naturalnych oraz zrównoważonego zarządzania nimi.

| 4.4.1. | Sprzyjanie dynamicznemu systemowi MŚP i rozwojowi przedsiębiorczości, by wspierać zatrudnienie. Strategia EUSALP powinna wspomagać zdolność objętych nią jednostek terytorialnych do konkurowania w ramach zglobalizowanej gospodarki, wspierając utrzymanie i tworzenie nowych miejsc pracy wysokiej jakości. |
| --- | --- |

4.4.1.

Sprzyjanie dynamicznemu systemowi MŚP i rozwojowi przedsiębiorczości, by wspierać zatrudnienie. Strategia EUSALP powinna wspomagać zdolność objętych nią jednostek terytorialnych do konkurowania w ramach zglobalizowanej gospodarki, wspierając utrzymanie i tworzenie nowych miejsc pracy wysokiej jakości.

| 4.4.2. | Wspieranie wzmacniania potencjału opartego na tradycji i różnorodności społecznej. Strategia ta powinna wspierać podtrzymywanie wartości związanych z tożsamością zainteresowanych obszarów, propagując jednocześnie wykorzystanie umiejętności i tradycji lokalnych jako dźwigni rozwoju gospodarczego i włączenia społecznego. |
| --- | --- |

4.4.2.

Wspieranie wzmacniania potencjału opartego na tradycji i różnorodności społecznej. Strategia ta powinna wspierać podtrzymywanie wartości związanych z tożsamością zainteresowanych obszarów, propagując jednocześnie wykorzystanie umiejętności i tradycji lokalnych jako dźwigni rozwoju gospodarczego i włączenia społecznego.

| 4.4.3. | Propagowanie zrównoważonego i sprawiedliwego dostępu do usług świadczonych w interesie ogólnym w całym regionie alpejskim. EUSALP wspierać będzie utrzymanie i dostosowanie ram usług świadczonych w interesie ogólnym, by zaspokoić potrzeby mieszkańców, ze szczególnym uwzględnieniem ludności na obszarach o trudnych warunkach naturalnych. |
| --- | --- |

4.4.3.

Propagowanie zrównoważonego i sprawiedliwego dostępu do usług świadczonych w interesie ogólnym w całym regionie alpejskim. EUSALP wspierać będzie utrzymanie i dostosowanie ram usług świadczonych w interesie ogólnym, by zaspokoić potrzeby mieszkańców, ze szczególnym uwzględnieniem ludności na obszarach o trudnych warunkach naturalnych.

| 4.4.4. | Wspieranie współodpowiedzialności i równorzędnej współpracy między różnymi obszarami alpejskimi. EUSALP ma wspierać nowe podejście do współodpowiedzialności i równorzędnej współpracy między różnymi obszarami alpejskimi, np. związki wertykalne między metropoliami a obszarami wiejskimi i turystycznymi. |
| --- | --- |

4.4.4.

Wspieranie współodpowiedzialności i równorzędnej współpracy między różnymi obszarami alpejskimi. EUSALP ma wspierać nowe podejście do współodpowiedzialności i równorzędnej współpracy między różnymi obszarami alpejskimi, np. związki wertykalne między metropoliami a obszarami wiejskimi i turystycznymi.

| 4.4.5. | Wspieranie ochrony różnorodności biologicznej, krajobrazu i zasobów naturalnych oraz zrównoważonego zarządzania nimi. Poprzez EUSALP wspierana będzie ochrona różnorodności biologicznej, krajobrazu i zasobów naturalnych oraz zrównoważone zarządzanie nimi, z zachowaniem równowagi między działaniami na rzecz ochrony a dążeniem do racjonalnego korzystania z usług i produktów ekosystemowych. Ponadto konieczne jest propagowanie przyjmowania zgodnych z zasadami ochrony środowiska modeli zarządzania mających na celu sprawiedliwsze rozłożenie wśród obszarów regionu alpejskiego korzyści wynikających z produktów i usług ekosystemowych. |
| --- | --- |

4.4.5.

Wspieranie ochrony różnorodności biologicznej, krajobrazu i zasobów naturalnych oraz zrównoważonego zarządzania nimi. Poprzez EUSALP wspierana będzie ochrona różnorodności biologicznej, krajobrazu i zasobów naturalnych oraz zrównoważone zarządzanie nimi, z zachowaniem równowagi między działaniami na rzecz ochrony a dążeniem do racjonalnego korzystania z usług i produktów ekosystemowych. Ponadto konieczne jest propagowanie przyjmowania zgodnych z zasadami ochrony środowiska modeli zarządzania mających na celu sprawiedliwsze rozłożenie wśród obszarów regionu alpejskiego korzyści wynikających z produktów i usług ekosystemowych.

| 4.5. | EKES uważa, że strategia EUSALP powinna być wdrażana zgodnie z decyzjami Rady, według których z jednej strony strategia makroregionalna nie może wymagać dodatkowych środków, przepisów ani organów zarządzających (zasada „trzy razy nie”), a z drugiej strony musi zakładać opracowanie planu działania opartego na komplementarności między programami finansowania, koordynacji narzędzi instytucjonalnych i przygotowaniu nowych projektów o zasięgu makroregionalnym. Szczególną uwagę poświęcić należy budowaniu zdolności. |
| --- | --- |

4.5.

EKES uważa, że strategia EUSALP powinna być wdrażana zgodnie z decyzjami Rady, według których z jednej strony strategia makroregionalna nie może wymagać dodatkowych środków, przepisów ani organów zarządzających (zasada „trzy razy nie”), a z drugiej strony musi zakładać opracowanie planu działania opartego na komplementarności między programami finansowania, koordynacji narzędzi instytucjonalnych i przygotowaniu nowych projektów o zasięgu makroregionalnym. Szczególną uwagę poświęcić należy budowaniu zdolności.

| 4.5.1. | Według EKES-u istotne jest zaangażowanie w działania w zakresie budowania zdolności nie tylko organów administracji publicznej, lecz również przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego. Działania takie mogą być realizowane także za pośrednictwem stałego forum przedstawicieli zainteresowanych stron społecznych i gospodarczych. |
| --- | --- |

4.5.1.

Według EKES-u istotne jest zaangażowanie w działania w zakresie budowania zdolności nie tylko organów administracji publicznej, lecz również przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego. Działania takie mogą być realizowane także za pośrednictwem stałego forum przedstawicieli zainteresowanych stron społecznych i gospodarczych.

| 4.5.2. | EKES uważa, że znaczne sumy przeznaczone już przez UE na programy regionalne w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych na lata 2014–2020 (16) stanowią odpowiednie środki, które należy skutecznie wykorzystać, by wdrożyć strategię poprzez lepiej skoordynowane i ustrukturyzowane działania prowadzone w ramach jednolitego strategicznego podejścia. W okresie programowania 2014–2020 dostępne będą dodatkowe możliwości finansowania za pomocą instrumentów wspólnotowych, takich jak „Horyzont 2020” (17), COSME (18), instrument „Łącząc Europę” (19), Europejski program na rzecz zatrudnienia i innowacji społecznych (EaSI) (20), „Erasmus+” (21) i LIFE (22). |
| --- | --- |

4.5.2.

EKES uważa, że znaczne sumy przeznaczone już przez UE na programy regionalne w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych na lata 2014–2020 (16) stanowią odpowiednie środki, które należy skutecznie wykorzystać, by wdrożyć strategię poprzez lepiej skoordynowane i ustrukturyzowane działania prowadzone w ramach jednolitego strategicznego podejścia. W okresie programowania 2014–2020 dostępne będą dodatkowe możliwości finansowania za pomocą instrumentów wspólnotowych, takich jak „Horyzont 2020” (17), COSME (18), instrument „Łącząc Europę” (19), Europejski program na rzecz zatrudnienia i innowacji społecznych (EaSI) (20), „Erasmus+” (21) i LIFE (22).

5.   Uwagi szczegółowe dotyczące trzech filarów

| 5.1. | EKES uważa, że należy określić bardziej szczegółowe priorytety w odniesieniu do trzech filarów strategii EUSALP, by wspierać osiąganie celów strategicznych określonych w dokumencie do konsultacji i celów szczegółowych wymienionych w punkcie 4 niniejszej opinii. |
| --- | --- |

5.1.

EKES uważa, że należy określić bardziej szczegółowe priorytety w odniesieniu do trzech filarów strategii EUSALP, by wspierać osiąganie celów strategicznych określonych w dokumencie do konsultacji i celów szczegółowych wymienionych w punkcie 4 niniejszej opinii.

| 5.1.1. | Głównym wyzwaniem, jakie trzeba będzie podjąć w ramach strategii dla regionu alpejskiego jest harmonizacja i wzmocnienie równowagi między celami dotyczącymi zrównoważonego rozwoju gospodarczego, ekologicznego i społecznego. |
| --- | --- |

5.1.1.

Głównym wyzwaniem, jakie trzeba będzie podjąć w ramach strategii dla regionu alpejskiego jest harmonizacja i wzmocnienie równowagi między celami dotyczącymi zrównoważonego rozwoju gospodarczego, ekologicznego i społecznego.

5.2.   Pierwszy filar: „Rozwój Alp – poprawić konkurencyjność, dobrobyt i spójność w regionie alpejskim”

| 5.2.1. | EKES uważa, że należy zapewnić zrównoważony wzrost i dążyć do pełnego zatrudnienia, innowacyjności, konkurencyjności i spójności regionu alpejskiego przez konsolidację i dywersyfikację działalności gospodarczej w oparciu o wzajemną solidarność obszarów górskich i miejskich. |
| --- | --- |

5.2.1.

EKES uważa, że należy zapewnić zrównoważony wzrost i dążyć do pełnego zatrudnienia, innowacyjności, konkurencyjności i spójności regionu alpejskiego przez konsolidację i dywersyfikację działalności gospodarczej w oparciu o wzajemną solidarność obszarów górskich i miejskich.

5.2.2.   Priorytety

| 5.2.2.1. | Wspieranie innowacyjności i konkurencyjności MŚP, doskonalenie systemów dostępu do kredytu, wzmacnianie zdolności przedsiębiorstw do wykorzystywania możliwości stwarzanych przez programy wspólnotowe na lata 2014–2020 i przez system zamówień publicznych dotyczących nowatorskich rozwiązań (ze szczególnym uwzględnieniem „przedkomercyjnych zamówień publicznych” (23)). |
| --- | --- |

5.2.2.1.

Wspieranie innowacyjności i konkurencyjności MŚP, doskonalenie systemów dostępu do kredytu, wzmacnianie zdolności przedsiębiorstw do wykorzystywania możliwości stwarzanych przez programy wspólnotowe na lata 2014–2020 i przez system zamówień publicznych dotyczących nowatorskich rozwiązań (ze szczególnym uwzględnieniem „przedkomercyjnych zamówień publicznych” (23)).

| 5.2.2.2. | Wspieranie wzmocnienia procesów rozwoju związanych z „zieloną gospodarką”, również przez tworzenie nowych przedsiębiorstw, wykorzystanie cech środowiskowych i charakterystycznych dużych zdolności produkcyjnych i innowacyjnych regionu alpejskiego. |
| --- | --- |

5.2.2.2.

Wspieranie wzmocnienia procesów rozwoju związanych z „zieloną gospodarką”, również przez tworzenie nowych przedsiębiorstw, wykorzystanie cech środowiskowych i charakterystycznych dużych zdolności produkcyjnych i innowacyjnych regionu alpejskiego.

| 5.2.2.3. | Propagowanie produktów regionu alpejskiego za pomocą polityki rozpoznawalności marki lub poprzez marki indywidualne zawierające element przynależności oraz marketing regionalny. Propagowanie „produktów i usług ekosystemowych” (24) podnosi wartość dodaną, co sprzyja konkurencyjności regionu. |
| --- | --- |

5.2.2.3.

Propagowanie produktów regionu alpejskiego za pomocą polityki rozpoznawalności marki lub poprzez marki indywidualne zawierające element przynależności oraz marketing regionalny. Propagowanie „produktów i usług ekosystemowych” (24) podnosi wartość dodaną, co sprzyja konkurencyjności regionu.

| 5.2.2.4. | Wzmacnianie współpracy między parkami naukowymi i technologicznymi, wyższymi uczelniami, ośrodkami badawczymi i MŚP oraz zwiększanie potencjału infrastruktury badawczej i ich związków z wiodącymi instytucjami w skali światowej. Przy opracowywaniu planu działania w ramach EUSALP pożądane byłoby określenie przekrojowego priorytetu dotyczącego wspierania działań w zakresie badań i innowacji. |
| --- | --- |

5.2.2.4.

Wzmacnianie współpracy między parkami naukowymi i technologicznymi, wyższymi uczelniami, ośrodkami badawczymi i MŚP oraz zwiększanie potencjału infrastruktury badawczej i ich związków z wiodącymi instytucjami w skali światowej. Przy opracowywaniu planu działania w ramach EUSALP pożądane byłoby określenie przekrojowego priorytetu dotyczącego wspierania działań w zakresie badań i innowacji.

| 5.2.2.5. | Rozwijanie wspólnej strategii na rzecz przekształcenia makroregionu alpejskiego w ośrodek zrównoważonej turystyki na poziomie światowym w oparciu o dziedzictwo naturalne, kulturowe i historyczne. |
| --- | --- |

5.2.2.5.

Rozwijanie wspólnej strategii na rzecz przekształcenia makroregionu alpejskiego w ośrodek zrównoważonej turystyki na poziomie światowym w oparciu o dziedzictwo naturalne, kulturowe i historyczne.

| 5.2.2.6. | Nadanie priorytetowi dotyczącemu pracy centralnego miejsca w strategii EUSALP i poświęcanie przy tym szczególnej uwagi młodzieży i osobom dotkniętym długotrwałym bezrobociem. Bardzo istotne jest wspieranie tworzenia stabilnych nowych miejsc pracy wysokiej jakości, aby dążyć w ten sposób również do rozwiązania problemu zatrudnienia sezonowego występującego w Alpach głównie w turystycznych regionach górskich i wiejskich. |
| --- | --- |

5.2.2.6.

Nadanie priorytetowi dotyczącemu pracy centralnego miejsca w strategii EUSALP i poświęcanie przy tym szczególnej uwagi młodzieży i osobom dotkniętym długotrwałym bezrobociem. Bardzo istotne jest wspieranie tworzenia stabilnych nowych miejsc pracy wysokiej jakości, aby dążyć w ten sposób również do rozwiązania problemu zatrudnienia sezonowego występującego w Alpach głównie w turystycznych regionach górskich i wiejskich.

| 5.2.2.7. | Wspierać inicjatywy w zakresie tworzenia jednolitej przestrzeni dla pracy, mobilności pracowników, uruchamianie praktyk i staży ponadnarodowych, określania międzynarodowych ścieżek kształcenia i kariery zawodowej oraz pełnego uznawania dyplomów i kwalifikacji zawodowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na kwalifikacje pracowników w sektorze turystycznym, których w większości dotyczą problemy związane z sezonowością pracy. |
| --- | --- |

5.2.2.7.

Wspierać inicjatywy w zakresie tworzenia jednolitej przestrzeni dla pracy, mobilności pracowników, uruchamianie praktyk i staży ponadnarodowych, określania międzynarodowych ścieżek kształcenia i kariery zawodowej oraz pełnego uznawania dyplomów i kwalifikacji zawodowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na kwalifikacje pracowników w sektorze turystycznym, których w większości dotyczą problemy związane z sezonowością pracy.

| 5.2.2.8. | Wspieranie współpracy między różnymi wymiarami terytorialnymi obecnymi w regionie alpejskim i wzmacnianie roli obszarów metropolitalnych i miast stymulujących konkurencyjność i spójność społeczną. |
| --- | --- |

5.2.2.8.

Wspieranie współpracy między różnymi wymiarami terytorialnymi obecnymi w regionie alpejskim i wzmacnianie roli obszarów metropolitalnych i miast stymulujących konkurencyjność i spójność społeczną.

| 5.2.2.9. | Wspomaganie działań na rzecz inwestycji społecznych i dostosowania systemów ochrony socjalnej dzięki prowadzeniu polityki zgodnej z komunikatem Komisji Europejskiej w sprawie „inwestycji społecznych na rzecz wzrostu i spójności” (25). |
| --- | --- |

5.2.2.9.

Wspomaganie działań na rzecz inwestycji społecznych i dostosowania systemów ochrony socjalnej dzięki prowadzeniu polityki zgodnej z komunikatem Komisji Europejskiej w sprawie „inwestycji społecznych na rzecz wzrostu i spójności” (25).

| 5.2.2.10. | Wspieranie działań sprzyjających integracji osób niepełnosprawnych oraz zapobiegających dyskryminacji ze względu na rasę lub pochodzenie etniczne, wiek, orientację seksualną lub płeć. |
| --- | --- |

5.2.2.10.

Wspieranie działań sprzyjających integracji osób niepełnosprawnych oraz zapobiegających dyskryminacji ze względu na rasę lub pochodzenie etniczne, wiek, orientację seksualną lub płeć.

5.3.   Drugi filar: „Połączenie Alp – zapewnienie wszystkim mieszkańcom w regionie alpejskim dostępności i odpowiednich połączeń”

| 5.3.1. | EKES opowiada się za dążeniem do rozwoju terytorialnego opartego na współpracy między wewnętrznymi i zewnętrznymi jednostkami terytorialnymi, na dostępności usług, zrównoważonej mobilności oraz rozwoju transportu i infrastruktury komunikacyjnej. |
| --- | --- |

5.3.1.

EKES opowiada się za dążeniem do rozwoju terytorialnego opartego na współpracy między wewnętrznymi i zewnętrznymi jednostkami terytorialnymi, na dostępności usług, zrównoważonej mobilności oraz rozwoju transportu i infrastruktury komunikacyjnej.

5.3.2.   Priorytety

| 5.3.2.1. | Wspieranie innowacyjnych rozwiązań w celu zapewnienia podstawowych usług na obszarach górskich i wiejskich (wykształcenie, opieka zdrowotna, usługi socjalne i mobilność) oraz zlikwidowania przepaści cyfrowej i rozwoju szybkich łączy internetowych na całym obszarze. |
| --- | --- |

5.3.2.1.

Wspieranie innowacyjnych rozwiązań w celu zapewnienia podstawowych usług na obszarach górskich i wiejskich (wykształcenie, opieka zdrowotna, usługi socjalne i mobilność) oraz zlikwidowania przepaści cyfrowej i rozwoju szybkich łączy internetowych na całym obszarze.

| 5.3.2.2. | Upowszechnienie stosowania technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT) we wszystkich dziedzinach interesu ogólnego (administracja, usługi zdrowotne, usługi w zakresie poszukiwania pracy, e-learning, handel elektroniczny produktami alpejskimi itd.); zapewnienie odpowiedniego poziomu dostępności usług publicznych, by zaspokoić potrzeby poszczególnych jednostek terytorialnych w regionie alpejskim, dążąc do rozsądnej równowagi między gęstością a dostępnością usług. |
| --- | --- |

5.3.2.2.

Upowszechnienie stosowania technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT) we wszystkich dziedzinach interesu ogólnego (administracja, usługi zdrowotne, usługi w zakresie poszukiwania pracy, e-learning, handel elektroniczny produktami alpejskimi itd.); zapewnienie odpowiedniego poziomu dostępności usług publicznych, by zaspokoić potrzeby poszczególnych jednostek terytorialnych w regionie alpejskim, dążąc do rozsądnej równowagi między gęstością a dostępnością usług.

| 5.3.2.3. | Propagowanie zintegrowanych systemów transportu, wspieranie zmian wewnątrz poszczególnych systemów terytorialnych, doskonalenie zarządzania transportem towarowym i pasażerskim, by ograniczyć wpływ na środowisko i zwiększyć korzyści dla społeczności lokalnych. Do podstawowych elementów wsparcia zrównoważonego rozwoju transportu w regionie alpejskim zaliczyć można przeniesienie transportu towarowego z dróg na tory oraz środki ograniczające korzystanie z drugorzędnych korytarzy alpejskich (np. jednolite opłaty za wszystkie korytarze tranzytowe w Alpach). |
| --- | --- |

5.3.2.3.

Propagowanie zintegrowanych systemów transportu, wspieranie zmian wewnątrz poszczególnych systemów terytorialnych, doskonalenie zarządzania transportem towarowym i pasażerskim, by ograniczyć wpływ na środowisko i zwiększyć korzyści dla społeczności lokalnych. Do podstawowych elementów wsparcia zrównoważonego rozwoju transportu w regionie alpejskim zaliczyć można przeniesienie transportu towarowego z dróg na tory oraz środki ograniczające korzystanie z drugorzędnych korytarzy alpejskich (np. jednolite opłaty za wszystkie korytarze tranzytowe w Alpach).

| 5.3.2.4. | Rozwijanie planów dotyczących interoperacyjności logistycznej na poziomie makroregionu i wzmacnianie połączeń multimodalnych węzłów infrastruktury (porty, lotniska i terminale towarowe) z główną siecią i z wodnymi szlakami śródlądowymi. |
| --- | --- |

5.3.2.4.

Rozwijanie planów dotyczących interoperacyjności logistycznej na poziomie makroregionu i wzmacnianie połączeń multimodalnych węzłów infrastruktury (porty, lotniska i terminale towarowe) z główną siecią i z wodnymi szlakami śródlądowymi.

| 5.3.2.5. | Propagowanie międzynarodowych sieci tematycznych dotyczących istotnych aspektów rozwoju regionu alpejskiego, takich jak zarządzanie ryzykiem, turystyka, sport, leśnictwo, rolnictwo, energia i usługi technologiczne. |
| --- | --- |

5.3.2.5.

Propagowanie międzynarodowych sieci tematycznych dotyczących istotnych aspektów rozwoju regionu alpejskiego, takich jak zarządzanie ryzykiem, turystyka, sport, leśnictwo, rolnictwo, energia i usługi technologiczne.

| 5.3.2.6. | Podniesienie poziomu zarządzania w regionie alpejskim przez aktywniejszy udział społeczeństwa obywatelskiego; jednoczesne wspieranie podnoszenia świadomości i wiedzy obywateli na temat głównych zagadnień dotyczących regionu alpejskiego. |
| --- | --- |

5.3.2.6.

Podniesienie poziomu zarządzania w regionie alpejskim przez aktywniejszy udział społeczeństwa obywatelskiego; jednoczesne wspieranie podnoszenia świadomości i wiedzy obywateli na temat głównych zagadnień dotyczących regionu alpejskiego.

5.4.   Trzeci filar: „Ochrona regionu alpejskiego – zagwarantowanie zrównoważonego charakteru rozwoju w regionie alpejskim”

| 5.4.1. | EKES uważa, że istotne jest większe zaangażowanie na rzecz zrównoważonego zarządzania i ochrony środowiska, a także wykorzystania kapitału terytorialnego tego obszaru. |
| --- | --- |

5.4.1.

EKES uważa, że istotne jest większe zaangażowanie na rzecz zrównoważonego zarządzania i ochrony środowiska, a także wykorzystania kapitału terytorialnego tego obszaru.

5.4.2.   Priorytety

| 5.4.2.1. | Dostosowanie działań wspierających rozwój gospodarczy regionu alpejskiego do zobowiązań w dziedzinie przeciwdziałania zmianie klimatu, przy uniezależnieniu wzrostu i konkurencyjności jednostek terytorialnych objętych strategią EUSALP od zużycia zasobów naturalnych i surowców. |
| --- | --- |

5.4.2.1.

Dostosowanie działań wspierających rozwój gospodarczy regionu alpejskiego do zobowiązań w dziedzinie przeciwdziałania zmianie klimatu, przy uniezależnieniu wzrostu i konkurencyjności jednostek terytorialnych objętych strategią EUSALP od zużycia zasobów naturalnych i surowców.

| 5.4.2.2. | Zwiększenie świadomości społeczności lokalnych regionu alpejskiego co do wartości usług ekosystemowych oraz racjonalnego i zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi. Alpy są największym obszarem zaopatrzenia w wodę w Europie, w związku z czym bardzo ważne jest wzmocnienie działań na rzecz poprawy zarządzania zasobami wodnymi i dorzeczami w regionie alpejskim. |
| --- | --- |

5.4.2.2.

Zwiększenie świadomości społeczności lokalnych regionu alpejskiego co do wartości usług ekosystemowych oraz racjonalnego i zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi. Alpy są największym obszarem zaopatrzenia w wodę w Europie, w związku z czym bardzo ważne jest wzmocnienie działań na rzecz poprawy zarządzania zasobami wodnymi i dorzeczami w regionie alpejskim.

| 5.4.2.3. | Wspieranie inicjatyw na rzecz harmonizacji działań zmierzających do zachowania różnorodności biologicznej i krajobrazów w regionie alpejskim oraz ich wykorzystania zgodnego z zasadami ochrony środowiska. |
| --- | --- |

5.4.2.3.

Wspieranie inicjatyw na rzecz harmonizacji działań zmierzających do zachowania różnorodności biologicznej i krajobrazów w regionie alpejskim oraz ich wykorzystania zgodnego z zasadami ochrony środowiska.

| 5.4.2.4. | Rozwijanie narzędzi i procedur ponadnarodowych na rzecz zapobiegania zagrożeniom i ograniczania ich (powodzie, osunięcia ziemi, lawiny, pożary lasów itd.), na rzecz całościowego zarządzania lasami (pod kątem wartości ekologicznej i przyrodniczej i jako zasobu w gospodarce), a także problemami związanymi z wykorzystaniem gleb (zagęszczanie gleby i rozrastanie się miast). |
| --- | --- |

5.4.2.4.

Rozwijanie narzędzi i procedur ponadnarodowych na rzecz zapobiegania zagrożeniom i ograniczania ich (powodzie, osunięcia ziemi, lawiny, pożary lasów itd.), na rzecz całościowego zarządzania lasami (pod kątem wartości ekologicznej i przyrodniczej i jako zasobu w gospodarce), a także problemami związanymi z wykorzystaniem gleb (zagęszczanie gleby i rozrastanie się miast).

| 5.4.2.5. | Wspieranie przechodzenia na bezemisyjny system energetyczny dzięki inicjatywom w zakresie efektywności energetycznej, budowie zdecentralizowanych sieci dystrybucji opartych na zasobach odnawialnych i wykorzystaniu modeli osadnictwa oraz transportu publicznego uwzględniającego problematykę oszczędności energii. |
| --- | --- |

5.4.2.5.

Wspieranie przechodzenia na bezemisyjny system energetyczny dzięki inicjatywom w zakresie efektywności energetycznej, budowie zdecentralizowanych sieci dystrybucji opartych na zasobach odnawialnych i wykorzystaniu modeli osadnictwa oraz transportu publicznego uwzględniającego problematykę oszczędności energii.

| 5.4.2.6. | Rozwijanie i wdrażanie systemów zintegrowanej mobilności w celu ograniczenia uzależnienia od korzystania z samochodu; wspieranie transportu publicznego jako usługi świadczonej w interesie ogólnym i, jeśli to możliwe, formy mobilności z wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii. |
| --- | --- |

5.4.2.6.

Rozwijanie i wdrażanie systemów zintegrowanej mobilności w celu ograniczenia uzależnienia od korzystania z samochodu; wspieranie transportu publicznego jako usługi świadczonej w interesie ogólnym i, jeśli to możliwe, formy mobilności z wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii.

Bruksela, 10 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  Komisja Europejska, dokument konsultacyjny w sprawie strategii UE dla regionu alpejskiego (EUSALP).

1

(2)  Konkluzje Rady Europejskiej, EUCO 23/1/11 REV 1, 23 i 24 czerwca 2011 r.

2

(3)  Dz.U. C 12 z 15.1.15, s. 64.

3

(4)  Biała księga Komitetu Regionów w sprawie wielopoziomowego sprawowania rządów, CONST-IV-020, 2009.

4

(5)  Komisja Europejska, Europejski kodeks postępowania w zakresie partnerstwa w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, C(2013) 9651 final.

5

(6)  http://ec.europa.eu/regional_policy/en/newsroom/consultations/eusalp/

6

(7)  http://ec.europa.eu/regional_policy/en/newsroom/consultations/eusalp/

7

(8)  http://www.balticsea-region-strategy.eu

8

(9)  http://www.danube-region.eu

9

(10)  http://www.ai-macroregion.eu

10

(11)  Opinia EKES-u, W kierunku strategii makroregionalnej UE na rzecz rozwoju spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej w basenie Morza Śródziemnego, Dz.U. C 170 z 5.6.2014, s. 1.

11

(12)  Arge-Alp; Alpe-Adria; Alp-Med; Euregio Tirolo-Alto Adige-Trentino; konwencja alpejska; program „Obszar alpejski”; współpraca transgraniczna.

12

(13)  Rada Europejska, 19–20 grudnia 2013 r., s. 26.

13

(14)  Konferencja w Grenoble, z udziałem przedstawicieli rządów i przewodniczących regionów objętych EUSALP, odbyła się 18 października 2013 r.

14

(15)  Zarządzanie strategiami makroregionalnymi, COM(2014) 284 final.

15

(16)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 r.

16

(17)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1290/2013 z 11 grudnia 2013 r.

17

(18)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1287/2013 z 11 grudnia 2013 r.

18

(19)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1315/2013 z 11 grudnia 2013 r.

19

(20)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1296/2013 z 11 grudnia 2013 r.

20

(21)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1288/2013 z 11 grudnia 2013 r.

21

(22)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1293/2013 z 11 grudnia 2013 r.

22

(23)  Art.131 rozporządzenia finansowego UE nr 966/2012.

23

(24)  Produkty ekosystemowe obejmują np. żywność, wodę, paliwa, drewno, a usługi – zaopatrzenie w wodę, oczyszczanie powietrza, naturalny recykling odpadów, wspomaganie procesów glebotwórczych, zapylanie i wiele innych naturalnych mechanizmów regulacyjnych.

24

(25)  COM(2013) 83 final.

25

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/17 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/17

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie przepustowości portów lotniczych w UE

(opinia rozpoznawcza na wniosek Komisji Europejskiej)

(2015/C 230/03)

| Sprawozdawca: | Jacek KRAWCZYK |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Jacek KRAWCZYK

Dnia 4 września 2014 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

przepustowości portów lotniczych w UE (opinia rozpoznawcza).

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 11 listopada 2014 r.

Na 503. sesji plenarnej w dniach 10 i 11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z dnia 10 grudnia 2014 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 117 głosami (1 osoba wstrzymała się od głosu) przyjął następującą opinię.

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Aby rozwiązać problem niedoboru przepustowości, należy bardziej efektywnie wykorzystywać istniejące zasoby portów lotniczych w UE. Odpowiednie rozwiązania mogłyby obejmować większą intermodalność, lepszy poziom połączeń i wydajniejsze wykorzystanie mniejszych węzłów lotniskowych i małych portów lotniczych, większe statki powietrzne oraz optymalizację procesów. Można by dodać przyjęcie pakietu lotniskowego (ang. Airport Package), a także wdrożenie inicjatywy SES (ang. Single European Sky – jednolita europejska przestrzeń powietrzna) i programu SESAR. Przepustowość lotnisk musi stać się pełnoprawnym filarem SES. |
| --- | --- |

1.1.

Aby rozwiązać problem niedoboru przepustowości, należy bardziej efektywnie wykorzystywać istniejące zasoby portów lotniczych w UE. Odpowiednie rozwiązania mogłyby obejmować większą intermodalność, lepszy poziom połączeń i wydajniejsze wykorzystanie mniejszych węzłów lotniskowych i małych portów lotniczych, większe statki powietrzne oraz optymalizację procesów. Można by dodać przyjęcie pakietu lotniskowego (ang. Airport Package), a także wdrożenie inicjatywy SES (ang. Single European Sky – jednolita europejska przestrzeń powietrzna) i programu SESAR. Przepustowość lotnisk musi stać się pełnoprawnym filarem SES.

| 1.2. | W perspektywie długoterminowej przepustowość lotnisk trzeba będzie powiększać, tworząc infrastrukturę, taką jak terminale i pasy startowe. Głównym celem rozbudowy lotnisk musi być poprawa poziomu połączeń w oparciu o zrównoważoną podstawę ekonomiczną. Węzły lotniskowe w UE muszą uzyskać faktyczne możliwości sprostania rosnącemu zapotrzebowaniu, co obejmuje skrócenie procesów planowania w celu umożliwienia szybkiego reagowania na powstający popyt. |
| --- | --- |

1.2.

W perspektywie długoterminowej przepustowość lotnisk trzeba będzie powiększać, tworząc infrastrukturę, taką jak terminale i pasy startowe. Głównym celem rozbudowy lotnisk musi być poprawa poziomu połączeń w oparciu o zrównoważoną podstawę ekonomiczną. Węzły lotniskowe w UE muszą uzyskać faktyczne możliwości sprostania rosnącemu zapotrzebowaniu, co obejmuje skrócenie procesów planowania w celu umożliwienia szybkiego reagowania na powstający popyt.

| 1.3. | Rozbudowa lotnisk – w uzasadnionych przypadkach – powinna stanowić część zrównoważonego podejścia. Po pierwsze, porty lotnicze wywierają pozytywny wpływ gospodarczy na obszary położone wokół lotnisk. Zdaniem EKES-u oczywiste jest, że ten pozytywny wpływ należy zachować. Po drugie, należy zająć się kwestiami środowiska w sposób transparentny. Po trzecie, rozbudowa lotnisk ma wymiar publiczny. Wymaga dialogu publicznego z udziałem takich podmiotów, jak np. kontrola ruchu powietrznego, władze portu lotniczego, linie lotnicze, partnerzy regionalni, mieszkańcy okolic lotniska, rząd itp. |
| --- | --- |

1.3.

Rozbudowa lotnisk – w uzasadnionych przypadkach – powinna stanowić część zrównoważonego podejścia. Po pierwsze, porty lotnicze wywierają pozytywny wpływ gospodarczy na obszary położone wokół lotnisk. Zdaniem EKES-u oczywiste jest, że ten pozytywny wpływ należy zachować. Po drugie, należy zająć się kwestiami środowiska w sposób transparentny. Po trzecie, rozbudowa lotnisk ma wymiar publiczny. Wymaga dialogu publicznego z udziałem takich podmiotów, jak np. kontrola ruchu powietrznego, władze portu lotniczego, linie lotnicze, partnerzy regionalni, mieszkańcy okolic lotniska, rząd itp.

| 1.4. | EKES jest przekonany, że niezwykle istotne jest, by państwa członkowskie podjęły natychmiastowe działania dotyczące planowania i zagospodarowania przestrzennego. W przeciwnym razie wiele nieprzewidzianych i zbędnych przeszkód będzie hamować rozwój portów lotniczych, a w niektórych przypadkach również będzie zagrożona ich obecna przepustowość. |
| --- | --- |

1.4.

EKES jest przekonany, że niezwykle istotne jest, by państwa członkowskie podjęły natychmiastowe działania dotyczące planowania i zagospodarowania przestrzennego. W przeciwnym razie wiele nieprzewidzianych i zbędnych przeszkód będzie hamować rozwój portów lotniczych, a w niektórych przypadkach również będzie zagrożona ich obecna przepustowość.

| 1.5. | Istniejące lotniska regionalne powinny być rozbudowywane jedynie tam, gdzie występuje wyraźne zapotrzebowanie na zwiększenie ruchu. Rządy państw członkowskich powinny określić wyzwania związane z przepustowością i ustalić strategie ich przezwyciężenia. O ile nie chodzi o obowiązek świadczenia usługi publicznej, UE powinna zaprzestać finansowania budowy od podstaw nowych regionalnych zdolności przepustowych, bez uszczerbku dla postanowień art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

1.5.

Istniejące lotniska regionalne powinny być rozbudowywane jedynie tam, gdzie występuje wyraźne zapotrzebowanie na zwiększenie ruchu. Rządy państw członkowskich powinny określić wyzwania związane z przepustowością i ustalić strategie ich przezwyciężenia. O ile nie chodzi o obowiązek świadczenia usługi publicznej, UE powinna zaprzestać finansowania budowy od podstaw nowych regionalnych zdolności przepustowych, bez uszczerbku dla postanowień art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

| 1.6. | EKES uważa nowe wytyczne UE w sprawie pomocy państwa dla portów i linii lotniczych za bardzo cenne, ponieważ oferują pewność prawa. Dalsze istnienie lotnisk regionalnych niespełniających zasad zrównoważoności zostanie ostatecznie zweryfikowane na podstawie wspólnych kryteriów. |
| --- | --- |

1.6.

EKES uważa nowe wytyczne UE w sprawie pomocy państwa dla portów i linii lotniczych za bardzo cenne, ponieważ oferują pewność prawa. Dalsze istnienie lotnisk regionalnych niespełniających zasad zrównoważoności zostanie ostatecznie zweryfikowane na podstawie wspólnych kryteriów.

| 1.7. | Jeżeli porty lotnicze mają stanowczo przystąpić do przezwyciężenia kryzysu przepustowości, uregulowania muszą być spójne i jasne, by zachęcić do zapewnienia inwestycji długoterminowych w infrastrukturę. |
| --- | --- |

1.7.

Jeżeli porty lotnicze mają stanowczo przystąpić do przezwyciężenia kryzysu przepustowości, uregulowania muszą być spójne i jasne, by zachęcić do zapewnienia inwestycji długoterminowych w infrastrukturę.

| 1.8. | Przepustowość portów lotniczych ma również wymiar polityczny. EKES jest przekonany, że UE – wraz z państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami, w tym z partnerami społecznymi – musi podjąć ogólną strategiczną decyzję co do tego, które porty lotnicze będą miały duże znaczenie dla systemu, i na nich skoncentrować się w nadchodzących latach. By utrzymać konkurencyjność lotnictwa UE na globalnych rynkach, pilnie potrzebna jest zintegrowana europejska strategia lotnictwa, uwzględniająca aspekty gospodarcze, środowiskowe i społeczne, a także tworzenie miejsc pracy. |
| --- | --- |

1.8.

Przepustowość portów lotniczych ma również wymiar polityczny. EKES jest przekonany, że UE – wraz z państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami, w tym z partnerami społecznymi – musi podjąć ogólną strategiczną decyzję co do tego, które porty lotnicze będą miały duże znaczenie dla systemu, i na nich skoncentrować się w nadchodzących latach. By utrzymać konkurencyjność lotnictwa UE na globalnych rynkach, pilnie potrzebna jest zintegrowana europejska strategia lotnictwa, uwzględniająca aspekty gospodarcze, środowiskowe i społeczne, a także tworzenie miejsc pracy.

| 1.9. | Należy przeprowadzić ocenę projektów dotyczących infrastruktury portów lotniczych współfinansowanych w ostatnich latach przez UE. EKES z zadowoleniem przyjmuje, że Trybunał Obrachunkowy zobowiązał się do przeprowadzenia tych ważnych prac. Płynące z nich wnioski i zalecenia powinny stać się przedmiotem publicznej dyskusji. |
| --- | --- |

1.9.

Należy przeprowadzić ocenę projektów dotyczących infrastruktury portów lotniczych współfinansowanych w ostatnich latach przez UE. EKES z zadowoleniem przyjmuje, że Trybunał Obrachunkowy zobowiązał się do przeprowadzenia tych ważnych prac. Płynące z nich wnioski i zalecenia powinny stać się przedmiotem publicznej dyskusji.

| 1.10. | EKES uważa, że Komisja Europejska powinna uprościć i usprawnić struktury zarządzania lotnictwem UE, a w szczególności jej portami lotniczymi. Komisja potrzebuje pełnych i wiarygodnych danych i informacji operacyjnych z portów lotniczych UE. Dane te nie są obecnie dostępne. EKES apeluje o ich dostarczenie do organów zarządzających portami lotniczymi i władz publicznych. |
| --- | --- |

1.10.

EKES uważa, że Komisja Europejska powinna uprościć i usprawnić struktury zarządzania lotnictwem UE, a w szczególności jej portami lotniczymi. Komisja potrzebuje pełnych i wiarygodnych danych i informacji operacyjnych z portów lotniczych UE. Dane te nie są obecnie dostępne. EKES apeluje o ich dostarczenie do organów zarządzających portami lotniczymi i władz publicznych.

2.   Wprowadzenie

| 2.1. | Porty lotnicze w UE są cennymi aktywami, jednak w nadchodzących latach w kilku głównych portach lotniczych będą się tworzyć coraz większe zatory, podczas gdy wiele innych pozostanie nie w pełni wykorzystanych. Można utrzymywać, że w skali całej UE istnieje wystarczająca przepustowość, ale należy zadać sobie pytanie, czy występuje ona w odpowiednich miejscach. |
| --- | --- |

2.1.

Porty lotnicze w UE są cennymi aktywami, jednak w nadchodzących latach w kilku głównych portach lotniczych będą się tworzyć coraz większe zatory, podczas gdy wiele innych pozostanie nie w pełni wykorzystanych. Można utrzymywać, że w skali całej UE istnieje wystarczająca przepustowość, ale należy zadać sobie pytanie, czy występuje ona w odpowiednich miejscach.

| 2.2. | Problematyka przepustowości portów lotniczych pojawiała się w dyskusji publicznej w ostatnich latach głównie w dwóch kontekstach: utraty funkcji centralnych węzłów lotniskowych na rzecz konkurentów spoza UE bądź Europy, np. Turcji lub krajów Zatoki Perskiej, oraz tzw. syndromu Ryanair, czyli tanich linii lotniczych szybko zwiększających ruch na mniejszych lotniskach regionalnych, lecz niewykazujących stabilnego poziomu ich użytkowania w perspektywie długoterminowej. Jednakże problem jest dużo poważniejszy. |
| --- | --- |

2.2.

Problematyka przepustowości portów lotniczych pojawiała się w dyskusji publicznej w ostatnich latach głównie w dwóch kontekstach: utraty funkcji centralnych węzłów lotniskowych na rzecz konkurentów spoza UE bądź Europy, np. Turcji lub krajów Zatoki Perskiej, oraz tzw. syndromu Ryanair, czyli tanich linii lotniczych szybko zwiększających ruch na mniejszych lotniskach regionalnych, lecz niewykazujących stabilnego poziomu ich użytkowania w perspektywie długoterminowej. Jednakże problem jest dużo poważniejszy.

| 2.3. | W 2007 r. Komisja Europejska opublikowała komunikat „Plan działania w zakresie przepustowości, efektywności i bezpieczeństwa portów lotniczych w Europie”, w którym wskazała na rosnący dystans między przepustowością a popytem w wielu węzłach lotniskowych w UE (1) oraz zaproponowała szereg środków mających na celu lepsze wykorzystanie istniejącej przepustowości. W 2007 r. Parlament Europejski, w odpowiedzi na plan działania Komisji, przyjął sprawozdanie z inicjatywy własnej, w którym wyraził zadowolenie z publikacji komunikatu Komisji i wypowiedział się na temat znaczenia kryzysu przepustowości portów lotniczych. |
| --- | --- |

2.3.

W 2007 r. Komisja Europejska opublikowała komunikat „Plan działania w zakresie przepustowości, efektywności i bezpieczeństwa portów lotniczych w Europie”, w którym wskazała na rosnący dystans między przepustowością a popytem w wielu węzłach lotniskowych w UE (1) oraz zaproponowała szereg środków mających na celu lepsze wykorzystanie istniejącej przepustowości. W 2007 r. Parlament Europejski, w odpowiedzi na plan działania Komisji, przyjął sprawozdanie z inicjatywy własnej, w którym wyraził zadowolenie z publikacji komunikatu Komisji i wypowiedział się na temat znaczenia kryzysu przepustowości portów lotniczych.

| 2.4. | W 2011 r. Komisja opublikowała kolejny komunikat (2) w sprawie przepustowości w ramach nowego pakietu lotniskowego, w którym jako główne wyzwania stojące przed europejskimi portami lotniczymi wskazała przepustowość i jakość. |
| --- | --- |

2.4.

W 2011 r. Komisja opublikowała kolejny komunikat (2) w sprawie przepustowości w ramach nowego pakietu lotniskowego, w którym jako główne wyzwania stojące przed europejskimi portami lotniczymi wskazała przepustowość i jakość.

| 2.5. | W latach 2004, 2008 i 2013 Eurocontrol przeprowadził kolejne edycje analizy „Wyzwania związane ze wzrostem” („Challenges of growth”), w której przewiduje kryzys przepustowości w ciągu najbliższych 20 lat. |
| --- | --- |

2.5.

W latach 2004, 2008 i 2013 Eurocontrol przeprowadził kolejne edycje analizy „Wyzwania związane ze wzrostem” („Challenges of growth”), w której przewiduje kryzys przepustowości w ciągu najbliższych 20 lat.

| 2.6. | Tak wysoka aktywność dowodzi, że kwestia przepustowości jest pilna. Sektor lotniczy osiągnął już istotne rezultaty. We wszystkich obszarach działań przeprowadzono optymalizację wydajności i przepustowości. Usprawnienia obejmują:






  — | lepsze i bardziej intermodalne połączenia z niektórymi portami lotniczymi, |
| --- | --- | --- |

2.6.

Tak wysoka aktywność dowodzi, że kwestia przepustowości jest pilna. Sektor lotniczy osiągnął już istotne rezultaty. We wszystkich obszarach działań przeprowadzono optymalizację wydajności i przepustowości. Usprawnienia obejmują:

—

lepsze i bardziej intermodalne połączenia z niektórymi portami lotniczymi,

| — | reorganizację procesów wewnętrznych w całym systemie lotnictwa, w tym procesów konsolidacji, |
| --- | --- |

—

reorganizację procesów wewnętrznych w całym systemie lotnictwa, w tym procesów konsolidacji,

| — | wprowadzenie wspólnego podejmowania decyzji (A-CDM) w coraz większej liczbie portów lotniczych. |
| --- | --- |

—

wprowadzenie wspólnego podejmowania decyzji (A-CDM) w coraz większej liczbie portów lotniczych.

| 2.6.1. | Realizowana od 2004 r. inicjatywa SES przyczynia się do lepszego wykorzystania europejskiej przestrzeni powietrznej, łagodząc negatywne konsekwencje jej rozdrobnienia. Uczestniczące w inicjatywie SES porty lotnicze przyczyniają się również do realizacji jej celów w ramach programu SESAR (wspólnego przedsięwzięcia w celu opracowania europejskiego systemu zarządzania ruchem lotniczym nowej generacji). Jeśli portom lotniczym zabraknie przepustowości, powodzenie inicjatywy SES będzie zagrożone. |
| --- | --- |

2.6.1.

Realizowana od 2004 r. inicjatywa SES przyczynia się do lepszego wykorzystania europejskiej przestrzeni powietrznej, łagodząc negatywne konsekwencje jej rozdrobnienia. Uczestniczące w inicjatywie SES porty lotnicze przyczyniają się również do realizacji jej celów w ramach programu SESAR (wspólnego przedsięwzięcia w celu opracowania europejskiego systemu zarządzania ruchem lotniczym nowej generacji). Jeśli portom lotniczym zabraknie przepustowości, powodzenie inicjatywy SES będzie zagrożone.

| 2.7. | W ramach Europejskiego Centrum Monitorowania Przepustowości Portów Lotniczych Komisja opracowuje obecnie, z udziałem zainteresowanych stron, szczegółowe inicjatywy dotyczące przyszłej strategii portów lotniczych. Centrum to ma trzy cele:






  a) | wspierać Komisję w rozwiązywaniu problemu przepustowości i jakości usług portów lotniczych; |
| --- | --- | --- |

2.7.

W ramach Europejskiego Centrum Monitorowania Przepustowości Portów Lotniczych Komisja opracowuje obecnie, z udziałem zainteresowanych stron, szczegółowe inicjatywy dotyczące przyszłej strategii portów lotniczych. Centrum to ma trzy cele:

a)

wspierać Komisję w rozwiązywaniu problemu przepustowości i jakości usług portów lotniczych;

| b) | propagować wymianę doświadczeń i najlepszych praktyk w Europie i poza nią; |
| --- | --- |

b)

propagować wymianę doświadczeń i najlepszych praktyk w Europie i poza nią;

| c) | dążyć do lepszego poznania tego problemu, jego skutków oraz możliwych rozwiązań – również politycznych. |
| --- | --- |

c)

dążyć do lepszego poznania tego problemu, jego skutków oraz możliwych rozwiązań – również politycznych.

EKES przyjmuje z zadowoleniem utworzenie centrum i zachęca do kontynuacji jego prac, których jakość została już dowiedziona.

3.   Rozwój europejskich portów lotniczych w ciągu ostatnich dziesięciu lat

| 3.1. | W Europie istnieje ponad 450 portów lotniczych, a jednak wciąż grozi im nieunikniony kryzys przepustowości. |
| --- | --- |

3.1.

W Europie istnieje ponad 450 portów lotniczych, a jednak wciąż grozi im nieunikniony kryzys przepustowości.

| 3.2. | Międzynarodowa Rada Portów Lotniczych w Europie (ACI) dzieli porty lotnicze na następujące kategorie: |
| --- | --- |

3.2.

Międzynarodowa Rada Portów Lotniczych w Europie (ACI) dzieli porty lotnicze na następujące kategorie:

| Kategoria portu lotniczego wg ACI | Wielkość portu lotniczego (liczba pasażerów rocznie w mln) | Liczba europejskich portów lotniczych |
| --- | --- | --- |
| 1 | > 25 | 14 |
| 2 | 10–25 | 23 |
| 3 | 5–10 | 34 |
| 4 | < 5 | 390 |

Kategoria portu lotniczego wg ACI

Wielkość portu lotniczego (liczba pasażerów rocznie w mln)

Liczba europejskich portów lotniczych

1

> 25

14

2

10–25

23

3

5–10

34

4

< 5

390

Duża część ruchu lotniczego obsługiwana jest przez stosunkowo małą liczbę portów lotniczych. Wyjaśnienie można znaleźć w różnych modelach portu lotniczego. Porty lotnicze kategorii 3 i 4 są raczej niewielkie i oferują połączenia point-to-point, służą do dowożenia pasażerów do większych portów lotniczych oraz gwarantują świadczenie usług publicznych. Oznacza to, że wiele dużych portów lotniczych musi polegać na małych portach lotniczych.

Port lotniczy systemu hub-and-spokes jest „pojedynczym lotniskiem, z którego jedna lub kilka linii lotniczych oferuje zintegrowaną sieć przesiadkowych połączeń o dużej częstotliwości do wielu miejsc przeznaczenia” (w: AEA, European Airports, Bruksela, 1995 r.).

| 3.2.1. | W systemie point-to-point pasażerowie podróżują bezpośrednio z miejsca wylotu do miejsca przeznaczenia bez przesiadki. |
| --- | --- |

3.2.1.

W systemie point-to-point pasażerowie podróżują bezpośrednio z miejsca wylotu do miejsca przeznaczenia bez przesiadki.

| 3.2.2. | Oba te systemy się uzupełniają, mają tylko różne cele: system hub-and-spokes zmierza do uzyskania jak największej liczby połączeń, natomiast celem systemu point-to-point jest osiągnięcie jak największej mobilności i elastyczności. |
| --- | --- |

3.2.2.

Oba te systemy się uzupełniają, mają tylko różne cele: system hub-and-spokes zmierza do uzyskania jak największej liczby połączeń, natomiast celem systemu point-to-point jest osiągnięcie jak największej mobilności i elastyczności.

| 3.3. | UE finansuje niezwykle dużo projektów infrastrukturalnych związanych z lotniskami. Zdaniem EKES-u brakuje publicznie dostępnych informacji o tych inwestycjach i o tym, na ile są one w stanie skutecznie zapewnić dodatkowe połączenia i sprawniejszą obsługę. |
| --- | --- |

3.3.

UE finansuje niezwykle dużo projektów infrastrukturalnych związanych z lotniskami. Zdaniem EKES-u brakuje publicznie dostępnych informacji o tych inwestycjach i o tym, na ile są one w stanie skutecznie zapewnić dodatkowe połączenia i sprawniejszą obsługę.

| 3.4. | EKES uważa nowo wprowadzone wytyczne (3) w sprawie pomocy państwa dla portów i linii lotniczych za bardzo cenne, ponieważ oferują pewność prawa. Ponadto w wytycznych odróżnia się lotniska potrzebne, np. do świadczenia usług publicznych, od lotnisk zbędnych, tj. takich, które nie są w stanie pokryć swoich kosztów operacyjnych ani nie są potrzebne do gwarantowania usług publicznych. |
| --- | --- |

3.4.

EKES uważa nowo wprowadzone wytyczne (3) w sprawie pomocy państwa dla portów i linii lotniczych za bardzo cenne, ponieważ oferują pewność prawa. Ponadto w wytycznych odróżnia się lotniska potrzebne, np. do świadczenia usług publicznych, od lotnisk zbędnych, tj. takich, które nie są w stanie pokryć swoich kosztów operacyjnych ani nie są potrzebne do gwarantowania usług publicznych.

4.   Przewidywany wzrost

| 4.1. | Rynkami lotniczymi przyszłości będą region Azji i Pacyfiku, Ameryka Łacińska, Afryka i Bliski Wschód. Średni wzrost przepływów pasażerów do roku 2032 w tych regionach wynosić będzie 6–7 % rocznie. Średni wzrost w Europie i Ameryce Północnej wynosić będzie około 3 % rocznie. |
| --- | --- |

4.1.

Rynkami lotniczymi przyszłości będą region Azji i Pacyfiku, Ameryka Łacińska, Afryka i Bliski Wschód. Średni wzrost przepływów pasażerów do roku 2032 w tych regionach wynosić będzie 6–7 % rocznie. Średni wzrost w Europie i Ameryce Północnej wynosić będzie około 3 % rocznie.

Ponadto poza UE tworzone są ogromne możliwości w zakresie przepustowości. Chiny zbudowały niemal 80 portów lotniczych. Turcja, Dubaj i Singapur budują kolosalne platformy, które będą w stanie obsłużyć do 160 mln pasażerów – znacznie więcej niż największy port lotniczy na świecie, znajdujący się w Atlancie, który obsługuje obecnie 96 mln pasażerów.

| 4.2. | W najnowszej analizie Eurocontrol „Wyzwania związane ze wzrostem” z 2013 r. stwierdzono, że w ciągu najbliższych 20 lat wystąpi niedobór przepustowości. Według najbardziej prawdopodobnego scenariusza, w 2035 r., z uwagi na ograniczenia przepustowości, nie zostanie wykonanych 1,9 mln lotów. Odpowiada to 12 % popytu. W Europie wysokie obciążenie ruchem przez dłużej niż sześć godzin dziennie dotyczyć będzie 20 portów lotniczych, podczas gdy obecnie dotyczy jedynie trzech. |
| --- | --- |

4.2.

W najnowszej analizie Eurocontrol „Wyzwania związane ze wzrostem” z 2013 r. stwierdzono, że w ciągu najbliższych 20 lat wystąpi niedobór przepustowości. Według najbardziej prawdopodobnego scenariusza, w 2035 r., z uwagi na ograniczenia przepustowości, nie zostanie wykonanych 1,9 mln lotów. Odpowiada to 12 % popytu. W Europie wysokie obciążenie ruchem przez dłużej niż sześć godzin dziennie dotyczyć będzie 20 portów lotniczych, podczas gdy obecnie dotyczy jedynie trzech.

| 4.2.1. | Wzrost przepustowości nie będzie rozłożony równomiernie we wszystkich europejskich portach lotniczych. Największy wzrost nastąpi w Europie Wschodniej, natomiast ruch wewnątrzeuropejski i udział Europy Północno-Zachodniej zmaleją. EKES odnotowuje ten fakt i uważa, że porty lotnicze w Europie muszą zmierzyć się z tymi wyzwaniami. |
| --- | --- |

4.2.1.

Wzrost przepustowości nie będzie rozłożony równomiernie we wszystkich europejskich portach lotniczych. Największy wzrost nastąpi w Europie Wschodniej, natomiast ruch wewnątrzeuropejski i udział Europy Północno-Zachodniej zmaleją. EKES odnotowuje ten fakt i uważa, że porty lotnicze w Europie muszą zmierzyć się z tymi wyzwaniami.

5.   Wyzwania związane ze wzrostem

| 5.1. | EKES uważa, że bardzo ważne jest zwiększenie konkurencyjności i atrakcyjności Europy jako miejsca do inwestowania w sektor lotnictwa. Zasadnicze znaczenie dla tego celu ma przepustowość infrastruktury naziemnej. |
| --- | --- |

5.1.

EKES uważa, że bardzo ważne jest zwiększenie konkurencyjności i atrakcyjności Europy jako miejsca do inwestowania w sektor lotnictwa. Zasadnicze znaczenie dla tego celu ma przepustowość infrastruktury naziemnej.

| 5.2. | EKES jest przekonany, że wdrożenie SES powinno było nastąpić już dawno temu i że jest niezbędne do rozwiązania problemu braku przepustowości. Sama minimalizacja opóźnień miałaby natychmiastowy wpływ na przepustowość systemu i objętych nim portów lotniczych. EKES zgadza się z ACI, że przepustowość infrastruktury naziemnej powinna być pełnoprawnym filarem SES oraz że cele dotyczące tej przepustowości powinny współgrać z celami SES. |
| --- | --- |

5.2.

EKES jest przekonany, że wdrożenie SES powinno było nastąpić już dawno temu i że jest niezbędne do rozwiązania problemu braku przepustowości. Sama minimalizacja opóźnień miałaby natychmiastowy wpływ na przepustowość systemu i objętych nim portów lotniczych. EKES zgadza się z ACI, że przepustowość infrastruktury naziemnej powinna być pełnoprawnym filarem SES oraz że cele dotyczące tej przepustowości powinny współgrać z celami SES.

| 5.3. | W analizie Eurocontrol „Wyzwania związane ze wzrostem” zaproponowano sześć środków, które, zastosowane razem, mogłyby do 2035 r. zmniejszyć o 42 % poziom niezaspokojonego popytu. Odpowiada to wykonaniu 800 tys. dodatkowych lotów lub obsłużeniu do 50 mln pasażerów. Te rozwiązania to między innymi:






  — | większe samoloty, |
| --- | --- | --- |

5.3.

W analizie Eurocontrol „Wyzwania związane ze wzrostem” zaproponowano sześć środków, które, zastosowane razem, mogłyby do 2035 r. zmniejszyć o 42 % poziom niezaspokojonego popytu. Odpowiada to wykonaniu 800 tys. dodatkowych lotów lub obsłużeniu do 50 mln pasażerów. Te rozwiązania to między innymi:

—

większe samoloty,

| — | dodatkowe pociągi dużych prędkości, |
| --- | --- |

—

dodatkowe pociągi dużych prędkości,

| — | miejscowe rozwiązania alternatywne: linie lotnicze powinny się rozwijać tam, gdzie dostępna jest przepustowość, |
| --- | --- |

—

miejscowe rozwiązania alternatywne: linie lotnicze powinny się rozwijać tam, gdzie dostępna jest przepustowość,

| — | lepsze wykorzystanie mniejszych portów lotniczych, |
| --- | --- |

—

lepsze wykorzystanie mniejszych portów lotniczych,

| — | wdrożenie SESAR, |
| --- | --- |

—

wdrożenie SESAR,

| — | konsolidacja planów lotu. |
| --- | --- |

—

konsolidacja planów lotu.

| 5.3.1. | EKES zgadza się, że te środki mają zostać wdrożone, by zmniejszyć poziom niezaspokojonego popytu, ale obawia się, że mogą nie wystarczyć do całkowitego zaspokojenia przyszłego zapotrzebowania. Ponadto nie wszystkie te środki mają zastosowanie do wszystkich portów lotniczych w UE. |
| --- | --- |

5.3.1.

EKES zgadza się, że te środki mają zostać wdrożone, by zmniejszyć poziom niezaspokojonego popytu, ale obawia się, że mogą nie wystarczyć do całkowitego zaspokojenia przyszłego zapotrzebowania. Ponadto nie wszystkie te środki mają zastosowanie do wszystkich portów lotniczych w UE.

| 5.4. | EKES uważa ponadto, że przyjęcie pakietu lotniskowego, jak proponuje Komisja, przyczyniłoby się również do lepszego wykorzystania aktywów istniejących lotnisk. Komitet apeluje o osiągnięcie ambitnych rezultatów prac prowadzonych obecnie przez Parlament i Radę, zgodnie z propozycjami zawartymi w opinii EKES-u w sprawie pakietu lotniskowego (4). |
| --- | --- |

5.4.

EKES uważa ponadto, że przyjęcie pakietu lotniskowego, jak proponuje Komisja, przyczyniłoby się również do lepszego wykorzystania aktywów istniejących lotnisk. Komitet apeluje o osiągnięcie ambitnych rezultatów prac prowadzonych obecnie przez Parlament i Radę, zgodnie z propozycjami zawartymi w opinii EKES-u w sprawie pakietu lotniskowego (4).

| 5.5. | Ostatecznie wydaje się, że rozwiązanie problemu niewystarczającej przepustowości portów lotniczych obejmuje, obok optymalizacji istniejących zasobów, tworzenie nowych zasobów przepustowości. Jest to trudne, gdyż wiele portów lotniczych utraciło zdolność inwestowania w powiększanie przepustowości. Eurocontrol w swej analizie „Wyzwania związane ze wzrostem” z 2013 r. twierdzi, że „brak dochodów, trudności z uzyskaniem finansowania i rosnąca niechęć do projektów dotyczących infrastruktury transportowej” sprawiły, że niektóre porty lotnicze muszą zrewidować swoje plany rozwoju. |
| --- | --- |

5.5.

Ostatecznie wydaje się, że rozwiązanie problemu niewystarczającej przepustowości portów lotniczych obejmuje, obok optymalizacji istniejących zasobów, tworzenie nowych zasobów przepustowości. Jest to trudne, gdyż wiele portów lotniczych utraciło zdolność inwestowania w powiększanie przepustowości. Eurocontrol w swej analizie „Wyzwania związane ze wzrostem” z 2013 r. twierdzi, że „brak dochodów, trudności z uzyskaniem finansowania i rosnąca niechęć do projektów dotyczących infrastruktury transportowej” sprawiły, że niektóre porty lotnicze muszą zrewidować swoje plany rozwoju.

| 5.6. | EKES zdecydowanie zaleca przeprowadzenie oceny korzyści z dotychczasowych inwestycji UE w infrastrukturę związaną z portami lotniczymi. Z zadowoleniem przyjmuje ogłoszenie przez Trybunał Obrachunkowy rozpoczęcia prac nad tym zagadnieniem i zaleca korzystanie z szerokiej próby kontrolnej. |
| --- | --- |

5.6.

EKES zdecydowanie zaleca przeprowadzenie oceny korzyści z dotychczasowych inwestycji UE w infrastrukturę związaną z portami lotniczymi. Z zadowoleniem przyjmuje ogłoszenie przez Trybunał Obrachunkowy rozpoczęcia prac nad tym zagadnieniem i zaleca korzystanie z szerokiej próby kontrolnej.

6.   Przeszkody w rozbudowie infrastruktury portów lotniczych

| 6.1. | Porty lotnicze planujące rozbudowę swojej infrastruktury zmagają się z różnymi wyzwaniami. Wyzwania te lub przeszkody mogą być pogrupowane w następujący sposób:






  — | wyzwania finansowe i gospodarcze, |
| --- | --- | --- |

6.1.

Porty lotnicze planujące rozbudowę swojej infrastruktury zmagają się z różnymi wyzwaniami. Wyzwania te lub przeszkody mogą być pogrupowane w następujący sposób:

—

wyzwania finansowe i gospodarcze,

| — | wymogi regulacyjne, w tym czynniki środowiskowe, |
| --- | --- |

—

wymogi regulacyjne, w tym czynniki środowiskowe,

| — | wyzwania publiczne, np. coraz większy opór ze strony okolicznych mieszkańców, |
| --- | --- |

—

wyzwania publiczne, np. coraz większy opór ze strony okolicznych mieszkańców,

| — | względy polityczne. |
| --- | --- |

—

względy polityczne.

| 6.1.1. | Z powodu niedawnego kryzysu gospodarczego porty lotnicze wykazują obecnie niezwykłą ostrożność, jeśli chodzi o inwestowanie. Z jednej strony, dochody raczej maleją. Z drugiej strony, lotniska ponoszą rosnące koszty związane z bezpieczeństwem i ochroną (koszty operacyjne). Ostatnia zmiana decyzji dotyczących pomocy państwa i nowe wytyczne dotyczące pomocy państwa utrudniają warunki przetrwania mniejszych portów lotniczych. Zapewnienie finansowania projektów stało się poważnym wyzwaniem dla lotnisk. |
| --- | --- |

6.1.1.

Z powodu niedawnego kryzysu gospodarczego porty lotnicze wykazują obecnie niezwykłą ostrożność, jeśli chodzi o inwestowanie. Z jednej strony, dochody raczej maleją. Z drugiej strony, lotniska ponoszą rosnące koszty związane z bezpieczeństwem i ochroną (koszty operacyjne). Ostatnia zmiana decyzji dotyczących pomocy państwa i nowe wytyczne dotyczące pomocy państwa utrudniają warunki przetrwania mniejszych portów lotniczych. Zapewnienie finansowania projektów stało się poważnym wyzwaniem dla lotnisk.

| 6.1.2. | Porty lotnicze muszą spełniać szereg wymogów w zakresie regulacji. Procedury administracyjne są bardzo skomplikowane, zwłaszcza w odniesieniu do bezpieczeństwa i ochrony środowiska. EKES w żadnym razie nie podważa znaczenia wymogów w zakresie ochrony środowiska. Niemniej jednak potrzebne jest zrównoważone podejście do tych kwestii. Komisja Europejska poczyniła już znaczne postępy w tym względzie, na przykład poprzez rozporządzenie (UE) nr 598/2014 w sprawie ustanowienia zasad i procedur w odniesieniu do wprowadzenia ograniczeń operacyjnych odnoszących się do poziomu hałasu w portach lotniczych Unii w ramach zrównoważonego podejścia. Europejski sektor lotniczy jest branżą o dużych szansach na „wzrost ekologiczny”. EKES przestrzega Komisję Europejską w szczególności przed wdrażaniem niezintegrowanych rozwiązań dotyczących kwestii ochrony środowiska. Komitet podkreśla potrzebę zintegrowanych i globalnych rozwiązań. W związku z tym byłoby warto, by Komisja zleciła najpierw szeroko zakrojony projekt mapowania i dokumentacji istniejących ograniczeń środowiskowych, które mają wpływ na przepustowość europejskich portów lotniczych. |
| --- | --- |

6.1.2.

Porty lotnicze muszą spełniać szereg wymogów w zakresie regulacji. Procedury administracyjne są bardzo skomplikowane, zwłaszcza w odniesieniu do bezpieczeństwa i ochrony środowiska. EKES w żadnym razie nie podważa znaczenia wymogów w zakresie ochrony środowiska. Niemniej jednak potrzebne jest zrównoważone podejście do tych kwestii. Komisja Europejska poczyniła już znaczne postępy w tym względzie, na przykład poprzez rozporządzenie (UE) nr 598/2014 w sprawie ustanowienia zasad i procedur w odniesieniu do wprowadzenia ograniczeń operacyjnych odnoszących się do poziomu hałasu w portach lotniczych Unii w ramach zrównoważonego podejścia. Europejski sektor lotniczy jest branżą o dużych szansach na „wzrost ekologiczny”. EKES przestrzega Komisję Europejską w szczególności przed wdrażaniem niezintegrowanych rozwiązań dotyczących kwestii ochrony środowiska. Komitet podkreśla potrzebę zintegrowanych i globalnych rozwiązań. W związku z tym byłoby warto, by Komisja zleciła najpierw szeroko zakrojony projekt mapowania i dokumentacji istniejących ograniczeń środowiskowych, które mają wpływ na przepustowość europejskich portów lotniczych.

| 6.1.3. | Stosunkowo nowym problemem są rosnące wyzwania społeczne w postaci coraz większego oporu mieszkańców okolic lotnisk wobec projektów infrastrukturalnych. Wstrzymano projekty rozbudowy głównych unijnych węzłów lotniskowych, niektóre z nich na przeszło dziesięć lat; przykłady obejmują ewentualne trzecie lotnisko Paryża, dodatkowe pasy startowe we Frankfurcie i Monachium oraz brytyjską (londyńską) dyskusję na temat tego, jak najlepiej zwiększyć przepustowość w multimodalnym środowisku metropolii. |
| --- | --- |

6.1.3.

Stosunkowo nowym problemem są rosnące wyzwania społeczne w postaci coraz większego oporu mieszkańców okolic lotnisk wobec projektów infrastrukturalnych. Wstrzymano projekty rozbudowy głównych unijnych węzłów lotniskowych, niektóre z nich na przeszło dziesięć lat; przykłady obejmują ewentualne trzecie lotnisko Paryża, dodatkowe pasy startowe we Frankfurcie i Monachium oraz brytyjską (londyńską) dyskusję na temat tego, jak najlepiej zwiększyć przepustowość w multimodalnym środowisku metropolii.

| 6.1.4. | Opór społeczny rośnie, między innymi w związku z zagrożeniem hałasem. Jednocześnie porty i linie lotnicze wydają ogromną ilość pieniędzy na środki obniżające poziom hałasu. Na przykład port lotniczy w Wiedniu rozpoczął program ochrony przed hałasem, obejmujący 12 tys. gospodarstw domowych. Szacunkowy łączny koszt wynosić będzie około 51 mln EUR, z których 37 mln EUR będzie pochodzić bezpośrednio od Flughafen Wien AG. Porty lotnicze w Liège i Charleroi przeznaczyły budżet w wysokości 444 mln EUR na odkup lub izolację akustyczną 20  816 domów. W latach 2007–2011 port lotniczy w Heathrow wydał 37 mln EUR na środki obniżające poziom hałasu. |
| --- | --- |

6.1.4.

Opór społeczny rośnie, między innymi w związku z zagrożeniem hałasem. Jednocześnie porty i linie lotnicze wydają ogromną ilość pieniędzy na środki obniżające poziom hałasu. Na przykład port lotniczy w Wiedniu rozpoczął program ochrony przed hałasem, obejmujący 12 tys. gospodarstw domowych. Szacunkowy łączny koszt wynosić będzie około 51 mln EUR, z których 37 mln EUR będzie pochodzić bezpośrednio od Flughafen Wien AG. Porty lotnicze w Liège i Charleroi przeznaczyły budżet w wysokości 444 mln EUR na odkup lub izolację akustyczną 20  816 domów. W latach 2007–2011 port lotniczy w Heathrow wydał 37 mln EUR na środki obniżające poziom hałasu.

| 6.1.5. | Rządy państw członkowskich powinny określić wyzwania związane z przepustowością i ustalić strategie sprostania tym wyzwaniom. W tym kontekście istnieje wyraźna potrzeba silnego przywództwa na szczeblu europejskim, aby koordynować krajowe strategie dotyczące przepustowości i zapewniać im odpowiednie wytyczne i wsparcie finansowe. Należy wprowadzić bardzo ścisłe kryteria unijnego finansowania budowy nowych portów lotniczych. UE powinna ograniczyć finansowanie takich projektów do tych, które są rentowne finansowo lub spełniają kryteria obowiązku publicznego. |
| --- | --- |

6.1.5.

Rządy państw członkowskich powinny określić wyzwania związane z przepustowością i ustalić strategie sprostania tym wyzwaniom. W tym kontekście istnieje wyraźna potrzeba silnego przywództwa na szczeblu europejskim, aby koordynować krajowe strategie dotyczące przepustowości i zapewniać im odpowiednie wytyczne i wsparcie finansowe. Należy wprowadzić bardzo ścisłe kryteria unijnego finansowania budowy nowych portów lotniczych. UE powinna ograniczyć finansowanie takich projektów do tych, które są rentowne finansowo lub spełniają kryteria obowiązku publicznego.

| 6.1.6. | EKES pragnie podkreślić, że dyskusja dotycząca przepustowości ma również wymiar polityczny. EKES jest przekonany, że UE – wraz z państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami, w tym z partnerami społecznymi – musi podjąć ogólną strategiczną decyzję co do tego, które porty lotnicze będą miały duże znaczenie dla systemu, i na nich skoncentrować się w nadchodzących latach. Należy dokonać oceny, a w razie potrzeby przeglądu priorytetów UE dotyczących systemów point-to-point i hub-and-spokes. Bardziej niż kiedykolwiek potrzebna jest zintegrowana polityka europejska w tej dziedzinie, uwzględniająca aspekty gospodarcze, środowiskowe i społeczne, a także tworzenie miejsc pracy. |
| --- | --- |

6.1.6.

EKES pragnie podkreślić, że dyskusja dotycząca przepustowości ma również wymiar polityczny. EKES jest przekonany, że UE – wraz z państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami, w tym z partnerami społecznymi – musi podjąć ogólną strategiczną decyzję co do tego, które porty lotnicze będą miały duże znaczenie dla systemu, i na nich skoncentrować się w nadchodzących latach. Należy dokonać oceny, a w razie potrzeby przeglądu priorytetów UE dotyczących systemów point-to-point i hub-and-spokes. Bardziej niż kiedykolwiek potrzebna jest zintegrowana polityka europejska w tej dziedzinie, uwzględniająca aspekty gospodarcze, środowiskowe i społeczne, a także tworzenie miejsc pracy.

| 6.1.7. | Ponadto w Komisji pracuje nad tymi zagadnieniami kilka dyrekcji generalnych: MOVE, EMPL, COMP, JUST itd. Zakres ich kompetencji jest ściśle związany z precyzyjnie określonymi dziedzinami polityki, a oprócz tego pojawia się wiele powiązań z różnymi innymi dziedzinami, takimi jak stosunki międzynarodowe, pomoc państwa, SES i multimodalność. Jak dotąd ten sposób pracy nie doprowadził do przyjęcia zintegrowanego podejścia obejmującego cały łańcuch wartości lotnictwa UE, które to podejście jest obecnie niezbędne. Komisja powinna w trybie pilnym znacznie lepiej zintegrować swoje prace dotyczące lotnictwa, a w szczególności portów lotniczych. |
| --- | --- |

6.1.7.

Ponadto w Komisji pracuje nad tymi zagadnieniami kilka dyrekcji generalnych: MOVE, EMPL, COMP, JUST itd. Zakres ich kompetencji jest ściśle związany z precyzyjnie określonymi dziedzinami polityki, a oprócz tego pojawia się wiele powiązań z różnymi innymi dziedzinami, takimi jak stosunki międzynarodowe, pomoc państwa, SES i multimodalność. Jak dotąd ten sposób pracy nie doprowadził do przyjęcia zintegrowanego podejścia obejmującego cały łańcuch wartości lotnictwa UE, które to podejście jest obecnie niezbędne. Komisja powinna w trybie pilnym znacznie lepiej zintegrować swoje prace dotyczące lotnictwa, a w szczególności portów lotniczych.

| 6.2. | Jak każdy proces produkcyjny, fizyczna przepustowość portu lotniczego podlega ograniczeniom, tj. czynnikom obniżającym jej faktyczną wartość. W przypadku pasów startowych są to:






  — | czynniki operacyjne (związane z charakterystyką obsługiwanych statków powietrznych), |
| --- | --- | --- |

6.2.

Jak każdy proces produkcyjny, fizyczna przepustowość portu lotniczego podlega ograniczeniom, tj. czynnikom obniżającym jej faktyczną wartość. W przypadku pasów startowych są to:

—

czynniki operacyjne (związane z charakterystyką obsługiwanych statków powietrznych),

| — | warunki pogodowe, |
| --- | --- |

—

warunki pogodowe,

| — | wyposażenie. |
| --- | --- |

—

wyposażenie.

| 6.2.1. | Ponadto na wszystkie czynniki warunkujące przepustowość portów lotniczych zazwyczaj rzutują przepisy i procedury operacyjne, na przykład specjalne procedury podejścia i odlotu albo związane z hałasem wymogi dotyczące projektowania przestrzeni powietrznej. Rzeczywista przepustowość portów lotniczych jest zazwyczaj znacznie niższa niż jej fizyczna wartość. „Zrównoważone podejście” Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO) to najskuteczniejsza metoda rozwiązywania problemu hałasu w portach lotniczych i w ich pobliżu – ekonomicznie odpowiedzialna i przyjazna dla środowiska. |
| --- | --- |

6.2.1.

Ponadto na wszystkie czynniki warunkujące przepustowość portów lotniczych zazwyczaj rzutują przepisy i procedury operacyjne, na przykład specjalne procedury podejścia i odlotu albo związane z hałasem wymogi dotyczące projektowania przestrzeni powietrznej. Rzeczywista przepustowość portów lotniczych jest zazwyczaj znacznie niższa niż jej fizyczna wartość. „Zrównoważone podejście” Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO) to najskuteczniejsza metoda rozwiązywania problemu hałasu w portach lotniczych i w ich pobliżu – ekonomicznie odpowiedzialna i przyjazna dla środowiska.

| 6.2.2. | W swoich pracach dotyczących przepustowości portów lotniczych Komisja zwykle bierze pod uwagę tylko przepustowość pasów startowych. Jak wykazano powyżej, takie podejście jest niepełne. EKES zachęca więc Komisję Europejską, by uwzględniła w swych pracach także inne czynniki decydujące o przepustowości portów lotniczych, takie jak przepustowość przestrzeni powietrznej okolicznych lotnisk. W rozwiązywaniu problemu kryzysu przepustowości portów lotniczych kluczowe znaczenie mają interakcje między portami lotniczymi a przestrzenią powietrzną (lub dostawcami usługi nawigacji lotniczej). Jednak sposób, w jaki zarządza się tymi interakcjami, jest zróżnicowany w całej Unii Europejskiej, a nawet wewnątrz niektórych państw członkowskich. |
| --- | --- |

6.2.2.

W swoich pracach dotyczących przepustowości portów lotniczych Komisja zwykle bierze pod uwagę tylko przepustowość pasów startowych. Jak wykazano powyżej, takie podejście jest niepełne. EKES zachęca więc Komisję Europejską, by uwzględniła w swych pracach także inne czynniki decydujące o przepustowości portów lotniczych, takie jak przepustowość przestrzeni powietrznej okolicznych lotnisk. W rozwiązywaniu problemu kryzysu przepustowości portów lotniczych kluczowe znaczenie mają interakcje między portami lotniczymi a przestrzenią powietrzną (lub dostawcami usługi nawigacji lotniczej). Jednak sposób, w jaki zarządza się tymi interakcjami, jest zróżnicowany w całej Unii Europejskiej, a nawet wewnątrz niektórych państw członkowskich.

| 6.2.3. | Niezwykle istotne jest, by państwa członkowskie podejmowały środki dotyczące planowania i zagospodarowania przestrzennego. Dziedzina ta leży często w gestii władz lokalnych lub regionalnych, które powinny docenić rolę portów lotniczych w sieciach krajowych i europejskich, zwłaszcza w rejonach centralnych węzłów lotniskowych, gdzie występuje silny nacisk na wykorzystanie gruntów do innych celów. UE musi uzgodnić wspólne zasady w tym zakresie oraz zapewnić spójne ramy prawne i dotyczące planowania, tak aby podejmować optymalne decyzje co do zwiększania przepustowości. |
| --- | --- |

6.2.3.

Niezwykle istotne jest, by państwa członkowskie podejmowały środki dotyczące planowania i zagospodarowania przestrzennego. Dziedzina ta leży często w gestii władz lokalnych lub regionalnych, które powinny docenić rolę portów lotniczych w sieciach krajowych i europejskich, zwłaszcza w rejonach centralnych węzłów lotniskowych, gdzie występuje silny nacisk na wykorzystanie gruntów do innych celów. UE musi uzgodnić wspólne zasady w tym zakresie oraz zapewnić spójne ramy prawne i dotyczące planowania, tak aby podejmować optymalne decyzje co do zwiększania przepustowości.

| 6.3. | Musi powstać skonsolidowany wspólny rynek lotnictwa cywilnego UE. EKES ostrzega jednak, że nie należy stawiać węzłów lotniskowych w uprzywilejowanej pozycji kosztem regionalnych portów lotniczych. Oba rodzaje lotnisk uzupełniają się i powinny pozostać integralnymi częściami tego, co w polityce TEN-T określa się mianem sieci bazowej i sieci kompleksowej. Czasami powoduje to, że wzrost i zatory komunikacyjne idą ze sobą w parze. |
| --- | --- |

6.3.

Musi powstać skonsolidowany wspólny rynek lotnictwa cywilnego UE. EKES ostrzega jednak, że nie należy stawiać węzłów lotniskowych w uprzywilejowanej pozycji kosztem regionalnych portów lotniczych. Oba rodzaje lotnisk uzupełniają się i powinny pozostać integralnymi częściami tego, co w polityce TEN-T określa się mianem sieci bazowej i sieci kompleksowej. Czasami powoduje to, że wzrost i zatory komunikacyjne idą ze sobą w parze.

| 6.4. | EKES zachęca Komisję do spojrzenia na kwestię przepustowości europejskiej przestrzeni powietrznej zarówno z perspektywy konkurencyjności międzynarodowej – która ma oczywiście kluczowe znaczenie – jak i pod kątem płynnego funkcjonowania rynku wewnętrznego UE. Lepsze i bardziej racjonalne wykorzystanie przepustowości portów regionalnych mogłoby przyczynić się do odciążenia zatłoczonych węzłów lotniskowych. Godne uwagi są w tym kontekście testy zdalnie kierowanych wież kontroli ruchu lotniczego (przeprowadzane np. w Szwecji), które mogłyby okazać się sposobem na zmniejszenie kosztów operacyjnych lotnisk regionalnych, a jednocześnie utrzymanie najwyższego poziomu bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

6.4.

EKES zachęca Komisję do spojrzenia na kwestię przepustowości europejskiej przestrzeni powietrznej zarówno z perspektywy konkurencyjności międzynarodowej – która ma oczywiście kluczowe znaczenie – jak i pod kątem płynnego funkcjonowania rynku wewnętrznego UE. Lepsze i bardziej racjonalne wykorzystanie przepustowości portów regionalnych mogłoby przyczynić się do odciążenia zatłoczonych węzłów lotniskowych. Godne uwagi są w tym kontekście testy zdalnie kierowanych wież kontroli ruchu lotniczego (przeprowadzane np. w Szwecji), które mogłyby okazać się sposobem na zmniejszenie kosztów operacyjnych lotnisk regionalnych, a jednocześnie utrzymanie najwyższego poziomu bezpieczeństwa.

| 6.5. | Komisja odgrywa tu kluczową rolę. Jednakże rola ta nie została w pełni zarysowana. Aby zrobić coś więcej niż monitorowanie postępów i nakłanianie wszystkich podmiotów do poprawy skuteczności, Komisja potrzebuje przede wszystkim pełnych i wiarygodnych danych i informacji o operacjach w portach lotniczych UE. Obecnie dane te nie są dostępne, brak też kryteriów „efektywności portu lotniczego” oraz oficjalnych danych dotyczących publicznego finansowania portów lotniczych na poziomie UE. |
| --- | --- |

6.5.

Komisja odgrywa tu kluczową rolę. Jednakże rola ta nie została w pełni zarysowana. Aby zrobić coś więcej niż monitorowanie postępów i nakłanianie wszystkich podmiotów do poprawy skuteczności, Komisja potrzebuje przede wszystkim pełnych i wiarygodnych danych i informacji o operacjach w portach lotniczych UE. Obecnie dane te nie są dostępne, brak też kryteriów „efektywności portu lotniczego” oraz oficjalnych danych dotyczących publicznego finansowania portów lotniczych na poziomie UE.

Bruksela, 10 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  COM(2006) 819 final, s. 2.

1

(2)  COM(2011) 823 final.

2

(3)  Dz.U. C 451 z 16.12.2014, s. 123.

3

(4)  Dz.U. C 181 z 21.6.2012, s. 173–178.

4

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/24 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/24

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Ukończenie tworzenia unii gospodarczej i walutowej: rola polityki podatkowej”

(opinia z inicjatywy własnej)

(2015/C 230/04)

| Sprawozdawca: | Carlos TRIAS PINTÓ |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Petru Sorin DANDEA |

Sprawozdawca:

Carlos TRIAS PINTÓ

Współsprawozdawca:

Petru Sorin DANDEA

Dnia 27 lutego 2014 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie:

„Ukończenie tworzenia unii gospodarczej i walutowej: rola polityki podatkowej”.

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 18 listopada 2014 r.

Na 503. sesji plenarnej w dniach 10–11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z 10 grudnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 164 do 53 (11 osób wstrzymało się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Wolniejszy powrót na ścieżkę wzrostu gospodarczego w Europie w porównaniu z resztą świata świadczy o tym, z jak poważnymi zaburzeniami musi się zmierzyć pogłębiona unia gospodarcza i walutowa. W niniejszej opinii EKES popiera proces zacieśniania UGW, w szczególności w strefie euro, koncentrując się na roli polityki podatkowej. Trudno jest – i nadal trudno będzie – osiągnąć postęp w koordynacji podatków bezpośrednich, ponieważ kwestia ta wciąż należy do kompetencji państw członkowskich. System, jaki każde państwo wykształciło w ciągu stuleci w celu finansowania wydatków publicznych, które uważa za konieczne, jest głęboko zakorzeniony w jego historii i tradycji. Każda zmiana w dziedzinie opodatkowania musi prowadzić do utrwalania się takiego systemu podatkowego, który będzie bardziej konkurencyjny i zrównoważony w skali światowej. |
| --- | --- |

1.1.

Wolniejszy powrót na ścieżkę wzrostu gospodarczego w Europie w porównaniu z resztą świata świadczy o tym, z jak poważnymi zaburzeniami musi się zmierzyć pogłębiona unia gospodarcza i walutowa. W niniejszej opinii EKES popiera proces zacieśniania UGW, w szczególności w strefie euro, koncentrując się na roli polityki podatkowej. Trudno jest – i nadal trudno będzie – osiągnąć postęp w koordynacji podatków bezpośrednich, ponieważ kwestia ta wciąż należy do kompetencji państw członkowskich. System, jaki każde państwo wykształciło w ciągu stuleci w celu finansowania wydatków publicznych, które uważa za konieczne, jest głęboko zakorzeniony w jego historii i tradycji. Każda zmiana w dziedzinie opodatkowania musi prowadzić do utrwalania się takiego systemu podatkowego, który będzie bardziej konkurencyjny i zrównoważony w skali światowej.

| 1.2. | Aby unia gospodarcza i walutowa mogła należycie funkcjonować, władza ustawodawcza nowej kadencji musi stworzyć podwaliny, a następnie stopniowo dążyć do unii fiskalnej zdolnej przezwyciężyć ogromne zróżnicowanie przepisów krajowych, które utrudnia faktyczną integrację i urzeczywistnienie jednolitego rynku. Ponadto musi zmierzać w kierunku zwiększonego wspólnego budżetu strefy euro. |
| --- | --- |

1.2.

Aby unia gospodarcza i walutowa mogła należycie funkcjonować, władza ustawodawcza nowej kadencji musi stworzyć podwaliny, a następnie stopniowo dążyć do unii fiskalnej zdolnej przezwyciężyć ogromne zróżnicowanie przepisów krajowych, które utrudnia faktyczną integrację i urzeczywistnienie jednolitego rynku. Ponadto musi zmierzać w kierunku zwiększonego wspólnego budżetu strefy euro.

| 1.3. | W perspektywie średnioterminowej monetarny filar EBC trzeba faktycznie uzupełnić „filarem wspólnego budżetu” zapewniającym makroekonomiczną stabilizację UGW, zwłaszcza w wypadku „wstrząsów asymetrycznych”. |
| --- | --- |

1.3.

W perspektywie średnioterminowej monetarny filar EBC trzeba faktycznie uzupełnić „filarem wspólnego budżetu” zapewniającym makroekonomiczną stabilizację UGW, zwłaszcza w wypadku „wstrząsów asymetrycznych”.

| 1.4. | Do usunięcia niedostatków i luk w polityce podatkowej konieczne są ambitniejsze działania w strefie euro zmierzające do ograniczenia rodzajów różniących się między sobą podatków i ich ujednolicenia, rozszerzenia podstaw opodatkowania, ściślejszego dostosowania stawek podatkowych, a także do zacieśnienia współpracy i wzmocnienia mechanizmów wymiany informacji w celu zwalczania oszustw podatkowych i problemu unikania opodatkowania. |
| --- | --- |

1.4.

Do usunięcia niedostatków i luk w polityce podatkowej konieczne są ambitniejsze działania w strefie euro zmierzające do ograniczenia rodzajów różniących się między sobą podatków i ich ujednolicenia, rozszerzenia podstaw opodatkowania, ściślejszego dostosowania stawek podatkowych, a także do zacieśnienia współpracy i wzmocnienia mechanizmów wymiany informacji w celu zwalczania oszustw podatkowych i problemu unikania opodatkowania.

| 1.5. | Władza ustawodawcza nowej kadencji musi ściśle współpracować z OECD i G-20, by szybko znaleźć rozwiązanie globalnego problemu erozji podstawy opodatkowania i przenoszenia zysków. OECD poczyniła znaczne postępy w kierunku wprowadzenia globalnego modelu opodatkowania przedsiębiorstw, którego celem jest pobór podatków tam, gdzie zlokalizowana jest treść ekonomiczna. Zasada ta powinna stanowić podstawę systemu opodatkowania przedsiębiorstw w UE. |
| --- | --- |

1.5.

Władza ustawodawcza nowej kadencji musi ściśle współpracować z OECD i G-20, by szybko znaleźć rozwiązanie globalnego problemu erozji podstawy opodatkowania i przenoszenia zysków. OECD poczyniła znaczne postępy w kierunku wprowadzenia globalnego modelu opodatkowania przedsiębiorstw, którego celem jest pobór podatków tam, gdzie zlokalizowana jest treść ekonomiczna. Zasada ta powinna stanowić podstawę systemu opodatkowania przedsiębiorstw w UE.

| 1.6. | Aby umożliwić pogłębienie unii fiskalnej, należy kontynuować nadzór budżetowy w duchu założeń „dwupaku” oraz niezwłocznie ustanowić fundusz zasobów własnych w strefie euro w celu zniwelowania zakłóceń równowagi makroekonomicznej (1). |
| --- | --- |

1.6.

Aby umożliwić pogłębienie unii fiskalnej, należy kontynuować nadzór budżetowy w duchu założeń „dwupaku” oraz niezwłocznie ustanowić fundusz zasobów własnych w strefie euro w celu zniwelowania zakłóceń równowagi makroekonomicznej (1).

| 1.7. | Komitet w pełni popiera kontynuację procesu europejskiego semestru, który należy poddać przeglądowi z myślą o zapewnieniu skuteczności. Narzędziem umożliwiającym znalezienie wspólnej płaszczyzny mogłyby być zalecenia dla poszczególnych krajów. |
| --- | --- |

1.7.

Komitet w pełni popiera kontynuację procesu europejskiego semestru, który należy poddać przeglądowi z myślą o zapewnieniu skuteczności. Narzędziem umożliwiającym znalezienie wspólnej płaszczyzny mogłyby być zalecenia dla poszczególnych krajów.

| 1.8. | Należy zwiększyć niewielki wspólny budżet wynoszący zaledwie 1 % PKB UE, zwłaszcza w strefie euro. W swoich wytycznych politycznych „Nowy początek dla Europy” przewodniczący Komisji Jean-Claude Juncker apeluje, aby przeznaczyć większą część unijnego budżetu na zatrudnienie, wzrost i konkurencyjność. EKES popiera takie podejście oraz podkreśla potrzebę wykorzystania przeglądu wieloletnich ram finansowych pod koniec 2016 r., by położyć podwaliny pod zwiększony budżet, który umożliwiłby należyte funkcjonowanie unii walutowej. |
| --- | --- |

1.8.

Należy zwiększyć niewielki wspólny budżet wynoszący zaledwie 1 % PKB UE, zwłaszcza w strefie euro. W swoich wytycznych politycznych „Nowy początek dla Europy” przewodniczący Komisji Jean-Claude Juncker apeluje, aby przeznaczyć większą część unijnego budżetu na zatrudnienie, wzrost i konkurencyjność. EKES popiera takie podejście oraz podkreśla potrzebę wykorzystania przeglądu wieloletnich ram finansowych pod koniec 2016 r., by położyć podwaliny pod zwiększony budżet, który umożliwiłby należyte funkcjonowanie unii walutowej.

| 1.9. | Komisja powinna zgodnie z opublikowanym w marcu 2013 r. komunikatem „W kierunku pogłębionej i rzeczywistej unii gospodarczej i walutowej” (2) wprowadzić instrument na rzecz konwergencji i konkurencyjności ukierunkowany na ustalenia umowne dla państw członkowskich zmierzające do wdrożenia reform z korzyścią dla poszczególnych krajów i całej UE, pozwalających wyeliminować zakłócenia równowagi, których nie można byłoby wdrożyć bez wsparcia finansowego. Fundusz ten powinien rozwinąć się w mechanizm zdolności fiskalnej oparty na zasobach własnych, który mógłby udzielać tymczasowego wsparcia w obliczu wstrząsów o zasięgu regionalnym (3). |
| --- | --- |

1.9.

Komisja powinna zgodnie z opublikowanym w marcu 2013 r. komunikatem „W kierunku pogłębionej i rzeczywistej unii gospodarczej i walutowej” (2) wprowadzić instrument na rzecz konwergencji i konkurencyjności ukierunkowany na ustalenia umowne dla państw członkowskich zmierzające do wdrożenia reform z korzyścią dla poszczególnych krajów i całej UE, pozwalających wyeliminować zakłócenia równowagi, których nie można byłoby wdrożyć bez wsparcia finansowego. Fundusz ten powinien rozwinąć się w mechanizm zdolności fiskalnej oparty na zasobach własnych, który mógłby udzielać tymczasowego wsparcia w obliczu wstrząsów o zasięgu regionalnym (3).

| 1.10. | Budżet strefy euro powinien pomóc unii walutowej lepiej funkcjonować oraz zapewnić fiskalne wsparcie umożliwiające osiągnięcie pełnej unii bankowej i równoważenie wstrząsów asymetrycznych. Funkcji tych zabrakło w momencie wybuchu kryzysu gospodarczego, co drastycznie pogłębiło zakłócenia równowagi wymagające zastosowania środków o charakterze fiskalnym. |
| --- | --- |

1.10.

Budżet strefy euro powinien pomóc unii walutowej lepiej funkcjonować oraz zapewnić fiskalne wsparcie umożliwiające osiągnięcie pełnej unii bankowej i równoważenie wstrząsów asymetrycznych. Funkcji tych zabrakło w momencie wybuchu kryzysu gospodarczego, co drastycznie pogłębiło zakłócenia równowagi wymagające zastosowania środków o charakterze fiskalnym.

| 1.11. | Mając na uwadze złożony charakter tego zagadnienia, EKES proponuje szereg środków, jakie należy podjąć stopniowo zgodnie z celami określonymi w traktatach europejskich (4):
  W perspektywie krótkoterminowej (od 6 do 18 miesięcy):






  — | Przyjęcie w UE „wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych” (5), zgodnie z wyrażonym już kilkakrotnie stanowiskiem Komitetu (6) oraz przy parametrach ustalonych sprawiedliwiej, niż proponuje się w obecnym wniosku Komisji (7). Konieczne będzie też uwzględnienie postępów osiągniętych przez OECD, |
| --- | --- | --- |

1.11.

Mając na uwadze złożony charakter tego zagadnienia, EKES proponuje szereg środków, jakie należy podjąć stopniowo zgodnie z celami określonymi w traktatach europejskich (4):

W perspektywie krótkoterminowej (od 6 do 18 miesięcy):

—

Przyjęcie w UE „wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych” (5), zgodnie z wyrażonym już kilkakrotnie stanowiskiem Komitetu (6) oraz przy parametrach ustalonych sprawiedliwiej, niż proponuje się w obecnym wniosku Komisji (7). Konieczne będzie też uwzględnienie postępów osiągniętych przez OECD,

| — | Reakcja na poziomie OECD i G-20 na globalny rozwój sytuacji w kwestii erozji podstawy opodatkowania i przenoszenia zysków, tak aby zagwarantować przejrzystość systemów podatkowych, które nie powinny przyznawać nieuczciwych ulg podatkowych, oraz pilne wyeliminowanie stosowanych w państwach członkowskich praktyk polegających na przyznawaniu wybranym korporacjom specjalnych przywilejów podatkowych, |
| --- | --- |

—

Reakcja na poziomie OECD i G-20 na globalny rozwój sytuacji w kwestii erozji podstawy opodatkowania i przenoszenia zysków, tak aby zagwarantować przejrzystość systemów podatkowych, które nie powinny przyznawać nieuczciwych ulg podatkowych, oraz pilne wyeliminowanie stosowanych w państwach członkowskich praktyk polegających na przyznawaniu wybranym korporacjom specjalnych przywilejów podatkowych,

| — | Dążenie do skutecznych porozumień w strefie euro z myślą o rozszerzeniu planowanego opodatkowania transakcji finansowych poza jedenaście państw członkowskich, które popierają ten projekt, |
| --- | --- |

—

Dążenie do skutecznych porozumień w strefie euro z myślą o rozszerzeniu planowanego opodatkowania transakcji finansowych poza jedenaście państw członkowskich, które popierają ten projekt,

| — | Zaangażowanie obywateli w zwalczanie szarej strefy, uchylania się od opodatkowania i oszustw podatkowych poprzez zachęcanie sektora prywatnego do rozwoju takich instrumentów jak bony usługowe oraz identyfikowalnych płatności elektronicznych, a także do współpracy w tym zakresie z właściwymi władzami, |
| --- | --- |

—

Zaangażowanie obywateli w zwalczanie szarej strefy, uchylania się od opodatkowania i oszustw podatkowych poprzez zachęcanie sektora prywatnego do rozwoju takich instrumentów jak bony usługowe oraz identyfikowalnych płatności elektronicznych, a także do współpracy w tym zakresie z właściwymi władzami,

| — | Usprawnienie współpracy administracyjnej i rozszerzenie jej poza obecną sieć i bazę danych VAT dzięki zastosowaniu reguł wzmocnionej współpracy. Działania takie powinny obejmować cztery obszary:






  (i) | Wzmocnienie platformy Eurofisc (8) jako zalążka unijnej agencji pełniącej rolę izby rozliczeniowej VAT i przeciwdziałającej oszustwom podatkowym, które zaczynają się pojawiać w strefie euro, w celu uzupełnienia przebiegu informacji między wszystkimi krajowymi organami podatkowymi, co umożliwi likwidację problemu „oszustw karuzelowych” (9); |
| --- | --- | --- |

—

Usprawnienie współpracy administracyjnej i rozszerzenie jej poza obecną sieć i bazę danych VAT dzięki zastosowaniu reguł wzmocnionej współpracy. Działania takie powinny obejmować cztery obszary:

(i)

Wzmocnienie platformy Eurofisc (8) jako zalążka unijnej agencji pełniącej rolę izby rozliczeniowej VAT i przeciwdziałającej oszustwom podatkowym, które zaczynają się pojawiać w strefie euro, w celu uzupełnienia przebiegu informacji między wszystkimi krajowymi organami podatkowymi, co umożliwi likwidację problemu „oszustw karuzelowych” (9);

| (ii) | Wzmocnienie dyrektywy w sprawie wzajemnej pomocy (10) z 2011 r. jako podstawy prawnej w całej UE oraz w razie potrzeby nadania niektórym przewidzianym w niej przepisom rangi rozporządzenia; |
| --- | --- |

(ii)

Wzmocnienie dyrektywy w sprawie wzajemnej pomocy (10) z 2011 r. jako podstawy prawnej w całej UE oraz w razie potrzeby nadania niektórym przewidzianym w niej przepisom rangi rozporządzenia;

| (iii) | Komitet wzywa Komisję do wdrożenia swojej propozycji, zawartej w planie działania na rzecz walki z oszustwami podatkowymi i uchylaniem się od opodatkowana, by wpisywać na czarną listę jurysdykcje, które funkcjonują jako raje podatkowe i nie przestrzegają zasad dobrego zarządzania w kwestiach podatkowych. Postuluje, by ustalić na poziomie europejskim wspólne kryteria pozwalające na identyfikację tych jurysdykcji, tak by uniknąć nierówności w stosowaniu tej sankcji. Komitet wzywa DG ds. Konkurencji do pełnego zbadania wszelkich nieuczciwych umów podatkowych zawartych przez państwa członkowskie z pojedynczymi przedsiębiorstwami. Fakt korzystania z przedsiębiorstw położonych na takich terytoriach i zakładania tam firm powinien znajdować odzwierciedlenie w sprawozdaniach na temat społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw publikowanych przez spółki notowane na unijnych giełdach; |
| --- | --- |

(iii)

Komitet wzywa Komisję do wdrożenia swojej propozycji, zawartej w planie działania na rzecz walki z oszustwami podatkowymi i uchylaniem się od opodatkowana, by wpisywać na czarną listę jurysdykcje, które funkcjonują jako raje podatkowe i nie przestrzegają zasad dobrego zarządzania w kwestiach podatkowych. Postuluje, by ustalić na poziomie europejskim wspólne kryteria pozwalające na identyfikację tych jurysdykcji, tak by uniknąć nierówności w stosowaniu tej sankcji. Komitet wzywa DG ds. Konkurencji do pełnego zbadania wszelkich nieuczciwych umów podatkowych zawartych przez państwa członkowskie z pojedynczymi przedsiębiorstwami. Fakt korzystania z przedsiębiorstw położonych na takich terytoriach i zakładania tam firm powinien znajdować odzwierciedlenie w sprawozdaniach na temat społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw publikowanych przez spółki notowane na unijnych giełdach;

| iv) | Utworzenie europejskiego organu ds. upraszczania systemów podatkowych, który czerpałby z wcześniejszych doświadczeń państw członkowskich. |
| --- | --- |

iv)

Utworzenie europejskiego organu ds. upraszczania systemów podatkowych, który czerpałby z wcześniejszych doświadczeń państw członkowskich.

W perspektywie średnioterminowej (od 18 miesięcy do 5 lat):

| — | Opodatkowanie osób prawnych: Na wzór „węża walutowego” z lat osiemdziesiątych oraz w ramach przygotowywania gruntu pod zmiany traktatowe, utworzenie w strefie euro „węża podatkowego”, który przewidywałby minimalne i maksymalne stawki efektywne z myślą o ich stopniowej harmonizacji, |
| --- | --- |

—

Opodatkowanie osób prawnych: Na wzór „węża walutowego” z lat osiemdziesiątych oraz w ramach przygotowywania gruntu pod zmiany traktatowe, utworzenie w strefie euro „węża podatkowego”, który przewidywałby minimalne i maksymalne stawki efektywne z myślą o ich stopniowej harmonizacji,

| — | Uzyskanie określonej zdolności fiskalnej w strefie euro (11) dzięki dochodom pochodzącym z wspomnianego wcześniej podatku od transakcji finansowych oraz z czterech dodatkowych źródeł: zużycie energii ze źródeł nieodnawialnych (z ograniczeniem do tych, których ceny spadły w ostatnich latach), tymczasowa opłata od nadwyżki bilansu płatniczego przekraczającej 6 % PKB (12), emisja wspólnie gwarantowanych obligacji i podział dochodów z renty menniczej z tytułu emisji pieniądza, |
| --- | --- |

—

Uzyskanie określonej zdolności fiskalnej w strefie euro (11) dzięki dochodom pochodzącym z wspomnianego wcześniej podatku od transakcji finansowych oraz z czterech dodatkowych źródeł: zużycie energii ze źródeł nieodnawialnych (z ograniczeniem do tych, których ceny spadły w ostatnich latach), tymczasowa opłata od nadwyżki bilansu płatniczego przekraczającej 6 % PKB (12), emisja wspólnie gwarantowanych obligacji i podział dochodów z renty menniczej z tytułu emisji pieniądza,

| — | Utworzenie w strefie euro organu odpowiedzialnego za koordynację poboru wspomnianych pięciu podatków przez państwa członkowskie, a także za kontrolę, inspekcję i dystrybucję przychodów, |
| --- | --- |

—

Utworzenie w strefie euro organu odpowiedzialnego za koordynację poboru wspomnianych pięciu podatków przez państwa członkowskie, a także za kontrolę, inspekcję i dystrybucję przychodów,

| — | Stworzenie dzięki temu dodatkowego federalnego budżetu w strefie euro służącego finansowaniu wspólnego ubezpieczenia od bezrobocia, polityki spójności i zrównoważonych inwestycji związanych z zieloną gospodarką, |
| --- | --- |

—

Stworzenie dzięki temu dodatkowego federalnego budżetu w strefie euro służącego finansowaniu wspólnego ubezpieczenia od bezrobocia, polityki spójności i zrównoważonych inwestycji związanych z zieloną gospodarką,

| — | Zmiana obecnego systemu podejmowania decyzji w kwestiach budżetowych w strefie euro poprzez wprowadzenie systemu większości kwalifikowanej. Komitet zdaje sobie sprawę, że wymagałoby to kontrowersyjnej zmiany traktatu. |
| --- | --- |

—

Zmiana obecnego systemu podejmowania decyzji w kwestiach budżetowych w strefie euro poprzez wprowadzenie systemu większości kwalifikowanej. Komitet zdaje sobie sprawę, że wymagałoby to kontrowersyjnej zmiany traktatu.

2.   UGW oraz jej ramy budżetowe i podatkowe

2.1.   Ramy

| 2.1.1. | W procesie integracji uczestniczy 28 państw członkowskich UE, przy czym państwa należące do strefy euro podjęły dalej idące zobowiązania i większe obowiązki wynikające z unii walutowej, wzmocnionej obecnie rozwijającą się unią bankową i międzyrządowym Traktatem o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w unii gospodarczej i walutowej. |
| --- | --- |

2.1.1.

W procesie integracji uczestniczy 28 państw członkowskich UE, przy czym państwa należące do strefy euro podjęły dalej idące zobowiązania i większe obowiązki wynikające z unii walutowej, wzmocnionej obecnie rozwijającą się unią bankową i międzyrządowym Traktatem o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w unii gospodarczej i walutowej.

| 2.1.2. | Polityka podatkowa obejmuje obecnie ponad 600 różnych kategorii podatkowych. Składają się one na większość przychodów, których łączna suma (podatki i składki na ubezpieczenie społeczne) stanowi 39,4 % PKB państw członkowskich (13), a w strefie euro – 40,4 % PKB. Istnieje potrzeba wprowadzenia większej koordynacji polityki podatkowej państw członkowskich należących do strefy euro w celu uzupełnienia wspólnej polityki monetarnej EBC. |
| --- | --- |

2.1.2.

Polityka podatkowa obejmuje obecnie ponad 600 różnych kategorii podatkowych. Składają się one na większość przychodów, których łączna suma (podatki i składki na ubezpieczenie społeczne) stanowi 39,4 % PKB państw członkowskich (13), a w strefie euro – 40,4 % PKB. Istnieje potrzeba wprowadzenia większej koordynacji polityki podatkowej państw członkowskich należących do strefy euro w celu uzupełnienia wspólnej polityki monetarnej EBC.

| 2.1.3. | Poczynienie postępów w kierunku unii fiskalnej, w wypadku strefy euro, oznaczałoby możliwość oparcia się na zasobach własnych i rozpoczęcia skutecznego wspierania istotnych reform strukturalnych w gospodarkach borykających się z trudnościami oraz prowadzenia polityki solidarnościowej i redystrybucyjnej niezbędnej do równoważenia wstrząsów asymetrycznych. |
| --- | --- |

2.1.3.

Poczynienie postępów w kierunku unii fiskalnej, w wypadku strefy euro, oznaczałoby możliwość oparcia się na zasobach własnych i rozpoczęcia skutecznego wspierania istotnych reform strukturalnych w gospodarkach borykających się z trudnościami oraz prowadzenia polityki solidarnościowej i redystrybucyjnej niezbędnej do równoważenia wstrząsów asymetrycznych.

| 2.1.4. | W porównaniu z innymi rozwiniętymi gospodarkami Unia Europejska, a zwłaszcza strefa euro, charakteryzuje się niższymi stopami wzrostu (PKB) i zatrudnienia. Większość teorii integracji gospodarczej zaleca zastosowanie modeli obejmujących zarówno unię walutową, jak i unię fiskalną. Jednak TFUE zakłada jednomyślność przy podejmowaniu decyzji w kwestiach dotyczących opodatkowania, co w znacznym stopniu utrudnia przyjmowanie ustawodawstwa. |
| --- | --- |

2.1.4.

W porównaniu z innymi rozwiniętymi gospodarkami Unia Europejska, a zwłaszcza strefa euro, charakteryzuje się niższymi stopami wzrostu (PKB) i zatrudnienia. Większość teorii integracji gospodarczej zaleca zastosowanie modeli obejmujących zarówno unię walutową, jak i unię fiskalną. Jednak TFUE zakłada jednomyślność przy podejmowaniu decyzji w kwestiach dotyczących opodatkowania, co w znacznym stopniu utrudnia przyjmowanie ustawodawstwa.

| 2.1.5. | Słabszą wydajność makroekonomiczną gospodarki strefy euro można przypisać po części dwoistości między polityką fiskalną, w znacznym stopniu zdecentralizowaną i leżącą w gestii państw członkowskich, a polityką pieniężną, która w krajach strefy euro jest coraz bardziej scentralizowana pod nadzorem EBC. |
| --- | --- |

2.1.5.

Słabszą wydajność makroekonomiczną gospodarki strefy euro można przypisać po części dwoistości między polityką fiskalną, w znacznym stopniu zdecentralizowaną i leżącą w gestii państw członkowskich, a polityką pieniężną, która w krajach strefy euro jest coraz bardziej scentralizowana pod nadzorem EBC.

| 2.1.6. | Ograniczony zakres kompetencji EBC utrudnia mu finansowanie deficytów budżetowych z emisji nowych środków pieniężnych. Ma to pozytywny wpływ na stabilność cen i wartość waluty, lecz nie na wzrost, zatrudnienie i inne cele polityki. Od czasu unii walutowej nie poczyniono prawie żadnych kroków w kierunku unii fiskalnej w UE. Utrudnia to mobilność siły roboczej i kapitału oraz reagowanie na kryzysy i wstrząsy asymetryczne. |
| --- | --- |

2.1.6.

Ograniczony zakres kompetencji EBC utrudnia mu finansowanie deficytów budżetowych z emisji nowych środków pieniężnych. Ma to pozytywny wpływ na stabilność cen i wartość waluty, lecz nie na wzrost, zatrudnienie i inne cele polityki. Od czasu unii walutowej nie poczyniono prawie żadnych kroków w kierunku unii fiskalnej w UE. Utrudnia to mobilność siły roboczej i kapitału oraz reagowanie na kryzysy i wstrząsy asymetryczne.

2.2.   Tendencje i wyzwania w zakresie dochodów i wydatków

| 2.2.1. | Minimalna do tej pory koordynacja polityki podatkowej z trudem pozwala uniknąć zakłóceń konkurencji między państwami członkowskimi oraz złagodzić konkurencyjny „wyścig w dół”, który wpływa przede wszystkim na nominalne i efektywne stawki podatków dochodowych od osób prawnych i osób fizycznych, co miałoby pozytywny wydźwięk, jeżeli odbywałoby się w sposób uzgodniony przez państwa członkowskie. Do tej pory, niestety, jest to gra o sumie ujemnej, w której wygrywają dochody z tytułu kapitału i wysoce mobilnej siły roboczej, zaś zdecydowana większość traci. |
| --- | --- |

2.2.1.

Minimalna do tej pory koordynacja polityki podatkowej z trudem pozwala uniknąć zakłóceń konkurencji między państwami członkowskimi oraz złagodzić konkurencyjny „wyścig w dół”, który wpływa przede wszystkim na nominalne i efektywne stawki podatków dochodowych od osób prawnych i osób fizycznych, co miałoby pozytywny wydźwięk, jeżeli odbywałoby się w sposób uzgodniony przez państwa członkowskie. Do tej pory, niestety, jest to gra o sumie ujemnej, w której wygrywają dochody z tytułu kapitału i wysoce mobilnej siły roboczej, zaś zdecydowana większość traci.

| 2.2.2. | Chociaż integracja fiskalna wymaga systemu transferów i odpowiedniego organu, budżet UE ograniczony jest do 1 % PKB. Transfery netto stanowią niewielką część tych zasobów pomimo ambitnych celów określonych w strategii „Europa 2020” i w projekcie „Europa 2030”. |
| --- | --- |

2.2.2.

Chociaż integracja fiskalna wymaga systemu transferów i odpowiedniego organu, budżet UE ograniczony jest do 1 % PKB. Transfery netto stanowią niewielką część tych zasobów pomimo ambitnych celów określonych w strategii „Europa 2020” i w projekcie „Europa 2030”.

| 2.2.3. | Plan działania na rzecz pogłębionej i rzeczywistej unii gospodarczej i walutowej, opracowany w 2012 r. (14), proponuje dążenie w średnioterminowej perspektywie w kierunku unii gospodarczej, walutowej i fiskalnej między innymi przez bardziej konkretne inicjatywy. W krótkim okresie natomiast planuje się wzmocnienie zarządzania fiskalnego i gospodarczego („sześciopak”, pakt fiskalny i „dwupak”), europejskiego semestru i jego zaleceń, a także międzyrządowego Traktatu o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w unii gospodarczej i walutowej podpisanego przez 25 krajów niezależnie od TFUE. System ten jest jednokierunkowy, sztywny i niewydolny, gdyż nie zapewnia elastyczności niezbędnej do reagowania na bieżący rozwój sytuacji gospodarczej w wypadku kryzysu i do zastosowania kombinacji polityki fiskalnej i monetarnej w strefie euro. |
| --- | --- |

2.2.3.

Plan działania na rzecz pogłębionej i rzeczywistej unii gospodarczej i walutowej, opracowany w 2012 r. (14), proponuje dążenie w średnioterminowej perspektywie w kierunku unii gospodarczej, walutowej i fiskalnej między innymi przez bardziej konkretne inicjatywy. W krótkim okresie natomiast planuje się wzmocnienie zarządzania fiskalnego i gospodarczego („sześciopak”, pakt fiskalny i „dwupak”), europejskiego semestru i jego zaleceń, a także międzyrządowego Traktatu o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w unii gospodarczej i walutowej podpisanego przez 25 krajów niezależnie od TFUE. System ten jest jednokierunkowy, sztywny i niewydolny, gdyż nie zapewnia elastyczności niezbędnej do reagowania na bieżący rozwój sytuacji gospodarczej w wypadku kryzysu i do zastosowania kombinacji polityki fiskalnej i monetarnej w strefie euro.

| 2.2.4. | W rzeczywistości uderzający jest fakt, iż jak dotąd podjęto jedynie różnorakie środki po stronie wydatków, natomiast całkowicie zaniedbano stronę dochodową unii fiskalnej. |
| --- | --- |

2.2.4.

W rzeczywistości uderzający jest fakt, iż jak dotąd podjęto jedynie różnorakie środki po stronie wydatków, natomiast całkowicie zaniedbano stronę dochodową unii fiskalnej.

| 2.2.5. | Przy braku fiskalnego organu nadzorczego „trojka” odegrała jeszcze kontrowersyjną rolę, narzucając krajom potrzebującym pomocy politykę oszczędnościową, która wywołała krytykę ze strony Parlamentu Europejskiego (15) i EKES-u ze względu na brak skuteczności i przejrzystości. |
| --- | --- |

2.2.5.

Przy braku fiskalnego organu nadzorczego „trojka” odegrała jeszcze kontrowersyjną rolę, narzucając krajom potrzebującym pomocy politykę oszczędnościową, która wywołała krytykę ze strony Parlamentu Europejskiego (15) i EKES-u ze względu na brak skuteczności i przejrzystości.

| 2.2.6. | EKES popiera wezwanie wyrażone przez przewodniczącego Komisji Europejskiej Jeana-Claude’a Junckera w wytycznych politycznych „Nowy początek dla Europy”, by zastąpić „trojkę” strukturą o większej legitymacji demokratycznej i w większym stopniu rozliczalną, należącą do środowiska instytucji europejskich i objętą wzmocnioną kontrolą parlamentarną zarówno na poziomie europejskim, jak i krajowym. |
| --- | --- |

2.2.6.

EKES popiera wezwanie wyrażone przez przewodniczącego Komisji Europejskiej Jeana-Claude’a Junckera w wytycznych politycznych „Nowy początek dla Europy”, by zastąpić „trojkę” strukturą o większej legitymacji demokratycznej i w większym stopniu rozliczalną, należącą do środowiska instytucji europejskich i objętą wzmocnioną kontrolą parlamentarną zarówno na poziomie europejskim, jak i krajowym.

| 2.2.7. | Tymczasem polityka dewaluacji fiskalnej prowadzona w niektórych najbardziej narażonych krajach strefy euro raczej przyniosła szkody europejskiemu modelowi społecznemu (16), niż przyczyniła się do zwiększenia konkurencyjności, ponieważ mniejsze obciążenia związane z pracą jako czynnikiem produkcji nie miały prawie żadnego wpływu na zwiększenie zatrudnienia i wzrostu oraz poprawienie sytuacji w zakresie zadłużenia, prowadząc do niepotrzebnej utraty przychodów podatkowych. Jednak wydaje się, że w pewnych państwach członkowskich korekta niektórych nierówności zaczyna już przynosić korzystne skutki. |
| --- | --- |

2.2.7.

Tymczasem polityka dewaluacji fiskalnej prowadzona w niektórych najbardziej narażonych krajach strefy euro raczej przyniosła szkody europejskiemu modelowi społecznemu (16), niż przyczyniła się do zwiększenia konkurencyjności, ponieważ mniejsze obciążenia związane z pracą jako czynnikiem produkcji nie miały prawie żadnego wpływu na zwiększenie zatrudnienia i wzrostu oraz poprawienie sytuacji w zakresie zadłużenia, prowadząc do niepotrzebnej utraty przychodów podatkowych. Jednak wydaje się, że w pewnych państwach członkowskich korekta niektórych nierówności zaczyna już przynosić korzystne skutki.

3.   Uwagi

3.1.   Znaczenie opodatkowania usług finansowych i cyfrowych

| 3.1.1. | Trudności na drodze integracji w dziedzinie opodatkowania uwidoczniły się wyraźnie w dwóch obszarach: w transakcjach finansowych i w transakcjach w ramach gospodarki cyfrowej. Komisja powinna szybko zareagować zgodnie z badaniami DG ds. Konkurencji, zaleceniami utworzonej przez Komisję grupy ekspertów ds. opodatkowania gospodarki cyfrowej (17) oraz ze wstępnymi propozycjami OECD (18) odnoszącymi się do skoordynowanego międzynarodowego podejścia do zwalczania problemu unikania opodatkowania przez przedsiębiorstwa wielonarodowe w ramach projektu OECD i G-20 w kwestii erozji podstawy opodatkowania i przenoszenia zysków (mającego na celu stworzenie jednolitego zbioru przepisów podatkowych, by wyeliminować erozję podstawy opodatkowania i zjawisko sztucznego przenoszenia zysków do innych jurysdykcji z myślą o uniknięciu opodatkowania). |
| --- | --- |

3.1.1.

Trudności na drodze integracji w dziedzinie opodatkowania uwidoczniły się wyraźnie w dwóch obszarach: w transakcjach finansowych i w transakcjach w ramach gospodarki cyfrowej. Komisja powinna szybko zareagować zgodnie z badaniami DG ds. Konkurencji, zaleceniami utworzonej przez Komisję grupy ekspertów ds. opodatkowania gospodarki cyfrowej (17) oraz ze wstępnymi propozycjami OECD (18) odnoszącymi się do skoordynowanego międzynarodowego podejścia do zwalczania problemu unikania opodatkowania przez przedsiębiorstwa wielonarodowe w ramach projektu OECD i G-20 w kwestii erozji podstawy opodatkowania i przenoszenia zysków (mającego na celu stworzenie jednolitego zbioru przepisów podatkowych, by wyeliminować erozję podstawy opodatkowania i zjawisko sztucznego przenoszenia zysków do innych jurysdykcji z myślą o uniknięciu opodatkowania).

| 3.1.2. | Ponieważ prace nad projektowanym podatkiem od transakcji finansowych, który miałby zastosowanie w całej UE, ostatecznie zaowocowały jedynie dyrektywą w sprawie wzmocnionej współpracy z lutego 2013 r. dotyczącą tylko jedenastu krajów strefy euro (19), zakres stosowania przepisów tej dyrektywy należałoby rozszerzyć przynajmniej na całą strefę euro (przezwyciężając brak postępów w ciągu ostatnich miesięcy). |
| --- | --- |

3.1.2.

Ponieważ prace nad projektowanym podatkiem od transakcji finansowych, który miałby zastosowanie w całej UE, ostatecznie zaowocowały jedynie dyrektywą w sprawie wzmocnionej współpracy z lutego 2013 r. dotyczącą tylko jedenastu krajów strefy euro (19), zakres stosowania przepisów tej dyrektywy należałoby rozszerzyć przynajmniej na całą strefę euro (przezwyciężając brak postępów w ciągu ostatnich miesięcy).

| 3.1.3. | EKES przyjmuje z zadowoleniem propozycję zmiany dyrektywy w sprawie opodatkowania dochodów z oszczędności (20), której celem jest poprawa jakości informacji oraz skuteczniejsze zapobieganie uchylaniu się od opodatkowania. |
| --- | --- |

3.1.3.

EKES przyjmuje z zadowoleniem propozycję zmiany dyrektywy w sprawie opodatkowania dochodów z oszczędności (20), której celem jest poprawa jakości informacji oraz skuteczniejsze zapobieganie uchylaniu się od opodatkowania.

3.2.   Struktury podatkowe: podstawy opodatkowania, stawki podatku i zwolnienia

| 3.2.1. | UE traci co roku o wiele więcej przychodów podatkowych niż USA i inne kraje, w których szara strefa, oszustwa podatkowe, oszustwa dotyczące zatrudnienia oraz uchylanie się od opodatkowania występują na mniejszą skalę (21). Aby uniknąć nieprawidłowości takich jak funkcjonowanie rajów podatkowych – obszerne i złożone struktury podatkowe wymagają większej jednorodności, uproszczenia i harmonizacji między krajami. Proces ten powinien rozpocząć się od strefy euro i być koordynowany przez Komisję i Eurogrupę za pośrednictwem europejskiego urzędu, który zajmowałby się upraszczaniem systemu, wzorowanego na urzędach, jakie funkcjonują już w niektórych krajach (22). |
| --- | --- |

3.2.1.

UE traci co roku o wiele więcej przychodów podatkowych niż USA i inne kraje, w których szara strefa, oszustwa podatkowe, oszustwa dotyczące zatrudnienia oraz uchylanie się od opodatkowania występują na mniejszą skalę (21). Aby uniknąć nieprawidłowości takich jak funkcjonowanie rajów podatkowych – obszerne i złożone struktury podatkowe wymagają większej jednorodności, uproszczenia i harmonizacji między krajami. Proces ten powinien rozpocząć się od strefy euro i być koordynowany przez Komisję i Eurogrupę za pośrednictwem europejskiego urzędu, który zajmowałby się upraszczaniem systemu, wzorowanego na urzędach, jakie funkcjonują już w niektórych krajach (22).

| 3.2.2. | Ponadto, zdaniem EKES-u, za priorytet w ramach europejskiego semestru należy uznać konwergencję polityk podatkowych (przez zastosowanie w tym celu niektórych zaleceń dla poszczególnych krajów), gdyż jest to obszar koordynacji wysiłków podejmowanych w dziedzinie polityki gospodarczej – przy wsparciu ze strony innych kierunków polityki – między państwami członkowskimi z myślą o osiągnięciu celów strategii „Europa 2020”. |
| --- | --- |

3.2.2.

Ponadto, zdaniem EKES-u, za priorytet w ramach europejskiego semestru należy uznać konwergencję polityk podatkowych (przez zastosowanie w tym celu niektórych zaleceń dla poszczególnych krajów), gdyż jest to obszar koordynacji wysiłków podejmowanych w dziedzinie polityki gospodarczej – przy wsparciu ze strony innych kierunków polityki – między państwami członkowskimi z myślą o osiągnięciu celów strategii „Europa 2020”.

| 3.2.3. | EKES wzywa do ustanowienia skuteczniejszego i sprawiedliwszego systemu, ukierunkowującego reformy podatkowe i harmonizację na przejrzystość, poszerzenie podstawy opodatkowania i zapobieganie agresywnemu unikaniu opodatkowania, co pozwoli na obniżenie stawek podatkowych i zmianę rozłożenia obciążeń. |
| --- | --- |

3.2.3.

EKES wzywa do ustanowienia skuteczniejszego i sprawiedliwszego systemu, ukierunkowującego reformy podatkowe i harmonizację na przejrzystość, poszerzenie podstawy opodatkowania i zapobieganie agresywnemu unikaniu opodatkowania, co pozwoli na obniżenie stawek podatkowych i zmianę rozłożenia obciążeń.

| 3.2.4. | EKES zaleca, by ograniczyć system zwolnień podatkowych, zależnie od charakteru danego podatku, przez poddanie surowej analizie związanych z nimi kosztów oraz korzyści gospodarczych i społecznych, zgodnie z międzynarodowymi założeniami dotyczącymi wydatków podatkowych skonsolidowanymi od 1968 r. oraz z uwzględnieniem faktu, że jak wynika z przeprowadzonych przez Komisję badań (23), w ciągu ostatnich pięciu lat kryzysu systemy podatkowo-świadczeniowe były w stanie zamortyzować znaczną część wzrostu nierówności rynkowych w większości państw członkowskich UE. |
| --- | --- |

3.2.4.

EKES zaleca, by ograniczyć system zwolnień podatkowych, zależnie od charakteru danego podatku, przez poddanie surowej analizie związanych z nimi kosztów oraz korzyści gospodarczych i społecznych, zgodnie z międzynarodowymi założeniami dotyczącymi wydatków podatkowych skonsolidowanymi od 1968 r. oraz z uwzględnieniem faktu, że jak wynika z przeprowadzonych przez Komisję badań (23), w ciągu ostatnich pięciu lat kryzysu systemy podatkowo-świadczeniowe były w stanie zamortyzować znaczną część wzrostu nierówności rynkowych w większości państw członkowskich UE.

| 3.2.5. | EKES apeluje, by UE odgrywała bardziej aktywną rolę, za pośrednictwem przedstawicieli państw należących do strefy euro, w dyskusjach dotyczących koordynacji wysiłków na rzecz harmonizacji i uproszczenia prowadzonych z OECD (24), MFW (25) i grupą G-20 (26), począwszy od kwestii cen transferowych, oszustw i szarej strefy oraz – przede wszystkim – problemu sprawiedliwego rozłożenia obciążeń podatkowych. |
| --- | --- |

3.2.5.

EKES apeluje, by UE odgrywała bardziej aktywną rolę, za pośrednictwem przedstawicieli państw należących do strefy euro, w dyskusjach dotyczących koordynacji wysiłków na rzecz harmonizacji i uproszczenia prowadzonych z OECD (24), MFW (25) i grupą G-20 (26), począwszy od kwestii cen transferowych, oszustw i szarej strefy oraz – przede wszystkim – problemu sprawiedliwego rozłożenia obciążeń podatkowych.

| 3.2.6. | EKES uważa, że w kwestii zwalczania uchylania się od opodatkowania i agresywnego planowania podatkowego na poziomie globalnym kluczowe znaczenie będzie miał plan działania dotyczący erozji podstawy opodatkowania i przenoszenia zysków (27). Dlatego zachęca grupę G-20, OECD i wszystkie państwa członkowskie UE do rozwijania tego planu i utworzenia zalążka unijnej agencji pełniącej rolę izby rozliczeniowej VAT i przeciwdziałającej oszustwom podatkowym, by zlikwidować problem oszustw karuzelowych (28) w transakcjach wewnątrzwspólnotowych, który jest bardziej szkodliwy od samej szarej strefy. |
| --- | --- |

3.2.6.

EKES uważa, że w kwestii zwalczania uchylania się od opodatkowania i agresywnego planowania podatkowego na poziomie globalnym kluczowe znaczenie będzie miał plan działania dotyczący erozji podstawy opodatkowania i przenoszenia zysków (27). Dlatego zachęca grupę G-20, OECD i wszystkie państwa członkowskie UE do rozwijania tego planu i utworzenia zalążka unijnej agencji pełniącej rolę izby rozliczeniowej VAT i przeciwdziałającej oszustwom podatkowym, by zlikwidować problem oszustw karuzelowych (28) w transakcjach wewnątrzwspólnotowych, który jest bardziej szkodliwy od samej szarej strefy.

| 3.2.7. | Wreszcie, mając na względzie fakt, iż wskutek zwolnień i ulg podatkowych efektywne stawki podatkowe są znacznie niższe niż nominalne, zwolnienia i ulgi powinny być skoordynowane z europejskimi celami w zakresie zatrudnienia, inwestycji produkcyjnych, konkurencyjności przedsiębiorstw i włączenia społecznego, a także z kierunkami polityki Unii, które kształtują europejski model społeczny. |
| --- | --- |

3.2.7.

Wreszcie, mając na względzie fakt, iż wskutek zwolnień i ulg podatkowych efektywne stawki podatkowe są znacznie niższe niż nominalne, zwolnienia i ulgi powinny być skoordynowane z europejskimi celami w zakresie zatrudnienia, inwestycji produkcyjnych, konkurencyjności przedsiębiorstw i włączenia społecznego, a także z kierunkami polityki Unii, które kształtują europejski model społeczny.

3.3.   Opodatkowanie przedsiębiorstw

| 3.3.1. | EKES opowiada się za tym, by potraktować priorytetowo harmonizację podatku od osób prawnych, zmierzając w kierunku spójnej unii budżetowej i fiskalnej
   (29), tak by MŚP nie płaciły najwyższych efektywnych stawek podatku. Ponadto EKES uznaje za wysoce naganne praktyki niektórych państw członkowskich, udzielających specjalnych, niepodawanych do wiadomości opinii publicznej ulg podatkowych wybranym korporacjom międzynarodowym, i w związku z tym wzywa Komisję Europejską do podjęcia wszelkich możliwych działań eliminujących takie praktyki. Taki stan rzeczy prowadzi do zakłócenia konkurencji, co jest sprzeczne z ideą jednolitego rynku. |
| --- | --- |

3.3.1.

EKES opowiada się za tym, by potraktować priorytetowo harmonizację podatku od osób prawnych, zmierzając w kierunku spójnej unii budżetowej i fiskalnej
   (29), tak by MŚP nie płaciły najwyższych efektywnych stawek podatku. Ponadto EKES uznaje za wysoce naganne praktyki niektórych państw członkowskich, udzielających specjalnych, niepodawanych do wiadomości opinii publicznej ulg podatkowych wybranym korporacjom międzynarodowym, i w związku z tym wzywa Komisję Europejską do podjęcia wszelkich możliwych działań eliminujących takie praktyki. Taki stan rzeczy prowadzi do zakłócenia konkurencji, co jest sprzeczne z ideą jednolitego rynku.

| 3.3.1.1. | Jednym z pierwszych i najważniejszych działań w tej dziedzinie jest stworzenie wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych. Stanowisko to zostało oficjalnie wyrażone przez Komitet po raz pierwszy w 2006 r. (30), a następnie potwierdzone w jednej z późniejszych opinii (31). Już w 1992 r. w raporcie Rudinga wskazano potrzebę wprowadzenia wspólnych zasad określania podstawy opodatkowania, poczynając od stawek minimalnych i maksymalnych. |
| --- | --- |

3.3.1.1.

Jednym z pierwszych i najważniejszych działań w tej dziedzinie jest stworzenie wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych. Stanowisko to zostało oficjalnie wyrażone przez Komitet po raz pierwszy w 2006 r. (30), a następnie potwierdzone w jednej z późniejszych opinii (31). Już w 1992 r. w raporcie Rudinga wskazano potrzebę wprowadzenia wspólnych zasad określania podstawy opodatkowania, poczynając od stawek minimalnych i maksymalnych.

| 3.3.1.2. | Nawiązując do „węża walutowego” opracowanego w celu ograniczenia wahań kursów walut przed wprowadzeniem euro, Komitet proponuje, by zachęcać właściwe organy do współpracy nad ustaleniem górnego i dolnego pułapu dla podatku od osób prawnych. Należy również zlikwidować w sposób skoordynowany te zwolnienia, które w najmniejszym stopniu sprzyjają zwiększaniu zatrudnienia lub produktywności. |
| --- | --- |

3.3.1.2.

Nawiązując do „węża walutowego” opracowanego w celu ograniczenia wahań kursów walut przed wprowadzeniem euro, Komitet proponuje, by zachęcać właściwe organy do współpracy nad ustaleniem górnego i dolnego pułapu dla podatku od osób prawnych. Należy również zlikwidować w sposób skoordynowany te zwolnienia, które w najmniejszym stopniu sprzyjają zwiększaniu zatrudnienia lub produktywności.

| 3.3.2. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich, który jest jednym z 34 elementów przewidzianych w „Planie działania zakładającym poprawę skuteczności walki z oszustwami podatkowymi i uchylaniem się od opodatkowania” (32), przedstawionym przez Komisję pod koniec 2012 r. Komitet wolałby jednak, aby zastosowano tu formę rozporządzenia. |
| --- | --- |

3.3.2.

EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich, który jest jednym z 34 elementów przewidzianych w „Planie działania zakładającym poprawę skuteczności walki z oszustwami podatkowymi i uchylaniem się od opodatkowania” (32), przedstawionym przez Komisję pod koniec 2012 r. Komitet wolałby jednak, aby zastosowano tu formę rozporządzenia.

| 3.3.3. | W kwestii wewnątrzunijnej wymiany towarów i usług harmonizacja jest bardziej zaawansowana w wypadku podatku VAT. Nastąpiła tutaj poprawa, jeśli chodzi o harmonizację podstaw opodatkowania, nadal jednak utrzymują się znaczne różnice w wysokości stawek podatkowych. |
| --- | --- |

3.3.3.

W kwestii wewnątrzunijnej wymiany towarów i usług harmonizacja jest bardziej zaawansowana w wypadku podatku VAT. Nastąpiła tutaj poprawa, jeśli chodzi o harmonizację podstaw opodatkowania, nadal jednak utrzymują się znaczne różnice w wysokości stawek podatkowych.

| 3.3.4. | Wreszcie, biorąc pod uwagę strategiczny charakter badań i rozwoju, EKES zaleca priorytetowe traktowanie zachęt podatkowych w tej dziedzinie (33). |
| --- | --- |

3.3.4.

Wreszcie, biorąc pod uwagę strategiczny charakter badań i rozwoju, EKES zaleca priorytetowe traktowanie zachęt podatkowych w tej dziedzinie (33).

| 3.3.5. | W wypadku wszystkich planowanych środków trzeba zadbać o to, by nie szkodziły one konkurencyjności europejskich przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

3.3.5.

W wypadku wszystkich planowanych środków trzeba zadbać o to, by nie szkodziły one konkurencyjności europejskich przedsiębiorstw.

3.4.   Opodatkowanie osób fizycznych i gospodarstw domowych

| 3.4.1. | Osoby fizyczne podlegają zarówno podatkom bezpośrednim, jak i pośrednim. Należy pamiętać, że podatki pośrednie z natury mają charakter regresywny, zwłaszcza taki charakter ma harmonizacja podatków pośrednich „w górę” i może – przy braku dodatków wyrównujących dochody – mieć ogromny wpływ na grupy ludności o najniższych dochodach. |
| --- | --- |

3.4.1.

Osoby fizyczne podlegają zarówno podatkom bezpośrednim, jak i pośrednim. Należy pamiętać, że podatki pośrednie z natury mają charakter regresywny, zwłaszcza taki charakter ma harmonizacja podatków pośrednich „w górę” i może – przy braku dodatków wyrównujących dochody – mieć ogromny wpływ na grupy ludności o najniższych dochodach.

| 3.4.2. | W przypadku bezpośredniego opodatkowania osób fizycznych harmonizacja ogranicza się do konkretnych przypadków, a presja podatkowa nie ulega już konwergencji. |
| --- | --- |

3.4.2.

W przypadku bezpośredniego opodatkowania osób fizycznych harmonizacja ogranicza się do konkretnych przypadków, a presja podatkowa nie ulega już konwergencji.

| 3.4.3. | Istnieje potrzeba, przynajmniej w strefie euro, zmiany liczby kategorii podatku dochodowego od osób fizycznych i kosztu składek na ubezpieczenia społeczne w celu zapobieżenia dumpingowi społecznemu, ujednolicenia tzw. klina podatkowego w zakresie czynnika pracy i tym samym ułatwienia mobilności tego czynnika produkcji (34). Progresywny charakter takiego opodatkowania należy rozszerzyć na dochody kapitałowe i powstający w ich wyniku majątek, dzięki czemu podatki od nieruchomości, spadków i darowizn ponownie staną się instrumentem kontroli. Ponadto tego rodzaju podatki w mniejszym stopniu skutkują ograniczeniem popytu niż ma to miejsce w wypadku opodatkowania pracy. |
| --- | --- |

3.4.3.

Istnieje potrzeba, przynajmniej w strefie euro, zmiany liczby kategorii podatku dochodowego od osób fizycznych i kosztu składek na ubezpieczenia społeczne w celu zapobieżenia dumpingowi społecznemu, ujednolicenia tzw. klina podatkowego w zakresie czynnika pracy i tym samym ułatwienia mobilności tego czynnika produkcji (34). Progresywny charakter takiego opodatkowania należy rozszerzyć na dochody kapitałowe i powstający w ich wyniku majątek, dzięki czemu podatki od nieruchomości, spadków i darowizn ponownie staną się instrumentem kontroli. Ponadto tego rodzaju podatki w mniejszym stopniu skutkują ograniczeniem popytu niż ma to miejsce w wypadku opodatkowania pracy.

| 3.4.4. | Konieczność poświęcenia większej uwagi inwestycjom zamiast konsumpcji rodzi wymóg harmonizacji i stworzenia „węża konwergencji” w odniesieniu do opodatkowania dochodów z oszczędności (35), dywidend otrzymywanych przez osoby fizyczne oraz transgranicznych świadczeń emerytalnych. |
| --- | --- |

3.4.4.

Konieczność poświęcenia większej uwagi inwestycjom zamiast konsumpcji rodzi wymóg harmonizacji i stworzenia „węża konwergencji” w odniesieniu do opodatkowania dochodów z oszczędności (35), dywidend otrzymywanych przez osoby fizyczne oraz transgranicznych świadczeń emerytalnych.

| 3.4.5. | EKES popiera wysiłki Komisji w poszukiwaniu sposobów takiego ukształtowania struktur podatkowych, by były bardziej przyjazne dla wzrostu gospodarczego, oraz możliwej roli opodatkowania w realizacji potrzeb konsolidacji w kontekście poszerzenia podstawy opodatkowania, np. przez opodatkowanie nieruchomości zaspokajających potrzeby mieszkaniowe. Z tego względu w ramach europejskiego semestru Komisja Europejska zaleciła państwom członkowskim dalsze stosowanie okresowego opodatkowania nieruchomości w celu konsolidacji bądź jako podatkowe odciążenie czynnika pracy (36). |
| --- | --- |

3.4.5.

EKES popiera wysiłki Komisji w poszukiwaniu sposobów takiego ukształtowania struktur podatkowych, by były bardziej przyjazne dla wzrostu gospodarczego, oraz możliwej roli opodatkowania w realizacji potrzeb konsolidacji w kontekście poszerzenia podstawy opodatkowania, np. przez opodatkowanie nieruchomości zaspokajających potrzeby mieszkaniowe. Z tego względu w ramach europejskiego semestru Komisja Europejska zaleciła państwom członkowskim dalsze stosowanie okresowego opodatkowania nieruchomości w celu konsolidacji bądź jako podatkowe odciążenie czynnika pracy (36).

| 3.4.6. | EKES proponuje również, by podjęto dodatkowe środki zmierzające do harmonizacji opodatkowania związanego ze środowiskiem, przy czym za punkt wyjścia należy przyjąć opracowane przez Komisję ramy polityki klimatyczno-energetycznej do 2030 r. |
| --- | --- |

3.4.6.

EKES proponuje również, by podjęto dodatkowe środki zmierzające do harmonizacji opodatkowania związanego ze środowiskiem, przy czym za punkt wyjścia należy przyjąć opracowane przez Komisję ramy polityki klimatyczno-energetycznej do 2030 r.

| 3.4.7. | Obywatele będą wspomagać walkę z poważnym problemem oszustw podatkowych i oszustw dotyczących zatrudnienia, jeżeli będą mieli do tego odpowiednie zachęty. Niezbędne jest wzmocnienie takich instrumentów, jak bony na usługi czy zwolnienia i ulgi podatkowe w wypadku innych usług wsparcia na rzecz osób fizycznych, ponieważ łączą one cele promowania dobrobytu społecznego z uregulowaniem szarej strefy. |
| --- | --- |

3.4.7.

Obywatele będą wspomagać walkę z poważnym problemem oszustw podatkowych i oszustw dotyczących zatrudnienia, jeżeli będą mieli do tego odpowiednie zachęty. Niezbędne jest wzmocnienie takich instrumentów, jak bony na usługi czy zwolnienia i ulgi podatkowe w wypadku innych usług wsparcia na rzecz osób fizycznych, ponieważ łączą one cele promowania dobrobytu społecznego z uregulowaniem szarej strefy.

| 3.4.8. | Z myślą o zwalczaniu gospodarki nieformalnej EKES proponuje, by wprowadzić zachęty podatkowe w zakresie korzystania z identyfikowalnych środków płatniczych sprzyjających włączeniu finansowemu i cyfrowemu, takich jak karty płatnicze czy telefony komórkowe, dzięki zharmonizowanym ulgom lub zwolnieniom dla osób i przedsiębiorstw w mniejszym stopniu korzystających z gotówki. |
| --- | --- |

3.4.8.

Z myślą o zwalczaniu gospodarki nieformalnej EKES proponuje, by wprowadzić zachęty podatkowe w zakresie korzystania z identyfikowalnych środków płatniczych sprzyjających włączeniu finansowemu i cyfrowemu, takich jak karty płatnicze czy telefony komórkowe, dzięki zharmonizowanym ulgom lub zwolnieniom dla osób i przedsiębiorstw w mniejszym stopniu korzystających z gotówki.

| 3.4.9. | Współpracę z obywatelami można także wspierać poprzez zachęty ekonomiczne do wykrywania potencjalnie nielegalnych transakcji, na wzór zwyczajowej praktyki w USA. |
| --- | --- |

3.4.9.

Współpracę z obywatelami można także wspierać poprzez zachęty ekonomiczne do wykrywania potencjalnie nielegalnych transakcji, na wzór zwyczajowej praktyki w USA.

3.5.   Opodatkowanie na obszarze jednostek terytorialnych (regiony, państwa i UE)

| 3.5.1. | Ogromne zróżnicowanie podatków sprzyja oszustwom, korupcji i szarej strefie. EKES wzywa państwa członkowskie należące do strefy euro, by wyposażyły się w dalej idące kompetencje w zakresie czterech głównych kategorii podatków: bezpośredniego opodatkowania osób fizycznych i prawnych (w tym opodatkowania dochodów kapitałowych i nieruchomości, jak również innych podatków majątkowych), podatków pośrednich w formie podatku VAT i podatków specjalnych. |
| --- | --- |

3.5.1.

Ogromne zróżnicowanie podatków sprzyja oszustwom, korupcji i szarej strefie. EKES wzywa państwa członkowskie należące do strefy euro, by wyposażyły się w dalej idące kompetencje w zakresie czterech głównych kategorii podatków: bezpośredniego opodatkowania osób fizycznych i prawnych (w tym opodatkowania dochodów kapitałowych i nieruchomości, jak również innych podatków majątkowych), podatków pośrednich w formie podatku VAT i podatków specjalnych.

| 3.5.2. | Postęp w dziedzinie zarządzania fiskalnego w nieunikniony sposób oznacza stopniowe przekazywanie suwerenności przez państwa członkowskie. Tym samym pobór podatków nadal mógłby mieć zasadniczo państwowy charakter, natomiast kontrole, inspekcje i dystrybucja przychodów byłyby realizowane we współpracy między Unią a państwami członkowskimi. EKES proponuje, by utworzyć w tym celu organ podatkowy UE, którego kompetencje początkowo obejmowałyby strefę euro. |
| --- | --- |

3.5.2.

Postęp w dziedzinie zarządzania fiskalnego w nieunikniony sposób oznacza stopniowe przekazywanie suwerenności przez państwa członkowskie. Tym samym pobór podatków nadal mógłby mieć zasadniczo państwowy charakter, natomiast kontrole, inspekcje i dystrybucja przychodów byłyby realizowane we współpracy między Unią a państwami członkowskimi. EKES proponuje, by utworzyć w tym celu organ podatkowy UE, którego kompetencje początkowo obejmowałyby strefę euro.

| 3.5.3. | Zgodnie z zasadą pomocniczości należy uszanować obowiązujące podatki lokalne, przy czym jednak EKES zaleca, by rozpocząć kampanię służącą uproszczeniu opodatkowania poprzez ograniczenie, pogrupowanie i standaryzację wielu istniejących podatków. |
| --- | --- |

3.5.3.

Zgodnie z zasadą pomocniczości należy uszanować obowiązujące podatki lokalne, przy czym jednak EKES zaleca, by rozpocząć kampanię służącą uproszczeniu opodatkowania poprzez ograniczenie, pogrupowanie i standaryzację wielu istniejących podatków.

3.6.   Wymiar zewnętrzny i związek z polityką publiczną

| 3.6.1. | Ponadnarodowa polityka fiskalna (37) byłaby skutecznym instrumentem służącym realizacji celów traktatowych, zwłaszcza w obszarach spójności i zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

3.6.1.

Ponadnarodowa polityka fiskalna (37) byłaby skutecznym instrumentem służącym realizacji celów traktatowych, zwłaszcza w obszarach spójności i zrównoważonego rozwoju.

| 3.6.2. | EKES apeluje o utworzenie dodatkowego budżetu o charakterze federalnym, przynajmniej w strefie euro, który byłby zasilany poborem podatków i mógłby stopniowo przejąć te obszary polityki, które skuteczniej można by wdrażać wspólnie: ubezpieczenia od bezrobocia powiązane z aktywną polityką rynku pracy (38), badania i rozwój, obrona, wspólny mechanizm rekompensujący obciążenie odsetkami dłużnymi (39) itp. |
| --- | --- |

3.6.2.

EKES apeluje o utworzenie dodatkowego budżetu o charakterze federalnym, przynajmniej w strefie euro, który byłby zasilany poborem podatków i mógłby stopniowo przejąć te obszary polityki, które skuteczniej można by wdrażać wspólnie: ubezpieczenia od bezrobocia powiązane z aktywną polityką rynku pracy (38), badania i rozwój, obrona, wspólny mechanizm rekompensujący obciążenie odsetkami dłużnymi (39) itp.

| 3.6.3. | Wreszcie, EKES zdecydowanie popiera inicjatywy OECD i G-20 dotyczące międzynarodowej współpracy w kwestiach podatkowych oraz zwalczania oszustw podatkowych i apeluje, by automatyczną wymianę informacji podatkowych uczynić międzynarodową normą. |
| --- | --- |

3.6.3.

Wreszcie, EKES zdecydowanie popiera inicjatywy OECD i G-20 dotyczące międzynarodowej współpracy w kwestiach podatkowych oraz zwalczania oszustw podatkowych i apeluje, by automatyczną wymianę informacji podatkowych uczynić międzynarodową normą.

Bruksela, 10 grudnia 2013 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  System ten jest jednak nadmiernie sztywny i niewydolny, niezdolny do szybkiego zapewnienia elastyczności koniecznej do reagowania na bieżący rozwój sytuacji gospodarczej za pomocą właściwej kombinacji polityki fiskalnej i monetarnej w strefie euro, w sytuacji gdy państwa członkowskie nie dysponują już wystarczającym marginesem swobody, który umożliwiałby uruchomienie planów ożywienia gospodarki. W rezultacie prowadzi to do ogromnej niestabilności finansowej.

1

(2)  COM(2013) 165 final.

2

(3)  Opinia EKES-u „Instrument na rzecz konwergencji i konkurencyjności/zasadnicze reformy polityki gospodarczej” (Dz.U. C 271 z 19.9.2013, s. 45).

3

(4)  Zob. w szczególności art. 113 i 115 TFUE.

4

(5)  Zob. punkty istotne z perspektywy Sekcji ECO w wytycznych politycznych na następną kadencję Komisji Europejskiej, zaprezentowanych Parlamentowi Europejskiemu przez Jeana-Claude’a Junckera. Zob. także J.C. Juncker, „Nowy początek dla Europy: Mój program [...]”, s. 6.

5

(6)  Opinia EKES-u w sprawie wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych (CCCTB) (Dz.U. C 24 z 28.1.2012, s. 63).

6

(7)  COM(2011) 121 final.

7

(8)  www.eurofisc.eu

8

(9)  Fikcyjna sprzedaż w państwie członkowskim przeznaczenia generująca potencjalnie nieograniczone straty dla organów podatkowych.

9

(10)  Dyrektywa 2011/16/UE.

10

(11)  Zob. następujące opinie EKES-u: „Polityka budżetowa: wzrost gospodarczy i korekta budżetowa” (Dz.U. C 248 z 25.8.2011, s. 8), „Realizacja unii gospodarczej i walutowej – Następna europejska kadencja” oraz „Plan działania na rzecz pogłębionej i rzeczywistej unii gospodarczej i walutowej”, COM(2012) 777 final/2, pkt 3.

11

(12)  Zob. opinię EKES-u w sprawie „Realizacja unii gospodarczej i walutowej – następna europejska kadencja” (Dz.U. C 451 z 16.12.2014, s. 10).

12

(13)  Dane dotyczące 2012 r. opublikowane przez Eurostat (92/2014) 16 czerwca 2014 r.

13

(14)  COM(2012) 777 final/2.

14

(15)  Alejandro Cercas, Sprawozdanie: PE528.091v02-00.

15

(16)  http://www.eurofound.europa.eu/publications/annual-report/2014/eurofound-yearbook-2013-living-and-working-in-europe

16

(17)  Zob. sprawozdanie. Dnia 22 października 2013 r. Komisja przyjęła decyzję ustanawiającą grupę ekspertów ds. opodatkowania gospodarki cyfrowej, która w tym samym roku określiła zakres swoich prac i plan pracy. Jej ostateczna opinia została opublikowana 28 maja 2014 r.

17

(18)  http://www.oecd.org/tax/beps-2014-deliverables.htm

18

(19)  COM(2013) 71 final, 2013/0045 (CNS): Belgia, Niemcy, Estonia, Grecja, Hiszpania, Francja, Włochy, Austria, Portugalia, Słowenia i Słowacja.

19

(20)  Komisja Europejska, Opodatkowanie dochodów z oszczędności.

20

(21)  Friedrich Schneider, „Shadow Economies and Corruption all over the World: Empirical Results for 1999 to 2003” [Szara strefa i korupcja na świecie: dane empiryczne w latach 1999–2003], specjalne wydanie „International Journal of Social Economics” (IJSE), seria 1, tom 35, nr 9, 2008.

21

(22)  Na przykład Urząd ds. Uproszczenia Opodatkowania przy Ministerstwie Skarbu Zjednoczonego Królestwa.

22

(23)  Notatka badawcza Komisji Europejskiej nr 02/2013 „The effect of tax-benefit changes on income distribution in EU countries since the beginning of the economic crisis” [Skutki zmian w systemach podatkowo-świadczeniowych dla podziału dochodu w państwach członkowskich UE od początku kryzysu gospodarczego].

23

(24)  Projekt OECD Base Erosion and Profit Shifting (BEPS) [Erozja podstawy opodatkowania i przenoszenie zysków].

24

(25)  Role of the IMF in international taxation [Rola MFW w zakresie międzynarodowego opodatkowania].

25

(26)  https://www.g20.org/sites/default/files/g20_resources/library/Saint_Petersburg_Declaration_ENG.pdf

26

(27)  Centrum Polityki i Administracji Podatkowej, OECD.

27

(28)  Fikcyjna sprzedaż w państwie członkowskim przeznaczenia generująca potencjalnie nieograniczone straty dla organów podatkowych.

28

(29)  Zob. deklarację EKES-u „Plan działania dla Europy” przyjętą na sesji plenarnej w dniach 29 i 30 kwietnia 2014 r. Zob. również opinię EKES-u „Inteligentne strategie konsolidacji polityki fiskalnej – wyzwania związane z określeniem motorów wzrostu w Europie” (Dz.U. C 248 z 25.8.2011, s. 8).

29

(30)  Opinia EKES-u w sprawie stworzenia wspólnej skonsolidowanej podstawy wymiaru opodatkowania przedsiębiorstw w UE (Dz.U. C 88 z 11.4.2006, s. 48).

30

(31)  Opinia EKES-u w sprawie wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych (Dz.U. C 24 z 28.1.2012, s. 63).

31

(32)  COM(2012) 722 final.

32

(33)  „Placing taxation at the service of research and development” [Opodatkowanie w służbie badań i rozwoju].

33

(34)  Deklaracja Eurogrupy z 8 lipca 2014 r.: „Structural reform agenda – Thematic discussions on growth and jobs – Reduction of the tax wedge” [Agenda reform strukturalnych – Dyskusje tematyczne dotyczące wzrostu i zatrudnienia – Zmniejszanie klina podatkowego].

34

(35)  http://europa.eu/legislation_summaries/taxation/l31050_pl.htm

35

(36)  Komisja Europejska (2014), Tax reforms in EU Member States, s. 112 [Reformy podatkowe w państwach członkowskich].

36

(37)  Stefan Collignon, „Taking European integration seriously [...]” [Poważne podejście do integracji europejskiej].

37

(38)  Zob. opinię EKES-u w sprawie: „Realizacja unii gospodarczej i walutowej – następna europejska kadencja” oraz w sprawie: „W stronę społecznego wymiaru europejskiej unii gospodarczej i walutowej” (Dz.U. C 271 z 19.9.2013, s. 1).

38

(39)  Zob. opinię EKES-u w sprawie ożywienia wzrostu gospodarczego (Dz.U. C 143 z 22.5.2012, s. 10).

39

---

ZAŁĄCZNIK

do opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Następująca poprawka, która uzyskała poparcie co najmniej jednej czwartej oddanych głosów, została odrzucona w trakcie debaty (art. 54 ust. 3 regulaminu wewnętrznego):

Punkt 1,4

Zmienić

| | Do usunięcia niedostatków i luk w polityce podatkowej konieczne są ambitniejsze działania w strefie euro zmierzające do ograniczenia rodzajów różniących się między sobą podatków i ich ujednolicenia, rozszerzenia podstaw opodatkowania, ściślejszego dostosowania stawek podatkowych, a także do zacieśnienia współpracy i wzmocnienia mechanizmów wymiany informacji w celu zwalczania oszustw podatkowych i unikania opodatkowania. Trzeba uwzględnić przy tym fakt, że ogólne obciążenia podatkowe w strefie euro nie powinny przewyższać obciążenia podatkowego w krajach sąsiadujących. |
| --- | --- |

Do usunięcia niedostatków i luk w polityce podatkowej konieczne są ambitniejsze działania w strefie euro zmierzające do ograniczenia rodzajów różniących się między sobą podatków i ich ujednolicenia, rozszerzenia podstaw opodatkowania, ściślejszego dostosowania stawek podatkowych, a także do zacieśnienia współpracy i wzmocnienia mechanizmów wymiany informacji w celu zwalczania oszustw podatkowych i unikania opodatkowania. Trzeba uwzględnić przy tym fakt, że ogólne obciążenia podatkowe w strefie euro nie powinny przewyższać obciążenia podatkowego w krajach sąsiadujących.

Uzasadnienie

Ze względu na to, że w opinii przedstawia się również propozycje w sprawie wprowadzenia nowych podatków, istotne jest, by ogólne obciążenia podatkowe w strefie euro nie przewyższały obciążenia podatkowego w krajach sąsiadujących. W przeciwnym razie te wysokie obciążenia podatkowe mogą wywrzeć negatywny wpływ na strefę euro, prowadząc do tego, że więcej przedsiębiorstw będzie przenosić produkcję, a pracownicy będą emigrować.

Wynik głosowania

| Za: | 80 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 129 |
| Wstrzymało się: | 17 |

Za:

80

Przeciw:

129

Wstrzymało się:

17

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/33 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/33

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie przemian przemysłowych w europejskim sektorze opakowaniowym

(opinia z inicjatywy własnej)

(2015/C 230/05)

| Sprawozdawca: | Gonçalo LOBO XAVIER |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Nicola KONSTANTINOU |

Sprawozdawca:

Gonçalo LOBO XAVIER

Współsprawozdawca:

Nicola KONSTANTINOU

Dnia 22 stycznia 2014 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie

przemian przemysłowych w europejskim sektorze opakowaniowym.

Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle (CCMI), której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 13 listopada 2014 r.

Na 503. sesji plenarnej w dniach 10–11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z dnia 10 grudnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 119 do 1 (4 osoby wstrzymały się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Europejski przemysł opakowaniowy stoi w obliczu szeregu wyzwań. Jego kluczowa rola w wielu innych sektorach sprawia, że ma on ogromny wpływ na konkurencyjność europejskiej gospodarki. Europa musi zachować wiodącą pozycję w tym przemyśle i powinna podtrzymywać występujące w nim tendencje dotyczące kwestii związanych ze zrównoważeniem środowiskowym, bezpieczeństwem i marką. Zdaniem EKES-u takie przywództwo musi opierać się na czterech kluczowych filarach: efektywnej gospodarce zasobami; badaniach, rozwoju i innowacji; dialogu społecznym, zrównoważonym rozwoju i dostosowaniu. |
| --- | --- |

1.1.

Europejski przemysł opakowaniowy stoi w obliczu szeregu wyzwań. Jego kluczowa rola w wielu innych sektorach sprawia, że ma on ogromny wpływ na konkurencyjność europejskiej gospodarki. Europa musi zachować wiodącą pozycję w tym przemyśle i powinna podtrzymywać występujące w nim tendencje dotyczące kwestii związanych ze zrównoważeniem środowiskowym, bezpieczeństwem i marką. Zdaniem EKES-u takie przywództwo musi opierać się na czterech kluczowych filarach: efektywnej gospodarce zasobami; badaniach, rozwoju i innowacji; dialogu społecznym, zrównoważonym rozwoju i dostosowaniu.

1.1.1.   Efektywna gospodarka zasobami

Ze względu na fakt, że produkty branży opakowaniowej są wykorzystywane do przechowywania, ochrony i zachowania innych materiałów eksploatacyjnych, a następnie są często unieszkodliwiane, sektor ten ma do odegrania podstawową rolę w zwiększeniu współczynników recyklingu w państwach członkowskich UE. Jednakże przedsiębiorstwa nadal potrzebują wsparcia, aby móc osiągnąć ten cel, a zdaniem EKES-u Komisja Europejska mogłaby zaoferować pomoc w tym zakresie, zapewniając sektorowi więcej informacji o najlepszych praktykach i jak najlepszym wykorzystaniu dostępnych zasobów. Cel ten można również zrealizować, wspierając poszanowanie środowiska przez wszystkie zainteresowane strony, w tym podmioty prowadzące działalność poza Europą. Efektywna gospodarka zasobami to kluczowy element w procesie pakowania, a zarazem problem z punktu widzenia środowiska. Zdaniem EKES-u Komisja Europejska mogłaby opracować stosowne ramy polityczne, aby wesprzeć transformację konieczną do osiągnięcia celów strategii „Europa 2020” oraz stworzenia i utrzymania przemysłu opakowaniowego, który byłby świadomy swego oddziaływania na środowisko.

1.1.2.   Wyzwania

EKES zdaje sobie sprawę ze stojących przed przemysłem wyzwań związanych z rosnącymi cenami energii, nie tylko w odniesieniu do bieżącej działalności, lecz również procesu recyklingu. Przypomina, że proces recyklingu – kluczowy dla przemysłu opakowaniowego – jest organizowany wewnątrz Unii Europejskiej, ale również poza jej granicami. Uważa, że zrównoważone ceny energii powinny być politycznym priorytetem UE w odniesieniu do tego szczególnego przemysłu.

W celu dalszego wspierania realizacji celów UE w zakresie ograniczenia emisji dwutlenku węgla każdy sektor przemysłowy powinien wyznaczyć realistyczne cele w zakresie recyklingu zgodne z tymi określonymi w prawodawstwie UE (dyrektywa dotycząca opakowań i odpadów opakowaniowych oraz dyrektywa ramowa w sprawie odpadów) i związane ze strategią „Europa 2020”, a następnie wydawać roczne oświadczenia służące pomiarowi postępów. Pomimo starań poszczególnych państw członkowskich, by przekazywać dane, które są dorocznie publikowane przez Eurostat, w dalszym ciągu występują braki w ocenie danych. EKES uważa, że praktyka stosowania większej ilości materiałów opakowaniowych, niż to konieczne, jest nieekonomiczna i powinna zostać zakwestionowana przez przemysł, a także zostać nagłośniona wśród konsumentów. Jedną z możliwości jest przeprowadzenie publicznej kampanii uświadamiającej, także po to, by wzmocnić „zasadnicze wymogi” określone w dyrektywie dotyczącej opakowań i odpadów opakowaniowych w odniesieniu do „nadmiernego pakowania”. Tytułem przykładu, Komisja powinna ustalić szczegółowy harmonogram prowadzący do zażądania całkowitego zakazu stosowania jednorazowych plastikowych toreb na zakupy, tak by zamiast nich używano toreb biodegradowalnych lub wielokrotnego użytku. Taki harmonogram powinien zawierać etapy konsultacji z partnerami społecznymi oraz środki towarzyszące przemianom sektorowym.

1.1.3.   Badania, rozwój i innowacje

Z analiz przeprowadzonych na potrzeby niniejszej opinii i z dyskusji z zainteresowanymi stronami oraz Komisją Europejską jasno wynika, że brakuje wystarczających danych dotyczących szeregu kluczowych kwestii. Pożądane byłoby więc wsparcie ze strony Komisji przy opracowywaniu ulepszonej metodologii gromadzenia danych dotyczących sektora, tak aby dostarczać partnerom społecznym istotne informacje pozwalające zapewnić długoterminową rentowność sektora. Komitet jest zdania, że podstawowe wyzwania stojące przed sektorem w dziedzinie badań i rozwoju są również znaczące i obejmują efektywny transport towarów, skuteczność systemów identyfikowalności, ograniczenie kosztów, kwestie regulacyjne i dotyczące bezpieczeństwa oraz ekoprojekt i efektywność pakietu cyklu życia. Zdaniem EKES-u, w związku z tymi konkretnymi potrzebami i podejściem bardzo ważne jest, by przeznaczone na innowacje środki z programu „Horyzont 2020” stanowiły priorytet i szansę dla przedsiębiorstw przemysłu opakowaniowego. Stowarzyszenia branżowe i tradycyjne zainteresowane strony powinny wspierać zdolność do uczestniczenia w europejskich konsorcjach z myślą o stymulowaniu działań innowacyjnych.

EKES uważa, że decydujące znaczenie mają stałe inwestycje konieczne do podjęcia wszystkich istniejących wyzwań. Niezwykle istotne z punktu widzenia długofalowego rozwoju sektora są inwestycje kapitałowe w powiązaniu z inwestycjami w pracowników sektora. Wymaga to właściwego planowania i dialogu między pracownikami, pracodawcami, rządami, instytucjami europejskimi i szerszym kręgiem podmiotów społecznych, w tym krajową infrastrukturą edukacyjną.

Przemysł opakowaniowy oczywiście zmienia się pod wpływem nowych trendów, takich jak handel elektroniczny. Rozwój handlu elektronicznego obrazują rezultaty sondażu Eurobarometru z 2013 r., z których wynika, że w minionych sześciu miesiącach niemal połowa obywateli europejskich dokonała zakupów przez internet (1). Komisja stwierdza, że handel elektroniczny stanowi ważny motor rozwoju, który potencjalnie może przyczynić się do wzrostu gospodarczego i zwiększenia zatrudnienia, a jego rozwój szacowany jest na ponad 10 % rocznie w latach 2013–2016 (2). Ta tendencja może zachęcać do stosowania nowych rozwiązań zmierzających do zmniejszenia ilości materiałów odpadowych, takich jak karton i plastik, i działania badawczo-rozwojowe muszą ją uwzględniać.

Innowacje w przemyśle opakowaniowym okazują się również szansą, jeśli chodzi o zatrudnienie młodzieży. Na przyszłym rynku pojawi się szeroki zakres możliwości dla projektantów przemysłowych, inżynierów materiałowych i innych nowych specjalizacji. EKES dostrzega możliwości innowacyjne w zakresie zrównoważoności i wzornictwa w sektorach szeroko wykorzystujących opakowania.

1.1.4.   Zaangażowanie obywatelskie, dialog z pracownikami, zrównoważony rozwój i dostosowanie

EKES uważa, że kluczowym wyzwaniem, przed jakim stoją pracodawcy i pracownicy europejskiego sektora, jest zagwarantowanie, by przemysł utrzymał przewagę konkurencyjną, w pełni wykorzystał innowacje technologiczne i produkował trwałe towary wysokiej jakości. EKES jest także zdania, że nowe umiejętności niezbędne dla przyszłości sektora muszą zostać określone przez zainteresowane strony w celu dostosowania systemów edukacji do tego istotnego wyzwania. Nowe tendencje takie jak sprzedaż przez internet stanowią wyzwanie, które należy dogłębnie przeanalizować i którego wpływ należy oszacować.

Zdaniem EKES-u większość przedsiębiorstw sektora opakowaniowego i ich pracowników jest gotowa dostosowywać się do zmian, ale potrzebne jest więcej informacji, by umożliwić stronom podejmowanie decyzji właściwych zarówno z punktu widzenia sektora, jak i w kontekście zatrudnienia. Dostosowanie do zmian na rynku należy przeprowadzać w sposób pozwalający zarówno szanować pracowników, jak i mieć na uwadze zagrożenie szybkimi zmianami i delokalizacją.

EKES uważa, że dyskusja na temat rozwoju zrównoważonego w tym sektorze musi odbywać się z uwzględnieniem społeczeństwa obywatelskiego i dialogu społecznego na szczeblu krajowym i europejskim. Taką możliwość oferuje utworzenie komitetu dialogu sektorowego dla sektora opakowaniowego.

2.   Wprowadzenie

Głównym celem niniejszego dokumentu jest poinformowanie instytucji europejskich o pewnych zaleceniach, które zdaniem EKES-u/CCMI mają kluczowe znaczenie dla wzmocnienia europejskiej gospodarki, a w szczególności sektora opakowaniowego. Europa musi wskazać drogę i wspierać przestrzeganie przepisów, które wspomagają gospodarkę i są wdrażane w zrównoważony sposób z myślą o poprawie działania rynku wewnętrznego – to właśnie zaufanie i zgodność z wymogami prawnymi, a nie protekcjonizm, powinny być hasłem przewodnim.

| 2.1. | Przemysł opakowaniowy służy w naszym życiu codziennym wielu celom, takim jak: ochrona (zapobiega uszkodzeniom, zepsuciu oraz zanieczyszczeniu, wydłuża okres przydatności); promocja (skład produktów, cechy, informacje promocyjne oraz informacje o firmie); informowanie (identyfikacja produktu, przygotowanie i wykorzystanie, informacje o wartości odżywczej i przechowywaniu, ostrzeżenia dotyczące bezpieczeństwa, informacje kontaktowe, instrukcja otwarcia, informacje o sposobie utylizacji pod koniec cyklu życia); wygoda (przygotowywanie, podawanie, przechowywanie i porcjowanie); wykorzystanie (dostawa do konsumenta, punktów sprzedaży i jednostek transportu); obchodzenie się z produktem (transport od producenta do punktu sprzedaży detalicznej, prezentacja w punktach sprzedaży) oraz ograniczanie odpadów (przetwarzanie, ponowne wykorzystanie produktów ubocznych, składowanie i energia wykorzystywana do transportu). |
| --- | --- |

2.1.

Przemysł opakowaniowy służy w naszym życiu codziennym wielu celom, takim jak: ochrona (zapobiega uszkodzeniom, zepsuciu oraz zanieczyszczeniu, wydłuża okres przydatności); promocja (skład produktów, cechy, informacje promocyjne oraz informacje o firmie); informowanie (identyfikacja produktu, przygotowanie i wykorzystanie, informacje o wartości odżywczej i przechowywaniu, ostrzeżenia dotyczące bezpieczeństwa, informacje kontaktowe, instrukcja otwarcia, informacje o sposobie utylizacji pod koniec cyklu życia); wygoda (przygotowywanie, podawanie, przechowywanie i porcjowanie); wykorzystanie (dostawa do konsumenta, punktów sprzedaży i jednostek transportu); obchodzenie się z produktem (transport od producenta do punktu sprzedaży detalicznej, prezentacja w punktach sprzedaży) oraz ograniczanie odpadów (przetwarzanie, ponowne wykorzystanie produktów ubocznych, składowanie i energia wykorzystywana do transportu).

| 2.2. | Przemysł opakowaniowy ze względu na swą ogromną różnorodność wymaga szerokiego i zróżnicowanego podejścia. Ponieważ jest to cenny sektor, trzeba postępować ostrożnie, uwzględniając jego różnorodność, konieczność przestrzegania zasad i przepisów oraz oczywiście potrzebę utrzymania konkurencyjności. |
| --- | --- |

2.2.

Przemysł opakowaniowy ze względu na swą ogromną różnorodność wymaga szerokiego i zróżnicowanego podejścia. Ponieważ jest to cenny sektor, trzeba postępować ostrożnie, uwzględniając jego różnorodność, konieczność przestrzegania zasad i przepisów oraz oczywiście potrzebę utrzymania konkurencyjności.

| 2.3. | Choć szereg kluczowych kwestii jest wspólnych dla większości sektorów, poszczególne podsektory naturalnie zmagają się ze specyficznymi grupami problemów. Wynika to stąd, że poszczególne produkty podlegają różnym wymogom, zwłaszcza jeśli chodzi o normy i certyfikaty. |
| --- | --- |

2.3.

Choć szereg kluczowych kwestii jest wspólnych dla większości sektorów, poszczególne podsektory naturalnie zmagają się ze specyficznymi grupami problemów. Wynika to stąd, że poszczególne produkty podlegają różnym wymogom, zwłaszcza jeśli chodzi o normy i certyfikaty.

| 2.4. | Wykorzystywanie opakowań do informowania o innowacyjności i jakości to szansa dla Europy. W tym celu powstały rozwiązania, które służą wyraźnemu wskazaniu jakości i innowacyjności produktów zawartych w danym opakowaniu. Jest to stale aktualne wyzwanie, które ma kluczowe znaczenie dla odróżnienia produktów z UE od tych pochodzących z innych części świata. |
| --- | --- |

2.4.

Wykorzystywanie opakowań do informowania o innowacyjności i jakości to szansa dla Europy. W tym celu powstały rozwiązania, które służą wyraźnemu wskazaniu jakości i innowacyjności produktów zawartych w danym opakowaniu. Jest to stale aktualne wyzwanie, które ma kluczowe znaczenie dla odróżnienia produktów z UE od tych pochodzących z innych części świata.

| 2.5. | EKES sądzi, że w omawianej problematyce ważne są też dwie kolejne sprawy: logistyczny aspekt przemysłu opakowaniowego i dostęp do surowców wykorzystywanych przez sektor.
  W świetle tych dwóch zagadnień łatwo jest zrozumieć, dlaczego wyzwania stojące przed europejskim przemysłem opakowaniowym są tak ogromne.
  Głównym celem niniejszego dokumentu jest poinformowanie instytucji europejskich o szeregu zaleceń, które zdaniem EKES-u/CCMI mają kluczowe znaczenie dla wzmocnienia ogólnie europejskiej gospodarki, a w szczególności sektora opakowaniowego. Podobnie jak w innych dziedzinach, Europa musi ponownie wskazać drogę i wezwać do przestrzegania zasad i przepisów, które faktycznie wspomagają gospodarkę i są wdrażane w zrównoważony sposób z myślą o ożywieniu rynku wewnętrznego – to zaufanie i zgodność z wymogami prawnymi, a nie protekcjonizm, powinny być hasłem przewodnim. |
| --- | --- |

2.5.

EKES sądzi, że w omawianej problematyce ważne są też dwie kolejne sprawy: logistyczny aspekt przemysłu opakowaniowego i dostęp do surowców wykorzystywanych przez sektor.

W świetle tych dwóch zagadnień łatwo jest zrozumieć, dlaczego wyzwania stojące przed europejskim przemysłem opakowaniowym są tak ogromne.

Głównym celem niniejszego dokumentu jest poinformowanie instytucji europejskich o szeregu zaleceń, które zdaniem EKES-u/CCMI mają kluczowe znaczenie dla wzmocnienia ogólnie europejskiej gospodarki, a w szczególności sektora opakowaniowego. Podobnie jak w innych dziedzinach, Europa musi ponownie wskazać drogę i wezwać do przestrzegania zasad i przepisów, które faktycznie wspomagają gospodarkę i są wdrażane w zrównoważony sposób z myślą o ożywieniu rynku wewnętrznego – to zaufanie i zgodność z wymogami prawnymi, a nie protekcjonizm, powinny być hasłem przewodnim.

| 2.6. | Szczególna kwestia wykorzystywanych materiałów to sprawa o kluczowym znaczeniu, która wymaga przeprowadzenia starannej analizy z myślą o respektowaniu otwartości rynku i zapewnieniu równych warunków wszystkim uczestnikom rynku. |
| --- | --- |

2.6.

Szczególna kwestia wykorzystywanych materiałów to sprawa o kluczowym znaczeniu, która wymaga przeprowadzenia starannej analizy z myślą o respektowaniu otwartości rynku i zapewnieniu równych warunków wszystkim uczestnikom rynku.

| 2.7. | EKES jest zdania, że ustanowienie skoordynowanego i kompleksowego dialogu między zainteresowanymi stronami z sektora zagwarantuje zrównoważony rozwój sektora i godne miejsca pracy w perspektywie długoterminowej oraz zdolność do lepszego radzenia sobie ze zmianami i dostosowywania do potrzeb konsumentów i szerszych potrzeb społecznych. W tym kontekście nie wykorzystuje się w pełni potencjału dialogu społecznego do wzmocnienia sektora, dlatego należy pilnie zająć się tą kwestią. |
| --- | --- |

2.7.

EKES jest zdania, że ustanowienie skoordynowanego i kompleksowego dialogu między zainteresowanymi stronami z sektora zagwarantuje zrównoważony rozwój sektora i godne miejsca pracy w perspektywie długoterminowej oraz zdolność do lepszego radzenia sobie ze zmianami i dostosowywania do potrzeb konsumentów i szerszych potrzeb społecznych. W tym kontekście nie wykorzystuje się w pełni potencjału dialogu społecznego do wzmocnienia sektora, dlatego należy pilnie zająć się tą kwestią.

| 2.8. | W sytuacji gdy sektor musi dostosowywać się do zmian i przekształcać się, by sprostać oczekiwaniom rynku, jedynym sposobem znalezienia trwałych i sprawiedliwych rozwiązań jest odwołanie się do wielostronnego podejścia do angażowania zainteresowanych stron. W celu rozwiązania spraw związanych z sektorem, jego strukturą, konkurencyjnością i powiązanymi kwestiami, takimi jak zatrudnienie, umiejętności, dostosowanie i przyszła efektywność sektora i jego pracowników, Komisja powinna zachęcać do należycie ustrukturyzowanego i zorganizowanego dialogu społecznego. Ponadto, w celu zapewnienia platformy dla szerszego kręgu podmiotów (tzn. społeczeństwa i konsumentów, pracowników, pracodawców, rządów itp.), należy stworzyć kanał komunikacji dwukierunkowej między poszczególnymi podmiotami i instytucjami. W ten sposób wszystkie zainteresowane strony będą mogły zostać zaangażowane w ten sektor i w jego szerszą i centralną rolę w społeczeństwie. |
| --- | --- |

2.8.

W sytuacji gdy sektor musi dostosowywać się do zmian i przekształcać się, by sprostać oczekiwaniom rynku, jedynym sposobem znalezienia trwałych i sprawiedliwych rozwiązań jest odwołanie się do wielostronnego podejścia do angażowania zainteresowanych stron. W celu rozwiązania spraw związanych z sektorem, jego strukturą, konkurencyjnością i powiązanymi kwestiami, takimi jak zatrudnienie, umiejętności, dostosowanie i przyszła efektywność sektora i jego pracowników, Komisja powinna zachęcać do należycie ustrukturyzowanego i zorganizowanego dialogu społecznego. Ponadto, w celu zapewnienia platformy dla szerszego kręgu podmiotów (tzn. społeczeństwa i konsumentów, pracowników, pracodawców, rządów itp.), należy stworzyć kanał komunikacji dwukierunkowej między poszczególnymi podmiotami i instytucjami. W ten sposób wszystkie zainteresowane strony będą mogły zostać zaangażowane w ten sektor i w jego szerszą i centralną rolę w społeczeństwie.

3.   Analiza/ramy

| 3.1. | Europejski sektor opakowaniowy obejmuje szeroki zakres działalności i choć dotykają go podobne problemy jak inne branże przemysłu, stoi on obecnie – a także w krótkim i średnim okresie – w obliczu szeregu swoistych i znaczących wyzwań. W skład sektora opakowaniowego wchodzą przedsiębiorstwa produkujące opakowania ze szkła, metalu, plastiku, drewna i papieru, które łącznie w Europie dają zatrudnienie ponad 6,5 mln osób (3) (Eurostat). |
| --- | --- |

3.1.

Europejski sektor opakowaniowy obejmuje szeroki zakres działalności i choć dotykają go podobne problemy jak inne branże przemysłu, stoi on obecnie – a także w krótkim i średnim okresie – w obliczu szeregu swoistych i znaczących wyzwań. W skład sektora opakowaniowego wchodzą przedsiębiorstwa produkujące opakowania ze szkła, metalu, plastiku, drewna i papieru, które łącznie w Europie dają zatrudnienie ponad 6,5 mln osób (3) (Eurostat).

| 3.2. | Sektor opakowaniowy to nie tylko różnorodne produkty, ale także szereg różnych procesów, które są odrębne i które są wykorzystywane do tworzenia produktów o określonych zastosowaniach i przeznaczonych na konkretne rynki, a każdy z nich wymaga innych warunków i charakteryzuje się innymi wyzwaniami i cechami.
  Na przykład wykorzystanie energii jest znaczącym elementem kosztów ponoszonych przez przedsiębiorstwa produkujące opakowania szklane. Co więcej, z uwagi na to, że aż do 80 % szklanych odpadów opakowaniowych podlega recyklingowi, recykling szkła wnosi znaczący wkład w realizację unijnych celów w zakresie recyklingu i ograniczenia śladu węglowego UE. |
| --- | --- |

3.2.

Sektor opakowaniowy to nie tylko różnorodne produkty, ale także szereg różnych procesów, które są odrębne i które są wykorzystywane do tworzenia produktów o określonych zastosowaniach i przeznaczonych na konkretne rynki, a każdy z nich wymaga innych warunków i charakteryzuje się innymi wyzwaniami i cechami.

Na przykład wykorzystanie energii jest znaczącym elementem kosztów ponoszonych przez przedsiębiorstwa produkujące opakowania szklane. Co więcej, z uwagi na to, że aż do 80 % szklanych odpadów opakowaniowych podlega recyklingowi, recykling szkła wnosi znaczący wkład w realizację unijnych celów w zakresie recyklingu i ograniczenia śladu węglowego UE.

| 3.3. | Ważnym aspektem jest również połączenie między materiałami wykorzystywanymi do opakowań. Rosnące koszty transportu w związku z przewozem materiałów, takich jak tektura falista i rury używane do pakowania, mają negatywny wpływ na sektor opakowaniowy. W związku z tym wpływ kosztów energii w całym łańcuchu dostaw sektora – z uwagi na odległość, jaką pokonują produkty, takie jak materiały drukowane, zanim zostaną wykorzystane przez przedsiębiorstwa produkujące opakowania – rozciąga się na sektor opakowań. |
| --- | --- |

3.3.

Ważnym aspektem jest również połączenie między materiałami wykorzystywanymi do opakowań. Rosnące koszty transportu w związku z przewozem materiałów, takich jak tektura falista i rury używane do pakowania, mają negatywny wpływ na sektor opakowaniowy. W związku z tym wpływ kosztów energii w całym łańcuchu dostaw sektora – z uwagi na odległość, jaką pokonują produkty, takie jak materiały drukowane, zanim zostaną wykorzystane przez przedsiębiorstwa produkujące opakowania – rozciąga się na sektor opakowań.

| 3.4. | Metal może być poddawany recyklingowi wielokrotnie bez spadku jakości, co zapewnia wartość dodaną wkładu tego sektora do celów UE dotyczących recyklingu. |
| --- | --- |

3.4.

Metal może być poddawany recyklingowi wielokrotnie bez spadku jakości, co zapewnia wartość dodaną wkładu tego sektora do celów UE dotyczących recyklingu.

| 3.5. | Szkło opakowaniowe jest wykorzystywane do produkcji butelek, słoi i innych opakowań i jest największym sektorem przemysłu szklarskiego w UE, stanowiąc ok. 60 % łącznej produkcji szkła i zatrudniając 90 tys. osób w UE (dane Eurostatu). Zatrudnienie w przemyśle szklarskim ogólnie obniżyło się z uwagi na rosnącą automatyzację, konsolidację sektora oraz konkurencję ze strony tańszych producentów. Import spoza UE powoduje wzrost konkurencji, nastąpił też wzrost liczby zakładów produkcyjnych w krajach sąsiadujących z UE lub położonych w jej pobliżu, które cechują się niższymi kosztami pracy i łagodniejszymi przepisami; stwarza to krótkoterminowe nadwyżki mocy produkcyjnych i wywiera presję na ceny.
  Francja, Niemcy i Włochy są największymi producentami w UE. Szkło jest materiałem zasobooszczędnym i może być poddawane recyklingowi nieskończoną ilość razy. Na przykład wykorzystanie energii jest znaczącym elementem kosztów ponoszonych przez przedsiębiorstwa produkujące opakowania szklane, a w mniejszym stopniu przez inne przedsiębiorstwa. Z uwagi na to, że aż do 80 % szklanych odpadów opakowaniowych podlega recyklingowi, recykling szkła wnosi znaczący wkład w realizację unijnych celów w zakresie recyklingu i ograniczenia śladu węglowego Unii. Inne segmenty sektora są jednak w mniejszym stopniu zależne od energii, ze względu na wykorzystywane materiały i produkowane wyroby. |
| --- | --- |

3.5.

Szkło opakowaniowe jest wykorzystywane do produkcji butelek, słoi i innych opakowań i jest największym sektorem przemysłu szklarskiego w UE, stanowiąc ok. 60 % łącznej produkcji szkła i zatrudniając 90 tys. osób w UE (dane Eurostatu). Zatrudnienie w przemyśle szklarskim ogólnie obniżyło się z uwagi na rosnącą automatyzację, konsolidację sektora oraz konkurencję ze strony tańszych producentów. Import spoza UE powoduje wzrost konkurencji, nastąpił też wzrost liczby zakładów produkcyjnych w krajach sąsiadujących z UE lub położonych w jej pobliżu, które cechują się niższymi kosztami pracy i łagodniejszymi przepisami; stwarza to krótkoterminowe nadwyżki mocy produkcyjnych i wywiera presję na ceny.

Francja, Niemcy i Włochy są największymi producentami w UE. Szkło jest materiałem zasobooszczędnym i może być poddawane recyklingowi nieskończoną ilość razy. Na przykład wykorzystanie energii jest znaczącym elementem kosztów ponoszonych przez przedsiębiorstwa produkujące opakowania szklane, a w mniejszym stopniu przez inne przedsiębiorstwa. Z uwagi na to, że aż do 80 % szklanych odpadów opakowaniowych podlega recyklingowi, recykling szkła wnosi znaczący wkład w realizację unijnych celów w zakresie recyklingu i ograniczenia śladu węglowego Unii. Inne segmenty sektora są jednak w mniejszym stopniu zależne od energii, ze względu na wykorzystywane materiały i produkowane wyroby.

| 3.6. | Biorąc pod uwagę wykorzystanie papieru i podobnych materiałów, obraz łańcucha dostaw w sektorze komplikuje się przez fakt, iż przedsiębiorstwa odpowiedzialne za przetwarzanie opakowań papierowych i tekturowych – w przypadku produktów takich jak kartony, tektura falista, tektura pudełkowa i opakowaniowa – mają tendencję do samodzielnej produkcji papieru i są częścią obiegowego procesu obejmującego roztwarzanie i odbarwianie makulatury, jak również wykorzystywanie surowych produktów z drewna. |
| --- | --- |

3.6.

Biorąc pod uwagę wykorzystanie papieru i podobnych materiałów, obraz łańcucha dostaw w sektorze komplikuje się przez fakt, iż przedsiębiorstwa odpowiedzialne za przetwarzanie opakowań papierowych i tekturowych – w przypadku produktów takich jak kartony, tektura falista, tektura pudełkowa i opakowaniowa – mają tendencję do samodzielnej produkcji papieru i są częścią obiegowego procesu obejmującego roztwarzanie i odbarwianie makulatury, jak również wykorzystywanie surowych produktów z drewna.

| 3.7. | Z drugiej strony opakowania z tworzyw sztucznych mają również swoją specyfikę: nie wszystkie podsektory opakowań są reprezentowane przez kilka organizacji branżowych. Przedsiębiorstwa oferujące opakowania z tworzyw sztucznych zaopatrują inne rynki niż te wspomniane powyżej – ostatecznymi użytkownikami są m.in. producenci samochodów, firmy kosmetyczne oraz przedsiębiorstwa produkujące środki lecznicze i opakowania dla żywności opakowanej. Jednak w przypadku tego podsektora istnieje tylko jedno stowarzyszenie branżowe. Opakowania z tworzyw sztucznych wiążą się także z szeregiem problemów ekologicznych, takich jak produkcja plastikowych toreb na zakupy i trudności związane z ich unieszkodliwianiem i rozkładaniem się ich składników. |
| --- | --- |

3.7.

Z drugiej strony opakowania z tworzyw sztucznych mają również swoją specyfikę: nie wszystkie podsektory opakowań są reprezentowane przez kilka organizacji branżowych. Przedsiębiorstwa oferujące opakowania z tworzyw sztucznych zaopatrują inne rynki niż te wspomniane powyżej – ostatecznymi użytkownikami są m.in. producenci samochodów, firmy kosmetyczne oraz przedsiębiorstwa produkujące środki lecznicze i opakowania dla żywności opakowanej. Jednak w przypadku tego podsektora istnieje tylko jedno stowarzyszenie branżowe. Opakowania z tworzyw sztucznych wiążą się także z szeregiem problemów ekologicznych, takich jak produkcja plastikowych toreb na zakupy i trudności związane z ich unieszkodliwianiem i rozkładaniem się ich składników.

| 3.8. | W takim ujęciu rezultatem różnorodności procesów produkcyjnych jest istnienie wielu różnych organów reprezentujących przedsiębiorstwa, co samo w sobie stwarza barierę dla współpracy między przedsiębiorstwami i reprezentantami pracowników w tak ważnych kwestiach jak zrównoważenie środowiskowe i zarządzanie zmianą. Rozproszony charakter podsektorów opakowaniowych, takich jak producenci opakowań metalowych, pokazuje duża liczba przedstawicielskich organizacji branżowych. Na przykład producenci aluminium to często te same przedsiębiorstwa, które produkują opakowania z aluminium i mają własną organizację branżową (Europejskie Stowarzyszenie Aluminium). Jednakże wyspecjalizowane w opakowaniach metalowych przedsiębiorstwa produkujące puszki do napojów (ze stali i aluminium) mają własną organizację branżową, własną organizację mają też przedsiębiorstwa specjalizujące się w produkcji opakowań ze stali. |
| --- | --- |

3.8.

W takim ujęciu rezultatem różnorodności procesów produkcyjnych jest istnienie wielu różnych organów reprezentujących przedsiębiorstwa, co samo w sobie stwarza barierę dla współpracy między przedsiębiorstwami i reprezentantami pracowników w tak ważnych kwestiach jak zrównoważenie środowiskowe i zarządzanie zmianą. Rozproszony charakter podsektorów opakowaniowych, takich jak producenci opakowań metalowych, pokazuje duża liczba przedstawicielskich organizacji branżowych. Na przykład producenci aluminium to często te same przedsiębiorstwa, które produkują opakowania z aluminium i mają własną organizację branżową (Europejskie Stowarzyszenie Aluminium). Jednakże wyspecjalizowane w opakowaniach metalowych przedsiębiorstwa produkujące puszki do napojów (ze stali i aluminium) mają własną organizację branżową, własną organizację mają też przedsiębiorstwa specjalizujące się w produkcji opakowań ze stali.

| 3.9. | Zważywszy na znaczenie sektora, pod względem wkładu zarówno w PKB, jak i w zatrudnienie, te specyficzne problemy zasługują na szczególną uwagę. Jednakże jako sektor tak wewnętrznie niejednorodny, przemysł opakowaniowy zaspokaja potrzeby przedsiębiorstw wyższego szczebla z całego spektrum gospodarki, wychodząc daleko poza swe tradycyjne rynki zbytu. |
| --- | --- |

3.9.

Zważywszy na znaczenie sektora, pod względem wkładu zarówno w PKB, jak i w zatrudnienie, te specyficzne problemy zasługują na szczególną uwagę. Jednakże jako sektor tak wewnętrznie niejednorodny, przemysł opakowaniowy zaspokaja potrzeby przedsiębiorstw wyższego szczebla z całego spektrum gospodarki, wychodząc daleko poza swe tradycyjne rynki zbytu.

| 3.10. | Opakowanie produktu ma spełniać szereg funkcji i wiąże się z zagadnieniami takimi jak ochrona produktu (zapobieganie uszkodzeniom, psuciu się i zanieczyszczeniu produktu), informacje promocyjne (identyfikacja produktu, marka, sposób przygotowywania, wykorzystywanie, wartości odżywcze i informacje dotyczące bezpieczeństwa), informacje o obchodzeniu się z produktem (transport i prezentacja w punkcie sprzedaży) i ograniczanie powstawania odpadów (przetwarzanie, składowanie i energia wykorzystywana do transportu), natomiast, co istotne w kontekście wysiłków na rzecz ograniczenia emisji CO2, projekt opakowań jest ważnym aspektem maksymalizacji przestrzeni w transporcie towarów. Rola samych opakowań w ograniczaniu odpadów stała się istotna, w miarę jak przedsiębiorstwa internetowe, takie jak Amazon, stały się bardzo dużymi użytkownikami opakowań, dlatego też wymaga rozwiązania kwestia „strony odpowiedzialnej”.
  Na przykład Amazon korzysta z opatentowanych systemów „łatwo otwierających się opakowań”. Rezygnując od 2008 r. z plastiku i taśm, Amazon radykalnie zmienił podejście wobec 200 tys. produktów od 2 tys. producentów, dzięki czemu zmniejszył zużycie kartonu o 5,4 mln metrów kwadratowych, zużycie materiałów podstawowych o 11  203,7 ton i łączną objętość paczek o 410 tys. metrów sześciennych. W rzeczywistości to konsument ponosi ostateczną odpowiedzialność za odpady opakowaniowe, lecz producent lub użytkownik pośredni także powinien być zainteresowany ilością opakowań, które ostatecznie stają się odpadem. |
| --- | --- |

3.10.

Opakowanie produktu ma spełniać szereg funkcji i wiąże się z zagadnieniami takimi jak ochrona produktu (zapobieganie uszkodzeniom, psuciu się i zanieczyszczeniu produktu), informacje promocyjne (identyfikacja produktu, marka, sposób przygotowywania, wykorzystywanie, wartości odżywcze i informacje dotyczące bezpieczeństwa), informacje o obchodzeniu się z produktem (transport i prezentacja w punkcie sprzedaży) i ograniczanie powstawania odpadów (przetwarzanie, składowanie i energia wykorzystywana do transportu), natomiast, co istotne w kontekście wysiłków na rzecz ograniczenia emisji CO2, projekt opakowań jest ważnym aspektem maksymalizacji przestrzeni w transporcie towarów. Rola samych opakowań w ograniczaniu odpadów stała się istotna, w miarę jak przedsiębiorstwa internetowe, takie jak Amazon, stały się bardzo dużymi użytkownikami opakowań, dlatego też wymaga rozwiązania kwestia „strony odpowiedzialnej”.

Na przykład Amazon korzysta z opatentowanych systemów „łatwo otwierających się opakowań”. Rezygnując od 2008 r. z plastiku i taśm, Amazon radykalnie zmienił podejście wobec 200 tys. produktów od 2 tys. producentów, dzięki czemu zmniejszył zużycie kartonu o 5,4 mln metrów kwadratowych, zużycie materiałów podstawowych o 11  203,7 ton i łączną objętość paczek o 410 tys. metrów sześciennych. W rzeczywistości to konsument ponosi ostateczną odpowiedzialność za odpady opakowaniowe, lecz producent lub użytkownik pośredni także powinien być zainteresowany ilością opakowań, które ostatecznie stają się odpadem.

| 3.11. | Zagadnienia, o których mowa poniżej, trzeba dogłębnie zbadać, aby uzyskać ogólne zrozumienie obecnej sytuacji i wskazać potencjalne rozwiązania, które zagwarantują, że europejski sektor opakowaniowy pozostanie konkurencyjny i zrównoważony pod względem środowiskowym oraz będzie zapewniał godne zatrudnienie tysiącom pracowników, którzy są od niego zależni. |
| --- | --- |

3.11.

Zagadnienia, o których mowa poniżej, trzeba dogłębnie zbadać, aby uzyskać ogólne zrozumienie obecnej sytuacji i wskazać potencjalne rozwiązania, które zagwarantują, że europejski sektor opakowaniowy pozostanie konkurencyjny i zrównoważony pod względem środowiskowym oraz będzie zapewniał godne zatrudnienie tysiącom pracowników, którzy są od niego zależni.

| 3.12. | Jakakolwiek zmiana w dostępności surowców wpłynie zarówno na ceny, jak i na dostępność gotowych produktów opakowaniowych i może poważnie zakłócić działalność sektora. W związku z tym należy przeprowadzić analizę bodźców i tendencji w zakresie surowców, aby umożliwić sektorowi antycypowanie przyszłych zmian bez powiązanych z nimi potencjalnych zakłóceń. Przykładowo sektor opakowań metalowych znajduje się pod szczególną presją ze względu na gwałtowny wzrost kosztów surowców i cen energii. |
| --- | --- |

3.12.

Jakakolwiek zmiana w dostępności surowców wpłynie zarówno na ceny, jak i na dostępność gotowych produktów opakowaniowych i może poważnie zakłócić działalność sektora. W związku z tym należy przeprowadzić analizę bodźców i tendencji w zakresie surowców, aby umożliwić sektorowi antycypowanie przyszłych zmian bez powiązanych z nimi potencjalnych zakłóceń. Przykładowo sektor opakowań metalowych znajduje się pod szczególną presją ze względu na gwałtowny wzrost kosztów surowców i cen energii.

| 3.13. | W 2012 r. Komisja ustanowiła europejskie partnerstwo innowacji w dziedzinie surowców w celu rozwiązania problemów związanych z dostawą surowców drewnopochodnych i surowców mineralnych. |
| --- | --- |

3.13.

W 2012 r. Komisja ustanowiła europejskie partnerstwo innowacji w dziedzinie surowców w celu rozwiązania problemów związanych z dostawą surowców drewnopochodnych i surowców mineralnych.

| 3.14. | Popyt, głównie z Azji, spowodował wzrost cen surowców wtórnych do produkcji opakowań papierowych, których producenci nie mogą po prostu przenieść tych dodatkowych kosztów na swych klientów. Popyt z Chin w dużej mierze przyczynił się do wzrostu ceny uzyskanych z recyklingu materiałów na opakowania papierowe (cena makulatury wzrosła prawie dwukrotnie od 2006 r., a w tym samym czasie cena papieru z makulatury wzrosła prawie o 50 %). Jest prawdopodobne, że te tendencje wzrostowe utrzymają się w przewidywalnej przyszłości. |
| --- | --- |

3.14.

Popyt, głównie z Azji, spowodował wzrost cen surowców wtórnych do produkcji opakowań papierowych, których producenci nie mogą po prostu przenieść tych dodatkowych kosztów na swych klientów. Popyt z Chin w dużej mierze przyczynił się do wzrostu ceny uzyskanych z recyklingu materiałów na opakowania papierowe (cena makulatury wzrosła prawie dwukrotnie od 2006 r., a w tym samym czasie cena papieru z makulatury wzrosła prawie o 50 %). Jest prawdopodobne, że te tendencje wzrostowe utrzymają się w przewidywalnej przyszłości.

4.   Wymogi i tendencje sektora

| 4.1. | Według Eurostatu w sektorze opakowań z metali (w tym stali i aluminium) w Europie pracuje ok. 60 tys. osób z całkowitej liczby 3 55  000 w europejskim przemyśle stalowym, zaś Metal Packaging for Europe szacuje, że 80 tys. osób jest zatrudnionych w przemyśle aluminiowym, co zwiększa do 255 tys. liczbę zatrudnionych w całym europejskim łańcuchu wartości aluminium. W sektorze tym dochodziło jednak i nadal dochodzi do utraty miejsc pracy – albo w wyniku konsolidacji w sektorze, albo w związku z presją konkurencji z innych kontynentów (4). |
| --- | --- |

4.1.

Według Eurostatu w sektorze opakowań z metali (w tym stali i aluminium) w Europie pracuje ok. 60 tys. osób z całkowitej liczby 3 55  000 w europejskim przemyśle stalowym, zaś Metal Packaging for Europe szacuje, że 80 tys. osób jest zatrudnionych w przemyśle aluminiowym, co zwiększa do 255 tys. liczbę zatrudnionych w całym europejskim łańcuchu wartości aluminium. W sektorze tym dochodziło jednak i nadal dochodzi do utraty miejsc pracy – albo w wyniku konsolidacji w sektorze, albo w związku z presją konkurencji z innych kontynentów (4).

| 4.2. | Wyzwanie stojące przed pracodawcami i siłą roboczą sektora w Europie polega na utrzymaniu konkurencyjności sektora, pełnym wykorzystaniu innowacji technologicznych oraz produkowaniu towarów zrównoważonych pod względem środowiskowym i charakteryzujących się wysoką jakością. |
| --- | --- |

4.2.

Wyzwanie stojące przed pracodawcami i siłą roboczą sektora w Europie polega na utrzymaniu konkurencyjności sektora, pełnym wykorzystaniu innowacji technologicznych oraz produkowaniu towarów zrównoważonych pod względem środowiskowym i charakteryzujących się wysoką jakością.

| 4.3. | Konkurencja z innych kontynentów nadal wywiera presję na obniżenie warunków pracy pracowników sektora, a więc tych właśnie osób, na których polegamy, jeśli chodzi o tworzenie bogactwa, stosowanie innowacyjnych technologii i, co najważniejsze, utrzymanie działalności w sektorze i zapewnienie jego zrównoważonej przyszłości z myślą o przyszłych pokoleniach. |
| --- | --- |

4.3.

Konkurencja z innych kontynentów nadal wywiera presję na obniżenie warunków pracy pracowników sektora, a więc tych właśnie osób, na których polegamy, jeśli chodzi o tworzenie bogactwa, stosowanie innowacyjnych technologii i, co najważniejsze, utrzymanie działalności w sektorze i zapewnienie jego zrównoważonej przyszłości z myślą o przyszłych pokoleniach.

| 4.4. | Europejski sektor opakowaniowy nadal zmaga się z nadwyżkami mocy produkcyjnych; nasila to jeszcze oddziaływanie konkurencji z innych kontynentów i hamuje poprawę wynagrodzeń i warunków pracy. Spadkowa tendencja zatrudnienia w sektorze odzwierciedla wpływ zarówno konkurencji, jak i nadwyżki mocy produkcyjnych. |
| --- | --- |

4.4.

Europejski sektor opakowaniowy nadal zmaga się z nadwyżkami mocy produkcyjnych; nasila to jeszcze oddziaływanie konkurencji z innych kontynentów i hamuje poprawę wynagrodzeń i warunków pracy. Spadkowa tendencja zatrudnienia w sektorze odzwierciedla wpływ zarówno konkurencji, jak i nadwyżki mocy produkcyjnych.

| 4.5. | Sektor opakowaniowy może, ze względu na swą zdolność do recyklingu materiałów, przynieść szersze korzyści europejskim gospodarkom. Coraz więcej materiałów opakowaniowych albo poddaje się recyklingowi, albo zostało wyprodukowanych z poddanych recyklingowi materiałów pochodzących z innych sektorów wytwórczych. Płynące z recyklingu korzyści dla środowiska są dość oczywiste i regularnie wspomina się o nich w dokumentach Komisji. Jednakże sektor opakowaniowy może poprawić współczynniki recyklingu państw członkowskich. Jednocześnie może być brakującym ogniwem w gospodarce o obiegu zamkniętym – poprzez zapobieganie eksportowi podejrzanych materiałów odpadowych i zakazanie dostępu do europejskich rynków importerom materiałów opakowaniowych, którzy nie przestrzegają najlepszych praktyk zarządzania środowiskowego (5). Przedsiębiorstwa produkujące opakowania z metalu i aluminium, których produkty stanowią 16 % wszystkich produktów aluminiowych w Europie, bazują zarówno na wydobyciu surowców (boksytu), jak i na recyklingu złomu. |
| --- | --- |

4.5.

Sektor opakowaniowy może, ze względu na swą zdolność do recyklingu materiałów, przynieść szersze korzyści europejskim gospodarkom. Coraz więcej materiałów opakowaniowych albo poddaje się recyklingowi, albo zostało wyprodukowanych z poddanych recyklingowi materiałów pochodzących z innych sektorów wytwórczych. Płynące z recyklingu korzyści dla środowiska są dość oczywiste i regularnie wspomina się o nich w dokumentach Komisji. Jednakże sektor opakowaniowy może poprawić współczynniki recyklingu państw członkowskich. Jednocześnie może być brakującym ogniwem w gospodarce o obiegu zamkniętym – poprzez zapobieganie eksportowi podejrzanych materiałów odpadowych i zakazanie dostępu do europejskich rynków importerom materiałów opakowaniowych, którzy nie przestrzegają najlepszych praktyk zarządzania środowiskowego (5). Przedsiębiorstwa produkujące opakowania z metalu i aluminium, których produkty stanowią 16 % wszystkich produktów aluminiowych w Europie, bazują zarówno na wydobyciu surowców (boksytu), jak i na recyklingu złomu.

| 4.6. | Znaczącym i ważnym aspektem działalności europejskiego przemysłu opakowaniowego jest także ochrona konsumentów poprzez zapewnianie kluczowych informacji o produktach lub porad co do wykorzystania produktu. Konsumenci słusznie oczekują, że opakowanie będzie chronić produkty, które kupują, a w przypadku żywności i napojów – utrzymywać ich świeżość i zapobiegać zagrożeniom dla zdrowia wynikającym z zanieczyszczenia żywności. Sprzedawcy detaliczni mają podobne oczekiwania, ale dodatkowo opakowania produktów, które sprzedają, powinny maksymalizować okres trwałości produktów. |
| --- | --- |

4.6.

Znaczącym i ważnym aspektem działalności europejskiego przemysłu opakowaniowego jest także ochrona konsumentów poprzez zapewnianie kluczowych informacji o produktach lub porad co do wykorzystania produktu. Konsumenci słusznie oczekują, że opakowanie będzie chronić produkty, które kupują, a w przypadku żywności i napojów – utrzymywać ich świeżość i zapobiegać zagrożeniom dla zdrowia wynikającym z zanieczyszczenia żywności. Sprzedawcy detaliczni mają podobne oczekiwania, ale dodatkowo opakowania produktów, które sprzedają, powinny maksymalizować okres trwałości produktów.

| 4.7. | Przyszła struktura i forma tej branży są w większym lub mniejszym stopniu zależne od innowacji i inwestycji w technologie: np. druk 3D oferuje sektorowi i konsumentom możliwości, jednak powodzenie jego wprowadzenia i wykorzystania w sektorze w wielkiej mierze zależeć będzie od współpracy w ramach sektora i od oczekiwań konsumentów. Należy wykorzystać i dostosować dostępne technologie, prowadząc właściwy dialog branżowy. |
| --- | --- |

4.7.

Przyszła struktura i forma tej branży są w większym lub mniejszym stopniu zależne od innowacji i inwestycji w technologie: np. druk 3D oferuje sektorowi i konsumentom możliwości, jednak powodzenie jego wprowadzenia i wykorzystania w sektorze w wielkiej mierze zależeć będzie od współpracy w ramach sektora i od oczekiwań konsumentów. Należy wykorzystać i dostosować dostępne technologie, prowadząc właściwy dialog branżowy.

| 4.8. | Stale rozwijane są dobre praktyki, jeśli chodzi o transformację sektora i dostosowywanie się do zmian, ale potrzebne jest wsparcie instytucji europejskich, aby w pełni wykorzystać potencjał branży. UE może zaoferować pomoc, w postaci wsparcia finansowego lub utworzenia forum, aby dalej rozwijać dyskusje wśród partnerów społecznych, zaś sektor powinien współpracować z UE w tym procesie. |
| --- | --- |

4.8.

Stale rozwijane są dobre praktyki, jeśli chodzi o transformację sektora i dostosowywanie się do zmian, ale potrzebne jest wsparcie instytucji europejskich, aby w pełni wykorzystać potencjał branży. UE może zaoferować pomoc, w postaci wsparcia finansowego lub utworzenia forum, aby dalej rozwijać dyskusje wśród partnerów społecznych, zaś sektor powinien współpracować z UE w tym procesie.

| 4.9. | Trwałe i wykonalne rozwiązania uda się zapewnić jedynie wówczas, gdy obie strony przemysłu będą ze sobą współpracować, a dialog społeczny na poziomie krajowym i europejskim daje taką możliwość. Dlatego też kluczowe znaczenie dla rozpoczęcia prac nad rozwiązaniem pewnych kwestii podniesionych w niniejszej opinii ma utworzenie komitetu dialogu sektorowego dla sektora opakowań. |
| --- | --- |

4.9.

Trwałe i wykonalne rozwiązania uda się zapewnić jedynie wówczas, gdy obie strony przemysłu będą ze sobą współpracować, a dialog społeczny na poziomie krajowym i europejskim daje taką możliwość. Dlatego też kluczowe znaczenie dla rozpoczęcia prac nad rozwiązaniem pewnych kwestii podniesionych w niniejszej opinii ma utworzenie komitetu dialogu sektorowego dla sektora opakowań.

Bruksela, dnia 10 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  Sondaż Eurobarometr 398 „Rynek wewnętrzny” – październik 2013 r.

1

(2)  MEMO-13-1151 Komisji Europejskiej, przytoczone w komunikacie Komisji „Plan działania na rzecz budowy jednolitego rynku usług dostawy przesyłek” (COM(2013) 886 final).

2

(3)  700 tys. osób zatrudnionych bezpośrednio.

3

(4)  Dane Eurostatu za ostatnie dziesięciolecie pokazują stałą redukcję zatrudnienia w produkcji opakowań z tektury falistej, plastiku, metalu, szkła i drewna. Łączne zatrudnienie w tych podsektorach opakowań spadło od 2003 r. o 1,2 mln osób.

4

(5)  Choć istnieje prawodawstwo mające zagwarantować, by materiały opakowaniowe były zgodne z normami środowiskowymi, europejskie przedsiębiorstwa sektora opakowaniowego kierują się dodatkowo szeregiem wytycznych mających na celu ograniczenie emisji i promowanie najlepszych praktyk zarządzania środowiskowego. Konkurenci spoza Europy, choć mają obowiązek przestrzegać europejskiego prawodawstwa, mogą nie trzymać się tych dobrowolnych kodeksów postępowania czy nieobowiązkowych norm stosowanych przez przedsiębiorstwa europejskie.

5

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/39 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/39

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wkładu przemysłu drzewnego w bilans dwutlenku węgla

(opinia z inicjatywy własnej)

(2015/C 230/06)

| Sprawozdawca: | Ludvik JÍROVEC |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Patrizio PESCI |

Sprawozdawca:

Ludvik JÍROVEC

Współsprawozdawca:

Patrizio PESCI

Dnia 27 lutego 2014 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, opracować opinię z inicjatywy własnej w sprawie

wkładu przemysłu drzewnego w bilans dwutlenku węgla.

Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle (CCMI), której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 13 listopada 2014 r.

Na 503. sesji plenarnej w dniach 10–11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z dnia 10 grudnia 2014 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 119 do 1 (5 osób wstrzymało się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny opracował niniejsze zalecenia w celu osiągnięcia maksymalnych korzyści z produktów z drewna (1) dla bilansu dwutlenku węgla oraz zwiększenia konkurencyjności europejskiego przemysłu drzewnego i jego zdolności do stymulowania innowacji. |
| --- | --- |

1.1.

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny opracował niniejsze zalecenia w celu osiągnięcia maksymalnych korzyści z produktów z drewna (1) dla bilansu dwutlenku węgla oraz zwiększenia konkurencyjności europejskiego przemysłu drzewnego i jego zdolności do stymulowania innowacji.

| 1.2. | EKES odnotowuje, że europejskie i krajowe przepisy mają duży wpływ na przemysł drzewny. W związku z tym zachęca państwa członkowskie do zbadania wszystkich możliwości wykorzystania drewna jako materiału przyjaznego dla środowiska, by podnieść konkurencyjność w tym sektorze, a także zwiększyć zatrudnienie i wesprzeć inwestycje w badania i innowacje. |
| --- | --- |

1.2.

EKES odnotowuje, że europejskie i krajowe przepisy mają duży wpływ na przemysł drzewny. W związku z tym zachęca państwa członkowskie do zbadania wszystkich możliwości wykorzystania drewna jako materiału przyjaznego dla środowiska, by podnieść konkurencyjność w tym sektorze, a także zwiększyć zatrudnienie i wesprzeć inwestycje w badania i innowacje.

| 1.3. | EKES wzywa Komisję Europejską do opracowania, po konsultacjach z zainteresowanymi stronami, europejskich wytycznych w sprawie podaży drewna, tak by zwiększyć tę podaż i przyczynić się do zrównoważonego wykorzystania zasobów drzewnych. Trzeba przy tym uwzględnić zasadę efektywnego użytkowania zasobów. Należy uwzględnić i w razie potrzeby rozwinąć zalecenia zawarte we Wskazówkach dotyczących dobrych praktyk w zakresie zrównoważonego wykorzystania zasobów drzewnych w Europie z 2010 r. |
| --- | --- |

1.3.

EKES wzywa Komisję Europejską do opracowania, po konsultacjach z zainteresowanymi stronami, europejskich wytycznych w sprawie podaży drewna, tak by zwiększyć tę podaż i przyczynić się do zrównoważonego wykorzystania zasobów drzewnych. Trzeba przy tym uwzględnić zasadę efektywnego użytkowania zasobów. Należy uwzględnić i w razie potrzeby rozwinąć zalecenia zawarte we Wskazówkach dotyczących dobrych praktyk w zakresie zrównoważonego wykorzystania zasobów drzewnych w Europie z 2010 r.

| 1.4. | Komitet przypomina o znaczeniu wyłączenia „palet i odzyskanego drewna pokonsumpcyjnego” z definicji biomasy odpadowej. |
| --- | --- |

1.4.

Komitet przypomina o znaczeniu wyłączenia „palet i odzyskanego drewna pokonsumpcyjnego” z definicji biomasy odpadowej.

| 1.5. | Zgodnie z przyjętą w październiku 2011 r. opinią Komitetu w sprawie szans i wyzwań związanych z większą konkurencyjnością europejskiego przemysłu drzewnego i meblarskiego (2) oraz zgodnie z zasadami określonymi w niedawnym komunikacie Komisji „Ku gospodarce o obiegu zamkniętym: program »zero odpadów« dla Europy” EKES zaznacza, że zasada kaskadowego wykorzystania (wykorzystać, użyć ponownie, poddać recyklingowi, a na końcu przetworzyć w energię) – jeśli jest opłacalna ekonomicznie i wykonalna technicznie, zgodnie ze specyfiką danego kraju i regionu – jest optymalnym sposobem maksymalizacji zasobooszczędnego wykorzystania drewna. EKES wyraża zadowolenie, że w następstwie przedstawionego przez Komitet postulatu, aby uznać istotne znaczenie zasady kaskadowego wykorzystania drewna, zasada ta została wdrożona w szeregu dokumentów UE, takich jak „Działania na rzecz odrodzenia przemysłu europejskiego”, „Nowa strategia leśna UE” oraz dokument roboczy służb Komisji „Plan na rzecz unijnych gałęzi przemysłu związanych z leśnictwem (produkcja wyrobów z drewna i korka, produkcja mebli, produkcja papieru i wyrobów z papieru, drukowanie i działalność usługowa związana z poligrafią)”, towarzyszący komunikatowi „Nowa strategia leśna UE na rzecz lasów i sektora leśno-drzewnego”. Komitet nie może jednak poprzeć pomysłu wprowadzenia prawnie wiążących przepisów i opowiada się za podejściem opartym na otwartym rynku i swobodzie jego uczestników. |
| --- | --- |

1.5.

Zgodnie z przyjętą w październiku 2011 r. opinią Komitetu w sprawie szans i wyzwań związanych z większą konkurencyjnością europejskiego przemysłu drzewnego i meblarskiego (2) oraz zgodnie z zasadami określonymi w niedawnym komunikacie Komisji „Ku gospodarce o obiegu zamkniętym: program »zero odpadów« dla Europy” EKES zaznacza, że zasada kaskadowego wykorzystania (wykorzystać, użyć ponownie, poddać recyklingowi, a na końcu przetworzyć w energię) – jeśli jest opłacalna ekonomicznie i wykonalna technicznie, zgodnie ze specyfiką danego kraju i regionu – jest optymalnym sposobem maksymalizacji zasobooszczędnego wykorzystania drewna. EKES wyraża zadowolenie, że w następstwie przedstawionego przez Komitet postulatu, aby uznać istotne znaczenie zasady kaskadowego wykorzystania drewna, zasada ta została wdrożona w szeregu dokumentów UE, takich jak „Działania na rzecz odrodzenia przemysłu europejskiego”, „Nowa strategia leśna UE” oraz dokument roboczy służb Komisji „Plan na rzecz unijnych gałęzi przemysłu związanych z leśnictwem (produkcja wyrobów z drewna i korka, produkcja mebli, produkcja papieru i wyrobów z papieru, drukowanie i działalność usługowa związana z poligrafią)”, towarzyszący komunikatowi „Nowa strategia leśna UE na rzecz lasów i sektora leśno-drzewnego”. Komitet nie może jednak poprzeć pomysłu wprowadzenia prawnie wiążących przepisów i opowiada się za podejściem opartym na otwartym rynku i swobodzie jego uczestników.

| 1.6. | Możliwości w zakresie gospodarowania materiałami budowlanymi powinny obejmować środki zapobiegające deponowaniu materiałów przeznaczonych do recyklingu, takich jak drewno, na składowiskach odpadów. EKES wzywa Komisję i zainteresowane strony do określenia wytycznych i zaleceń dotyczących zbierania odpadów z drewna oraz rozwiązań z zakresu obróbki drewna pokonsumpcyjnego. |
| --- | --- |

1.6.

Możliwości w zakresie gospodarowania materiałami budowlanymi powinny obejmować środki zapobiegające deponowaniu materiałów przeznaczonych do recyklingu, takich jak drewno, na składowiskach odpadów. EKES wzywa Komisję i zainteresowane strony do określenia wytycznych i zaleceń dotyczących zbierania odpadów z drewna oraz rozwiązań z zakresu obróbki drewna pokonsumpcyjnego.

| 1.7. | EKES apeluje do Komisji Europejskiej o wprowadzenie norm, które właściwie odzwierciedliłyby właściwości akustyczne pomieszczeń zamkniętych, biorąc pod uwagę fakt, że drewno może odgrywać istotną rolę w izolacji akustycznej. Drewno ma bowiem potencjał, by odizolować pomieszczenia od zewnętrznego hałasu pod względem akustycznym i zmniejszyć czas pogłosu. Należy badać możliwości związane z zastosowaniami drewna. |
| --- | --- |

1.7.

EKES apeluje do Komisji Europejskiej o wprowadzenie norm, które właściwie odzwierciedliłyby właściwości akustyczne pomieszczeń zamkniętych, biorąc pod uwagę fakt, że drewno może odgrywać istotną rolę w izolacji akustycznej. Drewno ma bowiem potencjał, by odizolować pomieszczenia od zewnętrznego hałasu pod względem akustycznym i zmniejszyć czas pogłosu. Należy badać możliwości związane z zastosowaniami drewna.

| 1.8. | EKES apeluje do państw członkowskich i zainteresowanych stron, by opracowały krajowe plany zwiększające zastosowanie drewna w budynkach i zielonej infrastrukturze. Władze lokalne powinny bezpośrednio uczestniczyć w realizacji tych planów działania. |
| --- | --- |

1.8.

EKES apeluje do państw członkowskich i zainteresowanych stron, by opracowały krajowe plany zwiększające zastosowanie drewna w budynkach i zielonej infrastrukturze. Władze lokalne powinny bezpośrednio uczestniczyć w realizacji tych planów działania.

| 1.9. | Mając świadomość, że drewno nie jest tak dobrze znane wśród architektów i przedsiębiorców budowlanych jak inne materiały, EKES zachęca państwa członkowskie do opracowania inicjatyw w celu popularyzacji „kultury drewna”. Ponadto przedstawiciele europejskiego przemysłu drzewnego i europejscy partnerzy społeczni powinni opracować skoordynowane kampanie krajowe w celu uatrakcyjnienia wizerunku sektora. |
| --- | --- |

1.9.

Mając świadomość, że drewno nie jest tak dobrze znane wśród architektów i przedsiębiorców budowlanych jak inne materiały, EKES zachęca państwa członkowskie do opracowania inicjatyw w celu popularyzacji „kultury drewna”. Ponadto przedstawiciele europejskiego przemysłu drzewnego i europejscy partnerzy społeczni powinni opracować skoordynowane kampanie krajowe w celu uatrakcyjnienia wizerunku sektora.

2.   Opis europejskiego sektora drzewnego: wyzwania i szanse. Ewentualny wpływ prawodawstwa UE na konkurencyjność sektora.

| 2.1. | Europejski przemysł drzewny generuje roczne obroty w wysokości około 122 mld EUR przy wartości produkcji przekraczającej 115 mld EUR. Według Eurostatu, w 2012 r. sektor ten tworzyło ponad 311 tys. przedsiębiorstw, z czego około 126 tys. działało także w sektorze meblarskim. W przemyśle przetwórczym drewna sensu stricto przemysł tartaczny liczył około 40 tys. przedsiębiorstw, zaś pozostałe podsektory produktów drewnianych – 145 tys. Mimo poprawy sytuacji dane te mogą nie odzwierciedlać obecnego stanu rzeczy, gdyż małe firmy często nie są uwzględniane, w zależności od systemu sprawozdawczości poszczególnych państw członkowskich. W sektorach meblarskim i elementów budowlanych działa sporo małych firm, dlatego faktyczną liczbę przedsiębiorstw można oszacować na ponad 375 tys. |
| --- | --- |

2.1.

Europejski przemysł drzewny generuje roczne obroty w wysokości około 122 mld EUR przy wartości produkcji przekraczającej 115 mld EUR. Według Eurostatu, w 2012 r. sektor ten tworzyło ponad 311 tys. przedsiębiorstw, z czego około 126 tys. działało także w sektorze meblarskim. W przemyśle przetwórczym drewna sensu stricto przemysł tartaczny liczył około 40 tys. przedsiębiorstw, zaś pozostałe podsektory produktów drewnianych – 145 tys. Mimo poprawy sytuacji dane te mogą nie odzwierciedlać obecnego stanu rzeczy, gdyż małe firmy często nie są uwzględniane, w zależności od systemu sprawozdawczości poszczególnych państw członkowskich. W sektorach meblarskim i elementów budowlanych działa sporo małych firm, dlatego faktyczną liczbę przedsiębiorstw można oszacować na ponad 375 tys.

| 2.2. | W całej UE sektor drzewny odnotował w 2012 r. poważny spadek zatrudnienia: przeciętnie 4,4 %, lecz odsetek ten wahał się od 3,2 % w Niemczech do 13,7 % w Hiszpanii. Zatrudnienie wzrosło w największym stopniu w Chorwacji i Danii, zaś największy spadek zaobserwowano w 2012 r. w Hiszpanii (13,7 %), na Cyprze (13,1 %) i na Słowacji (11,5 %).
  Polityka europejska i krajowa mają duży wpływ na konkurencyjność tego sektora. Jak podkreślono w sprawozdaniu na temat konkurencyjności UE za 2014 r., koszty produkcji, pracy i surowców są o wiele wyższe w Europie niż w wielu innych regionach, co niesie ze sobą duże ryzyko delokalizacji znacznej części omawianego sektora. Dlatego też Europa powinna wymagać, by produkty wprowadzane na jej rynki spełniały te same standardy społeczne i środowiskowe, a także normy bezpieczeństwa, jakie obowiązują w wypadku produktów europejskich. Ponadto EKES zwraca uwagę na fakt, że europejski sektor drzewny nadal stoi w obliczu znaczącego wzrostu kosztów produkcji, zwłaszcza w odniesieniu do żywic i energii. Koszty energii w Europie są trzykrotnie wyższe niż w Stanach Zjednoczonych. |
| --- | --- |

2.2.

W całej UE sektor drzewny odnotował w 2012 r. poważny spadek zatrudnienia: przeciętnie 4,4 %, lecz odsetek ten wahał się od 3,2 % w Niemczech do 13,7 % w Hiszpanii. Zatrudnienie wzrosło w największym stopniu w Chorwacji i Danii, zaś największy spadek zaobserwowano w 2012 r. w Hiszpanii (13,7 %), na Cyprze (13,1 %) i na Słowacji (11,5 %).

Polityka europejska i krajowa mają duży wpływ na konkurencyjność tego sektora. Jak podkreślono w sprawozdaniu na temat konkurencyjności UE za 2014 r., koszty produkcji, pracy i surowców są o wiele wyższe w Europie niż w wielu innych regionach, co niesie ze sobą duże ryzyko delokalizacji znacznej części omawianego sektora. Dlatego też Europa powinna wymagać, by produkty wprowadzane na jej rynki spełniały te same standardy społeczne i środowiskowe, a także normy bezpieczeństwa, jakie obowiązują w wypadku produktów europejskich. Ponadto EKES zwraca uwagę na fakt, że europejski sektor drzewny nadal stoi w obliczu znaczącego wzrostu kosztów produkcji, zwłaszcza w odniesieniu do żywic i energii. Koszty energii w Europie są trzykrotnie wyższe niż w Stanach Zjednoczonych.

| 2.3. | Rozwijanie energii ze źródeł odnawialnych i związane z tym dopłaty zmniejszają dostępność surowców drzewnych i zwiększają ich cenę. Szacuje się, że w 2012 r. ok. 15 %, tj. 182 mln metrów sześciennych drewna pozyskanego w regionie EKG, przeznaczone zostało na cele energetyczne. Najnowsze badanie EKG/FAO Joint Wood Energy Enquiry (JWEE 2011) sugeruje, że energia z drewna jest głównym komponentem energii odnawialnej, stanowiąc 38,4 % całej energii ze źródeł odnawialnych. Z niedawnego badania Study on the wood raw material supply and demand for the EU wood-processing industries [„Popyt i podaż w dziedzinie surowców drzewnych z perspektywy przemysłu przetwórstwa drewna w UE”], przeprowadzonego przez Indufor (3) na zlecenie Komisji Europejskiej, wynika: „Gdyby do 2020 r. miano osiągnąć cele dotyczące odnawialnych źródeł energii, ilość drewna zużywanego do pozyskiwania energii w UE odpowiadałaby całkowitej ilości pozyskiwanego obecnie drewna. Do 2016 r. zabraknie jednak 63 mln3 drewna, zgodnie z przewidywanym w krajowych planach działania w zakresie energii odnawialnej popytem w państwach członkowskich UE”. |
| --- | --- |

2.3.

Rozwijanie energii ze źródeł odnawialnych i związane z tym dopłaty zmniejszają dostępność surowców drzewnych i zwiększają ich cenę. Szacuje się, że w 2012 r. ok. 15 %, tj. 182 mln metrów sześciennych drewna pozyskanego w regionie EKG, przeznaczone zostało na cele energetyczne. Najnowsze badanie EKG/FAO Joint Wood Energy Enquiry (JWEE 2011) sugeruje, że energia z drewna jest głównym komponentem energii odnawialnej, stanowiąc 38,4 % całej energii ze źródeł odnawialnych. Z niedawnego badania Study on the wood raw material supply and demand for the EU wood-processing industries [„Popyt i podaż w dziedzinie surowców drzewnych z perspektywy przemysłu przetwórstwa drewna w UE”], przeprowadzonego przez Indufor (3) na zlecenie Komisji Europejskiej, wynika: „Gdyby do 2020 r. miano osiągnąć cele dotyczące odnawialnych źródeł energii, ilość drewna zużywanego do pozyskiwania energii w UE odpowiadałaby całkowitej ilości pozyskiwanego obecnie drewna. Do 2016 r. zabraknie jednak 63 mln3 drewna, zgodnie z przewidywanym w krajowych planach działania w zakresie energii odnawialnej popytem w państwach członkowskich UE”.

| 2.4. | Wziąwszy pod uwagę nowy komunikat Komisji w sprawie ram politycznych dotyczących klimatu i energii do 2030 r., a także postulat zwiększenia udziału energii ze źródeł odnawialnych do przynajmniej 27 % do 2030 r., EKES uważa, że konieczne jest rozważenie różnorodnych sposobów poprawy wykorzystania zasobów drzewnych w UE, np. dzięki uwzględnieniu zaleceń zawartych w opublikowanych w 2010 r. Wskazówkach dotyczących dobrych praktyk w zakresie zrównoważonego wykorzystania zasobów drzewnych w Europie, oraz wskazanie rozwiązań pozwalających uniknąć zakłóceń konkurencji między różnymi użytkownikami zasobów biomasy. |
| --- | --- |

2.4.

Wziąwszy pod uwagę nowy komunikat Komisji w sprawie ram politycznych dotyczących klimatu i energii do 2030 r., a także postulat zwiększenia udziału energii ze źródeł odnawialnych do przynajmniej 27 % do 2030 r., EKES uważa, że konieczne jest rozważenie różnorodnych sposobów poprawy wykorzystania zasobów drzewnych w UE, np. dzięki uwzględnieniu zaleceń zawartych w opublikowanych w 2010 r. Wskazówkach dotyczących dobrych praktyk w zakresie zrównoważonego wykorzystania zasobów drzewnych w Europie, oraz wskazanie rozwiązań pozwalających uniknąć zakłóceń konkurencji między różnymi użytkownikami zasobów biomasy.

| 2.5. | Mając to na uwadze, EKES zachęca państwa członkowskie do oszacowania ilości biomasy drzewnej w danym kraju lub regionie, którą można wykorzystać do produkcji energii, a także ilości biomasy drzewnej wykorzystywanej już przez przemysł drzewny jako surowiec. |
| --- | --- |

2.5.

Mając to na uwadze, EKES zachęca państwa członkowskie do oszacowania ilości biomasy drzewnej w danym kraju lub regionie, którą można wykorzystać do produkcji energii, a także ilości biomasy drzewnej wykorzystywanej już przez przemysł drzewny jako surowiec.

| 2.6. | Ponadto EKES ubolewa nad dalszym istnieniem w kilku państwach członkowskich uregulowań ograniczających wykorzystanie drewna w budynkach wielokondygnacyjnych oraz dyskryminacyjnych przepisów przeciwpożarowych. Przepisy przeciwpożarowe w wielu krajach stanowią główną przeszkodę w wykorzystaniu drewna w budynkach. Uzgodniono europejskie normy bezpieczeństwa przeciwpożarowego w budynkach, lecz pozostanie ono w kompetencji poszczególnych krajów. Przepisy te należy natychmiast znieść, gdyż stanowią wyraźne przeszkody rynkowe w rozpowszechnianiu produktów z drewna w sektorze budowlanym (4). |
| --- | --- |

2.6.

Ponadto EKES ubolewa nad dalszym istnieniem w kilku państwach członkowskich uregulowań ograniczających wykorzystanie drewna w budynkach wielokondygnacyjnych oraz dyskryminacyjnych przepisów przeciwpożarowych. Przepisy przeciwpożarowe w wielu krajach stanowią główną przeszkodę w wykorzystaniu drewna w budynkach. Uzgodniono europejskie normy bezpieczeństwa przeciwpożarowego w budynkach, lecz pozostanie ono w kompetencji poszczególnych krajów. Przepisy te należy natychmiast znieść, gdyż stanowią wyraźne przeszkody rynkowe w rozpowszechnianiu produktów z drewna w sektorze budowlanym (4).

| 2.7. | Wreszcie, Komitet ubolewa nad wyłączeniem europejskiego przemysłu tartacznego i branży płyt wykonanych na bazie drewna z wykazu sektorów narażonych na ucieczkę emisji. Ich usunięcie z dużym prawdopodobieństwem spowoduje nasilenie i tak już częstej delokalizacji tych sektorów wytwórczych poza UE. Uwzględnienie obu sektorów w wykazie jest niezbędne dla ograniczenia negatywnego wpływu presji konkurencyjnej, którą odczuwają wszystkie przedsiębiorstwa w związku z ogromnym wzrostem kosztów drewna spowodowanym przez konkurencję ze strony sektora produkcji energii z biomasy. W latach 2008–2013 sama europejska branża płyt wykonanych na bazie drewna zamknęła 51 instalacji, co doprowadziło do utraty mocy produkcyjnych rzędu 10  386 mln m3. Niektóre z zamkniętych linii zostały rozmontowane i ponownie złożone poza granicami Unii Europejskiej. Utrzymanie przemysłu wytwórczego w Unii Europejskiej musi mieć priorytetowe znaczenie dla wszystkich decydentów, a szczególnie dla Komisji Europejskiej. Dlatego też wzywa się odpowiednie dyrekcje generalne Komisji do przedsięwzięcia środków w celu zagwarantowania konkurencyjności europejskiego przemysłu i uniknięcia delokalizacji sektora wytwórczego. |
| --- | --- |

2.7.

Wreszcie, Komitet ubolewa nad wyłączeniem europejskiego przemysłu tartacznego i branży płyt wykonanych na bazie drewna z wykazu sektorów narażonych na ucieczkę emisji. Ich usunięcie z dużym prawdopodobieństwem spowoduje nasilenie i tak już częstej delokalizacji tych sektorów wytwórczych poza UE. Uwzględnienie obu sektorów w wykazie jest niezbędne dla ograniczenia negatywnego wpływu presji konkurencyjnej, którą odczuwają wszystkie przedsiębiorstwa w związku z ogromnym wzrostem kosztów drewna spowodowanym przez konkurencję ze strony sektora produkcji energii z biomasy. W latach 2008–2013 sama europejska branża płyt wykonanych na bazie drewna zamknęła 51 instalacji, co doprowadziło do utraty mocy produkcyjnych rzędu 10  386 mln m3. Niektóre z zamkniętych linii zostały rozmontowane i ponownie złożone poza granicami Unii Europejskiej. Utrzymanie przemysłu wytwórczego w Unii Europejskiej musi mieć priorytetowe znaczenie dla wszystkich decydentów, a szczególnie dla Komisji Europejskiej. Dlatego też wzywa się odpowiednie dyrekcje generalne Komisji do przedsięwzięcia środków w celu zagwarantowania konkurencyjności europejskiego przemysłu i uniknięcia delokalizacji sektora wytwórczego.

| 2.8. | Skutecznym rozwiązaniem pozwalającym zagwarantować konkurencyjność europejskiego przemysłu i zapobiec delokalizacji produkcji mógłby być nowy podatek od zużycia energii i emisji CO2, który zahamowałby dyskryminację europejskich producentów. |
| --- | --- |

2.8.

Skutecznym rozwiązaniem pozwalającym zagwarantować konkurencyjność europejskiego przemysłu i zapobiec delokalizacji produkcji mógłby być nowy podatek od zużycia energii i emisji CO2, który zahamowałby dyskryminację europejskich producentów.

3.   Szersze zastosowanie produktów z drewna w celu zmniejszenia emisji CO2 i przeciwdziałania zmianie klimatu

| 3.1. | Globalne ocieplenie stanowi poważny problem polityczny. Wpływa ono poważnie na ludzkie zdrowie i na zasoby naturalne. Dokonywane przez nas wybory stosowanych materiałów mogą mieć znaczny wpływ na emisje dwutlenku węgla, które są jedną z głównych przyczyn tego zjawiska. Określanie produktów „ekologicznymi” lub „przyjaznymi dla środowiska” jest coraz szerzej akceptowane pośród producentów i konsumentów. Jednocześnie opracowuje się politykę krajową i europejską, by zachęcić do wytwarzania takich produktów. EKES uważa, że analiza pełnego cyklu życia (LCA) (5) jest odpowiednim narzędziem zarządzania ochroną środowiska na przyszłość. |
| --- | --- |

3.1.

Globalne ocieplenie stanowi poważny problem polityczny. Wpływa ono poważnie na ludzkie zdrowie i na zasoby naturalne. Dokonywane przez nas wybory stosowanych materiałów mogą mieć znaczny wpływ na emisje dwutlenku węgla, które są jedną z głównych przyczyn tego zjawiska. Określanie produktów „ekologicznymi” lub „przyjaznymi dla środowiska” jest coraz szerzej akceptowane pośród producentów i konsumentów. Jednocześnie opracowuje się politykę krajową i europejską, by zachęcić do wytwarzania takich produktów. EKES uważa, że analiza pełnego cyklu życia (LCA) (5) jest odpowiednim narzędziem zarządzania ochroną środowiska na przyszłość.

| 3.2. | Europa może istotnie ograniczyć emisje CO2 dzięki zwiększeniu funkcji pochłaniania, jaką pełnią nasze lasy (optymalnie nimi zarządzając), i zwiększeniu wykorzystania produktów z drewna wytworzonych z poszanowaniem zasad zrównoważoności. Udowodniono naukowo, że zastosowanie w budownictwie i życiu codziennym produktów z drewna ma pozytywny wpływ na klimat. Ilość węgla zmagazynowana w drzewach i produktach z drewna zależy od gatunku drzewa, warunków, w jakich rosło (środowisko), jego wieku oraz gęstości otaczających je drzew. Niemniej wykazano, że zastąpienie jednym metrem sześciennym drewna innych materiałów budowlanych prowadzi do znacznych średnich oszczędności CO2, w wysokości od 0,75 do 1 t. Dodatkowo 1 m3 drewna magazynuje 0,9 t CO2. |
| --- | --- |

3.2.

Europa może istotnie ograniczyć emisje CO2 dzięki zwiększeniu funkcji pochłaniania, jaką pełnią nasze lasy (optymalnie nimi zarządzając), i zwiększeniu wykorzystania produktów z drewna wytworzonych z poszanowaniem zasad zrównoważoności. Udowodniono naukowo, że zastosowanie w budownictwie i życiu codziennym produktów z drewna ma pozytywny wpływ na klimat. Ilość węgla zmagazynowana w drzewach i produktach z drewna zależy od gatunku drzewa, warunków, w jakich rosło (środowisko), jego wieku oraz gęstości otaczających je drzew. Niemniej wykazano, że zastąpienie jednym metrem sześciennym drewna innych materiałów budowlanych prowadzi do znacznych średnich oszczędności CO2, w wysokości od 0,75 do 1 t. Dodatkowo 1 m3 drewna magazynuje 0,9 t CO2.

| 3.3. | Niedawne badanie przeprowadzone przez Uniwersytet Yale, zatytułowane Carbon, fossil fuel and biodiversity mitigation with wood and forest
   (6) [Ograniczanie korzystania z węgla i paliw kopalnych oraz przeciwdziałanie utracie różnorodności biologicznej dzięki drewnu i lasom], wykazało, że większe wykorzystanie drewna w budynkach i mostach wydatnie zmniejszyłoby globalne emisje dwutlenku węgla i zużycie paliw kopalnych. Naukowcy odkryli, że zwiększenie poziomu wykorzystywania produktów z drewna do 34 % miałoby istotne pozytywne skutki. Od 14 % do 31 % globalnych emisji CO2 można by uniknąć dzięki składowaniu CO2 w celulozie i ligninie produktów z drewna. |
| --- | --- |

3.3.

Niedawne badanie przeprowadzone przez Uniwersytet Yale, zatytułowane Carbon, fossil fuel and biodiversity mitigation with wood and forest
   (6) [Ograniczanie korzystania z węgla i paliw kopalnych oraz przeciwdziałanie utracie różnorodności biologicznej dzięki drewnu i lasom], wykazało, że większe wykorzystanie drewna w budynkach i mostach wydatnie zmniejszyłoby globalne emisje dwutlenku węgla i zużycie paliw kopalnych. Naukowcy odkryli, że zwiększenie poziomu wykorzystywania produktów z drewna do 34 % miałoby istotne pozytywne skutki. Od 14 % do 31 % globalnych emisji CO2 można by uniknąć dzięki składowaniu CO2 w celulozie i ligninie produktów z drewna.

| 3.4. | EKES wzywa Komisję Europejską do wspierania państw członkowskich i europejskiego sektora leśnego w określaniu i wdrażaniu środków oraz ewentualnych zachęt w celu wykorzystania pozyskanych produktów drzewnych o długim cyklu życia (7). Im dłużej drewno jest wielokrotnie wykorzystywane, tym dłużej wiąże dwutlenek węgla. Odpady sensu stricto można zminimalizować, głównie dlatego, że wszystkie części drewna nadają się do skutecznego wielokrotnego użycia, a ostatecznie zawsze można je spalić, by uzyskać energię (8). Jeśli Europa pragnie poważnie zająć się zmianą klimatu, państwa członkowskie i instytucje europejskie powinny zachęcać do zastosowania produktów z drewna i tworzyć sprzyjający kontekst polityczny, w którym maksymalizuje się cykl życia drewna. |
| --- | --- |

3.4.

EKES wzywa Komisję Europejską do wspierania państw członkowskich i europejskiego sektora leśnego w określaniu i wdrażaniu środków oraz ewentualnych zachęt w celu wykorzystania pozyskanych produktów drzewnych o długim cyklu życia (7). Im dłużej drewno jest wielokrotnie wykorzystywane, tym dłużej wiąże dwutlenek węgla. Odpady sensu stricto można zminimalizować, głównie dlatego, że wszystkie części drewna nadają się do skutecznego wielokrotnego użycia, a ostatecznie zawsze można je spalić, by uzyskać energię (8). Jeśli Europa pragnie poważnie zająć się zmianą klimatu, państwa członkowskie i instytucje europejskie powinny zachęcać do zastosowania produktów z drewna i tworzyć sprzyjający kontekst polityczny, w którym maksymalizuje się cykl życia drewna.

4.   Drewno w budownictwie

| 4.1. | Budowa i eksploatacja budynków może przynosić znaczące korzyści dla środowiska. Budynki na całym świecie odpowiadają za 20 % zużycia wody, 25–40 % zużycia energii oraz 30–40 % emisji gazów cieplarnianych. Wybór produktów wykorzystywanych do budowy lub renowacji ma znaczny wpływ na środowisko. Dlatego też Komitet odnotowuje, że drewno odgrywa ważną rolę w powstawaniu zrównoważonych i przyjaznych dla środowiska budynków. Szanse związane z wykorzystaniem drewna w budownictwie nie zostały w pełni zbadane, co ma wpływ na konkurencyjność przemysłu drzewnego. EKES pragnie przeanalizować, w jaki sposób można poprawić tę sytuację bez negatywnych skutków dla innych materiałów. |
| --- | --- |

4.1.

Budowa i eksploatacja budynków może przynosić znaczące korzyści dla środowiska. Budynki na całym świecie odpowiadają za 20 % zużycia wody, 25–40 % zużycia energii oraz 30–40 % emisji gazów cieplarnianych. Wybór produktów wykorzystywanych do budowy lub renowacji ma znaczny wpływ na środowisko. Dlatego też Komitet odnotowuje, że drewno odgrywa ważną rolę w powstawaniu zrównoważonych i przyjaznych dla środowiska budynków. Szanse związane z wykorzystaniem drewna w budownictwie nie zostały w pełni zbadane, co ma wpływ na konkurencyjność przemysłu drzewnego. EKES pragnie przeanalizować, w jaki sposób można poprawić tę sytuację bez negatywnych skutków dla innych materiałów.

| 4.2. | Drewno od dawna uważa się za przyjazny dla środowiska materiał dla szerokiego wachlarza produktów. Analizy pełnego cyklu życia na całym świecie pokazały, że produkty z drewna przynoszą wiele korzyści dla środowiska. Drewno to jeden z niewielu materiałów budowlanych, który jest w stu procentach odnawialny. Magazynuje on CO2 i zapewnia naturalną izolację dzięki wewnątrzkomórkowym kieszeniom powietrznym. To bezpieczny, stabilny i solidny materiał, nawet w bardzo niekorzystnych warunkach, jak huragany, trzęsienia ziemi czy pożary. |
| --- | --- |

4.2.

Drewno od dawna uważa się za przyjazny dla środowiska materiał dla szerokiego wachlarza produktów. Analizy pełnego cyklu życia na całym świecie pokazały, że produkty z drewna przynoszą wiele korzyści dla środowiska. Drewno to jeden z niewielu materiałów budowlanych, który jest w stu procentach odnawialny. Magazynuje on CO2 i zapewnia naturalną izolację dzięki wewnątrzkomórkowym kieszeniom powietrznym. To bezpieczny, stabilny i solidny materiał, nawet w bardzo niekorzystnych warunkach, jak huragany, trzęsienia ziemi czy pożary.

| 4.3. | Możliwości w zakresie gospodarowania materiałami budowlanymi na końcu cyklu życia obejmują ponowne użycie, recykling i odzyskanie. Obecna sytuacja pokazuje, że wiele odpadów budowlanych nadal trafia na wysypiska, które zostają tym samym w większym stopniu obciążone. Materiały takie jak drewno mogą zostać poddane recyklingowi, pozostając tym samym produktem do ponownego wykorzystania, bądź przekształcone w inne użyteczne produkty. Komitet zwraca uwagę, że recykling wymaga ponownego przetworzenia, które zazwyczaj nie opłaca się ekonomicznie, chyba że zostanie zorganizowana skuteczna zbiórka blisko źródła. Z tego też powodu wzywa Komisję i zainteresowane strony do zgromadzenia wszystkich sprawdzonych rozwiązań stosowanych na poziomie krajowym, aby określić wytyczne i zalecenia dotyczące zbierania odpadów z drewna oraz rozwiązania z zakresu obróbki drewna pokonsumpcyjnego. Zmniejszenie zużycia i recykling materiałów budowlanych i rozbiórkowych może także ograniczyć ogólne koszty budowlane i rozbiórkowe. |
| --- | --- |

4.3.

Możliwości w zakresie gospodarowania materiałami budowlanymi na końcu cyklu życia obejmują ponowne użycie, recykling i odzyskanie. Obecna sytuacja pokazuje, że wiele odpadów budowlanych nadal trafia na wysypiska, które zostają tym samym w większym stopniu obciążone. Materiały takie jak drewno mogą zostać poddane recyklingowi, pozostając tym samym produktem do ponownego wykorzystania, bądź przekształcone w inne użyteczne produkty. Komitet zwraca uwagę, że recykling wymaga ponownego przetworzenia, które zazwyczaj nie opłaca się ekonomicznie, chyba że zostanie zorganizowana skuteczna zbiórka blisko źródła. Z tego też powodu wzywa Komisję i zainteresowane strony do zgromadzenia wszystkich sprawdzonych rozwiązań stosowanych na poziomie krajowym, aby określić wytyczne i zalecenia dotyczące zbierania odpadów z drewna oraz rozwiązania z zakresu obróbki drewna pokonsumpcyjnego. Zmniejszenie zużycia i recykling materiałów budowlanych i rozbiórkowych może także ograniczyć ogólne koszty budowlane i rozbiórkowe.

| 4.4. | Branża budowlana jest największym użytkownikiem produktów z drewna. W Finlandii ok. 70–80 % produktów z drewna wykorzystywanych jest w budownictwie. Technologia szkieletu drewnianego staje się coraz popularniejsza w kilku państwach europejskich, głównie w Zjednoczonym Królestwie, Irlandii i Francji. Niemniej EKES stwierdza, że wykorzystanie drewna może przyczynić się do rozwoju zielonej gospodarki i dlatego należy je zwiększyć. |
| --- | --- |

4.4.

Branża budowlana jest największym użytkownikiem produktów z drewna. W Finlandii ok. 70–80 % produktów z drewna wykorzystywanych jest w budownictwie. Technologia szkieletu drewnianego staje się coraz popularniejsza w kilku państwach europejskich, głównie w Zjednoczonym Królestwie, Irlandii i Francji. Niemniej EKES stwierdza, że wykorzystanie drewna może przyczynić się do rozwoju zielonej gospodarki i dlatego należy je zwiększyć.

| 4.5. | Komitet przyznaje, że wiedza na temat korzyści ze stosowania drewna w budownictwie jest raczej ograniczona i to nie tylko wśród architektów – użytkownicy końcowi również nie są świadomi wszystkich właściwości drewna. Niewielka wiedza prowadzi często do rzadszego stosowania drewna i wpływa na jego negatywne postrzeganie. Ponadto brak wykwalifikowanych pracowników w branży budownictwa w technologii szkieletu drewnianego ogranicza rozwój tej technologii budowlanej w wielu państwach europejskich. |
| --- | --- |

4.5.

Komitet przyznaje, że wiedza na temat korzyści ze stosowania drewna w budownictwie jest raczej ograniczona i to nie tylko wśród architektów – użytkownicy końcowi również nie są świadomi wszystkich właściwości drewna. Niewielka wiedza prowadzi często do rzadszego stosowania drewna i wpływa na jego negatywne postrzeganie. Ponadto brak wykwalifikowanych pracowników w branży budownictwa w technologii szkieletu drewnianego ogranicza rozwój tej technologii budowlanej w wielu państwach europejskich.

| 4.6. | EKES wzywa europejski przemysł drzewny i związanych z nim partnerów społecznych do rozpoczęcia skoordynowanych kampanii informacyjnych w celu uatrakcyjnienia wizerunku sektora. Młodych ludzi należy zachęcać do wybrania ścieżki kształcenia i szkolenia, która odpowiednio przygotuje ich do kariery w przemyśle drzewnym. |
| --- | --- |

4.6.

EKES wzywa europejski przemysł drzewny i związanych z nim partnerów społecznych do rozpoczęcia skoordynowanych kampanii informacyjnych w celu uatrakcyjnienia wizerunku sektora. Młodych ludzi należy zachęcać do wybrania ścieżki kształcenia i szkolenia, która odpowiednio przygotuje ich do kariery w przemyśle drzewnym.

5.   Aspekty społeczne odnoszące się do szerszego stosowania materiałów drewnianych i wzmocnienia roli przemysłu drzewnego w gospodarce
   (9)

| 5.1. | EKES podkreśla, że większość pracowników przemysłu drzewnego przeszła przeszkolenie w miejscu pracy, nabywając umiejętności w sposób nieformalny od doświadczonych pracowników. Większość zatrudnionych w przemyśle drzewnym opanowuje podstawy obsługi maszyn i uczy się swoich zadań w ciągu kilku miesięcy, lecz często potrzeba co najmniej dwóch lat, aby stać się wykwalifikowanym pracownikiem tej branży. Miejsca pracy tworzy się także poprzez oferowanie pracownikom kształcenia i szkoleń dostosowanych do potrzeb i wymogów rynku pracy. Komitet przypomina ponadto, że programy w zakresie badań naukowych i innowacji przyczynią się do zwiększenia wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w całej UE. Z tego względu zachęca się sektor drzewny do wykorzystywania możliwości dostępnych w ramach programu „Horyzont 2020”. |
| --- | --- |

5.1.

EKES podkreśla, że większość pracowników przemysłu drzewnego przeszła przeszkolenie w miejscu pracy, nabywając umiejętności w sposób nieformalny od doświadczonych pracowników. Większość zatrudnionych w przemyśle drzewnym opanowuje podstawy obsługi maszyn i uczy się swoich zadań w ciągu kilku miesięcy, lecz często potrzeba co najmniej dwóch lat, aby stać się wykwalifikowanym pracownikiem tej branży. Miejsca pracy tworzy się także poprzez oferowanie pracownikom kształcenia i szkoleń dostosowanych do potrzeb i wymogów rynku pracy. Komitet przypomina ponadto, że programy w zakresie badań naukowych i innowacji przyczynią się do zwiększenia wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w całej UE. Z tego względu zachęca się sektor drzewny do wykorzystywania możliwości dostępnych w ramach programu „Horyzont 2020”.

| 5.2. | Państwa członkowskie UE powinny ambitnie wdrażać wskazania zawarte w niedawnym komunikacie Komisji w sprawie zasobooszczędności w sektorze budowlanym, tak aby zagwarantować inwestycje w renowację budynków i tworzyć miejsca pracy. |
| --- | --- |

5.2.

Państwa członkowskie UE powinny ambitnie wdrażać wskazania zawarte w niedawnym komunikacie Komisji w sprawie zasobooszczędności w sektorze budowlanym, tak aby zagwarantować inwestycje w renowację budynków i tworzyć miejsca pracy.

| 5.3. | EKES uznaje, że hałas w miejscach publicznych wywiera poważny wpływ na zdrowie człowieka (10). Drewno jest nie tylko ważnym materiałem przyjaznym dla środowiska, ale może także przynosić pewne korzyści społeczne i zdrowotne, jeśli jest używane jako materiał izolacyjny. Drewno może bowiem odgrywać istotną rolę w izolacji akustycznej i jako materiał absorpcyjny. Drewno ma potencjał, by odizolować pomieszczenia od zewnętrznego hałasu pod względem akustycznym i zmniejszyć czas pogłosu. EKES apeluje do Komisji Europejskiej o wprowadzenie norm, które właściwie odzwierciedliłyby właściwości akustyczne pomieszczeń zamkniętych. Należy zbadać możliwości związane z zastosowaniami drewna, uwzględniając fakt, że drewno może wytwarzać dźwięk (poprzez bezpośrednie uderzenie) i może zwiększać lub pochłaniać fale dźwiękowe pochodzące od innych ciał. Drewno ma także naukowo potwierdzony pozytywny wpływ na jakość/komfort powietrza w pomieszczeniach zamkniętych. |
| --- | --- |

5.3.

EKES uznaje, że hałas w miejscach publicznych wywiera poważny wpływ na zdrowie człowieka (10). Drewno jest nie tylko ważnym materiałem przyjaznym dla środowiska, ale może także przynosić pewne korzyści społeczne i zdrowotne, jeśli jest używane jako materiał izolacyjny. Drewno może bowiem odgrywać istotną rolę w izolacji akustycznej i jako materiał absorpcyjny. Drewno ma potencjał, by odizolować pomieszczenia od zewnętrznego hałasu pod względem akustycznym i zmniejszyć czas pogłosu. EKES apeluje do Komisji Europejskiej o wprowadzenie norm, które właściwie odzwierciedliłyby właściwości akustyczne pomieszczeń zamkniętych. Należy zbadać możliwości związane z zastosowaniami drewna, uwzględniając fakt, że drewno może wytwarzać dźwięk (poprzez bezpośrednie uderzenie) i może zwiększać lub pochłaniać fale dźwiękowe pochodzące od innych ciał. Drewno ma także naukowo potwierdzony pozytywny wpływ na jakość/komfort powietrza w pomieszczeniach zamkniętych.

| 5.4. | Na poziomie krajowym istnieje szereg inicjatyw uświadamiających ludziom możliwości związane ze stosowaniem drewna jako materiału przyjaznego środowisku. Brakuje jednak faktycznej koordynacji. Coraz większe zużycie produktów z drewna wyraźnie wiąże się z kampaniami informacyjnymi, które należy przeprowadzać na szczeblu krajowym. Głównym celem kampanii uświadamiających jest budowanie pozytywnych postaw technicznych i kulturowych, sprzyjających wykorzystywaniu drewna. |
| --- | --- |

5.4.

Na poziomie krajowym istnieje szereg inicjatyw uświadamiających ludziom możliwości związane ze stosowaniem drewna jako materiału przyjaznego środowisku. Brakuje jednak faktycznej koordynacji. Coraz większe zużycie produktów z drewna wyraźnie wiąże się z kampaniami informacyjnymi, które należy przeprowadzać na szczeblu krajowym. Głównym celem kampanii uświadamiających jest budowanie pozytywnych postaw technicznych i kulturowych, sprzyjających wykorzystywaniu drewna.

| 5.5. | Interesującym przykładem sprawdzonego rozwiązania jest inicjatywa Wooddays (11), zainicjowana 21 marca 2014 r. w Mediolanie. Ten 10-dniowy program koncentrował się na rozrastających się miastach i inteligentnych, zasobooszczędnych rozwiązaniach dotyczących wykorzystania drewna na obszarach miejskich. Celem tego wydarzenia było zaprezentowanie drewna jako materiału budowlanego o dotychczas nieznanym potencjale w sytuacji, w której w przyszłości drewno konstrukcyjne będzie odgrywać pierwszorzędną rolę, a mianowicie w kontekście naszych miast. Wydarzenie to odbędzie się jeszcze w innych europejskich miastach: Bratysławie, Lublanie i Brukseli. |
| --- | --- |

5.5.

Interesującym przykładem sprawdzonego rozwiązania jest inicjatywa Wooddays (11), zainicjowana 21 marca 2014 r. w Mediolanie. Ten 10-dniowy program koncentrował się na rozrastających się miastach i inteligentnych, zasobooszczędnych rozwiązaniach dotyczących wykorzystania drewna na obszarach miejskich. Celem tego wydarzenia było zaprezentowanie drewna jako materiału budowlanego o dotychczas nieznanym potencjale w sytuacji, w której w przyszłości drewno konstrukcyjne będzie odgrywać pierwszorzędną rolę, a mianowicie w kontekście naszych miast. Wydarzenie to odbędzie się jeszcze w innych europejskich miastach: Bratysławie, Lublanie i Brukseli.

| 5.6. | EKES pragnie wspomnieć, że główne programy ekologicznego budownictwa różnią się nieco, jeśli chodzi o stosowanie produktów z drewna. Niektóre koncentrują się na wydajności, a nie na stosowanych materiałach, inne zaś nakładają restrykcje na drewno jako akceptowalny materiał (jednak podobnych wymogów nie nakłada się na inne materiały budowlane). Zwiększone wykorzystanie drewna miałoby także pod wieloma względami pozytywny wpływ na gospodarkę UE. EKES zaleca wobec tego ustanowienie, na wzór Francji, wiążących celów dotyczących wykorzystania drewna. |
| --- | --- |

5.6.

EKES pragnie wspomnieć, że główne programy ekologicznego budownictwa różnią się nieco, jeśli chodzi o stosowanie produktów z drewna. Niektóre koncentrują się na wydajności, a nie na stosowanych materiałach, inne zaś nakładają restrykcje na drewno jako akceptowalny materiał (jednak podobnych wymogów nie nakłada się na inne materiały budowlane). Zwiększone wykorzystanie drewna miałoby także pod wieloma względami pozytywny wpływ na gospodarkę UE. EKES zaleca wobec tego ustanowienie, na wzór Francji, wiążących celów dotyczących wykorzystania drewna.

6.   Pozyskiwanie drewna

| 6.1. | Intensywniejsze stosowanie drewna w budownictwie i życiu codziennym wymaga znalezienia rozwiązań i środków pozwalających zwiększyć wykorzystanie zasobów drzewnych (w tym ukierunkowanych na odzyskiwanie większej ilości drewna, produktów z drewna i pozostałości z odpadów przemysłowych i pokonsumpcyjnych do ponownego użytku i recyklingu) i przedłużyć cykl życia produktów z drewna. |
| --- | --- |

6.1.

Intensywniejsze stosowanie drewna w budownictwie i życiu codziennym wymaga znalezienia rozwiązań i środków pozwalających zwiększyć wykorzystanie zasobów drzewnych (w tym ukierunkowanych na odzyskiwanie większej ilości drewna, produktów z drewna i pozostałości z odpadów przemysłowych i pokonsumpcyjnych do ponownego użytku i recyklingu) i przedłużyć cykl życia produktów z drewna.

| 6.2. | Zrównoważona i stała podaż surowców drzewnych ma kluczowe znaczenie dla utrzymania konkurencyjnego sektora produktów z drewna. Należy uwzględnić i w razie potrzeby rozwinąć zalecenia zawarte we Wskazówkach dotyczących dobrych praktyk w zakresie zrównoważonego wykorzystania zasobów drzewnych w Europie z 2010 r. |
| --- | --- |

6.2.

Zrównoważona i stała podaż surowców drzewnych ma kluczowe znaczenie dla utrzymania konkurencyjnego sektora produktów z drewna. Należy uwzględnić i w razie potrzeby rozwinąć zalecenia zawarte we Wskazówkach dotyczących dobrych praktyk w zakresie zrównoważonego wykorzystania zasobów drzewnych w Europie z 2010 r.

| 6.3. | W ostatnich latach zaistniała duża presja na podaż drewna, przede wszystkim z powodu europejskich i krajowych środków promujących odnawialne źródła energii, czego częściowym rezultatem było spalanie drewna. Komitet przypomina o znaczeniu wyłączenia „palet i odzyskanego drewna pokonsumpcyjnego” z definicji biomasy odpadowej. Takie materiały są istotnym komponentem niektórych produktów wytwarzanych przez branżę płyt wykonanych na bazie drewna i mogą w niektórych przypadkach stanowić aż 95 % wkładu drewna (12). |
| --- | --- |

6.3.

W ostatnich latach zaistniała duża presja na podaż drewna, przede wszystkim z powodu europejskich i krajowych środków promujących odnawialne źródła energii, czego częściowym rezultatem było spalanie drewna. Komitet przypomina o znaczeniu wyłączenia „palet i odzyskanego drewna pokonsumpcyjnego” z definicji biomasy odpadowej. Takie materiały są istotnym komponentem niektórych produktów wytwarzanych przez branżę płyt wykonanych na bazie drewna i mogą w niektórych przypadkach stanowić aż 95 % wkładu drewna (12).

| 6.4. | EKES zaznacza, że zasada kaskadowego wykorzystania (wykorzystać, użyć ponownie, poddać recyklingowi, a na końcu przetworzyć w energię) – jeśli jest opłacalna ekonomicznie i wykonalna technicznie, zgodnie ze specyfiką krajową i regionalną oraz z uwzględnieniem równowagi między podażą drewna a popytem na nie – będzie optymalnym sposobem maksymalizacji zasobooszczędnego stosowania naturalnego surowca, tj. drewna. Komitet nie może jednak poprzeć pomysłu wprowadzenia prawnie wiążących przepisów i opowiada się za podejściem opartym na otwartym rynku i swobodzie jego uczestników. Podejście promujące kaskadowe wykorzystywanie nie tylko zapewnia optymalne z punktu widzenia gospodarki zużycie tego surowca, lecz także przynosi korzyści klimatowi dzięki składowaniu węgla i efektowi substytucyjnemu jeszcze przed wykorzystaniem drewna jako źródła energii. |
| --- | --- |

6.4.

EKES zaznacza, że zasada kaskadowego wykorzystania (wykorzystać, użyć ponownie, poddać recyklingowi, a na końcu przetworzyć w energię) – jeśli jest opłacalna ekonomicznie i wykonalna technicznie, zgodnie ze specyfiką krajową i regionalną oraz z uwzględnieniem równowagi między podażą drewna a popytem na nie – będzie optymalnym sposobem maksymalizacji zasobooszczędnego stosowania naturalnego surowca, tj. drewna. Komitet nie może jednak poprzeć pomysłu wprowadzenia prawnie wiążących przepisów i opowiada się za podejściem opartym na otwartym rynku i swobodzie jego uczestników. Podejście promujące kaskadowe wykorzystywanie nie tylko zapewnia optymalne z punktu widzenia gospodarki zużycie tego surowca, lecz także przynosi korzyści klimatowi dzięki składowaniu węgla i efektowi substytucyjnemu jeszcze przed wykorzystaniem drewna jako źródła energii.

Bruksela, 10 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  EKES określa przemysł drzewny zgodnie z definicją zawartą w statystycznej klasyfikacji działalności gospodarczej w Unii Europejskiej (NACE), w kodzie nr 16: Produkcja wyrobów z drewna oraz z korka, z wyłączeniem mebli; produkcja wyrobów ze słomy i materiałów używanych do wyplatania. Produkcja wyrobów tartacznych. Produkcja wyrobów z drewna, korka, słomy i materiałów używanych do wyplatania. Produkcja arkuszy fornirowych i płyt wykonanych na bazie drewna. Produkcja gotowych parkietów podłogowych. Produkcja pozostałych wyrobów stolarskich i ciesielskich dla budownictwa. Produkcja opakowań drewnianych. Produkcja pozostałych wyrobów z drewna; produkcja wyrobów z korka, słomy i materiałów używanych do wyplatania.

1

(2)  Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie szans i wyzwań związanych z większą konkurencyjnością europejskiego przemysłu drzewnego i meblarskiego (opinia z inicjatywy własnej) (Dz.U. C 24 z 28.1.2012, s. 18).

2

(3)  Indufor to niezależna międzynarodowa grupa doradcza posiadająca przedsiębiorstwa w Finlandii i Nowej Zelandii, która świadczy usługi doradcze klientom prywatnym i publicznym. Jej podejście uwzględnia wszystkie aspekty zrównoważonego rozwoju: gospodarcze, społeczne i ekologiczne. Zajmuje się zrównoważonym zarządzaniem lasami, inwestycjami w obszary, z których pozyskuje się drewno, i w plantacje, wyceną lasów i należytą starannością, przemysłem drzewnym i produktami na bazie włókien, produktami ekologicznymi, oceną i przyporządkowaniem zasobów leśnych, zmianą klimatu i usługami ekosystemowymi w lasach, polityką leśną i badaniami strategicznymi, a także konsultacjami dotyczącymi zrównoważoności i rozwoju w związku z trwałym zarządzaniem lasami i użytkowaniem terenu.

3

(4)  W wielu krajach miejscowe przepisy budowlane ograniczały stosowanie drewnianych framug w wielokondygnacyjnych budynkach. Przyczyną rezygnacji z wykorzystania łatwopalnych materiałów jest obawa przed pożarami. Niemniej szeroko zakrojone prace badawczo-rozwojowe dowiodły, że lepsze są przepisy neutralnie podchodzące do materiałów, gdy tymczasem od ponad 10 lat w wielu krajach dominują przepisy funkcjonalne. Drewno faktycznie pali się, lecz w kontrolowany sposób, i można ocenić, ile materiału pozostanie nienaruszone w przekroju poprzecznym po godzinie pożaru. Drewno jest bardzo odporne na ogień. W przypadku, gdy ciężkie drewno płonie, tworzy się warstwa węgla, która pomaga utrzymać wytrzymałość i integralność struktury drewna wewnątrz, zmniejszając ryzyko całkowitego załamania się konstrukcji.

4

(5)  LCA to narzędzie, które wskazuje na przypadki uwalniania do środowiska i służy do oceny oddziaływania danego procesu, produktu lub działania. Jest ono przydatne dla przemysłu, gdzie wykorzystywane jest w poszukiwaniu praktycznych i przyjaznych dla użytkownika modeli decyzyjnych z myślą o opracowywaniu racjonalnych ekologicznie produktów.

5

(6)  Journal of Sustainable Forestry 33:248-275, 2014 r.

6

Journal of Sustainable Forestry 33:248-275, 2014 r.

(7)  W decyzji COM(2012) 93 final w sprawie zasad rozliczania emisji i pochłaniania gazów cieplarnianych w wyniku działalności związanej z użytkowaniem gruntów, zmianą użytkowania gruntów i leśnictwem oraz informacji o działaniach związanych z tą działalnością uznano, że intensywniejsze wykorzystywanie, zgodnie z zasadami zrównoważoności, pozyskanych produktów drzewnych może istotnie ograniczyć emisje gazów cieplarnianych do atmosfery oraz wspomóc ich usuwanie.

7

(8)  . Dane zgromadzone w niedawnym włoskim badaniu Analisi del ciclo di vita (LCA – life cycle assessment) di confronto tra utilizzo del legno post-consumo per la produzione di un pannello grezzo in legno truciolare e per il recupero energetico [„Analiza oceny cyklu życia i porównanie wykorzystania drewna pokonsumpcyjnego do produkcji drewnianych płyt wiórowych i do wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych”] pokazują, że – wziąwszy pod uwagę wpływ na zmianę klimatu – wykorzystanie surowego drewna pochodzącego z recyklingu w zakładach produkujących płyty wykonane na bazie drewna przynosi więcej korzyści od spalania w elektrowni na biomasę. Badanie zostało przeprowadzone przez włoski instytut badawczy eAmbiente, c/o Parco Scientifico Tecnologico VEGA. Badanie to zostało przedstawione podczas zorganizowanego przez EKES wysłuchania na temat wkładu przemysłu drzewnego w bilans dwutlenku węgla, które odbyło się w Mestre (Włochy) w dniu 19 września 2014 r.

8

Analisi del ciclo di vita (LCA – life cycle assessment) di confronto tra utilizzo del legno post-consumo per la produzione di un pannello grezzo in legno truciolare e per il recupero energetico

(9)  EKES uważa, że aspekty społeczne i uwagi przedstawione w opinii EKES-u w sprawie szans i wyzwań związanych z większą konkurencyjnością europejskiego przemysłu drzewnego i meblarskiego są nadal aktualne.

9

(10)  „Skutki zdrowotne hałasu są konsekwencjami zdrowotnymi podwyższonych poziomów dźwięku. Podwyższone poziomy hałasu w miejscu pracy lub innych miejscach mogą powodować zaburzenia słuchu, nadciśnienie, niedokrwienną chorobę serca, rozdrażnienie, zakłócenia snu. Narażeniu na hałas przypisuje się także zmiany w układzie odpornościowym i wady wrodzone”. (Za:Passchier-Vermeer W, Passchier WF (2000)). Noise exposure and public health. Environ. Health Perspect. 108 Suppl 1: 123–31. doi:10.2307/3454637. JSTOR 3454637. PMC 1637786. PMID 10698728.)

10

Passchier-Vermeer W, Passchier WF (2000)). Noise exposure and public health. Environ. Health Perspect. 108 Suppl 1: 123–31. doi:10.2307/3454637. JSTOR 3454637. PMC 1637786. PMID 10698728

(11)  WOODDAYS to inicjatywa pro-Holz Austria prowadzona we współpracy z wydziałem budownictwa drewnianego Politechniki w Monachium oraz przy wsparciu Europejskiej Organizacji Przemysłu Tartacznego (EOS) i Europejskiej Federacji Producentów Paneli (EPF).

11

(12)  Włoska grupa Saviola, znana ze sloganu „Pomóż nam ratować drzewa”, jest światowym liderem w zakresie przetwarzania odpadów z drewna. Poddaje recyklingowi 1,5 mln ton pokonsumpcyjnego drewna rocznie. Ich filozofia produkcji opiera się na odzyskiwaniu i ponownym użyciu surowców, które można ożywić i wykorzystać bez potrzeby ścinania nowych drzew, w procesie zrównoważonym pod względem gospodarczym i ekologicznym. Zbiera m.in. palety, skrzynki po owocach i kartony, w których wysyłane są towary.

12

---

ZAŁĄCZNIK

do opinii komisji CCMI

Następujący fragment opinii CCMI, który uzyskał poparcie co najmniej jednej czwartej oddanych głosów, został odrzucony na rzecz poprawek przyjętych w trakcie debaty:

Punkt 6.4

| 6.4. | EKES zaznacza, że zasada kaskadowego wykorzystania (wykorzystać, użyć ponownie, poddać recyklingowi, a na końcu przetworzyć w energię) – jeśli jest opłacalna ekonomicznie i wykonalna technicznie, zgodnie ze specyfiką regionalną – będzie optymalnym sposobem maksymalizacji zasobooszczędnego stosowania naturalnego surowca, tj. drewna. Odpowiedni asortyment drzewny należy wykorzystać bezpośrednio, a nie przeznaczać na paliwa. Podejście promujące kaskadowe wykorzystywanie nie tylko zapewnia optymalne z punktu widzenia gospodarki zużycie tego surowca, lecz także przynosi korzyści klimatowi dzięki składowaniu węgla i efektowi substytucyjnemu jeszcze przed wykorzystaniem drewna jako źródła energii. |
| --- | --- |

6.4.

EKES zaznacza, że zasada kaskadowego wykorzystania (wykorzystać, użyć ponownie, poddać recyklingowi, a na końcu przetworzyć w energię) – jeśli jest opłacalna ekonomicznie i wykonalna technicznie, zgodnie ze specyfiką regionalną – będzie optymalnym sposobem maksymalizacji zasobooszczędnego stosowania naturalnego surowca, tj. drewna. Odpowiedni asortyment drzewny należy wykorzystać bezpośrednio, a nie przeznaczać na paliwa. Podejście promujące kaskadowe wykorzystywanie nie tylko zapewnia optymalne z punktu widzenia gospodarki zużycie tego surowca, lecz także przynosi korzyści klimatowi dzięki składowaniu węgla i efektowi substytucyjnemu jeszcze przed wykorzystaniem drewna jako źródła energii.

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/47 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/47

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie filmu europejskiego w dobie cyfrowej

(opinia z inicjatywy własnej)

(2015/C 230/07)

| Sprawozdawca: | Anna Maria DARMANIN |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Anna Maria DARMANIN

Dnia 6 listopada 2014 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie

filmu europejskiego w dobie cyfrowej.

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 11 listopada 2014 r.

Na 503. sesji plenarnej w dniach 10–11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z dnia 10 grudnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 190 do 9 (1 osoba wstrzymała się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Zalecenia

| 1.1. | EKES przyjmuje z zadowoleniem komunikat Komisji „Film europejski w dobie cyfrowej. Łączenie różnorodności kulturowej z konkurencyjnością” (COM(2014) 272 final), w którym słusznie poruszono pewne kwestie do dyskusji i refleksji dotyczące tego bardzo istotnego w Europie sektora. |
| --- | --- |

1.1.

EKES przyjmuje z zadowoleniem komunikat Komisji „Film europejski w dobie cyfrowej. Łączenie różnorodności kulturowej z konkurencyjnością” (COM(2014) 272 final), w którym słusznie poruszono pewne kwestie do dyskusji i refleksji dotyczące tego bardzo istotnego w Europie sektora.

| 1.2. | Komitet podkreśla, że należy zachować odpowiednią równowagę między wartością sektora audiowizualnego w sensie biznesowym i handlowym a jego wartością dla Europy z perspektywy dziedzictwa kulturowego. W istocie rzeczy tymi dwoma aspektami nie można zajmować się oddzielnie. |
| --- | --- |

1.2.

Komitet podkreśla, że należy zachować odpowiednią równowagę między wartością sektora audiowizualnego w sensie biznesowym i handlowym a jego wartością dla Europy z perspektywy dziedzictwa kulturowego. W istocie rzeczy tymi dwoma aspektami nie można zajmować się oddzielnie.

| 1.3. | Nadszedł czas, by w końcu poddać otwartej dyskusji innowacyjne i nowe modele biznesowe z myślą o wykorzystaniu szans, jakie stwarza świat cyfrowy. W związku z powyższym EKES zachęca odnośny sektor, Komisję oraz rządy krajowe, by były otwarte na takie modele biznesowe i gotowe do ich omawiania i propagowania. |
| --- | --- |

1.3.

Nadszedł czas, by w końcu poddać otwartej dyskusji innowacyjne i nowe modele biznesowe z myślą o wykorzystaniu szans, jakie stwarza świat cyfrowy. W związku z powyższym EKES zachęca odnośny sektor, Komisję oraz rządy krajowe, by były otwarte na takie modele biznesowe i gotowe do ich omawiania i propagowania.

| 1.4. | Należy przyjrzeć się kwestii finansowania; trzeba dążyć do konkurencyjności, lecz nie może się to odbywać kosztem kulturowego wymiaru filmu w Europie. Odpowiedzialność za finansowanie spoczywa w głównej mierze na państwach członkowskich. Niemniej jednak należy rozważyć przeprowadzenie otwartej debaty poświęconej metodom zapewnienia optymalizacji finansowania oraz alternatywnym metodom finansowania. Obejmuje to finansowanie publiczne w celu przyciągnięcia finansowania prywatnego, racjonalniejsze wykorzystanie środków publicznych i komplementarność finansowania unijnego i krajowego oraz finansowanie ze źródeł prywatnych takich nowych podmiotów, jak dostawcy usług internetowych i przedsiębiorstwa telekomunikacyjne. |
| --- | --- |

1.4.

Należy przyjrzeć się kwestii finansowania; trzeba dążyć do konkurencyjności, lecz nie może się to odbywać kosztem kulturowego wymiaru filmu w Europie. Odpowiedzialność za finansowanie spoczywa w głównej mierze na państwach członkowskich. Niemniej jednak należy rozważyć przeprowadzenie otwartej debaty poświęconej metodom zapewnienia optymalizacji finansowania oraz alternatywnym metodom finansowania. Obejmuje to finansowanie publiczne w celu przyciągnięcia finansowania prywatnego, racjonalniejsze wykorzystanie środków publicznych i komplementarność finansowania unijnego i krajowego oraz finansowanie ze źródeł prywatnych takich nowych podmiotów, jak dostawcy usług internetowych i przedsiębiorstwa telekomunikacyjne.

| 1.5. | Jednym z kluczowych priorytetów programu działań realizowanego w tym sektorze powinno być także wzmocnienie otoczenia twórczego. Takie podejście powinno znaleźć odzwierciedlenie w komunikacie Komisji; powinno także obejmować środowisko edukacyjne, warunki pracy osób zatrudnionych w tym sektorze, rozwój talentu twórczego, ekspresję twórczą, sposoby uzyskania wartości dodanej oraz znajomość dzieł sztuki filmowej i kwestie językowe. |
| --- | --- |

1.5.

Jednym z kluczowych priorytetów programu działań realizowanego w tym sektorze powinno być także wzmocnienie otoczenia twórczego. Takie podejście powinno znaleźć odzwierciedlenie w komunikacie Komisji; powinno także obejmować środowisko edukacyjne, warunki pracy osób zatrudnionych w tym sektorze, rozwój talentu twórczego, ekspresję twórczą, sposoby uzyskania wartości dodanej oraz znajomość dzieł sztuki filmowej i kwestie językowe.

| 1.6. | EKES popiera pogląd, że odbiorcy powinni znaleźć się w centrum dyskusji o sektorze audiowizualnym, gdyż są nie tylko korzystającymi z usług, lecz często podmiotami, które wyznaczają trendy, a zatem kierują rozwojem. |
| --- | --- |

1.6.

EKES popiera pogląd, że odbiorcy powinni znaleźć się w centrum dyskusji o sektorze audiowizualnym, gdyż są nie tylko korzystającymi z usług, lecz często podmiotami, które wyznaczają trendy, a zatem kierują rozwojem.

| 1.7. | Zdaniem EKES-u większy nacisk należy położyć na gromadzenie danych na poziomie europejskim, tak aby było możliwe lepsze zrozumienie branży. |
| --- | --- |

1.7.

Zdaniem EKES-u większy nacisk należy położyć na gromadzenie danych na poziomie europejskim, tak aby było możliwe lepsze zrozumienie branży.

| 1.8. | EKES pragnie podkreślić, że w komunikacie Komisji należałoby także uwypuklić – jako jedno z wyzwań – aktualną sytuację pod względem warunków pracy w omawianym sektorze, w odniesieniu do pracowników, osób samozatrudnionych oraz małych i średnich przedsiębiorstw: niektóre z tych osób, fizycznych lub prawnych, borykają się bowiem z niepewną sytuacją na rynku pracy, która po części wynika ze specyfiki tej branży, zaś po części wiąże się z brakiem konkurencyjności, w przypadku gdy próbuje się oszczędzać na wypłatach wynagrodzeń. |
| --- | --- |

1.8.

EKES pragnie podkreślić, że w komunikacie Komisji należałoby także uwypuklić – jako jedno z wyzwań – aktualną sytuację pod względem warunków pracy w omawianym sektorze, w odniesieniu do pracowników, osób samozatrudnionych oraz małych i średnich przedsiębiorstw: niektóre z tych osób, fizycznych lub prawnych, borykają się bowiem z niepewną sytuacją na rynku pracy, która po części wynika ze specyfiki tej branży, zaś po części wiąże się z brakiem konkurencyjności, w przypadku gdy próbuje się oszczędzać na wypłatach wynagrodzeń.

| 1.9. | Znajomość dzieł sztuki filmowej jest zdaniem EKES-u ważnym czynnikiem zachęcającym większą liczbę Europejczyków do doceniania i oglądania europejskich filmów. Dlatego też EKES zaleca, by propagowanie znajomości dzieł sztuki filmowej odbywało się zarówno na poziomie europejskim, jak i krajowym. |
| --- | --- |

1.9.

Znajomość dzieł sztuki filmowej jest zdaniem EKES-u ważnym czynnikiem zachęcającym większą liczbę Europejczyków do doceniania i oglądania europejskich filmów. Dlatego też EKES zaleca, by propagowanie znajomości dzieł sztuki filmowej odbywało się zarówno na poziomie europejskim, jak i krajowym.

| 1.10. | Kolejną dziedziną, w której zdaniem EKES-u należy dołożyć większych starań, jest dostępność, zatem badania i innowacje powinny zostać skierowane na przezwyciężanie takich przeszkód, jak język i niepełnosprawność. |
| --- | --- |

1.10.

Kolejną dziedziną, w której zdaniem EKES-u należy dołożyć większych starań, jest dostępność, zatem badania i innowacje powinny zostać skierowane na przezwyciężanie takich przeszkód, jak język i niepełnosprawność.

| 1.11. | Europejskie forum filmowe, którego powołanie postuluje Komisja Europejska, powinno łączyć wszystkie zainteresowane strony działające w sektorze audiowizualnym. Powinno być także istotnym narzędziem służącym zbliżeniu wszystkich podmiotów tej branży, by zająć się najważniejszymi stojącymi przed nią problemami. EKES z aprobatą odnosi się do tego od dawna oczekiwanego forum konsultacyjnego i podkreśla, jak ważne jest, by wszystkie zainteresowane podmioty tego sektora – również mniejsze grupy zainteresowanych podmiotów oraz przedstawiciele konsumentów i pracowników – w równie dużym stopniu zaangażowały się w realizację tej inicjatywy. |
| --- | --- |

1.11.

Europejskie forum filmowe, którego powołanie postuluje Komisja Europejska, powinno łączyć wszystkie zainteresowane strony działające w sektorze audiowizualnym. Powinno być także istotnym narzędziem służącym zbliżeniu wszystkich podmiotów tej branży, by zająć się najważniejszymi stojącymi przed nią problemami. EKES z aprobatą odnosi się do tego od dawna oczekiwanego forum konsultacyjnego i podkreśla, jak ważne jest, by wszystkie zainteresowane podmioty tego sektora – również mniejsze grupy zainteresowanych podmiotów oraz przedstawiciele konsumentów i pracowników – w równie dużym stopniu zaangażowały się w realizację tej inicjatywy.

| 1.12. | Prace takiego forum powinny koncentrować się na głównych wyzwaniach i szansach doby cyfrowej, a także przekładać politykę i strategię na konkretne działania prowadzone w tym sektorze. |
| --- | --- |

1.12.

Prace takiego forum powinny koncentrować się na głównych wyzwaniach i szansach doby cyfrowej, a także przekładać politykę i strategię na konkretne działania prowadzone w tym sektorze.

| 1.13. | EKES podkreśla ponadto, że świat cyfrowy (w tym perspektywy dotyczące komunikacji satelitarnej zgodnie z planami UE na 2020 r.) stwarza dla sektora filmowego wiele nowych szans, choć szybko się zmienia i może być postrzegany jako wyzwanie dla branży. |
| --- | --- |

1.13.

EKES podkreśla ponadto, że świat cyfrowy (w tym perspektywy dotyczące komunikacji satelitarnej zgodnie z planami UE na 2020 r.) stwarza dla sektora filmowego wiele nowych szans, choć szybko się zmienia i może być postrzegany jako wyzwanie dla branży.

2.   Streszczenie komunikatu Komisji

| 2.1. | Branża filmowa w Europie jest jednym z instrumentów różnorodności kulturowej. Jest ona bardzo specyficzna, a także bardzo twórcza. Ma dużą wartość dla całości dziedzictwa kulturowego w Europie, a jednocześnie musi stawiać czoła wielu istotnym wyzwaniom. |
| --- | --- |

2.1.

Branża filmowa w Europie jest jednym z instrumentów różnorodności kulturowej. Jest ona bardzo specyficzna, a także bardzo twórcza. Ma dużą wartość dla całości dziedzictwa kulturowego w Europie, a jednocześnie musi stawiać czoła wielu istotnym wyzwaniom.

| 2.2. | W przeszłości Komisja wydała szereg dyrektyw dotyczących konkretnych aspektów branży filmowej, takich jak własność intelektualna. Omawiany komunikat jest pierwszym dokumentem w ostatnim czasie, który koncentruje się na całej branży. |
| --- | --- |

2.2.

W przeszłości Komisja wydała szereg dyrektyw dotyczących konkretnych aspektów branży filmowej, takich jak własność intelektualna. Omawiany komunikat jest pierwszym dokumentem w ostatnim czasie, który koncentruje się na całej branży.

| 2.3. | W opracowaniu Komisji podkreślono szczególne warunki, w jakich działa branża filmowa, a mianowicie:






  — | europejscy odbiorcy filmów: niewiele europejskich filmów trafia do kin lub telewizji innego kraju, |
| --- | --- | --- |

2.3.

W opracowaniu Komisji podkreślono szczególne warunki, w jakich działa branża filmowa, a mianowicie:

—

europejscy odbiorcy filmów: niewiele europejskich filmów trafia do kin lub telewizji innego kraju,

| — | zmieniająca się struktura konsumpcji: oglądalność filmów pozostaje niezmienna, chociaż zmieniają się nośniki. Mniej osób chodzi do kina, natomiast więcej ogląda filmy w telewizji lub w systemie wideo na żądanie (VoD), |
| --- | --- |

—

zmieniająca się struktura konsumpcji: oglądalność filmów pozostaje niezmienna, chociaż zmieniają się nośniki. Mniej osób chodzi do kina, natomiast więcej ogląda filmy w telewizji lub w systemie wideo na żądanie (VoD),

| — | niedoskonałości w podejściu mającym zapewnić wejście na globalny rynek, m.in. rozdrobnienie źródeł finansowania oraz ograniczone możliwości umiędzynarodowienia. |
| --- | --- |

—

niedoskonałości w podejściu mającym zapewnić wejście na globalny rynek, m.in. rozdrobnienie źródeł finansowania oraz ograniczone możliwości umiędzynarodowienia.

| 2.4. | Dokument Komisji ma zatem określić te wyzwania oraz zająć się nimi, a tym samym stworzyć wstępne podstawy dyskusji. Oto odnośne dziedziny będące przedmiotem zainteresowania:






  — | finansowanie, |
| --- | --- | --- |

2.4.

Dokument Komisji ma zatem określić te wyzwania oraz zająć się nimi, a tym samym stworzyć wstępne podstawy dyskusji. Oto odnośne dziedziny będące przedmiotem zainteresowania:

—

finansowanie,

| — | model biznesowy w ramach tego sektora, |
| --- | --- |

—

model biznesowy w ramach tego sektora,

| — | nadanie nowego bodźca sektorowi twórczemu, |
| --- | --- |

—

nadanie nowego bodźca sektorowi twórczemu,

| — | dostęp dla odbiorców. |
| --- | --- |

—

dostęp dla odbiorców.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji dotyczącą stworzenia podstaw dyskusji wśród wszystkich zainteresowanych stron i innych podmiotów w sektorze audiowizualnym w Europie. Dialog ten ma kluczowe znaczenie. Potrzebny był od dawna, nie tylko po to, by umożliwić czerpanie korzyści ze zmieniającego się cyfrowego świata i powstających technologii, lecz także by jeszcze bardziej wzmocnić tę zróżnicowaną i złożoną branżę. |
| --- | --- |

3.1.

EKES z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji dotyczącą stworzenia podstaw dyskusji wśród wszystkich zainteresowanych stron i innych podmiotów w sektorze audiowizualnym w Europie. Dialog ten ma kluczowe znaczenie. Potrzebny był od dawna, nie tylko po to, by umożliwić czerpanie korzyści ze zmieniającego się cyfrowego świata i powstających technologii, lecz także by jeszcze bardziej wzmocnić tę zróżnicowaną i złożoną branżę.

| 3.2. | EKES zgadza się z Komisją Europejską, jeśli chodzi o konkretne wyzwania, które uwypuklono w omawianym dokumencie. EKES dodałby jednak jeszcze jedno wyzwanie, o którym w dokumencie tym nie wspomniano. Jest nim mianowicie środowisko pracy w omawianym sektorze, z którym mają obecnie do czynienia pracownicy, osoby samozatrudnione oraz małe i średnie przedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

3.2.

EKES zgadza się z Komisją Europejską, jeśli chodzi o konkretne wyzwania, które uwypuklono w omawianym dokumencie. EKES dodałby jednak jeszcze jedno wyzwanie, o którym w dokumencie tym nie wspomniano. Jest nim mianowicie środowisko pracy w omawianym sektorze, z którym mają obecnie do czynienia pracownicy, osoby samozatrudnione oraz małe i średnie przedsiębiorstwa.

| 3.3. | Jeżeli chodzi o poszczególne obszary, do których trzeba się odnieść, EKES zgadza się z problematyką zarysowaną w dokumencie. EKES pragnąłby jednak dodać pewne dziedziny, które koniecznie należy omówić i którymi bezwzględnie trzeba się zająć, a mianowicie:






  — | środowisko edukacyjne, nie ograniczając się tylko do umiejętności biznesowych w ramach systemu edukacji, |
| --- | --- | --- |

3.3.

Jeżeli chodzi o poszczególne obszary, do których trzeba się odnieść, EKES zgadza się z problematyką zarysowaną w dokumencie. EKES pragnąłby jednak dodać pewne dziedziny, które koniecznie należy omówić i którymi bezwzględnie trzeba się zająć, a mianowicie:

—

środowisko edukacyjne, nie ograniczając się tylko do umiejętności biznesowych w ramach systemu edukacji,

| — | warunki pracy i środowisko pracy, |
| --- | --- |

—

warunki pracy i środowisko pracy,

| — | związek między teatrem a kinem, |
| --- | --- |

—

związek między teatrem a kinem,

| — | bardziej kompleksowe gromadzenie danych oraz eksponowanie dobrych praktyk, |
| --- | --- |

—

bardziej kompleksowe gromadzenie danych oraz eksponowanie dobrych praktyk,

| — | rynek wewnętrzny oraz związek między prawem własności intelektualnej a prawem autorskim w tym sektorze. |
| --- | --- |

—

rynek wewnętrzny oraz związek między prawem własności intelektualnej a prawem autorskim w tym sektorze.

| 3.4. | EKES podkreśla ponadto, że choć świat cyfrowy szybko się zmienia i może być postrzegany jako wyzwanie dla branży, stwarza dla sektora filmowego wiele nowych szans. Odnosi się to również do perspektyw dotyczących komunikacji satelitarnej zgodnie z planami UE w zakresie infrastruktury satelitarnej na 2020 r., a także wykorzystania łączności satelitarnej jako bardziej elastycznej, ekologicznej i opłacalnej metody dystrybucji filmów do kin. |
| --- | --- |

3.4.

EKES podkreśla ponadto, że choć świat cyfrowy szybko się zmienia i może być postrzegany jako wyzwanie dla branży, stwarza dla sektora filmowego wiele nowych szans. Odnosi się to również do perspektyw dotyczących komunikacji satelitarnej zgodnie z planami UE w zakresie infrastruktury satelitarnej na 2020 r., a także wykorzystania łączności satelitarnej jako bardziej elastycznej, ekologicznej i opłacalnej metody dystrybucji filmów do kin.

4.   Uwagi szczegółowe

Warunki finansowania sektora audiowizualnego

| 4.1. | EKES popiera koncepcję, zgodnie z którą nie jest konieczne podnoszenie poziomu finansowania publicznego w omawianej branży, lecz należy je raczej zoptymalizować, tak by sektor ten mógł przynieść wartość dodaną. Finansowanie publiczne pozostaje w gestii państw członkowskich, a finansowanie ze środków UE powinno jeszcze bardziej zwiększać skuteczność finansowania ze środków lokalnych. Takie finansowanie publiczne należy jednak wykorzystywać w celu przyciągnięcia większej ilości środków ze źródeł prywatnych. |
| --- | --- |

4.1.

EKES popiera koncepcję, zgodnie z którą nie jest konieczne podnoszenie poziomu finansowania publicznego w omawianej branży, lecz należy je raczej zoptymalizować, tak by sektor ten mógł przynieść wartość dodaną. Finansowanie publiczne pozostaje w gestii państw członkowskich, a finansowanie ze środków UE powinno jeszcze bardziej zwiększać skuteczność finansowania ze środków lokalnych. Takie finansowanie publiczne należy jednak wykorzystywać w celu przyciągnięcia większej ilości środków ze źródeł prywatnych.

| 4.2. | Podstawą modelu finansowania branży audiowizualnej powinno być wsparcie ukierunkowane na różnorodne produkty oraz połączenie dotacji bezpośrednich i finansowania lewarowanego, tak by ułatwiać inwestorom prywatnym wejście na rynek. Rola lewarowania finansowania publicznego jest niezwykle istotna dla bardziej racjonalnego wykorzystania zasobów publicznych oraz skoncentrowania wysiłków na produktach kulturowych. |
| --- | --- |

4.2.

Podstawą modelu finansowania branży audiowizualnej powinno być wsparcie ukierunkowane na różnorodne produkty oraz połączenie dotacji bezpośrednich i finansowania lewarowanego, tak by ułatwiać inwestorom prywatnym wejście na rynek. Rola lewarowania finansowania publicznego jest niezwykle istotna dla bardziej racjonalnego wykorzystania zasobów publicznych oraz skoncentrowania wysiłków na produktach kulturowych.

| 4.3. | EKES podkreśla, że trudno jest utrzymać równowagę między osiągnięciem konkurencyjności a ekspresją twórczą; finansowania publicznego nie należy kierować tylko do jednej z tych dziedzin – powinno ono być stosownie zrównoważone. |
| --- | --- |

4.3.

EKES podkreśla, że trudno jest utrzymać równowagę między osiągnięciem konkurencyjności a ekspresją twórczą; finansowania publicznego nie należy kierować tylko do jednej z tych dziedzin – powinno ono być stosownie zrównoważone.

| 4.4. | Do kwestii podniesionych przez Komisję dotyczących finansowania publicznego, mających stanowić podstawę debaty, EKES pragnąłby dodać także poniższe zagadnienia:






  4.4.1. | Na poziomie ponadnarodowym należytą uwagę trzeba poświęcić rozwijaniu „europejskiej” marki filmów. Oznakowanie krajowe jest istotne i powinno na zawsze pozostać jednym z głównych elementów czołówki filmu, nadal należy jednak rozwijać europejską markę w kontekście globalnym oraz na poziomie krajowym. |
| --- | --- | --- |

4.4.

Do kwestii podniesionych przez Komisję dotyczących finansowania publicznego, mających stanowić podstawę debaty, EKES pragnąłby dodać także poniższe zagadnienia:

4.4.1.

Na poziomie ponadnarodowym należytą uwagę trzeba poświęcić rozwijaniu „europejskiej” marki filmów. Oznakowanie krajowe jest istotne i powinno na zawsze pozostać jednym z głównych elementów czołówki filmu, nadal należy jednak rozwijać europejską markę w kontekście globalnym oraz na poziomie krajowym.

| 4.4.2. | Fundusze gwarancyjne i bodźce podatkowe należą do głównych narzędzi finansowych, które należy stosować. Fundusze gwarancyjne – zwłaszcza gdy są zgodne z regulacjami kapitałowymi z Bazylei – pobudzają akcję kredytową banków, natomiast bodźce podatkowe sprzyjają inwestycjom finansowanym w całości lub częściowo kapitałem własnym. Te narzędzia finansowe muszą być tak skonstruowane, by uzupełniały europejskie instrumenty finansowe, głównie inicjatywę finansową „Kreatywna Europa”, fundusze gwarancyjne dla PIME oraz fundusze strukturalne UE. |
| --- | --- |

4.4.2.

Fundusze gwarancyjne i bodźce podatkowe należą do głównych narzędzi finansowych, które należy stosować. Fundusze gwarancyjne – zwłaszcza gdy są zgodne z regulacjami kapitałowymi z Bazylei – pobudzają akcję kredytową banków, natomiast bodźce podatkowe sprzyjają inwestycjom finansowanym w całości lub częściowo kapitałem własnym. Te narzędzia finansowe muszą być tak skonstruowane, by uzupełniały europejskie instrumenty finansowe, głównie inicjatywę finansową „Kreatywna Europa”, fundusze gwarancyjne dla PIME oraz fundusze strukturalne UE.

| 4.4.3. | W sektorze tym i z ukierunkowaniem na ten sektor należy wykorzystywać właściwie zrównoważone inne instrumenty finansowania, takie jak „Horyzont 2020” i „Erasmus+”, a nie tylko program „Kreatywna Europa”. |
| --- | --- |

4.4.3.

W sektorze tym i z ukierunkowaniem na ten sektor należy wykorzystywać właściwie zrównoważone inne instrumenty finansowania, takie jak „Horyzont 2020” i „Erasmus+”, a nie tylko program „Kreatywna Europa”.

| 4.5. | W komunikacie Komisji wspomina się o inwestycjach prywatnych jako sposobie finansowania przedmiotowej branży. EKES zaleca, by nowe podmioty w sektorze cyfrowym – np. przedsiębiorstwa telekomunikacyjne i dostawcy treści – przyczyniały się do finansowania tej branży. |
| --- | --- |

4.5.

W komunikacie Komisji wspomina się o inwestycjach prywatnych jako sposobie finansowania przedmiotowej branży. EKES zaleca, by nowe podmioty w sektorze cyfrowym – np. przedsiębiorstwa telekomunikacyjne i dostawcy treści – przyczyniały się do finansowania tej branży.

| 4.6. | Jednostkowe inicjatywy nie wystarczą – rządy i UE muszą stworzyć infrastrukturę finansową przeznaczoną dla branży audiowizualnej. Zadaniem takiej infrastruktury byłoby wdrożenie i wspieranie kilku finansowych i niefinansowych usług, w tym usługi budowania zdolności, z ukierunkowaniem na cały proces produkcyjny: rozwój projektu, produkcję i dystrybucję. |
| --- | --- |

4.6.

Jednostkowe inicjatywy nie wystarczą – rządy i UE muszą stworzyć infrastrukturę finansową przeznaczoną dla branży audiowizualnej. Zadaniem takiej infrastruktury byłoby wdrożenie i wspieranie kilku finansowych i niefinansowych usług, w tym usługi budowania zdolności, z ukierunkowaniem na cały proces produkcyjny: rozwój projektu, produkcję i dystrybucję.

Innowacyjne otoczenie biznesowe

| 4.7. | EKES uczestniczył w debacie poświęconej prawu własności intelektualnej, jednolitemu rynkowi cyfrowemu oraz dyrektywie w sprawie audiowizualnej usługi medialnej. Niemniej jednak EKES popiera koncepcję zakładającą przeanalizowanie niestandardowych modeli biznesowych, które sprawdziłyby się w kontekście obecnych zmian technologicznych doby cyfrowej. EKES podkreśla również, że potrzebna jest skuteczniejsza optymalizacja aktualnych dziedzin polityki, które mają zastosowanie w przypadku tego sektora. |
| --- | --- |

4.7.

EKES uczestniczył w debacie poświęconej prawu własności intelektualnej, jednolitemu rynkowi cyfrowemu oraz dyrektywie w sprawie audiowizualnej usługi medialnej. Niemniej jednak EKES popiera koncepcję zakładającą przeanalizowanie niestandardowych modeli biznesowych, które sprawdziłyby się w kontekście obecnych zmian technologicznych doby cyfrowej. EKES podkreśla również, że potrzebna jest skuteczniejsza optymalizacja aktualnych dziedzin polityki, które mają zastosowanie w przypadku tego sektora.

| 4.8. | Należy poddać analizie nowe modele biznesowe i wspierać nieustępliwość w podejmowaniu odważnych decyzji. EKES podkreśla jednak, że do osiągnięcia tego celu potrzeba otwartego i kompleksowego zaangażowania wszystkich zainteresowanych podmiotów w dyskusjach nad zmieniającymi się modelami biznesowymi. Siłą napędową takich debat powinna być ponadto sama omawiana branża. |
| --- | --- |

4.8.

Należy poddać analizie nowe modele biznesowe i wspierać nieustępliwość w podejmowaniu odważnych decyzji. EKES podkreśla jednak, że do osiągnięcia tego celu potrzeba otwartego i kompleksowego zaangażowania wszystkich zainteresowanych podmiotów w dyskusjach nad zmieniającymi się modelami biznesowymi. Siłą napędową takich debat powinna być ponadto sama omawiana branża.

| 4.9. | EKES jest głęboko przekonany, że aspekt ten ma kluczowe znaczenie dla sukcesu tego sektora; wzywa zatem wszystkie zainteresowane strony, by były otwarte na takie nowe modele biznesowe, nie tylko po to, aby w pełni czerpać korzyści związane z dobą cyfrową, lecz także by móc dostosowywać się do szybko zmieniających się wzorów zachowań konsumentów. |
| --- | --- |

4.9.

EKES jest głęboko przekonany, że aspekt ten ma kluczowe znaczenie dla sukcesu tego sektora; wzywa zatem wszystkie zainteresowane strony, by były otwarte na takie nowe modele biznesowe, nie tylko po to, aby w pełni czerpać korzyści związane z dobą cyfrową, lecz także by móc dostosowywać się do szybko zmieniających się wzorów zachowań konsumentów.

| 4.10. | Potrzebna jest kulturowa zmiana mentalności producentów i nadawców: w przyszłości produkty przeznaczone dla kin i telewizji będą istnieć obok produktów cross-mediowych. Producenci i nadawcy muszą opracować różne modele biznesowe w zależności od charakteru produktów – muszą myśleć o różnych budżetach i różnych strategiach wypuszczania produktów na rynek zgodnie z charakterem i potencjałem handlowym danego produktu. Jednocześnie rządy muszą ponownie przeanalizować model finansowania publicznego z myślą o bardziej zrównoważonym łączeniu różnych źródeł wsparcia. |
| --- | --- |

4.10.

Potrzebna jest kulturowa zmiana mentalności producentów i nadawców: w przyszłości produkty przeznaczone dla kin i telewizji będą istnieć obok produktów cross-mediowych. Producenci i nadawcy muszą opracować różne modele biznesowe w zależności od charakteru produktów – muszą myśleć o różnych budżetach i różnych strategiach wypuszczania produktów na rynek zgodnie z charakterem i potencjałem handlowym danego produktu. Jednocześnie rządy muszą ponownie przeanalizować model finansowania publicznego z myślą o bardziej zrównoważonym łączeniu różnych źródeł wsparcia.

| 4.11. | EKES z ostrożnością traktowałby samo tylko ulepszanie praktyk biznesowych bez analizowania ich z całkowicie innowacyjnego punktu widzenia. Przykładowo, stworzenie jedynie bardziej elastycznych metod wypuszczania produktów na rynek może nie być takim rozwiązaniem biznesowym, jakiego wymaga doba cyfrowa. |
| --- | --- |

4.11.

EKES z ostrożnością traktowałby samo tylko ulepszanie praktyk biznesowych bez analizowania ich z całkowicie innowacyjnego punktu widzenia. Przykładowo, stworzenie jedynie bardziej elastycznych metod wypuszczania produktów na rynek może nie być takim rozwiązaniem biznesowym, jakiego wymaga doba cyfrowa.

Wzmocnienie otoczenia twórczego

| 4.12. | EKES jest zdania, że współpraca między szkołami filmowymi ma podstawowe znaczenie dla dalszego wzrostu przedmiotowego sektora. EKES podkreśla ponadto, że szkoły filmowe – będące również jednym z elementów składowych sektora – także powinny uczestniczyć w dyskusjach zainteresowanych stron prowadzonych na poziomie europejskim. |
| --- | --- |

4.12.

EKES jest zdania, że współpraca między szkołami filmowymi ma podstawowe znaczenie dla dalszego wzrostu przedmiotowego sektora. EKES podkreśla ponadto, że szkoły filmowe – będące również jednym z elementów składowych sektora – także powinny uczestniczyć w dyskusjach zainteresowanych stron prowadzonych na poziomie europejskim.

| 4.13. | Pod dalszą rozwagę w tym względzie należy poddać specyficzne wyzwania, przed którymi stoją szkoły filmowe – w obecnej dobie technologia zmienia się tak szybko, że często szkoły filmowe kształcą swoich studentów, stosując przestarzałe technologie. Stąd wielokrotnie uczelnie te kończą profesjonaliści, którzy nie są w danym momencie przygotowani do pracy z nowoczesnymi technologiami wykorzystywanymi aktualnie w branży. |
| --- | --- |

4.13.

Pod dalszą rozwagę w tym względzie należy poddać specyficzne wyzwania, przed którymi stoją szkoły filmowe – w obecnej dobie technologia zmienia się tak szybko, że często szkoły filmowe kształcą swoich studentów, stosując przestarzałe technologie. Stąd wielokrotnie uczelnie te kończą profesjonaliści, którzy nie są w danym momencie przygotowani do pracy z nowoczesnymi technologiami wykorzystywanymi aktualnie w branży.

Dostępność i poszerzanie grona odbiorców

| 4.14. | EKES zgadza się z tym, że odbiorcy także powinni być jednym z centralnych elementów siły napędowej tego sektora. Z tego też powodu EKES w dalszym ciągu podkreśla, że muszą być dostępne odpowiednie dane na poziomie europejskim oraz że organizacje konsumenckie muszą uczestniczyć w dyskusjach zainteresowanych stron, np. w ramach europejskiego forum filmowego. |
| --- | --- |

4.14.

EKES zgadza się z tym, że odbiorcy także powinni być jednym z centralnych elementów siły napędowej tego sektora. Z tego też powodu EKES w dalszym ciągu podkreśla, że muszą być dostępne odpowiednie dane na poziomie europejskim oraz że organizacje konsumenckie muszą uczestniczyć w dyskusjach zainteresowanych stron, np. w ramach europejskiego forum filmowego.

Gromadzenie i analiza danych

| 4.15. | Zdaniem EKES-u większy nacisk należy położyć na gromadzenie danych na poziomie europejskim, tak aby było możliwe lepsze zrozumienie branży. Takie gromadzenie danych powinno obejmować nie tylko aspekt dotyczący odbiorców, lecz także wykorzystanie finansowania na różnych poziomach, konkurencyjność tego sektora, a także środowisko i warunki pracy. |
| --- | --- |

4.15.

Zdaniem EKES-u większy nacisk należy położyć na gromadzenie danych na poziomie europejskim, tak aby było możliwe lepsze zrozumienie branży. Takie gromadzenie danych powinno obejmować nie tylko aspekt dotyczący odbiorców, lecz także wykorzystanie finansowania na różnych poziomach, konkurencyjność tego sektora, a także środowisko i warunki pracy.

| 4.16. | EKES uznaje również potrzebę stworzenia źródła danych na poziomach krajowym i unijnym, z którego można by czerpać także dane wykorzystywane przez pośredników finansowych do oceniania ryzyka inwestycyjnego i zarządzania nim. |
| --- | --- |

4.16.

EKES uznaje również potrzebę stworzenia źródła danych na poziomach krajowym i unijnym, z którego można by czerpać także dane wykorzystywane przez pośredników finansowych do oceniania ryzyka inwestycyjnego i zarządzania nim.

Środowisko i warunki pracy

| 4.17. | EKES jest przekonany, że kwestie związane z warunkami pracy i ze środowiskiem pracy powinny być przedmiotem dyskusji i zainteresowania. Sektor ten jest obecnie tak zróżnicowany, że często brak danych dotyczących warunków pracy skutkuje brakiem głębszego zainteresowania tą problematyką. |
| --- | --- |

4.17.

EKES jest przekonany, że kwestie związane z warunkami pracy i ze środowiskiem pracy powinny być przedmiotem dyskusji i zainteresowania. Sektor ten jest obecnie tak zróżnicowany, że często brak danych dotyczących warunków pracy skutkuje brakiem głębszego zainteresowania tą problematyką.

| 4.18. | Niepewność zatrudnienia staje się niestety coraz powszechniejszym zjawiskiem w omawianym sektorze, po części z powodu specyfiki tej branży (np. produkcja odbywa się w ciągu krótkiego okresu), po części także ze względu na brak konkurencyjności, w przypadku gdy próbuje się oszczędzać pieniądze przeznaczone na opłacenie pracy. |
| --- | --- |

4.18.

Niepewność zatrudnienia staje się niestety coraz powszechniejszym zjawiskiem w omawianym sektorze, po części z powodu specyfiki tej branży (np. produkcja odbywa się w ciągu krótkiego okresu), po części także ze względu na brak konkurencyjności, w przypadku gdy próbuje się oszczędzać pieniądze przeznaczone na opłacenie pracy.

| 4.19. | W związku z powyższym EKES zwraca się do Komisji, by uwzględniła ten problem w swoim komunikacie, a także by zajęła się nim w trakcie dyskusji. Podmioty reprezentujące pracowników sektora filmowego powinny brać udział w dyskusjach zainteresowanych stron oraz w europejskim forum filmowym. |
| --- | --- |

4.19.

W związku z powyższym EKES zwraca się do Komisji, by uwzględniła ten problem w swoim komunikacie, a także by zajęła się nim w trakcie dyskusji. Podmioty reprezentujące pracowników sektora filmowego powinny brać udział w dyskusjach zainteresowanych stron oraz w europejskim forum filmowym.

Europejskie forum filmowe

| 4.20. | EKES popiera inicjatywę Komisji w sprawie utworzenia europejskiego forum filmowego. Podmioty tego sektora powinny były się zebrać już wcześniej, aby omówić kwestie istotne dla konkurencyjności branży w obecnej dobie cyfrowej. |
| --- | --- |

4.20.

EKES popiera inicjatywę Komisji w sprawie utworzenia europejskiego forum filmowego. Podmioty tego sektora powinny były się zebrać już wcześniej, aby omówić kwestie istotne dla konkurencyjności branży w obecnej dobie cyfrowej.

| 4.21. | EKES podkreśla, jak ważne jest, by wszystkie zainteresowane strony były w równym stopniu zaangażowane na rzecz tego sektora. Chodzi tutaj także o mniejsze grupy zainteresowanych podmiotów, te „mniej potężne” podmioty, a także o przedstawicieli konsumentów i pracowników. |
| --- | --- |

4.21.

EKES podkreśla, jak ważne jest, by wszystkie zainteresowane strony były w równym stopniu zaangażowane na rzecz tego sektora. Chodzi tutaj także o mniejsze grupy zainteresowanych podmiotów, te „mniej potężne” podmioty, a także o przedstawicieli konsumentów i pracowników.

| 4.22. | Wprawdzie konsekwencje nadejścia doby cyfrowej nie są tak dotkliwe dla sektora telewizyjnego jak dla branży filmowej, jednak problematykę sektora telewizyjnego należy omawiać i uwzględniać w ramach szerszej debaty, gdyż jest on także istotnym elementem składowym sektora audiowizualnego. |
| --- | --- |

4.22.

Wprawdzie konsekwencje nadejścia doby cyfrowej nie są tak dotkliwe dla sektora telewizyjnego jak dla branży filmowej, jednak problematykę sektora telewizyjnego należy omawiać i uwzględniać w ramach szerszej debaty, gdyż jest on także istotnym elementem składowym sektora audiowizualnego.

Propagowanie znajomości dzieł europejskiej sztuki filmowej

| 4.23. | Znajomość dzieł sztuki filmowej jest zdaniem EKES-u ważnym czynnikiem zachęcającym większą liczbę Europejczyków do doceniania i oglądania europejskich filmów. W związku z tym EKES zaleca, by propagowanie takiej znajomości dzieł sztuki filmowej odbywało się zarówno na poziomie europejskim, jak i krajowym. Nie tylko byłoby to korzystne dla samej branży, lecz także uwydatniłoby istotny element eksponowania różnorodności kulturowej Europy. Konkretny model odbioru filmów propagowany w szkołach nie jest może najskuteczniejszy, dlatego też EKES uważa, że należy opracowywać modele i kampanie, które podkreślałyby sukces, piękno i walory artystyczne europejskiego sektora filmowego. |
| --- | --- |

4.23.

Znajomość dzieł sztuki filmowej jest zdaniem EKES-u ważnym czynnikiem zachęcającym większą liczbę Europejczyków do doceniania i oglądania europejskich filmów. W związku z tym EKES zaleca, by propagowanie takiej znajomości dzieł sztuki filmowej odbywało się zarówno na poziomie europejskim, jak i krajowym. Nie tylko byłoby to korzystne dla samej branży, lecz także uwydatniłoby istotny element eksponowania różnorodności kulturowej Europy. Konkretny model odbioru filmów propagowany w szkołach nie jest może najskuteczniejszy, dlatego też EKES uważa, że należy opracowywać modele i kampanie, które podkreślałyby sukces, piękno i walory artystyczne europejskiego sektora filmowego.

Dostępność

| 4.24. | Język może być postrzegany jako jedna z barier dla odbiorców w całej Europie, a także poza jej granicami. Język jest barierą natury fizycznej, stanowi jednak także element różnorodności kulturowej. Co więcej, film jest potężnym narzędziem służącym nauce języków obcych. Niemniej jednak, zdaniem EKES-u, środki z programu „Horyzont 2020” należy także przeznaczać na innowacyjne podejście do dubbingu w sposób racjonalny pod względem kosztów z wykorzystaniem najnowocześniejszych i przyszłościowych technologii. |
| --- | --- |

4.24.

Język może być postrzegany jako jedna z barier dla odbiorców w całej Europie, a także poza jej granicami. Język jest barierą natury fizycznej, stanowi jednak także element różnorodności kulturowej. Co więcej, film jest potężnym narzędziem służącym nauce języków obcych. Niemniej jednak, zdaniem EKES-u, środki z programu „Horyzont 2020” należy także przeznaczać na innowacyjne podejście do dubbingu w sposób racjonalny pod względem kosztów z wykorzystaniem najnowocześniejszych i przyszłościowych technologii.

| 4.25. | Ponadto Komitet usilnie zachęca sektor audiowizualny do zastosowania dostępnych narzędzi w celu umożliwienia odbioru produkcji sektora również osobom niedowidzącym lub niedosłyszącym czy też niewidomym lub głuchym. Należy też podjąć badania, by tego rodzaju narzędzia zwiększające dostępność stały się bardziej racjonalne pod względem kosztów. |
| --- | --- |

4.25.

Ponadto Komitet usilnie zachęca sektor audiowizualny do zastosowania dostępnych narzędzi w celu umożliwienia odbioru produkcji sektora również osobom niedowidzącym lub niedosłyszącym czy też niewidomym lub głuchym. Należy też podjąć badania, by tego rodzaju narzędzia zwiększające dostępność stały się bardziej racjonalne pod względem kosztów.

Bruksela, 10 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/52 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/52

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie społeczeństwa obywatelskiego w Rosji

(opinia z inicjatywy własnej)

(2015/C 230/08)

| Sprawozdawca: | Mall HELLAM |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Mall HELLAM

Na sesji plenarnej w dniu 22 stycznia 2014 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie

społeczeństwa obywatelskiego w Rosji

(opinia z inicjatywy własnej).

Sekcja Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 17 listopada 2014 r.

Na 503. sesji plenarnej w dniach 10–11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z dnia 10 grudnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 118 do 6 (5 osób wstrzymało się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Zalecenia ogólne

| 1.1. | Budowanie wzajemnego zaufania, zapewnienie swobodnych interakcji między społeczeństwem obywatelskim w Rosji i UE oraz udzielanie możliwie największego wsparcia niezależnym rosyjskim organizacjom społeczeństwa obywatelskiego jest obecnie ważniejsze niż kiedykolwiek. |
| --- | --- |

1.1.

Budowanie wzajemnego zaufania, zapewnienie swobodnych interakcji między społeczeństwem obywatelskim w Rosji i UE oraz udzielanie możliwie największego wsparcia niezależnym rosyjskim organizacjom społeczeństwa obywatelskiego jest obecnie ważniejsze niż kiedykolwiek.

| 1.2. | Trzeba aktywniej promować ramy dotyczące praw człowieka i demokracji oraz zwiększyć polityczną rolę Specjalnego Przedstawiciela UE ds. Praw Człowieka. Zagadnienia związane ze społeczeństwem obywatelskim i prawami człowieka powinny być częścią wszystkich dwu- i wielostronnych stosunków z Rosją. Należy utrzymać dialog na temat praw człowieka i angażować, gdy tylko to możliwe, podmioty społeczeństwa obywatelskiego posiadające doświadczenie w tej dziedzinie. Wysoki Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa powinien spotykać się ze społeczeństwem obywatelskim i jego organizacjami przy każdej swojej wizycie w Rosji. |
| --- | --- |

1.2.

Trzeba aktywniej promować ramy dotyczące praw człowieka i demokracji oraz zwiększyć polityczną rolę Specjalnego Przedstawiciela UE ds. Praw Człowieka. Zagadnienia związane ze społeczeństwem obywatelskim i prawami człowieka powinny być częścią wszystkich dwu- i wielostronnych stosunków z Rosją. Należy utrzymać dialog na temat praw człowieka i angażować, gdy tylko to możliwe, podmioty społeczeństwa obywatelskiego posiadające doświadczenie w tej dziedzinie. Wysoki Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa powinien spotykać się ze społeczeństwem obywatelskim i jego organizacjami przy każdej swojej wizycie w Rosji.

| 1.3. | Unia powinna koordynować działania i prezentować jednolite stanowisko, poruszając kwestie wyzwań politycznych oraz tłamszenia organizacji pozarządowych i mediów w Rosji. EKES zachęca UE do ścisłego monitorowania i regularnego omawiania różnych aspektów sytuacji rosyjskiego społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

1.3.

Unia powinna koordynować działania i prezentować jednolite stanowisko, poruszając kwestie wyzwań politycznych oraz tłamszenia organizacji pozarządowych i mediów w Rosji. EKES zachęca UE do ścisłego monitorowania i regularnego omawiania różnych aspektów sytuacji rosyjskiego społeczeństwa obywatelskiego.

| 1.4. | Niemniej nie należy lekceważyć znaczenia podejścia dwustronnego dla postępów w rozmowach z Rosją. Unia powinna utrzymać jasne stanowisko odnośnie do sankcji i odpowiedzialności w wypadku działań wymierzonych przeciwko społeczeństwu obywatelskiemu. Potrzeba będzie jednak sporej elastyczności, aby wyjść z obecnego impasu w stosunkach UE–Rosja. Podejście dwustronne może się okazać pomocne w ponownym nawiązaniu stosunków między obydwiema stronami. |
| --- | --- |

1.4.

Niemniej nie należy lekceważyć znaczenia podejścia dwustronnego dla postępów w rozmowach z Rosją. Unia powinna utrzymać jasne stanowisko odnośnie do sankcji i odpowiedzialności w wypadku działań wymierzonych przeciwko społeczeństwu obywatelskiemu. Potrzeba będzie jednak sporej elastyczności, aby wyjść z obecnego impasu w stosunkach UE–Rosja. Podejście dwustronne może się okazać pomocne w ponownym nawiązaniu stosunków między obydwiema stronami.

| 1.5. | Uznanie współpracy społeczeństwa obywatelskiego UE i Rosji za potencjalny element przyszłej umowy o partnerstwie i współpracy (1) oraz zapewnienie oddzielnej linii finansowej dla niezależnej platformy dialogu społeczeństwa obywatelskiego UE i Rosji także może okazać się dobrą strategiczną inwestycją. Mimo niezwykłych okoliczności politycznych UE powinna nadal stosować podejście oparte na miękkiej i inteligentnej sile (2), aby znormalizować sytuację i zapobiec (samo)izolacji Rosji. W tym kontekście można przytoczyć zalecenia poczynione w opiniach EKES-u w sprawie wymiaru północnego (3) (w tym polityki wobec Arktyki (4)), strategii na rzecz regionu Morza Bałtyckiego (5), synergii czarnomorskiej (6), Partnerstwa Wschodniego (7) i strategii na rzecz regionu Dunaju. |
| --- | --- |

1.5.

Uznanie współpracy społeczeństwa obywatelskiego UE i Rosji za potencjalny element przyszłej umowy o partnerstwie i współpracy (1) oraz zapewnienie oddzielnej linii finansowej dla niezależnej platformy dialogu społeczeństwa obywatelskiego UE i Rosji także może okazać się dobrą strategiczną inwestycją. Mimo niezwykłych okoliczności politycznych UE powinna nadal stosować podejście oparte na miękkiej i inteligentnej sile (2), aby znormalizować sytuację i zapobiec (samo)izolacji Rosji. W tym kontekście można przytoczyć zalecenia poczynione w opiniach EKES-u w sprawie wymiaru północnego (3) (w tym polityki wobec Arktyki (4)), strategii na rzecz regionu Morza Bałtyckiego (5), synergii czarnomorskiej (6), Partnerstwa Wschodniego (7) i strategii na rzecz regionu Dunaju.

| 1.6. | UE powinna z uwagą obserwować przebieg procesów demokratycznych i wyzwania dla uczestników dialogu. Trzeba odnotować gwałtownie pogarszającą się sytuację w dziedzinie praw i swobód – co obserwujemy w Rosji od dwóch lat – i podjąć natychmiastowe działania zaradcze. Instytucje UE i państwa członkowskie, zwłaszcza te, które pozostawały na uboczu, powinny przeznaczyć środki na wspieranie programów wymiany oraz programów na rzecz współpracy społeczeństwa obywatelskiego z Rosją, a także udzielić pomocy rosyjskim organizacjom pozarządowym opowiadającym się za demokracją i zajmującym konkretnymi kwestiami, jak np. obrońcom praw człowieka, ekologom, stowarzyszeniom konsumentów, różnym partnerom społecznym, innym niezależnym organizacjom zawodowym itp. Gdy spełnione zostaną określone warunki, należy podjąć odpowiednie kroki w zakresie ułatwień wizowych i liberalizacji polityki wizowej. |
| --- | --- |

1.6.

UE powinna z uwagą obserwować przebieg procesów demokratycznych i wyzwania dla uczestników dialogu. Trzeba odnotować gwałtownie pogarszającą się sytuację w dziedzinie praw i swobód – co obserwujemy w Rosji od dwóch lat – i podjąć natychmiastowe działania zaradcze. Instytucje UE i państwa członkowskie, zwłaszcza te, które pozostawały na uboczu, powinny przeznaczyć środki na wspieranie programów wymiany oraz programów na rzecz współpracy społeczeństwa obywatelskiego z Rosją, a także udzielić pomocy rosyjskim organizacjom pozarządowym opowiadającym się za demokracją i zajmującym konkretnymi kwestiami, jak np. obrońcom praw człowieka, ekologom, stowarzyszeniom konsumentów, różnym partnerom społecznym, innym niezależnym organizacjom zawodowym itp. Gdy spełnione zostaną określone warunki, należy podjąć odpowiednie kroki w zakresie ułatwień wizowych i liberalizacji polityki wizowej.

| 1.7. | Różnorodność jest kluczem do sprawnego działania europejskiego społeczeństwa obywatelskiego: Unia powinna angażować szerokie spektrum tematyczne i regionalne podmiotów społeczeństwa obywatelskiego mimo – a może właśnie z powodu – nasilającej się monopolizacji i izolacji Rosji, która wraca do autorytarnych modeli postępowania. EKES apeluje o więcej kontaktów międzyludzkich, a szczególnie o natężenie wymiany na dużą skalę w dziedzinie kształcenia i dialogu międzykulturowego, co pomoże poprawić wzajemne zrozumienie i zaufanie. Ważne jest rozwijanie się nowych platform i rodzajów współpracy organizacji społeczeństwa obywatelskiego z UE i Rosji. Forum Społeczeństwa Obywatelskiego UE–Rosja (na wzór forum Partnerstwa Wschodniego) jest jedną z istniejących rozwijających się platform, które doskonale się nadają do takich działań. W ramach tej platformy lub jej podobnych na uwagę zasługuje również zaangażowanie partnerów społecznych. |
| --- | --- |

1.7.

Różnorodność jest kluczem do sprawnego działania europejskiego społeczeństwa obywatelskiego: Unia powinna angażować szerokie spektrum tematyczne i regionalne podmiotów społeczeństwa obywatelskiego mimo – a może właśnie z powodu – nasilającej się monopolizacji i izolacji Rosji, która wraca do autorytarnych modeli postępowania. EKES apeluje o więcej kontaktów międzyludzkich, a szczególnie o natężenie wymiany na dużą skalę w dziedzinie kształcenia i dialogu międzykulturowego, co pomoże poprawić wzajemne zrozumienie i zaufanie. Ważne jest rozwijanie się nowych platform i rodzajów współpracy organizacji społeczeństwa obywatelskiego z UE i Rosji. Forum Społeczeństwa Obywatelskiego UE–Rosja (na wzór forum Partnerstwa Wschodniego) jest jedną z istniejących rozwijających się platform, które doskonale się nadają do takich działań. W ramach tej platformy lub jej podobnych na uwagę zasługuje również zaangażowanie partnerów społecznych.

| 1.8. | Unia powinna dokonać przeglądu procedur wsparcia finansowego udzielanego organizacjom pozarządowym za pośrednictwem Europejskiego Instrumentu na rzecz Wspierania Demokracji i Praw Człowieka (EIDHR). W obliczu tłamszenia i prześladowania relatywnie wysoki odsetek współfinansowania stanowiłby ogromny ciężar dla wielu rosyjskich organizacji pozarządowych i ich partnerów. Dlatego ważne jest zwiększenie finansowania i znalezienie bezpiecznego sposobu dostępu do niego rosyjskich organizacji pozarządowych i ich zgrupowań. Dla przykładu, zaleca się, by EIDHR zwiększył budżet dla Federacji Rosyjskiej (z 3 do 9 mln rocznie). Aby ułatwić elastyczność i dostępność mechanizmów wsparcia, można by rozważyć „regranting” (przekazywanie środków finansowych za pośrednictwem określonego podmiotu). |
| --- | --- |

1.8.

Unia powinna dokonać przeglądu procedur wsparcia finansowego udzielanego organizacjom pozarządowym za pośrednictwem Europejskiego Instrumentu na rzecz Wspierania Demokracji i Praw Człowieka (EIDHR). W obliczu tłamszenia i prześladowania relatywnie wysoki odsetek współfinansowania stanowiłby ogromny ciężar dla wielu rosyjskich organizacji pozarządowych i ich partnerów. Dlatego ważne jest zwiększenie finansowania i znalezienie bezpiecznego sposobu dostępu do niego rosyjskich organizacji pozarządowych i ich zgrupowań. Dla przykładu, zaleca się, by EIDHR zwiększył budżet dla Federacji Rosyjskiej (z 3 do 9 mln rocznie). Aby ułatwić elastyczność i dostępność mechanizmów wsparcia, można by rozważyć „regranting” (przekazywanie środków finansowych za pośrednictwem określonego podmiotu).

| 1.9. | Inną cenną szansą mogłoby być otwarcie Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa (ENI) dla podmiotów z Rosji w ramach programów transgranicznych i wielostronnych z odpowiednikami z UE i krajów Partnerstwa Wschodniego. EKES zaleca także rozszerzenie instrumentu partnerstwa, który obecnie przeznacza 10 mln euro rocznie na współpracę z Rosją, tak aby dopuścić wnioski z instytucji społeczeństwa obywatelskiego. Ponadto można by rozciągnąć mandat Europejskiego Funduszu na rzecz Demokracji także na Rosję. Należy zintensyfikować wsparcie dla społeczeństwa obywatelskiego w ramach właściwych programów współpracy regionalnej i transgranicznej. |
| --- | --- |

1.9.

Inną cenną szansą mogłoby być otwarcie Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa (ENI) dla podmiotów z Rosji w ramach programów transgranicznych i wielostronnych z odpowiednikami z UE i krajów Partnerstwa Wschodniego. EKES zaleca także rozszerzenie instrumentu partnerstwa, który obecnie przeznacza 10 mln euro rocznie na współpracę z Rosją, tak aby dopuścić wnioski z instytucji społeczeństwa obywatelskiego. Ponadto można by rozciągnąć mandat Europejskiego Funduszu na rzecz Demokracji także na Rosję. Należy zintensyfikować wsparcie dla społeczeństwa obywatelskiego w ramach właściwych programów współpracy regionalnej i transgranicznej.

| 1.10. | Obecna polityka UE dotycząca finansowania nie powinna obejmować wyłącznie projektów pomocy. Wsparcie instytucjonalne i w zakresie podnoszenia kwalifikacji jest niezbędne dla zrównoważoności społeczeństwa obywatelskiego w gospodarkach przejściowych, takich jak rosyjska. Dla rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w Rosji duże znaczenie ma zwiększenie potencjału organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych, wsparcie rozwoju umiejętności technicznych i z zakresu IT oraz zarządzania w ramach organizacji pozarządowych, a także krzewienie współpracy z odpowiednikami w UE. |
| --- | --- |

1.10.

Obecna polityka UE dotycząca finansowania nie powinna obejmować wyłącznie projektów pomocy. Wsparcie instytucjonalne i w zakresie podnoszenia kwalifikacji jest niezbędne dla zrównoważoności społeczeństwa obywatelskiego w gospodarkach przejściowych, takich jak rosyjska. Dla rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w Rosji duże znaczenie ma zwiększenie potencjału organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych, wsparcie rozwoju umiejętności technicznych i z zakresu IT oraz zarządzania w ramach organizacji pozarządowych, a także krzewienie współpracy z odpowiednikami w UE.

| 1.11. | EKES wzywa do wprowadzenia systemu ostrzegania i pilnego działania dla grup i jednostek znajdujących się w niebezpieczeństwie lub wymagających pomocy. Powinno to obejmować m.in. lepszy dostęp do azylu, udzielanie i przedłużanie wiz, udzielanie grantów itp. Niezwykle istotne jest także udzielenie pomocy i wsparcia aktywistom społeczeństwa obywatelskiego, którzy zostali już zmuszeni do opuszczenia Rosji z powodów politycznych. |
| --- | --- |

1.11.

EKES wzywa do wprowadzenia systemu ostrzegania i pilnego działania dla grup i jednostek znajdujących się w niebezpieczeństwie lub wymagających pomocy. Powinno to obejmować m.in. lepszy dostęp do azylu, udzielanie i przedłużanie wiz, udzielanie grantów itp. Niezwykle istotne jest także udzielenie pomocy i wsparcia aktywistom społeczeństwa obywatelskiego, którzy zostali już zmuszeni do opuszczenia Rosji z powodów politycznych.

| 1.12. | Komitet apeluje o zintensyfikowanie wymian i powiązań między podmiotami rosyjskiego i ukraińskiego społeczeństwa obywatelskiego, przy wsparciu i strukturalnym przywództwie UE. Proponuje szukać okazji do zaangażowania zainteresowanych podmiotów z Rosji w duże projekty regionalne z krajami Partnerstwa Wschodniego, szczególnie w dziedzinie demokracji, środowiska, zdrowia publicznego, transportu, efektywności energetycznej itp. |
| --- | --- |

1.12.

Komitet apeluje o zintensyfikowanie wymian i powiązań między podmiotami rosyjskiego i ukraińskiego społeczeństwa obywatelskiego, przy wsparciu i strukturalnym przywództwie UE. Proponuje szukać okazji do zaangażowania zainteresowanych podmiotów z Rosji w duże projekty regionalne z krajami Partnerstwa Wschodniego, szczególnie w dziedzinie demokracji, środowiska, zdrowia publicznego, transportu, efektywności energetycznej itp.

| 1.13. | UE powinna dążyć do bardziej ustrukturyzowanego zaangażowania niezależnych przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego w dialog na szczeblu rządowym między Unią a Rosją, w tym dotyczący takich istotnych dla obydwóch stron kwestii, jak migracja, stosunki międzykulturowe, zmiana klimatu, bezpieczeństwo danych, bezpieczeństwo informacji itp. UE powinna również opracować nowe, interaktywne i przejrzyste formy udziału obywateli zarówno w Europie, jak i w Rosji. Jednym z działań zbliżających do osiągnięcia tego celu mogłoby być spotkanie Wysokiego Przedstawiciela UE z podmiotami społeczeństwa obywatelskiego działającymi poza UE. |
| --- | --- |

1.13.

UE powinna dążyć do bardziej ustrukturyzowanego zaangażowania niezależnych przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego w dialog na szczeblu rządowym między Unią a Rosją, w tym dotyczący takich istotnych dla obydwóch stron kwestii, jak migracja, stosunki międzykulturowe, zmiana klimatu, bezpieczeństwo danych, bezpieczeństwo informacji itp. UE powinna również opracować nowe, interaktywne i przejrzyste formy udziału obywateli zarówno w Europie, jak i w Rosji. Jednym z działań zbliżających do osiągnięcia tego celu mogłoby być spotkanie Wysokiego Przedstawiciela UE z podmiotami społeczeństwa obywatelskiego działającymi poza UE.

2.   Rola EKES-u

| 2.1. | EKES oraz niezależne rosyjskie organizacje społeczeństwa obywatelskiego powinny rozważyć sposoby wzbogacenia dialogu między UE a Rosją na temat praw człowieka oraz poszukiwać nowych dróg jego kontynuowania. |
| --- | --- |

2.1.

EKES oraz niezależne rosyjskie organizacje społeczeństwa obywatelskiego powinny rozważyć sposoby wzbogacenia dialogu między UE a Rosją na temat praw człowieka oraz poszukiwać nowych dróg jego kontynuowania.

| 2.2. | Aby wzmocnić interakcje między europejskim a rosyjskim społeczeństwem obywatelskim, należy podjąć następujące kroki: |
| --- | --- |

2.2.

Aby wzmocnić interakcje między europejskim a rosyjskim społeczeństwem obywatelskim, należy podjąć następujące kroki:

| 2.2.1. | Rozważyć poszerzenie składu Komitetu Monitorującego EKES–Rosja z myślą o stworzeniu możliwości udziału w wymianie z partnerami rosyjskimi dla większej liczby członków. |
| --- | --- |

2.2.1.

Rozważyć poszerzenie składu Komitetu Monitorującego EKES–Rosja z myślą o stworzeniu możliwości udziału w wymianie z partnerami rosyjskimi dla większej liczby członków.

| 2.2.2. | Wzmocnić współpracę między EKES-em a Forum Społeczeństwa Obywatelskiego UE–Rosja w celu monitorowania zmian zachodzących w rosyjskim społeczeństwie obywatelskim oraz poszukiwania sposobów wspierania dialogu między niezależnymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego w UE i Rosji, zajmującymi się m.in. ochroną środowiska, konsumentami, rolnictwem, kwestiami społecznymi i zawodowymi oraz innymi konkretnymi zagadnieniami. |
| --- | --- |

2.2.2.

Wzmocnić współpracę między EKES-em a Forum Społeczeństwa Obywatelskiego UE–Rosja w celu monitorowania zmian zachodzących w rosyjskim społeczeństwie obywatelskim oraz poszukiwania sposobów wspierania dialogu między niezależnymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego w UE i Rosji, zajmującymi się m.in. ochroną środowiska, konsumentami, rolnictwem, kwestiami społecznymi i zawodowymi oraz innymi konkretnymi zagadnieniami.

| 2.2.3. | Nawiązać i rozbudować kontakty z szerokim spektrum niezależnych partnerów społecznych (np. stowarzyszeniami pracodawców i związkami zawodowymi) w Rosji. |
| --- | --- |

2.2.3.

Nawiązać i rozbudować kontakty z szerokim spektrum niezależnych partnerów społecznych (np. stowarzyszeniami pracodawców i związkami zawodowymi) w Rosji.

| 2.2.4. | Wspierać, rozszerzać i priorytetowo traktować wysiłki na rzecz zaangażowania w sprzyjanie współpracy i budowanie społeczeństwa obywatelskiego w Rosji i na Ukrainie oraz na pozostałym obszarze Partnerstwa Wschodniego, włączając w to stosunki pracy. Rozważyć specjalną rolę dla EKES-u w organizowaniu współpracy między Rosją a Ukrainą na poziomie społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

2.2.4.

Wspierać, rozszerzać i priorytetowo traktować wysiłki na rzecz zaangażowania w sprzyjanie współpracy i budowanie społeczeństwa obywatelskiego w Rosji i na Ukrainie oraz na pozostałym obszarze Partnerstwa Wschodniego, włączając w to stosunki pracy. Rozważyć specjalną rolę dla EKES-u w organizowaniu współpracy między Rosją a Ukrainą na poziomie społeczeństwa obywatelskiego.

| 2.2.5. | Z uwagi na sytuację polityczną Komitet zawiesił wspólne warsztaty z Izbą Społeczną Federacji Rosyjskiej. Niemniej utrzymuje z nią kontakty w konkretnych kwestiach oraz nawiąże kontakt z urzędem Rzecznika Praw Obywatelskich w Rosji i innymi właściwymi instytucjami i organami. |
| --- | --- |

2.2.5.

Z uwagi na sytuację polityczną Komitet zawiesił wspólne warsztaty z Izbą Społeczną Federacji Rosyjskiej. Niemniej utrzymuje z nią kontakty w konkretnych kwestiach oraz nawiąże kontakt z urzędem Rzecznika Praw Obywatelskich w Rosji i innymi właściwymi instytucjami i organami.

3.   Wprowadzenie

| 3.1. | Na początku marca 2014 r. Federacja Rosyjska podjęła aktywne działania w celu zajęcia Republiki Autonomicznej Krymu na Ukrainie. Uznaje się, że od kwietnia 2014 r. Rosja prowadzi wojnę zastępczą we wschodniej Ukrainie, w coraz większym stopniu wspierając prorosyjskich separatystów w marionetkowej Donieckiej Republice Ludowej i Ługańskiej Republice Ludowej oraz dokonując bezpośredniej inwazji na terytorium Ukrainy. Wystawia to na próbę obecny system bezpieczeństwa w Europie, funkcjonujący od dziesięcioleci, a także szersze porozumienia międzynarodowe zawarte po II wojnie światowej. Począwszy od lata 2014 r., UE i USA nałożyły szereg sankcji na obywateli i przedsiębiorstwa rosyjskie w odpowiedzi na aneksję Krymu i kryzys we wschodniej Ukrainie. W dniu 21 września 2014 r. Moskwa i inne duże miasta były teatrem prawdopodobnie największych od wielu lat protestów antywojennych (szacunkowo mówi się o 25 do 50 tys. ludzi). |
| --- | --- |

3.1.

Na początku marca 2014 r. Federacja Rosyjska podjęła aktywne działania w celu zajęcia Republiki Autonomicznej Krymu na Ukrainie. Uznaje się, że od kwietnia 2014 r. Rosja prowadzi wojnę zastępczą we wschodniej Ukrainie, w coraz większym stopniu wspierając prorosyjskich separatystów w marionetkowej Donieckiej Republice Ludowej i Ługańskiej Republice Ludowej oraz dokonując bezpośredniej inwazji na terytorium Ukrainy. Wystawia to na próbę obecny system bezpieczeństwa w Europie, funkcjonujący od dziesięcioleci, a także szersze porozumienia międzynarodowe zawarte po II wojnie światowej. Począwszy od lata 2014 r., UE i USA nałożyły szereg sankcji na obywateli i przedsiębiorstwa rosyjskie w odpowiedzi na aneksję Krymu i kryzys we wschodniej Ukrainie. W dniu 21 września 2014 r. Moskwa i inne duże miasta były teatrem prawdopodobnie największych od wielu lat protestów antywojennych (szacunkowo mówi się o 25 do 50 tys. ludzi).

| 3.2. | Prezydent Władimir Putin i rząd rosyjski wykorzystali 2013 i 2014 r. do wzmocnienia swojej władzy i zminimalizowania znaczenia wszelkiej potencjalnej opozycji. W ostatnich latach rząd wprowadził szereg surowych przepisów w odpowiedzi na masowe protesty od grudnia 2011 r. do połowy 2012 r. Wśród wielu ograniczeń znalazła się większa kontrola organizacji pozarządowych i internetu oraz drastyczne grzywny za udział w nieaprobowanych przez władze protestach ulicznych. Rozszerzono także definicję zdrady stanu. |
| --- | --- |

3.2.

Prezydent Władimir Putin i rząd rosyjski wykorzystali 2013 i 2014 r. do wzmocnienia swojej władzy i zminimalizowania znaczenia wszelkiej potencjalnej opozycji. W ostatnich latach rząd wprowadził szereg surowych przepisów w odpowiedzi na masowe protesty od grudnia 2011 r. do połowy 2012 r. Wśród wielu ograniczeń znalazła się większa kontrola organizacji pozarządowych i internetu oraz drastyczne grzywny za udział w nieaprobowanych przez władze protestach ulicznych. Rozszerzono także definicję zdrady stanu.

| 3.3. | Sytuacja w dziedzinie praw człowieka i społeczeństwa obywatelskiego w Federacji Rosyjskiej pogarsza się. Zmiany w ustawie o organizacjach niekomercyjnych (znanej również pod nazwą ustawy o „agentach zagranicznych”) oraz inne nowe kroki legislacyjne uderzają w obrońców praw człowieka i demonizują organizacje pozarządowe w oczach społeczeństwa, a tym samym wstrzymują rozwój społeczeństwa obywatelskiego. Niepokojąca jest również rosnąca ostatnio liczba procesów przeciwko organizacjom społeczeństwa obywatelskiego. Ogólny klimat społeczny i polityczny jest niezwykle wrogi dla organizacji pozarządowych i osób wyrażających niezależne opinie. |
| --- | --- |

3.3.

Sytuacja w dziedzinie praw człowieka i społeczeństwa obywatelskiego w Federacji Rosyjskiej pogarsza się. Zmiany w ustawie o organizacjach niekomercyjnych (znanej również pod nazwą ustawy o „agentach zagranicznych”) oraz inne nowe kroki legislacyjne uderzają w obrońców praw człowieka i demonizują organizacje pozarządowe w oczach społeczeństwa, a tym samym wstrzymują rozwój społeczeństwa obywatelskiego. Niepokojąca jest również rosnąca ostatnio liczba procesów przeciwko organizacjom społeczeństwa obywatelskiego. Ogólny klimat społeczny i polityczny jest niezwykle wrogi dla organizacji pozarządowych i osób wyrażających niezależne opinie.

| 3.4. | Inne restrykcyjne przepisy, takie jak zakaz rozpowszechniania „nietradycyjnych stosunków seksualnych” wśród nieletnich, powodują stygmatyzację oraz zwiększają dyskryminację i przemoc motywowaną homofobią. Najnowsze przepisy i kroki administracyjne rozpoczęły proces tłamszenia niezależnych mediów w Rosji. |
| --- | --- |

3.4.

Inne restrykcyjne przepisy, takie jak zakaz rozpowszechniania „nietradycyjnych stosunków seksualnych” wśród nieletnich, powodują stygmatyzację oraz zwiększają dyskryminację i przemoc motywowaną homofobią. Najnowsze przepisy i kroki administracyjne rozpoczęły proces tłamszenia niezależnych mediów w Rosji.

| 3.5. | W swoich konkluzjach z dnia 16 lipca 2014 r. Rada Europejska „zwraca się [...] do Komisji o przeprowadzenie ponownej oceny programów współpracy UE–Rosja z myślą o podjęciu decyzji, w poszczególnych przypadkach, o zawieszeniu realizacji unijnych programów współpracy dwustronnej i regionalnej. Utrzymane zostaną jednak projekty, które odnoszą się wyłącznie do współpracy transgranicznej i społeczeństwa obywatelskiego”. W danych okolicznościach trzeba rozważyć sposoby, w jakie instytucje i społeczeństwo obywatelskie UE mogą przyczynić się do poprawy warunków działania grup społeczeństwa obywatelskiego w Rosji oraz wzmocnienia faktycznego dialogu obywatelskiego i społecznego. |
| --- | --- |

3.5.

W swoich konkluzjach z dnia 16 lipca 2014 r. Rada Europejska „zwraca się [...] do Komisji o przeprowadzenie ponownej oceny programów współpracy UE–Rosja z myślą o podjęciu decyzji, w poszczególnych przypadkach, o zawieszeniu realizacji unijnych programów współpracy dwustronnej i regionalnej. Utrzymane zostaną jednak projekty, które odnoszą się wyłącznie do współpracy transgranicznej i społeczeństwa obywatelskiego”. W danych okolicznościach trzeba rozważyć sposoby, w jakie instytucje i społeczeństwo obywatelskie UE mogą przyczynić się do poprawy warunków działania grup społeczeństwa obywatelskiego w Rosji oraz wzmocnienia faktycznego dialogu obywatelskiego i społecznego.

4.   Ogólna sytuacja społeczeństwa obywatelskiego

| 4.1. | Główne podmioty międzynarodowe – w ONZ, UE, Parlamencie Europejskim, Radzie Europy, OSCE – wyrażają od kilku lat niepokój w związku z coraz mniejszym polem manewru dla społeczeństwa obywatelskiego w Rosji. |
| --- | --- |

4.1.

Główne podmioty międzynarodowe – w ONZ, UE, Parlamencie Europejskim, Radzie Europy, OSCE – wyrażają od kilku lat niepokój w związku z coraz mniejszym polem manewru dla społeczeństwa obywatelskiego w Rosji.

| 4.2. | Rosyjskie społeczeństwo obywatelskie, w szerokim rozumieniu obejmujące wszystkie rodzaje stowarzyszeń nienastawionych na zysk, przeszło znaczną ewolucję od początków lat 90. Ostatnio do organizacji pozarządowych dołączyły liczne luźno zorganizowane koalicje i grupy obywateli zajmujące się wspólnie projektami charytatywnymi, edukacją, uświadamianiem praw itp. Niemniej w porównaniu z okresem kształtowania się społeczeństwa obywatelskiego 20 lat temu współcześnie barierą jest nieprzyjazny klimat dla indywidualnej inicjatywy i aktywności społecznej. |
| --- | --- |

4.2.

Rosyjskie społeczeństwo obywatelskie, w szerokim rozumieniu obejmujące wszystkie rodzaje stowarzyszeń nienastawionych na zysk, przeszło znaczną ewolucję od początków lat 90. Ostatnio do organizacji pozarządowych dołączyły liczne luźno zorganizowane koalicje i grupy obywateli zajmujące się wspólnie projektami charytatywnymi, edukacją, uświadamianiem praw itp. Niemniej w porównaniu z okresem kształtowania się społeczeństwa obywatelskiego 20 lat temu współcześnie barierą jest nieprzyjazny klimat dla indywidualnej inicjatywy i aktywności społecznej.

| 4.3. | Od powrotu Władimira Putina na Kreml w maju 2012 r. wydano szereg restrykcyjnych ustaw, a władze zyskały bardzo szerokie uprawnienia umożliwiające im ograniczanie podstawowych swobód. Przykładem może tu być rozszerzenie definicji zdrady stanu umożliwiające karanie międzynarodowej działalności z zakresu obrony praw człowieka. Wprowadzono też ogromne kary pieniężne za udział w nieusankcjonowanych przez władzę zgromadzeniach. Prawo zabraniające „propagowania homoseksualności” w ogromnym stopniu uderza w lesbijki, gejów, osoby biseksualne i transpłciowe (LGBT). Osoby kierujące organizacjami pozarządowymi potencjalnie stoją przed ryzykiem osobistej odpowiedzialności prawnej za nieprzestrzeganie tych nowych przepisów. |
| --- | --- |

4.3.

Od powrotu Władimira Putina na Kreml w maju 2012 r. wydano szereg restrykcyjnych ustaw, a władze zyskały bardzo szerokie uprawnienia umożliwiające im ograniczanie podstawowych swobód. Przykładem może tu być rozszerzenie definicji zdrady stanu umożliwiające karanie międzynarodowej działalności z zakresu obrony praw człowieka. Wprowadzono też ogromne kary pieniężne za udział w nieusankcjonowanych przez władzę zgromadzeniach. Prawo zabraniające „propagowania homoseksualności” w ogromnym stopniu uderza w lesbijki, gejów, osoby biseksualne i transpłciowe (LGBT). Osoby kierujące organizacjami pozarządowymi potencjalnie stoją przed ryzykiem osobistej odpowiedzialności prawnej za nieprzestrzeganie tych nowych przepisów.

| 4.4. | Społeczeństwo obywatelskie w Rosji stoi tak naprawdę przed dylematem egzystencjalnym (8). Niektórzy obserwatorzy praw człowieka są zdania, że skala tłamszenia społeczeństwa obywatelskiego jest „bezprecedensowa w posowieckiej historii kraju” i „nasiliła się jeszcze od wybuchu konfliktu na Ukrainie” (9). Jednocześnie państwo finansuje wiele tzw. grup o orientacji społecznej, co tworzy kolejną linię podziału wśród organizacji pozarządowych. |
| --- | --- |

4.4.

Społeczeństwo obywatelskie w Rosji stoi tak naprawdę przed dylematem egzystencjalnym (8). Niektórzy obserwatorzy praw człowieka są zdania, że skala tłamszenia społeczeństwa obywatelskiego jest „bezprecedensowa w posowieckiej historii kraju” i „nasiliła się jeszcze od wybuchu konfliktu na Ukrainie” (9). Jednocześnie państwo finansuje wiele tzw. grup o orientacji społecznej, co tworzy kolejną linię podziału wśród organizacji pozarządowych.

| 4.5. | Nie ustają prześladowania polityczne aktywistów i ostre traktowanie osób sprzeciwiających się establishmentowi. Warto odnotować, że przed olimpiadą w Soczi w 2014 r. ogłoszono amnestię dla kilku więźniów politycznych (w tym dla Michaiła Chodorkowskiego i członków zespołu punkowego „Pussy Riot”). Niemniej jednocześnie w tym samym okresie kilkadziesiąt osób, które dnia 6 maja 2012 r. protestowały na placu Błotnym w Moskwie, zostało postawionych przed sądem i oskarżonych o „organizowanie masowych zamieszek” i stosowanie przemocy wobec policji (10). Tak miejscowe, jak i międzynarodowe organizacje ochrony praw człowieka regularnie wyrażały wątpliwości co do proporcjonalności i właściwości oskarżeń. |
| --- | --- |

4.5.

Nie ustają prześladowania polityczne aktywistów i ostre traktowanie osób sprzeciwiających się establishmentowi. Warto odnotować, że przed olimpiadą w Soczi w 2014 r. ogłoszono amnestię dla kilku więźniów politycznych (w tym dla Michaiła Chodorkowskiego i członków zespołu punkowego „Pussy Riot”). Niemniej jednocześnie w tym samym okresie kilkadziesiąt osób, które dnia 6 maja 2012 r. protestowały na placu Błotnym w Moskwie, zostało postawionych przed sądem i oskarżonych o „organizowanie masowych zamieszek” i stosowanie przemocy wobec policji (10). Tak miejscowe, jak i międzynarodowe organizacje ochrony praw człowieka regularnie wyrażały wątpliwości co do proporcjonalności i właściwości oskarżeń.

| 4.6. | Zmiany w obecnych przepisach dotyczących organizacji pozarządowych (ustawa o „agentach zagranicznych”) z listopada 2012 r. (11) były jednym z najważniejszych działań wymierzonych w rosyjskie społeczeństwo obywatelskie i rozpoczęły proces marginalizowania rosyjskich organizacji pozarządowych. |
| --- | --- |

4.6.

Zmiany w obecnych przepisach dotyczących organizacji pozarządowych (ustawa o „agentach zagranicznych”) z listopada 2012 r. (11) były jednym z najważniejszych działań wymierzonych w rosyjskie społeczeństwo obywatelskie i rozpoczęły proces marginalizowania rosyjskich organizacji pozarządowych.

| 4.7. | Co niepokojące, ustawa o „agentach zagranicznych” i wiele kolejnych restrykcyjnych przepisów wprowadzonych w Rosji negatywnie wpłynęło na rozwój społeczeństwa obywatelskiego w szerszym regionie (12). Samo sformułowanie „agent zagraniczny” natychmiast przywołuje ciężką i pełną nienawiści retorykę czasów sowieckich i wyraźnie wskazuje na organizacje pozarządowe jako szpiegów (agentów). |
| --- | --- |

4.7.

Co niepokojące, ustawa o „agentach zagranicznych” i wiele kolejnych restrykcyjnych przepisów wprowadzonych w Rosji negatywnie wpłynęło na rozwój społeczeństwa obywatelskiego w szerszym regionie (12). Samo sformułowanie „agent zagraniczny” natychmiast przywołuje ciężką i pełną nienawiści retorykę czasów sowieckich i wyraźnie wskazuje na organizacje pozarządowe jako szpiegów (agentów).

| 4.8. | Z początku nowe przepisy zmuszały wszystkie organizacje pozarządowe, które otrzymują finansowanie z zagranicy i angażują się w tzw. działalność polityczną (rzecznictwo), do zarejestrowania się u władz jako „zagraniczni agenci”. Nieuczynienie tego skutkowało zawieszeniem działalności organizacji bez wyroku sądowego. Wdrażanie tej ustawy zaczęło się w lutym 2013 r. od ogólnokrajowej inspekcji ponad tysiąca organizacji pozarządowych (13). Po fakcie, w obliczu wyrażanej krytyki, Władimir Putin przyznał, że doszło do pewnych „ekscesów” w praktycznym zastosowaniu przepisów. |
| --- | --- |

4.8.

Z początku nowe przepisy zmuszały wszystkie organizacje pozarządowe, które otrzymują finansowanie z zagranicy i angażują się w tzw. działalność polityczną (rzecznictwo), do zarejestrowania się u władz jako „zagraniczni agenci”. Nieuczynienie tego skutkowało zawieszeniem działalności organizacji bez wyroku sądowego. Wdrażanie tej ustawy zaczęło się w lutym 2013 r. od ogólnokrajowej inspekcji ponad tysiąca organizacji pozarządowych (13). Po fakcie, w obliczu wyrażanej krytyki, Władimir Putin przyznał, że doszło do pewnych „ekscesów” w praktycznym zastosowaniu przepisów.

| 4.9. | Ponad 60 grup społeczeństwa obywatelskiego i zajmujących się obroną praw człowieka – wiele bardzo znanych – zostało oskarżonych o „przewinienia administracyjne” i złożyło apelację od postanowień nakładających na nie opłaty i grzywny w wyniku inspekcji (z różnym skutkiem). Mający siedzibę w Moskwie „Gołos”, najbardziej aktywna grupa monitorowania wyborów, został zawieszony wraz z kilkoma innymi organizacjami pozarządowymi. Sprawy sądowe są nadal w toku, lecz 13 organizacji pozarządowych złożyło skargę w Europejskim Trybunale Praw Człowieka. Żadna organizacja pozarządowa sama z siebie nie dokonała rejestracji (14). |
| --- | --- |

4.9.

Ponad 60 grup społeczeństwa obywatelskiego i zajmujących się obroną praw człowieka – wiele bardzo znanych – zostało oskarżonych o „przewinienia administracyjne” i złożyło apelację od postanowień nakładających na nie opłaty i grzywny w wyniku inspekcji (z różnym skutkiem). Mający siedzibę w Moskwie „Gołos”, najbardziej aktywna grupa monitorowania wyborów, został zawieszony wraz z kilkoma innymi organizacjami pozarządowymi. Sprawy sądowe są nadal w toku, lecz 13 organizacji pozarządowych złożyło skargę w Europejskim Trybunale Praw Człowieka. Żadna organizacja pozarządowa sama z siebie nie dokonała rejestracji (14).

| 4.10. | W czerwcu 2014 r. ustawa znów została zmieniona, a Ministerstwo Sprawiedliwości zyskało uprawnienia do uznania organizacji pozarządowej za „agenta zagranicznego” według własnego uznania i z pominięciem drogi prawnej. Prawie od razu po wprowadzeniu nowych przepisów na stronie internetowej ministerstwa wytypowano pierwszych sześć grup (15). Od dnia 1 października 2014 r. na liście znalazło się 15 organizacji pozarządowych, z których wiele zajmuje się strategicznymi sprawami sądowymi i pomocą prawną (16). |
| --- | --- |

4.10.

W czerwcu 2014 r. ustawa znów została zmieniona, a Ministerstwo Sprawiedliwości zyskało uprawnienia do uznania organizacji pozarządowej za „agenta zagranicznego” według własnego uznania i z pominięciem drogi prawnej. Prawie od razu po wprowadzeniu nowych przepisów na stronie internetowej ministerstwa wytypowano pierwszych sześć grup (15). Od dnia 1 października 2014 r. na liście znalazło się 15 organizacji pozarządowych, z których wiele zajmuje się strategicznymi sprawami sądowymi i pomocą prawną (16).

| 4.11. | W Rosji niewiele instytucji państwowych zajmuje się społeczeństwem obywatelskim i prawami człowieka: rzecznik praw obywatelskich, prezydencka Rada ds. Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego oraz – w pewnym zakresie – Izba Społeczna (17). Ta ostatnia jest oficjalnym partnerem EKES-u ze strony rosyjskiej (18). Jednakże instytucje te nie są w stanie sprostać ostatnim negatywnym wydarzeniom wokół organizacji pozarządowych i grup społeczeństwa obywatelskiego w Rosji. |
| --- | --- |

4.11.

W Rosji niewiele instytucji państwowych zajmuje się społeczeństwem obywatelskim i prawami człowieka: rzecznik praw obywatelskich, prezydencka Rada ds. Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego oraz – w pewnym zakresie – Izba Społeczna (17). Ta ostatnia jest oficjalnym partnerem EKES-u ze strony rosyjskiej (18). Jednakże instytucje te nie są w stanie sprostać ostatnim negatywnym wydarzeniom wokół organizacji pozarządowych i grup społeczeństwa obywatelskiego w Rosji.

5.   Dialog społeczny

| 5.1. | Komitet Trójstronny jest oficjalnym organem rosyjskim ds. stosunków pracy (w oparciu o koncepcję MOP). Składa się z 30 przedstawicieli reprezentujących wszystkie 3 strony, tj. ogólnorosyjskie związki zawodowe, rząd i stowarzyszenia pracodawców. Obecnie podstawą jego funkcjonowania jest umowa ogólna na lata 2014–2016 (19). Umowy zbiorowe negocjuje się i podpisuje na poziomie konkretnego podmiotu. |
| --- | --- |

5.1.

Komitet Trójstronny jest oficjalnym organem rosyjskim ds. stosunków pracy (w oparciu o koncepcję MOP). Składa się z 30 przedstawicieli reprezentujących wszystkie 3 strony, tj. ogólnorosyjskie związki zawodowe, rząd i stowarzyszenia pracodawców. Obecnie podstawą jego funkcjonowania jest umowa ogólna na lata 2014–2016 (19). Umowy zbiorowe negocjuje się i podpisuje na poziomie konkretnego podmiotu.

| 5.2. | Zarówno pracodawcy, jak i związki zawodowe są reprezentowane w Komitecie przez duże stowarzyszenia. Rosyjski Związek Przemysłowców i Przedsiębiorców (RSPP) (20) jest wiodącym stowarzyszeniem 361 pracodawców z głównych sektorów przemysłu. Jego przedstawiciele biorą udział w posiedzeniach Komitetu Trójstronnego po stronie pracodawców. RSPP zajmuje się mediacją sporów między swymi członkami oraz promowaniem współpracy biznesowej z firmami unijnymi. Jego członkowie nadzorują wspólnie ok. 6 mln pracowników; związek podpisał Społeczną Kartę Biznesu Rosyjskiego i należy do inicjatywy Global Compact and General Reporting (GRI). Stowarzyszenia przedsiębiorców to m.in. Izba Przemysłowo-Handlowa (21) i Opora Rossii (MŚP). |
| --- | --- |

5.2.

Zarówno pracodawcy, jak i związki zawodowe są reprezentowane w Komitecie przez duże stowarzyszenia. Rosyjski Związek Przemysłowców i Przedsiębiorców (RSPP) (20) jest wiodącym stowarzyszeniem 361 pracodawców z głównych sektorów przemysłu. Jego przedstawiciele biorą udział w posiedzeniach Komitetu Trójstronnego po stronie pracodawców. RSPP zajmuje się mediacją sporów między swymi członkami oraz promowaniem współpracy biznesowej z firmami unijnymi. Jego członkowie nadzorują wspólnie ok. 6 mln pracowników; związek podpisał Społeczną Kartę Biznesu Rosyjskiego i należy do inicjatywy Global Compact and General Reporting (GRI). Stowarzyszenia przedsiębiorców to m.in. Izba Przemysłowo-Handlowa (21) i Opora Rossii (MŚP).

| 5.3. | Związki zawodowe jako niezależny ruch nigdy nie były silne we współczesnej Rosji, niemniej można wskazać kilka budujących przykładów, często w branży motoryzacyjnej. |
| --- | --- |

5.3.

Związki zawodowe jako niezależny ruch nigdy nie były silne we współczesnej Rosji, niemniej można wskazać kilka budujących przykładów, często w branży motoryzacyjnej.

| 5.4. | Głównym podmiotem w tej dziedzinie jest Federacja Niezależnych Związków Zawodowych Rosji (FNPR), będąca kontynuacją podobnego modelu „związku związków” z czasów sowieckich (WCSPS). Ambicją FNRP było stać się pomostem między związkami zawodowymi a władzami. Jednocześnie krytykowano go za wyraźnie prorządowe sympatie i ogólny brak zaangażowania w strajki, protesty uliczne itp. Innym wiodącym stowarzyszeniem w tym obszarze jest Rosyjska Konfederacja Pracy (KTR) (22). Istnieją też mniejsze organizacje, jak Socprof, Rosyjski Związek Związków (SPR) itp. |
| --- | --- |

5.4.

Głównym podmiotem w tej dziedzinie jest Federacja Niezależnych Związków Zawodowych Rosji (FNPR), będąca kontynuacją podobnego modelu „związku związków” z czasów sowieckich (WCSPS). Ambicją FNRP było stać się pomostem między związkami zawodowymi a władzami. Jednocześnie krytykowano go za wyraźnie prorządowe sympatie i ogólny brak zaangażowania w strajki, protesty uliczne itp. Innym wiodącym stowarzyszeniem w tym obszarze jest Rosyjska Konfederacja Pracy (KTR) (22). Istnieją też mniejsze organizacje, jak Socprof, Rosyjski Związek Związków (SPR) itp.

| 5.5. | Mimo że Rosja jest sygnatariuszem głównych konwencji MOP, niepokój – również EKES-u – budzi poziom przestrzegania praw społeczno-gospodarczych i pracowniczych w Rosji. |
| --- | --- |

5.5.

Mimo że Rosja jest sygnatariuszem głównych konwencji MOP, niepokój – również EKES-u – budzi poziom przestrzegania praw społeczno-gospodarczych i pracowniczych w Rosji.

| 5.6. | Swoboda zgromadzeń jako prawo pracownicze jest niezwykle problematycznym obszarem; według aktywistów, praktycznie niemożliwe jest rozpoczęcie strajku bez złamania prawa (23). Jednocześnie w prawodawstwie rosyjskim brakuje jasnej definicji dyskryminacji, stąd pracodawca może z łatwością dyskryminować potencjalnego lub obecnego pracownika ze względu na płeć, wiek i przynależność związkową. Grupy pracowników w niekorzystnej sytuacji, np. więźniowie czy mniejszości, są szczególnie narażone na tego rodzaju działania, a związki zawodowe nie mają skutecznych środków prawnych, by zapobiec naciskom i prześladowaniom (24). |
| --- | --- |

5.6.

Swoboda zgromadzeń jako prawo pracownicze jest niezwykle problematycznym obszarem; według aktywistów, praktycznie niemożliwe jest rozpoczęcie strajku bez złamania prawa (23). Jednocześnie w prawodawstwie rosyjskim brakuje jasnej definicji dyskryminacji, stąd pracodawca może z łatwością dyskryminować potencjalnego lub obecnego pracownika ze względu na płeć, wiek i przynależność związkową. Grupy pracowników w niekorzystnej sytuacji, np. więźniowie czy mniejszości, są szczególnie narażone na tego rodzaju działania, a związki zawodowe nie mają skutecznych środków prawnych, by zapobiec naciskom i prześladowaniom (24).

| 5.7. | Centrum Praw Społecznych i Pracowniczych – jedyny tematyczny ośrodek analityczny w Rosji, zarejestrował 1  395 przypadków protestów związanych z prawami pracowniczymi w latach 2007–2013. Ich liczba rośnie z roku na rok (25). |
| --- | --- |

5.7.

Centrum Praw Społecznych i Pracowniczych – jedyny tematyczny ośrodek analityczny w Rosji, zarejestrował 1  395 przypadków protestów związanych z prawami pracowniczymi w latach 2007–2013. Ich liczba rośnie z roku na rok (25).

6.   Media i wolność słowa

| 6.1. | Wolność informacji i mediów są w Rosji zagrożone. Najpierw ponownie wprowadzono penalizację zniesławienia, a następnie w 2014 r. przyjęto szereg przepisów mających na celu ograniczenie swobody prasy i internetu. Wiele niezależnych mediów – prasowych, radiowych czy internetowych – zostało zamkniętych lub zmuszonych do zmiany właściciela, pracowników i polityki redakcyjnej. Stoi to w wyraźnej sprzeczności z literą i duchem międzynarodowych zobowiązań przyjętych przez Rosję. |
| --- | --- |

6.1.

Wolność informacji i mediów są w Rosji zagrożone. Najpierw ponownie wprowadzono penalizację zniesławienia, a następnie w 2014 r. przyjęto szereg przepisów mających na celu ograniczenie swobody prasy i internetu. Wiele niezależnych mediów – prasowych, radiowych czy internetowych – zostało zamkniętych lub zmuszonych do zmiany właściciela, pracowników i polityki redakcyjnej. Stoi to w wyraźnej sprzeczności z literą i duchem międzynarodowych zobowiązań przyjętych przez Rosję.

| 6.2. | Ustawa dotycząca informacji i technologii informacyjnych (zmieniona w lutym 2014 r.) umożliwia blokowanie stron internetowych na ogólny wniosek prokuratora, jeśli rzekomo zawierają one „ekstremistyczne” treści lub wzywają do masowych zamieszek lub nieusankcjonowanych zgromadzeń. |
| --- | --- |

6.2.

Ustawa dotycząca informacji i technologii informacyjnych (zmieniona w lutym 2014 r.) umożliwia blokowanie stron internetowych na ogólny wniosek prokuratora, jeśli rzekomo zawierają one „ekstremistyczne” treści lub wzywają do masowych zamieszek lub nieusankcjonowanych zgromadzeń.

| 6.3. | Przepisy antyterrorystyczne zostały zmienione w maju i zawierają nowe postanowienia dotyczące blogerów, których strony ogląda ponad 3  000 osób dziennie. Obecnie muszą się oni zarejestrować w Federalnej Służbie Nadzoru Łączności, Technologii Informacyjnych i Masowej Komunikacji (Roskomnadzor), a następnie dbać o zgodność swoich blogów z przepisami rosyjskimi z zakresu środków masowego przekazu (w tym z ograniczeniami w okresie wyborczym itp.). Można też od nich wymagać ujawnienia prawdziwego nazwiska i podania innych informacji oraz złożyć na nich odpowiedzialność za komentarze osób trzecich opublikowane na ich stronach. Niezarejestrowanie się podlega karze grzywny. |
| --- | --- |

6.3.

Przepisy antyterrorystyczne zostały zmienione w maju i zawierają nowe postanowienia dotyczące blogerów, których strony ogląda ponad 3  000 osób dziennie. Obecnie muszą się oni zarejestrować w Federalnej Służbie Nadzoru Łączności, Technologii Informacyjnych i Masowej Komunikacji (Roskomnadzor), a następnie dbać o zgodność swoich blogów z przepisami rosyjskimi z zakresu środków masowego przekazu (w tym z ograniczeniami w okresie wyborczym itp.). Można też od nich wymagać ujawnienia prawdziwego nazwiska i podania innych informacji oraz złożyć na nich odpowiedzialność za komentarze osób trzecich opublikowane na ich stronach. Niezarejestrowanie się podlega karze grzywny.

| 6.4. | Unia Europejska i wspólnota międzynarodowa wyrażają głębokie obawy w związku z inną inicjatywą legislacyjną, której celem ma być ograniczenie od stycznia 2016 r. udziału kapitału zagranicznego w mediach rosyjskich do 20 %. |
| --- | --- |

6.4.

Unia Europejska i wspólnota międzynarodowa wyrażają głębokie obawy w związku z inną inicjatywą legislacyjną, której celem ma być ograniczenie od stycznia 2016 r. udziału kapitału zagranicznego w mediach rosyjskich do 20 %.

Bruksela, dnia 10 grudnia 2013 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  Od wielu lat Unia i Rosja negocjują przyjęcie nowej umowy o partnerstwie i współpracy, głównego dokumentu instytucjonalnego i kształtującego proces współpracy między obiema stronami. Poprzednia dziesięcioletnia umowa weszła w życie w 1997 r., a po wygaśnięciu okresu obowiązywania była automatycznie przedłużana co 12 miesięcy. Obecnie nie odpowiada już potrzebom stosunków Unia–Rosja.

1

(2)  Koncepcja ta została wprowadzona do stosunków międzynarodowych przez profesora harvardzkiego Josepha Nye’a. Jego zdaniem potrzeba zarówno twardej (militarnej) i miękkiej (wszystkie formy dyplomacji) siły, aby zwiększyć skuteczność stosunków międzynarodowych.

2

(3)  „Przyszłość polityki wymiaru północnego”, 5 lipca 2006 r.; sprawozdawca: Filip Hamro-Drotz (Dz.U. C 309 z 16.12.2006, s. 91–95).

3

(4)  „Polityka UE wobec Arktyki”. Zob. także http://ec.europa.eu/maritimeaffairs/policy/sea_basins/arctic_ocean/index_en.htm

4

(5)  „Region Morza Bałtyckiego – wkład zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w poprawę współpracy regionalnej i określenie strategii regionalnej”, 13 maja 2009 r.; sprawozdawca: Marja-Liisa Peltola (Dz.U. C 277 z 17.11.2009, s. 42–48).

5

(6)  „Tworzenie sieci organizacji społeczeństwa obywatelskiego w regionie Morza Czarnego”, 9 lipca 2008 r.; sprawozdawcy: Mihai Manoliu i Weselin Mitow (Dz.U. C 27 z 3.2.2009, s. 144–151).

6

(7)  „Udział społeczeństwa obywatelskiego w partnerstwie wschodnim”, 13 maja 2009 r.; sprawozdawca: Ivan Voleš (Dz.U. C 277 z 17.11.2009, s. 30–36).

7

(8)  Anna Sevortian, „European Human Rights Advocacy Centre Bulletin”, zima 2013 r., http://ehracmos.memo.ru/files/WinterBulletin2013ENGWEB.pdf

8

(9)  http://www.hrw.org/news/2013/04/24/russia-worst-human-rights-climate-post-soviet-era.

9

(10)  Jeden z oskarżonych otrzymał wyrok w zawieszeniu i ograniczenia w podróżowaniu, inny został skazany na nieokreślony czas na przymusowe leczenie w zakładzie psychiatrycznym, a pozostali otrzymali wyroki w przedziale od 2,5 do 4,5 roku. Obecnie przed sądem stoją cztery inne osoby oskarżone o udział w masowych zamieszkach i przemoc wobec policji.

10

(11)  Ustawa została również utrzymana w mocy przez Sąd Konstytucyjny w decyzji z 2014 r.

11

(12)  We wrześniu 2013 r. podobna inicjatywa została zaproponowana w Parlamencie Kirgistanu, podobne idee omawiano w Kazachstanie itp.

12

(13)  Dla większości organizacji pozarządowych te kontrole nie były jednorazowym wydarzeniem. Działalność wielu z nich zakłócili inspektorzy zjawiający się zazwyczaj jako zespół reprezentujący urząd prokuratora, organy ds. rejestracji i migracji, organy podatkowe, policję, straż pożarną, a nawet telewizję. W czerwcu 2013 r. w Dumie zaczął krążyć nowy projekt ustawy, poszerzający wykaz przyczyn dla wybiórczej kontroli organizacji pozarządowych bez uprzedniej notyfikacji.

13

(14)  http://www.hrw.org/reports/2013/04/24/laws-attrition

14

(15)  Należą do nich stowarzyszenie „Gołos” (Moskwa), regionalny „Gołos” (Moskwa), Centrum Polityki Społecznej i Studiów Genderowych (Saratów), Kobiety Donu (Nowoczerkask) oraz kostromskie Centrum Wspierania Inicjatyw Publicznych (Kostroma).

15

(16)  Zob. lista na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości: http://unro.minjust.ru/NKOForeignAgent.aspx

16

(17)  Izba Społeczna została utworzona w 2005 r. jako instytucja państwowa o charakterze konsultacyjnym, która miała monitorować inicjatywy parlamentarne i politykę państwową oraz odgrywać rolę doradczą. Składa się ze 126 członków wybieranych na dwuletnią kadencję. Prezydent Putin mianował 1/3 członków na pierwsze posiedzenie Izby. Działalność Izby nie pozostaje bez kontrowersji.

17

Podczas najnowszych wyborów nowym prezesem został Aleksander Brechałow, przewodniczący Opora Rossii, ogólnorosyjskiej organizacji publicznej na rzecz MŚP. Zob. więcej na www.oprf.ru.

(18)  Na podstawie protokołu ustaleń z 2008 r.

18

(19)  http://www.unionstoday.ru/news/social/2013/12/25/18878

19

(20)  RSPP utrzymuje formalne kontakty z BusinessEurope i jest członkiem IOE/MOP.

20

(21)  Izba Przemysłowo-Handlowa Federacji Rosyjskiej jest członkiem Eurochambers.

21

(22)  FNPR i KTR należą do Międzynarodowej Konfederacji Związków Zawodowych (ITUC) i jej struktury regionalnej na Europę, Paneuropejskiej Rady Regionalnej (PERC).

22

(23)  http://www.unionstoday.ru/news/actual-18/2013/09/26/18592

23

(24)  Prezydencka Rada Praw Człowieka dyskutowała ostatnio nad tym tematem dnia 18 kwietnia 2014 r.

24

(25)  http://trudprava.ru/expert/analytics/protestanalyt/1047

25

---

III Akty przygotowawcze

EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY

503. sesja plenarna EKES-u w dniach 10 i 11 grudnia 2014 r.

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/59 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/59

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Badania naukowe i innowacje jako źródło ponownego wzrostu gospodarczego”

COM(2014) 339 final – SWD(2014) 181 final

(2015/C 230/09)

| Sprawozdawca: | Gerd WOLF |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Gerd WOLF

Dnia 10 czerwca 2014 r. Komisja, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Badania naukowe i innowacje jako źródło ponownego wzrostu gospodarczego”

COM(2014) 339 final – SWD(2014) 181 final.

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 19 listopada 2014 r.

Na 503. sesji plenarnej w dniach 10–11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z dnia 11 grudnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny jednomyślnie przyjął następującą opinię:

1.   Streszczenie i zalecenia

| 1.1. | Komitet stanowczo popiera cel wytyczony przez Komisję, a także zaproponowane w związku z nim środki. Ich realizacja leży jednak przede wszystkim w zakresie zadań i kompetencji państw członkowskich. |
| --- | --- |

1.1.

Komitet stanowczo popiera cel wytyczony przez Komisję, a także zaproponowane w związku z nim środki. Ich realizacja leży jednak przede wszystkim w zakresie zadań i kompetencji państw członkowskich.

| 1.2. | Ze względu na niewystarczające wykorzystanie przez Komisję efektu mnożnikowego w odniesieniu do polityki państw członkowskich Komitet apeluje o dobrą wolę, konstruktywne podejście i moc decyzyjną wszystkich zaangażowanych podmiotów, by nadać pierwszeństwo temu pilnemu i trudnemu zadaniu, a także zapewnić jego pomyślną realizację w sposób konsekwentny i bez dodatkowych obciążeń biurokratycznych. |
| --- | --- |

1.2.

Ze względu na niewystarczające wykorzystanie przez Komisję efektu mnożnikowego w odniesieniu do polityki państw członkowskich Komitet apeluje o dobrą wolę, konstruktywne podejście i moc decyzyjną wszystkich zaangażowanych podmiotów, by nadać pierwszeństwo temu pilnemu i trudnemu zadaniu, a także zapewnić jego pomyślną realizację w sposób konsekwentny i bez dodatkowych obciążeń biurokratycznych.

| 1.3. | Zdaniem Komitetu pierwszoplanowe znaczenie mają tu następujące zadania:






  — | rozbudowanie i dalsze wzmocnienie doskonałych zdolności w zakresie badań naukowych i rozwoju, a także centrów innowacji w oparciu o najlepsze przykłady; dostosowanie programu kształcenia, wyposażenia i zaangażowania uczelni wyższych do tego celu, |
| --- | --- | --- |

1.3.

Zdaniem Komitetu pierwszoplanowe znaczenie mają tu następujące zadania:

—

rozbudowanie i dalsze wzmocnienie doskonałych zdolności w zakresie badań naukowych i rozwoju, a także centrów innowacji w oparciu o najlepsze przykłady; dostosowanie programu kształcenia, wyposażenia i zaangażowania uczelni wyższych do tego celu,

| — | odpowiednie, stałe wspieranie badań podstawowych jako żyznego podłoża dla przyszłych innowacji, |
| --- | --- |

—

odpowiednie, stałe wspieranie badań podstawowych jako żyznego podłoża dla przyszłych innowacji,

| — | krzewienie postawy społecznej sprzyjającej propagowaniu, akceptacji i nagradzaniu innowacji, a także wskazanie, ocena oraz – na ile to stosowne – złagodzenie lub pokonanie przeszkód administracyjnych, gospodarczych i społecznych, |
| --- | --- |

—

krzewienie postawy społecznej sprzyjającej propagowaniu, akceptacji i nagradzaniu innowacji, a także wskazanie, ocena oraz – na ile to stosowne – złagodzenie lub pokonanie przeszkód administracyjnych, gospodarczych i społecznych,

| — | zapewnienie wystarczającego promowania i chronienia MŚP, nowo zakładanych firm i przedsiębiorstw gospodarki społecznej jako głównego filara skutecznej polityki innowacji, |
| --- | --- |

—

zapewnienie wystarczającego promowania i chronienia MŚP, nowo zakładanych firm i przedsiębiorstw gospodarki społecznej jako głównego filara skutecznej polityki innowacji,

| — | dokończenie procesu tworzenia europejskiej przestrzeni badań i innowacji, |
| --- | --- |

—

dokończenie procesu tworzenia europejskiej przestrzeni badań i innowacji,

| — | stworzenie atrakcyjnego i stabilnego europejskiego rynku pracy dla badaczy, a także skuteczne usunięcie niekorzystnych skutków społecznych. |
| --- | --- |

—

stworzenie atrakcyjnego i stabilnego europejskiego rynku pracy dla badaczy, a także skuteczne usunięcie niekorzystnych skutków społecznych.

| 1.4. | Komitet odsyła do następnych rozdziałów, w których zawarto szczegółowe uwagi. |
| --- | --- |

1.4.

Komitet odsyła do następnych rozdziałów, w których zawarto szczegółowe uwagi.

2.   Komunikat Komisji (w bardzo dużym skrócie)

| 2.1. | Komunikat dotyczy wysiłków Komisji na rzecz wydatnego zwiększenia potencjału badań naukowych i innowacji (B+I) – niezbędnej siły napędowej ponownego wzrostu gospodarczego – poprzez poprawę jakości inwestycji koniecznych do konsolidacji budżetowej, które przewidziane są w ramach przyjętych w państwach członkowskich strategii sprzyjających wzrostowi gospodarczemu. |
| --- | --- |

2.1.

Komunikat dotyczy wysiłków Komisji na rzecz wydatnego zwiększenia potencjału badań naukowych i innowacji (B+I) – niezbędnej siły napędowej ponownego wzrostu gospodarczego – poprzez poprawę jakości inwestycji koniecznych do konsolidacji budżetowej, które przewidziane są w ramach przyjętych w państwach członkowskich strategii sprzyjających wzrostowi gospodarczemu.

| 2.2. | Komisja proponuje:






  (i) | zgodnie z koncepcją sprzyjającej wzrostowi gospodarczemu konsolidacji budżetowej państwa członkowskie muszą priorytetowo potraktować finansowanie działań pobudzających wzrost gospodarczy, zwłaszcza badań naukowych i innowacji; |
| --- | --- | --- |

2.2.

Komisja proponuje:

(i)

zgodnie z koncepcją sprzyjającej wzrostowi gospodarczemu konsolidacji budżetowej państwa członkowskie muszą priorytetowo potraktować finansowanie działań pobudzających wzrost gospodarczy, zwłaszcza badań naukowych i innowacji;

| (ii) | finansowanie to musi iść w parze z reformami służącymi poprawie jakości, efektywności i rezultatów wydatków publicznych i inwestycji przedsiębiorstw przeznaczanych na badania naukowe i innowacje; |
| --- | --- |

(ii)

finansowanie to musi iść w parze z reformami służącymi poprawie jakości, efektywności i rezultatów wydatków publicznych i inwestycji przedsiębiorstw przeznaczanych na badania naukowe i innowacje;

| (iii) | we wprowadzanych reformach państwa członkowskie powinny skoncentrować się wokół trzech głównych osi związanych z poprawą:






  — | jakości procesu opracowywania strategii i kształtowania polityki, |
| --- | --- | --- |

(iii)

we wprowadzanych reformach państwa członkowskie powinny skoncentrować się wokół trzech głównych osi związanych z poprawą:

—

jakości procesu opracowywania strategii i kształtowania polityki,

| — | jakości programów i mechanizmów finansowania, |
| --- | --- |

—

jakości programów i mechanizmów finansowania,

| — | jakości instytucji prowadzących działalność w zakresie badań naukowych i innowacji. |
| --- | --- |

—

jakości instytucji prowadzących działalność w zakresie badań naukowych i innowacji.

| 2.3. | Komisja będzie wspierać państwa członkowskie oraz wykorzysta doświadczenia zdobyte w ramach inicjatywy przewodniej (1)„Unia innowacji” i europejskiej przestrzeni badawczej. |
| --- | --- |

2.3.

Komisja będzie wspierać państwa członkowskie oraz wykorzysta doświadczenia zdobyte w ramach inicjatywy przewodniej (1)„Unia innowacji” i europejskiej przestrzeni badawczej.

| 2.4. | Ponadto niezbędne jest ulepszenie jakości ekosystemu innowacji w jak najszerszym zakresie oraz stworzenie ku temu odpowiednich warunków ramowych dla europejskich przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

2.4.

Ponadto niezbędne jest ulepszenie jakości ekosystemu innowacji w jak najszerszym zakresie oraz stworzenie ku temu odpowiednich warunków ramowych dla europejskich przedsiębiorstw.

| 2.5. | Od wprowadzenia inicjatywy „Unia innowacji” poczyniono wprawdzie wyraźne postępy, niemniej potrzebne są dalsze działania, by:






  — | usprawnić funkcjonowanie jednolitego rynku, |
| --- | --- | --- |

2.5.

Od wprowadzenia inicjatywy „Unia innowacji” poczyniono wprawdzie wyraźne postępy, niemniej potrzebne są dalsze działania, by:

—

usprawnić funkcjonowanie jednolitego rynku,

| — | ułatwić i zróżnicować dostęp do finansowania, |
| --- | --- |

—

ułatwić i zróżnicować dostęp do finansowania,

| — | zwiększyć potencjał sektora publicznego w zakresie innowacji, |
| --- | --- |

—

zwiększyć potencjał sektora publicznego w zakresie innowacji,

| — | stworzyć trwałe miejsca pracy w działalności w dużym stopniu opartej na wiedzy, |
| --- | --- |

—

stworzyć trwałe miejsca pracy w działalności w dużym stopniu opartej na wiedzy,

| — | rozwinąć zasoby ludzkie złożone z osób posiadających zdolności innowacyjne, |
| --- | --- |

—

rozwinąć zasoby ludzkie złożone z osób posiadających zdolności innowacyjne,

| — | wspierać pionierskie badania naukowe, |
| --- | --- |

—

wspierać pionierskie badania naukowe,

| — | wzmocnić zewnętrzny wymiar polityki w zakresie badań naukowych i innowacji oraz |
| --- | --- |

—

wzmocnić zewnętrzny wymiar polityki w zakresie badań naukowych i innowacji oraz

| — | zwiększyć zaangażowanie społeczeństwa w kwestie związane z działalnością naukową i innowacjami. |
| --- | --- |

—

zwiększyć zaangażowanie społeczeństwa w kwestie związane z działalnością naukową i innowacjami.

| 2.6. | Komisja zwraca się do Rady o podjęcie tego tematu zgodnie z propozycjami przedstawionymi w komunikacie. |
| --- | --- |

2.6.

Komisja zwraca się do Rady o podjęcie tego tematu zgodnie z propozycjami przedstawionymi w komunikacie.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | W powiązaniu z historycznym procesem oświeceniowym (2) badania i innowacje umożliwiły ludzkości w krótkim czasie największy jak dotąd rozwój wiedzy, a także poprawę zdrowia, umiejętności technicznych i zamożności, które są siłą napędową dalszego wzrostu gospodarczego i postępu społecznego. |
| --- | --- |

3.1.

W powiązaniu z historycznym procesem oświeceniowym (2) badania i innowacje umożliwiły ludzkości w krótkim czasie największy jak dotąd rozwój wiedzy, a także poprawę zdrowia, umiejętności technicznych i zamożności, które są siłą napędową dalszego wzrostu gospodarczego i postępu społecznego.

| 3.2. | Są tego świadome również kraje spoza Europy, co coraz bardziej zaostrza globalną konkurencję w kwestiach dotyczących wiedzy i innowacji. W międzyczasie przede wszystkim w Azji rozwija się w szybkim tempie znaczące ośrodki naukowo-technologiczne oraz zwiększa wydatki na badania naukowe i podnosi zdolności innowacyjne. |
| --- | --- |

3.2.

Są tego świadome również kraje spoza Europy, co coraz bardziej zaostrza globalną konkurencję w kwestiach dotyczących wiedzy i innowacji. W międzyczasie przede wszystkim w Azji rozwija się w szybkim tempie znaczące ośrodki naukowo-technologiczne oraz zwiększa wydatki na badania naukowe i podnosi zdolności innowacyjne.

| 3.3. | Komitet stanowczo popiera cel wytyczony przez Komisję, a także zaproponowane w związku z nim środki, które są zgodne z jego stale przywoływanymi zaleceniami (3). |
| --- | --- |

3.3.

Komitet stanowczo popiera cel wytyczony przez Komisję, a także zaproponowane w związku z nim środki, które są zgodne z jego stale przywoływanymi zaleceniami (3).

| 3.4. | Tym pilniejsza jest zatem kwestia wdrożenia zaproponowanych działań i dostępnych na ten cel środków. Jak wskazała Komisja, to przede wszystkim na państwach członkowskich spoczywa odpowiedzialność za napotykane problemy oraz zadania, którym należy sprostać. |
| --- | --- |

3.4.

Tym pilniejsza jest zatem kwestia wdrożenia zaproponowanych działań i dostępnych na ten cel środków. Jak wskazała Komisja, to przede wszystkim na państwach członkowskich spoczywa odpowiedzialność za napotykane problemy oraz zadania, którym należy sprostać.

| 3.5. | Komisja ma do dyspozycji przede wszystkim środki programu „Horyzont 2020”, aby wpływać w drodze finansowej i w sposób ukierunkowany na politykę badawczą i innowacyjną państw członkowskich. Komitet już wcześniej wielokrotnie zaznaczał, że środki te mogą wywołać jedynie ograniczony efekt dźwigni. |
| --- | --- |

3.5.

Komisja ma do dyspozycji przede wszystkim środki programu „Horyzont 2020”, aby wpływać w drodze finansowej i w sposób ukierunkowany na politykę badawczą i innowacyjną państw członkowskich. Komitet już wcześniej wielokrotnie zaznaczał, że środki te mogą wywołać jedynie ograniczony efekt dźwigni.

| 3.6. | Komitet apeluje zatem o dobrą wolę, konstruktywne podejście i moc decyzyjną wszystkich zaangażowanych podmiotów, by nadać pierwszeństwo temu pilnemu zadaniu oraz stopniowo, konsekwentnie i bez dodatkowych obciążeń biurokratycznych zapewnić jego pomyślną realizację. |
| --- | --- |

3.6.

Komitet apeluje zatem o dobrą wolę, konstruktywne podejście i moc decyzyjną wszystkich zaangażowanych podmiotów, by nadać pierwszeństwo temu pilnemu zadaniu oraz stopniowo, konsekwentnie i bez dodatkowych obciążeń biurokratycznych zapewnić jego pomyślną realizację.

| 3.7. | Ponadto jest konieczne, aby wszystkie państwa członkowskie poczyniły dalsze postępy w tej dziedzinie. Szczególnie chodzi o to, by pomóc wszystkim państwom członkowskim, zwłaszcza tym mniej zaawansowanym, w rozbudowaniu i umocnieniu nowoczesnych i doskonałych zdolności w zakresie badań naukowych i rozwoju oraz centrów innowacji, a także w dostosowaniu do tego celu programów kształcenia i wyposażenia na uczelniach wyższych. Europie potrzebne są uczelnie wyższe na światowym poziomie. Dlatego też należy promować przede wszystkim uczelnie wyższe i ośrodki badawcze jako źródła innowacyjnych pracowników i pomysłów. |
| --- | --- |

3.7.

Ponadto jest konieczne, aby wszystkie państwa członkowskie poczyniły dalsze postępy w tej dziedzinie. Szczególnie chodzi o to, by pomóc wszystkim państwom członkowskim, zwłaszcza tym mniej zaawansowanym, w rozbudowaniu i umocnieniu nowoczesnych i doskonałych zdolności w zakresie badań naukowych i rozwoju oraz centrów innowacji, a także w dostosowaniu do tego celu programów kształcenia i wyposażenia na uczelniach wyższych. Europie potrzebne są uczelnie wyższe na światowym poziomie. Dlatego też należy promować przede wszystkim uczelnie wyższe i ośrodki badawcze jako źródła innowacyjnych pracowników i pomysłów.

| 3.8. | Wymaga to w pierwszym rzędzie przeprowadzenia odpowiednich reform strukturalnych w tych instytucjach (w tym międzynarodowej oceny jakości), a także przekazania i wykorzystania na te zadania środków z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności UE. Komisja musi wspierać i monitorować ten proces. Dzięki temu możliwe będzie stworzenie synergii oraz zmniejszenie przepaści innowacyjnej w Europie. |
| --- | --- |

3.8.

Wymaga to w pierwszym rzędzie przeprowadzenia odpowiednich reform strukturalnych w tych instytucjach (w tym międzynarodowej oceny jakości), a także przekazania i wykorzystania na te zadania środków z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności UE. Komisja musi wspierać i monitorować ten proces. Dzięki temu możliwe będzie stworzenie synergii oraz zmniejszenie przepaści innowacyjnej w Europie.

| 3.9. | Tam, gdzie nie istnieje jeszcze nowoczesny i skuteczny system naukowo-badawczy, trzeba go stworzyć w drodze wymiany doświadczeń oraz dzielenia się sprawdzonymi rozwiązaniami. W tym celu należy powołać znakomite i doświadczone podmioty i przyznać im odpowiedzialność, swobodę działania i wystarczające, niezawodne środki. Ważną rolę może tu również odegrać koncepcja partnerstw na rzecz doskonałości, w ramach której istniejące już klastry doskonałości odgrywają rolę partnera. |
| --- | --- |

3.9.

Tam, gdzie nie istnieje jeszcze nowoczesny i skuteczny system naukowo-badawczy, trzeba go stworzyć w drodze wymiany doświadczeń oraz dzielenia się sprawdzonymi rozwiązaniami. W tym celu należy powołać znakomite i doświadczone podmioty i przyznać im odpowiedzialność, swobodę działania i wystarczające, niezawodne środki. Ważną rolę może tu również odegrać koncepcja partnerstw na rzecz doskonałości, w ramach której istniejące już klastry doskonałości odgrywają rolę partnera.

| 3.9.1. | Komitet przestrzega jednak przed nadmiernym ujednoliceniem i związaną z nim utratą konkurencyjności systemowej, która jest niezbędna dla powstawania przyszłych innowacji. Jednocześnie ostrzega przed zbyt sformalizowanymi kryteriami oceny. Z kolei międzynarodowa wzajemna weryfikacja jest najlepszym z dostępnych, niezawodnym środkiem oceny i zagwarantowania niezbędnej jakości badań i rozwoju na szczeblu europejskim, mimo potencjalnych słabości oceny rewolucyjnych koncepcji. |
| --- | --- |

3.9.1.

Komitet przestrzega jednak przed nadmiernym ujednoliceniem i związaną z nim utratą konkurencyjności systemowej, która jest niezbędna dla powstawania przyszłych innowacji. Jednocześnie ostrzega przed zbyt sformalizowanymi kryteriami oceny. Z kolei międzynarodowa wzajemna weryfikacja jest najlepszym z dostępnych, niezawodnym środkiem oceny i zagwarantowania niezbędnej jakości badań i rozwoju na szczeblu europejskim, mimo potencjalnych słabości oceny rewolucyjnych koncepcji.

| 3.10. | Ponadto czas, który upływa między inwestycjami w B+I a sukcesem nowych innowacji bywa wyjątkowo długi, przez co szczególnie trudno przewidzieć i ocenić związek przyczynowy. |
| --- | --- |

3.10.

Ponadto czas, który upływa między inwestycjami w B+I a sukcesem nowych innowacji bywa wyjątkowo długi, przez co szczególnie trudno przewidzieć i ocenić związek przyczynowy.

| 3.11. | Już od dawna wiadomo, że siła gospodarcza i dobrobyt państwa – o ile nie opierają się przede wszystkim na dostępności surowców – są skorelowane zwłaszcza z inwestycjami w B+I oraz związanymi z tym zdolnościami innowacyjnymi. |
| --- | --- |

3.11.

Już od dawna wiadomo, że siła gospodarcza i dobrobyt państwa – o ile nie opierają się przede wszystkim na dostępności surowców – są skorelowane zwłaszcza z inwestycjami w B+I oraz związanymi z tym zdolnościami innowacyjnymi.

| 3.12. | W tym kontekście Europa potrzebuje efektywnej, otwartej i atrakcyjnej dla najlepszych talentów z całego świata przestrzeni badawczej, na którą należy ukierunkować politykę imigracyjną i w ramach której tworzące ją krajowe systemy nauki mogłyby skuteczniej współpracować na poziomie europejskim i w większym stopniu łączyć się w sieci z najlepszymi instytutami międzynarodowymi. |
| --- | --- |

3.12.

W tym kontekście Europa potrzebuje efektywnej, otwartej i atrakcyjnej dla najlepszych talentów z całego świata przestrzeni badawczej, na którą należy ukierunkować politykę imigracyjną i w ramach której tworzące ją krajowe systemy nauki mogłyby skuteczniej współpracować na poziomie europejskim i w większym stopniu łączyć się w sieci z najlepszymi instytutami międzynarodowymi.

| 3.13. | Europa potrzebuje też wysiłków politycznych i postawy społecznej ukierunkowanej na wspieranie, akceptację i nagradzanie innowacji oraz na stworzenie warunków dla zaangażowanej przedsiębiorczości. Wymaga to między innymi wskazania, oceny i – na ile to stosowne – złagodzenia lub pokonania przeszkód administracyjnych, gospodarczych i społecznych, a także poprawy i wzmocnienia ekosystemu innowacji. |
| --- | --- |

3.13.

Europa potrzebuje też wysiłków politycznych i postawy społecznej ukierunkowanej na wspieranie, akceptację i nagradzanie innowacji oraz na stworzenie warunków dla zaangażowanej przedsiębiorczości. Wymaga to między innymi wskazania, oceny i – na ile to stosowne – złagodzenia lub pokonania przeszkód administracyjnych, gospodarczych i społecznych, a także poprawy i wzmocnienia ekosystemu innowacji.

| 3.14. | Wymaga to polityki badań i innowacji w państwach członkowskich UE, która łączyłaby krajową działalność z inicjatywami europejskimi i międzynarodowymi i prowadziła do współpracy polityki, nauki, gospodarki i społeczeństwa obywatelskiego również na poziomie europejskim, lecz była powiązana również z inicjatywami lokalnymi i regionalnymi. |
| --- | --- |

3.14.

Wymaga to polityki badań i innowacji w państwach członkowskich UE, która łączyłaby krajową działalność z inicjatywami europejskimi i międzynarodowymi i prowadziła do współpracy polityki, nauki, gospodarki i społeczeństwa obywatelskiego również na poziomie europejskim, lecz była powiązana również z inicjatywami lokalnymi i regionalnymi.

| 3.15. | Oprócz badań i innowacji finansowanych ze środków publicznych to przede wszystkim przedsiębiorstwa, które ze swej strony na dużą skalę inwestują w badania i rozwój, podbijają rynki nowymi produktami, usługami i technologiami. Przedsiębiorstwa, w tym również przedsiębiorstwa gospodarki społecznej, w decydujący sposób przyczyniają się do zagwarantowania poprzez innowacje pozycji Europy na światowych rynkach oraz do tworzenia bądź utrzymania miejsc pracy w Europie. |
| --- | --- |

3.15.

Oprócz badań i innowacji finansowanych ze środków publicznych to przede wszystkim przedsiębiorstwa, które ze swej strony na dużą skalę inwestują w badania i rozwój, podbijają rynki nowymi produktami, usługami i technologiami. Przedsiębiorstwa, w tym również przedsiębiorstwa gospodarki społecznej, w decydujący sposób przyczyniają się do zagwarantowania poprzez innowacje pozycji Europy na światowych rynkach oraz do tworzenia bądź utrzymania miejsc pracy w Europie.

| 3.16. | Nie dotyczy to, niestety, wszystkich dużych firm. Jedną z przyczyn może być uwarunkowana systemowo niechęć kadry kierowniczej do ryzyka rynkowego (4) związanego z tzw. technologiami przełomowymi. Samolotu nie wynalazł i nie rozwinął przecież przemysł okrętowy ani kolejowy, a innowacje wprowadzone przez Microsoft czy Apple nie były dziełem koncernów elektrycznych i elektronicznych, które wcześniej zajmowały dominującą pozycję na rynku. |
| --- | --- |

3.16.

Nie dotyczy to, niestety, wszystkich dużych firm. Jedną z przyczyn może być uwarunkowana systemowo niechęć kadry kierowniczej do ryzyka rynkowego (4) związanego z tzw. technologiami przełomowymi. Samolotu nie wynalazł i nie rozwinął przecież przemysł okrętowy ani kolejowy, a innowacje wprowadzone przez Microsoft czy Apple nie były dziełem koncernów elektrycznych i elektronicznych, które wcześniej zajmowały dominującą pozycję na rynku.

| 3.17. | Dlatego też nowe pomysły są często opracowywane lub wprowadzane na rynek przez osobistości ze świata przedsiębiorczości i zespoły interdyscyplinarne bądź nawet podmioty zewnętrzne. Szczególnie istotna rola przypada zatem MŚP, nowo zakładanym firmom i przedsiębiorstwom gospodarki społecznej. Dlatego zapewnienie im wystarczającego wsparcia i ochrony musi być głównym elementem każdej skutecznej polityki innowacji. |
| --- | --- |

3.17.

Dlatego też nowe pomysły są często opracowywane lub wprowadzane na rynek przez osobistości ze świata przedsiębiorczości i zespoły interdyscyplinarne bądź nawet podmioty zewnętrzne. Szczególnie istotna rola przypada zatem MŚP, nowo zakładanym firmom i przedsiębiorstwom gospodarki społecznej. Dlatego zapewnienie im wystarczającego wsparcia i ochrony musi być głównym elementem każdej skutecznej polityki innowacji.

| 3.18. | W opinii w sprawie Unii innowacji (5) stwierdzono już wyraźnie, że duży potencjał w zakresie innowacji leży ponadto w dziedzinie stosunków międzyludzkich i form organizacyjnych, w tym w przedsiębiorstwach gospodarki społecznej. Obejmują one całą dziedzinę działalności naukowej, gospodarczej i społecznej, która została opisana w pozostałych rozdziałach. Jednocześnie innowacje nie muszą być koniecznie wynikiem systematycznych badań i rozwoju, lecz mogą również powstać dzięki pracom w terenie i związanym z nimi doświadczeniom. Obejmują one m.in.:






  — | innowacyjne miejsca pracy, |
| --- | --- | --- |

3.18.

W opinii w sprawie Unii innowacji (5) stwierdzono już wyraźnie, że duży potencjał w zakresie innowacji leży ponadto w dziedzinie stosunków międzyludzkich i form organizacyjnych, w tym w przedsiębiorstwach gospodarki społecznej. Obejmują one całą dziedzinę działalności naukowej, gospodarczej i społecznej, która została opisana w pozostałych rozdziałach. Jednocześnie innowacje nie muszą być koniecznie wynikiem systematycznych badań i rozwoju, lecz mogą również powstać dzięki pracom w terenie i związanym z nimi doświadczeniom. Obejmują one m.in.:

—

innowacyjne miejsca pracy,

| — | współpracę między partnerami społecznymi a przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego, |
| --- | --- |

—

współpracę między partnerami społecznymi a przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego,

| — | innowacje społeczne uwzględniające wszystkie potrzeby, których nie uwzględnił należycie rynek lub sektor publiczny, |
| --- | --- |

—

innowacje społeczne uwzględniające wszystkie potrzeby, których nie uwzględnił należycie rynek lub sektor publiczny,

| — | rolę pracowników jako źródła wiedzy i pomysłów. |
| --- | --- |

—

rolę pracowników jako źródła wiedzy i pomysłów.

Komitet poparł ponownie (6) cel Komisji Europejskiej, który polega na szerokim promowaniu tego typu innowacji.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | Komitet przypomina, że wprawdzie istnieją silne wzajemne powiązania między badaniami i innowacjami, jednak mają one różne cechy i rozwijają się w różnych warunkach działania (7). Dlatego też trzeba uznać te różne warunki działania w kontekście ich „autonomii”, a jednocześnie postarać się jak najlepiej je ze sobą powiązać. |
| --- | --- |

4.1.

Komitet przypomina, że wprawdzie istnieją silne wzajemne powiązania między badaniami i innowacjami, jednak mają one różne cechy i rozwijają się w różnych warunkach działania (7). Dlatego też trzeba uznać te różne warunki działania w kontekście ich „autonomii”, a jednocześnie postarać się jak najlepiej je ze sobą powiązać.

| 4.2. | Odnośnie do wykorzystania środków publicznych – tzn. tych środków finansowych, które pochodzą z podatków uiszczanych przez obywateli i podmioty gospodarcze oraz są zarządzane w drodze demokratycznych procesów – EKES stwierdził niedawno (8), że wszelkie wsparcie ze strony Komisji (pochodzące wszak ze środków publicznych) winno dotyczyć zadań, dla których wsparcie pochodzące ze źródeł prywatnych jest mniej prawdopodobne. Przyczyną takiego stanu rzeczy może być:






  — | istniejące wysokie ryzyko związane z rozwojem, zrównoważone przez znaczące korzyści jedynie w przypadku powodzenia przedsięwzięcia, |
| --- | --- | --- |

4.2.

Odnośnie do wykorzystania środków publicznych – tzn. tych środków finansowych, które pochodzą z podatków uiszczanych przez obywateli i podmioty gospodarcze oraz są zarządzane w drodze demokratycznych procesów – EKES stwierdził niedawno (8), że wszelkie wsparcie ze strony Komisji (pochodzące wszak ze środków publicznych) winno dotyczyć zadań, dla których wsparcie pochodzące ze źródeł prywatnych jest mniej prawdopodobne. Przyczyną takiego stanu rzeczy może być:

—

istniejące wysokie ryzyko związane z rozwojem, zrównoważone przez znaczące korzyści jedynie w przypadku powodzenia przedsięwzięcia,

| — | bardzo wysokie koszty tych przedsięwzięć, których finansowanie jest możliwe tylko w przypadku wsparcia udzielonego im w wyniku połączenia wielu źródeł publicznych, |
| --- | --- |

—

bardzo wysokie koszty tych przedsięwzięć, których finansowanie jest możliwe tylko w przypadku wsparcia udzielonego im w wyniku połączenia wielu źródeł publicznych,

| — | zbyt długi okres czasu konieczny do osiągnięcia wymiernych korzyści, |
| --- | --- |

—

zbyt długi okres czasu konieczny do osiągnięcia wymiernych korzyści,

| — | stosowanie technologii przekrojowych lub kluczowych (np. nowoczesne materiały), |
| --- | --- |

—

stosowanie technologii przekrojowych lub kluczowych (np. nowoczesne materiały),

| — | wprowadzenie wyników na rynek napotyka na trudności, jednak chodzi tu o ogólne potrzeby uwarunkowane względami społecznymi i ekologicznymi. |
| --- | --- |

—

wprowadzenie wyników na rynek napotyka na trudności, jednak chodzi tu o ogólne potrzeby uwarunkowane względami społecznymi i ekologicznymi.

| 4.3. | Komitet zajmuje następujące stanowisko w sprawie wspierania badań i rozwoju:






  — | W wystarczającym stopniu wspierać badania podstawowe w celu dalszego i głębszego zrozumienia natury oraz zapewnienia żyznego podłoża dla nowych pomysłów i podstawowych innowacji. Nie może się to w żadnym razie ograniczać do kierowanej przez ERBN części programu „Horyzont 2020”, lecz musi zostać rozciągnięte na wszystkie pozostałe części programu. |
| --- | --- | --- |

4.3.

Komitet zajmuje następujące stanowisko w sprawie wspierania badań i rozwoju:

—

W wystarczającym stopniu wspierać badania podstawowe w celu dalszego i głębszego zrozumienia natury oraz zapewnienia żyznego podłoża dla nowych pomysłów i podstawowych innowacji. Nie może się to w żadnym razie ograniczać do kierowanej przez ERBN części programu „Horyzont 2020”, lecz musi zostać rozciągnięte na wszystkie pozostałe części programu.

| — | Należy szanować i chronić swobodę naukową i badawczą. |
| --- | --- |

—

Należy szanować i chronić swobodę naukową i badawczą.

| — | Kryterium doskonałości musi jak dotychczas być najważniejszym kryterium oceny przy zlecaniu badań. |
| --- | --- |

—

Kryterium doskonałości musi jak dotychczas być najważniejszym kryterium oceny przy zlecaniu badań.

| — | Istotna jest współpraca transgraniczna i łączenie zdolności. |
| --- | --- |

—

Istotna jest współpraca transgraniczna i łączenie zdolności.

| — | Konieczne jest stworzenie otwartego i atrakcyjnego europejskiego rynku pracy dla badaczy, który skutecznie usuwałby lub rekompensowałby szkody społeczne wywołane zbyt dużą liczbą umów na czas określony i mobilnością transgraniczną. |
| --- | --- |

—

Konieczne jest stworzenie otwartego i atrakcyjnego europejskiego rynku pracy dla badaczy, który skutecznie usuwałby lub rekompensowałby szkody społeczne wywołane zbyt dużą liczbą umów na czas określony i mobilnością transgraniczną.

| — | Warunki ramowe i przepisy administracyjne powinny zostać ukierunkowane na naukę przynoszącą wyniki. |
| --- | --- |

—

Warunki ramowe i przepisy administracyjne powinny zostać ukierunkowane na naukę przynoszącą wyniki.

| — | Trzeba zadbać o optymalny przepływ wiedzy naukowej, dostęp do niej i jej przekazywanie (9). |
| --- | --- |

—

Trzeba zadbać o optymalny przepływ wiedzy naukowej, dostęp do niej i jej przekazywanie (9).

| — | Należy wzmocnić międzynarodowy wymiar europejskiej przestrzeni badawczej. |
| --- | --- |

—

Należy wzmocnić międzynarodowy wymiar europejskiej przestrzeni badawczej.

| 4.3.1. | Komitet powtarza swój apel (10) o to, by w końcu wyeliminować ryzyko i negatywne skutki społeczne, z którymi borykają się badacze w związku z niezbędną i pożądaną mobilnością transgraniczną oraz brakiem stabilnych miejsc pracy. Dlatego z zadowoleniem przyjmuje nową inicjatywę Komisji (RESAVER) (11), mającą na celu ułatwienie mobilności badaczy w Europie za pomocą nowego, ogólnoeuropejskiego systemu emerytalnego. RESAVER powinna umożliwić badaczom przenoszenie się z jednego państwa członkowskiego do drugiego bez obawy o utrzymanie uprawnień emerytalnych. Komitet postrzega to jako krok we właściwym kierunku, nie może jednak ocenić na tym etapie słuszności przyjętego podejścia. |
| --- | --- |

4.3.1.

Komitet powtarza swój apel (10) o to, by w końcu wyeliminować ryzyko i negatywne skutki społeczne, z którymi borykają się badacze w związku z niezbędną i pożądaną mobilnością transgraniczną oraz brakiem stabilnych miejsc pracy. Dlatego z zadowoleniem przyjmuje nową inicjatywę Komisji (RESAVER) (11), mającą na celu ułatwienie mobilności badaczy w Europie za pomocą nowego, ogólnoeuropejskiego systemu emerytalnego. RESAVER powinna umożliwić badaczom przenoszenie się z jednego państwa członkowskiego do drugiego bez obawy o utrzymanie uprawnień emerytalnych. Komitet postrzega to jako krok we właściwym kierunku, nie może jednak ocenić na tym etapie słuszności przyjętego podejścia.

| 4.3.2. | Komitet nie zajmuje się w niniejszej opinii szczegółowo konkretnymi zagadnieniami badawczymi, gdyż zostały one omówione wyczerpująco w jego opinii w sprawie programu „Horyzont 2020”. Powtarza, że z tego względu konieczny jest odpowiedni efekt mnożnikowy w odniesieniu do celów programowych państw członkowskich. |
| --- | --- |

4.3.2.

Komitet nie zajmuje się w niniejszej opinii szczegółowo konkretnymi zagadnieniami badawczymi, gdyż zostały one omówione wyczerpująco w jego opinii w sprawie programu „Horyzont 2020”. Powtarza, że z tego względu konieczny jest odpowiedni efekt mnożnikowy w odniesieniu do celów programowych państw członkowskich.

| 4.4. | Poniżej przedstawiono stanowisko Komitetu odnośnie do wspierania innowacji. Innowacje powstają w zasadzie:






  — | w celu zaspokojenia potrzeb społecznych i rozwiązania wyzwań w społeczeństwie, a także w celu usunięcia niedociągnięć, czy to o charakterze technicznym, czy społecznym, |
| --- | --- | --- |

4.4.

Poniżej przedstawiono stanowisko Komitetu odnośnie do wspierania innowacji. Innowacje powstają w zasadzie:

—

w celu zaspokojenia potrzeb społecznych i rozwiązania wyzwań w społeczeństwie, a także w celu usunięcia niedociągnięć, czy to o charakterze technicznym, czy społecznym,

| — | w procesie opracowywania lub ulepszania produktu w celu zwiększenia jakości lub obrotu, |
| --- | --- |

—

w procesie opracowywania lub ulepszania produktu w celu zwiększenia jakości lub obrotu,

| — | w oparciu o nowe rezultaty badań podstawowych, tak aby móc lepiej rozwiązać znane już problemy, |
| --- | --- |

—

w oparciu o nowe rezultaty badań podstawowych, tak aby móc lepiej rozwiązać znane już problemy,

| — | jako wynik nowych pomysłów w celu stworzenia zupełnie nowych możliwości przemieszczania się (samolot), nawigacji (GPS) lub ułatwienia komunikacji i pracy (internet), |
| --- | --- |

—

jako wynik nowych pomysłów w celu stworzenia zupełnie nowych możliwości przemieszczania się (samolot), nawigacji (GPS) lub ułatwienia komunikacji i pracy (internet),

| — | w celu zaspokojenia nieznanych wcześniej potrzeb, |
| --- | --- |

—

w celu zaspokojenia nieznanych wcześniej potrzeb,

| — | jako narzędzie lub produkt uboczny badań. Może tu chodzić o nowe technologie kluczowe. Doskonałym przykładem jest opracowana przez CERN (12), który jest jedną z forpoczt europejskich badań i inicjatyw badawczych, „world-wide-web” służąca połączeniu współpracujących z centrum w Genewie szkół wyższych i ośrodków badawczych z bazą danych naukowych oraz powiązanie ich z programem badawczym. Jej ogromny potencjał gospodarczy i społeczny nie został niestety wystarczająco szybko uznany i wykorzystany w Europie i dotychczas nie można w pełni oszacować jego wielkości. |
| --- | --- |

—

jako narzędzie lub produkt uboczny badań. Może tu chodzić o nowe technologie kluczowe. Doskonałym przykładem jest opracowana przez CERN (12), który jest jedną z forpoczt europejskich badań i inicjatyw badawczych, „world-wide-web” służąca połączeniu współpracujących z centrum w Genewie szkół wyższych i ośrodków badawczych z bazą danych naukowych oraz powiązanie ich z programem badawczym. Jej ogromny potencjał gospodarczy i społeczny nie został niestety wystarczająco szybko uznany i wykorzystany w Europie i dotychczas nie można w pełni oszacować jego wielkości.

| 4.5. | Często pomysły te mogą zostać przekształcone w innowacje i innowacyjne produkty dopiero poprzez utworzenie nowych firm. Dlatego jednym z najważniejszych działań politycznych na rzecz promowania innowacji jest tworzenie takich młodych firm oraz wspieranie ich i ułatwianie im działalności w krytycznych pierwszych, np. 5–10 latach. |
| --- | --- |

4.5.

Często pomysły te mogą zostać przekształcone w innowacje i innowacyjne produkty dopiero poprzez utworzenie nowych firm. Dlatego jednym z najważniejszych działań politycznych na rzecz promowania innowacji jest tworzenie takich młodych firm oraz wspieranie ich i ułatwianie im działalności w krytycznych pierwszych, np. 5–10 latach.

| 4.6. | Chociaż innowacje zawsze służyły całej wspólnocie ludzkiej i wnosiły tym samym decydujący wkład w dobrobyt i konkurencyjność, czasami napotykają one duże przeszkody społeczne i gospodarcze, gdyż nowości w gospodarce, handlu, społeczeństwie i polityce postrzegane bywają jako zagrożenie. |
| --- | --- |

4.6.

Chociaż innowacje zawsze służyły całej wspólnocie ludzkiej i wnosiły tym samym decydujący wkład w dobrobyt i konkurencyjność, czasami napotykają one duże przeszkody społeczne i gospodarcze, gdyż nowości w gospodarce, handlu, społeczeństwie i polityce postrzegane bywają jako zagrożenie.

| 4.7. | Innowacje mogą rzeczywiście prowadzić do przełomów gospodarczych lub również społecznych, wyparcia poszczególnych gałęzi i firm, a przede wszystkim likwidowania miejsc pracy lub osłabienia panujących klas społecznych, a ich korzystny i użyteczny dla całego społeczeństwa potencjał może się w pełni ujawnić dopiero w dłuższej perspektywie. Przykładami są tu mechaniczne krosno, wprowadzenie partnerstwa społecznego, inżynieria genetyczna, Google i Amazon czy nowe technologie służące wykorzystywaniu energii ze źródeł odnawialnych. Ponadto zdolność dostosowywania się społeczeństw i gospodarek (cykle amortyzacji) może zostać narażona na szwank w wyniku zbyt szybkich przemian wynikających z innowacji. |
| --- | --- |

4.7.

Innowacje mogą rzeczywiście prowadzić do przełomów gospodarczych lub również społecznych, wyparcia poszczególnych gałęzi i firm, a przede wszystkim likwidowania miejsc pracy lub osłabienia panujących klas społecznych, a ich korzystny i użyteczny dla całego społeczeństwa potencjał może się w pełni ujawnić dopiero w dłuższej perspektywie. Przykładami są tu mechaniczne krosno, wprowadzenie partnerstwa społecznego, inżynieria genetyczna, Google i Amazon czy nowe technologie służące wykorzystywaniu energii ze źródeł odnawialnych. Ponadto zdolność dostosowywania się społeczeństw i gospodarek (cykle amortyzacji) może zostać narażona na szwank w wyniku zbyt szybkich przemian wynikających z innowacji.

| 4.8. | Związane z tym zaniepokojenie niektórych grup społecznych skłoniło Komisję do wprowadzenia (13) pojęcia „odpowiedzialnych badań i innowacji” („Responsible Research and Innovation”) (14). W związku z decydującymi dokonaniami w dziedzinie badań i innowacji jako motorem i podstawą dzisiejszego poziomu życia i wiedzy, a także podatnym gruntem o decydującej roli w historycznym procesie oświeceniowym, na którym narodziły się dominujące zasady i idee praw człowieka i rozdziału władz, Komitet uważa, że powyższa koncepcja jest myląca i jednostronna. Zaleca zatem, by przemyślano jej wpływ na społeczny wizerunek badań i innowacji. |
| --- | --- |

4.8.

Związane z tym zaniepokojenie niektórych grup społecznych skłoniło Komisję do wprowadzenia (13) pojęcia „odpowiedzialnych badań i innowacji” („Responsible Research and Innovation”) (14). W związku z decydującymi dokonaniami w dziedzinie badań i innowacji jako motorem i podstawą dzisiejszego poziomu życia i wiedzy, a także podatnym gruntem o decydującej roli w historycznym procesie oświeceniowym, na którym narodziły się dominujące zasady i idee praw człowieka i rozdziału władz, Komitet uważa, że powyższa koncepcja jest myląca i jednostronna. Zaleca zatem, by przemyślano jej wpływ na społeczny wizerunek badań i innowacji.

| 4.8.1. | Oczywiście badania i innowacje muszą być zgodne z obowiązującymi przepisami oraz z zasadami etycznymi. |
| --- | --- |

4.8.1.

Oczywiście badania i innowacje muszą być zgodne z obowiązującymi przepisami oraz z zasadami etycznymi.

| 4.8.2. | Powyższy wymóg dotyczy jednak również wszystkich innych obszarów działalności społecznej, czy to medycyny, gospodarki, dziennikarstwa, prawodawstwa, polityki czy też orzecznictwa. Dlatego zdaniem Komitetu niewłaściwe jest wyraźne powiązanie pojęcia odpowiedzialnej działalności wyłącznie z badaniami i innowacjami. |
| --- | --- |

4.8.2.

Powyższy wymóg dotyczy jednak również wszystkich innych obszarów działalności społecznej, czy to medycyny, gospodarki, dziennikarstwa, prawodawstwa, polityki czy też orzecznictwa. Dlatego zdaniem Komitetu niewłaściwe jest wyraźne powiązanie pojęcia odpowiedzialnej działalności wyłącznie z badaniami i innowacjami.

| 4.9. | Obok tych podstawowych przeszkód największą przeszkodą dla innowacyjnych nowych przedsiębiorstw są problemy z finansowaniem oraz wymóg przestrzegania przez nie w pełni przepisów europejskich, które nie są jednolite wewnątrz UE. |
| --- | --- |

4.9.

Obok tych podstawowych przeszkód największą przeszkodą dla innowacyjnych nowych przedsiębiorstw są problemy z finansowaniem oraz wymóg przestrzegania przez nie w pełni przepisów europejskich, które nie są jednolite wewnątrz UE.

| 4.9.1. | Dlatego też Komitet przypomina swoje zalecenie (15), aby nowo założonym przedsiębiorstwom, jeśli nie osiągnęły krytycznej wielkości, zapewnić okres karencji oraz dać swobodę działania przez pewien czas. Może to mieć miejsce w drodze klauzuli wyjątkowej, zwalniającej te firmy w tym początkowym okresie z większości zwyczajowych obciążeń administracyjnych oraz wszelkiego rodzaju przepisów, aby mogły najpierw dowieść swoich umiejętności technicznych i gospodarczych. |
| --- | --- |

4.9.1.

Dlatego też Komitet przypomina swoje zalecenie (15), aby nowo założonym przedsiębiorstwom, jeśli nie osiągnęły krytycznej wielkości, zapewnić okres karencji oraz dać swobodę działania przez pewien czas. Może to mieć miejsce w drodze klauzuli wyjątkowej, zwalniającej te firmy w tym początkowym okresie z większości zwyczajowych obciążeń administracyjnych oraz wszelkiego rodzaju przepisów, aby mogły najpierw dowieść swoich umiejętności technicznych i gospodarczych.

| 4.10. | Jak już podkreślano we wcześniejszych opiniach, do których Komitet odsyła w celu zapoznania się z dokładniejszymi zaleceniami, np. na temat innowacji społecznych, EKES wyraźnie popiera cel Komisji, jakim jest poprawa jakości ekosystemu innowacji w jak największym zakresie i stworzenie odpowiednich warunków ramowych, stymulujących do wprowadzania innowacji. Oznacza to przede wszystkim rozpoznanie i zniesienie przeszkód stojących na drodze innowacjom. |
| --- | --- |

4.10.

Jak już podkreślano we wcześniejszych opiniach, do których Komitet odsyła w celu zapoznania się z dokładniejszymi zaleceniami, np. na temat innowacji społecznych, EKES wyraźnie popiera cel Komisji, jakim jest poprawa jakości ekosystemu innowacji w jak największym zakresie i stworzenie odpowiednich warunków ramowych, stymulujących do wprowadzania innowacji. Oznacza to przede wszystkim rozpoznanie i zniesienie przeszkód stojących na drodze innowacjom.

| 4.10.1. | Szczegółowe przepisy i ograniczenia techniczne mogą się przeobrazić w ciasny gorset i przeszkodę dla innowacji. Ten aspekt trzeba uwzględnić np. w odniesieniu do szczegółowych przepisów Komisji dotyczących inicjatywy efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

4.10.1.

Szczegółowe przepisy i ograniczenia techniczne mogą się przeobrazić w ciasny gorset i przeszkodę dla innowacji. Ten aspekt trzeba uwzględnić np. w odniesieniu do szczegółowych przepisów Komisji dotyczących inicjatywy efektywności energetycznej.

| 4.10.2. | Wysiłki te muszą zmierzać do zagwarantowania także w przyszłości, w sposób trwały i w możliwie najwyższym stopniu, dobrobytu, zdrowia i bezpieczeństwa obywateli i konsumentów. |
| --- | --- |

4.10.2.

Wysiłki te muszą zmierzać do zagwarantowania także w przyszłości, w sposób trwały i w możliwie najwyższym stopniu, dobrobytu, zdrowia i bezpieczeństwa obywateli i konsumentów.

| 4.10.3. | Należy również zbadać na przykładach z przeszłości, czy zbyt sztywne stosowanie zasady przezorności, np. w dziedzinie ochrony praw konsumenta czy w ramach rozwijania nowych procedur medycznych, nie hamuje przypadkiem poszukiwania nowych, skutecznych rozwiązań. |
| --- | --- |

4.10.3.

Należy również zbadać na przykładach z przeszłości, czy zbyt sztywne stosowanie zasady przezorności, np. w dziedzinie ochrony praw konsumenta czy w ramach rozwijania nowych procedur medycznych, nie hamuje przypadkiem poszukiwania nowych, skutecznych rozwiązań.

| 4.11. | Zdaniem Komitetu wymaga to – mimo niekwestionowanych sukcesów europejskich w dziedzinie badań i rozwoju oraz w wielu gałęziach gospodarki – nie tylko urzeczywistnienia rynku wewnętrznego i europejskiej przestrzeni badawczej, lecz także zanalizowania głębszych przyczyn panowania w Europie – w porównaniu np. z USA czy niektórymi państwami azjatyckimi – mniej zachęcających warunków do innowacji. Dlaczego Google, Microsoft, Facebook czy Monsanto to firmy spoza Europy? Czemu nie wymyślimy lepszego Google czy Monsanto, lepiej odpowiadających potrzebom obywateli i powiązanych z polityką europejską? |
| --- | --- |

4.11.

Zdaniem Komitetu wymaga to – mimo niekwestionowanych sukcesów europejskich w dziedzinie badań i rozwoju oraz w wielu gałęziach gospodarki – nie tylko urzeczywistnienia rynku wewnętrznego i europejskiej przestrzeni badawczej, lecz także zanalizowania głębszych przyczyn panowania w Europie – w porównaniu np. z USA czy niektórymi państwami azjatyckimi – mniej zachęcających warunków do innowacji. Dlaczego Google, Microsoft, Facebook czy Monsanto to firmy spoza Europy? Czemu nie wymyślimy lepszego Google czy Monsanto, lepiej odpowiadających potrzebom obywateli i powiązanych z polityką europejską?

| 4.12. | Chodzi zatem o społeczne nastawienie, o niepostrzeganie innowacji głównie jako ryzyka czy wręcz zagrożenia, lecz jako szansę na dalszy postęp, na dodatkowe miejsca pracy, zwiększenie siły gospodarczej i konkurencyjności Europy oraz kształtowanie europejskiego modelu społecznego. Potrzebujemy nowej, lepszej równowagi między zachowaniem ostrożności a śmiałością przedsięwzięć, między podejmowaniem małego a dużego ryzyka, między uregulowaniami a swobodą działania. |
| --- | --- |

4.12.

Chodzi zatem o społeczne nastawienie, o niepostrzeganie innowacji głównie jako ryzyka czy wręcz zagrożenia, lecz jako szansę na dalszy postęp, na dodatkowe miejsca pracy, zwiększenie siły gospodarczej i konkurencyjności Europy oraz kształtowanie europejskiego modelu społecznego. Potrzebujemy nowej, lepszej równowagi między zachowaniem ostrożności a śmiałością przedsięwzięć, między podejmowaniem małego a dużego ryzyka, między uregulowaniami a swobodą działania.

Bruksela, dnia 11 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  COM(2010) 546 final.

1

(2)  Science as Public Culture, Jan Goliński, Cambridge University Press.

2

Science as Public Culture,

(3)  Np. Dz.U. C 132 z 3.5.2011, s. 39, Dz.U. C 181 z 21.6.2012, s. 111, Dz.U. C 44 z 15.2.2013, s. 88, Dz.U. C 76 z 14.3.2013, s. 31, Dz.U. C 76 z 14.3.2013, s. 43, Dz.U. C 341 z 21.11.2013, s. 35, Dz.U. C 67 z 6.3.2014, s. 132.

3

(4)  Zob. np. Clayton M. Christensen „The Innovator's Dilemma”, Harper Business.

4

(5)  Dz.U. C 132 z 3.5.2011, s. 39.

5

(6)  Zob. przypis 3.

6

(7)  Dz.U. C 218 z 11.9.2009, s. 8.

7

(8)  Dz.U. C 67 z 6.3.2014, s. 132.

8

(9)  Zob. Dz.U. C 218 z 11.9.2009, s. 8.

9

(10)  Zob. Dz.U. C 110 z 30.4.2004, s. 3 i ponownie Dz.U. C 76 z 14.3.2013, s. 31.

10

(11)  Komunikat prasowy Komisji z dnia 1 października 2014 r.

11

(12)  http://home.web.cern.ch/topics/birth-web

12

(13)  COM: „Towards Responsible Research and Innovation in the Information and Communication Technologies and Security Technologies Fields”, ISBN 978-92-79-20404-3.

13

(14)  Np. www.consider-project.eu.

14

(15)  Dz.U. C 132 z 3.5.2011, s. 39.

15

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/66 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/66

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Program sprawności i wydajności regulacyjnej (REFIT): aktualna sytuacja i perspektywa”

COM(2014) 368 final

(2015/C 230/10)

| Sprawozdawca: | : | Denis MEYNENT |
| --- | --- | --- |

Sprawozdawca:

:

Denis MEYNENT

Dnia 1 października 2014 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Program sprawności i wydajności regulacyjnej (REFIT): aktualna sytuacja i perspektywa”

COM(2014) 368 final.

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 19 listopada 2014 r.

Na 503. sesji plenarnej w dniach 10–11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z 10 grudnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 136 do 2 (4 osoby wstrzymały się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES przyjmuje do wiadomości stan realizacji programu REFIT opracowany przez Komisję. Wyraża zadowolenie, że Komisja stara się udoskonalić ten proces i jego narzędzia. Co do zasady, przypomina swe wcześniejsze opinie (1). |
| --- | --- |

1.1.

EKES przyjmuje do wiadomości stan realizacji programu REFIT opracowany przez Komisję. Wyraża zadowolenie, że Komisja stara się udoskonalić ten proces i jego narzędzia. Co do zasady, przypomina swe wcześniejsze opinie (1).

| 1.2. | EKES popiera zmniejszenie obciążeń nakładanych na małe i średnie przedsiębiorstwa oraz mikroprzedsiębiorstwa (test MŚP), a także obywateli, w przypadku gdy istnieją prostsze sposoby osiągnięcia celu, w jakim dane przepisy zostały wprowadzone. EKES przypomina jednak, że dobra administracja publiczna powinna dysponować odpowiednimi niezbędnymi danymi i informacjami pozwalającymi realizować określone kierunki polityki, kontrolować je i dokonywać ich oceny. |
| --- | --- |

1.2.

EKES popiera zmniejszenie obciążeń nakładanych na małe i średnie przedsiębiorstwa oraz mikroprzedsiębiorstwa (test MŚP), a także obywateli, w przypadku gdy istnieją prostsze sposoby osiągnięcia celu, w jakim dane przepisy zostały wprowadzone. EKES przypomina jednak, że dobra administracja publiczna powinna dysponować odpowiednimi niezbędnymi danymi i informacjami pozwalającymi realizować określone kierunki polityki, kontrolować je i dokonywać ich oceny.

| 1.3. | EKES przypomina, że zasada „najpierw myśl na małą skalę” (think small first) nie ma i nie może mieć na celu zwolnienia mikropodmiotów i MŚP ze stosowania prawodawstwa. Chodzi raczej o to, by w trakcie opracowywania przepisów uwzględnić fakt, że będą się one stosowały także do drobnych struktur. Nie może to jednak wpływać na realizację celów założonych w przepisach. |
| --- | --- |

1.3.

EKES przypomina, że zasada „najpierw myśl na małą skalę” (think small first) nie ma i nie może mieć na celu zwolnienia mikropodmiotów i MŚP ze stosowania prawodawstwa. Chodzi raczej o to, by w trakcie opracowywania przepisów uwzględnić fakt, że będą się one stosowały także do drobnych struktur. Nie może to jednak wpływać na realizację celów założonych w przepisach.

| 1.3.1. | EKES podkreśla, że stosowanie tej zasady nie może stać w sprzeczności z interesem ogólnym, zgodnie z którym obywatele, pracownicy i konsumenci powinni być chronieni przed zagrożeniami. |
| --- | --- |

1.3.1.

EKES podkreśla, że stosowanie tej zasady nie może stać w sprzeczności z interesem ogólnym, zgodnie z którym obywatele, pracownicy i konsumenci powinni być chronieni przed zagrożeniami.

| 1.4. | EKES jest bardzo zaniepokojony stwierdzonymi niedociągnięciami w przeprowadzaniu ocen skutków społecznych bądź ocen oddziaływania na środowisko i monitorowaniu skutków konsultacji. Komitet domaga się od Komisji większej przejrzystości i uzasadniania powodów, dla których dany środek lub proponowana regulacja są (bądź nie są) poddawane ocenie skutków lub analizie ex post. |
| --- | --- |

1.4.

EKES jest bardzo zaniepokojony stwierdzonymi niedociągnięciami w przeprowadzaniu ocen skutków społecznych bądź ocen oddziaływania na środowisko i monitorowaniu skutków konsultacji. Komitet domaga się od Komisji większej przejrzystości i uzasadniania powodów, dla których dany środek lub proponowana regulacja są (bądź nie są) poddawane ocenie skutków lub analizie ex post.

| 1.5. | EKES zwraca się do Komisji o zapewnienie zintegrowanej analizy i o większą równowagę między jej trzema wymiarami: gospodarczym, społecznym i środowiskowym. EKES sądzi, że cele Komisji zostaną osiągnięte jedynie pod warunkiem uwzględnienia wszystkich tych wymiarów, a także obaw wszystkich zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

1.5.

EKES zwraca się do Komisji o zapewnienie zintegrowanej analizy i o większą równowagę między jej trzema wymiarami: gospodarczym, społecznym i środowiskowym. EKES sądzi, że cele Komisji zostaną osiągnięte jedynie pod warunkiem uwzględnienia wszystkich tych wymiarów, a także obaw wszystkich zainteresowanych stron.

| 1.6. | Zdaniem EKES-u tworzenie inteligentnych regulacji nie zwalnia z konieczności przestrzegania przepisów dotyczących ochrony obywateli, konsumentów i pracowników, norm równości między kobietami i mężczyznami lub norm środowiskowych i nie może przeszkadzać w ich doskonaleniu. |
| --- | --- |

1.6.

Zdaniem EKES-u tworzenie inteligentnych regulacji nie zwalnia z konieczności przestrzegania przepisów dotyczących ochrony obywateli, konsumentów i pracowników, norm równości między kobietami i mężczyznami lub norm środowiskowych i nie może przeszkadzać w ich doskonaleniu.

| 1.7. | EKES uważa, że inteligentne przepisy powinny uwzględniać wymiar społeczny rynku wewnętrznego przewidziany w traktacie, w tym w chwili transpozycji umów negocjowanych w ramach europejskiego dialogu społecznego. |
| --- | --- |

1.7.

EKES uważa, że inteligentne przepisy powinny uwzględniać wymiar społeczny rynku wewnętrznego przewidziany w traktacie, w tym w chwili transpozycji umów negocjowanych w ramach europejskiego dialogu społecznego.

| 1.8. | EKES wzywa Komisję do uwzględniania w większym stopniu opinii wyrażonych w trakcie konsultacji i do uzasadnienia, w jaki sposób zostały one (bądź nie zostały) wzięte pod uwagę. W szerszym ujęciu EKES proponuje, by Komisja lepiej zorganizowała konsultacje w wymiarze instytucjonalnym i reprezentacyjnym przez wykorzystanie środków będących w dyspozycji przedstawicielskich organów doradczych lub organów wobec nich równorzędnych, funkcjonujących już na szczeblu europejskim, krajowym i regionalnym. |
| --- | --- |

1.8.

EKES wzywa Komisję do uwzględniania w większym stopniu opinii wyrażonych w trakcie konsultacji i do uzasadnienia, w jaki sposób zostały one (bądź nie zostały) wzięte pod uwagę. W szerszym ujęciu EKES proponuje, by Komisja lepiej zorganizowała konsultacje w wymiarze instytucjonalnym i reprezentacyjnym przez wykorzystanie środków będących w dyspozycji przedstawicielskich organów doradczych lub organów wobec nich równorzędnych, funkcjonujących już na szczeblu europejskim, krajowym i regionalnym.

| 1.9. | EKES zamierza pozytywnie odpowiedzieć na wystosowane przez Komisję ogólne zaproszenie do współpracy z partnerami społecznymi i społeczeństwem obywatelskim. Jest gotów aktywniej zaangażować się w ten program, bez uszczerbku dla innych form prowadzenia europejskiego dialogu społecznego. |
| --- | --- |

1.9.

EKES zamierza pozytywnie odpowiedzieć na wystosowane przez Komisję ogólne zaproszenie do współpracy z partnerami społecznymi i społeczeństwem obywatelskim. Jest gotów aktywniej zaangażować się w ten program, bez uszczerbku dla innych form prowadzenia europejskiego dialogu społecznego.

| 1.10. | EKES może poprzeć przeprowadzanie analiz ex post przez Komisję, pod warunkiem że będą one realizowane z pewnym dystansem. W przeciwnym razie REFIT byłby dla obywateli i przedsiębiorstw źródłem niestabilności i trwałego braku pewności prawa. |
| --- | --- |

1.10.

EKES może poprzeć przeprowadzanie analiz ex post przez Komisję, pod warunkiem że będą one realizowane z pewnym dystansem. W przeciwnym razie REFIT byłby dla obywateli i przedsiębiorstw źródłem niestabilności i trwałego braku pewności prawa.

| 1.11. | Komitet uważa, że Komisja zdobyła już doświadczenie niezbędne do ulepszenia omawianego procesu. EKES poprze wniosek Komisji dotyczący utworzenia nowej grupy wysokiego szczebla mającej wesprzeć przyszłe prace jedynie pod warunkiem wniesienia przez nią rzeczywistej wartości dodanej. |
| --- | --- |

1.11.

Komitet uważa, że Komisja zdobyła już doświadczenie niezbędne do ulepszenia omawianego procesu. EKES poprze wniosek Komisji dotyczący utworzenia nowej grupy wysokiego szczebla mającej wesprzeć przyszłe prace jedynie pod warunkiem wniesienia przez nią rzeczywistej wartości dodanej.

2.   Streszczenie dokumentu Komisji – Program sprawności i wydajności regulacyjnej: aktualna sytuacja i perspektywa

| 2.1. | Zgodnie ze swoimi poprzednimi komunikatami w sprawie REFIT (2) i w powiązaniu z komunikatami w sprawie „lepszego stanowienia prawa” (3) oraz „inteligentnych regulacji” Komisja Europejska przypomina, że działalność regulacyjna Unii Europejskiej odgrywa zasadniczą rolę we wspieraniu wzrostu gospodarczego i tworzeniu miejsc pracy. |
| --- | --- |

2.1.

Zgodnie ze swoimi poprzednimi komunikatami w sprawie REFIT (2) i w powiązaniu z komunikatami w sprawie „lepszego stanowienia prawa” (3) oraz „inteligentnych regulacji” Komisja Europejska przypomina, że działalność regulacyjna Unii Europejskiej odgrywa zasadniczą rolę we wspieraniu wzrostu gospodarczego i tworzeniu miejsc pracy.

| 2.2. | Komisja podkreśla, że ten rodzaj działalności UE wzbudza liczne oczekiwania, zarówno ze strony przedsiębiorców (równe reguły gry i ułatwianie konkurencyjności), jak i obywateli (ochrona ich interesów, zwłaszcza w odniesieniu do zdrowia i bezpieczeństwa, stanu środowiska naturalnego czy też prawa do prywatności). |
| --- | --- |

2.2.

Komisja podkreśla, że ten rodzaj działalności UE wzbudza liczne oczekiwania, zarówno ze strony przedsiębiorców (równe reguły gry i ułatwianie konkurencyjności), jak i obywateli (ochrona ich interesów, zwłaszcza w odniesieniu do zdrowia i bezpieczeństwa, stanu środowiska naturalnego czy też prawa do prywatności).

| 2.3. | Wyzwanie polega na zachowaniu prostoty tych przepisów. Wskazane jest, by nie wykraczać poza elementy niezbędne do osiągnięcia celów strategicznych i by unikać nakładania się regulacji. |
| --- | --- |

2.3.

Wyzwanie polega na zachowaniu prostoty tych przepisów. Wskazane jest, by nie wykraczać poza elementy niezbędne do osiągnięcia celów strategicznych i by unikać nakładania się regulacji.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | Komitet popiera ogólne cele programu REFIT określone przez Komisję i odsyła w szczególności do swoich opinii (4) w sprawie programu dotyczącego lepszego stanowienia prawa i inteligentnych regulacji, w tym reagowania na potrzeby małych i średnich przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

3.1.

Komitet popiera ogólne cele programu REFIT określone przez Komisję i odsyła w szczególności do swoich opinii (4) w sprawie programu dotyczącego lepszego stanowienia prawa i inteligentnych regulacji, w tym reagowania na potrzeby małych i średnich przedsiębiorstw.

| 3.2. | EKES opowiada się za zmniejszeniem obciążeń i ciężarów odczuwanych przez małe i średnie przedsiębiorstwa, mikroprzedsiębiorstwa i obywateli. Komisja powinna faktycznie skupić się raczej na jakości niż na ilości i przyznać pierwszeństwo ograniczeniu obciążeń administracyjnych – postrzeganych jako kosztowne dla przedsiębiorstw i hamujące ich konkurencyjność – a także innowacyjności i tworzeniu miejsc pracy. Oczywiste jest, że należy tego dokonać z uwzględnieniem celu i powodu wprowadzenia określonych obowiązków. |
| --- | --- |

3.2.

EKES opowiada się za zmniejszeniem obciążeń i ciężarów odczuwanych przez małe i średnie przedsiębiorstwa, mikroprzedsiębiorstwa i obywateli. Komisja powinna faktycznie skupić się raczej na jakości niż na ilości i przyznać pierwszeństwo ograniczeniu obciążeń administracyjnych – postrzeganych jako kosztowne dla przedsiębiorstw i hamujące ich konkurencyjność – a także innowacyjności i tworzeniu miejsc pracy. Oczywiste jest, że należy tego dokonać z uwzględnieniem celu i powodu wprowadzenia określonych obowiązków.

| 3.3. | Należy unikać wymagania nadmiernych ilości informacji, ale na potrzeby dobrego zarządzania trzeba dysponować odpowiednimi niezbędnymi danymi i informacjami pozwalającymi realizować określone kierunki polityki, kontrolować je i dokonywać ich oceny. |
| --- | --- |

3.3.

Należy unikać wymagania nadmiernych ilości informacji, ale na potrzeby dobrego zarządzania trzeba dysponować odpowiednimi niezbędnymi danymi i informacjami pozwalającymi realizować określone kierunki polityki, kontrolować je i dokonywać ich oceny.

| 3.4. | EKES zgadza się z opinią Komisji, że potrzeba pewności i przewidywalności prawa stanowi argument przeciw rozwiązaniom krótkoterminowym. Dlatego uważa, że wszelkie zmiany prawodawstwa należy dokładnie rozważyć i uwzględnić w perspektywie długoterminowej, by zapewnić przewidywalność, pewność prawa i przejrzystość. |
| --- | --- |

3.4.

EKES zgadza się z opinią Komisji, że potrzeba pewności i przewidywalności prawa stanowi argument przeciw rozwiązaniom krótkoterminowym. Dlatego uważa, że wszelkie zmiany prawodawstwa należy dokładnie rozważyć i uwzględnić w perspektywie długoterminowej, by zapewnić przewidywalność, pewność prawa i przejrzystość.

| 3.5. | EKES przypomina, że inteligentne regulacje nie zwalniają z obowiązku przestrzegania przepisów dotyczących ochrony obywateli, konsumentów i pracowników („ani nie powinny podważać praw pracowników, ani ograniczać ich podstawowego poziomu ochrony, zwłaszcza w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy” (5)), standardów równości płci czy też norm ochrony środowiska. Inteligentne regulacje powinny pozwolić na zmiany i ulepszenia. |
| --- | --- |

3.5.

EKES przypomina, że inteligentne regulacje nie zwalniają z obowiązku przestrzegania przepisów dotyczących ochrony obywateli, konsumentów i pracowników („ani nie powinny podważać praw pracowników, ani ograniczać ich podstawowego poziomu ochrony, zwłaszcza w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy” (5)), standardów równości płci czy też norm ochrony środowiska. Inteligentne regulacje powinny pozwolić na zmiany i ulepszenia.

| 3.6. | W tym kontekście EKES wyraża zadowolenie z faktu, że Komisja potwierdza, iż program REFIT nie kwestionuje ustalonych celów strategicznych ani nie jest realizowany kosztem zdrowia i bezpieczeństwa obywateli, konsumentów, pracowników lub środowiska. EKES podkreśla jednak, że nie chodzi tu tylko o unikanie działań szkodliwych dla zdrowia obywateli, lecz o czuwanie nad tym, by działać na rzecz interesu ogólnego i odpowiedniej ochrony obywateli przed wszelkiego rodzaju ryzykiem, na jakie są narażeni, czy to związanym ze zdrowiem, czy też mającym inny charakter. Rada Europejska na posiedzeniu w dniach 26 i 27 czerwca 2014 r. i Parlament Europejski na sesji w dniu 4 lutego 2014 r. wyraziły podobne uwagi (6). |
| --- | --- |

3.6.

W tym kontekście EKES wyraża zadowolenie z faktu, że Komisja potwierdza, iż program REFIT nie kwestionuje ustalonych celów strategicznych ani nie jest realizowany kosztem zdrowia i bezpieczeństwa obywateli, konsumentów, pracowników lub środowiska. EKES podkreśla jednak, że nie chodzi tu tylko o unikanie działań szkodliwych dla zdrowia obywateli, lecz o czuwanie nad tym, by działać na rzecz interesu ogólnego i odpowiedniej ochrony obywateli przed wszelkiego rodzaju ryzykiem, na jakie są narażeni, czy to związanym ze zdrowiem, czy też mającym inny charakter. Rada Europejska na posiedzeniu w dniach 26 i 27 czerwca 2014 r. i Parlament Europejski na sesji w dniu 4 lutego 2014 r. wyraziły podobne uwagi (6).

| 3.7. | EKES uważa, że inteligentne przepisy powinny uwzględniać wymiar społeczny rynku wewnętrznego przewidziany w traktacie, w tym w chwili transpozycji umów negocjowanych z partnerami społecznymi w ramach europejskiego dialogu społecznego. |
| --- | --- |

3.7.

EKES uważa, że inteligentne przepisy powinny uwzględniać wymiar społeczny rynku wewnętrznego przewidziany w traktacie, w tym w chwili transpozycji umów negocjowanych z partnerami społecznymi w ramach europejskiego dialogu społecznego.

| 3.8. | Zdaniem EKES-u REFIT ma być – zgodnie z zamiarem Komisji – celem, do którego wspólnie dąży się na szczeblu UE, poszczególnych państw, partnerów społecznych i innych zainteresowanych stron. Należy koniecznie budować zaufanie i unikać jakichkolwiek nieporozumień co do celów programu. Pewne zapowiedziane lub podjęte środki (7) faktycznie wzbudziły nieufność niektórych zainteresowanych stron i obywateli. |
| --- | --- |

3.8.

Zdaniem EKES-u REFIT ma być – zgodnie z zamiarem Komisji – celem, do którego wspólnie dąży się na szczeblu UE, poszczególnych państw, partnerów społecznych i innych zainteresowanych stron. Należy koniecznie budować zaufanie i unikać jakichkolwiek nieporozumień co do celów programu. Pewne zapowiedziane lub podjęte środki (7) faktycznie wzbudziły nieufność niektórych zainteresowanych stron i obywateli.

| 3.9. | EKES sądzi, że cele Komisji zostaną osiągnięte jedynie pod warunkiem uwzględnienia wszystkich obaw wszystkich zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

3.9.

EKES sądzi, że cele Komisji zostaną osiągnięte jedynie pod warunkiem uwzględnienia wszystkich obaw wszystkich zainteresowanych stron.

4.   Wdrożenie programu

| 4.1. | EKES przyjmuje do wiadomości stan realizacji programu REFIT. Wyraża szczególne zadowolenie w związku z dążeniem Komisji do ulepszenia instrumentów, między innymi przez przeprowadzenie konsultacji w sprawie ocen skutków oraz w sprawie samego procesu konsultacji. Bardzo istotne jest, by te elementy horyzontalne programu nie dawały podstaw do żadnej krytyki. |
| --- | --- |

4.1.

EKES przyjmuje do wiadomości stan realizacji programu REFIT. Wyraża szczególne zadowolenie w związku z dążeniem Komisji do ulepszenia instrumentów, między innymi przez przeprowadzenie konsultacji w sprawie ocen skutków oraz w sprawie samego procesu konsultacji. Bardzo istotne jest, by te elementy horyzontalne programu nie dawały podstaw do żadnej krytyki.

| 4.2. | Nałożenie się analiz ex post i ocen skutków nie może powodować, że nie dojdzie do rzeczywistego stosowania przyjętych demokratycznie zasad. EKES może poprzeć przeprowadzanie analiz ex post przez Komisję pod warunkiem że będą one realizowane z pewnym dystansem. Ocena ex post ma bowiem sens tylko pod warunkiem, że upłynie kilka lat między terminem transpozycji przepisu do prawa krajowego a jego oceną ex post. W przeciwnym razie REFIT byłby dla obywateli i przedsiębiorstw źródłem niestabilności i trwałego braku pewności prawa. |
| --- | --- |

4.2.

Nałożenie się analiz ex post i ocen skutków nie może powodować, że nie dojdzie do rzeczywistego stosowania przyjętych demokratycznie zasad. EKES może poprzeć przeprowadzanie analiz ex post przez Komisję pod warunkiem że będą one realizowane z pewnym dystansem. Ocena ex post ma bowiem sens tylko pod warunkiem, że upłynie kilka lat między terminem transpozycji przepisu do prawa krajowego a jego oceną ex post. W przeciwnym razie REFIT byłby dla obywateli i przedsiębiorstw źródłem niestabilności i trwałego braku pewności prawa.

| 4.3. | EKES wyraża zadowolenie w związku z wielokrotnym podkreślaniem przez Komisję konieczności angażowania partnerów społecznych, społeczeństwa obywatelskiego i MŚP. Stwierdza, że do tej pory chodziło bardziej o deklarację co do zasady niż o zorganizowaną praktykę mającą na celu omówienie i uwzględnienie przedstawianych propozycji. |
| --- | --- |

4.3.

EKES wyraża zadowolenie w związku z wielokrotnym podkreślaniem przez Komisję konieczności angażowania partnerów społecznych, społeczeństwa obywatelskiego i MŚP. Stwierdza, że do tej pory chodziło bardziej o deklarację co do zasady niż o zorganizowaną praktykę mającą na celu omówienie i uwzględnienie przedstawianych propozycji.

| 4.3.1. | EKES uważa także, że niezbędne jest włączenie struktur przedstawicielskich społeczeństwa obywatelskiego, związków zawodowych i MŚP oraz zasięganie ich opinii jak najwłaściwszymi kanałami. |
| --- | --- |

4.3.1.

EKES uważa także, że niezbędne jest włączenie struktur przedstawicielskich społeczeństwa obywatelskiego, związków zawodowych i MŚP oraz zasięganie ich opinii jak najwłaściwszymi kanałami.

4.4.   Oceny skutków

| 4.4.1. | Sprawozdania Rady ds. Ocen Skutków (8) za 2012 i 2013 r. ujawniły luki proceduralne i wysiłki podejmowane w celu poprawy tej sytuacji.
  Zwrócono w nich między innymi uwagę na następujące kwestie:






  — | znaczna liczba ocen skutków nie uwzględnia w sposób prawidłowy różnych opinii wyrażanych podczas konsultacji lub czyni to w sposób nieobiektywny, |
| --- | --- | --- |

4.4.1.

Sprawozdania Rady ds. Ocen Skutków (8) za 2012 i 2013 r. ujawniły luki proceduralne i wysiłki podejmowane w celu poprawy tej sytuacji.

Zwrócono w nich między innymi uwagę na następujące kwestie:

—

znaczna liczba ocen skutków nie uwzględnia w sposób prawidłowy różnych opinii wyrażanych podczas konsultacji lub czyni to w sposób nieobiektywny,

| — | konieczne są dalsze wysiłki, w szczególności dotyczące uwzględniania rzeczywiście alternatywnych rozwiązań (przejrzystość, uzasadnienie, proporcjonalność) i dostarczanie wystarczająco szczegółowych informacji na temat wszystkich wariantów (a nie tylko preferowanych opcji), |
| --- | --- |

—

konieczne są dalsze wysiłki, w szczególności dotyczące uwzględniania rzeczywiście alternatywnych rozwiązań (przejrzystość, uzasadnienie, proporcjonalność) i dostarczanie wystarczająco szczegółowych informacji na temat wszystkich wariantów (a nie tylko preferowanych opcji),

| — | niepokój budzi jakość oceny skutków społecznych (pozytywnych lub negatywnych), podobnie jak zakres i dogłębność oceny oddziaływania na środowisko, |
| --- | --- |

—

niepokój budzi jakość oceny skutków społecznych (pozytywnych lub negatywnych), podobnie jak zakres i dogłębność oceny oddziaływania na środowisko,

| — | należy koniecznie dokonywać ocen ex post obowiązującego prawodawstwa lub programów UE, |
| --- | --- |

—

należy koniecznie dokonywać ocen ex post obowiązującego prawodawstwa lub programów UE,

| — | należy zobowiązać się do przeprowadzania zintegrowanej oceny skutków gospodarczych, społecznych i środowiskowych. |
| --- | --- |

—

należy zobowiązać się do przeprowadzania zintegrowanej oceny skutków gospodarczych, społecznych i środowiskowych.

| 4.4.2. | W sprawozdaniu z 2013 r. Rada ds. Ocen Skutków odnotowała znaczące zmniejszenie liczby opinii dotyczących skutków dla MŚP i mikropodmiotów. Uzasadniła to większym uwzględnianiem tych opinii przez Komisję, zwłaszcza w odniesieniu do stosowania wobec mikropodmiotów zasady odwrócenia ciężaru dowodu. Rada ds. Ocen Skutków podkreśliła, że liczba analiz dotyczących skutków dla konkurencyjności znacznie wzrosła w porównaniu z 2012 r. (o ponad 30 %). Wskazała też ponownie na brak przejrzystości, jeśli chodzi o wyrażane podczas konsultacji opinie i stanowiska krytyczne, jak również na potrzebę wyjaśnienia, w jaki sposób zostały uwzględnione zgłaszane obawy. |
| --- | --- |

4.4.2.

W sprawozdaniu z 2013 r. Rada ds. Ocen Skutków odnotowała znaczące zmniejszenie liczby opinii dotyczących skutków dla MŚP i mikropodmiotów. Uzasadniła to większym uwzględnianiem tych opinii przez Komisję, zwłaszcza w odniesieniu do stosowania wobec mikropodmiotów zasady odwrócenia ciężaru dowodu. Rada ds. Ocen Skutków podkreśliła, że liczba analiz dotyczących skutków dla konkurencyjności znacznie wzrosła w porównaniu z 2012 r. (o ponad 30 %). Wskazała też ponownie na brak przejrzystości, jeśli chodzi o wyrażane podczas konsultacji opinie i stanowiska krytyczne, jak również na potrzebę wyjaśnienia, w jaki sposób zostały uwzględnione zgłaszane obawy.

| 4.4.3. | EKES wyraża zadowolenie w związku z dążeniem Komisji i Rady ds. Ocen Skutków do poprawy jakości tego procesu. EKES zauważa, że oceny skutków w odniesieniu do MŚP i mikropodmiotów są znacznie lepiej uwzględniane niż w przeszłości, co jest zgodne z zaleceniami sformułowanymi w jego wcześniejszych opiniach: w sprawie Small Business Act, zasady think small first i „testu MŚP”. EKES podkreśla, że wysiłki te należy kontynuować. Przypomina też, że zasada think small first nie ma i nie może mieć na celu zwolnienia mikropodmiotów i MŚP ze stosowania prawodawstwa. Chodzi raczej o uwzględnienie w trakcie opracowywania przepisów faktu, że będą się one stosować także do drobnych struktur. Nie może to jednak wpływać na realizację celów założonych w przepisach. EKES uważa, że zasady te nie mogą być uzasadnieniem stosowania danych przepisów w zależności od wielkości przedsiębiorstwa. Nie mogą one również stać w sprzeczności z interesem ogólnym, zgodnie z którym obywatele, pracownicy i konsumenci powinni być chronieni przed zagrożeniami. |
| --- | --- |

4.4.3.

EKES wyraża zadowolenie w związku z dążeniem Komisji i Rady ds. Ocen Skutków do poprawy jakości tego procesu. EKES zauważa, że oceny skutków w odniesieniu do MŚP i mikropodmiotów są znacznie lepiej uwzględniane niż w przeszłości, co jest zgodne z zaleceniami sformułowanymi w jego wcześniejszych opiniach: w sprawie Small Business Act, zasady think small first i „testu MŚP”. EKES podkreśla, że wysiłki te należy kontynuować. Przypomina też, że zasada think small first nie ma i nie może mieć na celu zwolnienia mikropodmiotów i MŚP ze stosowania prawodawstwa. Chodzi raczej o uwzględnienie w trakcie opracowywania przepisów faktu, że będą się one stosować także do drobnych struktur. Nie może to jednak wpływać na realizację celów założonych w przepisach. EKES uważa, że zasady te nie mogą być uzasadnieniem stosowania danych przepisów w zależności od wielkości przedsiębiorstwa. Nie mogą one również stać w sprzeczności z interesem ogólnym, zgodnie z którym obywatele, pracownicy i konsumenci powinni być chronieni przed zagrożeniami.

| 4.4.4. | EKES jest ponadto bardzo zaniepokojony niektórymi wspominanymi wyżej ustaleniami. Stwierdza, że oprócz ocen skutków w dziedzinie gospodarczej, społecznej i środowiskowej opisywane są różne inne wymiary (9). Tymczasem Rada ds. Ocen Skutków uważa, że jakość ocen dotyczących wymiaru społecznego i środowiskowego pozostawia niekiedy wiele do życzenia. EKES pragnie zatem mieć pewność, że Komisja dysponuje środkami umożliwiającymi jednoczesne przeprowadzenie wszystkich tych ocen bez uszczerbku dla deklarowanej jakości, równowagi, celów, narzędzi pomiaru i parametrów. |
| --- | --- |

4.4.4.

EKES jest ponadto bardzo zaniepokojony niektórymi wspominanymi wyżej ustaleniami. Stwierdza, że oprócz ocen skutków w dziedzinie gospodarczej, społecznej i środowiskowej opisywane są różne inne wymiary (9). Tymczasem Rada ds. Ocen Skutków uważa, że jakość ocen dotyczących wymiaru społecznego i środowiskowego pozostawia niekiedy wiele do życzenia. EKES pragnie zatem mieć pewność, że Komisja dysponuje środkami umożliwiającymi jednoczesne przeprowadzenie wszystkich tych ocen bez uszczerbku dla deklarowanej jakości, równowagi, celów, narzędzi pomiaru i parametrów.

| 4.4.5. | Ponadto nie jest jasne, dlaczego niektóre projekty lub wnioski nie są poddawane ocenie skutków, w szczególności w obszarze Ecofin (dwupak, sześciopak). Potęguje to wrażenie niektórych zainteresowanych stron, że proces ten jest bardziej ukierunkowany na aspekty gospodarcze (i konkurencyjność) niż na dwa pozostałe filary. Jak podkreśla Komisja, cel dotyczący uproszczenia musi być realizowany i podzielany przez wszystkich oraz oparty na solidnych i wiarygodnych analizach. |
| --- | --- |

4.4.5.

Ponadto nie jest jasne, dlaczego niektóre projekty lub wnioski nie są poddawane ocenie skutków, w szczególności w obszarze Ecofin (dwupak, sześciopak). Potęguje to wrażenie niektórych zainteresowanych stron, że proces ten jest bardziej ukierunkowany na aspekty gospodarcze (i konkurencyjność) niż na dwa pozostałe filary. Jak podkreśla Komisja, cel dotyczący uproszczenia musi być realizowany i podzielany przez wszystkich oraz oparty na solidnych i wiarygodnych analizach.

| 4.4.6. | EKES wzywa Komisję, by:






  — | postępowała w sposób bardziej przejrzysty i uzasadniała powody, dla których dany środek lub proponowana regulacja są bądź nie są poddane ocenie skutków, |
| --- | --- | --- |

4.4.6.

EKES wzywa Komisję, by:

—

postępowała w sposób bardziej przejrzysty i uzasadniała powody, dla których dany środek lub proponowana regulacja są bądź nie są poddane ocenie skutków,

| — | czuwała nad uwzględnieniem interesu ogólnego, |
| --- | --- |

—

czuwała nad uwzględnieniem interesu ogólnego,

| — | podjęła konkretne działania, by lepiej uwzględniać wszystkie trzy wymiary (gospodarczy, społeczny i środowiskowy) w zrównoważony i zintegrowany sposób i by zapewnić wysoką jakość ocen na tym poziomie, |
| --- | --- |

—

podjęła konkretne działania, by lepiej uwzględniać wszystkie trzy wymiary (gospodarczy, społeczny i środowiskowy) w zrównoważony i zintegrowany sposób i by zapewnić wysoką jakość ocen na tym poziomie,

| — | lepiej uwzględniała opinie wyrażone w trakcie konsultacji i uzasadniała, w jaki sposób zostały (bądź nie zostały) wzięte pod uwagę. |
| --- | --- |

—

lepiej uwzględniała opinie wyrażone w trakcie konsultacji i uzasadniała, w jaki sposób zostały (bądź nie zostały) wzięte pod uwagę.

| 4.4.7. | EKES ubolewa nad tym, że w komunikacie Komisji Europejskiej nie ma jednoznacznego odniesienia do jego roli jako organu doradczego społeczeństwa obywatelskiego, który wydaje opinie na temat kluczowych aspektów prawodawstwa UE. Komitet zamierza pozytywnie zareagować na wezwanie do ogólniejszej współpracy wystosowane przez Komisję do partnerów społecznych i do społeczeństwa obywatelskiego. W związku z tym jest gotów aktywniej współpracować w celu ulepszenia procedury w drodze konsultacji lub dzielenia się wiedzą fachową. |
| --- | --- |

4.4.7.

EKES ubolewa nad tym, że w komunikacie Komisji Europejskiej nie ma jednoznacznego odniesienia do jego roli jako organu doradczego społeczeństwa obywatelskiego, który wydaje opinie na temat kluczowych aspektów prawodawstwa UE. Komitet zamierza pozytywnie zareagować na wezwanie do ogólniejszej współpracy wystosowane przez Komisję do partnerów społecznych i do społeczeństwa obywatelskiego. W związku z tym jest gotów aktywniej współpracować w celu ulepszenia procedury w drodze konsultacji lub dzielenia się wiedzą fachową.

4.5.   Proces konsultacji

| 4.5.1. | Komisja podkreśla kluczową rolę, jaką w omawianym procesie odgrywają konsultacje z zainteresowanymi stronami, ale wyniki tych konsultacji nie zawsze są brane pod uwagę. Ponadto wskaźnik odpowiedzi na otwarte konsultacje inicjowane przez Komisję, kwestia reprezentatywności respondentów, a co za tym idzie, kwestia znikomej niekiedy reprezentatywności odpowiedzi, przyczyniają się do obniżania jakości tego procesu. EKES zastanawia się, czy taki stan rzeczy nie wynika z mnożenia konsultacji oraz z tego, że udzielanie na nie odpowiedzi na podstawie pełnej znajomości faktów wymaga środków, czasu i dyspozycyjności. Ponadto sposób formułowania pytań może czasem sugerować odpowiedzi, co z kolei może wzbudzać wątpliwości co do obiektywizmu i bezstronności tego procesu. |
| --- | --- |

4.5.1.

Komisja podkreśla kluczową rolę, jaką w omawianym procesie odgrywają konsultacje z zainteresowanymi stronami, ale wyniki tych konsultacji nie zawsze są brane pod uwagę. Ponadto wskaźnik odpowiedzi na otwarte konsultacje inicjowane przez Komisję, kwestia reprezentatywności respondentów, a co za tym idzie, kwestia znikomej niekiedy reprezentatywności odpowiedzi, przyczyniają się do obniżania jakości tego procesu. EKES zastanawia się, czy taki stan rzeczy nie wynika z mnożenia konsultacji oraz z tego, że udzielanie na nie odpowiedzi na podstawie pełnej znajomości faktów wymaga środków, czasu i dyspozycyjności. Ponadto sposób formułowania pytań może czasem sugerować odpowiedzi, co z kolei może wzbudzać wątpliwości co do obiektywizmu i bezstronności tego procesu.

| 4.5.2. | „Konsultacja” jest podstawą wysokiej jakości wniosków legislacyjnych opartych na wiarygodnych danych. Wczesna i odpowiednia konsultacja z przedsiębiorstwami, w szczególności MŚP, i ich przedstawicielami umożliwia podjęcie decyzji na podstawie analizy faktów, doświadczeń i poglądów podmiotów, do których kierowane są przepisy i które są zaangażowane w ich realizację. To samo odnosi się do różnych organizacji reprezentujących obywateli (pracowników i osób korzystających ze świadczeń socjalnych, konsumentów itp.). |
| --- | --- |

4.5.2.

„Konsultacja” jest podstawą wysokiej jakości wniosków legislacyjnych opartych na wiarygodnych danych. Wczesna i odpowiednia konsultacja z przedsiębiorstwami, w szczególności MŚP, i ich przedstawicielami umożliwia podjęcie decyzji na podstawie analizy faktów, doświadczeń i poglądów podmiotów, do których kierowane są przepisy i które są zaangażowane w ich realizację. To samo odnosi się do różnych organizacji reprezentujących obywateli (pracowników i osób korzystających ze świadczeń socjalnych, konsumentów itp.).

| 4.5.3. | EKES domaga się przyznania absolutnego priorytetu partnerom społecznym i zainteresowanym organizacjom pośredniczącym. Konsultowanie się z MŚP i konsumentami w bezpośredni i indywidualny sposób okazało się nieskuteczne, niereprezentatywne i ograniczone do jednostkowych przypadków. Zainteresowane organizacje muszą ponadto mieć rzeczywistą możliwość udziału w przygotowywaniu konsultacji i kwestionariuszy. |
| --- | --- |

4.5.3.

EKES domaga się przyznania absolutnego priorytetu partnerom społecznym i zainteresowanym organizacjom pośredniczącym. Konsultowanie się z MŚP i konsumentami w bezpośredni i indywidualny sposób okazało się nieskuteczne, niereprezentatywne i ograniczone do jednostkowych przypadków. Zainteresowane organizacje muszą ponadto mieć rzeczywistą możliwość udziału w przygotowywaniu konsultacji i kwestionariuszy.

| 4.5.4. | W związku z tym EKES zastanawia się, czy nie byłoby wskazane lepsze zorganizowanie tych konsultacji w wymiarze instytucjonalnym i przedstawicielskim, przy wykorzystaniu zasobów już istniejących reprezentatywnych organów konsultacyjnych, a także, w razie potrzeby, stworzenie innych organów. |
| --- | --- |

4.5.4.

W związku z tym EKES zastanawia się, czy nie byłoby wskazane lepsze zorganizowanie tych konsultacji w wymiarze instytucjonalnym i przedstawicielskim, przy wykorzystaniu zasobów już istniejących reprezentatywnych organów konsultacyjnych, a także, w razie potrzeby, stworzenie innych organów.

| 4.5.5. | EKES proponuje, by punktem wyjścia tych konsultacji były organy przedstawicielskie działające na szczeblu zarówno Unii, jak i państw członkowskich. Przypomina, że w wypadku braku takich możliwości istnieją inne struktury konsultacyjne, które mogą spełnić tę rolę. |
| --- | --- |

4.5.5.

EKES proponuje, by punktem wyjścia tych konsultacji były organy przedstawicielskie działające na szczeblu zarówno Unii, jak i państw członkowskich. Przypomina, że w wypadku braku takich możliwości istnieją inne struktury konsultacyjne, które mogą spełnić tę rolę.

| 4.5.6. | EKES zaleca, by korzystać z wiedzy fachowej oraz potencjału europejskich federacji pracodawców, przedsiębiorstw, związków zawodowych i organizacji pozarządowych, i by to raczej im powierzać zadanie przeprowadzania koniecznych sondaży i badań, niż polegać na prywatnych konsultantach. |
| --- | --- |

4.5.6.

EKES zaleca, by korzystać z wiedzy fachowej oraz potencjału europejskich federacji pracodawców, przedsiębiorstw, związków zawodowych i organizacji pozarządowych, i by to raczej im powierzać zadanie przeprowadzania koniecznych sondaży i badań, niż polegać na prywatnych konsultantach.

| 4.5.7. | EKES jest w każdym razie gotów wywiązać się ze swoich obowiązków w tym zakresie, bez uszczerbku dla innych form prowadzenia europejskiego dialogu społecznego. |
| --- | --- |

4.5.7.

EKES jest w każdym razie gotów wywiązać się ze swoich obowiązków w tym zakresie, bez uszczerbku dla innych form prowadzenia europejskiego dialogu społecznego.

5.   Uwagi szczegółowe

| 5.1. | EKES uważa, że program REFIT powinien być ambitny, a jednocześnie prosty, jasny i przejrzysty. |
| --- | --- |

5.1.

EKES uważa, że program REFIT powinien być ambitny, a jednocześnie prosty, jasny i przejrzysty.

| 5.2. | Mnogość nazw agend i programów (lepsze stanowienie prawa, inteligentne regulacje, think small first itp.) doprowadziła do pewnej dezorientacji. |
| --- | --- |

5.2.

Mnogość nazw agend i programów (lepsze stanowienie prawa, inteligentne regulacje, think small first itp.) doprowadziła do pewnej dezorientacji.

Należy uściślić hierarchię tych programów i projektów, a także ich wzajemne powiązania, by obywatele lepiej rozumieli, do kogo są adresowane.

| 5.3. | Mnożenie się podmiotów zaangażowanych w ten proces, a także sieci konsultacji i kanałów rozpatrywania wniosków szkodzi przejrzystości operacji. |
| --- | --- |

5.3.

Mnożenie się podmiotów zaangażowanych w ten proces, a także sieci konsultacji i kanałów rozpatrywania wniosków szkodzi przejrzystości operacji.

| 5.4. | Zgodnie z tą samą logiką skuteczności i przejrzystości, a także biorąc pod uwagę istniejące mechanizmy, w tym na szczeblu Parlamentu Europejskiego, EKES poprze wniosek Komisji dotyczący utworzenia nowej grupy wysokiego szczebla mającej wesprzeć przyszłe prace jedynie pod warunkiem wniesienia przez nią rzeczywistej wartości dodanej. Komitet uważa w istocie, że Komisja zdobyła już doświadczenie niezbędne do usprawnienia omawianego procesu. |
| --- | --- |

5.4.

Zgodnie z tą samą logiką skuteczności i przejrzystości, a także biorąc pod uwagę istniejące mechanizmy, w tym na szczeblu Parlamentu Europejskiego, EKES poprze wniosek Komisji dotyczący utworzenia nowej grupy wysokiego szczebla mającej wesprzeć przyszłe prace jedynie pod warunkiem wniesienia przez nią rzeczywistej wartości dodanej. Komitet uważa w istocie, że Komisja zdobyła już doświadczenie niezbędne do usprawnienia omawianego procesu.

| 5.5. | EKES odnotowuje, że według Komisji oceny skutków powinny być przeprowadzane na wszystkich etapach procesu legislacyjnego, w tym w odniesieniu do zmian wprowadzanych przez współprawodawców. W systemie, który opiera się na dwóch współprawodawcach i w którym regułą jest dążenie do kompromisu, nie wydaje się właściwe, aby jeden z nich miał ostatnie słowo w kwestii oceny skutków (ryzyko zniekształcenia zasad ustanowionych w Traktacie w odniesieniu do podejmowania decyzji). |
| --- | --- |

5.5.

EKES odnotowuje, że według Komisji oceny skutków powinny być przeprowadzane na wszystkich etapach procesu legislacyjnego, w tym w odniesieniu do zmian wprowadzanych przez współprawodawców. W systemie, który opiera się na dwóch współprawodawcach i w którym regułą jest dążenie do kompromisu, nie wydaje się właściwe, aby jeden z nich miał ostatnie słowo w kwestii oceny skutków (ryzyko zniekształcenia zasad ustanowionych w Traktacie w odniesieniu do podejmowania decyzji).

| 5.6. | EKES przypomina ponadto, że cel programu REFIT związany jest również ze stosowaniem prawa w UE. Wytyczne Komisji w sprawie oceny skutków przewidują także rozważenie, czy w pewnych przypadkach skuteczne stosowanie prawa mogłoby nie rozwiązywać poruszonego problemu. |
| --- | --- |

5.6.

EKES przypomina ponadto, że cel programu REFIT związany jest również ze stosowaniem prawa w UE. Wytyczne Komisji w sprawie oceny skutków przewidują także rozważenie, czy w pewnych przypadkach skuteczne stosowanie prawa mogłoby nie rozwiązywać poruszonego problemu.

| 5.7. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wysiłki Komisji mające na celu wspieranie i monitorowanie skutecznej transpozycji dyrektyw w państwach członkowskich. Zwraca uwagę na ustalenia 30. sprawozdania rocznego Komisji z kontroli stosowania prawa UE (10). W sprawozdaniu stwierdzono, że opóźnienia i uchybienia dotyczą przede wszystkim dziedziny środowiska, transportu oraz podatków. EKES wyraża zaniepokojenie w związku z tym, że w 2012 r. problemy dotyczyły przede wszystkim – w porządku malejącym – transportu, zdrowia, konsumentów, środowiska, rynku wewnętrznego i usług. |
| --- | --- |

5.7.

EKES z zadowoleniem przyjmuje wysiłki Komisji mające na celu wspieranie i monitorowanie skutecznej transpozycji dyrektyw w państwach członkowskich. Zwraca uwagę na ustalenia 30. sprawozdania rocznego Komisji z kontroli stosowania prawa UE (10). W sprawozdaniu stwierdzono, że opóźnienia i uchybienia dotyczą przede wszystkim dziedziny środowiska, transportu oraz podatków. EKES wyraża zaniepokojenie w związku z tym, że w 2012 r. problemy dotyczyły przede wszystkim – w porządku malejącym – transportu, zdrowia, konsumentów, środowiska, rynku wewnętrznego i usług.

| 5.8. | EKES jest zdania, że przyznawane regularnie wyłączenia, niezależnie od dziedziny, umożliwiają państwom członkowskim stanowienie prawa na poziomie krajowym według własnego uznania, co z kolei komplikuje przepisy i zwiększa niepewność prawa na rynku wewnętrznym. EKES przypomina, że w swoich wcześniejszych opiniach wzywał do bardziej systematycznego wykorzystania, tam gdzie stosowne, rozporządzenia jako instrumentu, który – oprócz zapewnienia większej pewności prawa – częściowo rozwiązałby ten problem. |
| --- | --- |

5.8.

EKES jest zdania, że przyznawane regularnie wyłączenia, niezależnie od dziedziny, umożliwiają państwom członkowskim stanowienie prawa na poziomie krajowym według własnego uznania, co z kolei komplikuje przepisy i zwiększa niepewność prawa na rynku wewnętrznym. EKES przypomina, że w swoich wcześniejszych opiniach wzywał do bardziej systematycznego wykorzystania, tam gdzie stosowne, rozporządzenia jako instrumentu, który – oprócz zapewnienia większej pewności prawa – częściowo rozwiązałby ten problem.

| 5.9. | EKES przywołuje swoje wcześniejsze opinie dotyczące nadmiernie rygorystycznego wdrażania przepisów oraz inteligentnych regulacji, w których domagał się lepszej jakości przyjmowanych tekstów prawnych. Uważa, że konieczne jest kontynuowanie wysiłków w tym kierunku, by skutecznie realizować polityczne cele Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

5.9.

EKES przywołuje swoje wcześniejsze opinie dotyczące nadmiernie rygorystycznego wdrażania przepisów oraz inteligentnych regulacji, w których domagał się lepszej jakości przyjmowanych tekstów prawnych. Uważa, że konieczne jest kontynuowanie wysiłków w tym kierunku, by skutecznie realizować polityczne cele Unii Europejskiej.

| 5.10. | EKES przypomina również, że w niektórych przypadkach samoregulacja i/lub współregulacja mogą stanowić skuteczny środek zapobiegawczy lub użyteczny instrument uzupełniający działalność legislacyjną, jeśli zostanie odpowiednio uwzględniony w kontekście szerokich ram prawnych, jasno i dobrze zdefiniowany oraz oparty m.in. na zasadach przejrzystości, niezależności, skuteczności i odpowiedzialności. |
| --- | --- |

5.10.

EKES przypomina również, że w niektórych przypadkach samoregulacja i/lub współregulacja mogą stanowić skuteczny środek zapobiegawczy lub użyteczny instrument uzupełniający działalność legislacyjną, jeśli zostanie odpowiednio uwzględniony w kontekście szerokich ram prawnych, jasno i dobrze zdefiniowany oraz oparty m.in. na zasadach przejrzystości, niezależności, skuteczności i odpowiedzialności.

Bruksela, 10 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  Dz.U. C 48 z 15.2.2011, s. 107, Dz.U. C 248 z 25.8.2011, s. 87 i Dz.U. C 327 z 12.11.2013, s. 33.

1

(2)  „Sprawność regulacyjna UE” (COM(2012) 746 final) i „Sprawność i wydajność regulacyjna (REFIT): Wyniki oraz dalsze kroki” (COM(2013) 685 final).

2

(3)  „Trzeci strategiczny przegląd procesu lepszego stanowienia prawa w Unii Europejskiej” (COM(2009) 15 final); komunikat Komisji w sprawie „Inteligentne regulacje w Unii Europejskiej” (COM(2010) 543 final); komunikat Komisji w sprawie „Inteligentne regulacje – odpowiedź na potrzeby małych i średnich przedsiębiorstw” (COM(2013) 122 final).

3

(4)  Dz.U. C 327 z 12.11.2013, s. 33, Dz.U. C 248 z 25.8.2011, s. 87 i Dz.U. C 48 z 15.2.2011, s. 107.

4

(5)  Dz.U. C 327 z 12.11.2013, p. 33.

5

(6)  Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie sprawności regulacyjnej UE oraz pomocniczości i proporcjonalności – 19. sprawozdanie w sprawie lepszego stanowienia prawa za 2011 r. Podkreśla się w nim, że oprócz konieczności dysponowania prostym i skutecznym ustawodawstwem, które jest łatwe do zrozumienia i dostępne przy minimalnych kosztach, „ocena skutków nowych przepisów dla MŚP lub dużych przedsiębiorstw nie może powodować dyskryminacji pracowników ze względu na rozmiar zatrudniającego ich przedsiębiorstwa ani nie może szkodzić prawom podstawowym pracowników, w tym prawu do informacji i konsultacji, lub ich warunkom pracy, dobremu samopoczuciu w pracy oraz prawom w dziedzinie zabezpieczenia społecznego, ani nie może stanowić przeszkody dla wzmocnienia tych praw ani dla zwiększenia poziomu ich ochrony w miejscu pracy w obliczu starych i nowych zagrożeń zawodowych”.

6

19. sprawozdanie w sprawie lepszego stanowienia prawa za 2011 r.

oprócz konieczności dysponowania prostym i skutecznym ustawodawstwem, które jest łatwe do zrozumienia i dostępne przy minimalnych kosztach, „ocena skutków nowych przepisów dla MŚP lub dużych przedsiębiorstw nie może powodować dyskryminacji pracowników ze względu na rozmiar zatrudniającego ich przedsiębiorstwa ani nie może szkodzić prawom podstawowym pracowników, w tym prawu do informacji i konsultacji, lub ich warunkom pracy, dobremu samopoczuciu w pracy oraz prawom w dziedzinie zabezpieczenia społecznego, ani nie może stanowić przeszkody dla wzmocnienia tych praw ani dla zwiększenia poziomu ich ochrony w miejscu pracy w obliczu starych i nowych zagrożeń zawodowych”.

Rada Europejska obradująca w dniach 26 i 27 czerwca 2014 r. stwierdziła, że „Komisja, pozostałe instytucje UE oraz państwa członkowskie zachęcane są do dalszego realizowania programu REFIT w sposób ambitny, z uwzględnieniem ochrony konsumentów i pracowników, a także zagadnień dotyczących zdrowia i środowiska”.

„Komisja, pozostałe instytucje UE oraz państwa członkowskie zachęcane są do dalszego realizowania programu REFIT w sposób ambitny, z uwzględnieniem ochrony konsumentów i pracowników, a także zagadnień dotyczących zdrowia i środowiska”

(7)  Dotyczą one zwłaszcza REACH, środowiska, dorobku prawnego w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony pracownic w ciąży i lepszego dostępu do urlopu rodzicielskiego, bezpieczeństwa i higieny pracy w salonach fryzjerskich, zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego, czynników rakotwórczych lub mutagenów, tachografów, czasu pracy, pracy w niepełnym wymiarze godzin, pracy tymczasowej, informacji i konsultacji, informacji dotyczących umów o pracę, znakowania środków spożywczych lub związanych ze środowiskiem, instrukcji dotyczących stosowania produktów medycznych, a także obowiązków informacyjnych w sprawie kosztów usług finansowych.

7

(8)  IAB Report 2012, IAB Report 2013.

8

(9)  Wykaz wszystkich dokumentów referencyjnych dostępnych na stronie internetowej Komisji (w języku angielskim): Wytyczne Komisji Europejskiej dotyczące ocen skutków (styczeń 2009 r.) Guidelines; Annexes 1–13; inne dokumenty referencyjne Dyrekcji Generalnych: Operational Guidelines to Assess Impacts on Micro-Enterprises (Sekretariat Generalny + DG ds. Przedsiębiorstw i Przemysłu); Operational Guidance for Assessing Impacts on Sectoral Competitiveness within the Commission Impact Assessment System – A „Competitiveness Proofing” Toolkit for use in Impact Assessments; Operational Guidance on taking account of Fundamental Rights in Commission Impact Assessments; Assessing Social Impacts; Assessing Territorial Impacts: Operational guidance on how to assess regional and local impacts within the Commission Impact Assessment System.

9

(10)  http://ec.europa.eu/eu_law/docs/docs_infringements/annual_report_30/com_2013_726_pl.pdf

10

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/72 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/72

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „W dążeniu do odnowy konsensusu w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej: Plan działania UE”

(COM(2014) 392 final)

(2015/C 230/11)

| Sprawozdawca: | Pedro Augusto ALMEIDA FREIRE |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Pedro Augusto ALMEIDA FREIRE

Dnia 16 lipca 2014 r. Komisja, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „W dążeniu do odnowy konsensusu w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej: Plan działania UE”

COM(2014) 392 final.

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 19 listopada 2014 r.

Na 503. sesji plenarnej w dniach 10–11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z dnia 10 grudnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 144 do 3 (2 osoby wstrzymały się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES popiera ogólne podejście Komisji, które polega na przyjęciu:






  — | planu działania mającego na celu zwalczanie łamania praw własności intelektualnej w Unii Europejskiej, który obejmuje szereg środków zmierzających do ponownego ukierunkowania polityki UE dotyczącej ochrony PWI na naruszenia na skalę komercyjną zgodnie z zasadą podążania śladem pieniędzy (follow the money), oraz |
| --- | --- | --- |

1.1.

EKES popiera ogólne podejście Komisji, które polega na przyjęciu:

—

planu działania mającego na celu zwalczanie łamania praw własności intelektualnej w Unii Europejskiej, który obejmuje szereg środków zmierzających do ponownego ukierunkowania polityki UE dotyczącej ochrony PWI na naruszenia na skalę komercyjną zgodnie z zasadą podążania śladem pieniędzy (follow the money), oraz

| — | strategii na rzecz ochrony i poszanowania praw własności intelektualnej (PWI) w państwach trzecich, której celem jest opracowanie podejścia na szczeblu międzynarodowym poprzez zastanowienie się nad ostatnimi zmianami i przedstawienie rozwiązań w celu poprawy obecnych środków działania Komisji, promowania surowszych norm własności intelektualnej w państwach trzecich i wyeliminowania handlu towarami z naruszeniem PWI, |
| --- | --- |

—

strategii na rzecz ochrony i poszanowania praw własności intelektualnej (PWI) w państwach trzecich, której celem jest opracowanie podejścia na szczeblu międzynarodowym poprzez zastanowienie się nad ostatnimi zmianami i przedstawienie rozwiązań w celu poprawy obecnych środków działania Komisji, promowania surowszych norm własności intelektualnej w państwach trzecich i wyeliminowania handlu towarami z naruszeniem PWI,

gdyż naruszenia własności intelektualnej są zjawiskiem globalnym i dlatego też muszą być zwalczane całościowo.

| 1.2. | EKES popiera cel planu działania, którym jest zwalczanie naruszeń praw własności intelektualnej na skalę komercyjną, gdyż szkodzą one inwestycjom w innowacje i tworzeniu trwałego zatrudnienia w Unii Europejskiej, a także powodują stratę dochodów na rzecz Skarbu Państwa. |
| --- | --- |

1.2.

EKES popiera cel planu działania, którym jest zwalczanie naruszeń praw własności intelektualnej na skalę komercyjną, gdyż szkodzą one inwestycjom w innowacje i tworzeniu trwałego zatrudnienia w Unii Europejskiej, a także powodują stratę dochodów na rzecz Skarbu Państwa.

| 1.3. | EKES z uwagą odnotowuje coraz istotniejszą rolę Urzędu Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (UHRW) w opracowywaniu i wspieraniu strategii Komisji Europejskiej na rzecz promowania i ochrony praw własności intelektualnej, w tym wielokierunkowego podejścia, które jest przedmiotem planu działania. |
| --- | --- |

1.3.

EKES z uwagą odnotowuje coraz istotniejszą rolę Urzędu Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (UHRW) w opracowywaniu i wspieraniu strategii Komisji Europejskiej na rzecz promowania i ochrony praw własności intelektualnej, w tym wielokierunkowego podejścia, które jest przedmiotem planu działania.

| 1.4. | EKES odnotowuje pragmatyczne podejście Komisji polegające na nadaniu pierwszoplanowego znaczenia takim narzędziom, jak podążanie śladem pieniędzy i udział zainteresowanych podmiotów. |
| --- | --- |

1.4.

EKES odnotowuje pragmatyczne podejście Komisji polegające na nadaniu pierwszoplanowego znaczenia takim narzędziom, jak podążanie śladem pieniędzy i udział zainteresowanych podmiotów.

| 1.5. | EKES może zaakceptować wielokierunkowe podejście Komisji, jeśli te różne cele zostaną lepiej zdefiniowane i określone pod względem ilościowym i jakościowym. Z zadowoleniem przyjmuje zwłaszcza kampanie uświadamiające europejskiego obserwatorium do spraw naruszeń praw własności intelektualnej (dalej zwanego „obserwatorium”) mające na celu uwrażliwienie młodych ludzi (1) na następstwa wynikające z naruszania praw własności intelektualnej, a także podniesienie świadomości sędziów i prawników praktyków (2). |
| --- | --- |

1.5.

EKES może zaakceptować wielokierunkowe podejście Komisji, jeśli te różne cele zostaną lepiej zdefiniowane i określone pod względem ilościowym i jakościowym. Z zadowoleniem przyjmuje zwłaszcza kampanie uświadamiające europejskiego obserwatorium do spraw naruszeń praw własności intelektualnej (dalej zwanego „obserwatorium”) mające na celu uwrażliwienie młodych ludzi (1) na następstwa wynikające z naruszania praw własności intelektualnej, a także podniesienie świadomości sędziów i prawników praktyków (2).

| 1.6. | EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja poświęciła uwagę MŚP w celu ułatwienia im dostępu do dróg dochodzenia roszczeń, i wyraża uznanie dla europejskiego projektu IPorta, który jest systemem wsparcia MŚP (3), uwzględniającym kwestie związane z ochroną praw własności intelektualnej i koordynującym pomoc krajową. |
| --- | --- |

1.6.

EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja poświęciła uwagę MŚP w celu ułatwienia im dostępu do dróg dochodzenia roszczeń, i wyraża uznanie dla europejskiego projektu IPorta, który jest systemem wsparcia MŚP (3), uwzględniającym kwestie związane z ochroną praw własności intelektualnej i koordynującym pomoc krajową.

| 1.7. | EKES wzywa Komisję, by upewniła się, że wszystkie przedsiębiorstwa, bez względu na wielkość, mogą skorzystać ze środków dostępu i skutecznej ochrony własności intelektualnej w Europie, również z finansowego punktu widzenia. |
| --- | --- |

1.7.

EKES wzywa Komisję, by upewniła się, że wszystkie przedsiębiorstwa, bez względu na wielkość, mogą skorzystać ze środków dostępu i skutecznej ochrony własności intelektualnej w Europie, również z finansowego punktu widzenia.

| 1.8. | Wyraża niemniej ubolewanie, że podejście Komisji ogranicza się do instrumentów o charakterze nieustawodawczym, nie uwzględniając nawet stosowności ocenienia istniejących instrumentów prawnych i korzyści płynących z ich przeglądu. Podkreśla w tym względzie, że Komisja mogła być ambitniejsza i wziąć również pod uwagę ten czynnik. |
| --- | --- |

1.8.

Wyraża niemniej ubolewanie, że podejście Komisji ogranicza się do instrumentów o charakterze nieustawodawczym, nie uwzględniając nawet stosowności ocenienia istniejących instrumentów prawnych i korzyści płynących z ich przeglądu. Podkreśla w tym względzie, że Komisja mogła być ambitniejsza i wziąć również pod uwagę ten czynnik.

| 1.9. | Wyraża wątpliwości co do roli, jaką Komisja wydaje się przypisywać wdrażaniu dobrowolnie stosowanego systemu europejskiego, dobrowolnych protokołów ustaleń i najlepszych praktyk w dziedzinie zapobiegania fałszerstwu i piractwu. |
| --- | --- |

1.9.

Wyraża wątpliwości co do roli, jaką Komisja wydaje się przypisywać wdrażaniu dobrowolnie stosowanego systemu europejskiego, dobrowolnych protokołów ustaleń i najlepszych praktyk w dziedzinie zapobiegania fałszerstwu i piractwu.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1. | Plan działania UE „W dążeniu do odnowy konsensusu w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej” zawiera dziesięć konkretnych działań przewidujących nową politykę tworzenia i stosowania narzędzi w celu zwalczania przede wszystkim działalności fałszerskiej na skalę komercyjną. Jest ona najbardziej szkodliwa i stanowi poważne wyzwanie dla UE, gdyż wpływa niekorzystnie na inwestycje w innowacje i tworzenie trwałych miejsc pracy, a także powoduje stratę dochodów na rzecz Skarbu Państwa. |
| --- | --- |

2.1.

Plan działania UE „W dążeniu do odnowy konsensusu w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej” zawiera dziesięć konkretnych działań przewidujących nową politykę tworzenia i stosowania narzędzi w celu zwalczania przede wszystkim działalności fałszerskiej na skalę komercyjną. Jest ona najbardziej szkodliwa i stanowi poważne wyzwanie dla UE, gdyż wpływa niekorzystnie na inwestycje w innowacje i tworzenie trwałych miejsc pracy, a także powoduje stratę dochodów na rzecz Skarbu Państwa.

| 2.2. | Te nowe narzędzia, które obecnie nie mają charakteru ustawodawczego, obejmują szereg działań opartych na zasadzie podążania śladem pieniędzy (follow the money), których celem jest pozbawienie sprawców naruszenia na skalę komercyjną dochodów, a także dostępu do środków promocji i dystrybucji produktów naruszających PWI. |
| --- | --- |

2.2.

Te nowe narzędzia, które obecnie nie mają charakteru ustawodawczego, obejmują szereg działań opartych na zasadzie podążania śladem pieniędzy (follow the money), których celem jest pozbawienie sprawców naruszenia na skalę komercyjną dochodów, a także dostępu do środków promocji i dystrybucji produktów naruszających PWI.

| 2.3. | Cele planu działania UE „W dążeniu do odnowy konsensusu w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej” zawarte w komunikacie Komisji omawianym w niniejszej opinii pokrywają się z celami strategii na rzecz ochrony i zastosowania praw własności intelektualnej w państwach trzecich:






  (i) | wykorzystanie wszelkich środków, aby skutecznie odstraszyć od wprowadzania na rynek wewnętrzny i rozpowszechniania podrobionych produktów z państw trzecich i utrudnić obrót nimi; |
| --- | --- | --- |

2.3.

Cele planu działania UE „W dążeniu do odnowy konsensusu w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej” zawarte w komunikacie Komisji omawianym w niniejszej opinii pokrywają się z celami strategii na rzecz ochrony i zastosowania praw własności intelektualnej w państwach trzecich:

(i)

wykorzystanie wszelkich środków, aby skutecznie odstraszyć od wprowadzania na rynek wewnętrzny i rozpowszechniania podrobionych produktów z państw trzecich i utrudnić obrót nimi;

| (ii) | pobudzenie inwestycji, wzrostu i zatrudnienia w sektorach nasyconych kapitałem WI, które zajmują kluczowe miejsce w naszych gospodarkach. |
| --- | --- |

(ii)

pobudzenie inwestycji, wzrostu i zatrudnienia w sektorach nasyconych kapitałem WI, które zajmują kluczowe miejsce w naszych gospodarkach.

| 2.4. | Istotnym elementem działania jest również podniesienie świadomości konsumentów i producentów na temat konsekwencji naruszeń PWI w drodze debaty i upowszechniania wiedzy. |
| --- | --- |

2.4.

Istotnym elementem działania jest również podniesienie świadomości konsumentów i producentów na temat konsekwencji naruszeń PWI w drodze debaty i upowszechniania wiedzy.

| 2.5. | Na szczeblu europejskim Komisja będzie wdrażać szereg działań, w razie potrzeby we współpracy z Urzędem Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (UHRW), który od czerwca 2012 r. jest siedzibą obserwatorium (4). Z badania opublikowanego przez obserwatorium 25 listopada 2013 r. (5) wynikało, że respondenci, zwłaszcza najmłodsi, byli w niewielkim stopniu świadomi skali wpływu, jaki naruszenia praw własności intelektualnej mogą wywrzeć na ochronę i tworzenie miejsc pracy związanych z własnością intelektualną. Okazało się również, że młodzi Europejczycy mieli poczucie, iż infrastruktura własności intelektualnej jest korzystna głównie dla dużych przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

2.5.

Na szczeblu europejskim Komisja będzie wdrażać szereg działań, w razie potrzeby we współpracy z Urzędem Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (UHRW), który od czerwca 2012 r. jest siedzibą obserwatorium (4). Z badania opublikowanego przez obserwatorium 25 listopada 2013 r. (5) wynikało, że respondenci, zwłaszcza najmłodsi, byli w niewielkim stopniu świadomi skali wpływu, jaki naruszenia praw własności intelektualnej mogą wywrzeć na ochronę i tworzenie miejsc pracy związanych z własnością intelektualną. Okazało się również, że młodzi Europejczycy mieli poczucie, iż infrastruktura własności intelektualnej jest korzystna głównie dla dużych przedsiębiorstw.

| 2.6. | Komisja wybrała zatem wielokierunkowe podejście, z uwzględnieniem analizy przyczyn, dla których pokolenie cyfrowe w coraz większym stopniu zabiega o podróbki. Część tej strategii obejmuje opracowanie przez obserwatorium kampanii uświadamiających, mających ukazać obywatelom UE konsekwencje naruszeń PWI, zwłaszcza dla zatrudnienia i gospodarki. |
| --- | --- |

2.6.

Komisja wybrała zatem wielokierunkowe podejście, z uwzględnieniem analizy przyczyn, dla których pokolenie cyfrowe w coraz większym stopniu zabiega o podróbki. Część tej strategii obejmuje opracowanie przez obserwatorium kampanii uświadamiających, mających ukazać obywatelom UE konsekwencje naruszeń PWI, zwłaszcza dla zatrudnienia i gospodarki.

3.   Uwagi szczegółowe

| 3.1. | Komisja nie opisuje szczegółowo treści tych środków, lecz zapewnia, że przystąpi do konsultacji w sprawie narzędzi niemających charakteru ustawodawczego, w tym zasady podążania za śladem pieniędzy (follow the money), której celem jest pozbawienie sprawców naruszenia na skalę komercyjną dochodów oraz środków promocji i dystrybucji podrobionych produktów. Te narzędzia zostaną opracowane w przejrzysty i rygorystyczny sposób w celu zagwarantowania ich skuteczności w walce z naruszeniami praw własności intelektualnej. |
| --- | --- |

3.1.

Komisja nie opisuje szczegółowo treści tych środków, lecz zapewnia, że przystąpi do konsultacji w sprawie narzędzi niemających charakteru ustawodawczego, w tym zasady podążania za śladem pieniędzy (follow the money), której celem jest pozbawienie sprawców naruszenia na skalę komercyjną dochodów oraz środków promocji i dystrybucji podrobionych produktów. Te narzędzia zostaną opracowane w przejrzysty i rygorystyczny sposób w celu zagwarantowania ich skuteczności w walce z naruszeniami praw własności intelektualnej.

| 3.2. | Uzupełnieniem tego instrumentu będą współpraca między organami europejskimi oraz dyskusje i negocjacje z państwami trzecimi. Konieczne będzie na przykład „wykorzystanie wszelkich środków, aby skutecznie odstraszyć od wprowadzania na rynek i rozpowszechniania podrobionych produktów i utrudnić obrót nimi”. |
| --- | --- |

3.2.

Uzupełnieniem tego instrumentu będą współpraca między organami europejskimi oraz dyskusje i negocjacje z państwami trzecimi. Konieczne będzie na przykład „wykorzystanie wszelkich środków, aby skutecznie odstraszyć od wprowadzania na rynek i rozpowszechniania podrobionych produktów i utrudnić obrót nimi”.

| 3.3. | Te narzędzia niemające charakteru ustawodawczego będą się opierać na dobrej woli podmiotów, a zatem nie będą wykorzystywać nowych instrumentów prawnych, lecz już istniejące. Zaletą tych wynegocjowanych rozwiązań jest szybkość ich wdrażania. Środki zapobiegawcze umożliwią zwiększenie skuteczności dróg dochodzenia roszczeń przed sądami cywilnymi. Cel ten uda się osiągnąć wyłącznie pod warunkiem, że środki zostaną opracowane w przejrzysty sposób, również z uwzględnieniem wchodzących w grę interesów publicznych. |
| --- | --- |

3.3.

Te narzędzia niemające charakteru ustawodawczego będą się opierać na dobrej woli podmiotów, a zatem nie będą wykorzystywać nowych instrumentów prawnych, lecz już istniejące. Zaletą tych wynegocjowanych rozwiązań jest szybkość ich wdrażania. Środki zapobiegawcze umożliwią zwiększenie skuteczności dróg dochodzenia roszczeń przed sądami cywilnymi. Cel ten uda się osiągnąć wyłącznie pod warunkiem, że środki zostaną opracowane w przejrzysty sposób, również z uwzględnieniem wchodzących w grę interesów publicznych.

| 3.4. | EKES stwierdza, że to ograniczone podejście dotyczące roli samoregulacji, w formie „dobrowolnych protokołów ustaleń” czy „najlepszych praktyk”, nie zastępuje działalności legislacyjnej w obszarach wymagających skutecznych uregulowań. |
| --- | --- |

3.4.

EKES stwierdza, że to ograniczone podejście dotyczące roli samoregulacji, w formie „dobrowolnych protokołów ustaleń” czy „najlepszych praktyk”, nie zastępuje działalności legislacyjnej w obszarach wymagających skutecznych uregulowań.

4.   Pojęcie „skali komercyjnej”

| 4.1. | Pojęcie „skali komercyjnej”, która dotyczy środków wymienionych w planie działania Komisji, jest o wiele szersze niż ona sugeruje. W planie działania dosyć lakonicznie wypowiedziano się na ten temat, lecz EKES podkreśla, że pojęcie to istnieje już we wspólnotowym dorobku prawnym i umożliwia zwiększenie intensywności nakazów sądowych i sankcji cywilnych. |
| --- | --- |

4.1.

Pojęcie „skali komercyjnej”, która dotyczy środków wymienionych w planie działania Komisji, jest o wiele szersze niż ona sugeruje. W planie działania dosyć lakonicznie wypowiedziano się na ten temat, lecz EKES podkreśla, że pojęcie to istnieje już we wspólnotowym dorobku prawnym i umożliwia zwiększenie intensywności nakazów sądowych i sankcji cywilnych.

| 4.2. | EKES podkreśla, że „skala komercyjna” może dotyczyć operacji, które niekoniecznie są prowadzone w celach handlowych. |
| --- | --- |

4.2.

EKES podkreśla, że „skala komercyjna” może dotyczyć operacji, które niekoniecznie są prowadzone w celach handlowych.

| 4.3. | Pojęcie to pojawiło się w dyrektywie 2004/48/WE w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej (6) i stanowi podstawę korzystania z niektórych środków prawa cywilnego. Kryterium „skali komercyjnej” umożliwia na przykład krajowemu sędziemu zarządzenie środków zapobiegawczych, takich jak zapobiegawcze zajęcie nieruchomego i ruchomego mienia domniemanego sprawcy, w tym blokadę jego rachunków bankowych i pozostałych aktywów (art. 9 ust. 2 dyrektywy). W niektórych państwach członkowskich kryterium to stosuje się również jako podstawę sankcji karnych, chociaż nie stanowi to części wspólnotowego dorobku prawnego. |
| --- | --- |

4.3.

Pojęcie to pojawiło się w dyrektywie 2004/48/WE w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej (6) i stanowi podstawę korzystania z niektórych środków prawa cywilnego. Kryterium „skali komercyjnej” umożliwia na przykład krajowemu sędziemu zarządzenie środków zapobiegawczych, takich jak zapobiegawcze zajęcie nieruchomego i ruchomego mienia domniemanego sprawcy, w tym blokadę jego rachunków bankowych i pozostałych aktywów (art. 9 ust. 2 dyrektywy). W niektórych państwach członkowskich kryterium to stosuje się również jako podstawę sankcji karnych, chociaż nie stanowi to części wspólnotowego dorobku prawnego.

| 4.4. | Inne instrumenty legislacyjne UE wykorzystują pojęcia podobne do „skali komercyjnej”. W dyrektywie 2001/29/WE w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym (7) wspomina się o takich koncepcjach, jak „charakter handlowy”, „mający handlowe znaczenie cel”, „bezpośrednia lub pośrednia korzyść gospodarcza lub handlowa” lub też „handlowe wykorzystanie”.
  Art. 13 lit. a) dyrektywy 98/71/WE w sprawie prawnej ochrony wzorów (8), który dotyczy ograniczenia praw wynikających z rejestracji wzoru, stanowi, że: „Prawa wynikające z rejestracji wzoru nie są wykonywane w odniesieniu do działań podejmowanych w celach prywatnych i niehandlowych”. |
| --- | --- |

4.4.

Inne instrumenty legislacyjne UE wykorzystują pojęcia podobne do „skali komercyjnej”. W dyrektywie 2001/29/WE w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym (7) wspomina się o takich koncepcjach, jak „charakter handlowy”, „mający handlowe znaczenie cel”, „bezpośrednia lub pośrednia korzyść gospodarcza lub handlowa” lub też „handlowe wykorzystanie”.

Art. 13 lit. a) dyrektywy 98/71/WE w sprawie prawnej ochrony wzorów (8), który dotyczy ograniczenia praw wynikających z rejestracji wzoru, stanowi, że: „Prawa wynikające z rejestracji wzoru nie są wykonywane w odniesieniu do działań podejmowanych w celach prywatnych i niehandlowych”.

| 4.5. | W konsekwencji zatem to do sędziego należy orzekanie w każdym indywidualnym przypadku, co wiąże się z ryzykiem stworzenia niespójnego, niedostosowanego i co za tym idzie niepewnego orzecznictwa. |
| --- | --- |

4.5.

W konsekwencji zatem to do sędziego należy orzekanie w każdym indywidualnym przypadku, co wiąże się z ryzykiem stworzenia niespójnego, niedostosowanego i co za tym idzie niepewnego orzecznictwa.

| 4.6. | Służby Komisji, które mają świadomość niejednoznaczności tej koncepcji i związanej z nią niepewności prawnej, zachęciły obserwatorium do zgromadzenia orzecznictwa krajowego dotyczącego naruszeń PWI, między innymi w celu dopracowania tej koncepcji. Ponadto dnia 19 września 2014 r. zorganizowano pierwsze warsztaty ekonomiczne po zaproszeniu do wyrażenia zainteresowania w celu przeanalizowania koncepcji ekonomicznych związanych z własnością intelektualną wystosowanym zeszłego lata do środowiska uniwersyteckiego. Przy tej okazji specjaliści dyskutowali o praktycznym zastosowaniu koncepcji „skali komercyjnej” i „celu handlowego” w kontekście naruszeń WI (9) oraz metod ich zrozumienia z perspektywy ekonomicznej. |
| --- | --- |

4.6.

Służby Komisji, które mają świadomość niejednoznaczności tej koncepcji i związanej z nią niepewności prawnej, zachęciły obserwatorium do zgromadzenia orzecznictwa krajowego dotyczącego naruszeń PWI, między innymi w celu dopracowania tej koncepcji. Ponadto dnia 19 września 2014 r. zorganizowano pierwsze warsztaty ekonomiczne po zaproszeniu do wyrażenia zainteresowania w celu przeanalizowania koncepcji ekonomicznych związanych z własnością intelektualną wystosowanym zeszłego lata do środowiska uniwersyteckiego. Przy tej okazji specjaliści dyskutowali o praktycznym zastosowaniu koncepcji „skali komercyjnej” i „celu handlowego” w kontekście naruszeń WI (9) oraz metod ich zrozumienia z perspektywy ekonomicznej.

| 4.7. | Biorąc pod uwagę przedmiot rozważań, EKES pragnie, by służby Komisji przeanalizowały tę kwestię i przekazały swe wnioski zainteresowanym stronom, w tym społeczeństwu obywatelskiemu. |
| --- | --- |

4.7.

Biorąc pod uwagę przedmiot rozważań, EKES pragnie, by służby Komisji przeanalizowały tę kwestię i przekazały swe wnioski zainteresowanym stronom, w tym społeczeństwu obywatelskiemu.

5.   Zasada podążania śladem pieniędzy

| 5.1. | Komunikat dotyczy zarówno internetu, jak i fizycznego systemu dystrybucji. Omówione w nim zostały zarówno produkty cyfrowe, jak i niecyfrowe, a także naruszenia PWI utrudniające ich tworzenie, promocję, dystrybucję i użytkowanie. Zasada podążania śladem pieniędzy polega zatem na zniechęcaniu dostawców podróbek do nielegalnego handlu towarami z naruszeniem PWI. |
| --- | --- |

5.1.

Komunikat dotyczy zarówno internetu, jak i fizycznego systemu dystrybucji. Omówione w nim zostały zarówno produkty cyfrowe, jak i niecyfrowe, a także naruszenia PWI utrudniające ich tworzenie, promocję, dystrybucję i użytkowanie. Zasada podążania śladem pieniędzy polega zatem na zniechęcaniu dostawców podróbek do nielegalnego handlu towarami z naruszeniem PWI.

| 5.2. | Zastosowanie tego podejścia zagwarantuje, że wszystkie istotne podmioty sieci dystrybucji o wysokiej wartości dodanej pod względem WI podejmą kroki zapobiegawcze niezbędne do ochrony swej konkurencyjności na rynku. Motywem przewodnim tych rynków powinna pozostać innowacja w celu zachęcenia do inwestowania w działalność twórczą i innowacyjną. |
| --- | --- |

5.2.

Zastosowanie tego podejścia zagwarantuje, że wszystkie istotne podmioty sieci dystrybucji o wysokiej wartości dodanej pod względem WI podejmą kroki zapobiegawcze niezbędne do ochrony swej konkurencyjności na rynku. Motywem przewodnim tych rynków powinna pozostać innowacja w celu zachęcenia do inwestowania w działalność twórczą i innowacyjną.

| 5.3. | Powinno to zwiększyć zaufanie do rynków cyfrowych, a także umożliwić dystrybucję konkurencyjnych produktów o wysokiej wartości dodanej pod względem WI oraz wzrost i rozwój tych rynków. Celem jest przestawienie się z polityki WI ukierunkowanej na karanie naruszeń prawa WI i zapewnianie za nie odszkodowania na podejście oparte w większym stopniu na zapobieganiu i bardziej sprzyjające włączeniu społecznemu, które gwarantuje i oferuje konsumentom na rynku wewnętrznym szeroki i zróżnicowany wybór produktów o wysokiej wartości dodanej pod względem WI. |
| --- | --- |

5.3.

Powinno to zwiększyć zaufanie do rynków cyfrowych, a także umożliwić dystrybucję konkurencyjnych produktów o wysokiej wartości dodanej pod względem WI oraz wzrost i rozwój tych rynków. Celem jest przestawienie się z polityki WI ukierunkowanej na karanie naruszeń prawa WI i zapewnianie za nie odszkodowania na podejście oparte w większym stopniu na zapobieganiu i bardziej sprzyjające włączeniu społecznemu, które gwarantuje i oferuje konsumentom na rynku wewnętrznym szeroki i zróżnicowany wybór produktów o wysokiej wartości dodanej pod względem WI.

| 5.4. | Komisja proponuje publikowanie co dwa lata sprawozdania monitorującego w sprawie wdrażania tej polityki. EKES będzie nalegał, by pierwsze sprawozdanie zawierało ważne wskaźniki i zostało opublikowane w odpowiednim czasie. |
| --- | --- |

5.4.

Komisja proponuje publikowanie co dwa lata sprawozdania monitorującego w sprawie wdrażania tej polityki. EKES będzie nalegał, by pierwsze sprawozdanie zawierało ważne wskaźniki i zostało opublikowane w odpowiednim czasie.

| 5.5. | Zwiększenie bezpieczeństwa usług płatniczych za pomocą dróg dochodzenia roszczeń w wypadku niezamierzonego zakupu towarów z naruszeniem PWI może również wzmocnić ochronę konsumentów i ich zaufanie do rynku wewnętrznego. Komisja zapowiada w tym względzie konsultacje publiczne w sprawie wpływu systemów ochrony konsumentów na zwalczanie naruszeń praw WI na skalę komercyjną. |
| --- | --- |

5.5.

Zwiększenie bezpieczeństwa usług płatniczych za pomocą dróg dochodzenia roszczeń w wypadku niezamierzonego zakupu towarów z naruszeniem PWI może również wzmocnić ochronę konsumentów i ich zaufanie do rynku wewnętrznego. Komisja zapowiada w tym względzie konsultacje publiczne w sprawie wpływu systemów ochrony konsumentów na zwalczanie naruszeń praw WI na skalę komercyjną.

| 5.6. | Co się tyczy ścisłego powiązania obu inicjatyw Komisji i znaczenia zasady podążania śladem pieniędzy, EKES życzy sobie, by Komisja rozpoczęła szeroko zakrojone konsultacje w sprawie kluczowej kwestii ochrony konsumentów w dziedzinie usług płatniczych i objęła nimi również ogólnie zasadę podążania śladem pieniędzy. |
| --- | --- |

5.6.

Co się tyczy ścisłego powiązania obu inicjatyw Komisji i znaczenia zasady podążania śladem pieniędzy, EKES życzy sobie, by Komisja rozpoczęła szeroko zakrojone konsultacje w sprawie kluczowej kwestii ochrony konsumentów w dziedzinie usług płatniczych i objęła nimi również ogólnie zasadę podążania śladem pieniędzy.

| 5.7. | EKES zachęca również służby Komisji do konsultacji z podmiotami gospodarczymi w celu uzyskania informacji zwrotnych dotyczących uwzględnienia korzyści dostawcy podróbek podczas ustalania kwoty odszkodowania w wypadku podrabiania produktów (10). |
| --- | --- |

5.7.

EKES zachęca również służby Komisji do konsultacji z podmiotami gospodarczymi w celu uzyskania informacji zwrotnych dotyczących uwzględnienia korzyści dostawcy podróbek podczas ustalania kwoty odszkodowania w wypadku podrabiania produktów (10).

6.   MŚP

| 6.1. | W niektórych państwach członkowskich własność intelektualna nie ma znaczenia dla ponad połowy MŚP (54 %) lub jest kwestią znaną (46 %), lecz postrzega się ją jako kosztowną, złożoną i żmudną. Jest to zaskakujące w gospodarce zdominowanej przez wiedzę, w której elementy niematerialne, takie jak know-how, reputacja, wzornictwo czy wizerunek, nabrały zasadniczego znaczenia (11). |
| --- | --- |

6.1.

W niektórych państwach członkowskich własność intelektualna nie ma znaczenia dla ponad połowy MŚP (54 %) lub jest kwestią znaną (46 %), lecz postrzega się ją jako kosztowną, złożoną i żmudną. Jest to zaskakujące w gospodarce zdominowanej przez wiedzę, w której elementy niematerialne, takie jak know-how, reputacja, wzornictwo czy wizerunek, nabrały zasadniczego znaczenia (11).

| 6.2. | Wydaje się ponadto, że te MŚP, które wpisują własność intelektualną w swą strategię rozwoju, osiągają lepsze wyniki gospodarcze od innych, co pokazują niektóre dane liczbowe. Zatem we Francji 32 laureatów nagrody INPI (Instytutu Własności Intelektualnej) za innowacje w 2010 r. w kategorii MŚP stworzyło 614 miejsc pracy od 2006 r., zwiększyło swe obroty pięciokrotnie w latach 2006–2009 i podwoiło wysokość obrotów z tytułu eksportu. Jednocześnie przedsiębiorstwa te podwoiły wysiłki w dziedzinie badań i rozwoju, podnosząc budżet o 65,6 % (12). |
| --- | --- |

6.2.

Wydaje się ponadto, że te MŚP, które wpisują własność intelektualną w swą strategię rozwoju, osiągają lepsze wyniki gospodarcze od innych, co pokazują niektóre dane liczbowe. Zatem we Francji 32 laureatów nagrody INPI (Instytutu Własności Intelektualnej) za innowacje w 2010 r. w kategorii MŚP stworzyło 614 miejsc pracy od 2006 r., zwiększyło swe obroty pięciokrotnie w latach 2006–2009 i podwoiło wysokość obrotów z tytułu eksportu. Jednocześnie przedsiębiorstwa te podwoiły wysiłki w dziedzinie badań i rozwoju, podnosząc budżet o 65,6 % (12).

| 6.3. | EKES popiera zatem podejście Komisji zmierzające do ogólnego zwiększenia dostępności dróg dochodzenia roszczeń dla MŚP (13), szczególnie w wypadku sporów dotyczących własności intelektualnej. Koszt finansowy i złożoność postępowania sądowego często zniechęcają innowacyjne MŚP do korzystania ze swych praw własności intelektualnej, w tym praw wynikających z patentów koniecznych do spełnienia standardów. |
| --- | --- |

6.3.

EKES popiera zatem podejście Komisji zmierzające do ogólnego zwiększenia dostępności dróg dochodzenia roszczeń dla MŚP (13), szczególnie w wypadku sporów dotyczących własności intelektualnej. Koszt finansowy i złożoność postępowania sądowego często zniechęcają innowacyjne MŚP do korzystania ze swych praw własności intelektualnej, w tym praw wynikających z patentów koniecznych do spełnienia standardów.

| 6.4. | Koszty finansowe są czynnikiem decydującym o tym, czy przedsiębiorstwa europejskie inwestują w innowacje. Dlatego też koszty ochrony własności intelektualnej, a także odnowienia praw własności intelektualnej i ich ochrony powinny być przystępne. Jednolity patent mógłby w tym względzie zachęcić przedsiębiorstwa, w tym MŚP, młodych przedsiębiorców i podmioty rozpoczynające działalność gospodarczą do ochrony swych wynalazków, pod warunkiem że koszty jego uzyskania byłyby umiarkowane, a nie zaporowe. Przedsiębiorstwa powinny mieć również gwarancję dostępu do wymiaru sprawiedliwości, w tym do jednolitego sądu patentowego, za rozsądną opłatą. |
| --- | --- |

6.4.

Koszty finansowe są czynnikiem decydującym o tym, czy przedsiębiorstwa europejskie inwestują w innowacje. Dlatego też koszty ochrony własności intelektualnej, a także odnowienia praw własności intelektualnej i ich ochrony powinny być przystępne. Jednolity patent mógłby w tym względzie zachęcić przedsiębiorstwa, w tym MŚP, młodych przedsiębiorców i podmioty rozpoczynające działalność gospodarczą do ochrony swych wynalazków, pod warunkiem że koszty jego uzyskania byłyby umiarkowane, a nie zaporowe. Przedsiębiorstwa powinny mieć również gwarancję dostępu do wymiaru sprawiedliwości, w tym do jednolitego sądu patentowego, za rozsądną opłatą.

| 6.5. | Jak słusznie podkreślono w planie działania Komisji, MŚP powinny również przyjąć strategie wprowadzania na rynek lub dystrybucji, lecz wiele z nich nie czyni tego skutecznie z braku umiejętności i wiedzy potrzebnych do sprawnej ochrony i promowania praw własności intelektualnej. |
| --- | --- |

6.5.

Jak słusznie podkreślono w planie działania Komisji, MŚP powinny również przyjąć strategie wprowadzania na rynek lub dystrybucji, lecz wiele z nich nie czyni tego skutecznie z braku umiejętności i wiedzy potrzebnych do sprawnej ochrony i promowania praw własności intelektualnej.

| 6.6. | EKES popiera w tym względzie europejski projekt IPorta, który jest systemem wsparcia (14) uwzględniającym kwestie związane z ochroną praw własności intelektualnej i koordynującym pomoc krajową. |
| --- | --- |

6.6.

EKES popiera w tym względzie europejski projekt IPorta, który jest systemem wsparcia (14) uwzględniającym kwestie związane z ochroną praw własności intelektualnej i koordynującym pomoc krajową.

Bruksela, 10 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  https://oami.europa.eu/ohimportal/fr/web/observatory/news/-/action/view/1251336

1

(2)  Seminarium dla sędziów w dniach 16–17 października 2014 r. na temat podrabiania produktów i prania pieniędzy w Urzędzie Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (UHRW) https://oami.europa.eu/ohimportal/en/web/observatory/news/-/action/view/1574263. Zob. także Dz.U. L 354 z 28.12.2013, s. 73, i COM(2014) 144 wersja ostateczna.

2

dla sędziów w dniach 16–17 października 2014 r. na temat podrabiania produktów i prania pieniędzy

(3)  http://ec.europa.eu/enterprise/initiatives/ipr/what-are-iprs/index_en.htm

3

(4)  Rozporządzenie (UE) nr 386/2012 z dnia 19 kwietnia 2012 r. powierza UHRW rozmaite zadania mające na celu ułatwienie i wspieranie działań organów krajowych, sektora prywatnego i instytucji unijnych w zakresie walki z naruszaniem praw własności intelektualnej. Zadania te nie obejmują udziału w konkretnych operacjach bądź dochodzeniach prowadzonych przez władze krajowe, ani kwestii objętych częścią III, tytułem V Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (np. współpracy policyjnej i w sprawach karnych).

4

(5)  Zob. strona oami.europa.eu. Badanie opierało się na przeglądzie literatury, sondażu jakościowym z udziałem 250 Europejczyków w wieku 15–65 lat, a także na etapie ilościowym, na którym ponad 26 tys. Europejczyków wyraziło swoje zdanie podczas rozmów telefonicznych.

5

(6)  Zob. Dz.U. L 195 z 16.6.2004, s. 16.

6

(7)  Zob. Dz.U. L 167 z 22.6.2001, s. 10.

7

(8)  Zob. Dz.U. L 289 z 28.10.1998, s. 28.

8

(9)  http://ec.europa.eu/internal_market/iprenforcement/docs/workshops/140919-workshop_en.pdf

9

(10)  Na przykład we Francji już stosuje się tę zasadę (zob. ustawa nr 2014-315 z 11 marca 2014 r. obowiązująca od 14 marca 2014 r.). Art. L615-7 kodeksu własności intelektualnej (CPI) zmieniony art. 2 wspomnianej ustawy stanowi obecnie, że w celu obliczenia odszkodowania sąd będzie musiał wyraźnie wziąć pod uwagę negatywne skutki ekonomiczne, straty moralne i korzyści odniesione przez dostawcę podróbek, w tym oszczędności poczynione na inwestycjach intelektualnych, materialnych i promocyjnych. Wydaje się jednak, że zastosowanie tej zasady nastręcza trudności, często związanych z przedstawieniem dowodu korzyści odniesionych przez dostawcę podróbek. Wydaje się jednak, że zastosowanie tej zasady nastręcza trudności, często związane z przedstawieniem dowodu korzyści odniesionych przez dostawcę podróbek.

10

(11)  http://www.picarre.be/assets/Documents/Rapport-PIPICARR-tlchargeable3.pdf

11

(12)  http://www.journaldunet.com/economie/magazine/propriete-industrielle.shtml

12

(13)  Komisja zaproponowała niedawno wzmocnienie i udoskonalenie obecnego europejskiego postępowania w sprawie drobnych roszczeń, które jest jednolitą procedurą dostępną we wszystkich państwach członkowskich (rozporządzenie (WE) nr 861/2007). Zob. Dz.U. C 226 z 16.7.2014, s. 43.

13

(14)  http://ec.europa.eu/enterprise/initiatives/ipr/what-are-iprs/index_en.htm

14

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/77 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/77

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie białej księgi – W kierunku skuteczniejszej unijnej kontroli łączenia przedsiębiorstw

(COM(2014) 449 final)

(2015/C 230/12)

| Sprawozdawca: | Juan MENDOZA CASTRO |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Juan MENDOZA CASTRO

Dnia 16 lipca 2014 r. Komisja, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

białej księgi „W kierunku skuteczniejszej unijnej kontroli łączenia przedsiębiorstw”

COM(2014) 449 final.

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 19 listopada 2014 r.

Na 503. sesji plenarnej w dniach 10–11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z dnia 10 grudnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 137 do 1 (1 osoba wstrzymała się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje białą księgę, jako że umacnia ona jeden z filarów unijnej polityki konkurencji i upraszcza procedury. |
| --- | --- |

1.1.

EKES z zadowoleniem przyjmuje białą księgę, jako że umacnia ona jeden z filarów unijnej polityki konkurencji i upraszcza procedury.

| 1.2. | Komisja opublikowała białą księgę w dążeniu do równowagi między interesem publicznym, by zlikwidować luki systemu regulacyjnego, a interesem przedsiębiorstw, by koszty były jak najniższe. Należy jednak dołożyć starań, by szeroki zakres zmian do rozporządzenia dotyczącego kontroli łączenia przedsiębiorstw nie stał w sprzeczności do tego celu. Trzeba wziąć pod uwagę także korzyści, jakie z łączenia się wynikają dla przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

1.2.

Komisja opublikowała białą księgę w dążeniu do równowagi między interesem publicznym, by zlikwidować luki systemu regulacyjnego, a interesem przedsiębiorstw, by koszty były jak najniższe. Należy jednak dołożyć starań, by szeroki zakres zmian do rozporządzenia dotyczącego kontroli łączenia przedsiębiorstw nie stał w sprzeczności do tego celu. Trzeba wziąć pod uwagę także korzyści, jakie z łączenia się wynikają dla przedsiębiorstw.

| 1.3. | W oparciu o orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS) i praktykę administracyjną EKES zwraca uwagę, że teoria szkody, na której oparto się w białej księdze, wymaga:






  a) | skrupulatnego opisu, jakie szkody może ewentualnie ponieść konkurencja i, w ostatecznym rozrachunku, konsumenci; |
| --- | --- | --- |

1.3.

W oparciu o orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS) i praktykę administracyjną EKES zwraca uwagę, że teoria szkody, na której oparto się w białej księdze, wymaga:

a)

skrupulatnego opisu, jakie szkody może ewentualnie ponieść konkurencja i, w ostatecznym rozrachunku, konsumenci;

| b) | wewnętrznej spójności; |
| --- | --- |

b)

wewnętrznej spójności;

| c) | uwzględnienia korzyści, jakie kierują wszystkimi stronami; |
| --- | --- |

c)

uwzględnienia korzyści, jakie kierują wszystkimi stronami;

| d) | zgodności (lub przynajmniej braku sprzeczności) z dowodami empirycznymi. |
| --- | --- |

d)

zgodności (lub przynajmniej braku sprzeczności) z dowodami empirycznymi.

| 1.4. | EKES zaleca, by w nowych ramach regulacyjnych uwzględniać też skutki społeczne, a zwłaszcza zatrudnienie oraz zdolności konkurencyjne przedsiębiorstw na rynkach światowych. |
| --- | --- |

1.4.

EKES zaleca, by w nowych ramach regulacyjnych uwzględniać też skutki społeczne, a zwłaszcza zatrudnienie oraz zdolności konkurencyjne przedsiębiorstw na rynkach światowych.

| 1.5. | Zdaniem EKES-u w zaproponowanym przez Komisję „ukierunkowanym” systemie przejrzystości należy odpowiednio doprecyzować pojęcia „konkurencyjne przedsiębiorstwo”, zgodnie z kryterium stosowanym w środkach prawa konkurencji, „przedsiębiorstwo powiązane wertykalnie” (rozważywszy ustanowienie progów), charakter prawny powiązań, by nabycie udziałów zyskało status „znaczącego” oraz sytuację grup przedsiębiorstw działających w różnych sektorach. |
| --- | --- |

1.5.

Zdaniem EKES-u w zaproponowanym przez Komisję „ukierunkowanym” systemie przejrzystości należy odpowiednio doprecyzować pojęcia „konkurencyjne przedsiębiorstwo”, zgodnie z kryterium stosowanym w środkach prawa konkurencji, „przedsiębiorstwo powiązane wertykalnie” (rozważywszy ustanowienie progów), charakter prawny powiązań, by nabycie udziałów zyskało status „znaczącego” oraz sytuację grup przedsiębiorstw działających w różnych sektorach.

| 1.6. | EKES uważa za szczególnie istotne, by utrzymać, a nawet zwiększyć renomę unijnego systemu kontroli łączenia przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

1.6.

EKES uważa za szczególnie istotne, by utrzymać, a nawet zwiększyć renomę unijnego systemu kontroli łączenia przedsiębiorstw.

| 1.7. | Mimo iż biała księga stanowi krok w dobrym kierunku, należy rozważyć, czy nie należałoby przyjąć szerszego podejścia z uwagi na duże przemiany, jakie dokonały się w ciągu ostatnich 25 lat (zwiększenie liczby przypadków łączenia i liczby organów kontroli), oraz potrzeby europejskiej gospodarki w XXI wieku. |
| --- | --- |

1.7.

Mimo iż biała księga stanowi krok w dobrym kierunku, należy rozważyć, czy nie należałoby przyjąć szerszego podejścia z uwagi na duże przemiany, jakie dokonały się w ciągu ostatnich 25 lat (zwiększenie liczby przypadków łączenia i liczby organów kontroli), oraz potrzeby europejskiej gospodarki w XXI wieku.

| 1.8. | Obecnie istnieje w UE 28 organów nadzoru (31 w EOG), a stosowane przez nie kryteria nie są jednolite. W związku z tym EKES sugeruje, by ponownie rozważyć białą księgę, uwzględniając:






  — | harmonizację ustawodawstwa poszczególnych państw członkowskich, |
| --- | --- | --- |

1.8.

Obecnie istnieje w UE 28 organów nadzoru (31 w EOG), a stosowane przez nie kryteria nie są jednolite. W związku z tym EKES sugeruje, by ponownie rozważyć białą księgę, uwzględniając:

—

harmonizację ustawodawstwa poszczególnych państw członkowskich,

| — | zmianę wymogów w zakresie obowiązkowego dokonywania zgłoszeń, |
| --- | --- |

—

zmianę wymogów w zakresie obowiązkowego dokonywania zgłoszeń,

| — | większe postępy ku systemowi „punktów kompleksowej obsługi”. |
| --- | --- |

—

większe postępy ku systemowi „punktów kompleksowej obsługi”.

| 1.9. | W białej księdze zapowiedziano zmiany proceduralne, które Komitet ocenia pozytywnie. Dotyczą one:






  — | uproszczenia mechanizmu odsyłania spraw z państw członkowskich do Komisji przed dokonaniem zgłoszenia, |
| --- | --- | --- |

1.9.

W białej księdze zapowiedziano zmiany proceduralne, które Komitet ocenia pozytywnie. Dotyczą one:

—

uproszczenia mechanizmu odsyłania spraw z państw członkowskich do Komisji przed dokonaniem zgłoszenia,

| — | skreślenia „elementu samooskarżenia” z procedury odsyłania spraw z Komisji do państw członkowskich przed dokonaniem zgłoszenia, |
| --- | --- |

—

skreślenia „elementu samooskarżenia” z procedury odsyłania spraw z Komisji do państw członkowskich przed dokonaniem zgłoszenia,

| — | zmian w mechanizmie odsyłania spraw z państw członkowskich do Komisji po dokonaniu zgłoszenia. |
| --- | --- |

—

zmian w mechanizmie odsyłania spraw z państw członkowskich do Komisji po dokonaniu zgłoszenia.

| 1.9.1. | Na pozytywną ocenę EKES-u zasługują również środki mające na celu dalsze uproszczenie procedur wprowadzonych w ramach „pakietu uproszczeń” z 2013 r., szczególnie w przypadku wspólnych przedsiębiorstw (joint venture) zlokalizowanych i działających poza EOG. |
| --- | --- |

1.9.1.

Na pozytywną ocenę EKES-u zasługują również środki mające na celu dalsze uproszczenie procedur wprowadzonych w ramach „pakietu uproszczeń” z 2013 r., szczególnie w przypadku wspólnych przedsiębiorstw (joint venture) zlokalizowanych i działających poza EOG.

joint venture

2.   Treść białej księgi

Treść białej księgi

| 2.1. | W niniejszej białej księdze, dziesięć lat po istotnej nowelizacji rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw w 2004 r. (1), Komisja podsumowuje, w jaki sposób stosowano badanie merytoryczne na występowanie „znaczącej przeszkody w skutecznej konkurencji”, oraz przedstawia perspektywy dalszego wspierania konwergencji i współpracy między Komisją a państwami członkowskimi. Przedstawia również propozycje konkretnych zmian służących poprawie skuteczności unijnej kontroli łączenia przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

2.1.

W niniejszej białej księdze, dziesięć lat po istotnej nowelizacji rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw w 2004 r. (1), Komisja podsumowuje, w jaki sposób stosowano badanie merytoryczne na występowanie „znaczącej przeszkody w skutecznej konkurencji”, oraz przedstawia perspektywy dalszego wspierania konwergencji i współpracy między Komisją a państwami członkowskimi. Przedstawia również propozycje konkretnych zmian służących poprawie skuteczności unijnej kontroli łączenia przedsiębiorstw.

1

| 2.2. | Z jednej strony zamierza zagwarantować, by zakres rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw objął wszystkie źródła ewentualnej szkody dla konkurencji, a co za tym idzie – dla konsumentów, powodowanej koncentracją lub restrukturyzacją przedsiębiorstw, w tym na skutek nabycia niekontrolujących udziałów mniejszościowych |
| --- | --- |

2.2.

Z jednej strony zamierza zagwarantować, by zakres rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw objął wszystkie źródła ewentualnej szkody dla konkurencji, a co za tym idzie – dla konsumentów, powodowanej koncentracją lub restrukturyzacją przedsiębiorstw, w tym na skutek nabycia niekontrolujących udziałów mniejszościowych

| 2.3. | Z drugiej strony ma na celu osiągnięcie ściślejszej współpracy między Komisją a krajowymi organami ochrony konkurencji oraz prawidłowego podziału zadań w dziedzinie kontroli łączenia przedsiębiorstw, w szczególności poprzez ulepszenie przepisów w zakresie odsyłania spraw dotyczących łączenia przedsiębiorstw z państw członkowskich do Komisji i z Komisji do państw członkowskich. |
| --- | --- |

2.3.

Z drugiej strony ma na celu osiągnięcie ściślejszej współpracy między Komisją a krajowymi organami ochrony konkurencji oraz prawidłowego podziału zadań w dziedzinie kontroli łączenia przedsiębiorstw, w szczególności poprzez ulepszenie przepisów w zakresie odsyłania spraw dotyczących łączenia przedsiębiorstw z państw członkowskich do Komisji i z Komisji do państw członkowskich.

3.   Uwagi ogólne

Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje białą księgę, jako że proponowane reformy pociągają za sobą umocnienie jednego z filarów polityki konkurencji, a przede wszystkim dlatego, że obejmują one środki przyczyniające się do uproszczenia procedur. |
| --- | --- |

3.1.

EKES z zadowoleniem przyjmuje białą księgę, jako że proponowane reformy pociągają za sobą umocnienie jednego z filarów polityki konkurencji, a przede wszystkim dlatego, że obejmują one środki przyczyniające się do uproszczenia procedur.

| 3.2. | Komisja opiera główny postulat białej księgi – rozszerzyć zdolności Komisji, by kontrolowała też sprzeczne z zasadami konkurencji transakcje dotyczące udziałów mniejszościowych – na tym, że rozporządzenie (WE) nr 139/2004 można stosować jedynie wówczas, gdy transakcja zakłada „trwałą zmianę kontroli” (art. 3 ust. 1), co nie ma miejsca we wspomnianym przypadku. Uważa ponadto, że artykuły 101 i 102 TFUE same w sobie nie stanowią wystarczającej podstawy prawnej do zajęcia się kwestią udziałów mniejszościowych. |
| --- | --- |

3.2.

Komisja opiera główny postulat białej księgi – rozszerzyć zdolności Komisji, by kontrolowała też sprzeczne z zasadami konkurencji transakcje dotyczące udziałów mniejszościowych – na tym, że rozporządzenie (WE) nr 139/2004 można stosować jedynie wówczas, gdy transakcja zakłada „trwałą zmianę kontroli” (art. 3 ust. 1), co nie ma miejsca we wspomnianym przypadku. Uważa ponadto, że artykuły 101 i 102 TFUE same w sobie nie stanowią wystarczającej podstawy prawnej do zajęcia się kwestią udziałów mniejszościowych.

| 3.3. | Ogólnie rzecz biorąc, Komisja opublikowała białą księgę w dążeniu do równowagi między interesem publicznym, by zlikwidować luki systemu regulacyjnego w odniesieniu do łączenia przedsiębiorstw, a interesem przedsiębiorstw, by utrzymać koszty administracyjne na jak najniższym poziomie. |
| --- | --- |

3.3.

Ogólnie rzecz biorąc, Komisja opublikowała białą księgę w dążeniu do równowagi między interesem publicznym, by zlikwidować luki systemu regulacyjnego w odniesieniu do łączenia przedsiębiorstw, a interesem przedsiębiorstw, by utrzymać koszty administracyjne na jak najniższym poziomie.

| 3.4. | EKES uważa jednak, że należy dołożyć starań, by szeroki zakres propozycji w ich obecnej formie nie doprowadził ostatecznie do wzrostu wydatków. Trzeba to będzie ocenić w świetle płynących z nowych przepisów korzyści dla spółek. |
| --- | --- |

3.4.

EKES uważa jednak, że należy dołożyć starań, by szeroki zakres propozycji w ich obecnej formie nie doprowadził ostatecznie do wzrostu wydatków. Trzeba to będzie ocenić w świetle płynących z nowych przepisów korzyści dla spółek.

| 3.5. | EKES uważa również za konieczne wyjaśnienie pewnych aspektów białej księgi, by zapobiec temu, że wyniki będą sprzeczne z celem, jakim jest ułatwienie kontroli łączenia przedsiębiorstw bez zwiększania obciążenia administracyjnego. |
| --- | --- |

3.5.

EKES uważa również za konieczne wyjaśnienie pewnych aspektów białej księgi, by zapobiec temu, że wyniki będą sprzeczne z celem, jakim jest ułatwienie kontroli łączenia przedsiębiorstw bez zwiększania obciążenia administracyjnego.

| 3.6. | W białej księdze za ramy do oceny łączenia przedsiębiorstw przyjęto „teorię szkody”, uwzględnianą przez Komisję od 2002 r. po doświadczeniu komplikacji związanych z wymiarem sprawiedliwości (2). Zastosowanie teorii szkody wymaga:






  a) | skrupulatnego opisu, jakie szkody może ewentualnie ponieść konkurencja i, w ostatecznym rozrachunku, konsumenci; |
| --- | --- | --- |

3.6.

W białej księdze za ramy do oceny łączenia przedsiębiorstw przyjęto „teorię szkody”, uwzględnianą przez Komisję od 2002 r. po doświadczeniu komplikacji związanych z wymiarem sprawiedliwości (2). Zastosowanie teorii szkody wymaga:

2

a)

skrupulatnego opisu, jakie szkody może ewentualnie ponieść konkurencja i, w ostatecznym rozrachunku, konsumenci;

| b) | wewnętrznej spójności; |
| --- | --- |

b)

wewnętrznej spójności;

| c) | uwzględnienia korzyści, jakie kierują wszystkimi stronami; |
| --- | --- |

c)

uwzględnienia korzyści, jakie kierują wszystkimi stronami;

| d) | zgodności (lub przynajmniej braku sprzeczności) z dowodami empirycznymi (3). |
| --- | --- |

d)

zgodności (lub przynajmniej braku sprzeczności) z dowodami empirycznymi (3).

3

| 3.6.1. | Zasady te, poparte przez orzecznictwo ETS i praktykę administracyjną Komisji (4), powinny mieć również zastosowanie do spraw związanych z udziałami mniejszościowymi. |
| --- | --- |

3.6.1.

Zasady te, poparte przez orzecznictwo ETS i praktykę administracyjną Komisji (4), powinny mieć również zastosowanie do spraw związanych z udziałami mniejszościowymi.

4

| 3.7. | Ponieważ w białej księdze proponuje się znaczne rozszerzenie uprawnień Komisji, Komitet zaleca, by podczas badania procesów łączenia uwzględniać też skutki społeczne, a zwłaszcza zatrudnienie. |
| --- | --- |

3.7.

Ponieważ w białej księdze proponuje się znaczne rozszerzenie uprawnień Komisji, Komitet zaleca, by podczas badania procesów łączenia uwzględniać też skutki społeczne, a zwłaszcza zatrudnienie.

4.   UE potrzebuje europejskiego obszaru kontroli łączenia przedsiębiorstw, zgodnie z potrzebami rynku wewnętrznego XXI wieku

UE potrzebuje europejskiego obszaru kontroli łączenia przedsiębiorstw, zgodnie z potrzebami rynku wewnętrznego XXI wieku

| 4.1. | Unijny system kontroli łączenia przedsiębiorstw przez lata zyskał renomę i służy za wzór na innych kontynentach. EKES uważa za istotne, by utrzymać, a nawet zwiększyć tę renomę. |
| --- | --- |

4.1.

Unijny system kontroli łączenia przedsiębiorstw przez lata zyskał renomę i służy za wzór na innych kontynentach. EKES uważa za istotne, by utrzymać, a nawet zwiększyć tę renomę.

| 4.2. | EKES docenia propozycje z białej księgi dotyczące poprawy koordynacji między Komisją a krajowymi organami ds. konkurencji i zmierzania w kierunku „europejskiego obszaru kontroli łączenia przedsiębiorstw”, co ułatwiłoby jednolite traktowanie transakcji i przyczyniłoby się do gwarantowania pewności prawa. Jednakże proponowane środki muszą wychodzić poza kilka zmian w rozporządzeniu i obejmować przegląd istniejącego systemu kontroli w szerszym ujęciu. |
| --- | --- |

4.2.

EKES docenia propozycje z białej księgi dotyczące poprawy koordynacji między Komisją a krajowymi organami ds. konkurencji i zmierzania w kierunku „europejskiego obszaru kontroli łączenia przedsiębiorstw”, co ułatwiłoby jednolite traktowanie transakcji i przyczyniłoby się do gwarantowania pewności prawa. Jednakże proponowane środki muszą wychodzić poza kilka zmian w rozporządzeniu i obejmować przegląd istniejącego systemu kontroli w szerszym ujęciu.

| 4.3. | Podczas minionych dwudziestu pięciu lat kontrola łączenia przedsiębiorstw znacznie się rozwinęła w UE, w miarę wzrostu wielkości i poziomu umiędzynarodowienia europejskich przedsiębiorstw. W 1989 r. istniały tylko 3 organy krajowe właściwe w tej dziedzinie. W 2000 r., wliczając Komisję, istniało ich już 14, a obecnie jest ich 28 (31 w całym EOG). |
| --- | --- |

4.3.

Podczas minionych dwudziestu pięciu lat kontrola łączenia przedsiębiorstw znacznie się rozwinęła w UE, w miarę wzrostu wielkości i poziomu umiędzynarodowienia europejskich przedsiębiorstw. W 1989 r. istniały tylko 3 organy krajowe właściwe w tej dziedzinie. W 2000 r., wliczając Komisję, istniało ich już 14, a obecnie jest ich 28 (31 w całym EOG).

| 4.4. | Różne zasady i kryteria stosowania wiążą się z dodatkowym obciążeniem dla przedsiębiorstw, co w wielu przypadkach jest zbędne: mniej niż 5 % transakcji łączenia zgłoszonych Komisji oceniono jako potencjalne zagrożenie dla konkurencji (5). System kontroli musi godzić ochronę konsumentów i użytkowników z pilną potrzebą konkurowania europejskich przedsiębiorstw na rynkach światowych. |
| --- | --- |

4.4.

Różne zasady i kryteria stosowania wiążą się z dodatkowym obciążeniem dla przedsiębiorstw, co w wielu przypadkach jest zbędne: mniej niż 5 % transakcji łączenia zgłoszonych Komisji oceniono jako potencjalne zagrożenie dla konkurencji (5). System kontroli musi godzić ochronę konsumentów i użytkowników z pilną potrzebą konkurowania europejskich przedsiębiorstw na rynkach światowych.

5

| 4.5. | W związku z tym EKES sugeruje, by ponownie rozważyć białą księgę, umieszczając ją w szerszym kontekście obejmującym:






  — | harmonizację ustawodawstwa poszczególnych państw członkowskich, by uniknąć rozbieżności w kryteriach zastosowania, |
| --- | --- | --- |

4.5.

W związku z tym EKES sugeruje, by ponownie rozważyć białą księgę, umieszczając ją w szerszym kontekście obejmującym:

—

harmonizację ustawodawstwa poszczególnych państw członkowskich, by uniknąć rozbieżności w kryteriach zastosowania,

| — | zmianę wymogów w zakresie obowiązkowego dokonywania zgłoszeń, jako że z doświadczenia wynika, że w wielu przypadkach są one zbędne, |
| --- | --- |

—

zmianę wymogów w zakresie obowiązkowego dokonywania zgłoszeń, jako że z doświadczenia wynika, że w wielu przypadkach są one zbędne,

| — | większe postępy ku systemowi „punktów kompleksowej obsługi” z uwagi na rosnącą liczbę organów kontroli. |
| --- | --- |

—

większe postępy ku systemowi „punktów kompleksowej obsługi” z uwagi na rosnącą liczbę organów kontroli.

5.   Uwagi szczegółowe

Uwagi szczegółowe

5.1.   „Ukierunkowany” system przejrzystości

„Ukierunkowany” system przejrzystości

| 5.1.1. | Komisja proponuje „ukierunkowany” system przejrzystości oparty na dwóch kumulatywnych kryteriach mających na celu ustalenie czy zachodzi zasadniczy wymóg „znaczącej przeszkody w skutecznej konkurencji”. Te kryteria to:






  a) | nabycie udziałów mniejszościowych w przedsiębiorstwie konkurencyjnym lub powiązanym wertykalnie; |
| --- | --- | --- |

5.1.1.

Komisja proponuje „ukierunkowany” system przejrzystości oparty na dwóch kumulatywnych kryteriach mających na celu ustalenie czy zachodzi zasadniczy wymóg „znaczącej przeszkody w skutecznej konkurencji”. Te kryteria to:

a)

nabycie udziałów mniejszościowych w przedsiębiorstwie konkurencyjnym lub powiązanym wertykalnie;

| b) | powiązanie konkurencyjne może być uznane za istotne, jeżeli przejmowane udziały wynoszą około 20 % lub pomiędzy 5 % a około 20 %, lecz nabyciu towarzyszą dodatkowe czynniki, takie jak uzyskanie przez nabywającego faktycznych mniejszościowych praw weta, miejsca w zarządzie bądź dostępu do szczególnie chronionych informacji handlowych podmiotu nabywanego. |
| --- | --- |

b)

powiązanie konkurencyjne może być uznane za istotne, jeżeli przejmowane udziały wynoszą około 20 % lub pomiędzy 5 % a około 20 %, lecz nabyciu towarzyszą dodatkowe czynniki, takie jak uzyskanie przez nabywającego faktycznych mniejszościowych praw weta, miejsca w zarządzie bądź dostępu do szczególnie chronionych informacji handlowych podmiotu nabywanego.

| 5.1.2. | EKES sugeruje, by w tekście poprawek do rozporządzenia wyjaśnić następujące aspekty:






  — | po pierwsze, pojęcie „konkurencyjnego przedsiębiorstwa”, które należy rozpatrywać zgodnie z definicją stosowaną w środkach prawa konkurencji w odniesieniu do określonych geograficznie rynków, |
| --- | --- | --- |

5.1.2.

EKES sugeruje, by w tekście poprawek do rozporządzenia wyjaśnić następujące aspekty:

—

po pierwsze, pojęcie „konkurencyjnego przedsiębiorstwa”, które należy rozpatrywać zgodnie z definicją stosowaną w środkach prawa konkurencji w odniesieniu do określonych geograficznie rynków,

| — | po drugie, parametry, które należy wziąć pod uwagę w celu zastosowania pojęcia „przedsiębiorstwa powiązanego wertykalnie”. Należy rozważyć celowość ustanawiania określonych progów, jako że ogólna formuła może doprowadzić do znacznego zwiększenia liczby zgłoszeń wymaganych na mocy rozporządzenia, |
| --- | --- |

—

po drugie, parametry, które należy wziąć pod uwagę w celu zastosowania pojęcia „przedsiębiorstwa powiązanego wertykalnie”. Należy rozważyć celowość ustanawiania określonych progów, jako że ogólna formuła może doprowadzić do znacznego zwiększenia liczby zgłoszeń wymaganych na mocy rozporządzenia,

| — | po trzecie, charakter prawny, który powinien cechować powiązania po to, by nabycie udziałów zyskało status „znaczącego”, |
| --- | --- |

—

po trzecie, charakter prawny, który powinien cechować powiązania po to, by nabycie udziałów zyskało status „znaczącego”,

| — | wreszcie to, czy badanie „znaczącej przeszkody w skutecznej konkurencji” powinno obejmować również łączną działalność grup przedsiębiorstw działających w różnych sektorach gospodarki. |
| --- | --- |

—

wreszcie to, czy badanie „znaczącej przeszkody w skutecznej konkurencji” powinno obejmować również łączną działalność grup przedsiębiorstw działających w różnych sektorach gospodarki.

5.2.   Uproszczenie mechanizmu odsyłania spraw z państw członkowskich do Komisji przed dokonaniem zgłoszenia

Uproszczenie mechanizmu odsyłania spraw z państw członkowskich do Komisji przed dokonaniem zgłoszenia

| 5.2.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek w celu zniesienia dwuetapowego systemu wymaganego na podstawie art. 4 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 139/2004 (uzasadniony wniosek, a następnie zgłoszenie) i zastąpienia go bezpośrednim przesyłaniem zgłoszeń do Komisji. Zmianę tę uzasadnia niewielka liczba sprzeciwów, do których mają prawo państwa członkowskie, a przyczyni się ona do przyspieszenia procedur. |
| --- | --- |

5.2.1.

EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek w celu zniesienia dwuetapowego systemu wymaganego na podstawie art. 4 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 139/2004 (uzasadniony wniosek, a następnie zgłoszenie) i zastąpienia go bezpośrednim przesyłaniem zgłoszeń do Komisji. Zmianę tę uzasadnia niewielka liczba sprzeciwów, do których mają prawo państwa członkowskie, a przyczyni się ona do przyspieszenia procedur.

| 5.2.2. | Z zadowoleniem przyjmuje też propozycję usprawnienia wymiany informacji między państwami członkowskimi a Komisją, przez wysyłanie państwom członkowskim wstępnego powiadomienia od stron bądź wniosku o przydzielenie sprawy, aby powiadomić je o transakcji na etapie kontaktów przed zgłoszeniem. |
| --- | --- |

5.2.2.

Z zadowoleniem przyjmuje też propozycję usprawnienia wymiany informacji między państwami członkowskimi a Komisją, przez wysyłanie państwom członkowskim wstępnego powiadomienia od stron bądź wniosku o przydzielenie sprawy, aby powiadomić je o transakcji na etapie kontaktów przed zgłoszeniem.

5.3.   Odsyłanie spraw z Komisji do państw członkowskich przed dokonaniem zgłoszenia

Odsyłanie spraw z Komisji do państw członkowskich przed dokonaniem zgłoszenia

| 5.3.1. | Proponuje się usunięcie z art. 4 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 139/2004 odniesienia do „elementu samooskarżenia”, polegającego na tym, że strony uczestniczące w połączeniu albo przejęciu mogą przesłać uzasadniony wniosek, informując Komisję, że koncentracja może w znaczący sposób wpłynąć na konkurencję na odrębnym rynku w danym państwie członkowskim. Po reformie powinno wystarczyć wykazanie, że transakcja może wywrzeć istotny wpływ na taki rynek. |
| --- | --- |

5.3.1.

Proponuje się usunięcie z art. 4 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 139/2004 odniesienia do „elementu samooskarżenia”, polegającego na tym, że strony uczestniczące w połączeniu albo przejęciu mogą przesłać uzasadniony wniosek, informując Komisję, że koncentracja może w znaczący sposób wpłynąć na konkurencję na odrębnym rynku w danym państwie członkowskim. Po reformie powinno wystarczyć wykazanie, że transakcja może wywrzeć istotny wpływ na taki rynek.

| 5.3.2. | EKES popiera pogląd Komisji, że usunięcie zniechęcającego wymogu może zachęcać do stosowania tego dobrowolnego oświadczenia. |
| --- | --- |

5.3.2.

EKES popiera pogląd Komisji, że usunięcie zniechęcającego wymogu może zachęcać do stosowania tego dobrowolnego oświadczenia.

5.4.   Odsyłanie spraw z państw członkowskich do Komisji po dokonaniu zgłoszenia

Odsyłanie spraw z państw członkowskich do Komisji po dokonaniu zgłoszenia

| 5.4.1. | W białej księdze zaproponowano zmianę art. 22 rozporządzenia tak, aby jedynie państwa członkowskie upoważnione do zbadania transakcji łączenia mogły w ciągu piętnastu dni roboczych i zgodnie ze swoim prawem krajowym podejmować decyzję o odesłaniu sprawy do Komisji (obecnie może to zrobić „jedno lub większa liczba państw”). Komisja będzie mogła zdecydować, czy przyjąć wniosek o odesłanie sprawy. Jeżeli zdecyduje o przyjęciu wniosku, to nabędzie jurysdykcję w odniesieniu do całego EOG. Jeżeli jednak jedno lub większa liczba właściwych państw członkowskich sprzeciwi się odesłaniu (bez konieczności uzasadniania sprzeciwu), Komisja zrzeknie się jurysdykcji w odniesieniu do całego EOG, a państwa członkowskie zachowają swoją jurysdykcję. |
| --- | --- |

5.4.1.

W białej księdze zaproponowano zmianę art. 22 rozporządzenia tak, aby jedynie państwa członkowskie upoważnione do zbadania transakcji łączenia mogły w ciągu piętnastu dni roboczych i zgodnie ze swoim prawem krajowym podejmować decyzję o odesłaniu sprawy do Komisji (obecnie może to zrobić „jedno lub większa liczba państw”). Komisja będzie mogła zdecydować, czy przyjąć wniosek o odesłanie sprawy. Jeżeli zdecyduje o przyjęciu wniosku, to nabędzie jurysdykcję w odniesieniu do całego EOG. Jeżeli jednak jedno lub większa liczba właściwych państw członkowskich sprzeciwi się odesłaniu (bez konieczności uzasadniania sprzeciwu), Komisja zrzeknie się jurysdykcji w odniesieniu do całego EOG, a państwa członkowskie zachowają swoją jurysdykcję.

| 5.4.2. | Mimo iż wniosek zmierza do uproszczenia procedury, zdaniem EKES-u jego skuteczność jest ograniczona, ponieważ w UE jedynie Niemcy, Austria i Zjednoczone Królestwo uznały tę jurysdykcję w odniesieniu do nabywania niekontrolujących udziałów mniejszościowych. |
| --- | --- |

5.4.2.

Mimo iż wniosek zmierza do uproszczenia procedury, zdaniem EKES-u jego skuteczność jest ograniczona, ponieważ w UE jedynie Niemcy, Austria i Zjednoczone Królestwo uznały tę jurysdykcję w odniesieniu do nabywania niekontrolujących udziałów mniejszościowych.

| 5.4.3. | Zmiany w procedurze odsyłania po dokonaniu zgłoszenia powodują też rozszerzenie kompetencji Komisji, co EKES przyjmuje z zadowoleniem: W przypadku braku sprzeciwu ze strony innych państw członkowskich i jeśli Komisja przyjmie zalecenie, posiadać będzie jurysdykcję do kontroli transakcji na całym EOG, a nie tylko na terytorium danego państwa członkowskiego (chyba że inny krajowy organ państwa członkowskiego zezwolił już na transakcję na swoim terytorium zanim Komisja skorzystała ze swojego upoważnienia). |
| --- | --- |

5.4.3.

Zmiany w procedurze odsyłania po dokonaniu zgłoszenia powodują też rozszerzenie kompetencji Komisji, co EKES przyjmuje z zadowoleniem: W przypadku braku sprzeciwu ze strony innych państw członkowskich i jeśli Komisja przyjmie zalecenie, posiadać będzie jurysdykcję do kontroli transakcji na całym EOG, a nie tylko na terytorium danego państwa członkowskiego (chyba że inny krajowy organ państwa członkowskiego zezwolił już na transakcję na swoim terytorium zanim Komisja skorzystała ze swojego upoważnienia).

5.5.   Inne zmiany

Inne zmiany

| 5.5.1. | Po przyjęciu „pakietu uproszczeń” z 2013 r. (6), w białej księdze proponuje się inne środki w tym samym celu, które zasługują na pozytywną ocenę EKES-u. |
| --- | --- |

5.5.1.

Po przyjęciu „pakietu uproszczeń” z 2013 r. (6), w białej księdze proponuje się inne środki w tym samym celu, które zasługują na pozytywną ocenę EKES-u.

6

| 5.5.2. | Najbardziej godny uwagi jest zamiar wyłączenia z zakresu stosowania rozporządzenia tworzenia wspólnych przedsiębiorstw (joint venture) zlokalizowanych i działających poza EOG, które nie mają wpływu na konkurencję na rynkach EOG. |
| --- | --- |

5.5.2.

Najbardziej godny uwagi jest zamiar wyłączenia z zakresu stosowania rozporządzenia tworzenia wspólnych przedsiębiorstw (joint venture) zlokalizowanych i działających poza EOG, które nie mają wpływu na konkurencję na rynkach EOG.

joint venture

| 5.5.3. | Wspomina się też o możliwości zwolnienia przez Komisję z wymogu uprzedniego zgłoszenia określonych kategorii transakcji, które zazwyczaj nie wywołują problemów w zakresie konkurencji. |
| --- | --- |

5.5.3.

Wspomina się też o możliwości zwolnienia przez Komisję z wymogu uprzedniego zgłoszenia określonych kategorii transakcji, które zazwyczaj nie wywołują problemów w zakresie konkurencji.

Bruksela, dnia 10 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (Dz.U. L 24 z 29.1.2004, s. 1).

1

(2)  Zwłaszcza sprawy: T-342/99 Airtours plc przeciwko Komisji, Zb.Orz. 2002, s. II-2585; T-310/01 Schneider Electric SA przeciwko Komisji, Zb.Orz. 2002, s. II-4071 oraz T-5/02 Tetra Laval przeciwko Komisji, Zb.Orz. 2002, s. II-4381.

2

(3)  V. Hans Zenger i Mike Walker: „Theories of Harm in European Competition Law” [„Teorie szkody w europejskim prawie konkurencji”] http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2009296

3

(4)  Sprawa IV/M.938 Guiness/Grand Metropolitan (15.10.1997) oraz sprawa IV/M.1524, Airtours/First Choice (22.9.1999).

4

(5)  http://ec.europa.eu/competition/mergers/statistics.pdf

5

(6)  Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 1269/2013 z dnia 5 grudnia 2013 r. (Dz.U. L 336 z 14.12.2013, s. 1), oraz komunikat Komisji w sprawie uproszczonej procedury stosowanej do niektórych koncentracji na mocy rozporządzenia (WE) nr 139/2004 (Dz.U. C 366 z 14.12.2013, s. 5; sprostowanie w Dz.U. C 11 z 15.1.2014, s. 6).

6

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/82 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/82

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie strategicznych ram UE dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2014–2020

(COM(2014) 332 final)

(2015/C 230/13)

| Sprawozdawca: | Carlos TRINDADE |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Carlos TRINDADE

Dnia 6 czerwca 2014 r. Komisja, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie strategicznych ram UE dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2014–2020

COM(2014) 332 final.

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 20 listopada 2014 r.

Na 503. sesji plenarnej w dniach 10–11 grudnia 2012 r. (posiedzenie z 11 grudnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 189 do 23 (20 osób wstrzymało się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES wyraża zadowolenie, iż w UE istnieją kompleksowe ramy, zaawansowane gospodarczo i społecznie, których uzupełnieniem są wieloletnie europejskie strategie dostosowywane przez państwa członkowskie do sytuacji krajowej. Niemniej dostrzega istnienie trudności, niedociągnięć i nowych wyzwań, na które trzeba znaleźć odpowiedź. |
| --- | --- |

1.1.

EKES wyraża zadowolenie, iż w UE istnieją kompleksowe ramy, zaawansowane gospodarczo i społecznie, których uzupełnieniem są wieloletnie europejskie strategie dostosowywane przez państwa członkowskie do sytuacji krajowej. Niemniej dostrzega istnienie trudności, niedociągnięć i nowych wyzwań, na które trzeba znaleźć odpowiedź.

| 1.2. | Komitet docenia zamiar Komisji, by skoncentrować się na zapobieganiu oraz uproszczeniu przepisów (bez uszczerbku dla obecnych poziomów ochrony) i ich odpowiednim przestrzeganiu. Strategia powinna gwarantować równowagę między wysokim poziomem ochrony a obciążeniami administracyjnymi przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

1.2.

Komitet docenia zamiar Komisji, by skoncentrować się na zapobieganiu oraz uproszczeniu przepisów (bez uszczerbku dla obecnych poziomów ochrony) i ich odpowiednim przestrzeganiu. Strategia powinna gwarantować równowagę między wysokim poziomem ochrony a obciążeniami administracyjnymi przedsiębiorstw.

| 1.3. | EKES z zadowoleniem przyjmuje uwagę, jaką Komisja poświęca MŚP, a także fakt, że umożliwia im konsultacje, udostępnia informacje i wytyczne za pośrednictwem ICT oraz poprawia koordynację usług publicznych służących wspieraniu tych przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

1.3.

EKES z zadowoleniem przyjmuje uwagę, jaką Komisja poświęca MŚP, a także fakt, że umożliwia im konsultacje, udostępnia informacje i wytyczne za pośrednictwem ICT oraz poprawia koordynację usług publicznych służących wspieraniu tych przedsiębiorstw.

| 1.4. | Zdaniem Komitetu niezbędne jest lepsze kształcenie inspektorów pracy oraz zwiększenie ich liczby. W prawie połowie państw członkowskich nie osiągnęła ona nawet minimum zalecanego przez MOP (1 inspektor na 10 tys. pracowników). |
| --- | --- |

1.4.

Zdaniem Komitetu niezbędne jest lepsze kształcenie inspektorów pracy oraz zwiększenie ich liczby. W prawie połowie państw członkowskich nie osiągnęła ona nawet minimum zalecanego przez MOP (1 inspektor na 10 tys. pracowników).

| 1.5. | EKES zaleca Komisji, by, uznając konieczność zaszczepienia w młodych ludziach, absolwentach szkół wyższych, stażystach i osobach odbywających szkolenia kultury prewencji, przedsięwzięła środki umożliwiające im uzyskiwanie odpowiednich i praktycznych informacji i szkolenia. |
| --- | --- |

1.5.

EKES zaleca Komisji, by, uznając konieczność zaszczepienia w młodych ludziach, absolwentach szkół wyższych, stażystach i osobach odbywających szkolenia kultury prewencji, przedsięwzięła środki umożliwiające im uzyskiwanie odpowiednich i praktycznych informacji i szkolenia.

| 1.6. | Komitet uznaje ponadto rolę inwestycji w zapobieganiu i całkowicie zgadza się z tym, że nie mogą ich dokonywać jedynie przedsiębiorstwa, lecz musi to stanowić również odpowiedzialność państw członkowskich. Apeluje o zwiększenie inwestycji przez przedsiębiorstwa i państwa członkowskie i jednoczesne zapewnienie udziału pracowników. |
| --- | --- |

1.6.

Komitet uznaje ponadto rolę inwestycji w zapobieganiu i całkowicie zgadza się z tym, że nie mogą ich dokonywać jedynie przedsiębiorstwa, lecz musi to stanowić również odpowiedzialność państw członkowskich. Apeluje o zwiększenie inwestycji przez przedsiębiorstwa i państwa członkowskie i jednoczesne zapewnienie udziału pracowników.

| 1.7. | Podkreśla trudności, jakie UE odnotowuje przy gromadzeniu danych, i wzywa Komisję do pilnego przygotowania statystyk i wskaźników uwzględniających zwłaszcza płeć i cykl życia pracownika. Na poziomie UE należy opracować i opublikować wykaz chorób zawodowych, w tym wypadków w czasie pracy, oraz przepisy dotyczące sprawozdawczości i analizy statystycznej tych danych. Zaleca, by wzmocnić i szeroko rozpropagować działalność wyspecjalizowanych agencji. Rozpowszechnianie informacji i sprawdzonych rozwiązań powinno przyczyniać się do wzmocnienia kultury prewencji. Należy pogłębić badania nad nowymi zagrożeniami oraz przygotować odpowiednie środki (o charakterze legislacyjnym lub inne) w świetle uzyskanych wyników. |
| --- | --- |

1.7.

Podkreśla trudności, jakie UE odnotowuje przy gromadzeniu danych, i wzywa Komisję do pilnego przygotowania statystyk i wskaźników uwzględniających zwłaszcza płeć i cykl życia pracownika. Na poziomie UE należy opracować i opublikować wykaz chorób zawodowych, w tym wypadków w czasie pracy, oraz przepisy dotyczące sprawozdawczości i analizy statystycznej tych danych. Zaleca, by wzmocnić i szeroko rozpropagować działalność wyspecjalizowanych agencji. Rozpowszechnianie informacji i sprawdzonych rozwiązań powinno przyczyniać się do wzmocnienia kultury prewencji. Należy pogłębić badania nad nowymi zagrożeniami oraz przygotować odpowiednie środki (o charakterze legislacyjnym lub inne) w świetle uzyskanych wyników.

| 1.8. | Zdaniem Komitetu zaangażowanie pracowników i wszystkich partnerów społecznych na wszystkich szczeblach i w miejscu pracy ma fundamentalne znaczenie dla skutecznego wdrożenia strategii. Apeluje do Komisji o zintensyfikowanie dyskusji i konsultacji z partnerami społecznymi oraz opracowanie wspólnych działań. Państwa członkowskie powinny propagować dialog społeczny i układy zbiorowe. |
| --- | --- |

1.8.

Zdaniem Komitetu zaangażowanie pracowników i wszystkich partnerów społecznych na wszystkich szczeblach i w miejscu pracy ma fundamentalne znaczenie dla skutecznego wdrożenia strategii. Apeluje do Komisji o zintensyfikowanie dyskusji i konsultacji z partnerami społecznymi oraz opracowanie wspólnych działań. Państwa członkowskie powinny propagować dialog społeczny i układy zbiorowe.

| 1.9. | EKES krytycznie odnosi się do faktu, że Komisja nie zdefiniowała ilościowych celów dotyczących wypadków i chorób zawodowych. Zaleca państwom członkowskim włączenie takich celów do krajowych strategii. |
| --- | --- |

1.9.

EKES krytycznie odnosi się do faktu, że Komisja nie zdefiniowała ilościowych celów dotyczących wypadków i chorób zawodowych. Zaleca państwom członkowskim włączenie takich celów do krajowych strategii.

2.   Znaczenie bezpieczeństwa i higieny pracy

| 2.1. | Strategiczne znaczenie bezpieczeństwa i higieny pracy w Europie zostało uznane w samym Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który wyraźnie wspomina o tej kwestii w art. 151 i 153, zwłaszcza w celu harmonizacji postępów w zakresie warunków pracy. |
| --- | --- |

2.1.

Strategiczne znaczenie bezpieczeństwa i higieny pracy w Europie zostało uznane w samym Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który wyraźnie wspomina o tej kwestii w art. 151 i 153, zwłaszcza w celu harmonizacji postępów w zakresie warunków pracy.

| 2.2. | Mimo że niedawne badanie Eurobarometru pokazuje, że zdecydowana większość jest zadowolona z bezpieczeństwa i higieny w swoim miejscu pracy (85 %), a 77 % respondentów stwierdziło, że w ich miejscu pracy dostępne są informacje lub szkolenia na ten temat, bezpieczeństwo i higiena pracy w UE nadal wymagają poprawy, gdyż obecna sytuacja jest wysoce niepokojąca: rocznie w Unii ponad 4 tys. pracowników umiera w następstwie wypadków przy pracy, a ponad 3 mln pracowników ulega poważnym wypadkom przy pracy skutkującym ich ponad trzydniową nieobecnością w pracy. Około 1 na 4 pracowników uważa, że ich praca zagraża ich zdrowiu i bezpieczeństwu bądź że ma negatywny wpływ na ich zdrowie. W Niemczech 460 mln dni zwolnienia chorobowego rocznie skutkuje stratą wydajności szacowaną na 3,1 % PKB; w Zjednoczonym Królestwie w roku budżetowym 2010/2011 koszty netto poniesione przez rząd oszacowano na 2  381 mln GBP. |
| --- | --- |

2.2.

Mimo że niedawne badanie Eurobarometru pokazuje, że zdecydowana większość jest zadowolona z bezpieczeństwa i higieny w swoim miejscu pracy (85 %), a 77 % respondentów stwierdziło, że w ich miejscu pracy dostępne są informacje lub szkolenia na ten temat, bezpieczeństwo i higiena pracy w UE nadal wymagają poprawy, gdyż obecna sytuacja jest wysoce niepokojąca: rocznie w Unii ponad 4 tys. pracowników umiera w następstwie wypadków przy pracy, a ponad 3 mln pracowników ulega poważnym wypadkom przy pracy skutkującym ich ponad trzydniową nieobecnością w pracy. Około 1 na 4 pracowników uważa, że ich praca zagraża ich zdrowiu i bezpieczeństwu bądź że ma negatywny wpływ na ich zdrowie. W Niemczech 460 mln dni zwolnienia chorobowego rocznie skutkuje stratą wydajności szacowaną na 3,1 % PKB; w Zjednoczonym Królestwie w roku budżetowym 2010/2011 koszty netto poniesione przez rząd oszacowano na 2  381 mln GBP.

| 2.3. | Według MOP w 2008 r. w UE na choroby związane z pracą zmarło łącznie ok. 160 tys. osób, a najpowszechniejszą przyczyną śmierci były nowotwory (ok. 96 tys. przypadków). Szacuje się, że w Europie co 3,5 minuty ktoś umiera w wyniku wypadku lub choroby zawodowej. A przecież Europa wiedzie prym w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy. |
| --- | --- |

2.3.

Według MOP w 2008 r. w UE na choroby związane z pracą zmarło łącznie ok. 160 tys. osób, a najpowszechniejszą przyczyną śmierci były nowotwory (ok. 96 tys. przypadków). Szacuje się, że w Europie co 3,5 minuty ktoś umiera w wyniku wypadku lub choroby zawodowej. A przecież Europa wiedzie prym w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.

| 2.4. | Koszty bezpieczeństwa i higieny pracy należy postrzegać jako inwestycję a nie jedynie wydatek. Komisja stwierdza, że według ostatnich szacunków inwestycje w tej dziedzinie mogą przynosić wysoką stopę zwrotu, której średnia wartość wynosi 2,2 i która obejmuje zakresem przedział od 1,29 do 2,89. Z drugiej strony trzeba zaznaczyć, że brak dobrych warunków pracy niesie ze sobą koszty dla przedsiębiorstw. W niektórych państwach składki z tytułu ubezpieczeń są relatywnie niższe dla firm, w których nie dochodzi do wypadków. |
| --- | --- |

2.4.

Koszty bezpieczeństwa i higieny pracy należy postrzegać jako inwestycję a nie jedynie wydatek. Komisja stwierdza, że według ostatnich szacunków inwestycje w tej dziedzinie mogą przynosić wysoką stopę zwrotu, której średnia wartość wynosi 2,2 i która obejmuje zakresem przedział od 1,29 do 2,89. Z drugiej strony trzeba zaznaczyć, że brak dobrych warunków pracy niesie ze sobą koszty dla przedsiębiorstw. W niektórych państwach składki z tytułu ubezpieczeń są relatywnie niższe dla firm, w których nie dochodzi do wypadków.

| 2.5. | Mimo pewnych osiągnięć europejskiej strategii na lata 2007–2012 w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (1) – czy to w postaci lepszego objaśnienia przepisów unijnych czy większego zaangażowania państw członkowskich – faktem jest, że nie udało się zmniejszyć zachorowalności na choroby zawodowe i nadal występują ogromne niedostatki w MŚP, które borykają się z trudnościami w przestrzeganiu wymogów regulacyjnych z uwagi na niedobór środków finansowych oraz potencjału technicznego i ludzkiego. Wśród negatywnych aspektów występują nieskuteczne zapobieganie chorobom zawodowym i związanym z pracą, niewystarczające dane statystyczne i monitoring, brak powiązań między bezpieczeństwem i higieną pracy a środowiskiem i produktami chemicznymi oraz słabe zaangażowanie partnerów społecznych. Jeszcze bardziej ograniczona jest wiedza na temat bezpieczeństwa i higieny pracy w sektorach, w których mamy do czynienia z pracą nierejestrowaną lub nietypową (zwłaszcza w różnych przedsiębiorstwach rolnych, przemysłowych czy usługowych), pracą na odległość, samozatrudnieniem czy pracami domowymi. |
| --- | --- |

2.5.

Mimo pewnych osiągnięć europejskiej strategii na lata 2007–2012 w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (1) – czy to w postaci lepszego objaśnienia przepisów unijnych czy większego zaangażowania państw członkowskich – faktem jest, że nie udało się zmniejszyć zachorowalności na choroby zawodowe i nadal występują ogromne niedostatki w MŚP, które borykają się z trudnościami w przestrzeganiu wymogów regulacyjnych z uwagi na niedobór środków finansowych oraz potencjału technicznego i ludzkiego. Wśród negatywnych aspektów występują nieskuteczne zapobieganie chorobom zawodowym i związanym z pracą, niewystarczające dane statystyczne i monitoring, brak powiązań między bezpieczeństwem i higieną pracy a środowiskiem i produktami chemicznymi oraz słabe zaangażowanie partnerów społecznych. Jeszcze bardziej ograniczona jest wiedza na temat bezpieczeństwa i higieny pracy w sektorach, w których mamy do czynienia z pracą nierejestrowaną lub nietypową (zwłaszcza w różnych przedsiębiorstwach rolnych, przemysłowych czy usługowych), pracą na odległość, samozatrudnieniem czy pracami domowymi.

| 2.6. | Należy podkreślić, że zmniejszenie liczby wypadków przy pracy w ostatnich latach w Europie można by częściowo przypisać spadkowi zatrudnienia w sektorach najbardziej narażonych na podwyższone ryzyko, gdyż w większości państw członkowskich można zaobserwować znaczne cięcia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy, szczególnie w zakresie prawodawstwa, inspekcji i prewencji. |
| --- | --- |

2.6.

Należy podkreślić, że zmniejszenie liczby wypadków przy pracy w ostatnich latach w Europie można by częściowo przypisać spadkowi zatrudnienia w sektorach najbardziej narażonych na podwyższone ryzyko, gdyż w większości państw członkowskich można zaobserwować znaczne cięcia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy, szczególnie w zakresie prawodawstwa, inspekcji i prewencji.

| 2.7. | EKES zgadza się, iż należy wskazać główne wyzwania stojące przed UE i apeluje do Komisji o przygotowanie zdecydowanych strategii i środków w celu zaradzenia im: poprawa wdrażania przez państwa członkowskie skutecznych i wydajnych środków zapobiegania zagrożeniom przez wzmocnienie potencjału MŚP, poprawa zapobiegania chorobom związanym z pracą przez zmniejszenie istniejących, nowych i pojawiających się zagrożeń oraz znalezienie spójnej i skutecznej odpowiedzi na zmiany demograficzne. |
| --- | --- |

2.7.

EKES zgadza się, iż należy wskazać główne wyzwania stojące przed UE i apeluje do Komisji o przygotowanie zdecydowanych strategii i środków w celu zaradzenia im: poprawa wdrażania przez państwa członkowskie skutecznych i wydajnych środków zapobiegania zagrożeniom przez wzmocnienie potencjału MŚP, poprawa zapobiegania chorobom związanym z pracą przez zmniejszenie istniejących, nowych i pojawiających się zagrożeń oraz znalezienie spójnej i skutecznej odpowiedzi na zmiany demograficzne.

| 2.8. | Połączone wysiłki państw członkowskich prowadzą do zmniejszenia liczby chorób zawodowych i wypadków przy pracy, chroniąc również inwestycje w zasoby ludzkie przez ograniczenie zapotrzebowania na usługi zdrowotne i rosnących kosztów społecznych, a tym samym sprzyjają dobrostanowi społeczeństwa europejskiego. |
| --- | --- |

2.8.

Połączone wysiłki państw członkowskich prowadzą do zmniejszenia liczby chorób zawodowych i wypadków przy pracy, chroniąc również inwestycje w zasoby ludzkie przez ograniczenie zapotrzebowania na usługi zdrowotne i rosnących kosztów społecznych, a tym samym sprzyjają dobrostanowi społeczeństwa europejskiego.

3.   Kontekst europejskiej strategii na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2014–2020

| 3.1. | Zgodnie ze strategią „Europa 2020” godne warunki bezpieczeństwa i higieny pracy mogą znacznie przyczynić się do inteligentnego i zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu. Unijne rozporządzenia i ramy strategiczne, wraz ze strategiami i przepisami krajowymi, stanowią gwarancję zachowania zdrowia i bezpieczeństwa pracowników. EKES ubolewa, iż komunikat nie został przygotowany wcześniej i że nie uwzględniono w nim propozycji zawartych w opinii przyjętej jednomyślnie przez trójstronny Komitet Doradczy ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy reprezentujący różne interesy w UE. |
| --- | --- |

3.1.

Zgodnie ze strategią „Europa 2020” godne warunki bezpieczeństwa i higieny pracy mogą znacznie przyczynić się do inteligentnego i zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu. Unijne rozporządzenia i ramy strategiczne, wraz ze strategiami i przepisami krajowymi, stanowią gwarancję zachowania zdrowia i bezpieczeństwa pracowników. EKES ubolewa, iż komunikat nie został przygotowany wcześniej i że nie uwzględniono w nim propozycji zawartych w opinii przyjętej jednomyślnie przez trójstronny Komitet Doradczy ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy reprezentujący różne interesy w UE.

| 3.2. | Odnotowuje, iż w komunikacie nie przewidziano odblokowania przepisów, zwłaszcza w odniesieniu do dolegliwości układu mięśniowo-szkieletowego i przeglądu obecnej dyrektywy w sprawie ochrony pracowników przed czynnikami rakotwórczymi. Komitet odnotowuje także brak nawiązania do stworzenia ram prawnych antycypowania zmian, o co apelował już Parlament Europejski. Komitet wzywa Komisję do pilnego rozwiązania tych kwestii. |
| --- | --- |

3.2.

Odnotowuje, iż w komunikacie nie przewidziano odblokowania przepisów, zwłaszcza w odniesieniu do dolegliwości układu mięśniowo-szkieletowego i przeglądu obecnej dyrektywy w sprawie ochrony pracowników przed czynnikami rakotwórczymi. Komitet odnotowuje także brak nawiązania do stworzenia ram prawnych antycypowania zmian, o co apelował już Parlament Europejski. Komitet wzywa Komisję do pilnego rozwiązania tych kwestii.

| 3.3. | Komitet z zadowoleniem przyjmuje europejski cel zmniejszenia o 25 % liczby wypadków przy pracy (2), jednak z przykrością stwierdza brak ilościowego ujęcia tego celu na lata 2014–2020. Komitet krytykował także „brak porównywalnych celów w zakresie ograniczenia chorób zawodowych”. Kwestia ta nadal nie została poruszona w nowym komunikacie, co znów należy uznać za niezadowalające. Za fundamentalne uznaje opracowanie europejskich instrumentów statystycznych dotyczących wypadków w pracy, chorób zawodowych i narażenia na różne zagrożenia w miejscu pracy. |
| --- | --- |

3.3.

Komitet z zadowoleniem przyjmuje europejski cel zmniejszenia o 25 % liczby wypadków przy pracy (2), jednak z przykrością stwierdza brak ilościowego ujęcia tego celu na lata 2014–2020. Komitet krytykował także „brak porównywalnych celów w zakresie ograniczenia chorób zawodowych”. Kwestia ta nadal nie została poruszona w nowym komunikacie, co znów należy uznać za niezadowalające. Za fundamentalne uznaje opracowanie europejskich instrumentów statystycznych dotyczących wypadków w pracy, chorób zawodowych i narażenia na różne zagrożenia w miejscu pracy.

| 3.4. | Partnerzy społeczni i społeczeństwo powszechnie uznają konieczność poprawy wdrażania przepisów i rozporządzeń europejskich i krajowych. EKES za nadrzędną kwestię uznaje wzmocnienie potencjału mikroprzedsiębiorstw i MŚP, tak aby mogły one w ramach stosowania przepisów wdrażać skuteczne i wydajne środki w celu zapobiegania zagrożeniom. Są to priorytetowe działania wymagające polityki publicznej zapewniającej większe zachęty, wsparcie i spersonalizowane doradztwo techniczne. |
| --- | --- |

3.4.

Partnerzy społeczni i społeczeństwo powszechnie uznają konieczność poprawy wdrażania przepisów i rozporządzeń europejskich i krajowych. EKES za nadrzędną kwestię uznaje wzmocnienie potencjału mikroprzedsiębiorstw i MŚP, tak aby mogły one w ramach stosowania przepisów wdrażać skuteczne i wydajne środki w celu zapobiegania zagrożeniom. Są to priorytetowe działania wymagające polityki publicznej zapewniającej większe zachęty, wsparcie i spersonalizowane doradztwo techniczne.

| 3.5. | Innowacje technologiczne i nowe formy organizacji pracy, zwłaszcza nietypowe formy zatrudnienia, stwarzają nowe sytuacje o niespotykanych dotąd wyzwaniach, a także nowe zagrożenia, które nie zostały dotychczas odpowiednio zidentyfikowane. Pilnym zadaniem będzie więc określenie tych zagrożeń i zapobieganie im, jak również wskazanie obecnych i nowych chorób zawodowych. Fundamentalnym i pilnym zadaniem jest znalezienie rozwiązań poprzez aktualizację bieżącego prawodawstwa bądź nowe przepisy dostosowane do zidentyfikowanych zagrożeń. |
| --- | --- |

3.5.

Innowacje technologiczne i nowe formy organizacji pracy, zwłaszcza nietypowe formy zatrudnienia, stwarzają nowe sytuacje o niespotykanych dotąd wyzwaniach, a także nowe zagrożenia, które nie zostały dotychczas odpowiednio zidentyfikowane. Pilnym zadaniem będzie więc określenie tych zagrożeń i zapobieganie im, jak również wskazanie obecnych i nowych chorób zawodowych. Fundamentalnym i pilnym zadaniem jest znalezienie rozwiązań poprzez aktualizację bieżącego prawodawstwa bądź nowe przepisy dostosowane do zidentyfikowanych zagrożeń.

| 3.6. | Coraz dłuższe średnie trwanie życia zmienia strukturę demograficzną społeczeństw europejskich i wcale nie oznacza automatycznie postępów w dziedzinie lat zdrowego życia. Warunki pracy odgrywają ważną rolę w związku z problemami zdrowotnymi, które mają tendencję do narastania z wiekiem, głównie z powodu kumulowania się pewnych zagrożeń zawodowych. Lepsza prewencja od samego początku kariery zawodowej i podczas całego cyklu życia pracownika przyczynia się do przezwyciężenia wyzwań związanych ze zmianami demograficznymi. Z drugiej strony trzeba finansować badania na szczeblu krajowym i europejskim, aby zidentyfikować podstawowe zagadnienia w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

3.6.

Coraz dłuższe średnie trwanie życia zmienia strukturę demograficzną społeczeństw europejskich i wcale nie oznacza automatycznie postępów w dziedzinie lat zdrowego życia. Warunki pracy odgrywają ważną rolę w związku z problemami zdrowotnymi, które mają tendencję do narastania z wiekiem, głównie z powodu kumulowania się pewnych zagrożeń zawodowych. Lepsza prewencja od samego początku kariery zawodowej i podczas całego cyklu życia pracownika przyczynia się do przezwyciężenia wyzwań związanych ze zmianami demograficznymi. Z drugiej strony trzeba finansować badania na szczeblu krajowym i europejskim, aby zidentyfikować podstawowe zagadnienia w tej dziedzinie.

| 3.7. | Zdaniem EKES-u ostatnio w UE pogłębił się problem braku bezpieczeństwa w miejscu pracy i nietypowych form zatrudnienia. W niektórych państwach członkowskich i niektórych przedsiębiorstwach niepoczuwających się do odpowiedzialności społecznej kryzys gospodarczy doprowadził do istotnych cięć w dziedzinach związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy. Ta sytuacja jest nie do zaakceptowania. |
| --- | --- |

3.7.

Zdaniem EKES-u ostatnio w UE pogłębił się problem braku bezpieczeństwa w miejscu pracy i nietypowych form zatrudnienia. W niektórych państwach członkowskich i niektórych przedsiębiorstwach niepoczuwających się do odpowiedzialności społecznej kryzys gospodarczy doprowadził do istotnych cięć w dziedzinach związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy. Ta sytuacja jest nie do zaakceptowania.

| 3.8. | Z drugiej strony należy podkreślić, że niektóre przedsiębiorstwa, dobrowolnie i w zakresie wykraczającym poza zobowiązania prawne, przedsięwzięły środki i podjęły działania na rzecz zdrowia, bezpieczeństwa i dobrego samopoczucia swoich pracowników. Ta postawa odpowiedzialności społecznej zasługuje na uznanie i wsparcie ze strony Komisji i państw członkowskich, tak aby w całej Europie rozpowszechnić w przedsiębiorstwach kulturę odpowiedzialności społecznej i środowiskowej. |
| --- | --- |

3.8.

Z drugiej strony należy podkreślić, że niektóre przedsiębiorstwa, dobrowolnie i w zakresie wykraczającym poza zobowiązania prawne, przedsięwzięły środki i podjęły działania na rzecz zdrowia, bezpieczeństwa i dobrego samopoczucia swoich pracowników. Ta postawa odpowiedzialności społecznej zasługuje na uznanie i wsparcie ze strony Komisji i państw członkowskich, tak aby w całej Europie rozpowszechnić w przedsiębiorstwach kulturę odpowiedzialności społecznej i środowiskowej.

| 3.9. | Unia wciąż boryka się ze stagnacją gospodarczą i wysokim poziomem bezrobocia. Brak pracy stanowi szczególny aspekt chorób zawodowych, gdyż w niektórych przypadkach wiąże się z zaburzeniami psychicznymi. Pracownicy nierejestrowani są też bardziej narażeni na ryzyko i wypadki w miejscu pracy. Komitet jest przekonany, że poprawa warunków życia, zwłaszcza bezpieczeństwa i higieny pracy, stanowi, obok inwestycji strukturalnych, bardzo ważny element zrównoważonego wzrostu gospodarczego, wspierania zatrudnienia wysokiej jakości oraz spójności społecznej. |
| --- | --- |

3.9.

Unia wciąż boryka się ze stagnacją gospodarczą i wysokim poziomem bezrobocia. Brak pracy stanowi szczególny aspekt chorób zawodowych, gdyż w niektórych przypadkach wiąże się z zaburzeniami psychicznymi. Pracownicy nierejestrowani są też bardziej narażeni na ryzyko i wypadki w miejscu pracy. Komitet jest przekonany, że poprawa warunków życia, zwłaszcza bezpieczeństwa i higieny pracy, stanowi, obok inwestycji strukturalnych, bardzo ważny element zrównoważonego wzrostu gospodarczego, wspierania zatrudnienia wysokiej jakości oraz spójności społecznej.

4.   Uwagi ogólne

| 4.1. | Opracowanie ogólnych ram bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ich skuteczne wdrożenie w całej UE są niezbędne dla zrównoważonego wzrostu gospodarczego. Większość respondentów przeprowadzonych przez UE konsultacji publicznych (3) potwierdziła potrzebę dalszej koordynacji na poziomie UE (93 %) i zgodziła się z celem dotyczącym utrzymania wysokiego poziomu zgodności z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, niezależnie od wielkości przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

4.1.

Opracowanie ogólnych ram bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ich skuteczne wdrożenie w całej UE są niezbędne dla zrównoważonego wzrostu gospodarczego. Większość respondentów przeprowadzonych przez UE konsultacji publicznych (3) potwierdziła potrzebę dalszej koordynacji na poziomie UE (93 %) i zgodziła się z celem dotyczącym utrzymania wysokiego poziomu zgodności z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, niezależnie od wielkości przedsiębiorstw.

| 4.2. | Mimo pewnej poprawy odnotowanej w ostatnich latach w różnych państwach członkowskich, zwłaszcza jeśli chodzi o ograniczenie wypadków w pracy, co może się również częściowo wiązać z niższym poziomem zatrudnienia, w UE nie upowszechniła się kultura prewencji, której wdrażanie w MŚP utrudniają ograniczone zasoby i zdolności. Trudności te można przezwyciężyć jedynie przez działania instytucji publicznych w zakresie informacji, kształcenia, wsparcia technicznego i doradztwa. Działania te powinny być dostosowane do potrzeb różnych sektorów i specjalnie dla nich opracowane. |
| --- | --- |

4.2.

Mimo pewnej poprawy odnotowanej w ostatnich latach w różnych państwach członkowskich, zwłaszcza jeśli chodzi o ograniczenie wypadków w pracy, co może się również częściowo wiązać z niższym poziomem zatrudnienia, w UE nie upowszechniła się kultura prewencji, której wdrażanie w MŚP utrudniają ograniczone zasoby i zdolności. Trudności te można przezwyciężyć jedynie przez działania instytucji publicznych w zakresie informacji, kształcenia, wsparcia technicznego i doradztwa. Działania te powinny być dostosowane do potrzeb różnych sektorów i specjalnie dla nich opracowane.

| 4.3. | Zasadniczym aspektem dialogu społecznego jest udział przedstawicieli pracowników w zarządzaniu ryzykiem zawodowym na poziomie przedsiębiorstwa i w miejscu pracy. Pomoc finansową dla przedsiębiorstw należy przydzielać jedynie pod warunkiem przestrzegania norm bezpieczeństwa i higieny pracy. Doświadczenia różnych państw europejskich pokazują, jak ważne są porozumienia zbiorowe, które umożliwiają tworzenie regionalnych lub sektorowych form reprezentacji oraz stymulują dialog społeczny i wspierają działania prewencyjne. |
| --- | --- |

4.3.

Zasadniczym aspektem dialogu społecznego jest udział przedstawicieli pracowników w zarządzaniu ryzykiem zawodowym na poziomie przedsiębiorstwa i w miejscu pracy. Pomoc finansową dla przedsiębiorstw należy przydzielać jedynie pod warunkiem przestrzegania norm bezpieczeństwa i higieny pracy. Doświadczenia różnych państw europejskich pokazują, jak ważne są porozumienia zbiorowe, które umożliwiają tworzenie regionalnych lub sektorowych form reprezentacji oraz stymulują dialog społeczny i wspierają działania prewencyjne.

| 4.4. | Powiązania między różnymi służbami publicznymi w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy są niewystarczające. Można też zauważyć pewnego rodzaju nieskuteczne lub niewystarczające wykorzystywanie mechanizmów angażowania partnerów społecznych na wszystkich poziomach negocjacji i opracowywania konkretnych porozumień sektorowych, które to aspekty należy poprawić. Systematyczniejsza współpraca służb zdrowia publicznego ze służbami BHP przyczynia się do poprawy zapobiegania i umożliwia lepsze wykrywanie chorób zawodowych. W państwach członkowskich należy utworzyć punkty kompleksowej obsługi ułatwiające kontakty między administracją publiczną a MŚP. |
| --- | --- |

4.4.

Powiązania między różnymi służbami publicznymi w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy są niewystarczające. Można też zauważyć pewnego rodzaju nieskuteczne lub niewystarczające wykorzystywanie mechanizmów angażowania partnerów społecznych na wszystkich poziomach negocjacji i opracowywania konkretnych porozumień sektorowych, które to aspekty należy poprawić. Systematyczniejsza współpraca służb zdrowia publicznego ze służbami BHP przyczynia się do poprawy zapobiegania i umożliwia lepsze wykrywanie chorób zawodowych. W państwach członkowskich należy utworzyć punkty kompleksowej obsługi ułatwiające kontakty między administracją publiczną a MŚP.

| 4.5. | W kontekście trudności budżetowych większość państw członkowskich zmniejszyła środki finansowe i zasoby ludzkie przeznaczane na instytucje i organy zajmujące się bezpieczeństwem i higieną pracy, szczególnie zaś na inspekcje pracy, w których odnotowano znaczne ograniczenie działalności kontrolnej oraz wspierającej i doradczej w przedsiębiorstwach. Komitet wzywa do odwrócenia tej całkowicie nieakceptowalnej sytuacji, tym bardziej, że coraz częściej pojawiają się nowe i poważne zagrożenia i coraz bardziej pogarszają się warunki życia i bezpieczeństwa pracowników (coraz większe zagrożenie zaburzeniami psychospołecznymi częściowo wywołane bezrobociem i niepewnością zatrudnienia). |
| --- | --- |

4.5.

W kontekście trudności budżetowych większość państw członkowskich zmniejszyła środki finansowe i zasoby ludzkie przeznaczane na instytucje i organy zajmujące się bezpieczeństwem i higieną pracy, szczególnie zaś na inspekcje pracy, w których odnotowano znaczne ograniczenie działalności kontrolnej oraz wspierającej i doradczej w przedsiębiorstwach. Komitet wzywa do odwrócenia tej całkowicie nieakceptowalnej sytuacji, tym bardziej, że coraz częściej pojawiają się nowe i poważne zagrożenia i coraz bardziej pogarszają się warunki życia i bezpieczeństwa pracowników (coraz większe zagrożenie zaburzeniami psychospołecznymi częściowo wywołane bezrobociem i niepewnością zatrudnienia).

| 4.6. | Państwa członkowskie powinny zachęcać do negocjacji i umów zbiorowych oraz je propagować, przyznając partnerom społecznym ważną i skuteczną rolę w kształtowaniu i wdrażaniu polityki bezpieczeństwa i higieny pracy oraz w promowaniu bezpiecznego i zdrowego otoczenia w miejscu pracy. |
| --- | --- |

4.6.

Państwa członkowskie powinny zachęcać do negocjacji i umów zbiorowych oraz je propagować, przyznając partnerom społecznym ważną i skuteczną rolę w kształtowaniu i wdrażaniu polityki bezpieczeństwa i higieny pracy oraz w promowaniu bezpiecznego i zdrowego otoczenia w miejscu pracy.

| 4.7. | EKES ubolewa, że w dziedzinie statystyk europejskich dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy poczyniono niewielkie postępy. Zwraca uwagę na to, jak ważne i pilne jest opracowanie jednolitych definicji i systemów uznawania i sprawozdawczości na poziomie UE. |
| --- | --- |

4.7.

EKES ubolewa, że w dziedzinie statystyk europejskich dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy poczyniono niewielkie postępy. Zwraca uwagę na to, jak ważne i pilne jest opracowanie jednolitych definicji i systemów uznawania i sprawozdawczości na poziomie UE.

| 4.8. | Komitet zgadza się ze stanowiskiem UE, iż angażowanie partnerów społecznych na wszystkich poziomach pozwala skutecznie i wydajnie kształtować i wdrażać politykę i strategie na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy. W tym kontekście fundamentalną rolę powinny odgrywać struktury dialogu społecznego oraz trójstronny Komitet Doradczy ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy. Komisja, określając swoje priorytety, powinna w większym stopniu uwzględniać podejmowane przez niego – często jednomyślnie – decyzje. |
| --- | --- |

4.8.

Komitet zgadza się ze stanowiskiem UE, iż angażowanie partnerów społecznych na wszystkich poziomach pozwala skutecznie i wydajnie kształtować i wdrażać politykę i strategie na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy. W tym kontekście fundamentalną rolę powinny odgrywać struktury dialogu społecznego oraz trójstronny Komitet Doradczy ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy. Komisja, określając swoje priorytety, powinna w większym stopniu uwzględniać podejmowane przez niego – często jednomyślnie – decyzje.

| 4.9. | Jeśli chodzi o porozumienia ramowe zawarte w ramach dialogu społecznego, EKES wzywa Komisję do jak najszybszego zbadania, czy zapewnione zostały ich reprezentatywność oraz zgodność z prawem wspólnotowym, a także do zobowiązania się do przedsięwzięcia środków niezbędnych w celu zapewnienia przestrzegania tych porozumień. |
| --- | --- |

4.9.

Jeśli chodzi o porozumienia ramowe zawarte w ramach dialogu społecznego, EKES wzywa Komisję do jak najszybszego zbadania, czy zapewnione zostały ich reprezentatywność oraz zgodność z prawem wspólnotowym, a także do zobowiązania się do przedsięwzięcia środków niezbędnych w celu zapewnienia przestrzegania tych porozumień.

| 4.10. | EKES zaleca państwom członkowskim korzystanie z Europejskiego Funduszu Społecznego i innych europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu finansowania działań w obszarze bezpieczeństwa i higieny pracy. |
| --- | --- |

4.10.

EKES zaleca państwom członkowskim korzystanie z Europejskiego Funduszu Społecznego i innych europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu finansowania działań w obszarze bezpieczeństwa i higieny pracy.

| 4.11. | Komitet zgadza się z Komisją, że należy aktywniej zbadać synergie między polityką bezpieczeństwa i higieny pracy a innymi dziedzinami interwencji publicznej. Jest mocno przekonany, że postępy w tym zakresie są jeszcze dość ograniczone w większości państw członkowskich. |
| --- | --- |

4.11.

Komitet zgadza się z Komisją, że należy aktywniej zbadać synergie między polityką bezpieczeństwa i higieny pracy a innymi dziedzinami interwencji publicznej. Jest mocno przekonany, że postępy w tym zakresie są jeszcze dość ograniczone w większości państw członkowskich.

5.   Uwagi szczegółowe

5.1.   Strategie krajowe, przestrzeganie przepisów i egzekwowanie

| 5.1.1. | Komitet popiera stanowisko Komisji odnośnie do potrzeby dokonania przez państwa członkowskie, we współpracy z partnerami społecznymi, przeglądu strategii krajowych w świetle nowych ram strategicznych UE. Zaleca jednak również przeprowadzenie szczegółowej oceny oddziaływania poprzednich strategii krajowych. Wszystkie państwa członkowskie powinny uznać za zasadniczą kwestię odpowiedzialności partnerów społecznych za strategię na lata 2014–2020. Należy znaleźć wskaźniki i jednolite kryteria pozwalające na systematyczną dokumentację, śledzenie i ocenę poziomu tej odpowiedzialności. |
| --- | --- |

5.1.1.

Komitet popiera stanowisko Komisji odnośnie do potrzeby dokonania przez państwa członkowskie, we współpracy z partnerami społecznymi, przeglądu strategii krajowych w świetle nowych ram strategicznych UE. Zaleca jednak również przeprowadzenie szczegółowej oceny oddziaływania poprzednich strategii krajowych. Wszystkie państwa członkowskie powinny uznać za zasadniczą kwestię odpowiedzialności partnerów społecznych za strategię na lata 2014–2020. Należy znaleźć wskaźniki i jednolite kryteria pozwalające na systematyczną dokumentację, śledzenie i ocenę poziomu tej odpowiedzialności.

| 5.1.2. | EKES zgadza się z Komisją co do konieczności, by państwa członkowskie, we współpracy z Europejską Agencją Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy (EU-OSHA), stworzyły bazę danych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy i organizowały okresowe spotkania (co najmniej dwa razy w roku) w ramach EU-OSHA, Komitetu Doradczego ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy (ACSH) i Komitetu Starszych Inspektorów Pracy (SLIC). |
| --- | --- |

5.1.2.

EKES zgadza się z Komisją co do konieczności, by państwa członkowskie, we współpracy z Europejską Agencją Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy (EU-OSHA), stworzyły bazę danych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy i organizowały okresowe spotkania (co najmniej dwa razy w roku) w ramach EU-OSHA, Komitetu Doradczego ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy (ACSH) i Komitetu Starszych Inspektorów Pracy (SLIC).

| 5.1.3. | Wsparcie finansowe i techniczne dla MŚP w celu wdrożenia interaktywnego narzędzia on-line do oceny ryzyka (OiRA) i innych narzędzi informatycznych należy postrzegać za zasadniczą kwestię i ukierunkować na sektory priorytetowe. Trzeba przydzielić EU-OSHA większe środki finansowe i ludzkie, aby mogła odgrywać swoją istotną rolę. EKES ubolewa, że państwa członkowskie w niewielkim stopniu skorzystały z EFS w celu finansowania działalności z zakresu kształcenia i szkolenia. |
| --- | --- |

5.1.3.

Wsparcie finansowe i techniczne dla MŚP w celu wdrożenia interaktywnego narzędzia on-line do oceny ryzyka (OiRA) i innych narzędzi informatycznych należy postrzegać za zasadniczą kwestię i ukierunkować na sektory priorytetowe. Trzeba przydzielić EU-OSHA większe środki finansowe i ludzkie, aby mogła odgrywać swoją istotną rolę. EKES ubolewa, że państwa członkowskie w niewielkim stopniu skorzystały z EFS w celu finansowania działalności z zakresu kształcenia i szkolenia.

| 5.1.4. | Określenie sprawdzonych rozwiązań i konkretnych wytycznych, zwłaszcza dla MŚP, trzeba dopasować do specyficznych warunków sektorowych i rodzaju działalności przedsiębiorstw. EU-OSHA powinna nasilić swoje działania w tym obszarze i promować kulturę prewencji. |
| --- | --- |

5.1.4.

Określenie sprawdzonych rozwiązań i konkretnych wytycznych, zwłaszcza dla MŚP, trzeba dopasować do specyficznych warunków sektorowych i rodzaju działalności przedsiębiorstw. EU-OSHA powinna nasilić swoje działania w tym obszarze i promować kulturę prewencji.

| 5.1.5. | W wielu państwach członkowskich trzeba poprawić inspekcje pracy w przedsiębiorstwach, zwłaszcza jeśli chodzi o informacje, konsultacje, pojawiające się zagrożenia, ułatwianie przestrzegania przepisów oraz identyfikację pracy nierejestrowanej i zniechęcanie do niej. W tym celu niezbędne jest udostępnienie inspektorom pracy większych zasobów i podniesienie ich kwalifikacji. |
| --- | --- |

5.1.5.

W wielu państwach członkowskich trzeba poprawić inspekcje pracy w przedsiębiorstwach, zwłaszcza jeśli chodzi o informacje, konsultacje, pojawiające się zagrożenia, ułatwianie przestrzegania przepisów oraz identyfikację pracy nierejestrowanej i zniechęcanie do niej. W tym celu niezbędne jest udostępnienie inspektorom pracy większych zasobów i podniesienie ich kwalifikacji.

| 5.1.6. | Komitet popiera ocenę programu wymiany/kształcenia inspektorów pracy oraz podjęcie działań na rzecz wzmocnienia współpracy między organami inspekcji pracy w ramach Komitetu Starszych Inspektorów Pracy. |
| --- | --- |

5.1.6.

Komitet popiera ocenę programu wymiany/kształcenia inspektorów pracy oraz podjęcie działań na rzecz wzmocnienia współpracy między organami inspekcji pracy w ramach Komitetu Starszych Inspektorów Pracy.

| 5.1.7. | EKES zgadza się ze stanowiskiem tego komitetu, iż kwestie związane ze zdrowiem i bezpieczeństwem powinny znaleźć się wśród priorytetów strategicznych UE, zwłaszcza zaś schorzenia układu mięśniowo-szkieletowego, choroby o długiej fazie utajonej (nowotwory lub choroby przewlekłe jak choroby płuc spowodowane wykonywanym zawodem), właściwe wdrażanie REACH oraz zagrożenia psychospołeczne związane z pracą (4). Odnośnie do MŚP należy podnieść kompetencje w dziedzinie zdrowia i bezpieczeństwa, zwiększyć poziom zgodności z wymogami, zapewnić dostępne i aktualne informacje i wytyczne oraz doprowadzić do tego, by duże przedsiębiorstwa przejęły swoją część odpowiedzialności za poprawę wyników MŚP, z którymi współpracują. |
| --- | --- |

5.1.7.

EKES zgadza się ze stanowiskiem tego komitetu, iż kwestie związane ze zdrowiem i bezpieczeństwem powinny znaleźć się wśród priorytetów strategicznych UE, zwłaszcza zaś schorzenia układu mięśniowo-szkieletowego, choroby o długiej fazie utajonej (nowotwory lub choroby przewlekłe jak choroby płuc spowodowane wykonywanym zawodem), właściwe wdrażanie REACH oraz zagrożenia psychospołeczne związane z pracą (4). Odnośnie do MŚP należy podnieść kompetencje w dziedzinie zdrowia i bezpieczeństwa, zwiększyć poziom zgodności z wymogami, zapewnić dostępne i aktualne informacje i wytyczne oraz doprowadzić do tego, by duże przedsiębiorstwa przejęły swoją część odpowiedzialności za poprawę wyników MŚP, z którymi współpracują.

5.2.   Uproszczenie przepisów

| 5.2.1. | Zdaniem EKES-u ewentualne uproszczenie obowiązujących przepisów nie może w żadnej mierze zakwestionować obecnych poziomów ochrony ani dążenia do nieustannej poprawy warunków bezpieczeństwa i higieny pracy Europejczyków. Konsultacje publiczne UE pokazują rozbieżności między partnerami społecznymi wobec uwzględnienia uproszczenia obecnych przepisów w nowym europejskim instrumencie politycznym: przeciw proponowanemu uproszczeniu jest 73,4 % organizacji pracowników i tylko 4,3 f% organizacji pracodawców (5). Wśród badanych (w sumie 523 respondentów) 40,5 % jest za uproszczeniem, 46,1 % przeciw, a 13,4 % nie ma zdania. Mimo wszystko EKES sądzi, że można by zmniejszyć niektóre obciążenia administracyjne spoczywające na przedsiębiorstwach, lecz bez narażania na szwank warunków zdrowia i bezpieczeństwa pracowników. |
| --- | --- |

5.2.1.

Zdaniem EKES-u ewentualne uproszczenie obowiązujących przepisów nie może w żadnej mierze zakwestionować obecnych poziomów ochrony ani dążenia do nieustannej poprawy warunków bezpieczeństwa i higieny pracy Europejczyków. Konsultacje publiczne UE pokazują rozbieżności między partnerami społecznymi wobec uwzględnienia uproszczenia obecnych przepisów w nowym europejskim instrumencie politycznym: przeciw proponowanemu uproszczeniu jest 73,4 % organizacji pracowników i tylko 4,3 f% organizacji pracodawców (5). Wśród badanych (w sumie 523 respondentów) 40,5 % jest za uproszczeniem, 46,1 % przeciw, a 13,4 % nie ma zdania. Mimo wszystko EKES sądzi, że można by zmniejszyć niektóre obciążenia administracyjne spoczywające na przedsiębiorstwach, lecz bez narażania na szwank warunków zdrowia i bezpieczeństwa pracowników.

| 5.2.2. | Podkreśla, że według Europejskiego badania przedsiębiorstw na temat nowych i pojawiających się zagrożeń (ESENER) najważniejsze przyczyny zajmowania się kwestią bezpieczeństwa i higieny pracy w przedsiębiorstwach to „przestrzeganie zobowiązań prawnych” (90 %), „nacisk pracowników” (76 %) oraz „nacisk inspekcji pracy” (60 %). Wszystkie te elementy podlegają silnej presji. Z drugiej strony z badania wynika, że wśród przedsiębiorstw, które nie prowadzą regularnie oceny bezpieczeństwa, jedynie 37 % wskazało „bardzo złożone zobowiązania prawne” jako przyczynę braków w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

5.2.2.

Podkreśla, że według Europejskiego badania przedsiębiorstw na temat nowych i pojawiających się zagrożeń (ESENER) najważniejsze przyczyny zajmowania się kwestią bezpieczeństwa i higieny pracy w przedsiębiorstwach to „przestrzeganie zobowiązań prawnych” (90 %), „nacisk pracowników” (76 %) oraz „nacisk inspekcji pracy” (60 %). Wszystkie te elementy podlegają silnej presji. Z drugiej strony z badania wynika, że wśród przedsiębiorstw, które nie prowadzą regularnie oceny bezpieczeństwa, jedynie 37 % wskazało „bardzo złożone zobowiązania prawne” jako przyczynę braków w tej dziedzinie.

| 5.2.3. | EKES zaleca, aby w świetle planowanego przeglądu bieżącego prawodawstwa określenie ewentualnych uproszczeń i/lub zmniejszenia niepotrzebnych obciążeń administracyjnych spoczywających na przedsiębiorstwach było wynikiem szeroko zakrojonych debat oraz miało miejsce z udziałem partnerów społecznych na wszystkich szczeblach i w drodze negocjacji z nimi. Zwraca uwagę na art. 153 TFUE, zgodnie z którym Unia stanowi minimalne wymagania i pozwala państwom członkowskim na utrzymanie lub ustanowienie przepisów zapewniających lepszą ochronę pracowników. Przyczynia się to do lepszych postępów i pozwala antycypować inicjatywy europejskie, czego dowodem jest zakaz stosowania azbestu wprowadzony w wielu państwach członkowskich jeszcze zanim Komisja podjęła odnośną decyzję. |
| --- | --- |

5.2.3.

EKES zaleca, aby w świetle planowanego przeglądu bieżącego prawodawstwa określenie ewentualnych uproszczeń i/lub zmniejszenia niepotrzebnych obciążeń administracyjnych spoczywających na przedsiębiorstwach było wynikiem szeroko zakrojonych debat oraz miało miejsce z udziałem partnerów społecznych na wszystkich szczeblach i w drodze negocjacji z nimi. Zwraca uwagę na art. 153 TFUE, zgodnie z którym Unia stanowi minimalne wymagania i pozwala państwom członkowskim na utrzymanie lub ustanowienie przepisów zapewniających lepszą ochronę pracowników. Przyczynia się to do lepszych postępów i pozwala antycypować inicjatywy europejskie, czego dowodem jest zakaz stosowania azbestu wprowadzony w wielu państwach członkowskich jeszcze zanim Komisja podjęła odnośną decyzję.

5.3.   Nowe i pojawiające się zagrożenia

| 5.3.1. | Istnieje silna potrzeba pogłębienia wiedzy naukowej na temat nowych zagrożeń, aby zapobiegać chorobom zawodowym i związanym z miejscem pracy. Wysiłki w tym obszarze należy koordynować na poziomie UE. Zasadnicze znaczenie przypada większej interakcji/koordynacji między różnymi instytucjami europejskimi i krajowymi, tak aby można było znaleźć odpowiednie formy określenia strategii i środków prawnych w celu reagowania na nowe i pojawiające się zagrożenia. Z uwagi na wystarczającą liczbę instytucji EKES nie widzi potrzeby tworzenia nowego niezależnego doradczego organu naukowego. |
| --- | --- |

5.3.1.

Istnieje silna potrzeba pogłębienia wiedzy naukowej na temat nowych zagrożeń, aby zapobiegać chorobom zawodowym i związanym z miejscem pracy. Wysiłki w tym obszarze należy koordynować na poziomie UE. Zasadnicze znaczenie przypada większej interakcji/koordynacji między różnymi instytucjami europejskimi i krajowymi, tak aby można było znaleźć odpowiednie formy określenia strategii i środków prawnych w celu reagowania na nowe i pojawiające się zagrożenia. Z uwagi na wystarczającą liczbę instytucji EKES nie widzi potrzeby tworzenia nowego niezależnego doradczego organu naukowego.

| 5.3.2. | EKES systematycznie wskazywał na potrzebę zapewnienia poprawy warunków zdrowia i bezpieczeństwa specyficznych kategorii pracowników (młodych ludzi, kobiet, osób starszych, migrantów, osób zatrudnionych na nietypowych umowach i osób niepełnosprawnych) oraz rozwiązania nowych problemów związanych ze zmianami w organizacji pracy (zwłaszcza stres i zaburzenia psychiczne w miejscu pracy). Zagadnienia te zostały powszechnie uznane przez państwa członkowskie, partnerów społecznych i społeczeństwo. Zdaniem Komitetu problemy te należy rozwiązać, gdyż stają się coraz poważniejsze i niosą ze sobą koszty gospodarcze i społeczne. Podkreśla, że perspektywa płci pozwala powiązać politykę higieny pracy z postępami w dziedzinie równości. |
| --- | --- |

5.3.2.

EKES systematycznie wskazywał na potrzebę zapewnienia poprawy warunków zdrowia i bezpieczeństwa specyficznych kategorii pracowników (młodych ludzi, kobiet, osób starszych, migrantów, osób zatrudnionych na nietypowych umowach i osób niepełnosprawnych) oraz rozwiązania nowych problemów związanych ze zmianami w organizacji pracy (zwłaszcza stres i zaburzenia psychiczne w miejscu pracy). Zagadnienia te zostały powszechnie uznane przez państwa członkowskie, partnerów społecznych i społeczeństwo. Zdaniem Komitetu problemy te należy rozwiązać, gdyż stają się coraz poważniejsze i niosą ze sobą koszty gospodarcze i społeczne. Podkreśla, że perspektywa płci pozwala powiązać politykę higieny pracy z postępami w dziedzinie równości.

5.4.   Dane statystyczne

| 5.4.1. | Jednym z najistotniejszych zagadnień jest poważny niedostatek wiarygodnych, aktualnych i porównywalnych danych statystycznych na poziomie europejskim. Należy zaradzić tej sytuacji, która z niezrozumiałych względów ciągnie się od lat. Komitet popiera działania podejmowane przez Komisję w celu przezwyciężenia tych trudności. Powinny one zostać uznane za priorytet przez Komisję i państwa członkowskie, które, jeśli tego zapragną, mogą opracować dodatkowe, bardziej szczegółowe dane dostosowane do kontekstu krajowego. Współpraca z WHO w zakresie rozszerzenia wszystkich danych na temat Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (ICD-10) mogłaby umożliwić wykorzystanie baz danych na temat opieki zdrowotnej, co z kolei pozwoliłoby na szybsze i skuteczniejsze gromadzenie informacji. |
| --- | --- |

5.4.1.

Jednym z najistotniejszych zagadnień jest poważny niedostatek wiarygodnych, aktualnych i porównywalnych danych statystycznych na poziomie europejskim. Należy zaradzić tej sytuacji, która z niezrozumiałych względów ciągnie się od lat. Komitet popiera działania podejmowane przez Komisję w celu przezwyciężenia tych trudności. Powinny one zostać uznane za priorytet przez Komisję i państwa członkowskie, które, jeśli tego zapragną, mogą opracować dodatkowe, bardziej szczegółowe dane dostosowane do kontekstu krajowego. Współpraca z WHO w zakresie rozszerzenia wszystkich danych na temat Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (ICD-10) mogłaby umożliwić wykorzystanie baz danych na temat opieki zdrowotnej, co z kolei pozwoliłoby na szybsze i skuteczniejsze gromadzenie informacji.

| 5.4.2. | EKES ubolewa nad tym, że zaniechano przetwarzania statystyk europejskich dotyczących zdrowia zawodowego i apeluje o wznowienie badań statystycznych na temat narażenia pracowników na czynniki rakotwórcze, jak miało to miejsce w wypadku projektu CAREX opracowanego w latach 90. Pozytywnie ocenia ostatnie działania Komisji zmierzające do utworzenia bazy danych i opracowania modelu pozwalającego oszacować stopień narażenia pracowników na szereg niebezpiecznych produktów chemicznych w państw członkowskich UE oraz państwach EFTA/EWG (projekt HAZCHEM). |
| --- | --- |

5.4.2.

EKES ubolewa nad tym, że zaniechano przetwarzania statystyk europejskich dotyczących zdrowia zawodowego i apeluje o wznowienie badań statystycznych na temat narażenia pracowników na czynniki rakotwórcze, jak miało to miejsce w wypadku projektu CAREX opracowanego w latach 90. Pozytywnie ocenia ostatnie działania Komisji zmierzające do utworzenia bazy danych i opracowania modelu pozwalającego oszacować stopień narażenia pracowników na szereg niebezpiecznych produktów chemicznych w państw członkowskich UE oraz państwach EFTA/EWG (projekt HAZCHEM).

5.5.   Współpraca z instytucjami międzynarodowymi

| 5.5.1. | Zdaniem EKES-u wzmocnienie współpracy z organizacjami międzynarodowymi, zwłaszcza MOP, WHO i OECD, powinno stanowić priorytet z uwagi na dążenie do zmniejszenia w wymiarze globalnym wypadków w pracy i chorób zawodowych. |
| --- | --- |

5.5.1.

Zdaniem EKES-u wzmocnienie współpracy z organizacjami międzynarodowymi, zwłaszcza MOP, WHO i OECD, powinno stanowić priorytet z uwagi na dążenie do zmniejszenia w wymiarze globalnym wypadków w pracy i chorób zawodowych.

| 5.5.2. | Szczególną uwagę należy zwrócić na problemy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy w międzynarodowych łańcuchach dostaw, przyczyniając się tym samym do tworzenia bezpieczniejszych miejsc pracy nie tylko w Europie, ale i na całym świecie. Należy rozważyć uwzględnienie tych kwestii w umowach zawieranych przez UE, tak aby zapewnić przestrzeganie przez partnerów Unii konwencji i zaleceń MOP. EKES przypomina wcześniejsze opinie na temat azbestu i zwraca się do Komisji o zajęcie konkretnego stanowiska w celu wprowadzenia międzynarodowego zakazu stosowania azbestu. |
| --- | --- |

5.5.2.

Szczególną uwagę należy zwrócić na problemy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy w międzynarodowych łańcuchach dostaw, przyczyniając się tym samym do tworzenia bezpieczniejszych miejsc pracy nie tylko w Europie, ale i na całym świecie. Należy rozważyć uwzględnienie tych kwestii w umowach zawieranych przez UE, tak aby zapewnić przestrzeganie przez partnerów Unii konwencji i zaleceń MOP. EKES przypomina wcześniejsze opinie na temat azbestu i zwraca się do Komisji o zajęcie konkretnego stanowiska w celu wprowadzenia międzynarodowego zakazu stosowania azbestu.

| 5.5.3. | EKES zaleca państwom członkowskim stosowanie międzynarodowych norm i konwencji, Komisja zaś powinna prezentować regularne sprawozdania z faktycznego wdrażania przez państwa członkowskie. |
| --- | --- |

5.5.3.

EKES zaleca państwom członkowskim stosowanie międzynarodowych norm i konwencji, Komisja zaś powinna prezentować regularne sprawozdania z faktycznego wdrażania przez państwa członkowskie.

Bruksela, 11 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  W latach 2007–2011 w UE liczba wypadków prowadzących do ponad trzydniowej nieobecności zmniejszyła się o 27,9 %.

1

(2)  Zob. Dz.U. C 224 z 30.8.2008, s.88.

2

(3)  „Public consultation on the new occupational health and safety policy framework”, DG ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Włączenia Społecznego, czerwiec 2014 r.

3

(4)  „Priorytety strategiczne UE na lata 2013–2020”, dok. 2091_FR, luty 2012 r.

4

(5)  „Public consultation on the new occupational health and safety policy framework”, czerwiec 2014 r.

5

---

ZAŁĄCZNIK

do opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Następujące poprawki, które uzyskały poparcie co najmniej jednej czwartej oddanych głosów, zostały odrzucone w trakcie debaty:

Punkt 1.8

Zmienić:

| | Zdaniem Komitetu zaangażowanie pracowników i wszystkich partnerów społecznych na wszystkich szczeblach i w miejscu pracy ma fundamentalne znaczenie dla skutecznego wdrożenia strategii. Apeluje do Komisji o zintensyfikowanie dyskusji i konsultacji z partnerami społecznymi oraz opracowanie wspólnych działań. Państwa członkowskie powinny zachęcać do dialogu społecznego w sprawie zdrowia i bezpieczeństwa między pracodawcami a przedstawicielami pracowników
  oraz propagować dialog społeczny i układy zbiorowe. |
| --- | --- |

Zdaniem Komitetu zaangażowanie pracowników i wszystkich partnerów społecznych na wszystkich szczeblach i w miejscu pracy ma fundamentalne znaczenie dla skutecznego wdrożenia strategii. Apeluje do Komisji o zintensyfikowanie dyskusji i konsultacji z partnerami społecznymi oraz opracowanie wspólnych działań. Państwa członkowskie powinny zachęcać do dialogu społecznego w sprawie zdrowia i bezpieczeństwa między pracodawcami a przedstawicielami pracowników
  oraz propagować dialog społeczny i układy zbiorowe.

Wynik głosowania:

| Za | : | 66 |
| --- | --- | --- |
| Przeciw | : | 143 |
| Wstrzymało się | : | 17 |

Za

:

66

Przeciw

:

143

Wstrzymało się

:

17

Punkt 3.2

Zmienić:

| | Odnotowuje, iż w komunikacie nie przewidziano odblokowania przepisów, zwłaszcza w odniesieniu do dolegliwości układu mięśniowo-szkieletowego i przeglądu obecnej dyrektywy w sprawie ochrony pracowników przed czynnikami rakotwórczymi. Komitet odnotowuje także brak nawiązania do stworzenia ram prawnych antycypowania zmian, o co apelował już Parlament Europejski. Komitet wzywa Komisję do pilnego rozwiązania tych kwestii. |
| --- | --- |

Odnotowuje, iż w komunikacie nie przewidziano odblokowania przepisów, zwłaszcza w odniesieniu do dolegliwości układu mięśniowo-szkieletowego i przeglądu obecnej dyrektywy w sprawie ochrony pracowników przed czynnikami rakotwórczymi. Komitet odnotowuje także brak nawiązania do stworzenia ram prawnych antycypowania zmian, o co apelował już Parlament Europejski. Komitet wzywa Komisję do pilnego rozwiązania tych kwestii.

Wynik głosowania:

| Za | : | 60 |
| --- | --- | --- |
| Przeciw | : | 141 |
| Wstrzymało się | : | 13 |

Za

:

60

Przeciw

:

141

Wstrzymało się

:

13

Punkt 3.5

Zmienić:

| | Innowacje technologiczne i nowe formy organizacji pracy, zwłaszcza nietypowe formy zatrudnienia, stwarzają nowe sytuacje o niespotykanych dotąd wyzwaniach, ale mogą niekiedy stwarzać pewne nowe zagrożenia, które nie zostały dotychczas odpowiednio zidentyfikowane. Pilnym zadaniem będzie więc określenie tych zagrożeń i zapobieganie im, jak również wskazanie obecnych i nowych chorób zawodowych. Fundamentalnym i pilnym zadaniem jest znalezienie rozwiązań poprzez aktualizację
  dotyczących aktualizacji bieżącego prawodawstwa bądź nowe przepisy dostosowane polegających na przyjmowaniu nowych przepisów dostosowanych do zidentyfikowanych zagrożeń. |
| --- | --- |

Innowacje technologiczne i nowe formy organizacji pracy, zwłaszcza nietypowe formy zatrudnienia, stwarzają nowe sytuacje o niespotykanych dotąd wyzwaniach, ale mogą niekiedy stwarzać pewne nowe zagrożenia, które nie zostały dotychczas odpowiednio zidentyfikowane. Pilnym zadaniem będzie więc określenie tych zagrożeń i zapobieganie im, jak również wskazanie obecnych i nowych chorób zawodowych. Fundamentalnym i pilnym zadaniem jest znalezienie rozwiązań poprzez aktualizację
  dotyczących aktualizacji bieżącego prawodawstwa bądź nowe przepisy dostosowane polegających na przyjmowaniu nowych przepisów dostosowanych do zidentyfikowanych zagrożeń.

Wynik głosowania:

| Za | : | 77 |
| --- | --- | --- |
| Przeciw | : | 140 |
| Wstrzymało się | : | 10 |

Za

:

77

Przeciw

:

140

Wstrzymało się

:

10

Punkt 3.9

Zmienić:

| | Unia wciąż boryka się ze stagnacją gospodarczą i wysokim poziomem bezrobocia. Brak pracy stanowi szczególny aspekt chorób zawodowych, gdyż w niektórych przypadkach wiąże się z zaburzeniami psychicznymi. W niektórych przypadkach pracownicy nierejestrowani mogą też być są też bardziej narażeni na ryzyko i wypadki w miejscu pracy. Komitet jest przekonany, że poprawa warunków życia, zwłaszcza bezpieczeństwa i higieny pracy, stanowi, obok inwestycji strukturalnych, bardzo ważny element zrównoważonego wzrostu gospodarczego, wspierania zatrudnienia wysokiej jakości oraz spójności społecznej. |
| --- | --- |

Unia wciąż boryka się ze stagnacją gospodarczą i wysokim poziomem bezrobocia. Brak pracy stanowi szczególny aspekt chorób zawodowych, gdyż w niektórych przypadkach wiąże się z zaburzeniami psychicznymi. W niektórych przypadkach pracownicy nierejestrowani mogą też być są też bardziej narażeni na ryzyko i wypadki w miejscu pracy. Komitet jest przekonany, że poprawa warunków życia, zwłaszcza bezpieczeństwa i higieny pracy, stanowi, obok inwestycji strukturalnych, bardzo ważny element zrównoważonego wzrostu gospodarczego, wspierania zatrudnienia wysokiej jakości oraz spójności społecznej.

Wynik głosowania:

| Za | : | 62 |
| --- | --- | --- |
| Przeciw | : | 145 |
| Wstrzymało się | : | 10 |

Za

:

62

Przeciw

:

145

Wstrzymało się

:

10

Punkt 4.6

Zmienić:

| | Państwa członkowskie powinny zachęcać do negocjacji i umów zbiorowych oraz je
  dialogu społecznego między pracodawcami i przedstawicielami pracowników oraz go propagować, przyznając partnerom społecznym ważną i skuteczną rolę w kształtowaniu i wdrażaniu polityki bezpieczeństwa i higieny pracy oraz w promowaniu bezpiecznego i zdrowego otoczenia w miejscu pracy. |
| --- | --- |

Państwa członkowskie powinny zachęcać do negocjacji i umów zbiorowych oraz je
  dialogu społecznego między pracodawcami i przedstawicielami pracowników oraz go propagować, przyznając partnerom społecznym ważną i skuteczną rolę w kształtowaniu i wdrażaniu polityki bezpieczeństwa i higieny pracy oraz w promowaniu bezpiecznego i zdrowego otoczenia w miejscu pracy.

Wynik głosowania:

| Za | : | 66 |
| --- | --- | --- |
| Przeciw | : | 141 |
| Wstrzymało się | : | 17 |

Za

:

66

Przeciw

:

141

Wstrzymało się

:

17

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/91 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/91

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie możliwości zasobooszczędności w sektorze budowlanym

(COM(2014) 445 final),

komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Ku gospodarce o obiegu zamkniętym: program »zero odpadów« dla Europy”

(COM(2014) 398 final)

oraz wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy 2008/98/WE w sprawie odpadów, 94/62/WE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, 1999/31/WE w sprawie składowania odpadów, 2000/53/WE w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, 2006/66/WE w sprawie baterii i akumulatorów oraz zużytych baterii i akumulatorów i 2012/19/UE w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego

(COM(2014) 397 final – 2014/0201 (COD))

(2015/C 230/14)

| Sprawozdawca: | An LE NOUAIL MARLIÈRE |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

An LE NOUAIL MARLIÈRE

W dniach 14 lipca, 28 lipca i 20 października 2014 r. Komisja, Parlament Europejski oraz Rada, działając na podstawie art. 43 ust. 2 oraz art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiły zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie:

komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie możliwości zasobooszczędności w sektorze budowlanym

COM(2014) 445 final,

komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Ku gospodarce o obiegu zamkniętym: program »zero odpadów« dla Europy”

COM(2014) 398 final

oraz

wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy 2008/98/WE w sprawie odpadów, 94/62/WE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, 1999/31/WE w sprawie składowania odpadów, 2000/53/WE w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, 2006/66/WE w sprawie baterii i akumulatorów oraz zużytych baterii i akumulatorów i 2012/19/UE w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego

COM(2014) 397 final – 2014/0201 (COD).

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 12 listopada 2014 r.

Na 503. sesji plenarnej w dniach 10–11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z 10 grudnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 129 do 3 – 5 osób wstrzymało się od głosu – przyjął następującą opinię.

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Komitet z zadowoleniem przyjmuje oba komunikaty i pakiet zmian do dyrektyw w sprawie odpadów. Popiera wysiłki podejmowane z myślą o tym, aby uświadomić przedsiębiorstwom i konsumentom, że konieczne są stopniowa rezygnacja z obecnego linearnego modelu gospodarczego opartego na zasadzie „wydobyć-wyprodukować-zużyć-wyrzucić” i przyspieszenie przechodzenia do modelu gospodarki o obiegu zamkniętym, która jest z definicji regeneracyjna i zmierza do wykorzystywania energii ze źródeł odnawialnych w celu ograniczenia zużycia zasobów naturalnych do minimum. |
| --- | --- |

1.1.

Komitet z zadowoleniem przyjmuje oba komunikaty i pakiet zmian do dyrektyw w sprawie odpadów. Popiera wysiłki podejmowane z myślą o tym, aby uświadomić przedsiębiorstwom i konsumentom, że konieczne są stopniowa rezygnacja z obecnego linearnego modelu gospodarczego opartego na zasadzie „wydobyć-wyprodukować-zużyć-wyrzucić” i przyspieszenie przechodzenia do modelu gospodarki o obiegu zamkniętym, która jest z definicji regeneracyjna i zmierza do wykorzystywania energii ze źródeł odnawialnych w celu ograniczenia zużycia zasobów naturalnych do minimum.

| 1.2. | Komitet popiera cel, by określić sprzyjające tej transformacji ramy polityki, które obejmowałyby cały cykl życia produktów: dostawy surowców, ekoprojekt, sprzedaż detaliczną, modele biznesowe i wzorce konsumpcji, ponowne użycie i ponowną produkcję, jak również wykorzystanie odpadów jako zasobu. |
| --- | --- |

1.2.

Komitet popiera cel, by określić sprzyjające tej transformacji ramy polityki, które obejmowałyby cały cykl życia produktów: dostawy surowców, ekoprojekt, sprzedaż detaliczną, modele biznesowe i wzorce konsumpcji, ponowne użycie i ponowną produkcję, jak również wykorzystanie odpadów jako zasobu.

| 1.3. | Komitet wyraża jednak ubolewanie, że konkretne propozycje przedstawione przez Komisję zanadto się skupiają na strategiach politycznych i prawodawstwie w zakresie odpadów, natomiast brakuje podobnych konkretnych propozycji dotyczących wcześniejszego etapu, tj. propozycji, które zmierzałyby do ulepszenia całego cyklu życia produktów. EKES oczekuje, że Komisja przedstawi zarówno plan działania na rzecz takich środków, z jasno określonym harmonogramem, procedurą i budżetem, jak i propozycje w kwestii wykorzystywania innowacyjnych instrumentów finansowania, takich jak obligacje ekologiczne. |
| --- | --- |

1.3.

Komitet wyraża jednak ubolewanie, że konkretne propozycje przedstawione przez Komisję zanadto się skupiają na strategiach politycznych i prawodawstwie w zakresie odpadów, natomiast brakuje podobnych konkretnych propozycji dotyczących wcześniejszego etapu, tj. propozycji, które zmierzałyby do ulepszenia całego cyklu życia produktów. EKES oczekuje, że Komisja przedstawi zarówno plan działania na rzecz takich środków, z jasno określonym harmonogramem, procedurą i budżetem, jak i propozycje w kwestii wykorzystywania innowacyjnych instrumentów finansowania, takich jak obligacje ekologiczne.

| 1.4. | Komitet wnosi, by Komisja powiązała te ramy polityki sprzyjające gospodarce o obiegu zamkniętym z innymi europejskimi strategiami przemysłowymi, takimi jak polityka w zakresie energii i klimatu oraz polityka przemysłowa, z uwzględnieniem celu UE dotyczącego reindustrializacji. EKES popiera uzupełnienie głównych celów strategii „Europa 2020” o cel dotyczący efektywnego gospodarowania zasobami, jak to zostało zasugerowane przez Europejską Platformę Efektywnego Gospodarowania Zasobami i uwzględnione w komunikacie „Ku gospodarce o obiegu zamkniętym”. |
| --- | --- |

1.4.

Komitet wnosi, by Komisja powiązała te ramy polityki sprzyjające gospodarce o obiegu zamkniętym z innymi europejskimi strategiami przemysłowymi, takimi jak polityka w zakresie energii i klimatu oraz polityka przemysłowa, z uwzględnieniem celu UE dotyczącego reindustrializacji. EKES popiera uzupełnienie głównych celów strategii „Europa 2020” o cel dotyczący efektywnego gospodarowania zasobami, jak to zostało zasugerowane przez Europejską Platformę Efektywnego Gospodarowania Zasobami i uwzględnione w komunikacie „Ku gospodarce o obiegu zamkniętym”.

| 1.5. | Mimo że Komisja wzięła pod uwagę ogólne korzyści pod względem zatrudnienia, a także przewidziała w pakiecie na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym inicjatywę w zakresie zielonego zatrudnienia, Komitet wyraża ubolewanie, że nie skorzystano ze sposobności, aby gruntowniej zbadać skutki, zagrożenia i korzyści dotyczące zatrudnienia. Nie rozważono zwłaszcza możliwości zatrudnienia związanych z zapobieganiem powstawaniu odpadów, ponownym użyciem i ponownym wytwarzaniem. Z drugiej strony, należałoby zwrócić większą uwagę na kwestię zapewnienia godnych warunków pracy zainteresowanym pracownikom i podniesienia norm bezpieczeństwa i higieny pracy, które tych osób dotyczą. |
| --- | --- |

1.5.

Mimo że Komisja wzięła pod uwagę ogólne korzyści pod względem zatrudnienia, a także przewidziała w pakiecie na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym inicjatywę w zakresie zielonego zatrudnienia, Komitet wyraża ubolewanie, że nie skorzystano ze sposobności, aby gruntowniej zbadać skutki, zagrożenia i korzyści dotyczące zatrudnienia. Nie rozważono zwłaszcza możliwości zatrudnienia związanych z zapobieganiem powstawaniu odpadów, ponownym użyciem i ponownym wytwarzaniem. Z drugiej strony, należałoby zwrócić większą uwagę na kwestię zapewnienia godnych warunków pracy zainteresowanym pracownikom i podniesienia norm bezpieczeństwa i higieny pracy, które tych osób dotyczą.

| 1.6. | Komisja Europejska w proponowanych przez siebie ramach polityki powinna przewidzieć sprawiedliwy podział tych wysiłków na rzecz zwiększania świadomości i zmiany zachowań pomiędzy zainteresowane strony. Należy bowiem zachować właściwą równowagę między planowaniem przyszłości, osiąganiem postępu naukowego, wprowadzaniem nowatorskich zastosowań, gwarantowaniem konkurencyjności Europy i ochroną wspólnego interesu. |
| --- | --- |

1.6.

Komisja Europejska w proponowanych przez siebie ramach polityki powinna przewidzieć sprawiedliwy podział tych wysiłków na rzecz zwiększania świadomości i zmiany zachowań pomiędzy zainteresowane strony. Należy bowiem zachować właściwą równowagę między planowaniem przyszłości, osiąganiem postępu naukowego, wprowadzaniem nowatorskich zastosowań, gwarantowaniem konkurencyjności Europy i ochroną wspólnego interesu.

| 1.7. | Chodzi o to, by wzbudzić poczucie odpowiedzialności wśród konsumentów i producentów. Konsumentów trzeba informować, aby mogli dokonywać zakupów w sposób odpowiedzialny; identyfikowalność musi być optymalna; producenci powinni ponosić odpowiedzialność za swoje decyzje. |
| --- | --- |

1.7.

Chodzi o to, by wzbudzić poczucie odpowiedzialności wśród konsumentów i producentów. Konsumentów trzeba informować, aby mogli dokonywać zakupów w sposób odpowiedzialny; identyfikowalność musi być optymalna; producenci powinni ponosić odpowiedzialność za swoje decyzje.

| 1.8. | Proponowane przez Komisję stopniowe wprowadzenie zakazu składowania odpadów podlegających recyklingowi oraz wyższe wartości docelowe w zakresie recyklingu odpadów to podstawowe warunki transformacji w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym i należy te cele zrealizować. Komisja powinna także starać się zdobyć poparcie opinii publicznej, dbając o wiarygodność swoich celów – zarówno o ich akceptowalność i jakość, jak i o ich proporcjonalny charakter. |
| --- | --- |

1.8.

Proponowane przez Komisję stopniowe wprowadzenie zakazu składowania odpadów podlegających recyklingowi oraz wyższe wartości docelowe w zakresie recyklingu odpadów to podstawowe warunki transformacji w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym i należy te cele zrealizować. Komisja powinna także starać się zdobyć poparcie opinii publicznej, dbając o wiarygodność swoich celów – zarówno o ich akceptowalność i jakość, jak i o ich proporcjonalny charakter.

| 1.9. | Komitet wita także z zadowoleniem przewidziane przez Komisję środki na rzecz usprawnienia wdrażania przepisów UE dotyczących odpadów, zwłaszcza poprzez wprowadzenie lepszych narzędzi monitorowania i zarządzania. Aby zwiększyć wskaźnik recyklingu odpadów komunalnych w UE z obecnych 42 % do 50 % w 2020 r. i 70 % w roku 2030, trzeba będzie nie tylko zagwarantować, by niektóre kraje dołożyły więcej starań, lecz także wdrożyć zaawansowane rozwiązania w zakresie gospodarki odpadami. Należy również przedsięwziąć odpowiednie kroki, aby poprawić jakość produktów początkowych i ich składników oraz jakość całego procesu recyklingu. |
| --- | --- |

1.9.

Komitet wita także z zadowoleniem przewidziane przez Komisję środki na rzecz usprawnienia wdrażania przepisów UE dotyczących odpadów, zwłaszcza poprzez wprowadzenie lepszych narzędzi monitorowania i zarządzania. Aby zwiększyć wskaźnik recyklingu odpadów komunalnych w UE z obecnych 42 % do 50 % w 2020 r. i 70 % w roku 2030, trzeba będzie nie tylko zagwarantować, by niektóre kraje dołożyły więcej starań, lecz także wdrożyć zaawansowane rozwiązania w zakresie gospodarki odpadami. Należy również przedsięwziąć odpowiednie kroki, aby poprawić jakość produktów początkowych i ich składników oraz jakość całego procesu recyklingu.

| 1.10. | Komitet zwraca uwagę, że w propozycjach Komisji nie zastosowano – określonej w dyrektywie ramowej dotyczącej odpadów – hierarchii postępowania z odpadami, zgodnie z którą pierwszorzędne znaczenie przyznaje się zapobieganiu powstawaniu odpadów, a w dalszej kolejności szereguje się przygotowanie odpadów do ponownego użycia, recykling, inne metody odzysku (odzysk energii) i wreszcie unieszkodliwienie. Brakuje szczegółowej analizy opcji dotyczącej wartości docelowych i innych środków w zakresie zapobiegania powstawaniu odpadów, nie licząc niewiążącej wartości docelowej w dziedzinie ograniczenia odpadów żywnościowych. W każdym razie dla dobra środowiska należy docelowo uzyskać kontrolę nad całkowitą ilością zużywanych materiałów i odpadów końcowych i tę ilość zmniejszyć. |
| --- | --- |

1.10.

Komitet zwraca uwagę, że w propozycjach Komisji nie zastosowano – określonej w dyrektywie ramowej dotyczącej odpadów – hierarchii postępowania z odpadami, zgodnie z którą pierwszorzędne znaczenie przyznaje się zapobieganiu powstawaniu odpadów, a w dalszej kolejności szereguje się przygotowanie odpadów do ponownego użycia, recykling, inne metody odzysku (odzysk energii) i wreszcie unieszkodliwienie. Brakuje szczegółowej analizy opcji dotyczącej wartości docelowych i innych środków w zakresie zapobiegania powstawaniu odpadów, nie licząc niewiążącej wartości docelowej w dziedzinie ograniczenia odpadów żywnościowych. W każdym razie dla dobra środowiska należy docelowo uzyskać kontrolę nad całkowitą ilością zużywanych materiałów i odpadów końcowych i tę ilość zmniejszyć.

| 1.11. | Podobnie jak w wypadku ponownego wykorzystywania (na poziomie produktu), wielokrotny recykling (na poziomie materiałów) zapewnia oszczędności pod względem zużycia surowców pierwotnych i energii oraz ogranicza emisje gazów cieplarnianych. Aktualna zmiana pakietu dyrektyw dotyczących odpadów jest wyjątkową okazją do przyjęcia zasady wielokrotnego recyklingu w odniesieniu do materiałów trwałych. |
| --- | --- |

1.11.

Podobnie jak w wypadku ponownego wykorzystywania (na poziomie produktu), wielokrotny recykling (na poziomie materiałów) zapewnia oszczędności pod względem zużycia surowców pierwotnych i energii oraz ogranicza emisje gazów cieplarnianych. Aktualna zmiana pakietu dyrektyw dotyczących odpadów jest wyjątkową okazją do przyjęcia zasady wielokrotnego recyklingu w odniesieniu do materiałów trwałych.

| 1.12. | Gospodarki o obiegu zamkniętym nie należy oceniać tylko miarą produkowanych odpadów, powinna ona bowiem także pociągać za sobą ochronę zasobów materialnych i ludzkich w całym łańcuchu wartości i zmierzać do wyeliminowania wszelkich procesów niebezpiecznych dla środowiska i człowieka. |
| --- | --- |

1.12.

Gospodarki o obiegu zamkniętym nie należy oceniać tylko miarą produkowanych odpadów, powinna ona bowiem także pociągać za sobą ochronę zasobów materialnych i ludzkich w całym łańcuchu wartości i zmierzać do wyeliminowania wszelkich procesów niebezpiecznych dla środowiska i człowieka.

| 1.13. | Komitet zaleca uzupełnienie omawianego pakietu dotyczącego polityki o środki, które będą konkretnie wspierały przygotowanie zużytych produktów do ponownego wykorzystania. Komisja, proponując wartości docelowe dotyczące recyklingu, stawia na tej samej płaszczyźnie działania z zakresu przygotowania odpadów do ponownego użycia i działania recyklingu, przez co nie respektuje hierarchii postępowania z odpadami. Należy przyznać pierwszeństwo krótkim obiegom. Dzięki ponownemu użyciu produktów, przygotowaniu ich do ponownego wykorzystania i dzięki ponownemu wytwarzaniu można najlepiej wykorzystać wartość tkwiącą w produktach i stworzyć większe możliwości zatrzymywania łańcuchów wartości w UE, wspierania rozwoju terytorialnego oraz tworzenia miejsc pracy. |
| --- | --- |

1.13.

Komitet zaleca uzupełnienie omawianego pakietu dotyczącego polityki o środki, które będą konkretnie wspierały przygotowanie zużytych produktów do ponownego wykorzystania. Komisja, proponując wartości docelowe dotyczące recyklingu, stawia na tej samej płaszczyźnie działania z zakresu przygotowania odpadów do ponownego użycia i działania recyklingu, przez co nie respektuje hierarchii postępowania z odpadami. Należy przyznać pierwszeństwo krótkim obiegom. Dzięki ponownemu użyciu produktów, przygotowaniu ich do ponownego wykorzystania i dzięki ponownemu wytwarzaniu można najlepiej wykorzystać wartość tkwiącą w produktach i stworzyć większe możliwości zatrzymywania łańcuchów wartości w UE, wspierania rozwoju terytorialnego oraz tworzenia miejsc pracy.

| 1.14. | W tej perspektywie Unia Europejska powinna też zachęcać wszystkie państwa członkowskie, by zadbały o stopniowe przekształcenie swoich planów w zakresie odpadów w plany terytorialne na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym, skoncentrowane na środkach na rzecz oszczędnego gospodarowania zasobami materialnymi i zachowania dobrostanu człowieka. |
| --- | --- |

1.14.

W tej perspektywie Unia Europejska powinna też zachęcać wszystkie państwa członkowskie, by zadbały o stopniowe przekształcenie swoich planów w zakresie odpadów w plany terytorialne na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym, skoncentrowane na środkach na rzecz oszczędnego gospodarowania zasobami materialnymi i zachowania dobrostanu człowieka.

| 1.15. | Komitet zaleca też poszerzenie podejścia sektorowego w celu wspierania gospodarki o obiegu zamkniętym. |
| --- | --- |

1.15.

Komitet zaleca też poszerzenie podejścia sektorowego w celu wspierania gospodarki o obiegu zamkniętym.

2.   Wprowadzenie

| 2.1. | W dniu 2 lipca 2014 r. Komisja opublikowała pięć propozycji (1) obejmujących:






  a) | komunikat „Ku gospodarce o obiegu zamkniętym: program „Zero odpadów dla Europy” (COM(2014) 398 final); |
| --- | --- | --- |

2.1.

W dniu 2 lipca 2014 r. Komisja opublikowała pięć propozycji (1) obejmujących:

a)

komunikat „Ku gospodarce o obiegu zamkniętym: program „Zero odpadów dla Europy” (COM(2014) 398 final);

| b) | wniosek dotyczący nowej dyrektywy zmieniającej dyrektywy 2008/98/WE w sprawie odpadów, 94/62/WE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, 1999/31/WE w sprawie składowania odpadów, 2000/53/WE w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, 2006/66/WE w sprawie baterii i akumulatorów oraz zużytych baterii i akumulatorów i 2012/19/UE w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (COM(2014) 397); |
| --- | --- |

b)

wniosek dotyczący nowej dyrektywy zmieniającej dyrektywy 2008/98/WE w sprawie odpadów, 94/62/WE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, 1999/31/WE w sprawie składowania odpadów, 2000/53/WE w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, 2006/66/WE w sprawie baterii i akumulatorów oraz zużytych baterii i akumulatorów i 2012/19/UE w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (COM(2014) 397);

| c) | komunikat „Możliwości zasobooszczędności w sektorze budowlanym” (COM(2014) 445 final);
  a także dwa następujące dokumenty, w sprawie których EKES wypowie się w odrębnej opinii (2): |
| --- | --- |

c)

komunikat „Możliwości zasobooszczędności w sektorze budowlanym” (COM(2014) 445 final);

a także dwa następujące dokumenty, w sprawie których EKES wypowie się w odrębnej opinii (2):

| d) | Plan działań ekologicznych dla MŚP (COM(2014) 440 final); |
| --- | --- |

d)

Plan działań ekologicznych dla MŚP (COM(2014) 440 final);

| e) | komunikat „Inicjatywa w zakresie zielonego zatrudnienia: pełne wykorzystanie potencjału zielonej gospodarki pod względem tworzenia miejsc pracy” (COM(2014) 446 final). |
| --- | --- |

e)

komunikat „Inicjatywa w zakresie zielonego zatrudnienia: pełne wykorzystanie potencjału zielonej gospodarki pod względem tworzenia miejsc pracy” (COM(2014) 446 final).

Komisja zapowiedziała również publikację w późniejszym terminie komunikatu w sprawie zrównoważonej żywności.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | W jaki sposób zapewnić dobra i usługi, ograniczając jednocześnie zużycie i marnotrawienie surowców i nieodnawialnych źródeł energii? Można odnotować pewną prawidłowość: rozwój przemysłowy w XX wieku charakteryzował się systematycznym spadkiem kosztów wydobywania i wykorzystywania mineralnych i energetycznych zasobów naturalnych, głównie ze względu na stopniowe zwiększanie się produktywności. |
| --- | --- |

3.1.

W jaki sposób zapewnić dobra i usługi, ograniczając jednocześnie zużycie i marnotrawienie surowców i nieodnawialnych źródeł energii? Można odnotować pewną prawidłowość: rozwój przemysłowy w XX wieku charakteryzował się systematycznym spadkiem kosztów wydobywania i wykorzystywania mineralnych i energetycznych zasobów naturalnych, głównie ze względu na stopniowe zwiększanie się produktywności.

| 3.2. | Na początku XXI w. ten linearny model nie tylko traci na znaczeniu, lecz może ostatecznie okazać się nie do utrzymania, zważywszy na wyczerpywanie się zasobów naszej planety. Przekroczyliśmy już poziomy alarmowe. Za późno na wyobrażanie sobie zmiany paradygmatu gospodarczego. Zostaliśmy przyparci do muru i musimy pilnie tej zmiany dokonać. |
| --- | --- |

3.2.

Na początku XXI w. ten linearny model nie tylko traci na znaczeniu, lecz może ostatecznie okazać się nie do utrzymania, zważywszy na wyczerpywanie się zasobów naszej planety. Przekroczyliśmy już poziomy alarmowe. Za późno na wyobrażanie sobie zmiany paradygmatu gospodarczego. Zostaliśmy przyparci do muru i musimy pilnie tej zmiany dokonać.

| 3.3. | Wydobycie, produkcja, konsumpcja, wyrzucanie, recykling: potrzebujemy dogłębnych zmian, aby zapewnić w długiej perspektywie samowystarczalność narodów oraz ich rozwój społeczny i zrównoważony. |
| --- | --- |

3.3.

Wydobycie, produkcja, konsumpcja, wyrzucanie, recykling: potrzebujemy dogłębnych zmian, aby zapewnić w długiej perspektywie samowystarczalność narodów oraz ich rozwój społeczny i zrównoważony.

| 3.4. | Obecnie niemal wszystkie społeczeństwa ludzkie kierują się w swoich działaniach modelem drapieżnego rozwoju – modelem który, by tak rzec, trochę wymknął się spod kontroli. Ignorują one przy tym społeczności, które są najbardziej narażone na wykorzystanie i nadmierną eksploatację zasobów, na niespodziewane skutki zmiany klimatu i zanieczyszczeń oraz na ryzyko dotyczące przyszłości kolejnych pokoleń. |
| --- | --- |

3.4.

Obecnie niemal wszystkie społeczeństwa ludzkie kierują się w swoich działaniach modelem drapieżnego rozwoju – modelem który, by tak rzec, trochę wymknął się spod kontroli. Ignorują one przy tym społeczności, które są najbardziej narażone na wykorzystanie i nadmierną eksploatację zasobów, na niespodziewane skutki zmiany klimatu i zanieczyszczeń oraz na ryzyko dotyczące przyszłości kolejnych pokoleń.

| 3.5. | Chodzi o to, by każdy mógł zakwestionować ten model, który stracił wiarygodność w związku ze światowym kryzysem finansowym, gospodarczym, społecznym, politycznym, energetycznym, ekologicznym i środowiskowym. |
| --- | --- |

3.5.

Chodzi o to, by każdy mógł zakwestionować ten model, który stracił wiarygodność w związku ze światowym kryzysem finansowym, gospodarczym, społecznym, politycznym, energetycznym, ekologicznym i środowiskowym.

| 3.6. | Mając na celu zmianę sposobów produkcji i konsumpcji, Komisja Europejska – poprzez swoją wizję gospodarki o obiegu zamkniętym – otwiera perspektywy, które dotyczą całego społeczeństwa, lecz które wciąż trzeba dopiero urzeczywistnić. |
| --- | --- |

3.6.

Mając na celu zmianę sposobów produkcji i konsumpcji, Komisja Europejska – poprzez swoją wizję gospodarki o obiegu zamkniętym – otwiera perspektywy, które dotyczą całego społeczeństwa, lecz które wciąż trzeba dopiero urzeczywistnić.

4.   Uwagi na temat dokumentu COM(2014) 398 final

| 4.1. | W komunikacie „Ku gospodarce o obiegu zamkniętym” wyjaśniono ogólną koncepcję gospodarki o obiegu zamkniętym i opisano związane z nią korzyści pod względem rozwoju gospodarczego i zatrudnienia. |
| --- | --- |

4.1.

W komunikacie „Ku gospodarce o obiegu zamkniętym” wyjaśniono ogólną koncepcję gospodarki o obiegu zamkniętym i opisano związane z nią korzyści pod względem rozwoju gospodarczego i zatrudnienia.

| 4.2. | Ogólne cele komunikatu są jasne i trzeba dokonać postępów w ich realizacji: nasz model produkcji i konsumpcji wymaga zasadniczej zmiany; musimy zmniejszyć nasze zużycie zasobów i materiałów, a w konsekwencji zwiększyć ich racjonalne zużycie. |
| --- | --- |

4.2.

Ogólne cele komunikatu są jasne i trzeba dokonać postępów w ich realizacji: nasz model produkcji i konsumpcji wymaga zasadniczej zmiany; musimy zmniejszyć nasze zużycie zasobów i materiałów, a w konsekwencji zwiększyć ich racjonalne zużycie.

| 4.3. | Pytanie polega tylko na tym, jak cele te osiągnąć i jak wpisują się one w całościowe i wyczerpujące ramy polityki. Brakami i niedoskonałościami rynku można i należy się zająć na różne sposoby: poprzez zachęty ze strony rynku (sygnały cenowe i podatkowe), uregulowania prawne (ustalenie wiążących celów, a zarazem pozostawienie podmiotom swobody wyboru środków ich realizacji), narzucone podmiotom standardy. |
| --- | --- |

4.3.

Pytanie polega tylko na tym, jak cele te osiągnąć i jak wpisują się one w całościowe i wyczerpujące ramy polityki. Brakami i niedoskonałościami rynku można i należy się zająć na różne sposoby: poprzez zachęty ze strony rynku (sygnały cenowe i podatkowe), uregulowania prawne (ustalenie wiążących celów, a zarazem pozostawienie podmiotom swobody wyboru środków ich realizacji), narzucone podmiotom standardy.

| 4.4. | Całościowe ramy polityki oznaczają też, że wszystkie warunki: gospodarcze, społeczne, dotyczące zatrudnienia, zdrowia i bezpieczeństwa – zostaną spełnione. |
| --- | --- |

4.4.

Całościowe ramy polityki oznaczają też, że wszystkie warunki: gospodarcze, społeczne, dotyczące zatrudnienia, zdrowia i bezpieczeństwa – zostaną spełnione.

| 4.5. | Komisja w dokumencie stwierdza, że jej celem jest określić ramy polityczne sprzyjające projektowaniu i innowacjom podpierającym taką gospodarkę, odblokowaniu inwestycji oraz mobilizacji przedsiębiorstw i konsumentów. |
| --- | --- |

4.5.

Komisja w dokumencie stwierdza, że jej celem jest określić ramy polityczne sprzyjające projektowaniu i innowacjom podpierającym taką gospodarkę, odblokowaniu inwestycji oraz mobilizacji przedsiębiorstw i konsumentów.

4.6.   Stworzyć ramy sprzyjające gospodarce o obiegu zamkniętym

| 4.6.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje ideę stworzenia, we współpracy ze wszystkimi zainteresowanymi stronami, „ram sprzyjających gospodarce o obiegu zamkniętym”. Ramy te powinny umożliwić opracowanie nowego modelu gospodarczego, który stopniowo zastąpi dominujący obecnie model linearnego wzrostu gospodarczego. Transformacja w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym wymaga przyjęcia całościowego podejścia, które obejmowałoby pełny cykl życia produktów: dostawy surowców, ekoprojekt, sprzedaż detaliczną, modele biznesowe i wzorce konsumpcji, ponowne użycie, ponowną produkcję, odzysk odpadów i ich unieszkodliwianie. W komunikacie Komisji zasadniczo zastosowano takie całościowe podejście. W praktyce wszakże nie zostało ono właściwie wyważone, ponieważ konkretne propozycje dotyczące polityki ograniczają się głównie do sektora odpadów. Komisja zapowiada jedynie, że w przyszłości opracowane zostaną ramy polityki sprzyjające gospodarce o obiegu zamkniętym (3), lecz nie podaje żadnych jasnych informacji na temat harmonogramu ani procedury. Oczekujemy, że Komisja bezzwłocznie przedstawi jednoznaczną i przejrzystą propozycję w kwestii tych prac. |
| --- | --- |

4.6.1.

EKES z zadowoleniem przyjmuje ideę stworzenia, we współpracy ze wszystkimi zainteresowanymi stronami, „ram sprzyjających gospodarce o obiegu zamkniętym”. Ramy te powinny umożliwić opracowanie nowego modelu gospodarczego, który stopniowo zastąpi dominujący obecnie model linearnego wzrostu gospodarczego. Transformacja w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym wymaga przyjęcia całościowego podejścia, które obejmowałoby pełny cykl życia produktów: dostawy surowców, ekoprojekt, sprzedaż detaliczną, modele biznesowe i wzorce konsumpcji, ponowne użycie, ponowną produkcję, odzysk odpadów i ich unieszkodliwianie. W komunikacie Komisji zasadniczo zastosowano takie całościowe podejście. W praktyce wszakże nie zostało ono właściwie wyważone, ponieważ konkretne propozycje dotyczące polityki ograniczają się głównie do sektora odpadów. Komisja zapowiada jedynie, że w przyszłości opracowane zostaną ramy polityki sprzyjające gospodarce o obiegu zamkniętym (3), lecz nie podaje żadnych jasnych informacji na temat harmonogramu ani procedury. Oczekujemy, że Komisja bezzwłocznie przedstawi jednoznaczną i przejrzystą propozycję w kwestii tych prac.

| 4.6.2. | Koncepcja gospodarki o obiegu zamkniętym opiera się na analizie wykorzystywania zasobów opartej na całym cyklu życia. Przekłada się na konkretne działania na rzecz recyklingu, a także substytucji niektórych zasobów, trwałości produktów i ich ponownego wykorzystania, ograniczenia marnotrawstwa w całym łańcuchu (w tym u źródła), ekoprojektu towarów i usług, nowych modeli biznesowych itd. Chodzi tu zwłaszcza o wprowadzenie nowych form zarządzania, obejmujących wszystkie podmioty społeczeństwa obywatelskiego. Komitet wnosi, by Komisja opracowała szczegółową strategię polityczną dotyczącą transformacji w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym. Oczekuje również, że Komisja użyje mniej ogólnikowego języka w swoich propozycjach politycznych w sprawie wspierania ekoprojektu, innowacji oraz stymulowania inwestycji i że przedstawi jasne propozycje, włączając w to informacje na temat budżetu, jaki zostanie przeznaczony na wspieranie działań na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym, oraz na temat wykorzystywania innowacyjnych instrumentów finansowania, takich jak obligacje ekologiczne. Komisja powinna zatem kontynuować swoje prace, aby:






  a) | lepiej wyjaśnić powiązania między tymi nowymi ramami działań a innymi europejskimi strategiami politycznymi, zwłaszcza polityką reindustrializacji (surowce, innowacje, zdrowie i bezpieczeństwo pracowników, transport itd.) oraz polityką w zakresie energii i klimatu; |
| --- | --- | --- |

4.6.2.

Koncepcja gospodarki o obiegu zamkniętym opiera się na analizie wykorzystywania zasobów opartej na całym cyklu życia. Przekłada się na konkretne działania na rzecz recyklingu, a także substytucji niektórych zasobów, trwałości produktów i ich ponownego wykorzystania, ograniczenia marnotrawstwa w całym łańcuchu (w tym u źródła), ekoprojektu towarów i usług, nowych modeli biznesowych itd. Chodzi tu zwłaszcza o wprowadzenie nowych form zarządzania, obejmujących wszystkie podmioty społeczeństwa obywatelskiego. Komitet wnosi, by Komisja opracowała szczegółową strategię polityczną dotyczącą transformacji w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym. Oczekuje również, że Komisja użyje mniej ogólnikowego języka w swoich propozycjach politycznych w sprawie wspierania ekoprojektu, innowacji oraz stymulowania inwestycji i że przedstawi jasne propozycje, włączając w to informacje na temat budżetu, jaki zostanie przeznaczony na wspieranie działań na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym, oraz na temat wykorzystywania innowacyjnych instrumentów finansowania, takich jak obligacje ekologiczne. Komisja powinna zatem kontynuować swoje prace, aby:

a)

lepiej wyjaśnić powiązania między tymi nowymi ramami działań a innymi europejskimi strategiami politycznymi, zwłaszcza polityką reindustrializacji (surowce, innowacje, zdrowie i bezpieczeństwo pracowników, transport itd.) oraz polityką w zakresie energii i klimatu;

| b) | określić – w zmienionej strategii „Europa 2020” – wartości docelowe dotyczące efektywnego gospodarowania zasobami, biorąc pod uwagę sugestie zgłoszone przez Europejską Platformę Efektywnego Gospodarowania Zasobami; |
| --- | --- |

b)

określić – w zmienionej strategii „Europa 2020” – wartości docelowe dotyczące efektywnego gospodarowania zasobami, biorąc pod uwagę sugestie zgłoszone przez Europejską Platformę Efektywnego Gospodarowania Zasobami;

| c) | precyzyjniej określić środki, jakie należy przedsięwziąć w celu dokonania rzeczywistej zmiany sposobów produkcji i konsumpcji – zmiany, która objęłaby niezbędne ograniczenie zużycia niektórych zasobów u źródła (ze względu na ich niedobór lub toksyczność), transformację w kierunku społeczeństwa nastawionego mniej na gromadzenie dóbr materialnych, a bardziej na współdziałanie, a także poprawę dobrostanu pracowników i wszystkich obywateli. |
| --- | --- |

c)

precyzyjniej określić środki, jakie należy przedsięwziąć w celu dokonania rzeczywistej zmiany sposobów produkcji i konsumpcji – zmiany, która objęłaby niezbędne ograniczenie zużycia niektórych zasobów u źródła (ze względu na ich niedobór lub toksyczność), transformację w kierunku społeczeństwa nastawionego mniej na gromadzenie dóbr materialnych, a bardziej na współdziałanie, a także poprawę dobrostanu pracowników i wszystkich obywateli.

| 4.6.3. | W tym kontekście EKES przypomina swoją opinię z kwietnia 2012 r. w sprawie propagowania zrównoważonej produkcji i konsumpcji w Unii Europejskiej, w której zalecił „opracowanie wspólnej, odnowionej wizji modelu gospodarczego wspólnie ze wszystkimi zainteresowanymi stronami zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego” (4). |
| --- | --- |

4.6.3.

W tym kontekście EKES przypomina swoją opinię z kwietnia 2012 r. w sprawie propagowania zrównoważonej produkcji i konsumpcji w Unii Europejskiej, w której zalecił „opracowanie wspólnej, odnowionej wizji modelu gospodarczego wspólnie ze wszystkimi zainteresowanymi stronami zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego” (4).

4.7.   Określenie zakresu

| 4.7.1. | Komisja Europejska, przedstawiając swoje podejście do rozwijania gospodarki o obiegu zamkniętym, nie wskazuje, jak należy tworzyć tę gospodarkę na poziomie lokalnym i regionalnym. EKES w istocie jest zdania, że opracowując jakąkolwiek strategię na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym, należy przyjąć perspektywę hierarchii terytorialnej, sięgającą od władz lokalnych poprzez poziom regionalny, krajowy i europejski, aż do poziomu globalnego, a przy tym trzeba przyznać pierwszeństwo krótkiemu obiegowi i krótkim łańcuchom dostaw, ilekroć i gdziekolwiek to tylko możliwe. |
| --- | --- |

4.7.1.

Komisja Europejska, przedstawiając swoje podejście do rozwijania gospodarki o obiegu zamkniętym, nie wskazuje, jak należy tworzyć tę gospodarkę na poziomie lokalnym i regionalnym. EKES w istocie jest zdania, że opracowując jakąkolwiek strategię na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym, należy przyjąć perspektywę hierarchii terytorialnej, sięgającą od władz lokalnych poprzez poziom regionalny, krajowy i europejski, aż do poziomu globalnego, a przy tym trzeba przyznać pierwszeństwo krótkiemu obiegowi i krótkim łańcuchom dostaw, ilekroć i gdziekolwiek to tylko możliwe.

| 4.7.2. | Potencjalne korzyści społeczno-gospodarcze gospodarki o obiegu zamkniętym mogą bowiem pojawiać się najpierw na poziomie ściśle lokalnym (zrównoważone dzielnice mieszkaniowe, zielone miasta), potem na poziomie regionów (Unii Europejskiej), by następnie rozszerzyć się na poziom krajowy i międzynarodowy. |
| --- | --- |

4.7.2.

Potencjalne korzyści społeczno-gospodarcze gospodarki o obiegu zamkniętym mogą bowiem pojawiać się najpierw na poziomie ściśle lokalnym (zrównoważone dzielnice mieszkaniowe, zielone miasta), potem na poziomie regionów (Unii Europejskiej), by następnie rozszerzyć się na poziom krajowy i międzynarodowy.

| 4.7.3. | W tę perspektywę terytorialności wpisuje się walka z międzynarodowym dumpingiem społecznym i środowiskowym, a zatem możliwość relokalizacji na skalę lokalną znacznej części gospodarki. Do optymalizacji gospodarowania odpadami konieczne są w szczególności wielorakie inicjatywy podejmowane przez decydentów lokalnych i regionalnych, takie jak organizacja selektywnej zbiórki, utworzenie składowisk odpadów i zakładów segregacji, sieci naprawy, ponownej sprzedaży i ponownego wykorzystania itd. Jest rzeczą oczywistą, że aby zapewnić właściwe gospodarowanie bioodpadami, należy sprzyjać krótkim obiegom, także z uwagi na tworzenie miejsc pracy. |
| --- | --- |

4.7.3.

W tę perspektywę terytorialności wpisuje się walka z międzynarodowym dumpingiem społecznym i środowiskowym, a zatem możliwość relokalizacji na skalę lokalną znacznej części gospodarki. Do optymalizacji gospodarowania odpadami konieczne są w szczególności wielorakie inicjatywy podejmowane przez decydentów lokalnych i regionalnych, takie jak organizacja selektywnej zbiórki, utworzenie składowisk odpadów i zakładów segregacji, sieci naprawy, ponownej sprzedaży i ponownego wykorzystania itd. Jest rzeczą oczywistą, że aby zapewnić właściwe gospodarowanie bioodpadami, należy sprzyjać krótkim obiegom, także z uwagi na tworzenie miejsc pracy.

| 4.7.4. | W związku z tym Unia Europejska powinna zachęcać państwa członkowskie, by zadbały o stopniowe przekształcenie swoich planów w zakresie odpadów w plany terytorialne na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym. |
| --- | --- |

4.7.4.

W związku z tym Unia Europejska powinna zachęcać państwa członkowskie, by zadbały o stopniowe przekształcenie swoich planów w zakresie odpadów w plany terytorialne na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym.

4.8.   Mieć kontrolę nad skutkami społeczno-gospodarczymi

| 4.8.1. | O ile Komisja w swoim pakiecie środków stwarza liczne powiązania między środowiskiem (gospodarka odpadami) a gospodarką (zielone zatrudnienie, plan działania na rzecz MŚP), o tyle nie ujmuje w nim w sposób systematyczny:






  — | możliwości zatrudnienia związanych z różnymi fazami stosowania hierarchii gospodarki odpadami, zwłaszcza z zapobieganiem powstawaniu odpadów i przygotowaniem odpadów do ponownego użycia, |
| --- | --- | --- |

4.8.1.

O ile Komisja w swoim pakiecie środków stwarza liczne powiązania między środowiskiem (gospodarka odpadami) a gospodarką (zielone zatrudnienie, plan działania na rzecz MŚP), o tyle nie ujmuje w nim w sposób systematyczny:

—

możliwości zatrudnienia związanych z różnymi fazami stosowania hierarchii gospodarki odpadami, zwłaszcza z zapobieganiem powstawaniu odpadów i przygotowaniem odpadów do ponownego użycia,

| — | możliwości zatrudnienia idących w parze z różnymi innowacyjnymi działaniami, które może zapoczątkować gospodarka o obiegu zamkniętym (ekoprojekt, symbioza przemysłowa, gospodarka funkcjonalności i współużytkowania itd.), |
| --- | --- |

—

możliwości zatrudnienia idących w parze z różnymi innowacyjnymi działaniami, które może zapoczątkować gospodarka o obiegu zamkniętym (ekoprojekt, symbioza przemysłowa, gospodarka funkcjonalności i współużytkowania itd.),

| — | skutków, jakie dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników mogą mieć różne rodzaje działalności gospodarczej potencjalnie związane z rozwojem gospodarki o obiegu zamkniętym. |
| --- | --- |

—

skutków, jakie dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników mogą mieć różne rodzaje działalności gospodarczej potencjalnie związane z rozwojem gospodarki o obiegu zamkniętym.

4.9.   Uzupełnić podejście sektorowe

| 4.9.1. | EKES pragnąłby, aby w nowej strategii na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym położono większy nacisk na kształtowanie sektorowego podejścia w zakresie odpadów oraz aby przewidziano działania sektorowe również poza branżą zrównoważonego budownictwa. |
| --- | --- |

4.9.1.

EKES pragnąłby, aby w nowej strategii na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym położono większy nacisk na kształtowanie sektorowego podejścia w zakresie odpadów oraz aby przewidziano działania sektorowe również poza branżą zrównoważonego budownictwa.

| 4.9.2. | Jego zdaniem podejście sektorowe należałoby jeszcze uzupełnić o propozycje dotyczące nie tylko zrównoważonej żywności i zrównoważonego budownictwa, lecz także innych sektorów, jak np. przemysł wytwórczy. |
| --- | --- |

4.9.2.

Jego zdaniem podejście sektorowe należałoby jeszcze uzupełnić o propozycje dotyczące nie tylko zrównoważonej żywności i zrównoważonego budownictwa, lecz także innych sektorów, jak np. przemysł wytwórczy.

5.   Zalecenia dotyczące dokumentu COM(2014) 397 final

5.1.   Wniosek ustawodawczy wymagający poszerzenia

| 5.1.1. | EKES popiera ogólny kierunek proponowanych zmian:






  — | zwiększenie współczynnika recyklingu odpadów komunalnych i opakowaniowych oraz ograniczenie składowania niektórych odpadów, |
| --- | --- | --- |

5.1.1.

EKES popiera ogólny kierunek proponowanych zmian:

—

zwiększenie współczynnika recyklingu odpadów komunalnych i opakowaniowych oraz ograniczenie składowania niektórych odpadów,

| — | wprowadzenie systemu wczesnego ostrzegania w celu monitorowania zgodności z celami w zakresie recyklingu, |
| --- | --- |

—

wprowadzenie systemu wczesnego ostrzegania w celu monitorowania zgodności z celami w zakresie recyklingu,

| — | wprowadzenie minimalnych warunków działalności na potrzeby rozszerzonej odpowiedzialności producenta; ujednolicenie definicji, |
| --- | --- |

—

wprowadzenie minimalnych warunków działalności na potrzeby rozszerzonej odpowiedzialności producenta; ujednolicenie definicji,

| — | optymalizacja obowiązków sprawozdawczych. |
| --- | --- |

—

optymalizacja obowiązków sprawozdawczych.

| 5.1.2. | Wydaje się jednak, że w ocenie skutków zbyt pochopnie odrzucono niektóre dodatkowe opcje, takie jak ustalenie konkretnych wartości docelowych w zakresie zapobiegania wytwarzaniu odpadów i ponownego wykorzystania czy też programy obowiązkowego odbioru starych przedmiotów czy urządzeń w wypadku niektórych produktów. W propozycjach Komisji nie zastosowano – określonej w dyrektywie ramowej dotyczącej odpadów (5) – hierarchii postępowania z odpadami, zgodnie z którą pierwszorzędne znaczenie przyznaje się zapobieganiu powstawaniu odpadów, a w dalszej kolejności szereguje się przygotowanie odpadów do ponownego użycia, recykling, inne procesy odzysku i wreszcie unieszkodliwienie. |
| --- | --- |

5.1.2.

Wydaje się jednak, że w ocenie skutków zbyt pochopnie odrzucono niektóre dodatkowe opcje, takie jak ustalenie konkretnych wartości docelowych w zakresie zapobiegania wytwarzaniu odpadów i ponownego wykorzystania czy też programy obowiązkowego odbioru starych przedmiotów czy urządzeń w wypadku niektórych produktów. W propozycjach Komisji nie zastosowano – określonej w dyrektywie ramowej dotyczącej odpadów (5) – hierarchii postępowania z odpadami, zgodnie z którą pierwszorzędne znaczenie przyznaje się zapobieganiu powstawaniu odpadów, a w dalszej kolejności szereguje się przygotowanie odpadów do ponownego użycia, recykling, inne procesy odzysku i wreszcie unieszkodliwienie.

| 5.1.3. | Artykuł 9 lit. c) dyrektywy ramowej dotyczącej odpadów nakłada na Komisję obowiązek przekazywania Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdania, któremu w odpowiednich wypadkach powinny towarzyszyć propozycje środków koniecznych do określenia celów na 2020 r. w zakresie zapobiegania powstawaniu odpadów oraz w zakresie oddzielenia wytwarzania odpadów od wzrostu gospodarczego, a także do określenia wskaźników zapobiegania powstawaniu odpadów. Ponieważ zapobieganie powstawaniu odpadów stanowi integralną część gospodarki o obiegu zamkniętym, byłoby wskazane, aby sprawozdanie to przedstawiano wraz z „pakietem środków na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym”. W ocenie skutków towarzyszącej obecnemu zestawowi środków dotyczących gospodarki o obiegu zamkniętym stwierdza się, że odrzucono pomysł ustalenia ogólnej wartości docelowej w zakresie zapobiegania wytwarzaniu odpadów, aczkolwiek nie przeprowadza się gruntownej analizy na ten temat. |
| --- | --- |

5.1.3.

Artykuł 9 lit. c) dyrektywy ramowej dotyczącej odpadów nakłada na Komisję obowiązek przekazywania Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdania, któremu w odpowiednich wypadkach powinny towarzyszyć propozycje środków koniecznych do określenia celów na 2020 r. w zakresie zapobiegania powstawaniu odpadów oraz w zakresie oddzielenia wytwarzania odpadów od wzrostu gospodarczego, a także do określenia wskaźników zapobiegania powstawaniu odpadów. Ponieważ zapobieganie powstawaniu odpadów stanowi integralną część gospodarki o obiegu zamkniętym, byłoby wskazane, aby sprawozdanie to przedstawiano wraz z „pakietem środków na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym”. W ocenie skutków towarzyszącej obecnemu zestawowi środków dotyczących gospodarki o obiegu zamkniętym stwierdza się, że odrzucono pomysł ustalenia ogólnej wartości docelowej w zakresie zapobiegania wytwarzaniu odpadów, aczkolwiek nie przeprowadza się gruntownej analizy na ten temat.

| 5.1.4. | Nie wydaje się też, aby w wystarczającym stopniu zagwarantowane zostało ekoprojektowanie produktów i usług. Można by je zapewnić poprzez:






  — | specjalne klauzule włączane do zamówień publicznych, |
| --- | --- | --- |

5.1.4.

Nie wydaje się też, aby w wystarczającym stopniu zagwarantowane zostało ekoprojektowanie produktów i usług. Można by je zapewnić poprzez:

—

specjalne klauzule włączane do zamówień publicznych,

| — | wymogi, zgodnie z którymi pewne produkty należałoby faworyzować względem innych, |
| --- | --- |

—

wymogi, zgodnie z którymi pewne produkty należałoby faworyzować względem innych,

| — | wymogi dotyczące zawierania w produktach określonego odsetka materiałów pochodzących z recyklingu, |
| --- | --- |

—

wymogi dotyczące zawierania w produktach określonego odsetka materiałów pochodzących z recyklingu,

| — | zachęty ekonomiczne na rzecz produktów nadających się do ponownego wykorzystania, jeśli nie nawet produktów nadających się do recyklingu (takie jak obniżone stawki podatku VAT), |
| --- | --- |

—

zachęty ekonomiczne na rzecz produktów nadających się do ponownego wykorzystania, jeśli nie nawet produktów nadających się do recyklingu (takie jak obniżone stawki podatku VAT),

| — | itd. |
| --- | --- |

—

itd.

| 5.1.5. | Zdaniem EKES-u należałoby opracować specjalną strategię w sprawie celowego skracania cyklu życia produktów, obejmującą różne działania mające charakter techniczny, handlowy, normatywny, edukacyjny i informacyjny (6). |
| --- | --- |

5.1.5.

Zdaniem EKES-u należałoby opracować specjalną strategię w sprawie celowego skracania cyklu życia produktów, obejmującą różne działania mające charakter techniczny, handlowy, normatywny, edukacyjny i informacyjny (6).

5.2.   Wartości docelowe, które wymagają uzupełnienia

| 5.2.1. | Wartości docelowe w odniesieniu do zapobiegania powstawaniu odpadów są praktycznie niezbędne do właściwego stosowania hierarchii postępowania z odpadami, jak to już podkreśliły Parlament Europejski i Komitet Regionów i jak wskazano w audycie Europejskiego Trybunału Obrachunkowego. W istocie Komisja powinna być w stanie określić takie wartości docelowe na podstawie krajowych programów zapobiegania przekazanych przez państwa członkowskie. |
| --- | --- |

5.2.1.

Wartości docelowe w odniesieniu do zapobiegania powstawaniu odpadów są praktycznie niezbędne do właściwego stosowania hierarchii postępowania z odpadami, jak to już podkreśliły Parlament Europejski i Komitet Regionów i jak wskazano w audycie Europejskiego Trybunału Obrachunkowego. W istocie Komisja powinna być w stanie określić takie wartości docelowe na podstawie krajowych programów zapobiegania przekazanych przez państwa członkowskie.

| 5.2.2. | Na staranne zbadanie zasługuje zaproponowany przez Komitet Regionów cel polegający na zmniejszeniu ilości odpadów komunalnych o 10 % (7). Opierając się na rozmaitych krajowych i regionalnych doświadczeniach z ustalaniem limitu dla odpadów z gospodarstw domowych, należałoby też rozważyć określenie takiego pułapu na szczeblu europejskim (rzędu 200–300 kg na mieszkańca na rok). |
| --- | --- |

5.2.2.

Na staranne zbadanie zasługuje zaproponowany przez Komitet Regionów cel polegający na zmniejszeniu ilości odpadów komunalnych o 10 % (7). Opierając się na rozmaitych krajowych i regionalnych doświadczeniach z ustalaniem limitu dla odpadów z gospodarstw domowych, należałoby też rozważyć określenie takiego pułapu na szczeblu europejskim (rzędu 200–300 kg na mieszkańca na rok).

| 5.2.3. | Odpady komunalne (art. 3 dyrektywy ramowej w sprawie odpadów) należy zdefiniować ściśle jako odpady z gospodarstw domowych i definicją tą nie należy obejmować odpadów handlowych i przemysłowych ani odpadów zbieranych w ramach systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta. W ten sposób zagwarantuje się jasny podział ról i odpowiedzialności. |
| --- | --- |

5.2.3.

Odpady komunalne (art. 3 dyrektywy ramowej w sprawie odpadów) należy zdefiniować ściśle jako odpady z gospodarstw domowych i definicją tą nie należy obejmować odpadów handlowych i przemysłowych ani odpadów zbieranych w ramach systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta. W ten sposób zagwarantuje się jasny podział ról i odpowiedzialności.

| 5.2.4. | Odpady handlowe i przemysłowe należy zdefiniować jako odpady nieuznawane za odpady pochodzące z gospodarstw domowych, tak aby określić odrębny cel w zakresie recyklingu. |
| --- | --- |

5.2.4.

Odpady handlowe i przemysłowe należy zdefiniować jako odpady nieuznawane za odpady pochodzące z gospodarstw domowych, tak aby określić odrębny cel w zakresie recyklingu.

| 5.2.5. | Wypełniania wyrobisk nie należy definiować jako procesu, który zawsze jest procesem odzysku. Technologia ta powinna zostać zakazana w odniesieniu do odpadów niebezpiecznych, a jej zastosowanie powinno się ograniczać do odpadów budowlanych i rozbiórkowych (art. 3 dyrektywy ramowej w sprawie odpadów). |
| --- | --- |

5.2.5.

Wypełniania wyrobisk nie należy definiować jako procesu, który zawsze jest procesem odzysku. Technologia ta powinna zostać zakazana w odniesieniu do odpadów niebezpiecznych, a jej zastosowanie powinno się ograniczać do odpadów budowlanych i rozbiórkowych (art. 3 dyrektywy ramowej w sprawie odpadów).

| 5.2.6. | Propozycja Komisji, by ustalić wartość docelową dotyczącą zapobiegania powstawaniu odpadów, ograniczonego jednak tylko do redukowania odpadów żywnościowych, powinna uwzględniać wartość docelową w zakresie zapobiegania powstawaniu odpadów opakowaniowych lub też być powiązana z taką wartością. |
| --- | --- |

5.2.6.

Propozycja Komisji, by ustalić wartość docelową dotyczącą zapobiegania powstawaniu odpadów, ograniczonego jednak tylko do redukowania odpadów żywnościowych, powinna uwzględniać wartość docelową w zakresie zapobiegania powstawaniu odpadów opakowaniowych lub też być powiązana z taką wartością.

| 5.2.7. | Komitet zaleca uzupełnienie omawianego pakietu dotyczącego polityki o środki, które będą konkretnie wspierały przygotowanie zużytych produktów do ponownego wykorzystania. Komisja, proponując wartości docelowe dotyczące recyklingu, stawia na tej samej płaszczyźnie działania z zakresu przygotowania odpadów do ponownego użycia i działania recyklingu, przez co nie respektuje hierarchii postępowania z odpadami. Odnawianie produktów lub ich części nie tylko w znacznym stopniu umożliwia efektywniejsze wykorzystywanie produktów i materiałów, lecz także niesie z sobą istotne możliwości tworzenia miejsc pracy na poziomie lokalnym i regionalnym. Ponadto działań z zakresu przygotowania odpadów do ponownego użycia (opakowań, sprzętu elektrycznego i elektronicznego, czy nawet innych produktów, jak zabawki i wkładki dla niemowląt) nie powinno się stawiać na jednej płaszczyźnie z działaniami recyklingu – w przypadku tych pierwszych należałoby określić osobną wartość docelową, np. 5 %. |
| --- | --- |

5.2.7.

Komitet zaleca uzupełnienie omawianego pakietu dotyczącego polityki o środki, które będą konkretnie wspierały przygotowanie zużytych produktów do ponownego wykorzystania. Komisja, proponując wartości docelowe dotyczące recyklingu, stawia na tej samej płaszczyźnie działania z zakresu przygotowania odpadów do ponownego użycia i działania recyklingu, przez co nie respektuje hierarchii postępowania z odpadami. Odnawianie produktów lub ich części nie tylko w znacznym stopniu umożliwia efektywniejsze wykorzystywanie produktów i materiałów, lecz także niesie z sobą istotne możliwości tworzenia miejsc pracy na poziomie lokalnym i regionalnym. Ponadto działań z zakresu przygotowania odpadów do ponownego użycia (opakowań, sprzętu elektrycznego i elektronicznego, czy nawet innych produktów, jak zabawki i wkładki dla niemowląt) nie powinno się stawiać na jednej płaszczyźnie z działaniami recyklingu – w przypadku tych pierwszych należałoby określić osobną wartość docelową, np. 5 %.

| 5.2.8. | Wniosek ustawodawczy przewiduje, by do 2030 r. recykling/ponowne użycie odpadów komunalnych osiągnęły co najmniej 70 %, a odpadów opakowaniowych – 80 % oraz by wprowadzić do 2025 r. zakaz składowania odpadów nadających się do recyklingu i zmniejszyć do 2025 r. odpady żywnościowe o 30 %. Cele te są niezbędne i należy je poprzeć. |
| --- | --- |

5.2.8.

Wniosek ustawodawczy przewiduje, by do 2030 r. recykling/ponowne użycie odpadów komunalnych osiągnęły co najmniej 70 %, a odpadów opakowaniowych – 80 % oraz by wprowadzić do 2025 r. zakaz składowania odpadów nadających się do recyklingu i zmniejszyć do 2025 r. odpady żywnościowe o 30 %. Cele te są niezbędne i należy je poprzeć.

| 5.2.9. | Te wartości docelowe powinny stać się nieodłączną częścią modelu biznesowego podmiotów gospodarczych – zwłaszcza tych z sektora opakowań i handlu – które same muszą znaleźć najlepszy sposób na ich osiągnięcie. Niemniej trzeba zagwarantować, że owa niezbędna transformacja będzie się dokonywać z poszanowaniem innych, równie ważnych zasad i kryteriów. Przedmiotem poważnego zaniepokojenia są warunki pracy i normy higieny i bezpieczeństwa dotyczące zainteresowanych pracowników. Szczególne narażenie występuje w sektorach opakowań i gospodarowania odpadami, a to ze względu na najczęściej tutaj spotykane ciężki charakter pracy, niepewne warunki zatrudnienia oraz zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa. Należy zagwarantować, że osiągnięciu tych ambitnych wartości docelowych nie będzie towarzyszyć pogorszenie warunków pracy, a wręcz przeciwnie – ich poprawa (8). |
| --- | --- |

5.2.9.

Te wartości docelowe powinny stać się nieodłączną częścią modelu biznesowego podmiotów gospodarczych – zwłaszcza tych z sektora opakowań i handlu – które same muszą znaleźć najlepszy sposób na ich osiągnięcie. Niemniej trzeba zagwarantować, że owa niezbędna transformacja będzie się dokonywać z poszanowaniem innych, równie ważnych zasad i kryteriów. Przedmiotem poważnego zaniepokojenia są warunki pracy i normy higieny i bezpieczeństwa dotyczące zainteresowanych pracowników. Szczególne narażenie występuje w sektorach opakowań i gospodarowania odpadami, a to ze względu na najczęściej tutaj spotykane ciężki charakter pracy, niepewne warunki zatrudnienia oraz zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa. Należy zagwarantować, że osiągnięciu tych ambitnych wartości docelowych nie będzie towarzyszyć pogorszenie warunków pracy, a wręcz przeciwnie – ich poprawa (8).

| 5.2.10. | Należy przewidzieć odpowiednie ramy finansowe na rzecz władz lokalnych: te warunki ekonomiczne powinny umożliwiać samorządom lokalnym realizację wytyczonych celów dzięki dostępowi do niezbędnych funduszy. Jeśli narzuci się samorządom surowe reguły w dziedzinie zadłużenia, wszelkie dodatkowe potrzeby inwestycyjne – np. w zakresie gospodarki odpadami – nieuchronnie spowodują ograniczenie wydatków związanych z innymi podstawowymi rodzajami działalności. Ramy polityki muszą prowadzić do zapewnienia odpowiednich warunków finansowych, w razie potrzeby za pomocą konkretnych źródeł finansowania, takich jak fundusze strukturalne UE i środki przeznaczone na strategię „Europa 2020”. |
| --- | --- |

5.2.10.

Należy przewidzieć odpowiednie ramy finansowe na rzecz władz lokalnych: te warunki ekonomiczne powinny umożliwiać samorządom lokalnym realizację wytyczonych celów dzięki dostępowi do niezbędnych funduszy. Jeśli narzuci się samorządom surowe reguły w dziedzinie zadłużenia, wszelkie dodatkowe potrzeby inwestycyjne – np. w zakresie gospodarki odpadami – nieuchronnie spowodują ograniczenie wydatków związanych z innymi podstawowymi rodzajami działalności. Ramy polityki muszą prowadzić do zapewnienia odpowiednich warunków finansowych, w razie potrzeby za pomocą konkretnych źródeł finansowania, takich jak fundusze strukturalne UE i środki przeznaczone na strategię „Europa 2020”.

| 5.2.11. | W kwestii redukowania odpadów żywnościowych trzeba zadbać o to, by nie umniejszać znaczenia bezpieczeństwa żywnościowego oraz aby przestrzegać standardów ochrony konsumentów. W związku z tym należałoby współpracować z organizacjami ochrony konsumentów i organizacjami działającymi na rzecz bezpieczeństwa żywnościowego oraz zasięgać ich opinii. |
| --- | --- |

5.2.11.

W kwestii redukowania odpadów żywnościowych trzeba zadbać o to, by nie umniejszać znaczenia bezpieczeństwa żywnościowego oraz aby przestrzegać standardów ochrony konsumentów. W związku z tym należałoby współpracować z organizacjami ochrony konsumentów i organizacjami działającymi na rzecz bezpieczeństwa żywnościowego oraz zasięgać ich opinii.

| 5.2.12. | Odpady żywnościowe składają się z surowców organicznych, które powinny być w jak najszerszym zakresie albo przetwarzane, albo ponownie wprowadzane do produkcji rolnej w niezmienionym stanie. Niektóre rodzaje odpadów żywnościowych ze względu na swoje właściwości nadają się szczególnie dobrze do ponownego wykorzystania jako pasza dla zwierząt albo w celu poprawy żyzności gleby. Obecnie taką możliwość wyklucza szereg restrykcyjnych przepisów. Dlatego też EKES zaleca, by Komisja zbadała, czy ograniczenia te są celowe. |
| --- | --- |

5.2.12.

Odpady żywnościowe składają się z surowców organicznych, które powinny być w jak najszerszym zakresie albo przetwarzane, albo ponownie wprowadzane do produkcji rolnej w niezmienionym stanie. Niektóre rodzaje odpadów żywnościowych ze względu na swoje właściwości nadają się szczególnie dobrze do ponownego wykorzystania jako pasza dla zwierząt albo w celu poprawy żyzności gleby. Obecnie taką możliwość wyklucza szereg restrykcyjnych przepisów. Dlatego też EKES zaleca, by Komisja zbadała, czy ograniczenia te są celowe.

6.   Uwagi na temat dokumentu COM(2014) 445 final

| 6.1. | Komunikat w sprawie możliwości zasobooszczędności w sektorze budowlanym ma na celu zmniejszenie wpływu tego sektora na środowisko w całym cyklu życia budynków. Proponuje się w nim szereg wskaźników pozwalających ocenić efektywność środowiskową budynków, tak aby projektanci, producenci, przedsiębiorcy, władze i użytkownicy mogli dokonywać wyborów zgodnych z kryteriami zrównoważonego rozwoju. W istocie byłoby sprawą zasadniczej wagi, by mieć do dyspozycji przejrzysty system wskaźników, zwłaszcza standaryzowane statystyki oraz zestaw porównywalnych i łatwych do zastosowania wskaźników. |
| --- | --- |

6.1.

Komunikat w sprawie możliwości zasobooszczędności w sektorze budowlanym ma na celu zmniejszenie wpływu tego sektora na środowisko w całym cyklu życia budynków. Proponuje się w nim szereg wskaźników pozwalających ocenić efektywność środowiskową budynków, tak aby projektanci, producenci, przedsiębiorcy, władze i użytkownicy mogli dokonywać wyborów zgodnych z kryteriami zrównoważonego rozwoju. W istocie byłoby sprawą zasadniczej wagi, by mieć do dyspozycji przejrzysty system wskaźników, zwłaszcza standaryzowane statystyki oraz zestaw porównywalnych i łatwych do zastosowania wskaźników.

| 6.2. | Pakiet środków dotyczących gospodarki o obiegu zamkniętym powinien obejmować odpowiednie środki ukierunkowane na popyt (pull measures), co umożliwiłoby stworzenie samowystarczalnego rynku surowców wtórnych (np. produktów zawierających minimalny odsetek materiałów pochodzących z recyklingu). Musimy stworzyć sytuację, w której odpady będą przedmiotem obrotu handlowego jako surowce o dobrej płynności rynkowej, mające odpowiednią cenę ekonomiczną, społeczną i środowiskową. Byłoby to najlepszą zachętą do zbierania odpadów. |
| --- | --- |

6.2.

Pakiet środków dotyczących gospodarki o obiegu zamkniętym powinien obejmować odpowiednie środki ukierunkowane na popyt (pull measures), co umożliwiłoby stworzenie samowystarczalnego rynku surowców wtórnych (np. produktów zawierających minimalny odsetek materiałów pochodzących z recyklingu). Musimy stworzyć sytuację, w której odpady będą przedmiotem obrotu handlowego jako surowce o dobrej płynności rynkowej, mające odpowiednią cenę ekonomiczną, społeczną i środowiskową. Byłoby to najlepszą zachętą do zbierania odpadów.

6.3.   Wyzwania związane z kwalifikacją produktów – zapobieganie ryzyku szkód seryjnych

| 6.3.1. | Zapobieganie szkodom seryjnym to kwestia o dużym znaczeniu dla ubezpieczycieli; wada przedmiotu użytkowanego w kilkudziesięciu tysiącach egzemplarzy może bowiem pociągnąć za sobą, bezpośrednio i pośrednio, koszty napraw w wysokości kilkudziesięciu, czy nawet kilkuset milionów euro. Przykładowo niektóre szkody seryjne odnotowane w ostatnim dwudziestoleciu były wynikiem niekompatybilności chemicznej między różnymi składnikami wyrobu budowlanego. |
| --- | --- |

6.3.1.

Zapobieganie szkodom seryjnym to kwestia o dużym znaczeniu dla ubezpieczycieli; wada przedmiotu użytkowanego w kilkudziesięciu tysiącach egzemplarzy może bowiem pociągnąć za sobą, bezpośrednio i pośrednio, koszty napraw w wysokości kilkudziesięciu, czy nawet kilkuset milionów euro. Przykładowo niektóre szkody seryjne odnotowane w ostatnim dwudziestoleciu były wynikiem niekompatybilności chemicznej między różnymi składnikami wyrobu budowlanego.

| 6.3.2. | Taka szkoda seryjna zwykle jest wynikiem reakcji, która rozwija się w czasie wskutek działania parametrów zewnętrznych, takich jak wilgotność czy temperatura. Niektóre z tych szkód mogą też wiązać się z produktami importowanymi, których pewne właściwości nie zostały prawidłowo zgłoszone na samym początku. |
| --- | --- |

6.3.2.

Taka szkoda seryjna zwykle jest wynikiem reakcji, która rozwija się w czasie wskutek działania parametrów zewnętrznych, takich jak wilgotność czy temperatura. Niektóre z tych szkód mogą też wiązać się z produktami importowanymi, których pewne właściwości nie zostały prawidłowo zgłoszone na samym początku.

| 6.3.3. | Wykorzystywanie materiałów pochodzących z recyklingu do produkcji materiałów budowlanych samo w sobie nie stanowi żadnej przeszkody. Konieczna jest wszakże dokładna znajomość charakterystyki fizyczno-chemicznej materiału poddawanego recyklingowi, aby zapobiec zaistnieniu jakiegokolwiek ryzyka niekompatybilności w momencie ponownego użycia. Trudność polega na właściwym opisie i kwalifikacji materiału poddawanego recyklingowi oraz na upewnieniu się co do jednorodności partii produktów przeznaczonej do ponownego użycia. |
| --- | --- |

6.3.3.

Wykorzystywanie materiałów pochodzących z recyklingu do produkcji materiałów budowlanych samo w sobie nie stanowi żadnej przeszkody. Konieczna jest wszakże dokładna znajomość charakterystyki fizyczno-chemicznej materiału poddawanego recyklingowi, aby zapobiec zaistnieniu jakiegokolwiek ryzyka niekompatybilności w momencie ponownego użycia. Trudność polega na właściwym opisie i kwalifikacji materiału poddawanego recyklingowi oraz na upewnieniu się co do jednorodności partii produktów przeznaczonej do ponownego użycia.

| 6.3.4. | Zmiana pakietu dyrektyw dotyczących odpadów jest wyjątkową okazją do przyjęcia zasady wielokrotnego recyklingu w celu stymulowania efektywnego gospodarowania zasobami. Wielokrotny recykling występuje wówczas, gdy w procesie recyklingu materiały nie ulegają degradacji strukturalnej, tzn. odnosi się to do materiałów trwałych, które można wielokrotnie wykorzystywać do zasilania gospodarki o obiegu zamkniętym, dzięki czemu nie marnuje się materiałów funkcjonalnych ani nie trafiają one bezpowrotnie do spalarni czy na wysypiska. Ze względu na tę cechę materiały trwałe są aktywami, które na zawsze pozostają do dyspozycji społeczeństwa. |
| --- | --- |

6.3.4.

Zmiana pakietu dyrektyw dotyczących odpadów jest wyjątkową okazją do przyjęcia zasady wielokrotnego recyklingu w celu stymulowania efektywnego gospodarowania zasobami. Wielokrotny recykling występuje wówczas, gdy w procesie recyklingu materiały nie ulegają degradacji strukturalnej, tzn. odnosi się to do materiałów trwałych, które można wielokrotnie wykorzystywać do zasilania gospodarki o obiegu zamkniętym, dzięki czemu nie marnuje się materiałów funkcjonalnych ani nie trafiają one bezpowrotnie do spalarni czy na wysypiska. Ze względu na tę cechę materiały trwałe są aktywami, które na zawsze pozostają do dyspozycji społeczeństwa.

| 6.3.5. | Wprowadzenie identyfikowalności materiałów budowlanych w czasie ich pierwszego cyklu życia pozwoliłoby na łatwiejsze sprawowanie kontroli nad ich ponownym wykorzystaniem. Należałoby opracować zestaw reguł kwalifikowania materiałów w zależności od ich przyszłych zastosowań, zwracając szczególną uwagę na wysoką biodegradowalność oraz wprowadzając normy jakości. |
| --- | --- |

6.3.5.

Wprowadzenie identyfikowalności materiałów budowlanych w czasie ich pierwszego cyklu życia pozwoliłoby na łatwiejsze sprawowanie kontroli nad ich ponownym wykorzystaniem. Należałoby opracować zestaw reguł kwalifikowania materiałów w zależności od ich przyszłych zastosowań, zwracając szczególną uwagę na wysoką biodegradowalność oraz wprowadzając normy jakości.

| 6.4. | Komisja powinna rozważyć wprowadzenie wiążących przepisów i kar, które miałyby na celu uniknięcie potencjalnego dumpingu polegającego na nielegalnym wywozie z UE materiałów, które stały się niepożądane. |
| --- | --- |

6.4.

Komisja powinna rozważyć wprowadzenie wiążących przepisów i kar, które miałyby na celu uniknięcie potencjalnego dumpingu polegającego na nielegalnym wywozie z UE materiałów, które stały się niepożądane.

Bruksela, 10 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  Zob. http://ec.europa.eu/environment/circular-economy/

1

(2)  Zob. s. 99 aktualnego Dz.U.

2

(3)  COM(2014) 398 final, s. 3.

3

(4)  Dz.U. C 191 z 29.6.2012, s. 6.

4

(5)  Dz.U. L 312 z 22.11.2008, s. 3.

5

(6)  Dz.U. C 67 z 6.3.2014, s. 23.

6

(7)  Zob. http://cor.europa.eu/en/news/regional/Pages/cities-and-regions-eu-waste.aspx

7

(8)  Szczegółowe uwagi na temat gospodarki odpadami – zob. nr 9/2014 „HesaMag”, czasopisma Europejskiego Instytutu Związków Zawodowych (ETUI): http://www.etui.org/en/Topics/Health-Safety/HesaMag

8

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/99 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/99

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: „Plan działań ekologicznych dla MŚP. Umożliwienie MŚP przekształcenia wyzwań związanych z ochroną środowiska w możliwości biznesowe”

(COM(2014) 440 final)

oraz komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: „Inicjatywa w zakresie zielonego zatrudnienia: pełne wykorzystanie potencjału zielonej gospodarki pod względem tworzenia miejsc pracy”

(COM(2014) 446 final)

(2015/C 230/15)

| Sprawozdawca: | Antonello PEZZINI |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Antonello PEZZINI

Dnia 16 lipca 2014 r. Komisja, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Plan działań ekologicznych dla MŚP: umożliwienie MŚP przekształcenia wyzwań związanych z ochroną środowiska w możliwości biznesowe”

COM(2014) 440 final

oraz

komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Inicjatywa w zakresie zielonego zatrudnienia: pełne wykorzystanie potencjału zielonej gospodarki pod względem tworzenia miejsc pracy”

COM(2014) 446 final.

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 12 listopada 2014 r.

Na 503. sesji plenarnej w dniach 10–11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z 10 grudnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 135 do 1 (1 osoba wstrzymała się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) uważa, że z europejską gospodarką o obiegu zamkniętym wiążą się szerokie perspektywy dla konkurencyjności systemowej UE, jeżeli zostanie ona oparta na wspólnej europejskiej wizji strategicznej oraz aktywnym udziale świata pracy, rządów, pracodawców, pracowników, konsumentów, a także organów ustawodawczych i regulacyjnych różnych szczebli. |
| --- | --- |

1.1.

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) uważa, że z europejską gospodarką o obiegu zamkniętym wiążą się szerokie perspektywy dla konkurencyjności systemowej UE, jeżeli zostanie ona oparta na wspólnej europejskiej wizji strategicznej oraz aktywnym udziale świata pracy, rządów, pracodawców, pracowników, konsumentów, a także organów ustawodawczych i regulacyjnych różnych szczebli.

| 1.2. | EKES jest przekonany, że przestawienie się na europejską gospodarkę o obiegu zamkniętym może stworzyć obiecujące perspektywy, jeżeli chodzi o realizację celów strategii „Europa 2020”, stając się siłą napędową wzrostu, tworzenia nowych miejsc pracy i doskonalenia umiejętności ekologicznych, a także zwiększając zdolność do zrównoważonego gospodarowania zasobami naturalnymi w zrównoważonej i konkurencyjnej gospodarce. |
| --- | --- |

1.2.

EKES jest przekonany, że przestawienie się na europejską gospodarkę o obiegu zamkniętym może stworzyć obiecujące perspektywy, jeżeli chodzi o realizację celów strategii „Europa 2020”, stając się siłą napędową wzrostu, tworzenia nowych miejsc pracy i doskonalenia umiejętności ekologicznych, a także zwiększając zdolność do zrównoważonego gospodarowania zasobami naturalnymi w zrównoważonej i konkurencyjnej gospodarce.

| 1.3. | Komitet zwraca się o rozpoczęcie partycypacyjnej prognozy na szczeblu europejskim, której celem byłoby urzeczywistnienie wspólnej wizji wszystkich podmiotów publicznych i prywatnych w celu opracowania spójnych i skutecznych polityk i instrumentów na szczeblu europejskim, krajowym i regionalnym, przestawienia się na opartą na konsensusie gospodarkę o obiegu zamkniętym oraz stymulowania programu na rzecz zielonych innowacji. Należy wspierać sieci podmiotów społeczeństwa obywatelskiego działające na rzecz przestawienia się na model gospodarki o obiegu zamkniętym. Komitet mógłby aktywnie promować takie sieci, a także zbadać możliwości utworzenia europejskiej platformy na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym oraz możliwości zarządzania taką platformą. |
| --- | --- |

1.3.

Komitet zwraca się o rozpoczęcie partycypacyjnej prognozy na szczeblu europejskim, której celem byłoby urzeczywistnienie wspólnej wizji wszystkich podmiotów publicznych i prywatnych w celu opracowania spójnych i skutecznych polityk i instrumentów na szczeblu europejskim, krajowym i regionalnym, przestawienia się na opartą na konsensusie gospodarkę o obiegu zamkniętym oraz stymulowania programu na rzecz zielonych innowacji. Należy wspierać sieci podmiotów społeczeństwa obywatelskiego działające na rzecz przestawienia się na model gospodarki o obiegu zamkniętym. Komitet mógłby aktywnie promować takie sieci, a także zbadać możliwości utworzenia europejskiej platformy na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym oraz możliwości zarządzania taką platformą.

| 1.4. | EKES uważa, że równolegle trzeba zainicjować zorganizowany dialog dla poszczególnych sektorów, w których prowadzono by działania pilotażowe wspierające eksperymenty, odgrywające wiodącą rolę i wskazujące możliwości związane z bardziej zrównoważonymi praktykami, z pełnym udziałem organizacji konsumentów, mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw, a także gospodarki społecznej. |
| --- | --- |

1.4.

EKES uważa, że równolegle trzeba zainicjować zorganizowany dialog dla poszczególnych sektorów, w których prowadzono by działania pilotażowe wspierające eksperymenty, odgrywające wiodącą rolę i wskazujące możliwości związane z bardziej zrównoważonymi praktykami, z pełnym udziałem organizacji konsumentów, mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw, a także gospodarki społecznej.

| 1.5. | Komitet uważa za istotne, by w analizie kosztów i korzyści zastanowić się, na kogo może spaść ciężar restrukturyzacji systemowej sektora wytwórczego i handlowego oraz systemu dystrybucji i konsumpcji wskutek rezygnacji ze skróconego cyklu życia produktów na rzecz nowych form użytkowania i konsumpcji produktów i komponentów, które zachowują jak najdłużej swą wartość dodaną i możliwość ponownego wykorzystania. |
| --- | --- |

1.5.

Komitet uważa za istotne, by w analizie kosztów i korzyści zastanowić się, na kogo może spaść ciężar restrukturyzacji systemowej sektora wytwórczego i handlowego oraz systemu dystrybucji i konsumpcji wskutek rezygnacji ze skróconego cyklu życia produktów na rzecz nowych form użytkowania i konsumpcji produktów i komponentów, które zachowują jak najdłużej swą wartość dodaną i możliwość ponownego wykorzystania.

| 1.6. | Zdaniem Komitetu przestawienie się na nowy model gospodarki o obiegu zamkniętym, który obejmowałby ponowne wytwarzanie i użytkowanie, nie może być oderwane od szerokiego rozpowszechnienia metod społecznie odpowiedzialnej jednostki terytorialnej, które odbywa się z wykorzystaniem rozwoju wspólnej kultury innowacyjno-partycypacyjnej. |
| --- | --- |

1.6.

Zdaniem Komitetu przestawienie się na nowy model gospodarki o obiegu zamkniętym, który obejmowałby ponowne wytwarzanie i użytkowanie, nie może być oderwane od szerokiego rozpowszechnienia metod społecznie odpowiedzialnej jednostki terytorialnej, które odbywa się z wykorzystaniem rozwoju wspólnej kultury innowacyjno-partycypacyjnej.

| 1.7. | EKES apeluje, by UE przewidziała możliwość wyłonienia, zgodnie z wcześniej ustalonymi kryteriami, dużej liczby dobrze określonych obszarów o ułatwionej innowacyjności: inteligentnych miast, wolnych obszarów celnych w portach, miejscowych klastrów i obszarów zielonego ładu, gdzie można by wypróbować proces przestawiania się na gospodarkę o obiegu zamkniętym, korzystając również z pozytywnych doświadczeń instrumentów europejskich takich jak Porozumienie Burmistrzów. |
| --- | --- |

1.7.

EKES apeluje, by UE przewidziała możliwość wyłonienia, zgodnie z wcześniej ustalonymi kryteriami, dużej liczby dobrze określonych obszarów o ułatwionej innowacyjności: inteligentnych miast, wolnych obszarów celnych w portach, miejscowych klastrów i obszarów zielonego ładu, gdzie można by wypróbować proces przestawiania się na gospodarkę o obiegu zamkniętym, korzystając również z pozytywnych doświadczeń instrumentów europejskich takich jak Porozumienie Burmistrzów.

| 1.8. | EKES przyjmuje zatem z zadowoleniem propozycje przedstawione w planie działań ekologicznych dla MŚP oraz inicjatywę w zakresie zielonego zatrudnienia, lecz ubolewa nad brakiem konkretnych działań i praktycznych wytycznych mających pomóc MŚP w przestawieniu się na działalność bardziej zrównoważoną i ekologiczną. Apeluje ponadto, by zasada „najpierw myśl na małą skalę” stała się podstawą planu działań, zgodnie z programem Small Business Act dla Europy. |
| --- | --- |

1.8.

EKES przyjmuje zatem z zadowoleniem propozycje przedstawione w planie działań ekologicznych dla MŚP oraz inicjatywę w zakresie zielonego zatrudnienia, lecz ubolewa nad brakiem konkretnych działań i praktycznych wytycznych mających pomóc MŚP w przestawieniu się na działalność bardziej zrównoważoną i ekologiczną. Apeluje ponadto, by zasada „najpierw myśl na małą skalę” stała się podstawą planu działań, zgodnie z programem Small Business Act dla Europy.

| 1.9. | EKES uważa zwłaszcza że zasadnicze znaczenie ma czynna rola partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego w formułowaniu, stosowaniu i monitorowaniu krajowej polityki rozwoju zrównoważonego, a także w przestawieniu się na gospodarkę o obiegu zamkniętym charakteryzującą się dużym zrównoważeniem środowiskowym, intensywnym tworzeniem nowych przedsiębiorstw i dużą liczbą zielonych miejsc pracy. |
| --- | --- |

1.9.

EKES uważa zwłaszcza że zasadnicze znaczenie ma czynna rola partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego w formułowaniu, stosowaniu i monitorowaniu krajowej polityki rozwoju zrównoważonego, a także w przestawieniu się na gospodarkę o obiegu zamkniętym charakteryzującą się dużym zrównoważeniem środowiskowym, intensywnym tworzeniem nowych przedsiębiorstw i dużą liczbą zielonych miejsc pracy.

| 1.10. | Zdaniem EKES-u środkom zaproponowanym w celu uzupełnienia obecnego braku „zielonych umiejętności” musi towarzyszyć skuteczne i ukierunkowane wykorzystanie funduszy strukturalnych – zwłaszcza Europejskiego Funduszu Społecznego, Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz funduszy rolnych i rybackich – a także instrumentów innowacji, takich jak „Horyzont 2020”, COSME, LIFE i punkt obsługi zielonych mikrofinansów w EBI. |
| --- | --- |

1.10.

Zdaniem EKES-u środkom zaproponowanym w celu uzupełnienia obecnego braku „zielonych umiejętności” musi towarzyszyć skuteczne i ukierunkowane wykorzystanie funduszy strukturalnych – zwłaszcza Europejskiego Funduszu Społecznego, Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz funduszy rolnych i rybackich – a także instrumentów innowacji, takich jak „Horyzont 2020”, COSME, LIFE i punkt obsługi zielonych mikrofinansów w EBI.

| 1.10.1. | Trzeba również:






  — | określić faktycznie potencjał długotrwałego zatrudnienia, które nie może ulec delokalizacji, |
| --- | --- | --- |

1.10.1.

Trzeba również:

—

określić faktycznie potencjał długotrwałego zatrudnienia, które nie może ulec delokalizacji,

| — | zapewnić sprawiedliwy i zrównoważony przebieg tego procesu, zapobiegając ryzyku ubóstwa, w tym ubóstwa energetycznego, za pomocą zorganizowanego dialogu społecznego na różnych szczeblach w ramach wspólnej wizji strategicznej, |
| --- | --- |

—

zapewnić sprawiedliwy i zrównoważony przebieg tego procesu, zapobiegając ryzyku ubóstwa, w tym ubóstwa energetycznego, za pomocą zorganizowanego dialogu społecznego na różnych szczeblach w ramach wspólnej wizji strategicznej,

| — | prowadzić wspólnie poradnictwo i podnosić świadomość za pośrednictwem partnerów społecznych, |
| --- | --- |

—

prowadzić wspólnie poradnictwo i podnosić świadomość za pośrednictwem partnerów społecznych,

| — | budować ścisłe kontakty między światem pracy a światem kształcenia i szkolenia, wykorzystując siły społeczne. |
| --- | --- |

—

budować ścisłe kontakty między światem pracy a światem kształcenia i szkolenia, wykorzystując siły społeczne.

| 1.11. | EKES jest przekonany, że przestawienie się na europejską gospodarkę o obiegu zamkniętym w oparciu o konsensus i uczestnictwo może stworzyć wiele możliwości dla mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw, a także dla gospodarki społecznej, stając się istotną siłą napędową wzrostu zarówno na rynku wewnętrznym, jak i międzynarodowym. W tym względzie nacisk należy położyć na:






  — | wzmocnienie i rozpowszechnienie dobrowolnego mechanizmu audytu środowiskowego przedsiębiorstw, |
| --- | --- | --- |

1.11.

EKES jest przekonany, że przestawienie się na europejską gospodarkę o obiegu zamkniętym w oparciu o konsensus i uczestnictwo może stworzyć wiele możliwości dla mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw, a także dla gospodarki społecznej, stając się istotną siłą napędową wzrostu zarówno na rynku wewnętrznym, jak i międzynarodowym. W tym względzie nacisk należy położyć na:

—

wzmocnienie i rozpowszechnienie dobrowolnego mechanizmu audytu środowiskowego przedsiębiorstw,

| — | zwiększenie dostępu do kredytu, zwłaszcza za pomocą systemów gwarancji, |
| --- | --- |

—

zwiększenie dostępu do kredytu, zwłaszcza za pomocą systemów gwarancji,

| — | finansowanie ekoinnowacji w mikro- i miniprzedsiębiorstwach, zwłaszcza w dziedzinie Systemic Eco-Innovation Demonstrator, |
| --- | --- |

—

finansowanie ekoinnowacji w mikro- i miniprzedsiębiorstwach, zwłaszcza w dziedzinie Systemic Eco-Innovation Demonstrator,

| — | rozwój szkoleń dotyczących przedsiębiorczości oraz opiekę pedagogiczną w przedsiębiorstwie, |
| --- | --- |

—

rozwój szkoleń dotyczących przedsiębiorczości oraz opiekę pedagogiczną w przedsiębiorstwie,

| — | wsparcie dla rynku UE o obiegu zamkniętym dla materiałów, komponentów i produktów pośrednich, między innymi za pomocą uruchomienia Circular eBay na podstawie europejskich i międzynarodowych norm techniczno-prawnych, również w celu ustabilizowania w Europie tych zasobów pierwotnych i wtórnych, które mogą być istotnym elementem zabezpieczenia dostaw i salda obrotów towarowych. |
| --- | --- |

—

wsparcie dla rynku UE o obiegu zamkniętym dla materiałów, komponentów i produktów pośrednich, między innymi za pomocą uruchomienia Circular eBay na podstawie europejskich i międzynarodowych norm techniczno-prawnych, również w celu ustabilizowania w Europie tych zasobów pierwotnych i wtórnych, które mogą być istotnym elementem zabezpieczenia dostaw i salda obrotów towarowych.

| 1.12. | Komitet jest przekonany, że warto stanowczo poprzeć przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym, zwłaszcza na kontynencie europejskim. Konieczne byłoby zatem:






  — | uwzględnienie w przeglądzie śródokresowym strategii „Europa 2020” na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu zintegrowanego podejścia politycznego, tak by wykorzystać jej możliwości w dziedzinie gospodarki i zatrudnienia, |
| --- | --- | --- |

1.12.

Komitet jest przekonany, że warto stanowczo poprzeć przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym, zwłaszcza na kontynencie europejskim. Konieczne byłoby zatem:

—

uwzględnienie w przeglądzie śródokresowym strategii „Europa 2020” na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu zintegrowanego podejścia politycznego, tak by wykorzystać jej możliwości w dziedzinie gospodarki i zatrudnienia,

| — | skoncentrowanie się na nowych, wysoce innowacyjnych pomysłach lub sektorach o wysokim stopniu praktycznego wdrożenia technologii, w tym wykorzystanie istniejących technologii oraz uwzględnienie zrównoważonych innowacji społecznych, |
| --- | --- |

—

skoncentrowanie się na nowych, wysoce innowacyjnych pomysłach lub sektorach o wysokim stopniu praktycznego wdrożenia technologii, w tym wykorzystanie istniejących technologii oraz uwzględnienie zrównoważonych innowacji społecznych,

| — | przekształcenie podejścia politycznego i legislacyjnego na różnych szczeblach – unijnym, krajowym i terytorialnym – z represyjnego w proaktywny, między innymi dzięki zalecanemu wydaniu Białej księgi w sprawie gospodarki o obiegu zamkniętym, zatrudnienia i wzrostu w UE, łączącej w sobie wiele instrumentów i polityk. |
| --- | --- |

—

przekształcenie podejścia politycznego i legislacyjnego na różnych szczeblach – unijnym, krajowym i terytorialnym – z represyjnego w proaktywny, między innymi dzięki zalecanemu wydaniu Białej księgi w sprawie gospodarki o obiegu zamkniętym, zatrudnienia i wzrostu w UE, łączącej w sobie wiele instrumentów i polityk.

2.   Wprowadzenie

| 2.1. | Koncepcja gospodarki o obiegu zamkniętym, w przeciwieństwie do gospodarki linearnej („weź, wyprodukuj, użyj i wyrzuć”), zrodziła się z potrzeby osiągnięcia trwałego wzrostu gospodarczego w celu jak najdłuższego zachowania wartości dodanej produktów i zapewnienia jak największych możliwości ponownego wykorzystania komponentów do celów produkcyjnych, by coraz bardziej ograniczać produkcję i unieszkodliwianie odpadów, a także presję na środowisko. |
| --- | --- |

2.1.

Koncepcja gospodarki o obiegu zamkniętym, w przeciwieństwie do gospodarki linearnej („weź, wyprodukuj, użyj i wyrzuć”), zrodziła się z potrzeby osiągnięcia trwałego wzrostu gospodarczego w celu jak najdłuższego zachowania wartości dodanej produktów i zapewnienia jak największych możliwości ponownego wykorzystania komponentów do celów produkcyjnych, by coraz bardziej ograniczać produkcję i unieszkodliwianie odpadów, a także presję na środowisko.

| 2.2. | McKinsey stwierdza, że pod koniec linearnego procesu „wydobycie – produkcja –konsumpcja – odpady” 60–80 % zasobów się marnuje. Tego modelu nie da się już utrzymać w świecie, gdzie klasa średnia właśnie powiększa się o 3 mld nowych konsumentów. |
| --- | --- |

2.2.

McKinsey stwierdza, że pod koniec linearnego procesu „wydobycie – produkcja –konsumpcja – odpady” 60–80 % zasobów się marnuje. Tego modelu nie da się już utrzymać w świecie, gdzie klasa średnia właśnie powiększa się o 3 mld nowych konsumentów.

| 2.3. | Przestawienie się na gospodarkę o obiegu zamkniętym wymaga poważnej zmiany podejścia producentów, pracowników, konsumentów i obywateli do wykorzystywania zasobów i surowców, projektowania produktów, opracowywania modeli rynku i przedsiębiorstwa, a także poszukiwania nowych metod przetwarzania odpadów w zasoby. |
| --- | --- |

2.3.

Przestawienie się na gospodarkę o obiegu zamkniętym wymaga poważnej zmiany podejścia producentów, pracowników, konsumentów i obywateli do wykorzystywania zasobów i surowców, projektowania produktów, opracowywania modeli rynku i przedsiębiorstwa, a także poszukiwania nowych metod przetwarzania odpadów w zasoby.

| 2.4. | Do śledzenia życia materiałów przez cały łańcuch wartości konieczne są technologie. Powstaje również coraz większy niedobór zasobów, co prowadzi do wysokiej ceny oferowanych towarów. Dla konsumentów adekwatna obsługa może być bardziej korzystna od posiadania danego produktu. |
| --- | --- |

2.4.

Do śledzenia życia materiałów przez cały łańcuch wartości konieczne są technologie. Powstaje również coraz większy niedobór zasobów, co prowadzi do wysokiej ceny oferowanych towarów. Dla konsumentów adekwatna obsługa może być bardziej korzystna od posiadania danego produktu.

| 2.5. | Ten rodzaj modelu zielonego wzrostu wymaga nie tylko faktycznej przemiany kulturowej, wraz z dużymi zachętami do innowacji i badań naukowych, lecz również sporych inwestycji w technologię, kształcenie, organizację i rozwój umiejętności w ramach nowych profili zawodowych, a także nowych metod finansowania oraz odpowiedniej polityki. |
| --- | --- |

2.5.

Ten rodzaj modelu zielonego wzrostu wymaga nie tylko faktycznej przemiany kulturowej, wraz z dużymi zachętami do innowacji i badań naukowych, lecz również sporych inwestycji w technologię, kształcenie, organizację i rozwój umiejętności w ramach nowych profili zawodowych, a także nowych metod finansowania oraz odpowiedniej polityki.

| 2.6. | Zintegrowane podejście polityczne ma zasadnicze znaczenie dla wykorzystania potencjału zatrudnienia dzięki odpowiedniej dostępności nowych profili, a także dla sprostania wyzwaniom wynikającym z przestawienia się na gospodarkę o obiegu zamkniętym, między innymi poprzez rozwój komunikacji mającej na celu rozwiązanie szeregu poważnych problemów za pomocą nowych modeli kształcenia, pracy i organizacji. |
| --- | --- |

2.6.

Zintegrowane podejście polityczne ma zasadnicze znaczenie dla wykorzystania potencjału zatrudnienia dzięki odpowiedniej dostępności nowych profili, a także dla sprostania wyzwaniom wynikającym z przestawienia się na gospodarkę o obiegu zamkniętym, między innymi poprzez rozwój komunikacji mającej na celu rozwiązanie szeregu poważnych problemów za pomocą nowych modeli kształcenia, pracy i organizacji.

| 2.7. | Dla przyszłej konkurencyjności przemysłowej UE niezbędne jest rozwinięcie umiejętności wytwarzania trwałych produktów z użyciem mniejszej ilości surowców, energii i wody, wraz z odzyskiwaniem zużytych zasobów na danym terytorium. Trzeba projektować i produkować towary, które mogą zostać ponownie wykorzystane, naprawione, zregenerowane i poddane recyklingowi, a także organizować usługi przydatne do tego celu. |
| --- | --- |

2.7.

Dla przyszłej konkurencyjności przemysłowej UE niezbędne jest rozwinięcie umiejętności wytwarzania trwałych produktów z użyciem mniejszej ilości surowców, energii i wody, wraz z odzyskiwaniem zużytych zasobów na danym terytorium. Trzeba projektować i produkować towary, które mogą zostać ponownie wykorzystane, naprawione, zregenerowane i poddane recyklingowi, a także organizować usługi przydatne do tego celu.

| 2.8. | Powinna istnieć możliwość przetworzenia odpadów pochodzących z obróbki w zasoby do różnych rodzajów działalności, a także być może do nawożenia w gospodarstwach rolnych na danym obszarze. Nie należy marnować ciepła, lecz odzyskiwać je do innych celów, na przykład do ogrzewania mieszkań lub szklarni. |
| --- | --- |

2.8.

Powinna istnieć możliwość przetworzenia odpadów pochodzących z obróbki w zasoby do różnych rodzajów działalności, a także być może do nawożenia w gospodarstwach rolnych na danym obszarze. Nie należy marnować ciepła, lecz odzyskiwać je do innych celów, na przykład do ogrzewania mieszkań lub szklarni.

| 2.9. | Model obiegu zamkniętego polega na tym, że z każdej tony materiału, każdego dżula energii, każdego hektara ziemi musi być możliwe uzyskanie większej wartości dodanej i większych korzyści dzięki oszczędzaniu, ponownemu wykorzystywaniu i recyklingowi materiałów. |
| --- | --- |

2.9.

Model obiegu zamkniętego polega na tym, że z każdej tony materiału, każdego dżula energii, każdego hektara ziemi musi być możliwe uzyskanie większej wartości dodanej i większych korzyści dzięki oszczędzaniu, ponownemu wykorzystywaniu i recyklingowi materiałów.

| 2.10. | By czerpać korzyści z procesu przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym, trzeba: |
| --- | --- |

2.10.

By czerpać korzyści z procesu przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym, trzeba:

| 2.10.1. | usunąć przeszkody systemowe, które utrudniają przyjęcie przez MŚP modeli biznesowych opartych na obiegu zamkniętym, wydajnie wykorzystywać materiały ze strumienia odpadów, a także sektorowe i międzysektorowe sieci informacji, również na szczeblu UE; |
| --- | --- |

2.10.1.

usunąć przeszkody systemowe, które utrudniają przyjęcie przez MŚP modeli biznesowych opartych na obiegu zamkniętym, wydajnie wykorzystywać materiały ze strumienia odpadów, a także sektorowe i międzysektorowe sieci informacji, również na szczeblu UE;

| 2.10.2. | szkolić nowe profile zawodowe zasobów ludzkich odpowiedzialnych za zarządzanie takimi procesami, zważywszy, że kształcenie i szkolenie w celu ekologizacji miejsc pracy opierają się na dobrym wykształceniu podstawowym w połączeniu z uczeniem się przez całe czynne życie zawodowe i szkoleniem podnoszącym świadomość ekologiczną (1); |
| --- | --- |

2.10.2.

szkolić nowe profile zawodowe zasobów ludzkich odpowiedzialnych za zarządzanie takimi procesami, zważywszy, że kształcenie i szkolenie w celu ekologizacji miejsc pracy opierają się na dobrym wykształceniu podstawowym w połączeniu z uczeniem się przez całe czynne życie zawodowe i szkoleniem podnoszącym świadomość ekologiczną (1);

| 2.10.3. | stworzyć odpowiednie instrumenty finansowe, zwłaszcza w zakresie badań i innowacji, budowania zdolności i analizy rynkowej, z wykorzystaniem takich narzędzi jak „Horyzont 2020”, fundusze strukturalne, EBI i partnerstwa publiczno-prywatne; |
| --- | --- |

2.10.3.

stworzyć odpowiednie instrumenty finansowe, zwłaszcza w zakresie badań i innowacji, budowania zdolności i analizy rynkowej, z wykorzystaniem takich narzędzi jak „Horyzont 2020”, fundusze strukturalne, EBI i partnerstwa publiczno-prywatne;

| 2.10.4. | za pośrednictwem władz różnych szczebli wprowadzić uproszczenia i dostosowania prawne, od systemu zakazów po proaktywne podejście, by ułatwić powstawanie i rozwój zielonych przedsiębiorstw tworzących nowe, trwałe miejsca pracy wymagające kwalifikacji, zgodnie z programem Small Business Act dla Europy; |
| --- | --- |

2.10.4.

za pośrednictwem władz różnych szczebli wprowadzić uproszczenia i dostosowania prawne, od systemu zakazów po proaktywne podejście, by ułatwić powstawanie i rozwój zielonych przedsiębiorstw tworzących nowe, trwałe miejsca pracy wymagające kwalifikacji, zgodnie z programem Small Business Act dla Europy;

| 2.10.5. | włączyć partnerów społecznych i społeczeństwo obywatelskie do czynnego udziału w formułowaniu, stosowaniu i monitorowaniu krajowej polityki rozwoju zrównoważonego, a także w przestawieniu się na gospodarkę o obiegu zamkniętym charakteryzującą się dużym zrównoważeniem środowiskowym i dużą liczbą zielonych miejsc pracy; |
| --- | --- |

2.10.5.

włączyć partnerów społecznych i społeczeństwo obywatelskie do czynnego udziału w formułowaniu, stosowaniu i monitorowaniu krajowej polityki rozwoju zrównoważonego, a także w przestawieniu się na gospodarkę o obiegu zamkniętym charakteryzującą się dużym zrównoważeniem środowiskowym i dużą liczbą zielonych miejsc pracy;

| 2.10.6. | dostarczyć wytyczne i udzielić konkretnego wsparcia technicznego mikroprzedsiębiorstwom oraz małym i średnim przedsiębiorstwom i spółdzielniom, a także – z pomocą partnerów społecznych – poinformować, w jaki sposób nadać bardziej ekologiczny charakter metodom produkcji, oferując zestaw narzędzi dla nowych modeli biznesowych, a także wymianę sprawdzonych rozwiązań; |
| --- | --- |

2.10.6.

dostarczyć wytyczne i udzielić konkretnego wsparcia technicznego mikroprzedsiębiorstwom oraz małym i średnim przedsiębiorstwom i spółdzielniom, a także – z pomocą partnerów społecznych – poinformować, w jaki sposób nadać bardziej ekologiczny charakter metodom produkcji, oferując zestaw narzędzi dla nowych modeli biznesowych, a także wymianę sprawdzonych rozwiązań;

| 2.10.7. | wspierać kulturę dialogu i współpracy w miejscu pracy w celu bardziej racjonalnego wykorzystania zasobów, zmniejszenia ilości odpadów, zastosowania czystych i bezpiecznych technologii i metod pracy, a także poprawienia jakości zatrudnienia. |
| --- | --- |

2.10.7.

wspierać kulturę dialogu i współpracy w miejscu pracy w celu bardziej racjonalnego wykorzystania zasobów, zmniejszenia ilości odpadów, zastosowania czystych i bezpiecznych technologii i metod pracy, a także poprawienia jakości zatrudnienia.

| 2.11. | Ekologizacja miejsc pracy i promowanie zielonego zatrudnienia zarówno w tradycyjnych, jak i dopiero co powstających sektorach powinny sprzyjać zrównoważonej pod względem ekologicznym, konkurencyjnej i niskoemisyjnej gospodarce, a także zrównoważonym modelom konsumpcji i produkcji, przyczyniając się do przeciwdziałania zmianie klimatu. |
| --- | --- |

2.11.

Ekologizacja miejsc pracy i promowanie zielonego zatrudnienia zarówno w tradycyjnych, jak i dopiero co powstających sektorach powinny sprzyjać zrównoważonej pod względem ekologicznym, konkurencyjnej i niskoemisyjnej gospodarce, a także zrównoważonym modelom konsumpcji i produkcji, przyczyniając się do przeciwdziałania zmianie klimatu.

| 2.12. | EKES miał wielokrotnie okazję do zajmowania się tą szeroką tematyką w wielu opiniach (2), w których podkreślał między innymi, że:






  — | wszyscy muszą być w pełni świadomi, że mamy do czynienia z nową rewolucją przemysłową, która za priorytet rozwoju uznaje jakość życia i środowiska oraz narzuca nowy, zintegrowany sposób projektowania, produkcji i konsumpcji zasobów naturalnych, a także gospodarowania nimi i ich ochrony, |
| --- | --- | --- |

2.12.

EKES miał wielokrotnie okazję do zajmowania się tą szeroką tematyką w wielu opiniach (2), w których podkreślał między innymi, że:

—

wszyscy muszą być w pełni świadomi, że mamy do czynienia z nową rewolucją przemysłową, która za priorytet rozwoju uznaje jakość życia i środowiska oraz narzuca nowy, zintegrowany sposób projektowania, produkcji i konsumpcji zasobów naturalnych, a także gospodarowania nimi i ich ochrony,

| — | pilnie potrzebne jest przestawienie się z podejścia obronnego i reaktywnego na podejście stanowcze i proaktywne, |
| --- | --- |

—

pilnie potrzebne jest przestawienie się z podejścia obronnego i reaktywnego na podejście stanowcze i proaktywne,

| — | należy wspierać „inicjatywy na rzecz stworzenia wspólnotowej strategii w zakresie zrównoważonej produkcji i konsumpcji, w pełni włączonej w inne dziedziny polityki wspólnotowej, której celem byłoby: przekształcenie potencjalnych wyzwań w szanse przemysłu UE na konkurencyjność”, |
| --- | --- |

—

należy wspierać „inicjatywy na rzecz stworzenia wspólnotowej strategii w zakresie zrównoważonej produkcji i konsumpcji, w pełni włączonej w inne dziedziny polityki wspólnotowej, której celem byłoby: przekształcenie potencjalnych wyzwań w szanse przemysłu UE na konkurencyjność”,

| — | potrzebny jest poważny dialog z udziałem instytucji UE, rządów krajowych i samorządów regionalnych, a także wszystkich partnerów społecznych w sprawie możliwości zmiany dynamiki konsumpcji oraz ogólnego modelu społeczno-gospodarczego. |
| --- | --- |

—

potrzebny jest poważny dialog z udziałem instytucji UE, rządów krajowych i samorządów regionalnych, a także wszystkich partnerów społecznych w sprawie możliwości zmiany dynamiki konsumpcji oraz ogólnego modelu społeczno-gospodarczego.

| 2.12.1. | W ciągu ostatnich 30 lat postęp przemysłowy wynikał w sporej części z przepisów i norm, które zobowiązały przemysł do zmniejszenia zanieczyszczenia i poszukiwania nowych metod przekształcenia odpadów w zyski. Trzeba opracować nowe przepisy podatkowe, które wprowadzą równowagę między oszczędnościami a zużyciem energii, a także stosowne postanowienia, które umożliwią przemysłowi wzięcie odpowiedzialności za cały cykl produktów. |
| --- | --- |

2.12.1.

W ciągu ostatnich 30 lat postęp przemysłowy wynikał w sporej części z przepisów i norm, które zobowiązały przemysł do zmniejszenia zanieczyszczenia i poszukiwania nowych metod przekształcenia odpadów w zyski. Trzeba opracować nowe przepisy podatkowe, które wprowadzą równowagę między oszczędnościami a zużyciem energii, a także stosowne postanowienia, które umożliwią przemysłowi wzięcie odpowiedzialności za cały cykl produktów.

| 2.13. | Ponadto w swej ostatniej opinii EKES podkreślił, że: „niezbędne i głębokie zmiany w modelu produkcji i konsumpcji wymagają przede wszystkim włączenia społeczeństwa obywatelskiego do całego procesu przechodzenia na ekologiczną gospodarkę sprzyjającą włączeniu społecznemu na wszystkich poziomach, zwłaszcza na szczeblu sektorowym i terytorialnym (europejskim, krajowym i regionalnym)” (3). |
| --- | --- |

2.13.

Ponadto w swej ostatniej opinii EKES podkreślił, że: „niezbędne i głębokie zmiany w modelu produkcji i konsumpcji wymagają przede wszystkim włączenia społeczeństwa obywatelskiego do całego procesu przechodzenia na ekologiczną gospodarkę sprzyjającą włączeniu społecznemu na wszystkich poziomach, zwłaszcza na szczeblu sektorowym i terytorialnym (europejskim, krajowym i regionalnym)” (3).

| 2.14. | Dnia 12 grudnia 2013 r. Parlament Europejski przyjął z kolei rezolucję w sprawie ekoinnowacji – tworzenia miejsc pracy i generowania wzrostu dzięki polityce ochrony środowiska (4). W rezolucji tej Parlament:






  — | podkreślił między innymi podwójne korzyści: środowiskowe i gospodarcze, jakie przestawienie się na zrównoważoną zieloną gospodarkę przyniesie pod względem tworzenia trwałych miejsc pracy, |
| --- | --- | --- |

2.14.

Dnia 12 grudnia 2013 r. Parlament Europejski przyjął z kolei rezolucję w sprawie ekoinnowacji – tworzenia miejsc pracy i generowania wzrostu dzięki polityce ochrony środowiska (4). W rezolucji tej Parlament:

—

podkreślił między innymi podwójne korzyści: środowiskowe i gospodarcze, jakie przestawienie się na zrównoważoną zieloną gospodarkę przyniesie pod względem tworzenia trwałych miejsc pracy,

| — | stwierdził, że możliwości te powinny przyczynić się do powstania trwałych miejsc pracy dobrej jakości, zarówno dla pracowników wykwalifikowanych, jak i niewykwalifikowanych, |
| --- | --- |

—

stwierdził, że możliwości te powinny przyczynić się do powstania trwałych miejsc pracy dobrej jakości, zarówno dla pracowników wykwalifikowanych, jak i niewykwalifikowanych,

| — | nawoływał państwa członkowskie do wprowadzenia zachęt dla przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, by wspierały one większe inwestycje w działalność B+R w sektorze prywatnym. |
| --- | --- |

—

nawoływał państwa członkowskie do wprowadzenia zachęt dla przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, by wspierały one większe inwestycje w działalność B+R w sektorze prywatnym.

| 2.15. | W październiku 2011 r. Komitet Regionów (KR) przyjął opinię w sprawie inicjatywy przewodniej „Europa efektywnie korzystająca z zasobów”, w której wyraził poparcie dla „utworzenia przejściowej platformy dotyczącej efektywnego korzystania z zasobów, skupiającej różne podmioty, która powinna też obejmować decydentów należących do różnych szczebli administracyjnych, reprezentujących zwłaszcza szczebel regionalny i lokalny”. |
| --- | --- |

2.15.

W październiku 2011 r. Komitet Regionów (KR) przyjął opinię w sprawie inicjatywy przewodniej „Europa efektywnie korzystająca z zasobów”, w której wyraził poparcie dla „utworzenia przejściowej platformy dotyczącej efektywnego korzystania z zasobów, skupiającej różne podmioty, która powinna też obejmować decydentów należących do różnych szczebli administracyjnych, reprezentujących zwłaszcza szczebel regionalny i lokalny”.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | Komitet przyjmuje z zadowoleniem przedstawienie pakietu dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym, a zwłaszcza dwóch inicjatyw, które są przedmiotem niniejszej opinii: w zakresie zielonego zatrudnienia oraz planu rozwoju MŚP, w ramach procesu przechodzenia na gospodarkę o obiegu zamkniętym. |
| --- | --- |

3.1.

Komitet przyjmuje z zadowoleniem przedstawienie pakietu dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym, a zwłaszcza dwóch inicjatyw, które są przedmiotem niniejszej opinii: w zakresie zielonego zatrudnienia oraz planu rozwoju MŚP, w ramach procesu przechodzenia na gospodarkę o obiegu zamkniętym.

| 3.2. | EKES wyraża jednak zaniepokojenie co do tych inicjatyw, zwłaszcza co do planu działań dla MŚP, gdyż zawierają one wiele informacji, lecz nie przewidują konkretnych działań ani praktycznych wytycznych dla MŚP i pracowników w sprawie tego, jak skutecznie przeprowadzić ekologizację procesów produkcji i usług po niskich kosztach, poprawiając jednocześnie jakość pracy i nie obniżając konkurencyjności. |
| --- | --- |

3.2.

EKES wyraża jednak zaniepokojenie co do tych inicjatyw, zwłaszcza co do planu działań dla MŚP, gdyż zawierają one wiele informacji, lecz nie przewidują konkretnych działań ani praktycznych wytycznych dla MŚP i pracowników w sprawie tego, jak skutecznie przeprowadzić ekologizację procesów produkcji i usług po niskich kosztach, poprawiając jednocześnie jakość pracy i nie obniżając konkurencyjności.

| 3.3. | Zdaniem EKES-u przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym nie może nastąpić bez udziału przedsiębiorstw produkcyjnych, pracowników i konsumentów, a także organów politycznych i administracji publicznej na różnych szczeblach, począwszy od UE, które powinny przejść od podejścia opartego na zakazach do proaktywnego i spójnego podejścia wspierającego przemianę, między innymi poprzez zastosowanie zielonych specyfikacji w całym systemie zamówień publicznych. |
| --- | --- |

3.3.

Zdaniem EKES-u przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym nie może nastąpić bez udziału przedsiębiorstw produkcyjnych, pracowników i konsumentów, a także organów politycznych i administracji publicznej na różnych szczeblach, począwszy od UE, które powinny przejść od podejścia opartego na zakazach do proaktywnego i spójnego podejścia wspierającego przemianę, między innymi poprzez zastosowanie zielonych specyfikacji w całym systemie zamówień publicznych.

| 3.4. | Chodzi nie tylko o nowe koncepcje produkcji, o związaną z nimi potrzebę nabywania nowych umiejętności przez przedsiębiorców i pracowników, rozwijania innowacyjnych systemów organizacyjnych i rynkowych, nowych form użytkowania i konsumpcji, lecz również – a być może przede wszystkim – o nową kulturę przemysłową i usługową oraz prawną i administracyjną. |
| --- | --- |

3.4.

Chodzi nie tylko o nowe koncepcje produkcji, o związaną z nimi potrzebę nabywania nowych umiejętności przez przedsiębiorców i pracowników, rozwijania innowacyjnych systemów organizacyjnych i rynkowych, nowych form użytkowania i konsumpcji, lecz również – a być może przede wszystkim – o nową kulturę przemysłową i usługową oraz prawną i administracyjną.

| 3.5. | Komitet stanowczo apeluje, by niezależnie od pozytywnych wysiłków Europejskiej Platformy Oszczędnego Gospodarowania Zasobami (OREP), w ramach programu „Horyzont 2020” rozpoczęto na szczeblu europejskim szeroko zakrojoną partycypacyjną prognozę, której zadaniem jest urzeczywistnienie wspólnej wizji wszystkich podmiotów publicznych i prywatnych w celu opracowania spójnych i skutecznych polityk i instrumentów na szczeblu europejskim, krajowym i regionalnym, a także spójnego przestawienia się w drodze konsensusu na gospodarkę o obiegu zamkniętym; |
| --- | --- |

3.5.

Komitet stanowczo apeluje, by niezależnie od pozytywnych wysiłków Europejskiej Platformy Oszczędnego Gospodarowania Zasobami (OREP), w ramach programu „Horyzont 2020” rozpoczęto na szczeblu europejskim szeroko zakrojoną partycypacyjną prognozę, której zadaniem jest urzeczywistnienie wspólnej wizji wszystkich podmiotów publicznych i prywatnych w celu opracowania spójnych i skutecznych polityk i instrumentów na szczeblu europejskim, krajowym i regionalnym, a także spójnego przestawienia się w drodze konsensusu na gospodarkę o obiegu zamkniętym;

| 3.5.1. | w celu zmotywowania obywateli, pracowników, konsumentów i przedsiębiorstwa za pomocą innowacyjnych zachęt, również indywidualnych, do korzystnych zachowań i działań; |
| --- | --- |

3.5.1.

w celu zmotywowania obywateli, pracowników, konsumentów i przedsiębiorstwa za pomocą innowacyjnych zachęt, również indywidualnych, do korzystnych zachowań i działań;

| 3.5.2. | w celu promowania zrównoważenia środowiskowego i społecznego za pomocą ułatwionych ram prawnych i finansowych UE, a także pobudzania innowacji i inwestycji w kapitał ludzki, społeczny i środowiskowy; |
| --- | --- |

3.5.2.

w celu promowania zrównoważenia środowiskowego i społecznego za pomocą ułatwionych ram prawnych i finansowych UE, a także pobudzania innowacji i inwestycji w kapitał ludzki, społeczny i środowiskowy;

| 3.5.3. | w celu ustanowienia spójnych i uproszczonych ram instytucjonalnych, w których przedsiębiorstwa, pracownicy, inwestorzy i konsumenci mogliby czynnie uczestniczyć w procesie przemiany; |
| --- | --- |

3.5.3.

w celu ustanowienia spójnych i uproszczonych ram instytucjonalnych, w których przedsiębiorstwa, pracownicy, inwestorzy i konsumenci mogliby czynnie uczestniczyć w procesie przemiany;

| 3.5.4. | w celu zapewnienia odpowiedniego wsparcia finansowego na szczeblu unijnym, krajowym i terytorialnym, poprzez ułatwienie dostępu do kredytu, szczególnie dla mikroprzedsiębiorstw; |
| --- | --- |

3.5.4.

w celu zapewnienia odpowiedniego wsparcia finansowego na szczeblu unijnym, krajowym i terytorialnym, poprzez ułatwienie dostępu do kredytu, szczególnie dla mikroprzedsiębiorstw;

| 3.5.5. | w celu wsparcia ukierunkowanych ulg podatkowych, innowacyjnych partnerstw publiczno-prywatnych i polityki zielonych zamówień publicznych, a także rozpowszechnienia najlepszych praktyk ułatwiających dostęp do rynków zbytu i kształtujących rynki pracy w większym stopniu sprzyjające włączeniu społecznemu, z zapewnieniem ochrony zasobów na szczeblu terytorialnym; |
| --- | --- |

3.5.5.

w celu wsparcia ukierunkowanych ulg podatkowych, innowacyjnych partnerstw publiczno-prywatnych i polityki zielonych zamówień publicznych, a także rozpowszechnienia najlepszych praktyk ułatwiających dostęp do rynków zbytu i kształtujących rynki pracy w większym stopniu sprzyjające włączeniu społecznemu, z zapewnieniem ochrony zasobów na szczeblu terytorialnym;

| 3.5.6. | w celu nawiązania trwałych kontaktów między światem pracy i przedsiębiorczości a światem edukacji i szkolenia w dziedzinie produkcji, konsumpcji i zielonego zatrudnienia (5); |
| --- | --- |

3.5.6.

w celu nawiązania trwałych kontaktów między światem pracy i przedsiębiorczości a światem edukacji i szkolenia w dziedzinie produkcji, konsumpcji i zielonego zatrudnienia (5);

| 3.5.7. | w celu zapewnienia pomocy i opieki mikroprzedsiębiorstwom oraz małym i średnim przedsiębiorstwom za pośrednictwem europejskich sieci i ośrodków doskonałości na rzecz rozwoju wiedzy, umiejętności i rynków, a zwłaszcza za pomocą wsparcia finansowego i edukacyjnego. |
| --- | --- |

3.5.7.

w celu zapewnienia pomocy i opieki mikroprzedsiębiorstwom oraz małym i średnim przedsiębiorstwom za pośrednictwem europejskich sieci i ośrodków doskonałości na rzecz rozwoju wiedzy, umiejętności i rynków, a zwłaszcza za pomocą wsparcia finansowego i edukacyjnego.

| 3.6. | EKES uważa, że trzeba równolegle zainicjować zorganizowany dialog dla poszczególnych sektorów, w których prowadzono by działania pilotażowe wspierające eksperymenty odgrywające wiodącą rolę i wskazujące możliwości związane z bardziej zrównoważonymi praktykami, z pełnym udziałem sił społecznych, organizacji konsumentów, mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw, a także gospodarki społecznej. |
| --- | --- |

3.6.

EKES uważa, że trzeba równolegle zainicjować zorganizowany dialog dla poszczególnych sektorów, w których prowadzono by działania pilotażowe wspierające eksperymenty odgrywające wiodącą rolę i wskazujące możliwości związane z bardziej zrównoważonymi praktykami, z pełnym udziałem sił społecznych, organizacji konsumentów, mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw, a także gospodarki społecznej.

| 3.7. | Zdaniem Komitetu stosowne byłoby zainicjowanie planu zwalczania sztucznie skróconego cyklu życia produktów, zanim przedsięwzięte zostaną środki na rzecz tworzenia nowych godnych i trwałych miejsc pracy, a także opracowania planów działań ekologicznych dla MŚP. |
| --- | --- |

3.7.

Zdaniem Komitetu stosowne byłoby zainicjowanie planu zwalczania sztucznie skróconego cyklu życia produktów, zanim przedsięwzięte zostaną środki na rzecz tworzenia nowych godnych i trwałych miejsc pracy, a także opracowania planów działań ekologicznych dla MŚP.

| 3.8. | Koszty sektora recyklingu i ponownego wykorzystania, a także jakość i trwałość tak powstałych nowych miejsc pracy nie mogą być uznawane wyłącznie za dyktat polityki ochrony środowiska, gdyż wymagają one złożonych systemów proaktywnego zarządzania wraz ze zintegrowanymi działaniami w wielu sektorach strategicznych, a także w dziedzinie związanej z konsumentami, transportem, rolnictwem i energią (6). |
| --- | --- |

3.8.

Koszty sektora recyklingu i ponownego wykorzystania, a także jakość i trwałość tak powstałych nowych miejsc pracy nie mogą być uznawane wyłącznie za dyktat polityki ochrony środowiska, gdyż wymagają one złożonych systemów proaktywnego zarządzania wraz ze zintegrowanymi działaniami w wielu sektorach strategicznych, a także w dziedzinie związanej z konsumentami, transportem, rolnictwem i energią (6).

| 3.9. | Konieczne jest, by innowacja na rynkach materiałów pochodzących z recyklingu mogła opierać się na odnowionych i spójnych europejskich ramach prawnych, wraz z zachętami do łączenia innowacji produktów z ich użyciem, co będzie przeciwdziałać obecnemu przepływowi odpadów i komponentów w celu ich regeneracji i unieszkodliwiania w krajach o niskich kosztach przetwarzania, gdzie zwraca się niewielką uwagę na bezpieczeństwo i zdrowie pracowników (7). |
| --- | --- |

3.9.

Konieczne jest, by innowacja na rynkach materiałów pochodzących z recyklingu mogła opierać się na odnowionych i spójnych europejskich ramach prawnych, wraz z zachętami do łączenia innowacji produktów z ich użyciem, co będzie przeciwdziałać obecnemu przepływowi odpadów i komponentów w celu ich regeneracji i unieszkodliwiania w krajach o niskich kosztach przetwarzania, gdzie zwraca się niewielką uwagę na bezpieczeństwo i zdrowie pracowników (7).

| 3.10. | Zdaniem Komitetu przestawienie się na nowy model gospodarki o obiegu zamkniętym, który obejmowałby ponowne wytwarzanie i użytkowanie, nie może być oderwane od szerokiego rozpowszechnienia koncepcji społecznie odpowiedzialnej jednostki terytorialnej. |
| --- | --- |

3.10.

Zdaniem Komitetu przestawienie się na nowy model gospodarki o obiegu zamkniętym, który obejmowałby ponowne wytwarzanie i użytkowanie, nie może być oderwane od szerokiego rozpowszechnienia koncepcji społecznie odpowiedzialnej jednostki terytorialnej.

4.   Gospodarka o obiegu zamkniętym a tworzenie miejsc pracy

| 4.1. | EKES uważa, że środki zaproponowane w celu wypełnienia obecnego braku „zielonych umiejętności” są niewystarczające. Wydaje się, że wymiana sprawdzonych rozwiązań w ramach istniejących sieci nie zapewni lepszej oceny rozwoju umiejętności i miejsc pracy. Zdaniem EKES-u lepsza europejska definicja zielonych umiejętności i miejsc pracy – między innymi w celu udoskonalenia zestawień statystycznych – z aktywnym udziałem partnerów społecznych, MŚP i gospodarki społecznej może prowadzić do sporządzania jaśniejszych analiz i bardziej ukierunkowanych prognoz, nie tylko w odniesieniu do nowych profili zawodowych, lecz również do zmiany przestarzałych profili zawodowych, między innymi pod względem modelu flexicurity i wprowadzenia europejskich ram odniesienia na rzecz zapewniania jakości (8). |
| --- | --- |

4.1.

EKES uważa, że środki zaproponowane w celu wypełnienia obecnego braku „zielonych umiejętności” są niewystarczające. Wydaje się, że wymiana sprawdzonych rozwiązań w ramach istniejących sieci nie zapewni lepszej oceny rozwoju umiejętności i miejsc pracy. Zdaniem EKES-u lepsza europejska definicja zielonych umiejętności i miejsc pracy – między innymi w celu udoskonalenia zestawień statystycznych – z aktywnym udziałem partnerów społecznych, MŚP i gospodarki społecznej może prowadzić do sporządzania jaśniejszych analiz i bardziej ukierunkowanych prognoz, nie tylko w odniesieniu do nowych profili zawodowych, lecz również do zmiany przestarzałych profili zawodowych, między innymi pod względem modelu flexicurity i wprowadzenia europejskich ram odniesienia na rzecz zapewniania jakości (8).

| 4.2. | Komitet uważa, że skuteczne i ukierunkowane wykorzystanie funduszy strukturalnych, a także instrumentów innowacji takich jak „Horyzont 2020”, COSME, LIFE i punkt obsługi zielonych mikrofinansów w EBI, ma zasadnicze znaczenie dla promowania zatrudnienia wymagającego kwalifikacji, zwłaszcza jeżeli instrumenty te będą adresowane do mniejszych przedsiębiorstw i gospodarki społecznej oraz powiązane ze wspieranym przez Komitet procesem prognozowania opartym na konsensusie.
  W związku z tym należy: |
| --- | --- |

4.2.

Komitet uważa, że skuteczne i ukierunkowane wykorzystanie funduszy strukturalnych, a także instrumentów innowacji takich jak „Horyzont 2020”, COSME, LIFE i punkt obsługi zielonych mikrofinansów w EBI, ma zasadnicze znaczenie dla promowania zatrudnienia wymagającego kwalifikacji, zwłaszcza jeżeli instrumenty te będą adresowane do mniejszych przedsiębiorstw i gospodarki społecznej oraz powiązane ze wspieranym przez Komitet procesem prognozowania opartym na konsensusie.

W związku z tym należy:

| 4.2.1. | określić potencjał długotrwałego zatrudnienia, które nie może ulec delokalizacji na szczeblu lokalnym, sektorowym i międzysektorowym i które może powstać dzięki przejściu na gospodarkę o obiegu zamkniętym, między innymi w związku z pilną potrzebą trwałego wzrostu gospodarczego prowadzącego do tworzenia nowych miejsc pracy dla gospodarki europejskiej; |
| --- | --- |

4.2.1.

określić potencjał długotrwałego zatrudnienia, które nie może ulec delokalizacji na szczeblu lokalnym, sektorowym i międzysektorowym i które może powstać dzięki przejściu na gospodarkę o obiegu zamkniętym, między innymi w związku z pilną potrzebą trwałego wzrostu gospodarczego prowadzącego do tworzenia nowych miejsc pracy dla gospodarki europejskiej;

| 4.2.2. | zapewnić sprawiedliwy i zrównoważony przebieg tego procesu, gdyż przestawienie się na gospodarkę o obiegu zamkniętym nie powinno stwarzać problemów związanych ze sprawiedliwością społeczną w odniesieniu do pracowników, mikro- i miniprzedsiębiorstw, a także gospodarki społecznej; |
| --- | --- |

4.2.2.

zapewnić sprawiedliwy i zrównoważony przebieg tego procesu, gdyż przestawienie się na gospodarkę o obiegu zamkniętym nie powinno stwarzać problemów związanych ze sprawiedliwością społeczną w odniesieniu do pracowników, mikro- i miniprzedsiębiorstw, a także gospodarki społecznej;

| 4.2.3. | prowadzić zorganizowany dialog społeczny na różnych szczeblach, co umożliwi pełny udział w opracowywaniu wspólnej wizji strategicznej i zintegrowanej polityki, gdyż gospodarka o obiegu zamkniętym dysponuje zarówno umiejętnościami zawodowymi, jak i siłą roboczą odpowiednią dla jej rozwoju; |
| --- | --- |

4.2.3.

prowadzić zorganizowany dialog społeczny na różnych szczeblach, co umożliwi pełny udział w opracowywaniu wspólnej wizji strategicznej i zintegrowanej polityki, gdyż gospodarka o obiegu zamkniętym dysponuje zarówno umiejętnościami zawodowymi, jak i siłą roboczą odpowiednią dla jej rozwoju;

| 4.2.4. | rozwijać ścisłe kontakty między światem pracy a światem kształcenia i szkolenia w celu umożliwienia pozytywnego rozwoju umiejętności za pomocą solidnych systemów kształcenia i nauczania technicznego i zawodowego z bezpośrednim udziałem sił społecznych (9). |
| --- | --- |

4.2.4.

rozwijać ścisłe kontakty między światem pracy a światem kształcenia i szkolenia w celu umożliwienia pozytywnego rozwoju umiejętności za pomocą solidnych systemów kształcenia i nauczania technicznego i zawodowego z bezpośrednim udziałem sił społecznych (9).

5.   Plan działań ekologicznych dla MŚP

| 5.1. | EKES jest przekonany, że przestawienie się na europejską gospodarkę o obiegu zamkniętym może stworzyć wiele możliwości dla mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw, a także dla gospodarki społecznej, stając się istotną siłą napędową wzrostu – zarówno na rynku wewnętrznym, jak i międzynarodowym – a także rozwoju umiejętności zrównoważonego gospodarowania zasobami naturalnymi i tworzenia nowych miejsc pracy wymagających kwalifikacji. |
| --- | --- |

5.1.

EKES jest przekonany, że przestawienie się na europejską gospodarkę o obiegu zamkniętym może stworzyć wiele możliwości dla mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw, a także dla gospodarki społecznej, stając się istotną siłą napędową wzrostu – zarówno na rynku wewnętrznym, jak i międzynarodowym – a także rozwoju umiejętności zrównoważonego gospodarowania zasobami naturalnymi i tworzenia nowych miejsc pracy wymagających kwalifikacji.

| 5.2. | Komitet apeluje, by plan działań ekologicznych dla MŚP był zgodny z zasadą „najpierw myśl na małą skalę” i by promował ją przez cały proces sporządzania i wdrażania przepisów, ze szczególnym uwzględnieniem prawodawstwa dotyczącego oszczędnego gospodarowania zasobami, zgodnie z programem Small Business Act dla Europy. Jednocześnie kluczowym czynnikiem procesu przestawienia się na gospodarkę o obiegu zamkniętym powinien być „test MŚP”. |
| --- | --- |

5.2.

Komitet apeluje, by plan działań ekologicznych dla MŚP był zgodny z zasadą „najpierw myśl na małą skalę” i by promował ją przez cały proces sporządzania i wdrażania przepisów, ze szczególnym uwzględnieniem prawodawstwa dotyczącego oszczędnego gospodarowania zasobami, zgodnie z programem Small Business Act dla Europy. Jednocześnie kluczowym czynnikiem procesu przestawienia się na gospodarkę o obiegu zamkniętym powinien być „test MŚP”.

| 5.3. | Zdaniem EKES-u trzeba odpowiednio przekształcić instrumenty wspierające mniejsze przedsiębiorstwa i gospodarkę społeczną, zważywszy, że wcześniejsze narzędzia, takie jak plan działania w zakresie ekoinnowacji, przyniosły znikome wyniki. |
| --- | --- |

5.3.

Zdaniem EKES-u trzeba odpowiednio przekształcić instrumenty wspierające mniejsze przedsiębiorstwa i gospodarkę społeczną, zważywszy, że wcześniejsze narzędzia, takie jak plan działania w zakresie ekoinnowacji, przyniosły znikome wyniki.

| 5.4. | Komitet uważa, że spośród trzydziestu czterech działań opisanych w dokumencie roboczym Komisji (10) załączonym do wniosku za priorytety należy uznać: |
| --- | --- |

5.4.

Komitet uważa, że spośród trzydziestu czterech działań opisanych w dokumencie roboczym Komisji (10) załączonym do wniosku za priorytety należy uznać:

| 5.4.1. | wzmocnienie i rozpowszechnienie dobrowolnego mechanizmu eksperymentalnego zielonego audytu MŚP w celu dokonywania powszechnych kontroli technologii środowiskowych ETV w zakresie ekoprojektów i procesów, być może z wykorzystaniem oznakowania ekologicznego UE (typu Ecolabel II), przy wsparciu z dotacji UE; |
| --- | --- |

5.4.1.

wzmocnienie i rozpowszechnienie dobrowolnego mechanizmu eksperymentalnego zielonego audytu MŚP w celu dokonywania powszechnych kontroli technologii środowiskowych ETV w zakresie ekoprojektów i procesów, być może z wykorzystaniem oznakowania ekologicznego UE (typu Ecolabel II), przy wsparciu z dotacji UE;

| 5.4.2. | ułatwienie dostępu do kredytu: zwiększenie roli EBI w udzielaniu przedsiębiorstwom kredytu na przestawienie się na gospodarkę o obiegu zamkniętym i rozwinięcie punktu obsługi Mechanizmu finansowania kapitału naturalnego, stworzenie systemów specjalnych gwarancji dla mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw w celu umożliwiania szybkiego i prostego dostępu do kredytów, mikrokredytów, funduszy venture capital i instrumentów prywatnego finansowania projektów służących efektywności energetycznej (PF4EE) w całej Europie; |
| --- | --- |

5.4.2.

ułatwienie dostępu do kredytu: zwiększenie roli EBI w udzielaniu przedsiębiorstwom kredytu na przestawienie się na gospodarkę o obiegu zamkniętym i rozwinięcie punktu obsługi Mechanizmu finansowania kapitału naturalnego, stworzenie systemów specjalnych gwarancji dla mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw w celu umożliwiania szybkiego i prostego dostępu do kredytów, mikrokredytów, funduszy venture capital i instrumentów prywatnego finansowania projektów służących efektywności energetycznej (PF4EE) w całej Europie;

| 5.4.3. | finansowanie ekoinnowacji w mikro- i miniprzedsiębiorstwach: łatwiejsze korzystanie z nowych instrumentów MŚP w ramach programu „Horyzont 2020”, z funduszy EFRR, EFMR, LIFE i EFRROW w celu prowadzenia innowacyjnych projektów pilotażowych UE za pomocą międzyprogramowego punktu kompleksowej obsługi w ściśle określonych i wytyczonych dziedzinach, takich jak Systemic Eco-Innovation Demonstrator SEIDEM w inteligentnych miastach, klastrach terytorialnych i wolnych obszarach celnych, gdzie trzeba skoncentrować działania, ułatwienia i zwolnienia wraz z wymiernymi i wyeksponowanymi celami pośrednimi; |
| --- | --- |

5.4.3.

finansowanie ekoinnowacji w mikro- i miniprzedsiębiorstwach: łatwiejsze korzystanie z nowych instrumentów MŚP w ramach programu „Horyzont 2020”, z funduszy EFRR, EFMR, LIFE i EFRROW w celu prowadzenia innowacyjnych projektów pilotażowych UE za pomocą międzyprogramowego punktu kompleksowej obsługi w ściśle określonych i wytyczonych dziedzinach, takich jak Systemic Eco-Innovation Demonstrator SEIDEM w inteligentnych miastach, klastrach terytorialnych i wolnych obszarach celnych, gdzie trzeba skoncentrować działania, ułatwienia i zwolnienia wraz z wymiernymi i wyeksponowanymi celami pośrednimi;

| 5.4.4. | rozwój szkoleń dotyczących przedsiębiorczości oraz opieki pedagogicznej w przedsiębiorstwach: położenie nacisku na szkolenia w przedsiębiorstwie za pomocą nośników cyfrowych, ze wsparciem sieci EEN i przyszłego centrum doskonałości gospodarowania zasobami, oraz opieka pedagogiczna ze strony specjalistów z wykorzystaniem finansowania UE dla organizacji zawodowych skupiających mikro- i miniprzedsiębiorstwa lokalne, a także programu Erasmus Plus i COSME w odniesieniu do wybranych projektów; |
| --- | --- |

5.4.4.

rozwój szkoleń dotyczących przedsiębiorczości oraz opieki pedagogicznej w przedsiębiorstwach: położenie nacisku na szkolenia w przedsiębiorstwie za pomocą nośników cyfrowych, ze wsparciem sieci EEN i przyszłego centrum doskonałości gospodarowania zasobami, oraz opieka pedagogiczna ze strony specjalistów z wykorzystaniem finansowania UE dla organizacji zawodowych skupiających mikro- i miniprzedsiębiorstwa lokalne, a także programu Erasmus Plus i COSME w odniesieniu do wybranych projektów;

| 5.4.5. | stworzenie rynku o obiegu zamkniętym dla materiałów, komponentów i produktów pośrednich: uruchomienie platformy Circular eBay, umożliwiającej ułatwiony i bezpieczny dostęp do zasobów zielonym mikroprzedsiębiorstwom i małym przedsiębiorstwom oraz gospodarce społecznej, na podstawie wymiany opartej na wzmocnionych normach techniczno-prawnych CEN-CENELEC-ETSI i ISO. |
| --- | --- |

5.4.5.

stworzenie rynku o obiegu zamkniętym dla materiałów, komponentów i produktów pośrednich: uruchomienie platformy Circular eBay, umożliwiającej ułatwiony i bezpieczny dostęp do zasobów zielonym mikroprzedsiębiorstwom i małym przedsiębiorstwom oraz gospodarce społecznej, na podstawie wymiany opartej na wzmocnionych normach techniczno-prawnych CEN-CENELEC-ETSI i ISO.

Bruksela, dnia 10 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  Dz.U. C 318 z 29.10.2011, s. 142–149.

1

(2)  Dz.U. C 224 z 30.8.2008, s. 1–7; Dz.U. C 226 z 16.7.2014, s. 1–9; Dz.U. C 67 z 6.3.2014, s. 23–26 oraz Dz.U. C 44 z 11.2.2011, s. 110–117.

2

(3)  Dz.U. C 271 z 19.9.2013, s. 18–22.

3

(4)  http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P7-TA-2013-0584+0+DOC+XML+V0//PL

4

(5)  Dz.U. C 311 z 12.9.2014, s. 7–14.

5

(6)  Dz.U. C 24 z 28.1.2012, s. 11–17.

6

(7)  Dz.U. C 107 z 6.4.2011, s. 1–6.

7

(8)  Dz.U. C 451 z 16.12.2014, s. 116.

8

(9)  Dz.U. C 311 z 12.9.2014, s. 7–14.

9

(10)  SWD(2014) 213 final.

10

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/107 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/107

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady „Poprawa orientacji sytuacyjnej dzięki wzmocnionej współpracy między organami nadzoru morskiego: kolejne kroki w ramach wspólnego mechanizmu wymiany informacji dla obszaru morskiego UE”

(COM(2014) 451 final)

(2015/C 230/16)

| Sprawozdawca: | Christos POLYZOGOPOULOS |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Christos POLYZOGOPOULOS

Dnia 20 listopada 2013 r. Komisja, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady „Poprawa orientacji sytuacyjnej dzięki wzmocnionej współpracy między organami nadzoru morskiego: kolejne kroki w ramach wspólnego mechanizmu wymiany informacji dla obszaru morskiego UE”

COM(2014) 451 final.

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 11 listopada 2014 r.

Na 503. sesji plenarnej w dniach 10–11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z 10 grudnia 2014 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny jednomyślnie przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES przyjmuje z zadowoleniem komunikat, który wpisuje się w logiczną kontynuację starań na rzecz wdrożenia skutecznego i opłacalnego z finansowego punktu widzenia nadzoru morskiego, stanowiącego jeden ze strategicznych celów zintegrowanej polityki morskiej (IMP). Zauważa, że poprawa wymiany informacji między organami odpowiedzialnymi za monitorowanie stanowi czynnik o zasadniczym znaczeniu dla ochrony Unii, jej bezpieczeństwa, gospodarki i przyszłości środowiska. |
| --- | --- |

1.1.

EKES przyjmuje z zadowoleniem komunikat, który wpisuje się w logiczną kontynuację starań na rzecz wdrożenia skutecznego i opłacalnego z finansowego punktu widzenia nadzoru morskiego, stanowiącego jeden ze strategicznych celów zintegrowanej polityki morskiej (IMP). Zauważa, że poprawa wymiany informacji między organami odpowiedzialnymi za monitorowanie stanowi czynnik o zasadniczym znaczeniu dla ochrony Unii, jej bezpieczeństwa, gospodarki i przyszłości środowiska.

EKES uznaje postęp, jaki dokonał się na szczeblu europejskim i krajowym od czasu opracowania planu działania w 2010 r. (1), uważa jednak, że szczególnie użyteczna byłaby precyzyjniejsza ocena postępów poczynionych w realizacji celów i sześciu etapów działań zawartych w tym planie oraz w komunikacie z dnia 15 października 2009 r. (2).

| 1.2. | Odnotowawszy w niedawnej opinii (3), że w dziedzinie bezpieczeństwa morskiego nasilają się wyzwania geopolityczne, strategiczne i ekologiczne, EKES wzywa Komisję do niezwłocznego wyjaśnienia i przyspieszenia procesu „oceny wdrożenia morskiego mechanizmu CISE i potrzeby dalszych działań” (4), której rozpoczęcie przewidziano na okres do 2018 r. |
| --- | --- |

1.2.

Odnotowawszy w niedawnej opinii (3), że w dziedzinie bezpieczeństwa morskiego nasilają się wyzwania geopolityczne, strategiczne i ekologiczne, EKES wzywa Komisję do niezwłocznego wyjaśnienia i przyspieszenia procesu „oceny wdrożenia morskiego mechanizmu CISE i potrzeby dalszych działań” (4), której rozpoczęcie przewidziano na okres do 2018 r.

| 1.3. | EKES zaleca, by w dalszym rozwoju CISE („wspólnego mechanizmu wymiany informacji”) wykorzystano szerszy zakres i możliwości, jakie oferuje niedawny komunikat w sprawie strategii bezpieczeństwa morskiego UE (5), w celu opracowania spójnego, kompleksowego i aktualnego podejścia do nadzoru morskiego. |
| --- | --- |

1.3.

EKES zaleca, by w dalszym rozwoju CISE („wspólnego mechanizmu wymiany informacji”) wykorzystano szerszy zakres i możliwości, jakie oferuje niedawny komunikat w sprawie strategii bezpieczeństwa morskiego UE (5), w celu opracowania spójnego, kompleksowego i aktualnego podejścia do nadzoru morskiego.

| 1.4. | EKES wzywa Komisję do wyraźnego sformułowania sposobów, jak „zachęcać państwa członkowskie do kontynuacji prac nad modernizacją struktury IT ich nadzoru morskiego” bez dodatkowych środków na ten cel innych niż środki finansowe na wspieranie „niewielkich ulepszeń” (6) i zaleca skierowanie lub ponowne zainwestowanie części zaoszczędzonych środków, by uzupełnić braki i ogólnie poprawić mechanizm CISE. |
| --- | --- |

1.4.

EKES wzywa Komisję do wyraźnego sformułowania sposobów, jak „zachęcać państwa członkowskie do kontynuacji prac nad modernizacją struktury IT ich nadzoru morskiego” bez dodatkowych środków na ten cel innych niż środki finansowe na wspieranie „niewielkich ulepszeń” (6) i zaleca skierowanie lub ponowne zainwestowanie części zaoszczędzonych środków, by uzupełnić braki i ogólnie poprawić mechanizm CISE.

| 1.5. | Jako że udział w projekcie jest dobrowolny i ze względu na znaczenie, jakie w tej dziedzinie mają wola polityczna, a także bariery kulturowe wynikające między innymi z zakorzenionych postaw, stereotypów i metod pracy, zachęca Komisję do skoncentrowania wysiłków na działaniach edukacyjnych lub szkoleniowych oraz odpowiednich inicjatywach w celu przywrócenia zaufania, wykorzystując dotychczasowe pozytywne doświadczenia, takie jak forum północnoatlantyckiej straży przybrzeżnej (North Atlantic Coast Guard Forum) lub Międzynarodowe Stowarzyszenie Służb Oznakowania Nawigacyjnego (AISM). |
| --- | --- |

1.5.

Jako że udział w projekcie jest dobrowolny i ze względu na znaczenie, jakie w tej dziedzinie mają wola polityczna, a także bariery kulturowe wynikające między innymi z zakorzenionych postaw, stereotypów i metod pracy, zachęca Komisję do skoncentrowania wysiłków na działaniach edukacyjnych lub szkoleniowych oraz odpowiednich inicjatywach w celu przywrócenia zaufania, wykorzystując dotychczasowe pozytywne doświadczenia, takie jak forum północnoatlantyckiej straży przybrzeżnej (North Atlantic Coast Guard Forum) lub Międzynarodowe Stowarzyszenie Służb Oznakowania Nawigacyjnego (AISM).

| 1.6. | Zwraca się również do Komisji, by jaśniej zdefiniowała zestaw środków, jakie planuje wykorzystać w perspektywie krótko- i długoterminowej do usuwania technicznych i prawnych przeszkód komplikujących skuteczną konsolidację CISE. |
| --- | --- |

1.6.

Zwraca się również do Komisji, by jaśniej zdefiniowała zestaw środków, jakie planuje wykorzystać w perspektywie krótko- i długoterminowej do usuwania technicznych i prawnych przeszkód komplikujących skuteczną konsolidację CISE.

| 1.7. | EKES ostrzega, że bardzo gwałtowny rozwój technologii informatycznych niewątpliwie naraża każdy nowy system wymiany danych szczególnie chronionych, taki jak CISE, na ataki cybernetyczne (7), lecz również na akty terrorystyczne o nieprzewidywalnych skutkach dla bezpieczeństwa transportu, handlu, załogi, portów, statków i ładunków. W związku z tym zwraca się do Komisji o niezwłoczne przeanalizowanie kwestii bezpieczeństwa cybernetycznego w transporcie morskim i wdrożenia konkretnych środków w celu ochrony mechanizmu CISE. O tym, że sytuacja w tej dziedzinie wymaga pilnych działań, świadczy raport z 2014 r. amerykańskiego Biura Kontroli Rządu (podlegającego Kongresowi USA) na temat ochrony krytycznej infrastruktury morskiej (zob. http://gao.gov/products/GAO-14-459). |
| --- | --- |

1.7.

EKES ostrzega, że bardzo gwałtowny rozwój technologii informatycznych niewątpliwie naraża każdy nowy system wymiany danych szczególnie chronionych, taki jak CISE, na ataki cybernetyczne (7), lecz również na akty terrorystyczne o nieprzewidywalnych skutkach dla bezpieczeństwa transportu, handlu, załogi, portów, statków i ładunków. W związku z tym zwraca się do Komisji o niezwłoczne przeanalizowanie kwestii bezpieczeństwa cybernetycznego w transporcie morskim i wdrożenia konkretnych środków w celu ochrony mechanizmu CISE. O tym, że sytuacja w tej dziedzinie wymaga pilnych działań, świadczy raport z 2014 r. amerykańskiego Biura Kontroli Rządu (podlegającego Kongresowi USA) na temat ochrony krytycznej infrastruktury morskiej (zob. http://gao.gov/products/GAO-14-459).

| 1.8. | EKES podkreśla, że szersza wiedza na temat sytuacji oraz wzmocniona współpraca między organami nadzoru morskiego zapewniona za pośrednictwem CISE przyczyni się do ochrony integralności ekologicznej obszarów morskich UE, poprzez lepszą ochronę różnorodności biologicznej i zasobów morskich przed awariami jądrowymi, nielegalnym pozbywaniem się toksycznych substancji i poważnymi incydentami z udziałem substancji zanieczyszczających lub wywołanych zmianą klimatu. Ponadto zwiększenie bezpieczeństwa podwodnych kabli i przewodów zwiększy efektywność energetyczną. |
| --- | --- |

1.8.

EKES podkreśla, że szersza wiedza na temat sytuacji oraz wzmocniona współpraca między organami nadzoru morskiego zapewniona za pośrednictwem CISE przyczyni się do ochrony integralności ekologicznej obszarów morskich UE, poprzez lepszą ochronę różnorodności biologicznej i zasobów morskich przed awariami jądrowymi, nielegalnym pozbywaniem się toksycznych substancji i poważnymi incydentami z udziałem substancji zanieczyszczających lub wywołanych zmianą klimatu. Ponadto zwiększenie bezpieczeństwa podwodnych kabli i przewodów zwiększy efektywność energetyczną.

2.   Wprowadzenie

| 2.1. | Do percepcji ryzyka i zagrożeń niezmiernie ważne jest posiadanie terminowego dostępu do właściwych informacji i uzyskanie wspólnego, zweryfikowanego oglądu sytuacji morskiej. Integracja różnych źródeł danych i koordynacja właściwych organów przyczynia się do lepszego zrozumienia bieżących wyzwań morskich i tworzy wartość dodaną dzięki racjonalnemu wykorzystaniu ograniczonych zasobów. |
| --- | --- |

2.1.

Do percepcji ryzyka i zagrożeń niezmiernie ważne jest posiadanie terminowego dostępu do właściwych informacji i uzyskanie wspólnego, zweryfikowanego oglądu sytuacji morskiej. Integracja różnych źródeł danych i koordynacja właściwych organów przyczynia się do lepszego zrozumienia bieżących wyzwań morskich i tworzy wartość dodaną dzięki racjonalnemu wykorzystaniu ograniczonych zasobów.

| 2.2. | W tym kontekście optymalna wymiana informacji między organami nadzoru morskiego jest jednym ze strategicznych celów zintegrowanej polityki morskiej. Wdrożenie wspólnego mechanizmu wymiany informacji dla obszarów morskich UE było przedmiotem dwóch komunikatów opublikowanych przez Komisję w latach 2009 i 2010 (8). |
| --- | --- |

2.2.

W tym kontekście optymalna wymiana informacji między organami nadzoru morskiego jest jednym ze strategicznych celów zintegrowanej polityki morskiej. Wdrożenie wspólnego mechanizmu wymiany informacji dla obszarów morskich UE było przedmiotem dwóch komunikatów opublikowanych przez Komisję w latach 2009 i 2010 (8).

| 2.3. | W 2012 r. poprawa bezpieczeństwa na morzu dzięki zintegrowanemu nadzorowi morskiemu stała się podstawowym elementem strategii na rzecz „niebieskiego” wzrostu, mającej na celu tworzenie wzrostu gospodarczego i miejsc pracy w gospodarce morskiej (9). |
| --- | --- |

2.3.

W 2012 r. poprawa bezpieczeństwa na morzu dzięki zintegrowanemu nadzorowi morskiemu stała się podstawowym elementem strategii na rzecz „niebieskiego” wzrostu, mającej na celu tworzenie wzrostu gospodarczego i miejsc pracy w gospodarce morskiej (9).

| 2.4. | Niedawny (z 2014 r.) wspólny komunikat w sprawie strategii UE w zakresie bezpieczeństwa morskiego (10) potwierdza znaczenie nadzoru morskiego i wymiany informacji na temat gospodarki morskiej jako ważnych elementów bezpieczeństwa morskiego. |
| --- | --- |

2.4.

Niedawny (z 2014 r.) wspólny komunikat w sprawie strategii UE w zakresie bezpieczeństwa morskiego (10) potwierdza znaczenie nadzoru morskiego i wymiany informacji na temat gospodarki morskiej jako ważnych elementów bezpieczeństwa morskiego.

3.   Streszczenie komunikatu Komisji

| 3.1. | W komunikacie omówiono postępy osiągnięte na szczeblu europejskim i krajowym od czasu wprowadzenia planu działania dotyczącego mechanizmu CISE. Mechanizm ten stanowi stały dobrowolny proces współpracy, którego celem jest pogłębienie wiedzy, wydajności, jakości, zdolności reagowania i koordynacji operacji w zakresie nadzoru na europejskim obszarze morskim oraz zachęcanie do innowacji. |
| --- | --- |

3.1.

W komunikacie omówiono postępy osiągnięte na szczeblu europejskim i krajowym od czasu wprowadzenia planu działania dotyczącego mechanizmu CISE. Mechanizm ten stanowi stały dobrowolny proces współpracy, którego celem jest pogłębienie wiedzy, wydajności, jakości, zdolności reagowania i koordynacji operacji w zakresie nadzoru na europejskim obszarze morskim oraz zachęcanie do innowacji.

| 3.2. | Poza zwyczajną wymianą informacji, za pomocą CIE UE pragnie umożliwić różnym grupom użytkowników wielorakie prawidłowe wykorzystanie informacji bez ich dublowania za pośrednictwem zdecentralizowanej sieci nadzoru morskiego zgodnej z przepisami dotyczącymi ochrony danych oraz normami międzynarodowymi. Nie zastępuje on istniejących systemów i platform wymiany informacji i nie ma wpływu na związane z nimi istniejące struktury lub prawo krajowe obowiązujące już w państwach członkowskich. |
| --- | --- |

3.2.

Poza zwyczajną wymianą informacji, za pomocą CIE UE pragnie umożliwić różnym grupom użytkowników wielorakie prawidłowe wykorzystanie informacji bez ich dublowania za pośrednictwem zdecentralizowanej sieci nadzoru morskiego zgodnej z przepisami dotyczącymi ochrony danych oraz normami międzynarodowymi. Nie zastępuje on istniejących systemów i platform wymiany informacji i nie ma wpływu na związane z nimi istniejące struktury lub prawo krajowe obowiązujące już w państwach członkowskich.

| 3.3. | Dokładniej rzecz ujmując, w planie działania (11) określono 6 głównych etapów rozwoju CISE, mianowicie określenie grup użytkowników, mapowanie zbiorów danych i analiza rozbieżności do celów wymiany danych, określenie wspólnych poziomów klasyfikacji danych, opracowanie ram wsparcia, określenie praw dostępu i wreszcie, ustanowienie spójnych ram prawnych. |
| --- | --- |

3.3.

Dokładniej rzecz ujmując, w planie działania (11) określono 6 głównych etapów rozwoju CISE, mianowicie określenie grup użytkowników, mapowanie zbiorów danych i analiza rozbieżności do celów wymiany danych, określenie wspólnych poziomów klasyfikacji danych, opracowanie ram wsparcia, określenie praw dostępu i wreszcie, ustanowienie spójnych ram prawnych.

| 3.4. | CISE odnosi się do następujących obszarów działań: 1) bezpieczeństwo morskie (w tym zadania poszukiwawczo-ratownicze), ochrona na morzu oraz zapobieganie zanieczyszczeniom powodowanym przez statki, 2) kontrola rybołówstwa, 3) gotowość i reagowanie na przypadkowe zanieczyszczenie mórz oraz ochrona środowiska morskiego, 4) służby celne, 5) kontrola graniczna, 6) ogólne egzekwowanie prawa i 7) obrona. |
| --- | --- |

3.4.

CISE odnosi się do następujących obszarów działań: 1) bezpieczeństwo morskie (w tym zadania poszukiwawczo-ratownicze), ochrona na morzu oraz zapobieganie zanieczyszczeniom powodowanym przez statki, 2) kontrola rybołówstwa, 3) gotowość i reagowanie na przypadkowe zanieczyszczenie mórz oraz ochrona środowiska morskiego, 4) służby celne, 5) kontrola graniczna, 6) ogólne egzekwowanie prawa i 7) obrona.

| 3.5. | Potencjalne oszczędności, które mogą być korzystne dla gospodarki europejskiej, jeśli chodzi o koszty administracyjne i operacyjne, wyniosłyby około 400 mln EUR rocznie, a bezpośrednio dla organów publicznych, w przybliżeniu 40 mln rocznie, podczas gdy inwestycje w pierwszym dziesięcioleciu szacuje się na około 10 mln EUR rocznie. |
| --- | --- |

3.5.

Potencjalne oszczędności, które mogą być korzystne dla gospodarki europejskiej, jeśli chodzi o koszty administracyjne i operacyjne, wyniosłyby około 400 mln EUR rocznie, a bezpośrednio dla organów publicznych, w przybliżeniu 40 mln rocznie, podczas gdy inwestycje w pierwszym dziesięcioleciu szacuje się na około 10 mln EUR rocznie.

4.   Uwagi ogólne

| 4.1. | EKES podkreśla znaczenie europejskiej żeglugi morskiej ze względu na jej rozmiary oraz wpływ na zatrudnienie i gospodarkę. We wcześniejszych opiniach Komitet sformułował już istotne uwagi i zalecenia dotyczące szeregu kwestii związanych z europejską polityką morską (12) i przedstawił uzasadnione stanowisko dotyczące zarówno ogólnych kwestii związanych z bezpieczeństwem na morzu, jak i bardziej szczegółowych aspektów związanych ze zintegrowanym nadzorem morskim. Stwierdził mianowicie, że konieczny jest zintegrowany mechanizm do zapewnienia takiego nadzoru (13). |
| --- | --- |

4.1.

EKES podkreśla znaczenie europejskiej żeglugi morskiej ze względu na jej rozmiary oraz wpływ na zatrudnienie i gospodarkę. We wcześniejszych opiniach Komitet sformułował już istotne uwagi i zalecenia dotyczące szeregu kwestii związanych z europejską polityką morską (12) i przedstawił uzasadnione stanowisko dotyczące zarówno ogólnych kwestii związanych z bezpieczeństwem na morzu, jak i bardziej szczegółowych aspektów związanych ze zintegrowanym nadzorem morskim. Stwierdził mianowicie, że konieczny jest zintegrowany mechanizm do zapewnienia takiego nadzoru (13).

| 4.2. | Opowiadając się za zastosowaniem przekrojowego podejścia do zarządzania morzami, EKES podkreślił, że w celu realizacji prawdziwie zintegrowanego rynku morskiego, konieczne jest, aby służby kontroli, straż przybrzeżna i floty państw członkowskich nawiązały ściślejszą współpracę, co zakłada wprowadzenie struktury wymiany informacji oraz systemu nadzoru morskiego (14). |
| --- | --- |

4.2.

Opowiadając się za zastosowaniem przekrojowego podejścia do zarządzania morzami, EKES podkreślił, że w celu realizacji prawdziwie zintegrowanego rynku morskiego, konieczne jest, aby służby kontroli, straż przybrzeżna i floty państw członkowskich nawiązały ściślejszą współpracę, co zakłada wprowadzenie struktury wymiany informacji oraz systemu nadzoru morskiego (14).

| 4.3. | Komitet popiera także wspólny unijny mechanizm nadzoru oparty na zharmonizowanych ramach prawnych, który umożliwi dzielenie się informacjami szczególnie chronionymi i niechronionymi między organami, agencjami i użytkownikami pochodzącymi z państw członkowskich UE (15). |
| --- | --- |

4.3.

Komitet popiera także wspólny unijny mechanizm nadzoru oparty na zharmonizowanych ramach prawnych, który umożliwi dzielenie się informacjami szczególnie chronionymi i niechronionymi między organami, agencjami i użytkownikami pochodzącymi z państw członkowskich UE (15).

| 4.4. | EKES podkreśla w szczególności, że należy zadbać o przejrzystość i wzmocnienie struktur zarządzania i zasobów, aby zapewnić zrównoważony charakter tej inicjatywy, szczególnej pod względem złożoności i ambicji. Obejmuje ona ponad 400 organów władz, które zarządzają ogromnymi ilościami informacji związanych z nadzorem morskim. Są to głównie organy publiczne państw członkowskich UE i EOG, a także różne organy UE, takie jak Europejska Agencja Kontroli Rybołówstwa (EFCA), Europejska Agencja Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej (FRONTEX), Europejska Agencja ds. Bezpieczeństwa Morskiego (EMSA) i Europejska Agencja Obrony (EAO). |
| --- | --- |

4.4.

EKES podkreśla w szczególności, że należy zadbać o przejrzystość i wzmocnienie struktur zarządzania i zasobów, aby zapewnić zrównoważony charakter tej inicjatywy, szczególnej pod względem złożoności i ambicji. Obejmuje ona ponad 400 organów władz, które zarządzają ogromnymi ilościami informacji związanych z nadzorem morskim. Są to głównie organy publiczne państw członkowskich UE i EOG, a także różne organy UE, takie jak Europejska Agencja Kontroli Rybołówstwa (EFCA), Europejska Agencja Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej (FRONTEX), Europejska Agencja ds. Bezpieczeństwa Morskiego (EMSA) i Europejska Agencja Obrony (EAO).

| 4.5. | EKES zwraca uwagę, że ze względu na dobrowolność udziału w tej inicjatywie i na zasadę pomocniczości, to państwa członkowskie odgrywają główną rolę w całym przedsięwzięciu. W kontekście ograniczeń budżetowych i kryzysu powoduje to dodatkowe obciążenia właściwych organów krajowych oraz znaczne wydatki na modernizację i zapewnienie kompatybilności systemów informatycznych, które w znacznej części z państw – około jednej czwartej – opierają się na monolitycznej i przestarzałej strukturze. (Zob. dokument roboczy służb Komisji SWD (2014) 224 final – ocena skutków; Gartner, Sustainability and Efficiency of Visions for CISE, 2013, DG ds. Gospodarki Morskiej i Rybołówstwa Komisji Europejskiej). |
| --- | --- |

4.5.

EKES zwraca uwagę, że ze względu na dobrowolność udziału w tej inicjatywie i na zasadę pomocniczości, to państwa członkowskie odgrywają główną rolę w całym przedsięwzięciu. W kontekście ograniczeń budżetowych i kryzysu powoduje to dodatkowe obciążenia właściwych organów krajowych oraz znaczne wydatki na modernizację i zapewnienie kompatybilności systemów informatycznych, które w znacznej części z państw – około jednej czwartej – opierają się na monolitycznej i przestarzałej strukturze. (Zob. dokument roboczy służb Komisji SWD (2014) 224 final – ocena skutków; Gartner, Sustainability and Efficiency of Visions for CISE, 2013, DG ds. Gospodarki Morskiej i Rybołówstwa Komisji Europejskiej).

| 4.6. | W świetle przeprowadzonych badań w zakresie oceny ryzyka w sektorze morskim UE w ciągu najbliższych piętnastu lat, EKES uważa, że w hierarchii informacji, które będą podlegać wymianie, należy priorytetowo traktować skuteczne wykrywanie ryzyka, zagrożeń i słabych punktów w poszczególnych sektorach, i to zarówno na obszarach morskich, jak i w bardziej ogólnym ujęciu. (Zob. Wise Pens International, Risk Assessment Study as an Integral Part of the Impact Assessment in Support of a CISE for the EU Maritime Domain, 2013, DG ds. Gospodarki Morskiej i Rybołówstwa Komisji Europejskiej). |
| --- | --- |

4.6.

W świetle przeprowadzonych badań w zakresie oceny ryzyka w sektorze morskim UE w ciągu najbliższych piętnastu lat, EKES uważa, że w hierarchii informacji, które będą podlegać wymianie, należy priorytetowo traktować skuteczne wykrywanie ryzyka, zagrożeń i słabych punktów w poszczególnych sektorach, i to zarówno na obszarach morskich, jak i w bardziej ogólnym ujęciu. (Zob. Wise Pens International, Risk Assessment Study as an Integral Part of the Impact Assessment in Support of a CISE for the EU Maritime Domain, 2013, DG ds. Gospodarki Morskiej i Rybołówstwa Komisji Europejskiej).

| 4.7. | W każdym razie poufność i ochrona szczególnie chronionych danych osobowych lub handlowych ma istotne znaczenie. EKES uważa, że kwestie te zasługują na większą uwagę i powinny zostać doprecyzowane, wykraczając poza zakres projektów, oraz odsyła do swoich uwag i zaleceń wydanych wcześniej w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

4.7.

W każdym razie poufność i ochrona szczególnie chronionych danych osobowych lub handlowych ma istotne znaczenie. EKES uważa, że kwestie te zasługują na większą uwagę i powinny zostać doprecyzowane, wykraczając poza zakres projektów, oraz odsyła do swoich uwag i zaleceń wydanych wcześniej w tej dziedzinie.

| 4.8. | EKES wyraża zadowolenie z postępów, jakie poczyniono w realizacji planu działania dotyczącego CISE, dzięki programom BlueMassMed, Marsuno i CoopP, które potwierdziły operacyjną konieczność międzysektorowej wymiany informacji i przyczyniły się do wyjaśnienia tej kwestii. Zachęca również Komisję do zwiększenia tych wysiłków. |
| --- | --- |

4.8.

EKES wyraża zadowolenie z postępów, jakie poczyniono w realizacji planu działania dotyczącego CISE, dzięki programom BlueMassMed, Marsuno i CoopP, które potwierdziły operacyjną konieczność międzysektorowej wymiany informacji i przyczyniły się do wyjaśnienia tej kwestii. Zachęca również Komisję do zwiększenia tych wysiłków.

| 4.9. | Komitet uznaje za równie obiecujące odnotowane już postępy we wdrażaniu wielu programów (16) służących realizacji celów w różnych obszarach działania, a w niektórych przypadkach obejmujących więcej niż jeden obszar działania. |
| --- | --- |

4.9.

Komitet uznaje za równie obiecujące odnotowane już postępy we wdrażaniu wielu programów (16) służących realizacji celów w różnych obszarach działania, a w niektórych przypadkach obejmujących więcej niż jeden obszar działania.

| 4.10. | EKES podkreśla, że geografia morska UE ma wyjątkowy charakter (6 basenów morskich, regiony najbardziej oddalone i specyfika wyspiarska) i wskazuje, że w sytuacjach zagrożeń i presji o wymiarze globalnym, budowanie wiedzy i skuteczności mechanizmu CISE nie będzie możliwe, jeżeli jednocześnie nie zostanie zacieśniona współpraca międzynarodowa, regionalna i transgraniczna, z uwzględnieniem wymiany wybranych informacji z państwami trzecimi oraz oceny kwestii bezpieczeństwa i wzajemności w odniesieniu do tych danych. |
| --- | --- |

4.10.

EKES podkreśla, że geografia morska UE ma wyjątkowy charakter (6 basenów morskich, regiony najbardziej oddalone i specyfika wyspiarska) i wskazuje, że w sytuacjach zagrożeń i presji o wymiarze globalnym, budowanie wiedzy i skuteczności mechanizmu CISE nie będzie możliwe, jeżeli jednocześnie nie zostanie zacieśniona współpraca międzynarodowa, regionalna i transgraniczna, z uwzględnieniem wymiany wybranych informacji z państwami trzecimi oraz oceny kwestii bezpieczeństwa i wzajemności w odniesieniu do tych danych.

| 4.11. | EKES jest przekonany, że w zintegrowanym podejściu do nadzoru morskiego na szczeblu unijnym i międzynarodowym należy uwzględnić kwestie dotyczące planowania oraz prowadzenia misji i operacji w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO). |
| --- | --- |

4.11.

EKES jest przekonany, że w zintegrowanym podejściu do nadzoru morskiego na szczeblu unijnym i międzynarodowym należy uwzględnić kwestie dotyczące planowania oraz prowadzenia misji i operacji w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO).

| 4.12. | EKES z zadowoleniem przyjmuje znaczną poprawę w dziedzinie wymiany informacji między organami cywilnymi i wojskowymi, które należą do największych podmiotów przechowujących dane dotyczące nadzoru morskiego, a także zwraca się o rozważenie ukierunkowanego wykorzystania zasobów NATO. Przypomina także o wzorcowych rozwiązaniach współpracy cywilno-wojskowej na szczeblu krajowym i europejskim, opracowanych w ramach europejskiego systemu nadzoru granic (EUROSUR). |
| --- | --- |

4.12.

EKES z zadowoleniem przyjmuje znaczną poprawę w dziedzinie wymiany informacji między organami cywilnymi i wojskowymi, które należą do największych podmiotów przechowujących dane dotyczące nadzoru morskiego, a także zwraca się o rozważenie ukierunkowanego wykorzystania zasobów NATO. Przypomina także o wzorcowych rozwiązaniach współpracy cywilno-wojskowej na szczeblu krajowym i europejskim, opracowanych w ramach europejskiego systemu nadzoru granic (EUROSUR).

| 4.13. | EKES wzywa Komisję do lepszego wykorzystywania zasobów i danych przestrzennych do rozwoju CISE, zważywszy, że nadzór morski jest jednym z obszarów wykorzystania systemów satelitarnych UE. Warto zauważyć na przykład, że usługi nadzoru morskiego w ramach programu Copernicus (wcześniej program GMES globalnego monitoringu środowiska i bezpieczeństwa) wspierają działania mające na celu walkę z piractwem, przemytem narkotyków, nielegalnym rybołówstwem i toksycznymi odpadami we współpracy z takimi podmiotami jak Frontex, EMSA lub Centrum Satelitarne Unii Europejskiej (EUSC) nadzorujące granice lądowe UE, wnosząc wkład do aplikacji w dziedzinie bezpieczeństwa, o ile chodzi o nadzór nad zewnętrznymi granicami morskimi UE. |
| --- | --- |

4.13.

EKES wzywa Komisję do lepszego wykorzystywania zasobów i danych przestrzennych do rozwoju CISE, zważywszy, że nadzór morski jest jednym z obszarów wykorzystania systemów satelitarnych UE. Warto zauważyć na przykład, że usługi nadzoru morskiego w ramach programu Copernicus (wcześniej program GMES globalnego monitoringu środowiska i bezpieczeństwa) wspierają działania mające na celu walkę z piractwem, przemytem narkotyków, nielegalnym rybołówstwem i toksycznymi odpadami we współpracy z takimi podmiotami jak Frontex, EMSA lub Centrum Satelitarne Unii Europejskiej (EUSC) nadzorujące granice lądowe UE, wnosząc wkład do aplikacji w dziedzinie bezpieczeństwa, o ile chodzi o nadzór nad zewnętrznymi granicami morskimi UE.

| 4.14. | EKES wzywa Komisję do bezzwłocznego zbadania problemu bezpieczeństwa cybernetycznego w transporcie morskim oraz wskazania konkretnych środków w celu ochrony CISE, biorąc pod uwagę fakt, że istotne jest, aby zapewnić szczególnie silną koordynację horyzontalną właściwych władz. |
| --- | --- |

4.14.

EKES wzywa Komisję do bezzwłocznego zbadania problemu bezpieczeństwa cybernetycznego w transporcie morskim oraz wskazania konkretnych środków w celu ochrony CISE, biorąc pod uwagę fakt, że istotne jest, aby zapewnić szczególnie silną koordynację horyzontalną właściwych władz.

5.   Kwestie szczegółowe

| 5.1. | EKES wzywa Komisję do zintensyfikowania wysiłków w dziedzinie badań, rozwoju i innowacji, zarządzania aspektami technicznymi, takimi jak interoperacyjność i architektura aplikacji oraz systemów i usług, na przykład w odniesieniu do zróżnicowania jakości danych między różnym oprogramowaniem i urządzeniami, które mają znaczący wpływ na właściwe zastosowanie mechanizmu CISE i na jego niezawodność (17). |
| --- | --- |

5.1.

EKES wzywa Komisję do zintensyfikowania wysiłków w dziedzinie badań, rozwoju i innowacji, zarządzania aspektami technicznymi, takimi jak interoperacyjność i architektura aplikacji oraz systemów i usług, na przykład w odniesieniu do zróżnicowania jakości danych między różnym oprogramowaniem i urządzeniami, które mają znaczący wpływ na właściwe zastosowanie mechanizmu CISE i na jego niezawodność (17).

| 5.2. | EKES uważa, że stworzenie wspólnego obszaru wymiany informacji w sektorze morskim utworzy w UE możliwości zatrudnienia i prowadzenia nowatorskiej działalności gospodarczej, szczególnie w dziedzinie technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT). W związku z tym zachęca Komisję również do zwrócenia uwagi na ten istotny aspekt projektu. |
| --- | --- |

5.2.

EKES uważa, że stworzenie wspólnego obszaru wymiany informacji w sektorze morskim utworzy w UE możliwości zatrudnienia i prowadzenia nowatorskiej działalności gospodarczej, szczególnie w dziedzinie technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT). W związku z tym zachęca Komisję również do zwrócenia uwagi na ten istotny aspekt projektu.

| 5.3. | EKES wzywa Komisję do zdwojenia wysiłków w celu przezwyciężenia barier kulturowych utrudniających wymianę i rozpowszechnianie informacji. Uważa, że aby budować zaufanie i propagować odpowiednią „dbałość o udostępnianie i orientację” (care to share to be aware) w różnych sektorach, jak i pomiędzy nimi, nie wystarczy opublikowanie niewiążącego podręcznika z zaleceniami najlepszych praktyk dotyczących wprowadzenia mechanizmu CISE. |
| --- | --- |

5.3.

EKES wzywa Komisję do zdwojenia wysiłków w celu przezwyciężenia barier kulturowych utrudniających wymianę i rozpowszechnianie informacji. Uważa, że aby budować zaufanie i propagować odpowiednią „dbałość o udostępnianie i orientację” (care to share to be aware) w różnych sektorach, jak i pomiędzy nimi, nie wystarczy opublikowanie niewiążącego podręcznika z zaleceniami najlepszych praktyk dotyczących wprowadzenia mechanizmu CISE.

| 5.4. | Istniejące różnice międzysektorowe w integracji nadzoru morskiego spowodują znaczne rozbieżności w działaniach podejmowanych w związku z CISE. Na przykład, tylko niektóre kraje uprościły systemy informatyczne przeznaczone do takiego monitorowania. Niektóre państwa rozpoczęły intensywne działania na rzecz zapewnienia współpracy elektronicznej między sektorami na ich terytorium, podczas gdy inne sektorowe urządzenia informatyczne pozostają zamknięte. |
| --- | --- |

5.4.

Istniejące różnice międzysektorowe w integracji nadzoru morskiego spowodują znaczne rozbieżności w działaniach podejmowanych w związku z CISE. Na przykład, tylko niektóre kraje uprościły systemy informatyczne przeznaczone do takiego monitorowania. Niektóre państwa rozpoczęły intensywne działania na rzecz zapewnienia współpracy elektronicznej między sektorami na ich terytorium, podczas gdy inne sektorowe urządzenia informatyczne pozostają zamknięte.

| 5.5. | EKES z zadowoleniem przyjmuje inicjatywy Komisji, by opracować normy dotyczące wspólnego modelu danych, a mianowicie wykaz terminów, definicje, konwencje nazewnictwa oraz formaty danych i relacje między nimi. Stanowić to będzie narzędzie zapewniające „tłumaczenie” danych między systemami informacji dotyczącymi nadzoru morskiego, w szczególności między systemami cywilnymi i wojskowymi. |
| --- | --- |

5.5.

EKES z zadowoleniem przyjmuje inicjatywy Komisji, by opracować normy dotyczące wspólnego modelu danych, a mianowicie wykaz terminów, definicje, konwencje nazewnictwa oraz formaty danych i relacje między nimi. Stanowić to będzie narzędzie zapewniające „tłumaczenie” danych między systemami informacji dotyczącymi nadzoru morskiego, w szczególności między systemami cywilnymi i wojskowymi.

| 5.6. | EKES z zadowoleniem przyjmuje postępy w tworzeniu krajowych punktów kompleksowej obsługi oferujące krajowe centralne platformy wymiany informacji do składania deklaracji i wymiany danych dotyczących statków, połączone z jednolitym systemem wymiany informacji dla obszarów morskich Unii, a także innymi systemami. Najlepsze praktyki w tej dziedzinie, które zostały określone przez Europejską Komisję Gospodarczą Organizacji Narodów Zjednoczonych (EKG ONZ) oraz zalecenie nr 33 w sprawie ułatwień w handlu i w transporcie stanowią również użyteczny punkt odniesienia dla mechanizmu CISE. |
| --- | --- |

5.6.

EKES z zadowoleniem przyjmuje postępy w tworzeniu krajowych punktów kompleksowej obsługi oferujące krajowe centralne platformy wymiany informacji do składania deklaracji i wymiany danych dotyczących statków, połączone z jednolitym systemem wymiany informacji dla obszarów morskich Unii, a także innymi systemami. Najlepsze praktyki w tej dziedzinie, które zostały określone przez Europejską Komisję Gospodarczą Organizacji Narodów Zjednoczonych (EKG ONZ) oraz zalecenie nr 33 w sprawie ułatwień w handlu i w transporcie stanowią również użyteczny punkt odniesienia dla mechanizmu CISE.

| 5.7. | EKES uważa, że konieczne jest także rozwiązanie poważnych trudności wynikających z uzależnienia od platform informatycznych od poszczególnych dostawców, co utrudnia uzyskanie ich interoperacyjności, jako że około 85 % systemów informatycznych nadzoru morskiego wykorzystywanych przez państwa członkowskie opiera się na specyficznej infrastrukturze i nie zostało poddanych normalizacji, co oznacza, że są uzależnione od dostawców w zakresie ewentualnej aktualizacji lub dostosowania. |
| --- | --- |

5.7.

EKES uważa, że konieczne jest także rozwiązanie poważnych trudności wynikających z uzależnienia od platform informatycznych od poszczególnych dostawców, co utrudnia uzyskanie ich interoperacyjności, jako że około 85 % systemów informatycznych nadzoru morskiego wykorzystywanych przez państwa członkowskie opiera się na specyficznej infrastrukturze i nie zostało poddanych normalizacji, co oznacza, że są uzależnione od dostawców w zakresie ewentualnej aktualizacji lub dostosowania.

Bruksela, 10 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  Harmonogram „utworzenia wspólnego mechanizmu wymiany informacji do celów nadzoru obszarów morskich UE”, COM(2010) 584 final

1

(2)  „W kierunku integracji nadzoru morskiego: Wspólny mechanizm wymiany informacji dla obszarów morskich UE”, COM(2009) 538 final.

2

(3)  Opinia EKES-u w sprawie strategii UE w zakresie bezpieczeństwa morskiego (Dz.U. C 458 z 19.12.2014, s. 61).

3

(4)  COM(2014) 451 final, s. 9.

4

(5)  Komunikat w sprawie otwartego i bezpiecznego światowego obszaru morskiego: Elementy strategii Unii Europejskiej w zakresie bezpieczeństwa morskiego (JOIN(2014) 9 final).

5

(6)  COM(2014) 451 final, s. 8.

6

(7)  Zob. opinia z inicjatywy własnej EKES-u w sprawie ataków cybernetycznych w UE (Dz.U. C 451 z 16.12.2014, s. 31).

7

(8)  COM(2009) 538 final i COM(2010) 584 final.

8

(9)  COM(2012) 494 final.

9

(10)  JOIN(2014) 9 final, s. 8–10.

10

(11)  COM(2010) 584 final.

11

(12)  Zob. zwłaszcza: Dz.U. C 211 z 19.8.2008, s. 31–36; Dz.U. C 128 z 18.5.2010, s. 131–135; Dz.U. C 107 z 6.4.2011, s. 64–67; Dz.U. C 161 z 6.6.2013, s. 87–92; Dz.U. C 255 z 22.9.2010, s. 103–109.

12

(13)  Zob. zwłaszcza: Dz.U. C 44 z 11.2.2011, s. 173–177; Dz.U. C 67 z 6.3.2014, s. 32–46; Dz.U. C 76 z 14.3.2013, s. 15–19; Dz.U. C 168 z 20.7.2007, s. 57–62
  Dz.U. C 32 z 5.2.2004, s. 21–27; Dz.U. C 61 z 14.3.2003, s. 174–183; Dz.U. C 458 z 19.12.2014, s. 61.

13

(14)  Dz.U. C 107 z 6.4.2011, s. 64–67.

14

(15)  Dz.U. C 44 z 11.2.2011, s. 173–177.

15

(16)  COM(2014) 451 final, s. 5.

16

(17)  COM(2014) 451 final.

17

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/112 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/112

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie strategii na rzecz ochrony i egzekwowania praw własności intelektualnej w państwach trzecich (komunikat)

(COM(2014) 389 final)

(2015/C 230/17)

| Sprawozdawca: | Jacques LEMERCIER |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Jacques LEMERCIER

Dnia 16 lipca 2014 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Handel, wzrost i własność intelektualna – Strategia na rzecz ochrony i egzekwowania praw własności intelektualnej w państwach trzecich”

COM(2014) 389 final.

Sekcja Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 17 listopada 2014 r.

Na 503. sesji plenarnej w dniach 10–11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z dnia 10 grudnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 127 głosami (4 osoby wstrzymały się od głosu) przyjął następującą opinię.

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES popiera komunikat mający na celu poprawę ochrony i egzekwowania praw własności intelektualnej w państwach trzecich. |
| --- | --- |

1.1.

EKES popiera komunikat mający na celu poprawę ochrony i egzekwowania praw własności intelektualnej w państwach trzecich.

| 1.2. | Komitet popiera zwłaszcza podejście Komisji do traktowanej priorytetowo walki z podrabianiem produktów w krajach trzecich. |
| --- | --- |

1.2.

Komitet popiera zwłaszcza podejście Komisji do traktowanej priorytetowo walki z podrabianiem produktów w krajach trzecich.

| 1.3. | Zdaniem EKES-u w ramach nowego podejścia dotyczącego państw trzecich zachowano równowagę pomiędzy utrzymaniem wsparcia UE oraz karami przewidzianymi w przypadku wykrytego nadużycia. |
| --- | --- |

1.3.

Zdaniem EKES-u w ramach nowego podejścia dotyczącego państw trzecich zachowano równowagę pomiędzy utrzymaniem wsparcia UE oraz karami przewidzianymi w przypadku wykrytego nadużycia.

| 1.4. | EKES przypomina, że miejscowa ludność nie powinna w żadnym wypadku ucierpieć z powodu ewentualnego zmniejszenia pewnych funduszy płynących z budżetu UE. |
| --- | --- |

1.4.

EKES przypomina, że miejscowa ludność nie powinna w żadnym wypadku ucierpieć z powodu ewentualnego zmniejszenia pewnych funduszy płynących z budżetu UE.

| 1.5. | EKES podkreśla potrzebę lepszego informowania i uświadamiania społeczeństwa obywatelskiego w Europie i w państwach trzecich na temat konsekwencji naruszenia praw własności intelektualnej. Podrabianie produktów dotyczy nie tylko sektora artykułów luksusowych. Zjawisko to występuje też w wielu innych branżach, takich jak sektor motoryzacyjny, lotniczy, sektor produktów leczniczych, produktów ochrony roślin, produktów kosmetycznych, jak również w przypadku towarów masowego użytku, takich jak zabawki czy sprzęt elektryczny. |
| --- | --- |

1.5.

EKES podkreśla potrzebę lepszego informowania i uświadamiania społeczeństwa obywatelskiego w Europie i w państwach trzecich na temat konsekwencji naruszenia praw własności intelektualnej. Podrabianie produktów dotyczy nie tylko sektora artykułów luksusowych. Zjawisko to występuje też w wielu innych branżach, takich jak sektor motoryzacyjny, lotniczy, sektor produktów leczniczych, produktów ochrony roślin, produktów kosmetycznych, jak również w przypadku towarów masowego użytku, takich jak zabawki czy sprzęt elektryczny.

| 1.6. | Komitet jest przekonany, że obok umów międzynarodowych o ochronie praw własności intelektualnej najlepszym narzędziem obrony interesów różnych stron są dwustronne umowy handlowe obejmujące pomoc techniczną dla państw trzecich. |
| --- | --- |

1.6.

Komitet jest przekonany, że obok umów międzynarodowych o ochronie praw własności intelektualnej najlepszym narzędziem obrony interesów różnych stron są dwustronne umowy handlowe obejmujące pomoc techniczną dla państw trzecich.

| 1.7. | Komitet popiera podejście follow the money („tropem pieniędzy”), przyjęte przez Komisję w odniesieniu do praw własności intelektualnej na poziomie UE, ale zastanawia się nad jego rzeczywistą skutecznością w przypadku kwestii wychodzących poza dobrowolne działania najważniejszych pośredników uczestniczących w całym łańcuchu wartości gospodarki internetowej. |
| --- | --- |

1.7.

Komitet popiera podejście follow the money („tropem pieniędzy”), przyjęte przez Komisję w odniesieniu do praw własności intelektualnej na poziomie UE, ale zastanawia się nad jego rzeczywistą skutecznością w przypadku kwestii wychodzących poza dobrowolne działania najważniejszych pośredników uczestniczących w całym łańcuchu wartości gospodarki internetowej.

| 1.8. | EKES uważa ponadto, że Komisja, która nie zdołała odpowiednio poinformować i uświadomić opinii publicznej na temat wagi poszanowania praw własności intelektualnej, powinna podjąć nowe działania w celu zaradzenia temu stanowi rzeczy. |
| --- | --- |

1.8.

EKES uważa ponadto, że Komisja, która nie zdołała odpowiednio poinformować i uświadomić opinii publicznej na temat wagi poszanowania praw własności intelektualnej, powinna podjąć nowe działania w celu zaradzenia temu stanowi rzeczy.

2.   Streszczenie komunikatu Komisji

| 2.1. | Omawiany komunikat ma na celu dostosowanie strategii zainicjowanej przez Komisję Europejską w 2004 r. przez zaproponowanie nowej strategii na rzecz ochrony i egzekwowania praw własności intelektualnej w państwach trzecich. Komisja uważa, że w ostatnich dziesięciu latach zaszły nie tylko ważne zmiany technologiczne, lecz również poważne zmiany w dziedzinie problemów i zagrożeń dotyczących własności intelektualnej przedsiębiorstw europejskich, a także stosunku społeczeństwa do praw własności intelektualnej. Proponuje się w nim precyzyjniejsze i skuteczniejsze rozwiązania dotyczące ochrony praw własności intelektualnej w krajach trzecich oraz zwalczania podrabiania produktów. |
| --- | --- |

2.1.

Omawiany komunikat ma na celu dostosowanie strategii zainicjowanej przez Komisję Europejską w 2004 r. przez zaproponowanie nowej strategii na rzecz ochrony i egzekwowania praw własności intelektualnej w państwach trzecich. Komisja uważa, że w ostatnich dziesięciu latach zaszły nie tylko ważne zmiany technologiczne, lecz również poważne zmiany w dziedzinie problemów i zagrożeń dotyczących własności intelektualnej przedsiębiorstw europejskich, a także stosunku społeczeństwa do praw własności intelektualnej. Proponuje się w nim precyzyjniejsze i skuteczniejsze rozwiązania dotyczące ochrony praw własności intelektualnej w krajach trzecich oraz zwalczania podrabiania produktów.

2.2.   Szczególnie istotna kwestia: kradzież własności intelektualnej stanowi przeszkodę dla wzrostu gospodarczego

| 2.2.1. | Sektory intensywnie korzystające z praw własności intelektualnej generują w przybliżeniu 39 % PKB UE (o wartości około 4,7 bln EUR rocznie). Sektorom tym przypisuje się nawet 35 % pośrednich i bezpośrednich miejsc pracy. |
| --- | --- |

2.2.1.

Sektory intensywnie korzystające z praw własności intelektualnej generują w przybliżeniu 39 % PKB UE (o wartości około 4,7 bln EUR rocznie). Sektorom tym przypisuje się nawet 35 % pośrednich i bezpośrednich miejsc pracy.

| 2.2.2. | Według niektórych danych szacunkowych cytowanych przez Komisję PKB UE traci rocznie około 8 mld EUR z powodu podrabiania i piractwa. Koszty tego zjawiska na skalę światową mogą wynieść do 2015 r. aż 1,3 bln EUR. |
| --- | --- |

2.2.2.

Według niektórych danych szacunkowych cytowanych przez Komisję PKB UE traci rocznie około 8 mld EUR z powodu podrabiania i piractwa. Koszty tego zjawiska na skalę światową mogą wynieść do 2015 r. aż 1,3 bln EUR.

| 2.2.3. | Udział państw BRICS (1) w światowym handlu wzrósł z 8 % w 2000 r. do 18,2 % w 2010 r. Szacuje się, że do 2030 r. kraje rozwijające się będą generowały blisko 60 % światowego PKB, dlatego też istnieje ryzyko, że zakres takich zjawisk, jak podrabianie, piractwo, kradzież własności intelektualnej i inne formy niewłaściwego jej wykorzystania, będzie się rozszerzał. |
| --- | --- |

2.2.3.

Udział państw BRICS (1) w światowym handlu wzrósł z 8 % w 2000 r. do 18,2 % w 2010 r. Szacuje się, że do 2030 r. kraje rozwijające się będą generowały blisko 60 % światowego PKB, dlatego też istnieje ryzyko, że zakres takich zjawisk, jak podrabianie, piractwo, kradzież własności intelektualnej i inne formy niewłaściwego jej wykorzystania, będzie się rozszerzał.

| 2.2.4. | Internet ma zasadnicze znaczenie dla wielu sektorów, a gospodarka oparta na internecie miała według szacunków wygenerować ponad 20 % wzrostu PKB krajów G-8 w latach 2006–2011. Rozwój technologii cyfrowych ułatwia jednak naruszanie praw własności intelektualnej, które osiągnęło niespotykany dotąd poziom. Zakłada się, że w 2008 r. produkty podrobione i produkty pirackie stanowiły 2 % handlu światowego. |
| --- | --- |

2.2.4.

Internet ma zasadnicze znaczenie dla wielu sektorów, a gospodarka oparta na internecie miała według szacunków wygenerować ponad 20 % wzrostu PKB krajów G-8 w latach 2006–2011. Rozwój technologii cyfrowych ułatwia jednak naruszanie praw własności intelektualnej, które osiągnęło niespotykany dotąd poziom. Zakłada się, że w 2008 r. produkty podrobione i produkty pirackie stanowiły 2 % handlu światowego.

| 2.2.5. | Naruszanie praw własności intelektualnej nie dotyczy jedynie cyfrowych postaci dóbr kultury, lecz także dóbr materialnych, które są coraz częściej przedmiotem obrotu w ramach platform handlu elektronicznego. |
| --- | --- |

2.2.5.

Naruszanie praw własności intelektualnej nie dotyczy jedynie cyfrowych postaci dóbr kultury, lecz także dóbr materialnych, które są coraz częściej przedmiotem obrotu w ramach platform handlu elektronicznego.

2.3.   Konieczność wprowadzenia prawdziwej „infrastruktury” własności intelektualnej

| 2.3.1. | W wielu państwach trzecich przeprowadzono liczne reformy regulacji w obszarze praw własności wskutek porozumienia WTO w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (porozumienia TRIPS). Na przeszkodzie egzekwowaniu prawa stoi jednak szereg elementów: brak woli politycznej, niewystarczające przeszkolenie urzędników administracji lokalnej, trwające zbyt długo procedury sądowe i niedostatecznie odstraszające kary orzekane przez sądy. Ponadto fakt, że internet nie zna granic – w przeciwieństwie do prawa własności intelektualnej – utrudnia opracowanie wyważonych strategii politycznych i wymusza zadanie sobie pytania dotyczącego odpowiedzialności pośredników, takich jak dostawcy usług internetowych oferujący hosting stron naruszających prawa własności intelektualnej, zwłaszcza jeżeli strony te znajdują się w państwach trzecich, w których nie obowiązuje odpowiednie ustawodawstwo ani nie ma woli działania. |
| --- | --- |

2.3.1.

W wielu państwach trzecich przeprowadzono liczne reformy regulacji w obszarze praw własności wskutek porozumienia WTO w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (porozumienia TRIPS). Na przeszkodzie egzekwowaniu prawa stoi jednak szereg elementów: brak woli politycznej, niewystarczające przeszkolenie urzędników administracji lokalnej, trwające zbyt długo procedury sądowe i niedostatecznie odstraszające kary orzekane przez sądy. Ponadto fakt, że internet nie zna granic – w przeciwieństwie do prawa własności intelektualnej – utrudnia opracowanie wyważonych strategii politycznych i wymusza zadanie sobie pytania dotyczącego odpowiedzialności pośredników, takich jak dostawcy usług internetowych oferujący hosting stron naruszających prawa własności intelektualnej, zwłaszcza jeżeli strony te znajdują się w państwach trzecich, w których nie obowiązuje odpowiednie ustawodawstwo ani nie ma woli działania.

| 2.3.2. | Jeżeli chodzi o konkretną kwestię dostępu do bezpiecznych i skutecznych leków po przystępnych cenach, prowadzone przez UE strategie polityczne mają sprzyjać zarówno handlowi lekami innowacyjnymi, jaki i sprzedaży generycznych produktów leczniczych. Jednym z celów UE pozostaje walka z handlem podrobionymi i sfałszowanymi lekami, które mogą okazać się niebezpieczne dla pacjentów. |
| --- | --- |

2.3.2.

Jeżeli chodzi o konkretną kwestię dostępu do bezpiecznych i skutecznych leków po przystępnych cenach, prowadzone przez UE strategie polityczne mają sprzyjać zarówno handlowi lekami innowacyjnymi, jaki i sprzedaży generycznych produktów leczniczych. Jednym z celów UE pozostaje walka z handlem podrobionymi i sfałszowanymi lekami, które mogą okazać się niebezpieczne dla pacjentów.

| 2.3.3. | Odnośnie do ich zwalczania, Komisja podkreśla w komunikacie, że UE dysponuje szerokim wachlarzem „narzędzi”, których skuteczność zbyt często zależy od gotowości państw trzecich do poszanowania tych praw. |
| --- | --- |

2.3.3.

Odnośnie do ich zwalczania, Komisja podkreśla w komunikacie, że UE dysponuje szerokim wachlarzem „narzędzi”, których skuteczność zbyt często zależy od gotowości państw trzecich do poszanowania tych praw.

2.4.   Usprawnienie komunikacji z zainteresowanymi stronami

| 2.4.1. | Należy zauważyć, że poszanowanie praw podstawowych i „wolności w internecie” doprowadziło do odrzucenia proponowanej umowy handlowej dotyczącej zwalczania obrotu towarami podrobionymi (ACTA) w Europie, ustawy SOPA (Stop Online Piracy Act) dotyczącej przeciwdziałania piractwu on-line oraz ustawy PIPA (PROTECT IP Act) dotyczącej ochrony własności intelektualnej w Stanach Zjednoczonych. Niepowodzenia te wskazują na trudności w pogodzeniu egzekwowania praw własności intelektualnej z opinią publiczną. Niektóre sektory społeczeństwa uważają bowiem, że podrabianie towarów i piractwo nie są przestępstwami, lub też nie znają skutków gospodarczych naruszenia praw własności intelektualnej.
  Dlatego należy bardziej przystępnie opisać cele UE i konsekwencje naruszeń praw własności intelektualnej w krajach trzecich, a także wyjaśnić, jakie działania podejmuje Unia Europejska w zakresie egzekwowania praw własności intelektualnej w tych krajach, z myślą o stworzeniu otoczenia sprzyjającego ochronie praw wynalazców. |
| --- | --- |

2.4.1.

Należy zauważyć, że poszanowanie praw podstawowych i „wolności w internecie” doprowadziło do odrzucenia proponowanej umowy handlowej dotyczącej zwalczania obrotu towarami podrobionymi (ACTA) w Europie, ustawy SOPA (Stop Online Piracy Act) dotyczącej przeciwdziałania piractwu on-line oraz ustawy PIPA (PROTECT IP Act) dotyczącej ochrony własności intelektualnej w Stanach Zjednoczonych. Niepowodzenia te wskazują na trudności w pogodzeniu egzekwowania praw własności intelektualnej z opinią publiczną. Niektóre sektory społeczeństwa uważają bowiem, że podrabianie towarów i piractwo nie są przestępstwami, lub też nie znają skutków gospodarczych naruszenia praw własności intelektualnej.

Dlatego należy bardziej przystępnie opisać cele UE i konsekwencje naruszeń praw własności intelektualnej w krajach trzecich, a także wyjaśnić, jakie działania podejmuje Unia Europejska w zakresie egzekwowania praw własności intelektualnej w tych krajach, z myślą o stworzeniu otoczenia sprzyjającego ochronie praw wynalazców.

2.5.   Lepsze dane

| 2.5.1. | Nadal trudno uzyskać niektóre dane, dotyczące np. zakresu i konsekwencji naruszeń praw własności intelektualnej. |
| --- | --- |

2.5.1.

Nadal trudno uzyskać niektóre dane, dotyczące np. zakresu i konsekwencji naruszeń praw własności intelektualnej.

| 2.5.2. | Duże znaczenie ma utworzenie europejskiego obserwatorium do spraw naruszeń praw własności intelektualnej. Udostępnia ono informacje na temat egzekwowania tych praw w państwach nienależących do UE w celu ustalenia priorytetów i informowania zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

2.5.2.

Duże znaczenie ma utworzenie europejskiego obserwatorium do spraw naruszeń praw własności intelektualnej. Udostępnia ono informacje na temat egzekwowania tych praw w państwach nienależących do UE w celu ustalenia priorytetów i informowania zainteresowanych stron.

2.6.   Zharmonizowanie przepisów prawa europejskiego w celu wywierania większego wpływu w państwach trzecich

Harmonizacja przepisów dotyczących praw własności intelektualnej na szczeblu UE ułatwiłaby negocjacje z państwami trzecimi, gdyż przepisy te stanowiłyby jasną podstawę do ustalenia stanowiska UE w negocjacjach.

2.7.   Wzmocnienie współpracy w ramach UE

Należy rozważyć możliwość dalszego ulepszenia współpracy między Komisją i państwami członkowskimi (m.in. w odniesieniu do wymiany informacji) w oparciu o partnerstwa nawiązane np. między Komisją, państwami członkowskimi i przedsiębiorstwami w celu wdrożenia strategii dostępu do rynku, a tym samym lepszego wykorzystania zasobów.

2.8.   Ulepszenie ochrony i egzekwowania praw własności intelektualnej w krajach trzecich

Jak wynika z przeprowadzonego w 2010 r. badania, „Komisja aktywnie przyczyniła się do poszanowania własności intelektualnej na wielu poziomach, zwłaszcza w ramach Rady Handlowych Aspektów Praw Własności Intelektualnej WTO. Nie uzyskała jednak szerokiego odzewu, z uwagi zwłaszcza na sprzeciw krajów trzecich”.

2.9.   Rozstrzyganie sporów i inne środki dochodzenia roszczeń

| 2.9.1. | W przypadku naruszenia postanowień porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej istnieje możliwość wykorzystania procedur rozstrzygania sporów WTO. |
| --- | --- |

2.9.1.

W przypadku naruszenia postanowień porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej istnieje możliwość wykorzystania procedur rozstrzygania sporów WTO.

| 2.9.2. | W przypadku gdy państwa regularnie nie wywiązują się ze swoich zobowiązań międzynarodowych w zakresie poszanowania praw własności intelektualnej, Komisja może rozważyć ograniczenie ich uczestnictwa w niektórych programach pomocy technicznej finansowanych przez Unię Europejską lub zmniejszenie pomocy finansowej otrzymywanej w ramach tych programów. |
| --- | --- |

2.9.2.

W przypadku gdy państwa regularnie nie wywiązują się ze swoich zobowiązań międzynarodowych w zakresie poszanowania praw własności intelektualnej, Komisja może rozważyć ograniczenie ich uczestnictwa w niektórych programach pomocy technicznej finansowanych przez Unię Europejską lub zmniejszenie pomocy finansowej otrzymywanej w ramach tych programów.

| 2.9.3. | Z myślą o ulepszeniu dialogu i dysponowaniu wiedzą specjalistyczną w terenie niektóre państwa członkowskie utworzyły stanowisko „attaché ds. praw własności intelektualnej” (2) w swoich delegaturach w kluczowych krajach. Chodzi tutaj o zapewnienie pomocy posiadaczom praw UE w państwach trzecich. |
| --- | --- |

2.9.3.

Z myślą o ulepszeniu dialogu i dysponowaniu wiedzą specjalistyczną w terenie niektóre państwa członkowskie utworzyły stanowisko „attaché ds. praw własności intelektualnej” (2) w swoich delegaturach w kluczowych krajach. Chodzi tutaj o zapewnienie pomocy posiadaczom praw UE w państwach trzecich.

2.10.   Ustanowienie priorytetów geograficznych

Co dwa lata UE zaktualizuje wykaz krajów priorytetowych, w których naruszane są prawa własności intelektualnej.

3.   Kluczowe kwestie

| 3.1. | W najnowszym badaniu przeprowadzonym przez europejskie obserwatorium do spraw naruszeń praw własności intelektualnej oraz Europejski Urząd Patentowy analizuje się sektory korzystające z praw własności intelektualnej w UE. Ocenia się ich wkład w wyniki gospodarcze i wymianę handlową na szczeblu UE, a także dokonuje analizy okresu 2008–2010 na szczeblu państw członkowskich. |
| --- | --- |

3.1.

W najnowszym badaniu przeprowadzonym przez europejskie obserwatorium do spraw naruszeń praw własności intelektualnej oraz Europejski Urząd Patentowy analizuje się sektory korzystające z praw własności intelektualnej w UE. Ocenia się ich wkład w wyniki gospodarcze i wymianę handlową na szczeblu UE, a także dokonuje analizy okresu 2008–2010 na szczeblu państw członkowskich.

| 3.2. | W tym okresie sektory korzystające z praw własności intelektualnej odpowiadały za większość wymiany handlowej UE z resztą świata i wytworzyły nadwyżkę handlową. Produkty oparte w dużym stopniu na wykorzystaniu praw własności intelektualnej stanowią 88 % unijnego importu. W przypadku eksportu odsetek ten wynosi 90 %. Sektory intensywnie korzystające z praw własności intelektualnej mają pozytywny wpływ na pozycję handlową UE. |
| --- | --- |

3.2.

W tym okresie sektory korzystające z praw własności intelektualnej odpowiadały za większość wymiany handlowej UE z resztą świata i wytworzyły nadwyżkę handlową. Produkty oparte w dużym stopniu na wykorzystaniu praw własności intelektualnej stanowią 88 % unijnego importu. W przypadku eksportu odsetek ten wynosi 90 %. Sektory intensywnie korzystające z praw własności intelektualnej mają pozytywny wpływ na pozycję handlową UE.

| 3.3. | Z badania wynika, że tworzą one bezpośrednio 26 % całkowitego zatrudnienia w UE, a więc ok. 56 mln bezpośrednich miejsc pracy, do których należy dodać także 20 mln pośrednich miejsc pracy. Łącznie jedno na trzy miejsca pracy w UE opiera się na tych sektorach. |
| --- | --- |

3.3.

Z badania wynika, że tworzą one bezpośrednio 26 % całkowitego zatrudnienia w UE, a więc ok. 56 mln bezpośrednich miejsc pracy, do których należy dodać także 20 mln pośrednich miejsc pracy. Łącznie jedno na trzy miejsca pracy w UE opiera się na tych sektorach.

| 3.4. | Należałoby dokonać oceny skutków gospodarczych i społecznych braku poszanowania praw własności intelektualnej zarówno w państwach członkowskich UE, jak i w krajach trzecich. Potrzeba ta wynika z trudności gospodarczych i społecznych, jakim Unia musi obecnie stawiać czoła. |
| --- | --- |

3.4.

Należałoby dokonać oceny skutków gospodarczych i społecznych braku poszanowania praw własności intelektualnej zarówno w państwach członkowskich UE, jak i w krajach trzecich. Potrzeba ta wynika z trudności gospodarczych i społecznych, jakim Unia musi obecnie stawiać czoła.

3.5.   Szczególnie trudna sytuacja niektórych sektorów na przykładzie dostępu do leków

| 3.5.1. | EKES zwraca uwagę na szczególny przypadek obowiązkowych licencji w ramach handlu międzynarodowego. Licencje te, zdefiniowane w art. 31 porozumienia TRIPS, to mechanizm umożliwiający wykorzystanie przedmiotu patentu bez upoważnienia posiadacza praw, np. do celów zdrowia publicznego. |
| --- | --- |

3.5.1.

EKES zwraca uwagę na szczególny przypadek obowiązkowych licencji w ramach handlu międzynarodowego. Licencje te, zdefiniowane w art. 31 porozumienia TRIPS, to mechanizm umożliwiający wykorzystanie przedmiotu patentu bez upoważnienia posiadacza praw, np. do celów zdrowia publicznego.

| 3.5.2. | Ogólnie rzecz biorąc, właściciel patentu ma prawo do korzystania z chronionego wynalazku osobiście lub do upoważnienia do tego innej osoby. Jednakże w przypadku gdy uzasadniają to względy interesu publicznego, krajowe władze publiczne mogą zezwolić na wykorzystanie patentu przez osobę trzecią bez zgody właściciela. |
| --- | --- |

3.5.2.

Ogólnie rzecz biorąc, właściciel patentu ma prawo do korzystania z chronionego wynalazku osobiście lub do upoważnienia do tego innej osoby. Jednakże w przypadku gdy uzasadniają to względy interesu publicznego, krajowe władze publiczne mogą zezwolić na wykorzystanie patentu przez osobę trzecią bez zgody właściciela.

| 3.5.3. | Instrument ten można stosować w państwach trzecich będących sygnatariuszami porozumienia TRIPS i w państwach członkowskich UE, jeśli produkty, które mogłyby poprawić zdrowie publiczne, są wprowadzane do obrotu przez przedsiębiorstwa mające siedzibę w państwie trzecim, a ich cena została ustalona na poziomie zaporowym. |
| --- | --- |

3.5.3.

Instrument ten można stosować w państwach trzecich będących sygnatariuszami porozumienia TRIPS i w państwach członkowskich UE, jeśli produkty, które mogłyby poprawić zdrowie publiczne, są wprowadzane do obrotu przez przedsiębiorstwa mające siedzibę w państwie trzecim, a ich cena została ustalona na poziomie zaporowym.

4.   Uwagi EKES-u

| 4.1. | EKES popiera komunikat mający na celu poprawę ochrony i egzekwowania praw własności intelektualnej w państwach trzecich. |
| --- | --- |

4.1.

EKES popiera komunikat mający na celu poprawę ochrony i egzekwowania praw własności intelektualnej w państwach trzecich.

| 4.2. | Komitet ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje nowe podejście dotyczące państw trzecich, w ramach którego zachowano równowagę pomiędzy utrzymaniem wsparcia UE a karami przewidzianymi w wypadku naruszenia praw własności intelektualnej. |
| --- | --- |

4.2.

Komitet ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje nowe podejście dotyczące państw trzecich, w ramach którego zachowano równowagę pomiędzy utrzymaniem wsparcia UE a karami przewidzianymi w wypadku naruszenia praw własności intelektualnej.

| 4.3. | EKES przypomina, że miejscowa ludność nie powinna w żadnym wypadku ucierpieć z powodu ewentualnego zmniejszenia pewnych funduszy płynących z budżetu UE. |
| --- | --- |

4.3.

EKES przypomina, że miejscowa ludność nie powinna w żadnym wypadku ucierpieć z powodu ewentualnego zmniejszenia pewnych funduszy płynących z budżetu UE.

| 4.4. | Komitet popiera stwierdzenie Rady Europejskiej, która w marcu 2014 r. przypomniała, że własność intelektualna stanowi kluczowy czynnik wzrostu i innowacji. |
| --- | --- |

4.4.

Komitet popiera stwierdzenie Rady Europejskiej, która w marcu 2014 r. przypomniała, że własność intelektualna stanowi kluczowy czynnik wzrostu i innowacji.

| 4.5. | W związku z tym EKES popiera traktowaną jako priorytet walkę Komisji z podrabianiem produktów. |
| --- | --- |

4.5.

W związku z tym EKES popiera traktowaną jako priorytet walkę Komisji z podrabianiem produktów.

| 4.6. | Komitet przypomina, że podrabianie produktów dotyczy nie tylko sektora artykułów luksusowych (ubrań, perfum, pasmanterii itp.). Mamy do czynienia z bardzo gwałtownym wzrostem podrabiania części mechanicznych przeznaczonych dla sektora motoryzacyjnego, pestycydów, których skład jest często niebezpieczny, czy popularnych produktów konsumpcyjnych do higieny ciała, co ma bezpośrednie konsekwencje dla zdrowia i bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

4.6.

Komitet przypomina, że podrabianie produktów dotyczy nie tylko sektora artykułów luksusowych (ubrań, perfum, pasmanterii itp.). Mamy do czynienia z bardzo gwałtownym wzrostem podrabiania części mechanicznych przeznaczonych dla sektora motoryzacyjnego, pestycydów, których skład jest często niebezpieczny, czy popularnych produktów konsumpcyjnych do higieny ciała, co ma bezpośrednie konsekwencje dla zdrowia i bezpieczeństwa.

| 4.7. | EKES przypomina, że 90 % eksportu UE pochodzi z sektorów intensywnie korzystających z praw własności intelektualnej. Związane z tym konsekwencje dla gospodarki i zatrudnienia są całkiem poważne. |
| --- | --- |

4.7.

EKES przypomina, że 90 % eksportu UE pochodzi z sektorów intensywnie korzystających z praw własności intelektualnej. Związane z tym konsekwencje dla gospodarki i zatrudnienia są całkiem poważne.

| 4.8. | Komitet przyjmuje do wiadomości nowe środki służące zwalczaniu naruszeń międzynarodowego prawa handlowego. |
| --- | --- |

4.8.

Komitet przyjmuje do wiadomości nowe środki służące zwalczaniu naruszeń międzynarodowego prawa handlowego.

| 4.9. | EKES popiera zasadę regularnego przeprowadzania systematycznych badań mających na celu wskazanie przedsiębiorstw lub państw członkowskich odpowiedzialnych za takie praktyki. |
| --- | --- |

4.9.

EKES popiera zasadę regularnego przeprowadzania systematycznych badań mających na celu wskazanie przedsiębiorstw lub państw członkowskich odpowiedzialnych za takie praktyki.

| 4.10. | Komitet opowiada się za wprowadzeniem proporcjonalnych sankcji dla sprawców uznanych za takich, którzy raczej nie będą skłonni przestrzegać przepisów. |
| --- | --- |

4.10.

Komitet opowiada się za wprowadzeniem proporcjonalnych sankcji dla sprawców uznanych za takich, którzy raczej nie będą skłonni przestrzegać przepisów.

| 4.11. | Dlatego EKES opowiada się za polityką, która skupiłaby się przede wszystkim na sprawcach działających w celach handlowych, by pozbawić ich dochodów z nielegalnego handlu naruszającego prawa własności intelektualnej i niszczącego wzrost gospodarczy, innowacje i zatrudnienie. |
| --- | --- |

4.11.

Dlatego EKES opowiada się za polityką, która skupiłaby się przede wszystkim na sprawcach działających w celach handlowych, by pozbawić ich dochodów z nielegalnego handlu naruszającego prawa własności intelektualnej i niszczącego wzrost gospodarczy, innowacje i zatrudnienie.

| 4.12. | EKES ma nadzieję, że w tym celu opracowana zostanie jak najbardziej precyzyjna definicja „skali handlowej”, by zapobiec zbyt ograniczonym sankcjom lub znacznemu wydłużeniu się terminów wdrożenia. |
| --- | --- |

4.12.

EKES ma nadzieję, że w tym celu opracowana zostanie jak najbardziej precyzyjna definicja „skali handlowej”, by zapobiec zbyt ograniczonym sankcjom lub znacznemu wydłużeniu się terminów wdrożenia.

| 4.13. | EKES podkreśla istotne znaczenie owocnej współpracy z państwami członkowskimi. Przypomina w szczególności, że państwa członkowskie przeprowadziły już prace dotyczące kwestii ochrony i poszanowania praw własności intelektualnej w krajach trzecich. |
| --- | --- |

4.13.

EKES podkreśla istotne znaczenie owocnej współpracy z państwami członkowskimi. Przypomina w szczególności, że państwa członkowskie przeprowadziły już prace dotyczące kwestii ochrony i poszanowania praw własności intelektualnej w krajach trzecich.

| 4.14. | Uważa ponadto, że Komisji nie udało się odpowiednio poinformować i uświadomić opinii publicznej na temat praw własności intelektualnej, i wzywa ją do podjęcia nowych działań w celu zaradzenia temu stanowi rzeczy. |
| --- | --- |

4.14.

Uważa ponadto, że Komisji nie udało się odpowiednio poinformować i uświadomić opinii publicznej na temat praw własności intelektualnej, i wzywa ją do podjęcia nowych działań w celu zaradzenia temu stanowi rzeczy.

Bruksela, 10 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  Brazylia, Rosja, Indie, Chiny i Republika Południowej Afryki.

1

(2)  Attaché ds. praw własności intelektualnej.

2

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/117 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/117

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przywozu do Unii produktów rolnych pochodzących z Turcji (tekst jednolity)

COM(2014) 586 final – 2014/0272 (COD)

(2015/C 230/18)

Dnia 20 października 2014 r. Parlament Europejski, działając na podstawie art. 207 ust. 2 TFUE, postanowił zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przywozu do Unii produktów rolnych pochodzących z Turcji (tekst jednolity)

COM(2014) 586 final – 2014/0272 (COD).

Uznawszy, że treść wniosku jest zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 503. sesji plenarnej w dniach 10–11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z dnia 10 grudnia 2014 r.) Komitet stosunkiem głosów 144 do 3 (2 osoby wstrzymały się od głosu) postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, dnia 10 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/118 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/118

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zawieszającego niektóre koncesje związane z przywozem do Unii produktów rolnych pochodzących z Turcji (tekst jednolity)

(COM(2014) 593 final – 2014/0275 (COD))

(2015/C 230/19)

Dnia 20 października 2014 r. Parlament Europejski, działając na podstawie art. 207 ust. 2 TFUE, postanowił zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zawieszającego niektóre koncesje związane z przywozem do Unii produktów rolnych pochodzących z Turcji (tekst jednolity)

COM(2014) 593 final – 2014/0275 (COD).

Uznawszy, że treść wniosku jest zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 503. sesji plenarnej w dniach 10—11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z dnia 10 grudnia) Komitet stosunkiem głosów 145 do 2 (5 osób wstrzymało się od głosu) postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, 10 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/119 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/119

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady otwierającego i ustalającego zarządzanie niektórymi unijnymi kontyngentami taryfowymi na wysokiej jakości wołowinę oraz na wieprzowinę, mięso drobiowe, pszenicę i mieszankę żyta z pszenicą, otręby, śrutę i inne pozostałości (tekst jednolity)

(COM(2014) 594 final – 2014/0276 COD)

(2015/C 230/20)

Dnia 20 października 2014 r. Parlament Europejski, działając na podstawie art. 207 ust. 2 TFUE, postanowił zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady otwierającego i ustalającego zarządzanie niektórymi unijnymi kontyngentami taryfowymi na wysokiej jakości wołowinę oraz na wieprzowinę, mięso drobiowe, pszenicę i mieszankę żyta z pszenicą, otręby, śrutę i inne pozostałości (tekst jednolity)

COM(2014) 594 final – 2014/0276 (COD).

Uznawszy, że treść wniosku jest zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 503. sesji plenarnej w dniach 10–11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z dnia 10 grudnia) Komitet stosunkiem głosów 150 do 2 (6 osób wstrzymało się od głosu) postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, 10 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/120 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/120

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wieloletni plan w odniesieniu do stad dorsza, śledzia i szprota w Morzu Bałtyckim oraz połowów eksploatujących te zasoby, zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 2187/2005 i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1098/2007

COM(2014) 614 final – 2014/0285 COD

(2015/C 230/21)

Parlament Europejski, w dniu 20 października 2014 r., oraz Rada, w dniu 27 października 2014 r., postanowiły, zgodnie z art. 43 ust. 2 TFUE, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wieloletni plan w odniesieniu do stad dorsza, śledzia i szprota w Morzu Bałtyckim oraz połowów eksploatujących te zasoby, zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 2187/2005 i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1098/2007

COM(2014) 614 final – 2014/0285 COD.

Uznawszy, że treść wniosku jest zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 503. sesji plenarnej w dniach 10–11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z dnia 10 grudnia) Komitet stosunkiem głosów 152 do 1 (2 osoby wstrzymały się od głosu) postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, 10 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/121 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/121

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie środków ochronnych przewidzianych w Umowie między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Republiką Islandii (tekst jednolity)

COM(2014) 308 final – 2014/0160 (COD)

(2015/C 230/22)

Dnia 15 września 2014 r. Parlament Europejski, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowił zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie środków ochronnych przewidzianych w Umowie między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Republiką Islandii (tekst jednolity)

COM(2014) 308 final – 2014/0160 (COD).

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 503. sesji plenarnej w dniach 10—11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z dnia 10 grudnia) Komitet stosunkiem głosów 157 do 1 (3 osoby wstrzymały się od głosu) postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, 10 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/122 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/122

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych reguł wywozu (tekst jednolity)

COM(2014) 322 final – 2014/0167 (COD)

(2015/C 230/23)

Parlament Europejski, w dniu 15 września 2014 r., postanowił, zgodnie z art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych reguł wywozu (tekst jednolity)

COM(2014) 322 final – 2014/0167 (COD).

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 503. sesji plenarnej w dniach 10—11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z dnia 10 grudnia) Komitet stosunkiem głosów 147 do 1 (4 osoby wstrzymały się od głosu) postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, 10 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/123 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/123

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych reguł przywozu (tekst jednolity)

COM(2014) 321 final – 2014/0166 (COD)

(2015/C 230/24)

Parlament Europejski, w dniu 15 września 2014 r., postanowił, zgodnie z art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych reguł przywozu (tekst jednolity)

COM(2014) 321 final – 2014/0166 (COD).

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 503. sesji plenarnej w dniach 10—11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z dnia 10 grudnia) Komitet stosunkiem głosów 150 do 1 (5 osób wstrzymało się od głosu) postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, 10 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/124 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/124

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych reguł przywozu z niektórych państw trzecich (wersja przekształcona)

(COM(2014) 323 final – 2014/0168 (COD))

(2015/C 230/25)

Parlament Europejski, w dniu 15 września 2014 r., oraz Rada, w dniu 8 października 2014 r., postanowiły, zgodnie z art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych reguł przywozu z niektórych państw trzecich (wersja przekształcona)

COM(2014) 323 final – 2014/0168 (COD).

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 503. sesji plenarnej w dniach 10—11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z dnia 10 grudnia) Komitet stosunkiem głosów 145 do 3 (7 osób wstrzymało się od głosu) postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, 10 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/125 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/125

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych reguł dotyczących przywozu wyrobów włókienniczych z niektórych państw trzecich, nieobjętych umowami dwustronnymi, protokołami, innymi ustaleniami lub innymi szczegółowymi regułami Unii dotyczącymi przywozu (wersja przekształcona)

COM(2014) 345 final – 2014/0177 (COD)

(2015/C 230/26)

Dnia 8 października 2014 r. Rada, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych reguł dotyczących przywozu wyrobów włókienniczych z niektórych państw trzecich, nieobjętych umowami dwustronnymi, protokołami, innymi ustaleniami lub innymi szczegółowymi regułami Unii dotyczącymi przywozu (wersja przekształcona)

COM(2014) 345 final – 2014/0177 (COD).

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 503. sesji plenarnej w dniach 10–11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z dnia 10 grudnia) Komitet stosunkiem głosów 151 do 2 (5 osób wstrzymało się od głosu) postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, 10 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/126 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/126

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego procedury unijne w zakresie wspólnej polityki handlowej w celu zapewnienia wykonania praw Unii zgodnie z zasadami handlu międzynarodowego, w szczególności tymi ustanowionymi pod auspicjami Światowej Organizacji Handlu (tekst jednolity)

COM(2014) 341 final – 2014/0174 (COD)

(2015/C 230/27)

Parlament Europejski, w dniu 15 września 2014 r., postanowił, zgodnie z art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego procedury unijne w zakresie wspólnej polityki handlowej w celu zapewnienia wykonania praw Unii zgodnie z zasadami handlu międzynarodowego, w szczególności tymi ustanowionymi pod auspicjami Światowej Organizacji Handlu (tekst jednolity)

COM(2014) 341 final – 2014/0174 (COD).

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 503. sesji plenarnej w dniach 10—11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z dnia 10 grudnia) Komitet stosunkiem głosów 150 do 3 (1 osoba wstrzymała się od głosu) postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, 10 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/127 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/127

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie środków, które Unia może podjąć po przyjęciu przez organ ds. rozstrzygania sporów WTO sprawozdania dotyczącego zagadnień antydumpingowych i antysubsydyjnych (tekst jednolity)

COM(2014) 317 final – 2014/0163 (COD)

(2015/C 230/28)

Parlament Europejski, w dniu 20 października 2014 r., postanowił, zgodnie z art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie środków, które Unia może podjąć po przyjęciu przez organ ds. rozstrzygania sporów WTO sprawozdania dotyczącego zagadnień antydumpingowych i antysubsydyjnych (tekst jednolity)

COM(2014) 317 final – 2014/0163 (COD).

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 503. sesji plenarnej w dniach 10—11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z dnia 10 grudnia) Komitet stosunkiem głosów 148 do 3 (6 osób wstrzymało się od głosu) postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, 10 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/128 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/128

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie procedur dotyczących stosowania Układu o stabilizacji i stowarzyszeniu między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Czarnogóry, z drugiej strony (tekst jednolity)

COM(2014) 374 final – 2014/0190 (COD)

(2015/C 230/29)

Parlament Europejski, w dniu 20 października 2014 r., postanowił, zgodnie z art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie procedur dotyczących stosowania Układu o stabilizacji i stowarzyszeniu między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Czarnogóry, z drugiej strony (tekst jednolity)

COM(2014) 374 final – 2014/0190 (COD).

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 503. sesji plenarnej w dniach 10—11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z 10 grudnia) Komitet stosunkiem głosów 152 do 1 (6 osób wstrzymało się od głosu) postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, 10 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

| 14.7.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 230/129 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 230/129

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony przed przywozem towarów subsydiowanych z krajów niebędących członkami Unii Europejskiej (tekst jednolity)

COM(2014) 660 final – 2014/0305 (COD)

(2015/C 230/30)

Dnia 12 listopada 2014 r. Parlament Europejski, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowił zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony przed przywozem towarów subsydiowanych z krajów niebędących członkami Unii Europejskiej (tekst jednolity)

COM(2014) 660 final – 2014/0305 (COD).

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 503. sesji plenarnej w dniach 10—11 grudnia 2014 r. (posiedzenie z dnia 10 grudnia) Komitet stosunkiem głosów 154 do 3 (5 osób wstrzymało się od głosu) postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, 10 grudnia 2014 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---