# Il-Ġurnal Uffiċjali C 230/14 t

| | ISSN 1977-0987 |
| --- | --- |
| Il-Ġurnal Uffiċjali
  tal-Unjoni Ewropea | C 230 |
| | |
| Edizzjoni bil-Malti | Informazzjoni u Avviżi | Volum 5814 ta' Lulju 2015 |

ISSN 1977-0987

Il-Ġurnal Uffiċjali

tal-Unjoni Ewropea

C 230

Edizzjoni bil-Malti

Informazzjoni u Avviżi

Volum 5814 ta' Lulju 2015

---

| Avviż Nru | Werrej | Paġna |
| --- | --- | --- |
| | I   Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet |
| | OPINJONIJIET |
| | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew |
| | Il-503 Sessjoni Plenarja tal-KESE fl-10 u l-11 ta' Diċembru 2014 |
| 2015/C 230/01 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-iżvilupp lokali mmexxi mill-komunità bħala strument tal-politika ta’ koeżjoni 2014-2020 għall-iżvilupp lokali, rurali, urban u periurban (opinjoni esploratorja mitluba mill-Presidenza Griega tal-Kunsill tal-UE) | 1 |
| 2015/C 230/02 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Strateġija tal-UE għar-Reġjun tal-Alpi (Opinjoni esploratorja) | 9 |
| 2015/C 230/03 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-kapaċità tal-ajruporti fl-UE (Opinjoni esploratorja fuq talba tal-Kummissjoni Ewropea) | 17 |
| 2015/C 230/04 | Opinjoni tal-Kumitati Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-ikkompletar tal-UEM – Ir-rwol tal-politika tat-tassazzjoni (Opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 24 |
| 2015/C 230/05 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Bidliet Industrijali fis-Settur Ewropew tal-Imballaġġ (Opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 33 |
| 2015/C 230/06 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-kontribut tas-settur tax-xogħol fl-injam għall-bilanċ tal-karbonju (opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 39 |
| 2015/C 230/07 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-film Ewropew fl-era diġitali (opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 47 |
| 2015/C 230/08 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Is-soċjetà ċivili fir-Russja (opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 52 |

Avviż Nru

Werrej

Paġna

I   Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet

OPINJONIJIET

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Il-503 Sessjoni Plenarja tal-KESE fl-10 u l-11 ta' Diċembru 2014

2015/C 230/01

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-iżvilupp lokali mmexxi mill-komunità bħala strument tal-politika ta’ koeżjoni 2014-2020 għall-iżvilupp lokali, rurali, urban u periurban (opinjoni esploratorja mitluba mill-Presidenza Griega tal-Kunsill tal-UE)

1

2015/C 230/02

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Strateġija tal-UE għar-Reġjun tal-Alpi (Opinjoni esploratorja)

9

2015/C 230/03

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-kapaċità tal-ajruporti fl-UE (Opinjoni esploratorja fuq talba tal-Kummissjoni Ewropea)

17

2015/C 230/04

Opinjoni tal-Kumitati Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-ikkompletar tal-UEM – Ir-rwol tal-politika tat-tassazzjoni (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

24

2015/C 230/05

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Bidliet Industrijali fis-Settur Ewropew tal-Imballaġġ (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

33

2015/C 230/06

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-kontribut tas-settur tax-xogħol fl-injam għall-bilanċ tal-karbonju (opinjoni fuq inizjattiva proprja)

39

2015/C 230/07

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-film Ewropew fl-era diġitali (opinjoni fuq inizjattiva proprja)

47

2015/C 230/08

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Is-soċjetà ċivili fir-Russja (opinjoni fuq inizjattiva proprja)

52

---

| | III   Atti preparatorji |
| --- | --- |
| | IL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW |
| | Il-503 Sessjoni Plenarja tal-KESE fl-10 u l-11 ta' Diċembru 2014 |
| 2015/C 230/09 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – ir-riċerka u l-innovazzjoni bħala sorsi tat-tkabbir imġedded(COM(2014) 339 final – SWD(2014) 181 final) | 59 |
| 2015/C 230/10 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Programm dwar l-Idoneità u l-Prestazzjoni tar-Regolamentazzjoni (REFIT): Is-Sitwazzjoni Attwali u l-Perspettivi(COM(2014) 368 final) | 66 |
| 2015/C 230/11 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill u lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew – Lejn kunsens imġedded dwar l-infurzar tad-Drittijiet tal-Proprjetà Intellettwali: Pjan ta’ Azzjoni tal-UE (COM(2014) 392 final) | 72 |
| 2015/C 230/12 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-White Paper – Lejn kontroll aktar effettiv tal-fużjonijiet tal-UE(COM(2014) 449 final) | 77 |
| 2015/C 230/13 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar Qafas Strateġiku tal-UE dwar is-Saħħa u s-Sikurezza Okkupazzjonali 2014–2020(COM(2014) 332 final) | 82 |
| 2015/C 230/14 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar opportunitajiet għall-effiċjenza fir-riżorsi fis-settur tal-bini(COM(2014) 445 final) u L-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Għal ekonomija ċirkolari: Programm ta’ skart żero għall-Ewropa(COM(2014) 398 final) u L-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Direttivi 2008/98/KE dwar l-iskart, 94/62/KE dwar l-imballaġġ u l-iskart mill-imballaġġ, 1999/31/KE dwar ir-rimi ta’ skart f’terraferma, 2000/53/KE dwar vetturi li m’għadhomx jintużaw, 2006/66/KE dwar batteriji u akkumulaturi u skart ta’ batteriji u ta’ akkumulaturi, u 2012/19/UE dwar skart ta’ tagħmir elettriku u elettroniku(COM(2014) 0397 final – 2014/0201 (COD)) | 91 |
| 2015/C 230/15 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Pjan ta’ Azzjoni Ekoloġiku għall-SMEs: għajnuna għall-SMEs biex isarrfu l-isfidi ambjentali f’opportunitajiet tan-negozju (COM(2014) 440 final) u dwar “Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Inzjattiva għal Impjiegi Ekoloġiċi: jiġi sfruttat il-potenzjal tal-ekonomija ekoloġika għall-ħolqien tal-impjiegi (COM(2014) 446 final) | 99 |
| 2015/C 230/16 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill: Għarfien aħjar tas-sitwazzjoni permezz ta’ kooperazzjoni msaħħa bejn l-awtoritajiet ta’ sorveljanza marittima: il-passi li jmiss fi ħdan l-Ambjent Komuni għall-Qsim tal-Informazzjoni għad-dominju marittimu tal-UE(COM(2014) 451 final) | 107 |
| 2015/C 230/17 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Strateġija għall-ħarsien u l-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali fil-pajjiżi terzi (Komunikazzjoni)(COM(2014) 389 final) | 112 |
| 2015/C 230/18 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill fuq l-importazzjoni fl-Unjoni ta’ prodotti agrikoli li ġejjin mit-Turkija (Kodifikazzjoni)(COM(2014) 586 final – 2014/0272 (COD)) | 117 |
| 2015/C 230/19 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jissospendi konċessjonijiet oħra fuq l-importazzjoni fil-Unjoni ta’ prodotti agrikoli li ġejjin mit-Turkija (Kodifikazzjoni) (COM(2014)593 final – 2014/0275 (COD)) | 118 |
| 2015/C 230/20 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jiftaħ u jipprovdi l-amministrazzjoni ta’ ċerti kwoti tat-tariffa tal-Unjoni għal-laħam taċ-ċanga ta’ kwalità għolja u għal-laħam tal-majjal, il-laħam tat-tjur, il-qamħ u l-maħlut, u tipi ta’ nuħħala, il-frak iebes u fdalijiet oħra (Kodifikazzjoni)COM(2014) 594 final – 2014/0276 COD | 119 |
| 2015/C 230/21 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi pjan pluriennali għall-istokkijiet tal-merluzz, l-aringi u l-laċċ ikħal fil-Baħar Baltiku u s-sajd li jisfrutta dawk l-istokkijiet, li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2187/2005 u li jirrevoka r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1098/2007(COM(2014) 614 final – 2014/0285 COD) | 120 |
| 2015/C 230/22 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropej dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-miżuri ta' salvagwardja previsti fil-Ftehim bejn il-Komunità Ekonomika Ewropea u r-Repubblika tal-Islanda (Kodifikazzjoni)COM(2014) 308 final – 2014/0160 (COD) | 121 |
| 2015/C 230/23 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli komuni għall-esportazzjoni (Kodifikazzjoni)(COM(2014) 322 final – 2014/0167 (COD)) | 122 |
| 2015/C 230/24 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ir-regoli komuni għall-importazzjonijiet (Kodifikazzjoni)COM(2014) 321 final – 2014/0166 (COD) | 123 |
| 2015/C 230/25 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il- Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli komuni għall-importazzjonijiet minn ċerti pajjiżi terzi (Riformulazzjoni)COM(2014) 323 final – 2014/0168 (COD) | 124 |
| 2015/C 230/26 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli komuni għall-importazzjoni ta' prodotti tessili minn għadd ta' pajjiżi terzi mhux koperti minn ftehim bilaterali, Protokoll jew arranġamenti oħra, jew minn regoli tal-importazzjoni speċifika tal-Unjoni (riformulazzjoni)COM(2014) 345 final – 2014/0177 (COD) | 125 |
| 2015/C 230/27 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-proċeduri tal-Unjoni fil-qasam ta' politika kummerċjali komuni sabiex jiżgura l-eżerċizzju tad-drittijiet tal-Unjoni skont ir-regoli internazzjonali tal-kummerċ, b'mod partikolari dawk stabbiliti taħt l-awspiċji tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (Kodifikazzjoni)COM(2014) 341 final – 2014/0174 (COD) | 126 |
| 2015/C 230/28 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill fuq il-miżuri li jistgħu jittieħdu mill-Unjoni wara rapport adottat mill-Korp għall-Ftehim fuq Tilwim tal-WTO dwar kwistjonijiet fuq anti-dumping u anti-sussidji (Kodifikazzjoni)(COM(2014) 317 final – 2014/0163 (COD)) | 127 |
| 2015/C 230/29 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ċerti proċeduri għall-applikazzjoni tal-Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħhom, minn naħa waħda, u r-Repubblika tal-Montenegro, min-naħa l-oħra (Kodifikazzjoni) COM(2014) 374 final – 2014/0190 (COD) | 128 |
| 2015/C 230/30 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-protezzjoni kontra importazzjonijiet sussidjati minn pajjiżi li mhumiex membri tal-Unjoni Ewropea (Kodifikazzjoni)(COM(2014) 660 final – 2014/0305 (COD)) | 129 |

III   Atti preparatorji

IL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW

Il-503 Sessjoni Plenarja tal-KESE fl-10 u l-11 ta' Diċembru 2014

2015/C 230/09

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – ir-riċerka u l-innovazzjoni bħala sorsi tat-tkabbir imġedded(COM(2014) 339 final – SWD(2014) 181 final)

(COM(2014) 339 final – SWD(2014) 181 final)

59

2015/C 230/10

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Programm dwar l-Idoneità u l-Prestazzjoni tar-Regolamentazzjoni (REFIT): Is-Sitwazzjoni Attwali u l-Perspettivi(COM(2014) 368 final)

(COM(2014) 368 final)

66

2015/C 230/11

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill u lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew – Lejn kunsens imġedded dwar l-infurzar tad-Drittijiet tal-Proprjetà Intellettwali: Pjan ta’ Azzjoni tal-UE (COM(2014) 392 final)

(COM(2014) 392 final)

72

2015/C 230/12

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-White Paper – Lejn kontroll aktar effettiv tal-fużjonijiet tal-UE(COM(2014) 449 final)

(COM(2014) 449 final)

77

2015/C 230/13

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar Qafas Strateġiku tal-UE dwar is-Saħħa u s-Sikurezza Okkupazzjonali 2014–2020(COM(2014) 332 final)

(COM(2014) 332 final)

82

2015/C 230/14

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar opportunitajiet għall-effiċjenza fir-riżorsi fis-settur tal-bini(COM(2014) 445 final) u L-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Għal ekonomija ċirkolari: Programm ta’ skart żero għall-Ewropa(COM(2014) 398 final) u L-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Direttivi 2008/98/KE dwar l-iskart, 94/62/KE dwar l-imballaġġ u l-iskart mill-imballaġġ, 1999/31/KE dwar ir-rimi ta’ skart f’terraferma, 2000/53/KE dwar vetturi li m’għadhomx jintużaw, 2006/66/KE dwar batteriji u akkumulaturi u skart ta’ batteriji u ta’ akkumulaturi, u 2012/19/UE dwar skart ta’ tagħmir elettriku u elettroniku(COM(2014) 0397 final – 2014/0201 (COD))

(COM(2014) 445 final)

(COM(2014) 398 final)

(COM(2014) 0397 final – 2014/0201 (COD))

91

2015/C 230/15

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Pjan ta’ Azzjoni Ekoloġiku għall-SMEs: għajnuna għall-SMEs biex isarrfu l-isfidi ambjentali f’opportunitajiet tan-negozju (COM(2014) 440 final) u dwar “Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Inzjattiva għal Impjiegi Ekoloġiċi: jiġi sfruttat il-potenzjal tal-ekonomija ekoloġika għall-ħolqien tal-impjiegi (COM(2014) 446 final)

(COM(2014) 440 final)

(COM(2014) 446 final)

99

2015/C 230/16

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill: Għarfien aħjar tas-sitwazzjoni permezz ta’ kooperazzjoni msaħħa bejn l-awtoritajiet ta’ sorveljanza marittima: il-passi li jmiss fi ħdan l-Ambjent Komuni għall-Qsim tal-Informazzjoni għad-dominju marittimu tal-UE(COM(2014) 451 final)

(COM(2014) 451 final)

107

2015/C 230/17

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Strateġija għall-ħarsien u l-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali fil-pajjiżi terzi (Komunikazzjoni)(COM(2014) 389 final)

(COM(2014) 389 final)

112

2015/C 230/18

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill fuq l-importazzjoni fl-Unjoni ta’ prodotti agrikoli li ġejjin mit-Turkija (Kodifikazzjoni)(COM(2014) 586 final – 2014/0272 (COD))

(COM(2014) 586 final – 2014/0272 (COD))

117

2015/C 230/19

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jissospendi konċessjonijiet oħra fuq l-importazzjoni fil-Unjoni ta’ prodotti agrikoli li ġejjin mit-Turkija (Kodifikazzjoni) (COM(2014)593 final – 2014/0275 (COD))

(COM(2014)593 final – 2014/0275 (COD))

118

2015/C 230/20

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jiftaħ u jipprovdi l-amministrazzjoni ta’ ċerti kwoti tat-tariffa tal-Unjoni għal-laħam taċ-ċanga ta’ kwalità għolja u għal-laħam tal-majjal, il-laħam tat-tjur, il-qamħ u l-maħlut, u tipi ta’ nuħħala, il-frak iebes u fdalijiet oħra (Kodifikazzjoni)COM(2014) 594 final – 2014/0276 COD

COM(2014) 594 final – 2014/0276 COD

119

2015/C 230/21

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi pjan pluriennali għall-istokkijiet tal-merluzz, l-aringi u l-laċċ ikħal fil-Baħar Baltiku u s-sajd li jisfrutta dawk l-istokkijiet, li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2187/2005 u li jirrevoka r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1098/2007(COM(2014) 614 final – 2014/0285 COD)

(COM(2014) 614 final – 2014/0285 COD)

120

2015/C 230/22

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropej dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-miżuri ta' salvagwardja previsti fil-Ftehim bejn il-Komunità Ekonomika Ewropea u r-Repubblika tal-Islanda (Kodifikazzjoni)COM(2014) 308 final – 2014/0160 (COD)

COM(2014) 308 final – 2014/0160 (COD)

121

2015/C 230/23

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli komuni għall-esportazzjoni (Kodifikazzjoni)(COM(2014) 322 final – 2014/0167 (COD))

(COM(2014) 322 final – 2014/0167 (COD))

122

2015/C 230/24

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ir-regoli komuni għall-importazzjonijiet (Kodifikazzjoni)COM(2014) 321 final – 2014/0166 (COD)

COM(2014) 321 final – 2014/0166 (COD)

123

2015/C 230/25

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il- Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli komuni għall-importazzjonijiet minn ċerti pajjiżi terzi (Riformulazzjoni)COM(2014) 323 final – 2014/0168 (COD)

COM(2014) 323 final – 2014/0168 (COD)

124

2015/C 230/26

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli komuni għall-importazzjoni ta' prodotti tessili minn għadd ta' pajjiżi terzi mhux koperti minn ftehim bilaterali, Protokoll jew arranġamenti oħra, jew minn regoli tal-importazzjoni speċifika tal-Unjoni (riformulazzjoni)COM(2014) 345 final – 2014/0177 (COD)

COM(2014) 345 final – 2014/0177 (COD)

125

2015/C 230/27

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-proċeduri tal-Unjoni fil-qasam ta' politika kummerċjali komuni sabiex jiżgura l-eżerċizzju tad-drittijiet tal-Unjoni skont ir-regoli internazzjonali tal-kummerċ, b'mod partikolari dawk stabbiliti taħt l-awspiċji tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (Kodifikazzjoni)COM(2014) 341 final – 2014/0174 (COD)

COM(2014) 341 final – 2014/0174 (COD)

126

2015/C 230/28

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill fuq il-miżuri li jistgħu jittieħdu mill-Unjoni wara rapport adottat mill-Korp għall-Ftehim fuq Tilwim tal-WTO dwar kwistjonijiet fuq anti-dumping u anti-sussidji (Kodifikazzjoni)(COM(2014) 317 final – 2014/0163 (COD))

(COM(2014) 317 final – 2014/0163 (COD))

127

2015/C 230/29

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ċerti proċeduri għall-applikazzjoni tal-Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħhom, minn naħa waħda, u r-Repubblika tal-Montenegro, min-naħa l-oħra (Kodifikazzjoni) COM(2014) 374 final – 2014/0190 (COD)

COM(2014) 374 final – 2014/0190 (COD)

128

2015/C 230/30

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-protezzjoni kontra importazzjonijiet sussidjati minn pajjiżi li mhumiex membri tal-Unjoni Ewropea (Kodifikazzjoni)(COM(2014) 660 final – 2014/0305 (COD))

(COM(2014) 660 final – 2014/0305 (COD))

129

---

| MT | |
| --- | --- |

MT

---

I Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet

OPINJONIJIET

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Il-503 Sessjoni Plenarja tal-KESE fl-10 u l-11 ta' Diċembru 2014

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/1 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/1

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “L-iżvilupp lokali mmexxi mill-komunità bħala strument tal-politika ta’ koeżjoni 2014-2020 għall-iżvilupp lokali, rurali, urban u periurban”

(opinjoni esploratorja mitluba mill-Presidenza Griega tal-Kunsill tal-UE)

(2015/C 230/01)

| Relatur: | is-Sur HAKEN |
| --- | --- |

Relatur:

is-Sur HAKEN

Nhar it-2 ta’ April 2014, l-Ambaxxatur Theodoros N. Sotiropoulos, President tal-Kumitat tar-Rappreżentanti Permanenti, f’isem il-Presidenza Griega tal-Kunsill, talab lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iħejji opinjoni esploratorja dwar:

L-iżvilupp lokali mmexxi mill-komunità bħala strument tal-politika ta’ koeżjoni għall-perjodu 2014-2020 għall-iżvilupp lokali, rurali, urban u periurban

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-18 ta' Novembru 2014.

Matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu li saret fl-10 u l-11 ta’ Diċembru 2014 (seduta tal-11 ta’ Diċembru 2014), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’133 vot favur, 2 voti kontra u astensjoni waħda (1).

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jinnota li matul dawn l-aħħar għoxrin sena, l-approċċ LEADER wera li huwa vijabbli. Huwa għen lill-atturi rurali jivvalutaw il-potenzjal fit-tul tar-reġjuni tagħhom u ta prova li huwa għodda effettiva u effiċjenti fl-implimentazzjoni tal-politiki ta’ żvilupp. Il-Kummissjoni Ewropea ħeġġet ukoll dan il-metodu ta’ sħubija għall-finanzjament ta’ proġetti fil-kuntest tal-inizjattivi tal-UE URBAN, URBACT, EQUAL, kif ukoll l-Aġenda 21 lokali, Transition Towns (bliet fi tranżizzjoni) u l-patti territorjali għall-impjieg. Din kienet ir-raġuni li wasslet għall-ħolqien tal-iżvilupp lokali mmexxi mill-komunità (CLLD – Community-Led Local Development), aġġornament tal-approċċ LEADER li huwa, f’sens, bidla tranżitorja. |
| --- | --- |

1.1.

Il-KESE jinnota li matul dawn l-aħħar għoxrin sena, l-approċċ LEADER wera li huwa vijabbli. Huwa għen lill-atturi rurali jivvalutaw il-potenzjal fit-tul tar-reġjuni tagħhom u ta prova li huwa għodda effettiva u effiċjenti fl-implimentazzjoni tal-politiki ta’ żvilupp. Il-Kummissjoni Ewropea ħeġġet ukoll dan il-metodu ta’ sħubija għall-finanzjament ta’ proġetti fil-kuntest tal-inizjattivi tal-UE URBAN, URBACT, EQUAL, kif ukoll l-Aġenda 21 lokali, Transition Towns (bliet fi tranżizzjoni) u l-patti territorjali għall-impjieg. Din kienet ir-raġuni li wasslet għall-ħolqien tal-iżvilupp lokali mmexxi mill-komunità (CLLD – Community-Led Local Development), aġġornament tal-approċċ LEADER li huwa, f’sens, bidla tranżitorja.

| 1.2. | Is-CLLD huwa strument dedikat għall-użu fil-livell sottoreġjonali u għaldaqstant jikkomplementa tipi oħra ta’ appoġġ għall-iżvilupp fil-livell lokali. Is-CLLD jista’ jimmobilizza u jinvolvi l-komunitajiet u l-organizzazzjonijiet lokali biex jikkontribwixxu għal tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv. Huwa jsaħħaħ il-koeżjoni territorjali u jippermetti li jinkisbu għanijiet politiċi speċifiċi oħra, anke fil-kuntest tar-relazzjonijiet mal-imsieħba ta’ pajjiżi terzi. Dan iwassal għal tkabbir fit-tul permezz tal-użu effettiv tal-Fondi Ewropej Strutturali u ta’ Investiment (Fondi ESI) li għandhom l-għan li joħolqu impjiegi ġodda ta’ kwalità u negozji b’enfasi fuq l-attivitajiet immexxija mill-komunità fir-rigward tat-tibdil fil-klima u l-iżvilupp sostenibbli f’konformità mal-Istrateġija Ewropa 2020. |
| --- | --- |

1.2.

Is-CLLD huwa strument dedikat għall-użu fil-livell sottoreġjonali u għaldaqstant jikkomplementa tipi oħra ta’ appoġġ għall-iżvilupp fil-livell lokali. Is-CLLD jista’ jimmobilizza u jinvolvi l-komunitajiet u l-organizzazzjonijiet lokali biex jikkontribwixxu għal tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv. Huwa jsaħħaħ il-koeżjoni territorjali u jippermetti li jinkisbu għanijiet politiċi speċifiċi oħra, anke fil-kuntest tar-relazzjonijiet mal-imsieħba ta’ pajjiżi terzi. Dan iwassal għal tkabbir fit-tul permezz tal-użu effettiv tal-Fondi Ewropej Strutturali u ta’ Investiment (Fondi ESI) li għandhom l-għan li joħolqu impjiegi ġodda ta’ kwalità u negozji b’enfasi fuq l-attivitajiet immexxija mill-komunità fir-rigward tat-tibdil fil-klima u l-iżvilupp sostenibbli f’konformità mal-Istrateġija Ewropa 2020.

| 1.3. | Hemm bżonn li l-iżvilupp lokali mmexxi mill-komunità jiġi trasformat kemm jista’ jkun malajr fi strument “SMART” sabiex jgħin lill-komunità toħroġ mill-kriżi ekonomika u soċjali u jġib lura l-fiduċja fil-politika tal-Unjoni Ewropea. Jeħtieġ li jiġu enfasizzati l-proġetti innovattivi, l-impjiegi ġodda ta’ kwalità u l-intrapriżi kif ukoll jissaħħu l-miżuri li għandhom l-għan li jindirizzaw it-tibdil fil-klima u li jippromovu l-iżvilupp sostenibbli u l-inklużjoni soċjali, b’konformità mal-Istrateġija Ewropa 2020 Is-CLLD huwa tip ġdid ta’ sħubija u għandu l-għan li jappoġġja l-ħolqien ta’ innovazzjonijiet soċjali. |
| --- | --- |

1.3.

Hemm bżonn li l-iżvilupp lokali mmexxi mill-komunità jiġi trasformat kemm jista’ jkun malajr fi strument “SMART” sabiex jgħin lill-komunità toħroġ mill-kriżi ekonomika u soċjali u jġib lura l-fiduċja fil-politika tal-Unjoni Ewropea. Jeħtieġ li jiġu enfasizzati l-proġetti innovattivi, l-impjiegi ġodda ta’ kwalità u l-intrapriżi kif ukoll jissaħħu l-miżuri li għandhom l-għan li jindirizzaw it-tibdil fil-klima u li jippromovu l-iżvilupp sostenibbli u l-inklużjoni soċjali, b’konformità mal-Istrateġija Ewropa 2020 Is-CLLD huwa tip ġdid ta’ sħubija u għandu l-għan li jappoġġja l-ħolqien ta’ innovazzjonijiet soċjali.

| 1.4. | Il-fatt li l-maġġoranza tal-Istati Membri inkorporaw is-CLLD fil-ftehimiet ta’ sħubija tagħhom huwa prova ta’ kemm qed jingħata importanza l-iżvilupp lokali llum (1). Dan il-mod ta’ governanza multilaterali għandu jiġi estiż għall-attivitajiet kollha ffinanzjati mill-Fondi ESI u, possibbilment, għandu jiġi sabbilit livell ta’ użu obbligatorju għall-fondi kollha (minimu ta’ 5 %). Il-KESE jaqbel li l-Istati Membri jużaw dan l-istrument b’mod gradwali, filwaqt li japplikaw il-prinċipju tas-sħubija u jaqsmu l-aħjar prattiki. |
| --- | --- |

1.4.

Il-fatt li l-maġġoranza tal-Istati Membri inkorporaw is-CLLD fil-ftehimiet ta’ sħubija tagħhom huwa prova ta’ kemm qed jingħata importanza l-iżvilupp lokali llum (1). Dan il-mod ta’ governanza multilaterali għandu jiġi estiż għall-attivitajiet kollha ffinanzjati mill-Fondi ESI u, possibbilment, għandu jiġi sabbilit livell ta’ użu obbligatorju għall-fondi kollha (minimu ta’ 5 %). Il-KESE jaqbel li l-Istati Membri jużaw dan l-istrument b’mod gradwali, filwaqt li japplikaw il-prinċipju tas-sħubija u jaqsmu l-aħjar prattiki.

| 1.5. | Il-KESE jilqa’ l-fatt li l-Presidenza Griega u dik Taljana tal-Kunsill fl-2014 jagħtu importanza kbira lill-politika ta’ koeżjoni bħala mezz effikaċi ta’ kif tingħata spinta ‘l quddiem lit-tkabbir sostenibbli u tingħeleb il-kriżi ekonomika attwali fl-Ewropa. |
| --- | --- |

1.5.

Il-KESE jilqa’ l-fatt li l-Presidenza Griega u dik Taljana tal-Kunsill fl-2014 jagħtu importanza kbira lill-politika ta’ koeżjoni bħala mezz effikaċi ta’ kif tingħata spinta ‘l quddiem lit-tkabbir sostenibbli u tingħeleb il-kriżi ekonomika attwali fl-Ewropa.

| 1.6. | Il-KESE jistenna li din l-Opinjoni sservi bħala għajnuna sabiex jitwettqu l-proġetti pilota (finanzjati prinċipalment permezz ta’ self mill-Kummissjoni Ewropea) bil-għan li jiġi vvalutat l-istrument tas-CLLD fiż-żoni fejn attwalment mhuwiex applikat, jiġifieri fil-kuntest periurban, u b’mod partikolari dak urban, biex b’hekk jitwessa’ l-kamp ta’ applikazzjoni potenzjali tiegħu. Il-KESE jaqbel li għall-perjodu 2014-2020 tiġi appoġġjata l-applikazzjoni ta’ dan il-metodu fejn hemm interess fih, għall-fondi kollha u għaż-żoni kemm rurali kif ukoll urbani. Dan jikkostitwixxi taħlita ta’ żewġ demokraziji: dik rappreżentattiva u dik parteċipattiva. Kollox ma’ kollox, dan huwa strument li jippermetti lir-rappreżentanti tal-amministrazzjonijiet pubbliċi jikkooperaw fi sħubija mas-soċjetà ċivili organizzata u maċ-ċittadini. |
| --- | --- |

1.6.

Il-KESE jistenna li din l-Opinjoni sservi bħala għajnuna sabiex jitwettqu l-proġetti pilota (finanzjati prinċipalment permezz ta’ self mill-Kummissjoni Ewropea) bil-għan li jiġi vvalutat l-istrument tas-CLLD fiż-żoni fejn attwalment mhuwiex applikat, jiġifieri fil-kuntest periurban, u b’mod partikolari dak urban, biex b’hekk jitwessa’ l-kamp ta’ applikazzjoni potenzjali tiegħu. Il-KESE jaqbel li għall-perjodu 2014-2020 tiġi appoġġjata l-applikazzjoni ta’ dan il-metodu fejn hemm interess fih, għall-fondi kollha u għaż-żoni kemm rurali kif ukoll urbani. Dan jikkostitwixxi taħlita ta’ żewġ demokraziji: dik rappreżentattiva u dik parteċipattiva. Kollox ma’ kollox, dan huwa strument li jippermetti lir-rappreżentanti tal-amministrazzjonijiet pubbliċi jikkooperaw fi sħubija mas-soċjetà ċivili organizzata u maċ-ċittadini.

| 1.7. | Il-KESE iqis li huwa opportun li l-atturi lokali, jiġifieri ċ-ċittadini, l-imsieħba ekonomiċi u soċjali, l-NGOs mingħajr skop ta’ qligħ u l-kunsilli lokali, ikunu jistgħu jipparteċipaw, pereżempju fl-istrateġija ta’ żvilupp lokali fil-post fejn jgħixu bl-użu tal-metodu tas-CLLD. Bl-istess mod huwa importanti, abbażi tal-esperjenzi miksuba fiż-żoni rurali permezz tal-approċċ LEADER, li jingħata kontenut lis-CLLD b’tali mod li l-bliet u ċ-ċittadini jkollhom idea ta’ x’tip ta’ miżuri jistgħu jiġu proposti fil-qasam tas-CLLD fil-bliet li qed jużawh. |
| --- | --- |

1.7.

Il-KESE iqis li huwa opportun li l-atturi lokali, jiġifieri ċ-ċittadini, l-imsieħba ekonomiċi u soċjali, l-NGOs mingħajr skop ta’ qligħ u l-kunsilli lokali, ikunu jistgħu jipparteċipaw, pereżempju fl-istrateġija ta’ żvilupp lokali fil-post fejn jgħixu bl-użu tal-metodu tas-CLLD. Bl-istess mod huwa importanti, abbażi tal-esperjenzi miksuba fiż-żoni rurali permezz tal-approċċ LEADER, li jingħata kontenut lis-CLLD b’tali mod li l-bliet u ċ-ċittadini jkollhom idea ta’ x’tip ta’ miżuri jistgħu jiġu proposti fil-qasam tas-CLLD fil-bliet li qed jużawh.

| 1.8. | Il-KESE jinsab diżappuntat li l-awtoritajiet pubbliċi ta’ spiss ma jkunux entużjasti dwar il-metodu tas-CLLD, minkejja l-effiċjenza tiegħu. Huwa neċessarju li tiġi kkunsidrata strateġija sabiex tgħarraf lill-atturi kollha f’aktar dettall u biex tiffoka b’mod aktar preċiż fuq l-awtoritajiet pubbliċi sabiex tippromovi l-użu ta’ din l-opportunità għall-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-istrateġiji tal-iżvilupp lokali. Il-kwistjoni tas-sjieda tar-riżultati fi gruppi simili hija fundamentali għall-istabilità tal-istrateġiji ta’ żvilupp fit-tul u biex jintlaħqu l-għanijiet tal-Istrateġija Ewropa 2020. Sabiex dan l-istrument ikun ta’ suċċess, huwa indispensabbli li jgawdi minn appoġġ pubbliku fil-livelli kollha (Ewropew, nazzjonali, reġjonali u lokali). |
| --- | --- |

1.8.

Il-KESE jinsab diżappuntat li l-awtoritajiet pubbliċi ta’ spiss ma jkunux entużjasti dwar il-metodu tas-CLLD, minkejja l-effiċjenza tiegħu. Huwa neċessarju li tiġi kkunsidrata strateġija sabiex tgħarraf lill-atturi kollha f’aktar dettall u biex tiffoka b’mod aktar preċiż fuq l-awtoritajiet pubbliċi sabiex tippromovi l-użu ta’ din l-opportunità għall-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-istrateġiji tal-iżvilupp lokali. Il-kwistjoni tas-sjieda tar-riżultati fi gruppi simili hija fundamentali għall-istabilità tal-istrateġiji ta’ żvilupp fit-tul u biex jintlaħqu l-għanijiet tal-Istrateġija Ewropa 2020. Sabiex dan l-istrument ikun ta’ suċċess, huwa indispensabbli li jgawdi minn appoġġ pubbliku fil-livelli kollha (Ewropew, nazzjonali, reġjonali u lokali).

| 1.9. | Il-KESE jindika li l-imsieħba soċjali u ekonomiċi kif ukoll is-soċjetà ċivili organizzata għandhom jiġu involuti aktar fis-CLLD, bil-kundizzjoni li jsaħħu l-kapaċitajiet tagħhom sabiex jaqdu dan ir-rwol. Il-parteċipazzjoni diretta ta’ dawn l-imsieħba kollha fis-sħubija mal-amministrazzjoni pubblika hija l-pedament ta’ rappreżentanza ġenwina tal-interessi u tal-ħtiġijiet taċ-ċittadini. |
| --- | --- |

1.9.

Il-KESE jindika li l-imsieħba soċjali u ekonomiċi kif ukoll is-soċjetà ċivili organizzata għandhom jiġu involuti aktar fis-CLLD, bil-kundizzjoni li jsaħħu l-kapaċitajiet tagħhom sabiex jaqdu dan ir-rwol. Il-parteċipazzjoni diretta ta’ dawn l-imsieħba kollha fis-sħubija mal-amministrazzjoni pubblika hija l-pedament ta’ rappreżentanza ġenwina tal-interessi u tal-ħtiġijiet taċ-ċittadini.

| 1.10. | Il-KESE jemmen li l-iżvilupp lokali mmexxi mill-komunità huwa innovazzjoni fil-qasam tal-politika reġjonali u mhux magħruf biżżejjed la fil-livell lokali u lanqas fil-livell ta’ ċerti Stati Membri jew terġa’ u tgħid fi ħdan il-pjattaformi li jiġbru fihom dawk l-atturi li potenzjalment jużaw dan l-approċċ. Sabiex jiġi applikat dan l-istrument ġdid ta’ CLLD fil-qafas tal-politiki Ewropej għandu jiġi analizzat fid-dettall, f’forma ta’ valutazzjoni, il-mod li bih l-Istat Membru kkonċernat jkun issieħeb, u jiġu mehmuża rakkomandazzjonijiet għal implimentazzjoni effettiva. B’hekk, ser ikollna wkoll studju li jesponi mhux biss eżempji ta’ prattika tajba, iżda li jiddeskrivi wkoll il-fallimenti li wieħed għandu jevita fil-futur. Il-KESE jixtieq jipparteċipa fit-tfassil ta’ studju bħal dan, flimkien mas-servizzi rilevanti tal-Kummissjoni Ewropea, il-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kumitat tar-Reġjuni. Dan għandu jservi ta’ bażi sabiex jinħoloq intergrupp dwar is-CLLD, li għandu jservi ta’ pjattaforma interistituzzjonali. |
| --- | --- |

1.10.

Il-KESE jemmen li l-iżvilupp lokali mmexxi mill-komunità huwa innovazzjoni fil-qasam tal-politika reġjonali u mhux magħruf biżżejjed la fil-livell lokali u lanqas fil-livell ta’ ċerti Stati Membri jew terġa’ u tgħid fi ħdan il-pjattaformi li jiġbru fihom dawk l-atturi li potenzjalment jużaw dan l-approċċ. Sabiex jiġi applikat dan l-istrument ġdid ta’ CLLD fil-qafas tal-politiki Ewropej għandu jiġi analizzat fid-dettall, f’forma ta’ valutazzjoni, il-mod li bih l-Istat Membru kkonċernat jkun issieħeb, u jiġu mehmuża rakkomandazzjonijiet għal implimentazzjoni effettiva. B’hekk, ser ikollna wkoll studju li jesponi mhux biss eżempji ta’ prattika tajba, iżda li jiddeskrivi wkoll il-fallimenti li wieħed għandu jevita fil-futur. Il-KESE jixtieq jipparteċipa fit-tfassil ta’ studju bħal dan, flimkien mas-servizzi rilevanti tal-Kummissjoni Ewropea, il-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kumitat tar-Reġjuni. Dan għandu jservi ta’ bażi sabiex jinħoloq intergrupp dwar is-CLLD, li għandu jservi ta’ pjattaforma interistituzzjonali.

| 1.11. | Fil-qasam tas-CLLD, il-KESE huwa favur:






  (a) | il-finanzjamenti permezz ta’ diversi fondi – il-monitoraġġ u t-tisħiħ tal-metodu tas-CLLD fil-qafas ta’ finanzjament permezz ta’ diversi fondi li jiġi applikat b’mod trasversali fl-Ewropa u fi ħdan il-programmi tal-UE, u l-isforz biex kemm jista’ jkun malajr jitnieda l-perjodu ta’ programmazzjoni li jmiss; |
| --- | --- | --- |

1.11.

Fil-qasam tas-CLLD, il-KESE huwa favur:

(a)

il-finanzjamenti permezz ta’ diversi fondi – il-monitoraġġ u t-tisħiħ tal-metodu tas-CLLD fil-qafas ta’ finanzjament permezz ta’ diversi fondi li jiġi applikat b’mod trasversali fl-Ewropa u fi ħdan il-programmi tal-UE, u l-isforz biex kemm jista’ jkun malajr jitnieda l-perjodu ta’ programmazzjoni li jmiss;

| (b) | l-unifikazzjoni tal-prattiki u l-approċċi – il-promozzjoni fi ħdan l-UE ta’ livell għoli ta’ kwalità tas-CLLD, l-istandardizzazzjoni tal-attivitajiet tal-gruppi ta’ azzjoni lokali (2) u l-iskambju reċiproku tal-aħjar prattiki; l-għoti ta’ appoġġ sabiex jimtlew l-ispazji vojta fuq il-mappa bil-għan li l-approċċ LEADER ikun jista’ jiġi estiż ġeografikament u tematikament, li huwa meħtieġ jekk l-approċċ LEADER/tas-CLLD għandu jopera b’suċċess fil-programmi differenti tal-UE; |
| --- | --- |

(b)

l-unifikazzjoni tal-prattiki u l-approċċi – il-promozzjoni fi ħdan l-UE ta’ livell għoli ta’ kwalità tas-CLLD, l-istandardizzazzjoni tal-attivitajiet tal-gruppi ta’ azzjoni lokali (2) u l-iskambju reċiproku tal-aħjar prattiki; l-għoti ta’ appoġġ sabiex jimtlew l-ispazji vojta fuq il-mappa bil-għan li l-approċċ LEADER ikun jista’ jiġi estiż ġeografikament u tematikament, li huwa meħtieġ jekk l-approċċ LEADER/tas-CLLD għandu jopera b’suċċess fil-programmi differenti tal-UE;

| (c) | il-ħolqien ta’ netwerks u l-kooperazzjoni – kundizzjoni essenzjali biex il-metodu tas-CLLD jaħdem sew; dan ifisser l-implimentazzjoni ta’ proġetti ta’ kooperazzjoni fin-netwerks eżistenti u l-ħolqien ta’ netwerks fil-livell reġjonali, nazzjonali u Ewropew u l-ħtieġa biex l-infiq marbut mat-twaqqif u l-funzjonament tan-netwerks ikun eliġibbli (il-kontribuzzjonijiet tal-membri); |
| --- | --- |

(c)

il-ħolqien ta’ netwerks u l-kooperazzjoni – kundizzjoni essenzjali biex il-metodu tas-CLLD jaħdem sew; dan ifisser l-implimentazzjoni ta’ proġetti ta’ kooperazzjoni fin-netwerks eżistenti u l-ħolqien ta’ netwerks fil-livell reġjonali, nazzjonali u Ewropew u l-ħtieġa biex l-infiq marbut mat-twaqqif u l-funzjonament tan-netwerks ikun eliġibbli (il-kontribuzzjonijiet tal-membri);

| (d) | l-estensjoni tal-approċċ – jiġi appoġġjat l-użu tal-metodu tas-CLLD lil hinn mill-UE, pereżempju fin-negozjati ta’ qabel l-adeżjoni u l-politika tal-iżvilupp; |
| --- | --- |

(d)

l-estensjoni tal-approċċ – jiġi appoġġjat l-użu tal-metodu tas-CLLD lil hinn mill-UE, pereżempju fin-negozjati ta’ qabel l-adeżjoni u l-politika tal-iżvilupp;

| (e) | is-semplifikazjoni tal-proċess – jiġi żgurat li dawn l-entitajiet żgħar fil-livell lokali ma jitgħabbewx b’burokrazija eċċessiva, u kull fejn huwa possibbli, l-obbligu ta’ rappurtar jitnaqqas għall-aktar livell baxx possibbli mingħajr ma dan jitlef mill-kredibbiltà tiegħu. L-awtoritajiet kompetenti m’għandhomx jingħataw il-possibbiltà li jibdlu r-regoli meta l-Fondi ESI jkunu qed jiġu implimentati. B’mod immedjat u kullimkien għandhom jitnedew programmi li jipprovdu informazzjoni u seminars li jawtorizzaw l-iskambji ta’ esperjenzi pożittivi u li jappoġġjaw lill-partijiet interessati lokali pubbliċi u privati; |
| --- | --- |

(e)

is-semplifikazjoni tal-proċess – jiġi żgurat li dawn l-entitajiet żgħar fil-livell lokali ma jitgħabbewx b’burokrazija eċċessiva, u kull fejn huwa possibbli, l-obbligu ta’ rappurtar jitnaqqas għall-aktar livell baxx possibbli mingħajr ma dan jitlef mill-kredibbiltà tiegħu. L-awtoritajiet kompetenti m’għandhomx jingħataw il-possibbiltà li jibdlu r-regoli meta l-Fondi ESI jkunu qed jiġu implimentati. B’mod immedjat u kullimkien għandhom jitnedew programmi li jipprovdu informazzjoni u seminars li jawtorizzaw l-iskambji ta’ esperjenzi pożittivi u li jappoġġjaw lill-partijiet interessati lokali pubbliċi u privati;

| (f) | it-tisħiħ tal-kapaċitajiet tal-imsieħba soċjali u ekonomiċi, kif ukoll tal-partijiet interessati tas-soċjetà ċivili, b’tali mod li l-akbar numru possibbli ta’ imsieħba jistgħu jipproponu approċċ attiv relatat mas-CLDD, qabel ma jiskadi l-perjodu previst għal dan il-għan (jiġifieri qabel il-31 ta’ Diċembru 2017). |
| --- | --- |

(f)

it-tisħiħ tal-kapaċitajiet tal-imsieħba soċjali u ekonomiċi, kif ukoll tal-partijiet interessati tas-soċjetà ċivili, b’tali mod li l-akbar numru possibbli ta’ imsieħba jistgħu jipproponu approċċ attiv relatat mas-CLDD, qabel ma jiskadi l-perjodu previst għal dan il-għan (jiġifieri qabel il-31 ta’ Diċembru 2017).

| 1.12. | Il-metodu tas-CLLD huwa applikabbli bis-sħiħ mhux biss għar-riżorsi tal-Fondi ESI, iżda wkoll sabiex jiġu distribwiti riżorsi finanzjarji proprji wkoll (mil-livelli lokali, reġjonali, u nazzjonali). Huwa għalhekk importanti li l-istrateġiji ta’ żvilupp, il-proġetti speċifiċi u l-mezzi għall-implimentazzjoni tagħhom ma jkunux ibbażati fuq l-allokazzjonijiet proposti mill-UE, iżda jitfasslu b’mod li jirriflettu l-ħtiġijiet reali f’termini ta’ tibdil fil-kwalità tal-ħajja tal-komunitajiet lokali. |
| --- | --- |

1.12.

Il-metodu tas-CLLD huwa applikabbli bis-sħiħ mhux biss għar-riżorsi tal-Fondi ESI, iżda wkoll sabiex jiġu distribwiti riżorsi finanzjarji proprji wkoll (mil-livelli lokali, reġjonali, u nazzjonali). Huwa għalhekk importanti li l-istrateġiji ta’ żvilupp, il-proġetti speċifiċi u l-mezzi għall-implimentazzjoni tagħhom ma jkunux ibbażati fuq l-allokazzjonijiet proposti mill-UE, iżda jitfasslu b’mod li jirriflettu l-ħtiġijiet reali f’termini ta’ tibdil fil-kwalità tal-ħajja tal-komunitajiet lokali.

| 1.13. | Il-KESE jemmen li huwa essenzjali li jiġu rispettati b’mod strett il-prinċipji bażiċi tal-metodu tas-CLLD. Sħubija bilanċjata li fiha jipparteċipaw il-komunitajiet lokali għandha tkun prerekwiżit sabiex jinkisbu s-sussidji. Sabiex l-iżvilupp lokali jkun effiċjenti, huwa indispensabbli li ma jiġux tollerati approċċi purament formali li, bil-għan li jiksbu s-sussidji, jiddikjaraw li qegħdin jieħdu approċċ ta’ sħubija li fil-fatt ma jkunx minnu. Għandu jkun hemm sistema effettiva ta’ kontroll u ta’ sorveljanza kontra l-abbuż tal-prinċipju tas-CLLD. |
| --- | --- |

1.13.

Il-KESE jemmen li huwa essenzjali li jiġu rispettati b’mod strett il-prinċipji bażiċi tal-metodu tas-CLLD. Sħubija bilanċjata li fiha jipparteċipaw il-komunitajiet lokali għandha tkun prerekwiżit sabiex jinkisbu s-sussidji. Sabiex l-iżvilupp lokali jkun effiċjenti, huwa indispensabbli li ma jiġux tollerati approċċi purament formali li, bil-għan li jiksbu s-sussidji, jiddikjaraw li qegħdin jieħdu approċċ ta’ sħubija li fil-fatt ma jkunx minnu. Għandu jkun hemm sistema effettiva ta’ kontroll u ta’ sorveljanza kontra l-abbuż tal-prinċipju tas-CLLD.

| 1.14. | Il-KESE jinnota li dan l-istrument joffri elementi li mhumiex negliġibbli, u mhux biss fi żmien ta’ kriżi ekonomika: it-trasparenza tal-flussi finanzjarji tal-baġit pubbliku, livell ogħla ta’ fiduċja bejn l-awtoritajiet pubbliċi u l-abitanti, u l-effikaċja tar-riżorsi li ġew investiti. In-NU, l-OECD, il-Bank Dinji u istituzzjonijiet oħra qed jargumentaw ukoll favur approċċi ta’ sħubija bħal dawn. Dan huwa approċċ usa’ li jappoġġja l-użu ta’ metodi tas-CLLD barra mill-Ewropa, pereżempju fil-kuntest tan-negozjati ta’ qabel l-adeżjoni, fir-rigward tal-politika tal-iżvilupp u l-isforzi għall-kisba tal-miri tal-iżvilupp sostenibbli tan-Nazzjonijiet Uniti għall-2015 u biex jintlaħqu l-impenji dwar it-tibdil fil-klima. |
| --- | --- |

1.14.

Il-KESE jinnota li dan l-istrument joffri elementi li mhumiex negliġibbli, u mhux biss fi żmien ta’ kriżi ekonomika: it-trasparenza tal-flussi finanzjarji tal-baġit pubbliku, livell ogħla ta’ fiduċja bejn l-awtoritajiet pubbliċi u l-abitanti, u l-effikaċja tar-riżorsi li ġew investiti. In-NU, l-OECD, il-Bank Dinji u istituzzjonijiet oħra qed jargumentaw ukoll favur approċċi ta’ sħubija bħal dawn. Dan huwa approċċ usa’ li jappoġġja l-użu ta’ metodi tas-CLLD barra mill-Ewropa, pereżempju fil-kuntest tan-negozjati ta’ qabel l-adeżjoni, fir-rigward tal-politika tal-iżvilupp u l-isforzi għall-kisba tal-miri tal-iżvilupp sostenibbli tan-Nazzjonijiet Uniti għall-2015 u biex jintlaħqu l-impenji dwar it-tibdil fil-klima.

| 1.15. | Il-KESE huwa konxju tal-isfidi potenzjali għall-perjodu li jmiss f’termini ta’ CLLD fir-rigward tas-semplifikazzjoni u t-tnaqqas tal-burokrazija. Dawn huma li:






  (a) | jiġi appoġġjat il-ħolqien ta’ sistemi (jew pjattaformi) alternattivi u indipendenti ta’ arbitraġġ u/jew ta’ konċiljazzjoni magħmula minn esperti biex jgħinu jsolvu kemm jista’ jkun malajr u b’mod sempliċi l-problemi amministrattivi u finanzjarji li jiġu minn konflitti potenzjali bejn il-kumitati ta’ ġestjoni tal-programmi operazzjonali u l-ġestjoni ta’ proġett ta’ sħubijiet individwali differenti (abbażi tal-mudell ta’ awdituri finanzjarji, iżda f’qasam li mhuwiex esklużivament dak tal-finanzi); |
| --- | --- | --- |

1.15.

Il-KESE huwa konxju tal-isfidi potenzjali għall-perjodu li jmiss f’termini ta’ CLLD fir-rigward tas-semplifikazzjoni u t-tnaqqas tal-burokrazija. Dawn huma li:

(a)

jiġi appoġġjat il-ħolqien ta’ sistemi (jew pjattaformi) alternattivi u indipendenti ta’ arbitraġġ u/jew ta’ konċiljazzjoni magħmula minn esperti biex jgħinu jsolvu kemm jista’ jkun malajr u b’mod sempliċi l-problemi amministrattivi u finanzjarji li jiġu minn konflitti potenzjali bejn il-kumitati ta’ ġestjoni tal-programmi operazzjonali u l-ġestjoni ta’ proġett ta’ sħubijiet individwali differenti (abbażi tal-mudell ta’ awdituri finanzjarji, iżda f’qasam li mhuwiex esklużivament dak tal-finanzi);

| (b) | jiġi implimentat fil-prattika l-prinċipju li skontu l-korpi li jimplimentaw (inklużi l-kontrolli tar-rapporti ta’ segwitu) jittrattaw a) il-kisbiet konkreti, ir-riżultati, il-benefiċċji u l-konsegwenzi tal-proġetti, b) il-ġustifikazzjoni tal-ispejjeż, u c) ir-rispett tal-iskadenzi, u li dawn ma jinħlewx fuq id-dettalji li wieħed jiltaqa’ magħhom fit-triq lejn dawn ir-riżultati; |
| --- | --- |

(b)

jiġi implimentat fil-prattika l-prinċipju li skontu l-korpi li jimplimentaw (inklużi l-kontrolli tar-rapporti ta’ segwitu) jittrattaw a) il-kisbiet konkreti, ir-riżultati, il-benefiċċji u l-konsegwenzi tal-proġetti, b) il-ġustifikazzjoni tal-ispejjeż, u c) ir-rispett tal-iskadenzi, u li dawn ma jinħlewx fuq id-dettalji li wieħed jiltaqa’ magħhom fit-triq lejn dawn ir-riżultati;

| (c) | jiġu ppubblikati wkoll fit-territorju kkonċernat is-sejħiet għal “Proġetti Integrati” ppreżentati minn diversi kandidati (bħall-inizjattiva EQUAL); |
| --- | --- |

(c)

jiġu ppubblikati wkoll fit-territorju kkonċernat is-sejħiet għal “Proġetti Integrati” ppreżentati minn diversi kandidati (bħall-inizjattiva EQUAL);

| (d) | fil-qasam finanzjarju, għandha tinbidel id-definizzjoni tal-irregolaritajiet applikata s’issa, kif ukoll l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ ksur tad-dixxiplina baġitarja, inkluż:






  — | ma ssirx interpretazzjoni dixxiplina sproporzjonata f’każijiet li mhumiex importanti ħafna u li jammontaw għal “ftit euro”: ma jiġux investigati jew meqjusa bħala irregolaritajiet każijiet fejn jiġu neqsin jew imdaħħlin b’mod żbaljat ammonti taħt, pereżempju, l-EUR 10 (jew l-EUR 40); |
| --- | --- | --- |

(d)

fil-qasam finanzjarju, għandha tinbidel id-definizzjoni tal-irregolaritajiet applikata s’issa, kif ukoll l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ ksur tad-dixxiplina baġitarja, inkluż:

—

ma ssirx interpretazzjoni dixxiplina sproporzjonata f’każijiet li mhumiex importanti ħafna u li jammontaw għal “ftit euro”: ma jiġux investigati jew meqjusa bħala irregolaritajiet każijiet fejn jiġu neqsin jew imdaħħlin b’mod żbaljat ammonti taħt, pereżempju, l-EUR 10 (jew l-EUR 40);

| — | fl-istess ħin, jekk ikun jidher li d-danni huma inqas mill-ispejjeż relatati mar-rimedju (għall-benefiċjarju jew ir-regolatur), dawn m’għandhomx jiġi ttrattat, ħlief biex jiġu reġistrati u akkumulati ma’ danni oħra ta’ ammonti żgħar. |
| --- | --- |

—

fl-istess ħin, jekk ikun jidher li d-danni huma inqas mill-ispejjeż relatati mar-rimedju (għall-benefiċjarju jew ir-regolatur), dawn m’għandhomx jiġi ttrattat, ħlief biex jiġu reġistrati u akkumulati ma’ danni oħra ta’ ammonti żgħar.

| 1.16. | Il-KESE jirrakkomanda li tintuża terminoloġija differenti sabiex issir distinzjoni bejn id-diversi tipi ta’ applikazzjoni tal-programm tas-CLLD, bħalma huwa l-każ għall-gruppi rurali ta’ azzjoni lokali u l-gruppi ta’ azzjoni lokali tas-sajd. Għall-gruppi urbani ta’ azzjoni lokali pereżempju, nistgħu nużaw it-titlu “sħubija urbana”, u s-CLLD fiż-żona urbana jista’ jissejjaħ CLLD-U. B’dan il-mod ikun aktar ċar liema tip ta’ żona huwa involut u jkun aktar faċli li ssir distinzjoni bejn il-flussi ta’ finanzjament u d-destinazzjoni tagħhom. Fl-istess ħin, nirrakkomandaw, abbażi tal-mudell ta’ suċċess tal-programm LEADER, li jiġi kkunsidrat isem ġdid u akronimu attraenti għall-iżvilupp lokali mmexxi mill-komunità, li jkun aktar faċilment aċċettat mill-atturi kollha. L-isem huwa parti integrali mill-kampanja ta’ promozzjoni u l-espressjoni tas-CLLD, bħala t-titlu tal-metodu, tista’ titniżżel bħala “nota f’qiegħ il-paġna”. |
| --- | --- |

1.16.

Il-KESE jirrakkomanda li tintuża terminoloġija differenti sabiex issir distinzjoni bejn id-diversi tipi ta’ applikazzjoni tal-programm tas-CLLD, bħalma huwa l-każ għall-gruppi rurali ta’ azzjoni lokali u l-gruppi ta’ azzjoni lokali tas-sajd. Għall-gruppi urbani ta’ azzjoni lokali pereżempju, nistgħu nużaw it-titlu “sħubija urbana”, u s-CLLD fiż-żona urbana jista’ jissejjaħ CLLD-U. B’dan il-mod ikun aktar ċar liema tip ta’ żona huwa involut u jkun aktar faċli li ssir distinzjoni bejn il-flussi ta’ finanzjament u d-destinazzjoni tagħhom. Fl-istess ħin, nirrakkomandaw, abbażi tal-mudell ta’ suċċess tal-programm LEADER, li jiġi kkunsidrat isem ġdid u akronimu attraenti għall-iżvilupp lokali mmexxi mill-komunità, li jkun aktar faċilment aċċettat mill-atturi kollha. L-isem huwa parti integrali mill-kampanja ta’ promozzjoni u l-espressjoni tas-CLLD, bħala t-titlu tal-metodu, tista’ titniżżel bħala “nota f’qiegħ il-paġna”.

2.   Introduzzjoni għall-kwistjoni: l-għodda tas-CLLD u l-ħolqien tiegħu (programm LEADER) – storja, konsegwenzi u perspettivi tal-istituzzjonijiet Ewropej

| 2.1. | Il-prinċipji bażiċi tal-approċċ LEADER – il-valur miżjud u l-applikazzjoni tagħhom fil-kuntest tal-metodu tas-CLLD: |
| --- | --- |

2.1.

Il-prinċipji bażiċi tal-approċċ LEADER – il-valur miżjud u l-applikazzjoni tagħhom fil-kuntest tal-metodu tas-CLLD:

2.1.1.   Approċċ territorjali

Sabiex jiġi żviluppat b’mod sostenibbli territorju definit ta’ daqs żgħir, il-programm jieħu vantaġġ mill-potenzjal reali ta’ dan. Huwa jikkunsidra l-vantaġġi u l-iżvantaġġi tiegħu u l-istrateġija ta’ żvilupp imħejjija tissodisfa l-bżonnijiet reali tiegħu. Il-konfini ta’ dan it-territorju mhumiex definiti biss mill-fruntieri amministrattivi u huma flessibbli.

2.1.2.   Approċċ minn isfel għal fuq

Tul it-teħid ta’ deċiżjoni u d-definizzjoni tal-prijoritajiet ta’ strateġija ta’ żvilupp, aħna nagħtu importanza kbira lill-involviment tal-amministrazzjoni tat-territorju u l-abitanti tiegħu. L-enfasi mqiegħda fuq l-aktar skala baxxa hija l-aktar punt importanti mis-seba’ punti tal-programm. Madankollu, dan ma jippruvax jeskludi b’hekk il-livell nazzjonali ogħla, iżda pjuttost jipprova jippromovi l-iskambji bejn iż-żewġ livelli.

2.1.3.   Il-gruppi ta’ azzjoni lokali

L-appoġġ għat-twaqqif ta’ gruppi lokali huwa parti importanti tal-programm. Il-gruppi lokali għandhom iġibu flimkien l-imsieħba mis-settur pubbliku, dak privat u dak tal-volontarjat u jwasslu għal djalogu dwar id-direzzjoni tal-iżvilupp tat-territorju.

2.1.4.   Approċċ innovattiv

Il-programm jappoġġja l-innovazzjoni. Huwa jħabrek biex joħloq prodotti, proċessi, organizzazzjonijiet u swieq ġodda. L-għoti tal-akbar flessibbiltà possibbli lill-gruppi lokali jippermetti li tinħoloq l-innovazzjoni

2.1.5.   Approċċ integrat u multisettorjali

L-approċċ tal-programm huwa mistenni jiffoka fuq l-integrazzjoni tas-setturi differenti. Huwa tentattiv biex jiġu koordinati l-oqsma ekonomiċi, soċjali u kulturali kif ukoll il-kwistjonijiet ambjentali u biex dawn jiġu integrati fi proġetti komprensivi.

2.1.6.   In-netwerking

Il-programm jappoġġja l-ħolqien ta’ netwerks biex il-parteċipanti jaqsmu l-esperjenzi tagħhom. Dawn in-netwerks huma ta’ natura kemm istituzzjonali peress li huma ffinanzjati mill-Kummissjoni Ewropea kif ukoll ta’ natura inqas formali peress li huma stabbiliti fil-livell nazzjonali, territorjali u lokali.

2.1.7.   Kooperazzjoni

Madankollu, l-iskambju ta’ esperjenza fin-netwerks ma jikkostitwixxix l-istadju finali tal-kooperazzjoni prevista mill-programm. Il-gruppi lokali jistgħu jikkooperaw direttament fuq proġett tematiku.

2.1.8.   Mobilizzazzjoni fil-livell tal-abitanti

Sabiex titwettaq ħidma ġenwina mar-residenti ta’ territorju kkonċernat, huwa neċessarju mhux biss li jiġu informati iżda wkoll li jinħoloq ambjent miftuħ għall-komunikazzjoni u tissaħħaħ il-fiduċja abbażi tal-prinċipju li l-ideat tagħhom ser jiġu vvalutati u jitqiesu b’mod oġġettiv.

| 2.2. | Il-Kumitat tar-Reġjuni“huwa tal-fehma li s-CLLD huwa strument ewlieni għall-iżvilupp armonjuż taż-żoni urbani u rurali, li jsaħħaħ il-kapaċità li jiġu żviluppati rabtiet maż-żoni periurbani u rurali tal-madwar” (3). |
| --- | --- |

2.2.

Il-Kumitat tar-Reġjuni“huwa tal-fehma li s-CLLD huwa strument ewlieni għall-iżvilupp armonjuż taż-żoni urbani u rurali, li jsaħħaħ il-kapaċità li jiġu żviluppati rabtiet maż-żoni periurbani u rurali tal-madwar” (3).

| 2.3. | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew fassal għadd ta’ opinjonijiet dwar il-kooperazzjoni u l-parteċipazzjoni fi sħubija, inklużi dawk li r-referenzi tagħhom jinsabu fin-nota f’qiegħ il-paġna (4). |
| --- | --- |

2.3.

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew fassal għadd ta’ opinjonijiet dwar il-kooperazzjoni u l-parteċipazzjoni fi sħubija, inklużi dawk li r-referenzi tagħhom jinsabu fin-nota f’qiegħ il-paġna (4).

| 2.4. | Il-Kummissjoni Ewropea ppubblikat dokumenti għall-implimentazzjoni tas-CLLD, ibbażati fuq l-esperjenza tal-metodu LEADER, intitutlati “European Structural and Investment Funds, Guidance for Member States and Programme Authorities, Guidance for Beneficiaries – Guidance on Community-Led Local Development for Local Actors” (5) u “Guidance on Community Led Local Development in European Structural and Investment Funds” (6). |
| --- | --- |

2.4.

Il-Kummissjoni Ewropea ppubblikat dokumenti għall-implimentazzjoni tas-CLLD, ibbażati fuq l-esperjenza tal-metodu LEADER, intitutlati “European Structural and Investment Funds, Guidance for Member States and Programme Authorities, Guidance for Beneficiaries – Guidance on Community-Led Local Development for Local Actors” (5) u “Guidance on Community Led Local Development in European Structural and Investment Funds” (6).

| 2.5. | Hemm bżonn li dawn id-dokumenti jinxterdu b’mod iktar effikaċi f’qafas ta’ strateġija ta’ informazzjoni li tkun ġenwinament proattiva. Hemm bżonn ukoll li jiġi previst forum għal-laqgħat konġunti tal-partijiet interessati tal-iżvilupp lokali mmexxi mill-partijiet interessati lokali u l-esperti, u li joffri l-opportunità li jiġu diskussi u mqabbla l-approċċi fis-seħħ fir-reġjuni differenti tal-UE. Il-KESE jista’ pereżempju jagħmel disponibbli t-tagħmir neċessarju għal dawn l-attivitajiet. |
| --- | --- |

2.5.

Hemm bżonn li dawn id-dokumenti jinxterdu b’mod iktar effikaċi f’qafas ta’ strateġija ta’ informazzjoni li tkun ġenwinament proattiva. Hemm bżonn ukoll li jiġi previst forum għal-laqgħat konġunti tal-partijiet interessati tal-iżvilupp lokali mmexxi mill-partijiet interessati lokali u l-esperti, u li joffri l-opportunità li jiġu diskussi u mqabbla l-approċċi fis-seħħ fir-reġjuni differenti tal-UE. Il-KESE jista’ pereżempju jagħmel disponibbli t-tagħmir neċessarju għal dawn l-attivitajiet.

3.   Il-gruppi ta’ azzjoni lokali f’żoni rurali u l-appoġġ għar-rwol tagħhom għall-perjodu 2014-2020: baġits pubbliċi taħt il-kontroll pubbliku

| 3.1. | Il-grupp ta’ azzjoni lokali huwa l-pedament tal-programm LEADER. Din hija sħubija lokali fejn teżisti rappreżentanza proporzjonali kemm tas-setturi kif ukoll tal-oqsma ta’ azzjoni. Il-grupp ta’ azzjoni lokali għandu natura legali u għandu għad-dispożizzjoni tiegħu proċeduri ta’ ġestjoni u ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet. L-għadd totali tal-gruppi ta’ azzjoni lokali fl-UE appoġġjati mill-programmi tal-iżvilupp rurali u miżuri oħra tat-tip LEADER huwa ta’ 2  402; dan ikopri 77 % taż-żona sħiħa tal-UE (7), li hija bejn wieħed u ieħor 90 % taż-żona rurali, u aktar minn 50 % tal-popolazzjoni tal-UE (8). |
| --- | --- |

3.1.

Il-grupp ta’ azzjoni lokali huwa l-pedament tal-programm LEADER. Din hija sħubija lokali fejn teżisti rappreżentanza proporzjonali kemm tas-setturi kif ukoll tal-oqsma ta’ azzjoni. Il-grupp ta’ azzjoni lokali għandu natura legali u għandu għad-dispożizzjoni tiegħu proċeduri ta’ ġestjoni u ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet. L-għadd totali tal-gruppi ta’ azzjoni lokali fl-UE appoġġjati mill-programmi tal-iżvilupp rurali u miżuri oħra tat-tip LEADER huwa ta’ 2  402; dan ikopri 77 % taż-żona sħiħa tal-UE (7), li hija bejn wieħed u ieħor 90 % taż-żona rurali, u aktar minn 50 % tal-popolazzjoni tal-UE (8).

| 3.2. | L-approċċ LEADER irriżulta tant effikaċi li għandu jiġi estiż kemm jista’ jkun għaż-żoni rurali kollha tal-UE. Jeħtieġ ukoll li tiġi żgurata l-kompatibbiltà tar-regoli għall-kooperazzjoni internazzjonali bejn il-gruppi ta’ azzjoni lokali stabbiliti fl-Istati Membri differenti. |
| --- | --- |

3.2.

L-approċċ LEADER irriżulta tant effikaċi li għandu jiġi estiż kemm jista’ jkun għaż-żoni rurali kollha tal-UE. Jeħtieġ ukoll li tiġi żgurata l-kompatibbiltà tar-regoli għall-kooperazzjoni internazzjonali bejn il-gruppi ta’ azzjoni lokali stabbiliti fl-Istati Membri differenti.

| 3.3. | Fost il-prijoritajiet tal-programm proposti għall-perjodu 2014-2020 insibu wkoll:






  (a) | iż-żgħażagħ f’kuntest rurali – iż-żgħażagħ taċ-ċentri jeħtieġ li jitħajru jmorru lejn iż-żoni rurali, permezz tal-użu adegwat tas-CLLD, żoni rurali aktar attraenti għall-ġenerazzjoni żagħżugħa, l-appoġġ għall-iżvilupp u għall-aċċessibbiltà tat-teknoloġiji tal-informazzjoni u l-promozzjoni tal-edukazzjoni; |
| --- | --- | --- |

3.3.

Fost il-prijoritajiet tal-programm proposti għall-perjodu 2014-2020 insibu wkoll:

(a)

iż-żgħażagħ f’kuntest rurali – iż-żgħażagħ taċ-ċentri jeħtieġ li jitħajru jmorru lejn iż-żoni rurali, permezz tal-użu adegwat tas-CLLD, żoni rurali aktar attraenti għall-ġenerazzjoni żagħżugħa, l-appoġġ għall-iżvilupp u għall-aċċessibbiltà tat-teknoloġiji tal-informazzjoni u l-promozzjoni tal-edukazzjoni;

| (b) | l-ekonomija lokali – jeħtieġ li nappoġġjaw l-ekonomija lokali, l-intrapriżi ż-żgħar mhux agrikoli (pereżempju, it-tiġdid tal-artiġjanat u l-mikrointrapriżi) u l-SMEs; |
| --- | --- |

(b)

l-ekonomija lokali – jeħtieġ li nappoġġjaw l-ekonomija lokali, l-intrapriżi ż-żgħar mhux agrikoli (pereżempju, it-tiġdid tal-artiġjanat u l-mikrointrapriżi) u l-SMEs;

| (c) | l-intraprenditorija soċjali, jiġifieri t-tisħiħ fil-livell lokali f’setturi innovattivi li jħallu effett fuq il-ħolqien tal-impjiegi u l-iżvilupp sostenibbli (bħat-turiżmu, is-sorsi ta’ enerġiji rinnovabbli jew l-attivitajiet kulturali u sportivi). Huwa essenzjali li l-ekonomija soċjali tiġi rikonoxxuta mill-komunità, mill-atturi nazzjonali u Ewropej, u mill-imiseħba ekonomiċi l-oħra bħala fattur ewlieni għall-iżvilupp ekonomiku u soċjali fil-livell lokali. L-istituzzjonijiet Ewropej għandhom jipproponu kampanji biex jenfasizzaw il-kontribut tal-ekonomija soċjali għall-iżvilupp lokali. Barra minn hekk huma għandhom jiddefinixxu l-linji gwida ġenerali sabiex l-intrapriżi soċjali jiġu inklużi fis-sħubijiet għall-iżvilupp lokali. Għalhekk, il-KESE jipproponi l-ħolqien ta’ kooperattivi u intrapriżi soċjali oħra permezz tas-servizzi pubbliċi u privati ta’ konsulenza appoġġjati mill-intraprendituri u l-inkubaturi tan-negozju fil-livell lokali. Il-KESE jappoġġja l-promozzjoni ta’ sħubijiet bejn l-intrapriżi soċjali lokali u l-amministrazzjonijiet lokali u reġjonali biex jipprovdu s-servizzi neċessarji (pereżempju l-inklużjoni soċjali u l-edukazzjoni); |
| --- | --- |

(c)

l-intraprenditorija soċjali, jiġifieri t-tisħiħ fil-livell lokali f’setturi innovattivi li jħallu effett fuq il-ħolqien tal-impjiegi u l-iżvilupp sostenibbli (bħat-turiżmu, is-sorsi ta’ enerġiji rinnovabbli jew l-attivitajiet kulturali u sportivi). Huwa essenzjali li l-ekonomija soċjali tiġi rikonoxxuta mill-komunità, mill-atturi nazzjonali u Ewropej, u mill-imiseħba ekonomiċi l-oħra bħala fattur ewlieni għall-iżvilupp ekonomiku u soċjali fil-livell lokali. L-istituzzjonijiet Ewropej għandhom jipproponu kampanji biex jenfasizzaw il-kontribut tal-ekonomija soċjali għall-iżvilupp lokali. Barra minn hekk huma għandhom jiddefinixxu l-linji gwida ġenerali sabiex l-intrapriżi soċjali jiġu inklużi fis-sħubijiet għall-iżvilupp lokali. Għalhekk, il-KESE jipproponi l-ħolqien ta’ kooperattivi u intrapriżi soċjali oħra permezz tas-servizzi pubbliċi u privati ta’ konsulenza appoġġjati mill-intraprendituri u l-inkubaturi tan-negozju fil-livell lokali. Il-KESE jappoġġja l-promozzjoni ta’ sħubijiet bejn l-intrapriżi soċjali lokali u l-amministrazzjonijiet lokali u reġjonali biex jipprovdu s-servizzi neċessarji (pereżempju l-inklużjoni soċjali u l-edukazzjoni);

| (d) | produzzjoni ta’ ikel tajjeb għas-saħħa u prodotti reġjonali; |
| --- | --- |

(d)

produzzjoni ta’ ikel tajjeb għas-saħħa u prodotti reġjonali;

| (e) | l-iżvilupp ta’ infrastruttura teknika (bħall-impjanti għat-trattament tad-dranaġġ, inkluż it-trattament fuq bażi individwali u permezz tal-pjanti (phyto-purification)); |
| --- | --- |

(e)

l-iżvilupp ta’ infrastruttura teknika (bħall-impjanti għat-trattament tad-dranaġġ, inkluż it-trattament fuq bażi individwali u permezz tal-pjanti (phyto-purification));

| (f) | tranżizzjoni lejn soċjetà sostenibbli b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju. Dan l-aspett jista’ jiġi rifless fl-indikaturi u l-għanijiet stabbiliti mis-CLLD fir-rigward tal-iżvilupp sostenibbli, l-emissjonijiet tal-karbonju, ir-reżiljenza u l-kisba tal-għanijiet tal-UE fil-qasam tal-iżvilupp sostenibbli u t-tibdil fil-klima kif ukoll l-għanijiet tan-NU għall-2015 dwar l-iżvilupp sostenibbli u għall-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima; |
| --- | --- |

(f)

tranżizzjoni lejn soċjetà sostenibbli b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju. Dan l-aspett jista’ jiġi rifless fl-indikaturi u l-għanijiet stabbiliti mis-CLLD fir-rigward tal-iżvilupp sostenibbli, l-emissjonijiet tal-karbonju, ir-reżiljenza u l-kisba tal-għanijiet tal-UE fil-qasam tal-iżvilupp sostenibbli u t-tibdil fil-klima kif ukoll l-għanijiet tan-NU għall-2015 dwar l-iżvilupp sostenibbli u għall-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima;

| (g) | l-użu effiċjenti tan-netwerks eżistenti (pereżempju n-netwerks rurali nazzjonali). |
| --- | --- |

(g)

l-użu effiċjenti tan-netwerks eżistenti (pereżempju n-netwerks rurali nazzjonali).

4.   Iż-żoni periurbani u l-gruppi ta’ azzjoni lokali tas-sajd – sfidi speċifiċi

| 4.1. | Il-postijiet fejn iż-żoni urbani u rurali jinsabu viċin ta’ xulxin joffru potenzjal għall-użu effettiv tas-CLLD. Dan it-tip ta’ strument jippermetti li jkun hemm reazzjoni għall-iżviluppi fiż-żona u li jitqiesu l-interkonnessjonijiet funzjonali tat-territorju. Jeżistu rabtiet b’saħħithom ħafna bejn il-belt u l-kampanja periurbana, li jistħoqqilhom li jkunu s-suġġett ta’ approċċ speċifiku. |
| --- | --- |

4.1.

Il-postijiet fejn iż-żoni urbani u rurali jinsabu viċin ta’ xulxin joffru potenzjal għall-użu effettiv tas-CLLD. Dan it-tip ta’ strument jippermetti li jkun hemm reazzjoni għall-iżviluppi fiż-żona u li jitqiesu l-interkonnessjonijiet funzjonali tat-territorju. Jeżistu rabtiet b’saħħithom ħafna bejn il-belt u l-kampanja periurbana, li jistħoqqilhom li jkunu s-suġġett ta’ approċċ speċifiku.

| 4.2. | Iż-żoni periurbani għandhom il-problemi (l-isfidi) speċifiċi tagħhom, li jistgħu jiġu solvuti permezz tas-CLLD. L-isfidi ewlenin huma l-mobbiltà sostenibbli, il-bini ta’ soċjetà koeżiva fil-livell soċjali u t-twaqqif ta’ prijoritajiet fir-rigward tal-użu tal-artijiet agrikoli. Iż-żoni periurbani huma dawk iż-żoni ġewwa bliet li għandhom aktar minn 25  000 abitant. Jeħtieġ li jissemma hawnhekk il-proġett komuni ta’ riċerka “Rurban” tal-OECD u tal-KE, li kellu l-għan li jidentifika u jivvaluta sħubijiet urbani-rurali formali u informali u l-kontribut tagħhom għall-iżvilupp lokali (9). |
| --- | --- |

4.2.

Iż-żoni periurbani għandhom il-problemi (l-isfidi) speċifiċi tagħhom, li jistgħu jiġu solvuti permezz tas-CLLD. L-isfidi ewlenin huma l-mobbiltà sostenibbli, il-bini ta’ soċjetà koeżiva fil-livell soċjali u t-twaqqif ta’ prijoritajiet fir-rigward tal-użu tal-artijiet agrikoli. Iż-żoni periurbani huma dawk iż-żoni ġewwa bliet li għandhom aktar minn 25  000 abitant. Jeħtieġ li jissemma hawnhekk il-proġett komuni ta’ riċerka “Rurban” tal-OECD u tal-KE, li kellu l-għan li jidentifika u jivvaluta sħubijiet urbani-rurali formali u informali u l-kontribut tagħhom għall-iżvilupp lokali (9).

| 4.3. | L-approċċ tal-iżvilupp lokali ilu jintuża wkoll mill-2007 fil-kuntest tal-Fond Ewropew għas-Sajd għall-appoġġ tal-iżvilupp sostenibbli tal-komunitajiet tas-sajjieda permezz tal-gruppi ta’ azzjoni lokali tas-sajd. |
| --- | --- |

4.3.

L-approċċ tal-iżvilupp lokali ilu jintuża wkoll mill-2007 fil-kuntest tal-Fond Ewropew għas-Sajd għall-appoġġ tal-iżvilupp sostenibbli tal-komunitajiet tas-sajjieda permezz tal-gruppi ta’ azzjoni lokali tas-sajd.

5.   Iż-żoni urbani – ninvolvu lill-popolazzjoni u nassiguraw il-finanzjament tal-iżvilup lokali

| 5.1. | Ma teżistix definizzjoni waħda taż-żoni urbani; aħna nibbażaw fuq ir-regoli u l-użijiet applikati fil-livell nazzjonali u lokali. F’dak li jirrigwarda ż-żoni rurali, il-kriterju huwa d-daqs massimu ta’ belt, fejn il-popolazzjoni għandha tkun mhux aktar minn 25  000 abitant. Bl-istess mod, nistgħu napplikaw dan il-kriterju għaż-żoni urbani (billi jiġi stabbilit limitu minimu ta’ 10  000 abitant u dak massimu ta’ 1 50  000 abitant). L-amministrazzjoni pubblika għandha tipparteċipa permezz ta’ rappreżentanti li għandhom responsabbiltà fiż-żona konċernata li, idealment ikunu ġejjin mill-awtorità muniċipali ċentrali u minn distretti jew diviżjonijiet oħra (pereżempju distretti partikolari, lokalitajiet esklużi soċjalment, żoni urbani bi problema speċifika, eċċ). |
| --- | --- |

5.1.

Ma teżistix definizzjoni waħda taż-żoni urbani; aħna nibbażaw fuq ir-regoli u l-użijiet applikati fil-livell nazzjonali u lokali. F’dak li jirrigwarda ż-żoni rurali, il-kriterju huwa d-daqs massimu ta’ belt, fejn il-popolazzjoni għandha tkun mhux aktar minn 25  000 abitant. Bl-istess mod, nistgħu napplikaw dan il-kriterju għaż-żoni urbani (billi jiġi stabbilit limitu minimu ta’ 10  000 abitant u dak massimu ta’ 1 50  000 abitant). L-amministrazzjoni pubblika għandha tipparteċipa permezz ta’ rappreżentanti li għandhom responsabbiltà fiż-żona konċernata li, idealment ikunu ġejjin mill-awtorità muniċipali ċentrali u minn distretti jew diviżjonijiet oħra (pereżempju distretti partikolari, lokalitajiet esklużi soċjalment, żoni urbani bi problema speċifika, eċċ).

| 5.2. | L-esperjenza konkreta ta’ ċerti bliet, miksuba permezz tal-parteċipazzjoni tagħhom fil-programm operattiv Urbact II, il-Pjattaforma Ewropea tal-Iżvilupp tal-Għarfien (10) (kif ukoll il-Pjattaforma tal-Iżvilupp Urban fil-ġejjieni qrib) tista’ tkun sors ta’ ispirazzjoni (11). Huwa wkoll xieraq li wieħed isemmi l-esperjenza tal-bliet fi tranżizzjoni u l-komunitajiet ta’ permakultura, f’liema qafas eluf ta’ komunitajiet lokali madwar l-UE rnexxielhom jippromovu b’suċċess l-iżvilupp sostenibbli mmexxi mill-komunità. |
| --- | --- |

5.2.

L-esperjenza konkreta ta’ ċerti bliet, miksuba permezz tal-parteċipazzjoni tagħhom fil-programm operattiv Urbact II, il-Pjattaforma Ewropea tal-Iżvilupp tal-Għarfien (10) (kif ukoll il-Pjattaforma tal-Iżvilupp Urban fil-ġejjieni qrib) tista’ tkun sors ta’ ispirazzjoni (11). Huwa wkoll xieraq li wieħed isemmi l-esperjenza tal-bliet fi tranżizzjoni u l-komunitajiet ta’ permakultura, f’liema qafas eluf ta’ komunitajiet lokali madwar l-UE rnexxielhom jippromovu b’suċċess l-iżvilupp sostenibbli mmexxi mill-komunità.

| 5.3. | Għoxrin sena ta’ esperjenza fiż-żoni rurali jfisser ukoll li l-bliet ser ikunu ispirati mill-kampanja, inizjalment, pereżempju, għal perjodu tranżitorju li mbagħad ikun evalwat. Fil-prattika, anke permezz tal-appoġġ tal-esperti u tip ta’ mentoring, dan ser iwassal għal trasferiment b’suċċess ta’ dan l-approċċ. |
| --- | --- |

5.3.

Għoxrin sena ta’ esperjenza fiż-żoni rurali jfisser ukoll li l-bliet ser ikunu ispirati mill-kampanja, inizjalment, pereżempju, għal perjodu tranżitorju li mbagħad ikun evalwat. Fil-prattika, anke permezz tal-appoġġ tal-esperti u tip ta’ mentoring, dan ser iwassal għal trasferiment b’suċċess ta’ dan l-approċċ.

| 5.4. | Fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013 twaqqfu korpi ta’ konsulenza fil-livell tal-bliet fil-forma ta’ gruppi ta’ appoġġ lokali Urbact, li kienu marbuta mal-proċess ta’ tħejjija tal-pjani ta’ azzjoni lokali. Iżda bil-kontra ta’ dak previst mill-approċċ LEADER u s-CLLD, dawn ma kinux ħlief gruppi konsultattivi ta’ esperti pjuttost informali fejn ma kenitx meħtieġa rappreżentanza mis-setturi differenti. Il-kompożizzjoni ta’ dawn il-gruppi kienet determinata mill-orjentazzjoni tematika tal-proġett konċernat. Il-programm operattiv Urbact II ma kienx jappoġġja b’mod finanzjarju l-ħidma tal-gruppi ta’ appoġġ lokali. Sabiex tiżdied l-effikaċja tal-funzjonament tal-prinċipju tas-sħubija fil-kuntest urban ukoll, jeħtieġ li jinħolqu sħubijiet fuq il-bażi tas-CLLD. Dawn is-sħubijiet għandu jkollhom il-mezzi finanzjarji meħtieġa biex ikun żgurat il-funzjonament tagħhom. Dan l-approċċ jista’ jkun applikat ukoll f’żoni urbani jew ż-żoni li jkopru bliet żgħar u ta’ daqs medju flimkien maż-żona funzjonali ta’ madwarhom, bħala ċentri ta’ żvilupp lokali jew sottoreġjonali
   (12). |
| --- | --- |

5.4.

Fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013 twaqqfu korpi ta’ konsulenza fil-livell tal-bliet fil-forma ta’ gruppi ta’ appoġġ lokali Urbact, li kienu marbuta mal-proċess ta’ tħejjija tal-pjani ta’ azzjoni lokali. Iżda bil-kontra ta’ dak previst mill-approċċ LEADER u s-CLLD, dawn ma kinux ħlief gruppi konsultattivi ta’ esperti pjuttost informali fejn ma kenitx meħtieġa rappreżentanza mis-setturi differenti. Il-kompożizzjoni ta’ dawn il-gruppi kienet determinata mill-orjentazzjoni tematika tal-proġett konċernat. Il-programm operattiv Urbact II ma kienx jappoġġja b’mod finanzjarju l-ħidma tal-gruppi ta’ appoġġ lokali. Sabiex tiżdied l-effikaċja tal-funzjonament tal-prinċipju tas-sħubija fil-kuntest urban ukoll, jeħtieġ li jinħolqu sħubijiet fuq il-bażi tas-CLLD. Dawn is-sħubijiet għandu jkollhom il-mezzi finanzjarji meħtieġa biex ikun żgurat il-funzjonament tagħhom. Dan l-approċċ jista’ jkun applikat ukoll f’żoni urbani jew ż-żoni li jkopru bliet żgħar u ta’ daqs medju flimkien maż-żona funzjonali ta’ madwarhom, bħala ċentri ta’ żvilupp lokali jew sottoreġjonali
   (12).

| 5.5. | Minħabba l-problemi indirizzati fil-bliet, l-istrument it-tajjeb għall-finanzjament tal-programmi pilota permezz tas-CLLD jista’ jkun wieħed minn għadd ta’ programmi operattivi. Għaldaqstant nipproponu l-użu ta’ dan l-approċċ u l-istrateġiji li jiġġenera fil-kuntest ta’ programmi pilota għall-finanzjament għaż-żoni urbani (pereżempju fil-qasam tal-ambjent, il-protezzjoni tas-siti u tal-wirt kulturali, eċċ.) (13). |
| --- | --- |

5.5.

Minħabba l-problemi indirizzati fil-bliet, l-istrument it-tajjeb għall-finanzjament tal-programmi pilota permezz tas-CLLD jista’ jkun wieħed minn għadd ta’ programmi operattivi. Għaldaqstant nipproponu l-użu ta’ dan l-approċċ u l-istrateġiji li jiġġenera fil-kuntest ta’ programmi pilota għall-finanzjament għaż-żoni urbani (pereżempju fil-qasam tal-ambjent, il-protezzjoni tas-siti u tal-wirt kulturali, eċċ.) (13).

| 5.6. | Ta’ min jiġbor flimkien l-eżempji tal-aqwa prattika mill-Istati Membri differenti, fil-qasam tal-iżvilupp tal-bliet permezz tal-approċċ tas-sħubija, li jistgħu jiġu inklużi fl-istudju msemmi fil-punt 1.10 hawn fuq. Il-kodiċi ta’ kondotta bit-titlu “Il-prinċipju tas-sħubija fl-implimentazzjoni tal-Fondi tal-Qafas Strateġiku Komuni – elementi għal Kodiċi tal-Kondotta Ewropea dwar is-Sħubija” (14) jista’ jkun ta’ gwida fix-xogħlijiet li jitwettqu fil-kuntest tas-sħubija. |
| --- | --- |

5.6.

Ta’ min jiġbor flimkien l-eżempji tal-aqwa prattika mill-Istati Membri differenti, fil-qasam tal-iżvilupp tal-bliet permezz tal-approċċ tas-sħubija, li jistgħu jiġu inklużi fl-istudju msemmi fil-punt 1.10 hawn fuq. Il-kodiċi ta’ kondotta bit-titlu “Il-prinċipju tas-sħubija fl-implimentazzjoni tal-Fondi tal-Qafas Strateġiku Komuni – elementi għal Kodiċi tal-Kondotta Ewropea dwar is-Sħubija” (14) jista’ jkun ta’ gwida fix-xogħlijiet li jitwettqu fil-kuntest tas-sħubija.

6.   Kif jistal-metodu tas-CLLD jkun applikat iktar spiss u kullimkien?

| 6.1. | Is-CLLD għandu jgħin liċ-ċittadini jiżviluppaw il-muniċipalitajiet u l-bliet tagħhom b’mod sinifikanti u sostenibbli. Permezz tiegħu, iċ-ċittadini jistgħu jieħdu sehem dirett fit-titjib tal-kwalità tal-ħajja fi ħdan il-komunità tagħhom; dan huwa tkabbir inklużiv reali fejn ir-riżultati huma viżibbli fil-livell lokali. Ovvjament, biex jiġi implimentat, jeħtieġ li jiġu allokati riżorsi għall-bini tal-kapaċità sabiex l-imsieħba kollha jkunu kapaċi jaqdu bis-sħiħ ir-rwol tagħhom, ma jibqgħux biss sempliċi osservaturi tal-proċess u jkunu jistgħu jipparteċipaw bis-sħiħ fis-sħubija orrizzontali, fl-ispirtu tal-governanza f’diversi livelli. Jeħtieġ ukoll li jiġu appoġġjati l-assistenza u l-mentoring offruti mill-atturi u l-esperti li għandhom l-aktar esperjenza, jiġifieri t-taħriġ u l-edukazzjoni. Il-proposta attwali għandha fl-istess ħin tanalizza u tispjega l-kawżi tal-effettività u s-suċċess tal-approċċ LEADER u tiġġustifika għaliex huwa xieraq li testendi l-approċċ għall-iżvilupp lokali mmexxi mill-komunità fil-programmi kollha tal-Fondi ESI sabiex titħaddem b’suċċess il-politika ta’ koeżjoni. |
| --- | --- |

6.1.

Is-CLLD għandu jgħin liċ-ċittadini jiżviluppaw il-muniċipalitajiet u l-bliet tagħhom b’mod sinifikanti u sostenibbli. Permezz tiegħu, iċ-ċittadini jistgħu jieħdu sehem dirett fit-titjib tal-kwalità tal-ħajja fi ħdan il-komunità tagħhom; dan huwa tkabbir inklużiv reali fejn ir-riżultati huma viżibbli fil-livell lokali. Ovvjament, biex jiġi implimentat, jeħtieġ li jiġu allokati riżorsi għall-bini tal-kapaċità sabiex l-imsieħba kollha jkunu kapaċi jaqdu bis-sħiħ ir-rwol tagħhom, ma jibqgħux biss sempliċi osservaturi tal-proċess u jkunu jistgħu jipparteċipaw bis-sħiħ fis-sħubija orrizzontali, fl-ispirtu tal-governanza f’diversi livelli. Jeħtieġ ukoll li jiġu appoġġjati l-assistenza u l-mentoring offruti mill-atturi u l-esperti li għandhom l-aktar esperjenza, jiġifieri t-taħriġ u l-edukazzjoni. Il-proposta attwali għandha fl-istess ħin tanalizza u tispjega l-kawżi tal-effettività u s-suċċess tal-approċċ LEADER u tiġġustifika għaliex huwa xieraq li testendi l-approċċ għall-iżvilupp lokali mmexxi mill-komunità fil-programmi kollha tal-Fondi ESI sabiex titħaddem b’suċċess il-politika ta’ koeżjoni.

| 6.2. | Fejn il-metodu għadu ma ġiex adottat, għandha tintuża valutazzjoni ta’ nofs it-term sabiex dan jitnieda fl-ambitu tal-Fondi Ewropej Strutturali u ta’ Investiment għall-perjodu 2014-2020. |
| --- | --- |

6.2.

Fejn il-metodu għadu ma ġiex adottat, għandha tintuża valutazzjoni ta’ nofs it-term sabiex dan jitnieda fl-ambitu tal-Fondi Ewropej Strutturali u ta’ Investiment għall-perjodu 2014-2020.

| 6.3. | F’dan ir-rigward, l-iskambju tal-għarfien speċifiku tal-imsieħba soċjali u ekonomiċi, tar-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili, tal-awtoritajiet lokali u reġjonali u tal-amministrazzjoni tal-Istat huwa aspett essenzjali. Jeħtieġ li bosta partijiet jappoġġjaw dan l-iskambju. |
| --- | --- |

6.3.

F’dan ir-rigward, l-iskambju tal-għarfien speċifiku tal-imsieħba soċjali u ekonomiċi, tar-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili, tal-awtoritajiet lokali u reġjonali u tal-amministrazzjoni tal-Istat huwa aspett essenzjali. Jeħtieġ li bosta partijiet jappoġġjaw dan l-iskambju.

| 6.4. | It-tfassil tal-istrateġiji tas-CLLD jeħtieġ iż-żmien, madankollu, huwa importanti wkoll li f’dak il-perjodu, jkun hemm biżżejjed żmien għall-implimentazzjoni tagħhom, kif ukoll baġit suffiċjenti għall-iffinanzjar tal-miżuri individwali. Żmien twil wisq għall-preparazzjoni li ma jħalli l-ebda impatt fuq it-territorju (taħt il-forma ta’ proġetti mwettqa) kif ukoll finanzjament aċċellerat tal-attivitajiet (minħabba li l-iskadenza għall-użu tkun qed toqrob) jistgħu jwasslu għal sfiduċja f’dan l-istrument. |
| --- | --- |

6.4.

It-tfassil tal-istrateġiji tas-CLLD jeħtieġ iż-żmien, madankollu, huwa importanti wkoll li f’dak il-perjodu, jkun hemm biżżejjed żmien għall-implimentazzjoni tagħhom, kif ukoll baġit suffiċjenti għall-iffinanzjar tal-miżuri individwali. Żmien twil wisq għall-preparazzjoni li ma jħalli l-ebda impatt fuq it-territorju (taħt il-forma ta’ proġetti mwettqa) kif ukoll finanzjament aċċellerat tal-attivitajiet (minħabba li l-iskadenza għall-użu tkun qed toqrob) jistgħu jwasslu għal sfiduċja f’dan l-istrument.

| 6.5. | Il-problemi l-oħra li għandhom jiġu ffaċċjati fid-dawl ta’ użu korrett tas-CLLD huma l-burokrazija u l-ostakli amministrattivi eċċessivi, ir-rimborż tard tal-pagamenti, il-finanzjament minn qabel ta’ proġetti abbażi tar-riżorsi proprji tal-benefiċjarji finali jew self b’interessi li jrid jiġġarrab mill-benefiċjarji. F’dan ir-rigward, huwa possibbli li jiġu previsti mudelli ta’ finanzjament parteċipattiv, finanzjament pubbliku-privat u parteċipazzjoni organizzata tas-settur bankarju, bil-garanzija tal-Istat. |
| --- | --- |

6.5.

Il-problemi l-oħra li għandhom jiġu ffaċċjati fid-dawl ta’ użu korrett tas-CLLD huma l-burokrazija u l-ostakli amministrattivi eċċessivi, ir-rimborż tard tal-pagamenti, il-finanzjament minn qabel ta’ proġetti abbażi tar-riżorsi proprji tal-benefiċjarji finali jew self b’interessi li jrid jiġġarrab mill-benefiċjarji. F’dan ir-rigward, huwa possibbli li jiġu previsti mudelli ta’ finanzjament parteċipattiv, finanzjament pubbliku-privat u parteċipazzjoni organizzata tas-settur bankarju, bil-garanzija tal-Istat.

| 6.6. | Ta’ spiss, l-Istati Membri jmorru aktar ‘il bogħod mir-regolamenti imposti mill-Kummissjoni Ewropea: jintroduċu dispożizzjonijiet li mhumiex mitluba u li jkunu riżultat tal-burokrazija “nazzjonali” tagħhom, li jikkomplikaw ħafna aktar l-użu tas-sussidji u jiskoraġġixxu l-applikanti minħabba l-kumplessità tagħhom u l-konsegwenzi li jistgħu jinqalgħu. Ċerti awtoritajiet nazzjonali jagħmlu sforz ukoll biex inaqqsu għal minimu l-ispejjeż marbutin mal-animazzjoni taż-żona u l-amministrazzjoni tal-gruppi ta’ azzjoni lokali ta’ daqs żgħir; madankollu dawn il-miżuri jistgħu jwasslu għal kriżi fit-tħaddim tas-sistema kollha. |
| --- | --- |

6.6.

Ta’ spiss, l-Istati Membri jmorru aktar ‘il bogħod mir-regolamenti imposti mill-Kummissjoni Ewropea: jintroduċu dispożizzjonijiet li mhumiex mitluba u li jkunu riżultat tal-burokrazija “nazzjonali” tagħhom, li jikkomplikaw ħafna aktar l-użu tas-sussidji u jiskoraġġixxu l-applikanti minħabba l-kumplessità tagħhom u l-konsegwenzi li jistgħu jinqalgħu. Ċerti awtoritajiet nazzjonali jagħmlu sforz ukoll biex inaqqsu għal minimu l-ispejjeż marbutin mal-animazzjoni taż-żona u l-amministrazzjoni tal-gruppi ta’ azzjoni lokali ta’ daqs żgħir; madankollu dawn il-miżuri jistgħu jwasslu għal kriżi fit-tħaddim tas-sistema kollha.

| 6.7. | Il-KESE jappella għat-taħriġ ta’ min iħarreġ: hemm bżonn ikun żgurat it-taħriġ tal-atturi nazzjonali jew reġjonali fil-kuntest tal-assistenza teknika b’konformità mal-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 li jistabbilixxi dispożizzjoniet ġenerali. Bl-istess mod, huwa meħtieġ li jinħolqu l-kundizzjonijiet neċessarji sabiex jitwaqqfu u jintużaw b’mod effiċjenti netwerks fil-livell reġjonali, nazzjonali u internazzjonali, sabiex il-ħidma tan-netwerks tipprovdi valur miżjud sinifikanti. |
| --- | --- |

6.7.

Il-KESE jappella għat-taħriġ ta’ min iħarreġ: hemm bżonn ikun żgurat it-taħriġ tal-atturi nazzjonali jew reġjonali fil-kuntest tal-assistenza teknika b’konformità mal-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 li jistabbilixxi dispożizzjoniet ġenerali. Bl-istess mod, huwa meħtieġ li jinħolqu l-kundizzjonijiet neċessarji sabiex jitwaqqfu u jintużaw b’mod effiċjenti netwerks fil-livell reġjonali, nazzjonali u internazzjonali, sabiex il-ħidma tan-netwerks tipprovdi valur miżjud sinifikanti.

| 6.8. | Ta’ min jiġbor flimkien l-eżempji tal-aqwa prattika mill-Istati Membri differenti li jistgħu jiġu inklużi fl-istudju msemmi fil-punt 1.10 hawn fuq. |
| --- | --- |

6.8.

Ta’ min jiġbor flimkien l-eżempji tal-aqwa prattika mill-Istati Membri differenti li jistgħu jiġu inklużi fl-istudju msemmi fil-punt 1.10 hawn fuq.

Brussell, il-11 ta’ Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni, jiddefinixxi 3 approċċi integrati differenti għall-perjodu 2014-2020. Is-CLLD huwa wieħed minnhom u t-tnejn l-oħra huma l-investiment territorjali integrat u l-pjani konġunti ta’ azzjoni.

1

(2)  Dan ifisser li jiġu mitluba u garantiti kundizzjonijiet ugwali fl-Istati Membri differenti tal-UE għall-funzjonament tal-istrument tas-CLLD, b’konformità mal-prinċipji ta’ dan l-approċċ u skont il-karatteristiċi speċifiċi nazzjonali u reġjonali.

2

(3)  Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar “Żvilupp Lokali Mmexxi mill-Komunità”, ĠU C 17, 19.1.2013, p. 18.

3

(4)  Opinjonijiet tal-KESE: Il-governanza u s-sħubija fil-livelli nazzjonali u reġjonali, u bażi għal proġetti fil-qasam tal-politika reġjonali, ĠU C 77, 31.3.2009, p. 143; L-istrateġiji u l-programmi tal-politika ta’ koeżjoni għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013, ĠU C 228, 22.9.2009, p. 141; Sħubijiet effikaċi fil-politika ta’ koeżjoni, ĠU C 44, 11.2.2011, p. 1; Ir-rwol u l-prijoritajiet tal-politika ta’ koeżjoni fl-Istrateġija UE 2020, ĠU C 248, 25.8.2011, p. 1.; Il-politika reġjonali u t-tkabbir intelliġenti, ĠU C 318, 29.10.2011, p. 82; LEADER bħala għodda għall-iżvilupp lokali, ĠU C 376, 22.12.2011, p. 15.; Dispożizzjonijiet ġenerali applikabbli għall-Fondi Strutturali Ewropej, ĠU C 191, 29.6.2012, p. 30.

4

(5)  http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docgener/informat/2014/guidance_clld_local_actors_mt.pdf

5

(6)  http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docgener/informat/2014/guidance_community_local_development.pdf (mhux disponibbli bil-Malti).

6

(7)  In-Netwerk Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (ENRD), informazzjoni grafika dwar LEADER.

7

(8)  Ara: Depoele, van L., “Local development strategies in the EU”, The Case of LEADER in Rural Development, p. 4: http://www.eurolocaldevelopment.org/wp-content/uploads/2013/03/local_development_strategies_in_the_eu-.pdf

8

(9)  http://www.oecd.org//regional/rurbanrural-urbanpartnerships.htm

9

(10)  www.eukn.org

10

(11)  http://www.emi-network.eu/Sharing_knowledge/News_on_EU_policy/Cohesion_Policy_2014_2020_negotiations_about_the_urban_dimension

11

(12)  Assoċjazzjoni tal-bliet Pollakki, Jannar 2014, http://ldnet.eu/CLLD+in+urban+areas

12

(13)  B’mod parallel għall-implimetazzjoni tas-CLLD, jeżisti strument integrat rilevanti, kif ukoll l-investimenti territorjali integrati. L-applikazzjoni simultanja ta’ dawn l-istrumenti twassal għal effetti sinerġiċi.

13

(14)  http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docoffic/working/strategic_framework/swd_2012_106_mt.pdf

14

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/9 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/9

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Strateġija tal-UE għar-Reġjun tal-Alpi”

(Opinjoni esploratorja)

(2015/C 230/02)

| Relatur: | is-Sur Palmieri |
| --- | --- |

Relatur:

is-Sur Palmieri

Fis-27 ta’ Ottubru 2014, il-Kummissjoni Ewropea talbet lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jħejji opinjoni esploratorja dwar

Strateġija tal-UE għar-Reġjun tal-Alpi (EUSALP).

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-18 ta’ Novembru 2014.

Matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu li saret fl-10 u fil-11 ta’ Diċembru 2014 (seduta tal-10 ta’ Diċembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’132 vot favur, l-ebda (0) vot kontra u 3 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) japprezza l-attenzjoni partikolari mogħtija lit-tiswir ta’ strateġija tal-Unjoni Ewropea għar-Reġjun tal-Alpi (EUSALP) maħsuba biex tappoġġja l-koeżjoni u l-kompetittività fid-dawl tal-isfidi li ma jistgħux jiġu solvuti b’mod sodisfaċenti minn Stati Membri waħedhom jew minn reġjuni waħedhom bil-mezzi tas-soltu. |
| --- | --- |

1.1.

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) japprezza l-attenzjoni partikolari mogħtija lit-tiswir ta’ strateġija tal-Unjoni Ewropea għar-Reġjun tal-Alpi (EUSALP) maħsuba biex tappoġġja l-koeżjoni u l-kompetittività fid-dawl tal-isfidi li ma jistgħux jiġu solvuti b’mod sodisfaċenti minn Stati Membri waħedhom jew minn reġjuni waħedhom bil-mezzi tas-soltu.

| 1.2. | Il-KESE jirrimarka kemm id-dinamika tal-iżvilupp tar-Reġjun tal-Alpi hija marbuta mal-katina tal-Alpi, anke meta jiġu kkunsidrati l-elementi li joħolqu l-identità tar-reġjun u jagħmluh rikonoxxibbli. Dan jikkostitwixxi l-ħolqa li jorbot it-territorji kollha involuti fl-istrateġija, mil-lat ekonomiku, soċjali u ambjentali. |
| --- | --- |

1.2.

Il-KESE jirrimarka kemm id-dinamika tal-iżvilupp tar-Reġjun tal-Alpi hija marbuta mal-katina tal-Alpi, anke meta jiġu kkunsidrati l-elementi li joħolqu l-identità tar-reġjun u jagħmluh rikonoxxibbli. Dan jikkostitwixxi l-ħolqa li jorbot it-territorji kollha involuti fl-istrateġija, mil-lat ekonomiku, soċjali u ambjentali.

| 1.3. | Il-KESE jinnota l-impenn politiku qawwi fl-EUSALP tal-Istati kkonċernati u l-livell għoli ta’ għarfien u ta’ parteċipazzjoni fil-livell tal-gvern, kemm nazzjonali kif ukoll reġjonali. Din is-sensibilità hija l-effett ta’ proċess ta’ kooperazzjoni li beda fiż-żona mis-snin sebgħin ‘l hawn. |
| --- | --- |

1.3.

Il-KESE jinnota l-impenn politiku qawwi fl-EUSALP tal-Istati kkonċernati u l-livell għoli ta’ għarfien u ta’ parteċipazzjoni fil-livell tal-gvern, kemm nazzjonali kif ukoll reġjonali. Din is-sensibilità hija l-effett ta’ proċess ta’ kooperazzjoni li beda fiż-żona mis-snin sebgħin ‘l hawn.

| 1.4. | Il-KESE jikkunsidra l-karatteristiċi speċifiċi tar-Reġjun tal-Alpi, bħall-preżenza ta’ sistemi territorjali mill-iżjed kompetittivi fid-dinja, l-iżbilanċji ekonomiċi u soċjali bejn iż-żoni rurali u muntanjużi u ż-żoni urbani u l-bliet, il-wirt naturali u kulturali u l-konċentrazzjoni enormi ta’ flussi ta’ trasport, li huma aspetti li jiddeterminaw u li jikkaratterizzaw iż-żona. |
| --- | --- |

1.4.

Il-KESE jikkunsidra l-karatteristiċi speċifiċi tar-Reġjun tal-Alpi, bħall-preżenza ta’ sistemi territorjali mill-iżjed kompetittivi fid-dinja, l-iżbilanċji ekonomiċi u soċjali bejn iż-żoni rurali u muntanjużi u ż-żoni urbani u l-bliet, il-wirt naturali u kulturali u l-konċentrazzjoni enormi ta’ flussi ta’ trasport, li huma aspetti li jiddeterminaw u li jikkaratterizzaw iż-żona.

| 1.5. | Jekk minn lat il-KESE jaqbel mal-implimentazzjoni ġenerali tal-istrateġija, u jaħseb li l-objettivi, il-pilastri u l-prijoritajiet huma koerenti ma’ dak li huwa ppreżentat fid-dokument ta’ diskussjoni, mil-lat l-ieħor jaħseb li fit-tfassil tal-pjan ta’ azzjoni dawn iridu jiġu integrati u mtejba. |
| --- | --- |

1.5.

Jekk minn lat il-KESE jaqbel mal-implimentazzjoni ġenerali tal-istrateġija, u jaħseb li l-objettivi, il-pilastri u l-prijoritajiet huma koerenti ma’ dak li huwa ppreżentat fid-dokument ta’ diskussjoni, mil-lat l-ieħor jaħseb li fit-tfassil tal-pjan ta’ azzjoni dawn iridu jiġu integrati u mtejba.

| 1.6. | Il-KESE jieħu nota tal-fatt li l-ispazju territorjali li fuqu se topera l-EUSALP huwa karatterizzat minn livelli ta’ żvilupp ekonomiku, sostenibilità ambjentali u koeżjoni soċjali superjuri ħafna mill-medja Ewropea. Minkejja dawn il-karatteristiċi, il-kriżi ekonomika u finanzjara u t-trasformazzjonijiet li ġabet magħha l-globalizzazzjoni fl-ekonomija u fis-swieq joħolqu sfidi importanti u delikati għall-mikroreġjun inkwistjoni. Għal dawn ir-raġunijiet, il-KESE jaħseb li t-tilħiq tal-objettiv ġenerali tal-EUSALP jiggarantixxi li dan ir-reġjun jibqa’ wieħed miż-żoni l-iżjed attraenti fl-Ewropa, li jisfrutta bl-aħjar mod ir-riżorsi tiegħu u juża l-opportunitajiet ta’ żvilupp sostenibbli u l-innovazzjoni (1) u li dan huwa importanti ħafna biex tiġi appoġġjata l-kompetittività ekonomika u l-koeżjoni soċjali tal-Ewropa. |
| --- | --- |

1.6.

Il-KESE jieħu nota tal-fatt li l-ispazju territorjali li fuqu se topera l-EUSALP huwa karatterizzat minn livelli ta’ żvilupp ekonomiku, sostenibilità ambjentali u koeżjoni soċjali superjuri ħafna mill-medja Ewropea. Minkejja dawn il-karatteristiċi, il-kriżi ekonomika u finanzjara u t-trasformazzjonijiet li ġabet magħha l-globalizzazzjoni fl-ekonomija u fis-swieq joħolqu sfidi importanti u delikati għall-mikroreġjun inkwistjoni. Għal dawn ir-raġunijiet, il-KESE jaħseb li t-tilħiq tal-objettiv ġenerali tal-EUSALP jiggarantixxi li dan ir-reġjun jibqa’ wieħed miż-żoni l-iżjed attraenti fl-Ewropa, li jisfrutta bl-aħjar mod ir-riżorsi tiegħu u juża l-opportunitajiet ta’ żvilupp sostenibbli u l-innovazzjoni (1) u li dan huwa importanti ħafna biex tiġi appoġġjata l-kompetittività ekonomika u l-koeżjoni soċjali tal-Ewropa.

| 1.7. | Il-KESE jqis li għandu jissaħħaħ b’mod fundamentali l-approċċ olistiku għall-iżvilupp attwali fl-EUSALP, permezz ta’ definizzjoni ta’ objettivi ġodda u iżjed kwalifikati, kif imsemmi fil-punt 4.4. |
| --- | --- |

1.7.

Il-KESE jqis li għandu jissaħħaħ b’mod fundamentali l-approċċ olistiku għall-iżvilupp attwali fl-EUSALP, permezz ta’ definizzjoni ta’ objettivi ġodda u iżjed kwalifikati, kif imsemmi fil-punt 4.4.

| 1.8. | Il-KESE jittama li fid-definizzjoni tal-pjan ta’ azzjoni tal-EUSALP jiġu rinforzati l-interdipendenza u l-koerenza bejn il-prijoritajiet li jirriferu għall-kompetittività (Pilastru 1) u dawk orjentati lejn is-sostenibbilità (Pilastru 3), u b’hekk jiġi assigurat it-tilħiq tal-objettivi tal-iżvilupp mingħajr madankollu ma jiġu kompromessi l-ħtiġijiet u l-opportunitajiet tal-ġenerazzjonijiet futuri. |
| --- | --- |

1.8.

Il-KESE jittama li fid-definizzjoni tal-pjan ta’ azzjoni tal-EUSALP jiġu rinforzati l-interdipendenza u l-koerenza bejn il-prijoritajiet li jirriferu għall-kompetittività (Pilastru 1) u dawk orjentati lejn is-sostenibbilità (Pilastru 3), u b’hekk jiġi assigurat it-tilħiq tal-objettivi tal-iżvilupp mingħajr madankollu ma jiġu kompromessi l-ħtiġijiet u l-opportunitajiet tal-ġenerazzjonijiet futuri.

| 1.9. | Fir-rigward tal-ewwel pilastru, il-KESE jaħseb li huwa essenzjali li jiġi assigurat tkabbir sostenibbli u jiġu promossi l-impjieg sħiħ, l-innovazzjoni, il-kompetittività u l-koeżjoni tar-Reġjun tal-Alpi permezz ta’ solidarjetà reċiproka bejn żoni muntanjużi u żoni urbani. Fir-rigward tal-prijoritajiet jirriferi għall-punt 5.2. |
| --- | --- |

1.9.

Fir-rigward tal-ewwel pilastru, il-KESE jaħseb li huwa essenzjali li jiġi assigurat tkabbir sostenibbli u jiġu promossi l-impjieg sħiħ, l-innovazzjoni, il-kompetittività u l-koeżjoni tar-Reġjun tal-Alpi permezz ta’ solidarjetà reċiproka bejn żoni muntanjużi u żoni urbani. Fir-rigward tal-prijoritajiet jirriferi għall-punt 5.2.

| 1.10. | Fir-rigward tat-tieni pilastru, il-KESE jisħaq dwar il-promozzjoni ta’ żvilupp territorjali bbażat fuq il-kooperazzjoni bejn sistemi territorjali interni u esterni, fuq l-aċċessibilità tas-servizzi, il-mobilità sostenibbli u fuq il-potenzjar tat-trasport u l-infrastrutturi għall-komunikazzjoni. Fir-rigward tal-prijoritajiet jirriferi għall-punt 5.3. |
| --- | --- |

1.10.

Fir-rigward tat-tieni pilastru, il-KESE jisħaq dwar il-promozzjoni ta’ żvilupp territorjali bbażat fuq il-kooperazzjoni bejn sistemi territorjali interni u esterni, fuq l-aċċessibilità tas-servizzi, il-mobilità sostenibbli u fuq il-potenzjar tat-trasport u l-infrastrutturi għall-komunikazzjoni. Fir-rigward tal-prijoritajiet jirriferi għall-punt 5.3.

| 1.11. | Fir-rigward tat-tielet pilastru, il-KESE jaħseb li huwa fundamentali li jissaħħaħ l-impenn immirat lejn il-ġestjoni sostenibbli u l-protezzjoni tal-ambjent, barra mill-isfruttar tal-kapitali territorjali taż-żona. Fir-rigward tal-prijoritajiet jirriferi għall-punt 5.4. |
| --- | --- |

1.11.

Fir-rigward tat-tielet pilastru, il-KESE jaħseb li huwa fundamentali li jissaħħaħ l-impenn immirat lejn il-ġestjoni sostenibbli u l-protezzjoni tal-ambjent, barra mill-isfruttar tal-kapitali territorjali taż-żona. Fir-rigward tal-prijoritajiet jirriferi għall-punt 5.4.

| 1.12. | Il-KESE jaħseb li mingħajr governanza b’saħħitha u riżorsi finanzjarji speċifiċi sabiex jiġu appoġġjati l-attivitajiet ta’ bini tal-kapaċità, l-EUSALP hija fil-periklu li titlef l-effikaċja u l-istrateġiċità tagħha. Minn dan il-lat, f’konformità mal-konklużjonijiet tal-Kunsill, il-KESE japprova d-definizzjoni ta’ pjan ta’ azzjoni msejjes fuq il-komplementarjetà bejn programmi ta’ finanzjament, il-koordinazzjoni tal-istrumenti istituzzjonali u d-definizzjoni ta’ proġetti ġodda fl-ambitu makroreġjonali (2). |
| --- | --- |

1.12.

Il-KESE jaħseb li mingħajr governanza b’saħħitha u riżorsi finanzjarji speċifiċi sabiex jiġu appoġġjati l-attivitajiet ta’ bini tal-kapaċità, l-EUSALP hija fil-periklu li titlef l-effikaċja u l-istrateġiċità tagħha. Minn dan il-lat, f’konformità mal-konklużjonijiet tal-Kunsill, il-KESE japprova d-definizzjoni ta’ pjan ta’ azzjoni msejjes fuq il-komplementarjetà bejn programmi ta’ finanzjament, il-koordinazzjoni tal-istrumenti istituzzjonali u d-definizzjoni ta’ proġetti ġodda fl-ambitu makroreġjonali (2).

| 1.13. | Il-KESE, filwaqt li jfakkar fil-konklużjonijiet tal-Opinjoni “Governanza tal-istrateġiji makroreġjonali” (3), huwa tal-fehma li d-definizzjoni u l-implimentazzjoni tal-EUSALP jitolbu sistema ta’ governanza speċifika msejsa fuq il-kooperazzjoni u l-koordinazzjoni. F’dan id-dawl, sabiex tiġi assigurata l-effikaċja tal-istrateġija, il-KESE jaħseb li huwa neċessarju li l-EUSALP ikollha governanza f’diversi livelli effettiva (4) li tista’ tagħti valur b’mod konġunt lid-“dimensjoni orizzontali” (parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili) li tintegra u tikkwalifika d-“dimensjoni vertikali” (parteċipazzjoni tar-reġjuni u l-awtoritajiet lokali) fir-rispett sħiħ tal-prinċipju tas-“sussidjarjetà u l-proporzjonalità” (5). |
| --- | --- |

1.13.

Il-KESE, filwaqt li jfakkar fil-konklużjonijiet tal-Opinjoni “Governanza tal-istrateġiji makroreġjonali” (3), huwa tal-fehma li d-definizzjoni u l-implimentazzjoni tal-EUSALP jitolbu sistema ta’ governanza speċifika msejsa fuq il-kooperazzjoni u l-koordinazzjoni. F’dan id-dawl, sabiex tiġi assigurata l-effikaċja tal-istrateġija, il-KESE jaħseb li huwa neċessarju li l-EUSALP ikollha governanza f’diversi livelli effettiva (4) li tista’ tagħti valur b’mod konġunt lid-“dimensjoni orizzontali” (parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili) li tintegra u tikkwalifika d-“dimensjoni vertikali” (parteċipazzjoni tar-reġjuni u l-awtoritajiet lokali) fir-rispett sħiħ tal-prinċipju tas-“sussidjarjetà u l-proporzjonalità” (5).

| 1.14. | Il-KESE jappoġġja l-involviment tas-soċjetà ċivili organizzata fl-attivitajiet ta’ bini tal-kapaċità u jqis bħala pożittiv it-twaqqif ta’ forum permanenti ta’ rappreżentanza u appoġġ tal-partijiet soċjali u ekonomiċi tar-Reġjun tal-Alpi. |
| --- | --- |

1.14.

Il-KESE jappoġġja l-involviment tas-soċjetà ċivili organizzata fl-attivitajiet ta’ bini tal-kapaċità u jqis bħala pożittiv it-twaqqif ta’ forum permanenti ta’ rappreżentanza u appoġġ tal-partijiet soċjali u ekonomiċi tar-Reġjun tal-Alpi.

| 1.15. | Il-KESE jqis li huwa fundamentali li jiġi appoġġjat l-impjieg, b’referenza partikolari għaż-żgħażagħ u dawk li jinsabu qiegħda għal żmien twil, kif ukoll l-interventi mmirati lejn l-appoġġ tal-investimenti soċjali u l-adattament tas-sistemi ta’ protezzjoni soċjali. |
| --- | --- |

1.15.

Il-KESE jqis li huwa fundamentali li jiġi appoġġjat l-impjieg, b’referenza partikolari għaż-żgħażagħ u dawk li jinsabu qiegħda għal żmien twil, kif ukoll l-interventi mmirati lejn l-appoġġ tal-investimenti soċjali u l-adattament tas-sistemi ta’ protezzjoni soċjali.

2.   L-Istrateġija tal-UE għar-Reġjun tal-Alpi: kummenti ġenerali

| 2.1. | L-għan ta’ din l-opinjoni huwa li jiġi evalwat id-dokument ta’ konsultazzjoni pubblika dwar “L-Istrateġija tal-UE għar-Reġjun tal-Alpi” (6), minn hawn ‘il quddiem EUSALP, anke b’referenza għall-opinjonijiet dwar l-istrateġiji makroreġjonali diġà adottati mill-Kumitat. |
| --- | --- |

2.1.

L-għan ta’ din l-opinjoni huwa li jiġi evalwat id-dokument ta’ konsultazzjoni pubblika dwar “L-Istrateġija tal-UE għar-Reġjun tal-Alpi” (6), minn hawn ‘il quddiem EUSALP, anke b’referenza għall-opinjonijiet dwar l-istrateġiji makroreġjonali diġà adottati mill-Kumitat.

| 2.2. | Ir-Reġjun tal-Alpi jinkludi 5 Stati Membri (l-Italja, Franza, l-Awstrija, il-Ġermanja u l-Islovenja) u żewġ pajjiżi terzi (l-Isvizzera u Liechtenstein) u jkopri erja ta’ 4 50  000 km2 li fiha jgħixu 70 miljun ruħ. |
| --- | --- |

2.2.

Ir-Reġjun tal-Alpi jinkludi 5 Stati Membri (l-Italja, Franza, l-Awstrija, il-Ġermanja u l-Islovenja) u żewġ pajjiżi terzi (l-Isvizzera u Liechtenstein) u jkopri erja ta’ 4 50  000 km2 li fiha jgħixu 70 miljun ruħ.

| 2.2.1. | Is-sistemi reġjonali kkonċernati fl-EUSALP huma marbutin mill-qrib mal-muntanji tal-Alpi, li barra milli huma aspett li jidentifika r-reġjun u jagħmlu rikonoxxibbli, jikkostitwixxu ħolqa li tghaqqad dawn it-territorji mil-lat ekonomiku, loġistiku u ambjentali (7). |
| --- | --- |

2.2.1.

Is-sistemi reġjonali kkonċernati fl-EUSALP huma marbutin mill-qrib mal-muntanji tal-Alpi, li barra milli huma aspett li jidentifika r-reġjun u jagħmlu rikonoxxibbli, jikkostitwixxu ħolqa li tghaqqad dawn it-territorji mil-lat ekonomiku, loġistiku u ambjentali (7).

| 2.3. | Fl-ambitu tal-politika makroreġjonali li l-UE ilha tmexxi ‘l quddiem mill-2009 “l hawn, il-pożizzjoni ġeografika tal-EUSALP barra milli għandha valur strateġiku fid-dawl tal-politika ta’ koeżjoni Ewropea, u ta’ kontinwità fir-rigward tal-Istrateġija għall-Baltiku – EUSBR” (8), l-Istrateġija għad-Danubju – EUSDR’ (9) u l-Istrateġija għall-Adrijatiku u l-Baħar Jonju – EUSAIR’ (10), tirrappreżenta element ta’ importanza fundamentali biex jiġi mwettaq il-kunċett tal-makroreġjonalità lejn il-punent tal-Mediterran (11). |
| --- | --- |

2.3.

Fl-ambitu tal-politika makroreġjonali li l-UE ilha tmexxi ‘l quddiem mill-2009 “l hawn, il-pożizzjoni ġeografika tal-EUSALP barra milli għandha valur strateġiku fid-dawl tal-politika ta’ koeżjoni Ewropea, u ta’ kontinwità fir-rigward tal-Istrateġija għall-Baltiku – EUSBR” (8), l-Istrateġija għad-Danubju – EUSDR’ (9) u l-Istrateġija għall-Adrijatiku u l-Baħar Jonju – EUSAIR’ (10), tirrappreżenta element ta’ importanza fundamentali biex jiġi mwettaq il-kunċett tal-makroreġjonalità lejn il-punent tal-Mediterran (11).

| 2.4. | Mis-snin sebgħin ‘l hawn ir-reġjuni taż-żona tal-Alpi, filwaqt li għelbu l-konfini nazzjonali li storikament minn dejjem qasmuhom, żviluppaw kuxjenza komuni fir-rigward tal-ħtieġa li joħolqu kunċett ta’ sistema reġjonali tal-Alpi bħal entità waħda li għandha tiġi mħarsa u mogħtija l-valur tagħha. Għal din ir-raġuni ġiet imnedija sensiela ta’ inizjattivi ta’ kooperazzjoni interreġjonali, transnazzjonali u transkonfinali li kellha bħala objettiv ewlieni l-promozzjoni tal-għarfien reċiproku tal-popli kkonċernati, biex b’hekk jiġu megħluba d-distinzjonijiet lingwistiċi, soċjoekonomiċi u etniċi, u tiġi favorita integrazzjoni akbar fil-livell Ewropew (12). |
| --- | --- |

2.4.

Mis-snin sebgħin ‘l hawn ir-reġjuni taż-żona tal-Alpi, filwaqt li għelbu l-konfini nazzjonali li storikament minn dejjem qasmuhom, żviluppaw kuxjenza komuni fir-rigward tal-ħtieġa li joħolqu kunċett ta’ sistema reġjonali tal-Alpi bħal entità waħda li għandha tiġi mħarsa u mogħtija l-valur tagħha. Għal din ir-raġuni ġiet imnedija sensiela ta’ inizjattivi ta’ kooperazzjoni interreġjonali, transnazzjonali u transkonfinali li kellha bħala objettiv ewlieni l-promozzjoni tal-għarfien reċiproku tal-popli kkonċernati, biex b’hekk jiġu megħluba d-distinzjonijiet lingwistiċi, soċjoekonomiċi u etniċi, u tiġi favorita integrazzjoni akbar fil-livell Ewropew (12).

| 2.5. | Il-proċess tal-implimentazzjoni tal-EUSALP, li għandha tikkonkludi bl-approvazzjoni mill-Kunsill mistennija lejn l-aħħar tal-2015 (13), kellu stadji fundamentali bħall-Konferenza tal-Alpi ta’ Bad Ragaz (Ġunju 2012) u l-Konferenza ta’ Grenoble (Ottubru 2013). |
| --- | --- |

2.5.

Il-proċess tal-implimentazzjoni tal-EUSALP, li għandha tikkonkludi bl-approvazzjoni mill-Kunsill mistennija lejn l-aħħar tal-2015 (13), kellu stadji fundamentali bħall-Konferenza tal-Alpi ta’ Bad Ragaz (Ġunju 2012) u l-Konferenza ta’ Grenoble (Ottubru 2013).

| 2.5.1. | Fl-okkażjoni tal-Konferenza ta’ Grenoble (14), permezz tar-Riżoluzzjoni Politika għall-implimentazzjoni tal-Istrateġija tal-UE għar-Reġjun tal-Alpi, ġew identifikati l-objettivi, l-opportunitajiet li jistgħu jiġu sfruttati u l-isfidi li jridu jiġu ffaċċjati fir-rigward ta’ tliet temi ewlenin: “il-kompetittività u l-innovazzjoni, l-agrikoltura u l-forestrija u t-turiżmu”, “l-ilma, l-enerġija, l-ambjent u l-klima” u “l-aċċessibilità, il-komunikazzjoni u t-trasport”. |
| --- | --- |

2.5.1.

Fl-okkażjoni tal-Konferenza ta’ Grenoble (14), permezz tar-Riżoluzzjoni Politika għall-implimentazzjoni tal-Istrateġija tal-UE għar-Reġjun tal-Alpi, ġew identifikati l-objettivi, l-opportunitajiet li jistgħu jiġu sfruttati u l-isfidi li jridu jiġu ffaċċjati fir-rigward ta’ tliet temi ewlenin: “il-kompetittività u l-innovazzjoni, l-agrikoltura u l-forestrija u t-turiżmu”, “l-ilma, l-enerġija, l-ambjent u l-klima” u “l-aċċessibilità, il-komunikazzjoni u t-trasport”.

3.   Id-dokument ta’ konsultazzjoni: qafas ġenerali, għanijiet u objettivi

| 3.1. | Fl-istrateġija EUSALP, il-katina tal-Alpi tirrappreżenta l-element li jikkaratterizza l-ambitu kollu ta’ kooperazzjoni. Il-varjetà mifruxa madwar it-territorju hija waħda mill-karatteristiċi ewlenin li tiddistingwi lir-Reġjun tal-Alpi minn partijiet oħra fl-Ewropa: iż-żoni muntanjużi u l-għoljiet fil-bażi tal-muntanji, il-widien aċċessibbli u dawk remoti, l-artijiet baxxi u l-pjanuri, iż-żoni metropolitani u l-bliet. |
| --- | --- |

3.1.

Fl-istrateġija EUSALP, il-katina tal-Alpi tirrappreżenta l-element li jikkaratterizza l-ambitu kollu ta’ kooperazzjoni. Il-varjetà mifruxa madwar it-territorju hija waħda mill-karatteristiċi ewlenin li tiddistingwi lir-Reġjun tal-Alpi minn partijiet oħra fl-Ewropa: iż-żoni muntanjużi u l-għoljiet fil-bażi tal-muntanji, il-widien aċċessibbli u dawk remoti, l-artijiet baxxi u l-pjanuri, iż-żoni metropolitani u l-bliet.

| 3.1.1. | Sabiex jiġu identifikati aħjar l-oqsma li lejhom għandhom jiġu mmirati l-objettivi u l-prijoritajiet tal-EUSALP, għandhom jiġu meqjusa l-ħames tipoloġiji ta’ kuntesti reġjonali li jikkaratterizzaw ir-Reġjun tal-Alpi: “metropoli Alpini”, “bliet Alpini”, “żoni rurali li qed jikbru”, “żoni rurali li qed jiċkienu”, “żoni turistiċi”. |
| --- | --- |

3.1.1.

Sabiex jiġu identifikati aħjar l-oqsma li lejhom għandhom jiġu mmirati l-objettivi u l-prijoritajiet tal-EUSALP, għandhom jiġu meqjusa l-ħames tipoloġiji ta’ kuntesti reġjonali li jikkaratterizzaw ir-Reġjun tal-Alpi: “metropoli Alpini”, “bliet Alpini”, “żoni rurali li qed jikbru”, “żoni rurali li qed jiċkienu”, “żoni turistiċi”.

| 3.2. | Ir-Reġjun tal-Alpi għandu ħafna karatteristiċi speċifiċi li jistħoqqilhom attenzjoni partikolari u li jiddistinwgu l-EUSALP mill-istrateġiji makroreġjonali għall-Baltiku, id-Danubju u l-Adrijatiku-Jonju: il-preżenza ta’ wħud mir-reġjuni l-iżjed żviluppati fid-dinja, b’ekonomiji kompetittivi, livelli għoljin ta’ kwalità tal-ħajja, stabilità soċjali u politika; il-preżenza ta’ żbilanċji ekonomiċi u soċjali ċari bejn iż-żoni rurali, il-pjanuri u ż-żoni urbani; wirt naturali u ekosistemi uniċi; wirt kulturali li jirrappreżenta element fundamentali għall-koeżjoni soċjali u għall-iżvilupp tar-Reġjun tal-Alpi stess; konċentrazzjoni ta’ flussi ta’ traffiku li saret problema minħabba l-konġestjoni tat-trasport u l-ħarsien ambjentali. |
| --- | --- |

3.2.

Ir-Reġjun tal-Alpi għandu ħafna karatteristiċi speċifiċi li jistħoqqilhom attenzjoni partikolari u li jiddistinwgu l-EUSALP mill-istrateġiji makroreġjonali għall-Baltiku, id-Danubju u l-Adrijatiku-Jonju: il-preżenza ta’ wħud mir-reġjuni l-iżjed żviluppati fid-dinja, b’ekonomiji kompetittivi, livelli għoljin ta’ kwalità tal-ħajja, stabilità soċjali u politika; il-preżenza ta’ żbilanċji ekonomiċi u soċjali ċari bejn iż-żoni rurali, il-pjanuri u ż-żoni urbani; wirt naturali u ekosistemi uniċi; wirt kulturali li jirrappreżenta element fundamentali għall-koeżjoni soċjali u għall-iżvilupp tar-Reġjun tal-Alpi stess; konċentrazzjoni ta’ flussi ta’ traffiku li saret problema minħabba l-konġestjoni tat-trasport u l-ħarsien ambjentali.

| 3.3. | L-objettiv ġenerali tal-istrateġija tal-EUSALP huwa li jiġi garantit li dan ir-reġjun jibqa’ waħda miż-żoni l-iżjed attraenti fl-Ewropa, li tisfrutta bl-aħjar mod ir-riżorsi proprji tagħha u tuża l-opportunitajiet ta’ żvilupp sostenibbli u innovazzjoni. |
| --- | --- |

3.3.

L-objettiv ġenerali tal-istrateġija tal-EUSALP huwa li jiġi garantit li dan ir-reġjun jibqa’ waħda miż-żoni l-iżjed attraenti fl-Ewropa, li tisfrutta bl-aħjar mod ir-riżorsi proprji tagħha u tuża l-opportunitajiet ta’ żvilupp sostenibbli u innovazzjoni.

| 3.3.1. | Dan l-objettiv se jintlaħaq permezz ta’ attivitajiet li jsiru b’rabta mat-tliet pilastri tematiċi: “Titjib tal-kompetittività, il-prosperità u l-koeżjoni”, “Garanzija tal-aċċessibilità u l-konnettività għall-abitanti kollha” u “Garanzija tas-sostenibbiltà”. |
| --- | --- |

3.3.1.

Dan l-objettiv se jintlaħaq permezz ta’ attivitajiet li jsiru b’rabta mat-tliet pilastri tematiċi: “Titjib tal-kompetittività, il-prosperità u l-koeżjoni”, “Garanzija tal-aċċessibilità u l-konnettività għall-abitanti kollha” u “Garanzija tas-sostenibbiltà”.

3.3.2.   L-ewwel pilastru: Titjib tal-kompetittività, il-prosperità u l-koeżjoni tar-Reġjun tal-Alpi

| 3.3.2.1. | Minkejja li r-Reġjun tal-Alpi jikkostitwixxi l-ikbar ċentru ekonomiku u produttiv Ewropew, b’potenzjal għoli ta’ żvilupp, in-nuqqas ta’ koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali għadu problema. Il-muntanji jikkostitwixxu sfida għall-iżvilupp omoġenju taż-żona. L-EUSALP għandha l-għan li tappoġġja l-iżvilupp ekonomiku innovattiv fir-reġjun, permezz ta’ definizzjoni ta’ mudell iktar bilanċjat li jqis fl-istess waqt id-diversità u l-ispeċifiċitajiet tar-reġjuni. Jenħtieġ li tiġi appoġġjat ekonomija kompetittiva kapaċi tikkombina l-prosperità, l-effiċjenza enerġetika, il-kwalità tal-ħajja u l-valuri tradizzjonali li jikkaraterizzaw iż-żona. |
| --- | --- |

3.3.2.1.

Minkejja li r-Reġjun tal-Alpi jikkostitwixxi l-ikbar ċentru ekonomiku u produttiv Ewropew, b’potenzjal għoli ta’ żvilupp, in-nuqqas ta’ koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali għadu problema. Il-muntanji jikkostitwixxu sfida għall-iżvilupp omoġenju taż-żona. L-EUSALP għandha l-għan li tappoġġja l-iżvilupp ekonomiku innovattiv fir-reġjun, permezz ta’ definizzjoni ta’ mudell iktar bilanċjat li jqis fl-istess waqt id-diversità u l-ispeċifiċitajiet tar-reġjuni. Jenħtieġ li tiġi appoġġjat ekonomija kompetittiva kapaċi tikkombina l-prosperità, l-effiċjenza enerġetika, il-kwalità tal-ħajja u l-valuri tradizzjonali li jikkaraterizzaw iż-żona.

3.3.3.   It-tieni pilastru: Garanzija tal-aċċessibilità u l-konnettività għall-abitanti kollha tar-Reġjun tal-Alpi

| 3.3.3.1. | Jenħtieġ li jiġi appoġġjat żvilupp reġjonali bilanċjat permezz ta’ mudelli ta’ mobilità ekokompatibbli, sistemi ta’ trasport sostenibbli, servizzi ta’ komunikazzjoni u infrastrutturi. Fil-qafas tat-trasport Ewropew, ir-Reġjun tal-Alpi għandu pożizzjoni strateġika, peress li jaqsam kemm il-fus tramuntana-nofsinhar kif ukoll dak punent-lvant. Fiż-żona hemm ċentri tat-trasport mill-iktar importanti fl-Ewropea u għadd sostanzjali ta’ punti ta’ dħul u ħruġ konfinali fl-Alpi li jinvolvu sistemi territorjali karatterizzati minn punti ambjentali vulnerabbli speċifiċi. Huwa fundamentali li tiġi implimentata politika koordinata kapaċi tissodisfa l-esiġenzi tat-trasport, il-benessri tal-popolazzjoni u l-bilanċ ambjentali. Fir-Reġjun tal-Alpi, fid-dawl tal-varjetà mifruxa u l-aspetti ta’ kumplessità reġjonali li jeżistu fir-reġjun, il-kunċett ta’ konnettività jrid jiġi estiż anke għall-infrastrutturi u s-servizzi ta’ komunikazzjoni. |
| --- | --- |

3.3.3.1.

Jenħtieġ li jiġi appoġġjat żvilupp reġjonali bilanċjat permezz ta’ mudelli ta’ mobilità ekokompatibbli, sistemi ta’ trasport sostenibbli, servizzi ta’ komunikazzjoni u infrastrutturi. Fil-qafas tat-trasport Ewropew, ir-Reġjun tal-Alpi għandu pożizzjoni strateġika, peress li jaqsam kemm il-fus tramuntana-nofsinhar kif ukoll dak punent-lvant. Fiż-żona hemm ċentri tat-trasport mill-iktar importanti fl-Ewropea u għadd sostanzjali ta’ punti ta’ dħul u ħruġ konfinali fl-Alpi li jinvolvu sistemi territorjali karatterizzati minn punti ambjentali vulnerabbli speċifiċi. Huwa fundamentali li tiġi implimentata politika koordinata kapaċi tissodisfa l-esiġenzi tat-trasport, il-benessri tal-popolazzjoni u l-bilanċ ambjentali. Fir-Reġjun tal-Alpi, fid-dawl tal-varjetà mifruxa u l-aspetti ta’ kumplessità reġjonali li jeżistu fir-reġjun, il-kunċett ta’ konnettività jrid jiġi estiż anke għall-infrastrutturi u s-servizzi ta’ komunikazzjoni.

3.3.4.   It-tielet pilastru: Garanzija tas-sostenibbiltà fir-Reġjun tal-Alpi

| 3.3.4.1. | Il-ħarsien tal-wirt tal-Alpi u l-promozzjoni ta’ użu sostenibbli tar-riżorsi naturali u kulturali huma elementi meħtieġa għar-reġjun. L-ilma, ir-riżorsi minerali, diversità ta’ pajsaġġi ta’ bijodiversità wiesgħa u wirt kulturali rikk u diversifikat huma elementi speċifiċi li għandhom jiġu mħarsu u mogħtija l-valur tagħhom. L-isfruttar tal-potenzjal tar-riżorsi bħall-ilma u l-bijomassa, jekk isir b’mod ekoloġiku, huwa fundamentali sabiex jiġu megħjuna l-kompetittività u l-koeżjoni taż-żona billi jiġu jappoġġjaw it-twettiq ta’ għanijiet strateġiċi bħall-awtosuffiċjenza fl-enerġija u l-kapaċitajiet reġjonali għall-ħażna tal-enerġija. |
| --- | --- |

3.3.4.1.

Il-ħarsien tal-wirt tal-Alpi u l-promozzjoni ta’ użu sostenibbli tar-riżorsi naturali u kulturali huma elementi meħtieġa għar-reġjun. L-ilma, ir-riżorsi minerali, diversità ta’ pajsaġġi ta’ bijodiversità wiesgħa u wirt kulturali rikk u diversifikat huma elementi speċifiċi li għandhom jiġu mħarsu u mogħtija l-valur tagħhom. L-isfruttar tal-potenzjal tar-riżorsi bħall-ilma u l-bijomassa, jekk isir b’mod ekoloġiku, huwa fundamentali sabiex jiġu megħjuna l-kompetittività u l-koeżjoni taż-żona billi jiġu jappoġġjaw it-twettiq ta’ għanijiet strateġiċi bħall-awtosuffiċjenza fl-enerġija u l-kapaċitajiet reġjonali għall-ħażna tal-enerġija.

4.   Kummenti speċifiċi dwar id-dimensjoni makroreġjonali tar-Reġjun tal-Alpi

| 4.1. | L-istrateġija tar-Reġjun tal-Alpi tgawdi minn impenn politiku qawwi u minn sensibilizzazzjoni fil-pajjiżi involuti, u tirrappreżenta mhux biss sfida, iżda wkoll opportunità kbira għall-UE stess. Il-missjoni tal-EUSALP hija li tiżviluppa l-ekonomija, tikkollega t-territorji u tħares l-ambjent ta’ żona importanti ħafna għall-kompetittività ekonomika u l-koeżjoni soċjali tal-Ewropa. |
| --- | --- |

4.1.

L-istrateġija tar-Reġjun tal-Alpi tgawdi minn impenn politiku qawwi u minn sensibilizzazzjoni fil-pajjiżi involuti, u tirrappreżenta mhux biss sfida, iżda wkoll opportunità kbira għall-UE stess. Il-missjoni tal-EUSALP hija li tiżviluppa l-ekonomija, tikkollega t-territorji u tħares l-ambjent ta’ żona importanti ħafna għall-kompetittività ekonomika u l-koeżjoni soċjali tal-Ewropa.

| 4.2. | Il-proċess ta’ żvilupp tal-EUSALP jeħtieġ djalogu strutturat bejn l-atturi diversi involuti sabiex jiġu identifikati u indirizzati b’mod konġunt il-ħtiġijiet speċifiċi. Il-karatteristiċi ambjentali, kulturali, ekonomiċi u soċjali, kif ukoll l-interdipendenzi qawwija bejn iż-żoni urbani u rurali, għandhom jiġu meqjusa b’attenzjoni kbira. Għaldaqstant, għandu jiġi mniedi djalogu wiesa’ u miftuħ bejn il-partijiet interessati sabiex tiġi żviluppata strateġija aċċettata globalment. |
| --- | --- |

4.2.

Il-proċess ta’ żvilupp tal-EUSALP jeħtieġ djalogu strutturat bejn l-atturi diversi involuti sabiex jiġu identifikati u indirizzati b’mod konġunt il-ħtiġijiet speċifiċi. Il-karatteristiċi ambjentali, kulturali, ekonomiċi u soċjali, kif ukoll l-interdipendenzi qawwija bejn iż-żoni urbani u rurali, għandhom jiġu meqjusa b’attenzjoni kbira. Għaldaqstant, għandu jiġi mniedi djalogu wiesa’ u miftuħ bejn il-partijiet interessati sabiex tiġi żviluppata strateġija aċċettata globalment.

| 4.2.1. | Huwa importanti li l-politiki jkunu koordinati favur il-koeżjoni territorjali. Uħud mill-kwistjonijiet li jikkonċernaw l-innovazzjoni ekonomika, il-modalitajiet tat-trasport u l-ambjent huma interdipendenti bejniethom u ma jistgħux jiġu indirizzati waħedhom fil-livell lokali, iżda minflok jeħtieġ approċċ aktar wiesa’ li jista’ joffri l-livell makroreġjonali. |
| --- | --- |

4.2.1.

Huwa importanti li l-politiki jkunu koordinati favur il-koeżjoni territorjali. Uħud mill-kwistjonijiet li jikkonċernaw l-innovazzjoni ekonomika, il-modalitajiet tat-trasport u l-ambjent huma interdipendenti bejniethom u ma jistgħux jiġu indirizzati waħedhom fil-livell lokali, iżda minflok jeħtieġ approċċ aktar wiesa’ li jista’ joffri l-livell makroreġjonali.

| 4.2.2. | B’riferiment għall-Komunikazzjoni “Il-governanza tal-istrateġiji makroreġjonali” (15), hemm bżonn li l-“governanza f’diversi livelli” tal-EUSALP tingħata “dimensjoni orizzontali” ġenwina (parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili) li ssaħħaħ u taġġorna “d-dimensjoni vertikali” (parteċipazzjoni tar-reġjuni u l-awtoritajiet lokali) fir-rispett sħiħ tal-prinċipju tas-“sussidjarjetà u l-proporzjonalità”. |
| --- | --- |

4.2.2.

B’riferiment għall-Komunikazzjoni “Il-governanza tal-istrateġiji makroreġjonali” (15), hemm bżonn li l-“governanza f’diversi livelli” tal-EUSALP tingħata “dimensjoni orizzontali” ġenwina (parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili) li ssaħħaħ u taġġorna “d-dimensjoni vertikali” (parteċipazzjoni tar-reġjuni u l-awtoritajiet lokali) fir-rispett sħiħ tal-prinċipju tas-“sussidjarjetà u l-proporzjonalità”.

| 4.3. | Il-KESE jaħseb li l-EUSALP hija strument fundamentali għall-appoġġ tal-azzjoni tar-Reġjun tal-Alpi fir-rigward ta’ oqsma bħall-globalizzazzjoni ekonomika, it-tibdil fil-klima, is-soċjetà tal-informazzjoni, l-ekonomija tal-għarfien, it-tibdil demografiku, il-mobilità tal-prodotti u tal-persuni. |
| --- | --- |

4.3.

Il-KESE jaħseb li l-EUSALP hija strument fundamentali għall-appoġġ tal-azzjoni tar-Reġjun tal-Alpi fir-rigward ta’ oqsma bħall-globalizzazzjoni ekonomika, it-tibdil fil-klima, is-soċjetà tal-informazzjoni, l-ekonomija tal-għarfien, it-tibdil demografiku, il-mobilità tal-prodotti u tal-persuni.

| 4.4. | Permezz tal-EUSALP se jkun possibbli li l-iżvilupp tar-Reġjun tal-Alpi jiġi kwalifikat permezz tal-implimentazzjoni ta’ approċċ olistiku li bis-saħħa tiegħu d-dimensjoni ekonomika, ambjentali u soċjali jaħdmu flimkien u jkunu interdipendenti. Skont dan il-ħsieb, il-KESE, sabiex jirrappreżenta l-approċċ olistiku permezz ta’ għanijiet speċifiċi, identifika ħames objettivi strateġiċi li għandhom ikunu rappreżentati fil-pjan ta’ azzjoni:






  — | promozzjoni ta’ sistema ta’ SMEs dinamika u intraprenditorjalità b’saħħitha li tista’ tgħin fl-impjieg; |
| --- | --- | --- |

4.4.

Permezz tal-EUSALP se jkun possibbli li l-iżvilupp tar-Reġjun tal-Alpi jiġi kwalifikat permezz tal-implimentazzjoni ta’ approċċ olistiku li bis-saħħa tiegħu d-dimensjoni ekonomika, ambjentali u soċjali jaħdmu flimkien u jkunu interdipendenti. Skont dan il-ħsieb, il-KESE, sabiex jirrappreżenta l-approċċ olistiku permezz ta’ għanijiet speċifiċi, identifika ħames objettivi strateġiċi li għandhom ikunu rappreżentati fil-pjan ta’ azzjoni:

—

promozzjoni ta’ sistema ta’ SMEs dinamika u intraprenditorjalità b’saħħitha li tista’ tgħin fl-impjieg;

| — | appoġġ għat-tilħiq tal-potenzjal tal-kapaċitajiet imsejsa fuq it-tradizzjonijiet u d-diversità soċjali; |
| --- | --- |

—

appoġġ għat-tilħiq tal-potenzjal tal-kapaċitajiet imsejsa fuq it-tradizzjonijiet u d-diversità soċjali;

| — | promozzjoni tal-bilanċ u l-ugwaljanza fl-aċċess għas-servizzi ta’ interess ġenerali fir-Reġjun tal-Alpi kollu; |
| --- | --- |

—

promozzjoni tal-bilanċ u l-ugwaljanza fl-aċċess għas-servizzi ta’ interess ġenerali fir-Reġjun tal-Alpi kollu;

| — | appoġġ tar-responsabbiltajiet maqsuma u l-kooperazzjoni ugwali bejn it-territorji fl-Alpi; |
| --- | --- |

—

appoġġ tar-responsabbiltajiet maqsuma u l-kooperazzjoni ugwali bejn it-territorji fl-Alpi;

| — | appoġġ tal-ħarsien u l-ġestjoni sostenibbli tal-bijodiversità, tal-pajsaġġi u tar-riżorsi naturali. |
| --- | --- |

—

appoġġ tal-ħarsien u l-ġestjoni sostenibbli tal-bijodiversità, tal-pajsaġġi u tar-riżorsi naturali.

| 4.4.1. | Promozzjoni ta’ sistema ta’ SMEs dinamika u intraprenditorjalità b’saħħitha li tista’ tgħin fl-impjieg. L-EUSALP trid tgħin il-kapaċitajiet tas-sistemi territorjali inkwistjoni biex jikkompetu f’ekonomija globali u b’hekk jiġu appoġġjati ż-żamma u l-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità ġodda. |
| --- | --- |

4.4.1.

Promozzjoni ta’ sistema ta’ SMEs dinamika u intraprenditorjalità b’saħħitha li tista’ tgħin fl-impjieg. L-EUSALP trid tgħin il-kapaċitajiet tas-sistemi territorjali inkwistjoni biex jikkompetu f’ekonomija globali u b’hekk jiġu appoġġjati ż-żamma u l-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità ġodda.

| 4.4.2. | Appoġġ għat-tilħiq tal-potenzjal tal-kapaċitajiet imsejsa fuq it-tradizzjonijiet u d-diversità soċjali. L-EUSALP trid tappoġġja ż-żamma tal-valuri li jidentifikaw u jikkaratterizzaw ir-reġjuni inkwistjoni, u fl-istess waqt tippromovi l-kapitalizzazzjoni tal-għarfien u t-tradizzjonijiet lokali f’lievi ta’ żvilupp ekonomiku u inklużjoni soċjali. |
| --- | --- |

4.4.2.

Appoġġ għat-tilħiq tal-potenzjal tal-kapaċitajiet imsejsa fuq it-tradizzjonijiet u d-diversità soċjali. L-EUSALP trid tappoġġja ż-żamma tal-valuri li jidentifikaw u jikkaratterizzaw ir-reġjuni inkwistjoni, u fl-istess waqt tippromovi l-kapitalizzazzjoni tal-għarfien u t-tradizzjonijiet lokali f’lievi ta’ żvilupp ekonomiku u inklużjoni soċjali.

| 4.4.3. | Promozzjoni tal-bilanċ u l-ugwaljanza fl-aċċess għal servizzi ta’ interess ġenerali fir-Reġjun tal-Alpi kollu; Permezz tal-EUSALP jiġu appoġġjati ż-żamma u l-adattament tal-qafas tas-servizzi ta’ interess ġenerali sabiex jiġu indirizzati l-ħtiġijiet tal-persuni li jgħixu fiż-żona, b’attenzjoni speċifika mogħtija lil dawk ir-residenti fit-territorji li huma karatterizzati bħala “ġeografikament żvantaġġati”. |
| --- | --- |

4.4.3.

Promozzjoni tal-bilanċ u l-ugwaljanza fl-aċċess għal servizzi ta’ interess ġenerali fir-Reġjun tal-Alpi kollu; Permezz tal-EUSALP jiġu appoġġjati ż-żamma u l-adattament tal-qafas tas-servizzi ta’ interess ġenerali sabiex jiġu indirizzati l-ħtiġijiet tal-persuni li jgħixu fiż-żona, b’attenzjoni speċifika mogħtija lil dawk ir-residenti fit-territorji li huma karatterizzati bħala “ġeografikament żvantaġġati”.

| 4.4.4. | Appoġġ tar-responsabbiltajiet maqsuma u l-kooperazzjoni bejn it-territorji fl-Alpi. Permezz tal-EUSALP għandhom jiġu appoġġjati approċċi ġodda ta’ responsabbiltà maqsuma u ta’ kooperazzjoni ugwali bejn it-territorji fi ħdan ir-Reġjun tal-Alpi, bħal pereżempju r-rabtiet vertikali bejn il-metropoli u ż-żoni rurali u turistiċi. |
| --- | --- |

4.4.4.

Appoġġ tar-responsabbiltajiet maqsuma u l-kooperazzjoni bejn it-territorji fl-Alpi. Permezz tal-EUSALP għandhom jiġu appoġġjati approċċi ġodda ta’ responsabbiltà maqsuma u ta’ kooperazzjoni ugwali bejn it-territorji fi ħdan ir-Reġjun tal-Alpi, bħal pereżempju r-rabtiet vertikali bejn il-metropoli u ż-żoni rurali u turistiċi.

| 4.4.5. | Appoġġ tal-ħarsien u l-ġestjoni sostenibbli tal-bijodiversità, tal-pajsaġġi u tar-riżorsi naturali. Permezz tal-EUSALP għandhom jiġu appoġġjati l-ħarsien u l-ġestjoni sostenibbli tal-bijodiversità, il-pajsaġġi u r-riżorsi naturali b’bilanċ adatt bejn l-interventi mmirati lejn il-konservazzjoni u dawk li jimmiraw lejn l-użu razzjonali tas-servizzi u tal-prodotti ekosistemiċi. Huwa neċessarju wkoll li tiġi promossa l-adozzjoni ta’ mudelli ekokumpatibbli ta’ ġestjoni mmirati lejn distribuzzjoni iktar ekwa tal-vantaġġi miksuba mill-użu ta’ prodotti u servizzi ekosistemiċi bejn id-dimensjonijiet territorjali differenti tar-Reġjun tal-Alpi. |
| --- | --- |

4.4.5.

Appoġġ tal-ħarsien u l-ġestjoni sostenibbli tal-bijodiversità, tal-pajsaġġi u tar-riżorsi naturali. Permezz tal-EUSALP għandhom jiġu appoġġjati l-ħarsien u l-ġestjoni sostenibbli tal-bijodiversità, il-pajsaġġi u r-riżorsi naturali b’bilanċ adatt bejn l-interventi mmirati lejn il-konservazzjoni u dawk li jimmiraw lejn l-użu razzjonali tas-servizzi u tal-prodotti ekosistemiċi. Huwa neċessarju wkoll li tiġi promossa l-adozzjoni ta’ mudelli ekokumpatibbli ta’ ġestjoni mmirati lejn distribuzzjoni iktar ekwa tal-vantaġġi miksuba mill-użu ta’ prodotti u servizzi ekosistemiċi bejn id-dimensjonijiet territorjali differenti tar-Reġjun tal-Alpi.

| 4.5. | Il-KESE jaħseb li l-EUSALP trid tiġi implimentata f’konformità mad-deċiżjonijiet adottati mill-Kunsill, u għaldaqstant, jekk minn naħa l-istrateġija makroreġjonali m’għandhiex teħtieġ la riżorsi żejda, la normi ulterjuri u lanqas korpi ta’ ġestjoni ġodda (it-tliet “le”), min-naħa l-oħra huwa neċessarju li jiġi definit pjan ta’ azzjoni msejjes fuq il-komplementarjetà bejn il-programmi ta’ finanzjament, il-koordinazzjoni tal-istrumenti istituzzjonali u d-definizzjoni ta’ proġetti ġodda f’ambitu makroreġjonali. Għandha tingħata attenzjoni partikolari lill-attivitajiet ta’ bini tal-kapaċità. |
| --- | --- |

4.5.

Il-KESE jaħseb li l-EUSALP trid tiġi implimentata f’konformità mad-deċiżjonijiet adottati mill-Kunsill, u għaldaqstant, jekk minn naħa l-istrateġija makroreġjonali m’għandhiex teħtieġ la riżorsi żejda, la normi ulterjuri u lanqas korpi ta’ ġestjoni ġodda (it-tliet “le”), min-naħa l-oħra huwa neċessarju li jiġi definit pjan ta’ azzjoni msejjes fuq il-komplementarjetà bejn il-programmi ta’ finanzjament, il-koordinazzjoni tal-istrumenti istituzzjonali u d-definizzjoni ta’ proġetti ġodda f’ambitu makroreġjonali. Għandha tingħata attenzjoni partikolari lill-attivitajiet ta’ bini tal-kapaċità.

| 4.5.1. | Il-KESE jaħseb li huwa fundamentali li fil-bini tal-kapaċità jiġu involuti mhux biss l-amministrazzjonijiet pubbliċi iżda wkoll ir-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili organizzata. Din l-attività tista’ ssir permezz tat-twaqqif ta’ forum permanenti b’rappreżentanza tal-partijiet soċjali u ekonomiċi. |
| --- | --- |

4.5.1.

Il-KESE jaħseb li huwa fundamentali li fil-bini tal-kapaċità jiġu involuti mhux biss l-amministrazzjonijiet pubbliċi iżda wkoll ir-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili organizzata. Din l-attività tista’ ssir permezz tat-twaqqif ta’ forum permanenti b’rappreżentanza tal-partijiet soċjali u ekonomiċi.

| 4.5.2. | Il-KESE jaħseb li l-finanzjament konsiderevoli li diġà ġie allokat mill-UE għall-programmi reġjonali, permezz tal-fondi strutturali u ta’ investiment Ewropej għall-2014-2020 (16), jirrappreżenta mezzi adegwati li jridu jintużaw b’mod effettiv għall-implimentazzjoni tal-istrateġija, permezz ta’ azzjonijiet aktar koordinati u mmirati li jkunu soġġetti għal approċċ strateġiku unifikat. Fil-perijodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, se jkunu disponibbli opportunitajiet ta’ finanzjament ulterjuri permezz ta’ strumenti Komunitarji bħal ORIZZONT 2020 (17), COSME (18)., CEF (19), EaSI (20), Erasmus+ (21)u LIFE (22). |
| --- | --- |

4.5.2.

Il-KESE jaħseb li l-finanzjament konsiderevoli li diġà ġie allokat mill-UE għall-programmi reġjonali, permezz tal-fondi strutturali u ta’ investiment Ewropej għall-2014-2020 (16), jirrappreżenta mezzi adegwati li jridu jintużaw b’mod effettiv għall-implimentazzjoni tal-istrateġija, permezz ta’ azzjonijiet aktar koordinati u mmirati li jkunu soġġetti għal approċċ strateġiku unifikat. Fil-perijodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, se jkunu disponibbli opportunitajiet ta’ finanzjament ulterjuri permezz ta’ strumenti Komunitarji bħal ORIZZONT 2020 (17), COSME (18)., CEF (19), EaSI (20), Erasmus+ (21)u LIFE (22).

5.   Kummenti speċifiċi dwar it-tliet pilastri

| 5.1. | Bil-għan li jiġi appoġġjat it-tilħiq tal-objettivi strateġiċi definiti fid-dokument ta’ konsultazzjoni u tal-objettivi speċifiċi msemmija fil-punt 4 ta’ din l-Opinjoni, il-KESE jaħseb li huwa fundamentali li jiġu definiti prijoritajiet iżjed speċifiċi b’referenza għat-tliet pilastri tal-EUSALP. |
| --- | --- |

5.1.

Bil-għan li jiġi appoġġjat it-tilħiq tal-objettivi strateġiċi definiti fid-dokument ta’ konsultazzjoni u tal-objettivi speċifiċi msemmija fil-punt 4 ta’ din l-Opinjoni, il-KESE jaħseb li huwa fundamentali li jiġu definiti prijoritajiet iżjed speċifiċi b’referenza għat-tliet pilastri tal-EUSALP.

| 5.1.1. | L-isfida prinċipali li trid tiġi indirizzata mill-istrateġija għar-Reġjun tal-Alpi tirrigwarda l-armonizzazzjoni u t-tisħiħ tal-bilanċ bejn l-objettivi ta’ sostenibbilità ekonomika, ambjentali u soċjali. |
| --- | --- |

5.1.1.

L-isfida prinċipali li trid tiġi indirizzata mill-istrateġija għar-Reġjun tal-Alpi tirrigwarda l-armonizzazzjoni u t-tisħiħ tal-bilanċ bejn l-objettivi ta’ sostenibbilità ekonomika, ambjentali u soċjali.

5.2.   Pilastru 1: Żvilupp tal-Alpi – Titjib tal-kompetittività, il-prosperità u l-koeżjoni tar-Reġjun tal-Alpi

| 5.2.1. | Il-KESE jaħseb li huwa essenzjali li jiġi assigurat tkabbir sostenibbli u jiġi promoss l-impjieg sħiħ, l-innovazzjoni, il-kompetittività u l-koeżjoni tar-Reġjun tal-Alpi, u jiġu konsolidati u diversifikati attivitajiet ekonomiċi speċifiċi fid-dawl ta’ solidarjetà reċiproka bejn żoni muntanjużi u żoni urbani. |
| --- | --- |

5.2.1.

Il-KESE jaħseb li huwa essenzjali li jiġi assigurat tkabbir sostenibbli u jiġi promoss l-impjieg sħiħ, l-innovazzjoni, il-kompetittività u l-koeżjoni tar-Reġjun tal-Alpi, u jiġu konsolidati u diversifikati attivitajiet ekonomiċi speċifiċi fid-dawl ta’ solidarjetà reċiproka bejn żoni muntanjużi u żoni urbani.

5.2.2.   Prijoritajiet

| 5.2.2.1. | L-appoġġ tal-innovazzjoni u l-kompetittività fl-SMEs biex jitjiebu s-sistemi ta’ aċċess għal kreditu, tissaħħaħ il-kapaċità tal-impriżi li jidentifikaw l-opportunitajiet offruti mill-programmi Komunitarji 2014-2020 u s-sistemi tal-akkwist għall-innovazzjoni (b’referenza speċifika għall-“akkwist prekummerċjali” (23)). |
| --- | --- |

5.2.2.1.

L-appoġġ tal-innovazzjoni u l-kompetittività fl-SMEs biex jitjiebu s-sistemi ta’ aċċess għal kreditu, tissaħħaħ il-kapaċità tal-impriżi li jidentifikaw l-opportunitajiet offruti mill-programmi Komunitarji 2014-2020 u s-sistemi tal-akkwist għall-innovazzjoni (b’referenza speċifika għall-“akkwist prekummerċjali” (23)).

| 5.2.2.2. | L-appoġġ tat-tisħiħ tal-proċessi ta’ żvilupp marbuta mal-ekonomija ekoloġika, anke permezz tal-ħolqien ta’ impriżi ġodda, abbażi tal-ispeċifiċitajiet ambjentali tar-Reġjun tal-Alpi u l-kapaċità produttiva u ta’ innovazzjoni qawwija li jikkaratterizzaw iż-żona. |
| --- | --- |

5.2.2.2.

L-appoġġ tat-tisħiħ tal-proċessi ta’ żvilupp marbuta mal-ekonomija ekoloġika, anke permezz tal-ħolqien ta’ impriżi ġodda, abbażi tal-ispeċifiċitajiet ambjentali tar-Reġjun tal-Alpi u l-kapaċità produttiva u ta’ innovazzjoni qawwija li jikkaratterizzaw iż-żona.

| 5.2.2.3. | Il-promozzjoni tal-prodotti tar-Reġjun tal-Alpi b’politika ta’ “brand awareness”, jiġifieri permezz ta’ marki individwali b’tikketti ta’ appartenenza u l-marketing territorjali. L-għoti ta’ valur lil prodotti u servizzi ekosistemiċi (24) jirrappreżenta valur miżjud ulterjuri li jappoġġja l-kompetittività taż-żona. |
| --- | --- |

5.2.2.3.

Il-promozzjoni tal-prodotti tar-Reġjun tal-Alpi b’politika ta’ “brand awareness”, jiġifieri permezz ta’ marki individwali b’tikketti ta’ appartenenza u l-marketing territorjali. L-għoti ta’ valur lil prodotti u servizzi ekosistemiċi (24) jirrappreżenta valur miżjud ulterjuri li jappoġġja l-kompetittività taż-żona.

| 5.2.2.4. | It-tisħiħ ta’ kollaborazzjonijiet bejn parks tax-xjenza u tat-teknoloġija, universitajiet, ċentri tar-riċerka u SMEs, u t-twettiq tal-potenzjal tal-kapaċità tal-infrastruttura tar-riċerka u r-rabtiet tagħha mal-istituzzjonijiet fil-livell dinji. Fid-definizzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni tal-EUSALP għandha tiġi inkluża l-identifikazzjoni ta’ prijorità trażversali li tappoġġja l-attivitajiet ta’ Riċerka u Innovazzjoni. |
| --- | --- |

5.2.2.4.

It-tisħiħ ta’ kollaborazzjonijiet bejn parks tax-xjenza u tat-teknoloġija, universitajiet, ċentri tar-riċerka u SMEs, u t-twettiq tal-potenzjal tal-kapaċità tal-infrastruttura tar-riċerka u r-rabtiet tagħha mal-istituzzjonijiet fil-livell dinji. Fid-definizzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni tal-EUSALP għandha tiġi inkluża l-identifikazzjoni ta’ prijorità trażversali li tappoġġja l-attivitajiet ta’ Riċerka u Innovazzjoni.

| 5.2.2.5. | L-iżvilupp ta’ strateġija komuni sabiex l-ispazju makroreġjonali tal-Alpi jiġi trasformat f’destinazzjoni turistika sostenibbli ta’ livell dinji, abbażi ta’ valorizzazzjoni tal-wirt naturali, kulturali u storiku. |
| --- | --- |

5.2.2.5.

L-iżvilupp ta’ strateġija komuni sabiex l-ispazju makroreġjonali tal-Alpi jiġi trasformat f’destinazzjoni turistika sostenibbli ta’ livell dinji, abbażi ta’ valorizzazzjoni tal-wirt naturali, kulturali u storiku.

| 5.2.2.6. | Appoġġ tal-importanza ċentrali tal-prijorità ta’ “xogħol” fl-EUSALP, b’attenzjoni partikolari mogħtija liż-żgħażagħ u l-persuni li jinsabu qiegħda għal żmien twil. Huwa fundamentali li jiġi appoġġjat il-ħolqien ta’ impjiegi ġodda stabbli u ta’ kwalità, biex b’hekk tiġi indirizzata wkoll il-problema marbuta mal-impjieg staġjonali li jikkaratterizza fuq kollox iż-żoni turistiċi tal-muntanji u rurali fir-Reġjun tal-Alpi. |
| --- | --- |

5.2.2.6.

Appoġġ tal-importanza ċentrali tal-prijorità ta’ “xogħol” fl-EUSALP, b’attenzjoni partikolari mogħtija liż-żgħażagħ u l-persuni li jinsabu qiegħda għal żmien twil. Huwa fundamentali li jiġi appoġġjat il-ħolqien ta’ impjiegi ġodda stabbli u ta’ kwalità, biex b’hekk tiġi indirizzata wkoll il-problema marbuta mal-impjieg staġjonali li jikkaratterizza fuq kollox iż-żoni turistiċi tal-muntanji u rurali fir-Reġjun tal-Alpi.

| 5.2.2.7. | L-appoġġ ta’ inizjattivi mmirati lejn il-ħolqien ta’ spazju uniku għax-xogħol, il-mobilità tal-ħaddiema, it-twaqqif ta’ apprendistati transnazzjonali, id-definizzjoni ta’ proċessi ta’ taħriġ u l-iżvilupp tal-karriera f’ħafna pajjiżi, u r-rikonoxximent sħiħ tal-kwalifiki professjonali. Għandha tingħata attenzjoni speċjali lill-kwalifiki tal-ħaddiema fis-settur tat-turiżmu, li ħafna minnhom huma soġġetti iktar mill-bqija għall-problemi marbuta max-xogħol staġjonali. |
| --- | --- |

5.2.2.7.

L-appoġġ ta’ inizjattivi mmirati lejn il-ħolqien ta’ spazju uniku għax-xogħol, il-mobilità tal-ħaddiema, it-twaqqif ta’ apprendistati transnazzjonali, id-definizzjoni ta’ proċessi ta’ taħriġ u l-iżvilupp tal-karriera f’ħafna pajjiżi, u r-rikonoxximent sħiħ tal-kwalifiki professjonali. Għandha tingħata attenzjoni speċjali lill-kwalifiki tal-ħaddiema fis-settur tat-turiżmu, li ħafna minnhom huma soġġetti iktar mill-bqija għall-problemi marbuta max-xogħol staġjonali.

| 5.2.2.8. | L-appoġġ tal-kooperazzjoni bejn diversi dimensjonijiet territorjali li jikkaratterizzaw ir-Reġjun tal-Alpi u jsaħħu r-rwol taż-żoni metropolitani u tal-bliet bħala xprun tal-kompetittività u l-koeżjoni soċjali. |
| --- | --- |

5.2.2.8.

L-appoġġ tal-kooperazzjoni bejn diversi dimensjonijiet territorjali li jikkaratterizzaw ir-Reġjun tal-Alpi u jsaħħu r-rwol taż-żoni metropolitani u tal-bliet bħala xprun tal-kompetittività u l-koeżjoni soċjali.

| 5.2.2.9. | Għajnuna fit-twettiq ta’ interventi mmirati lejn l-appoġġ ta’ investimenti soċjali u l-adattament tas-sistemi ta’ protezzjoni soċjali permezz tal-iżvilupp ta’ politiki koerenti mal-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea dwar “Lejn Investiment Soċjali għat-Tkabbir u l-Koeżjoni” (25). |
| --- | --- |

5.2.2.9.

Għajnuna fit-twettiq ta’ interventi mmirati lejn l-appoġġ ta’ investimenti soċjali u l-adattament tas-sistemi ta’ protezzjoni soċjali permezz tal-iżvilupp ta’ politiki koerenti mal-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea dwar “Lejn Investiment Soċjali għat-Tkabbir u l-Koeżjoni” (25).

| 5.2.2.10. | Jiġu appoġġjati l-azzjonijiet immirati li jappoġġjaw l-inklużjoni tal-persuni b’diżabbilità u li jevitaw id-diskriminazzjoni bbażata fuq l-oriġini razzjali jew etnika, l-età, l-orjentazzjoni sesswali u l-ġeneru. |
| --- | --- |

5.2.2.10.

Jiġu appoġġjati l-azzjonijiet immirati li jappoġġjaw l-inklużjoni tal-persuni b’diżabbilità u li jevitaw id-diskriminazzjoni bbażata fuq l-oriġini razzjali jew etnika, l-età, l-orjentazzjoni sesswali u l-ġeneru.

5.3.   Pilastru 2: Garanzija tal-aċċessibilità u l-konnettività għall-abitanti kollha tar-Reġjun tal-Alpi

| 5.3.1. | Il-KESE jisħaq dwar il-promozzjoni ta’ żvilupp reġjonali bbażat fuq il-kooperazzjoni bejn sistemi reġjonali interni u esterni, dwar l-aċċessibilità tas-servizzi, il-mobilità sostenibbli u l-potenzjar tat-trasport u l-infrastrutturi għall-komunikazzjoni. |
| --- | --- |

5.3.1.

Il-KESE jisħaq dwar il-promozzjoni ta’ żvilupp reġjonali bbażat fuq il-kooperazzjoni bejn sistemi reġjonali interni u esterni, dwar l-aċċessibilità tas-servizzi, il-mobilità sostenibbli u l-potenzjar tat-trasport u l-infrastrutturi għall-komunikazzjoni.

5.3.2.   Prijoritajiet

| 5.3.2.1. | L-appoġġ għall-adozzjoni ta’ soluzzjonijiet innovattivi sabiex jiġu assigurati s-servizzi bażiċi għaż-żoni muntanjużi u rurali (istruzzjoni, saħħa, servizzi soċjali u mobilità), għall-eliminazzjoni tal-qasma diġitali u l-iżvilupp tal-broadband fiż-żona kollha. |
| --- | --- |

5.3.2.1.

L-appoġġ għall-adozzjoni ta’ soluzzjonijiet innovattivi sabiex jiġu assigurati s-servizzi bażiċi għaż-żoni muntanjużi u rurali (istruzzjoni, saħħa, servizzi soċjali u mobilità), għall-eliminazzjoni tal-qasma diġitali u l-iżvilupp tal-broadband fiż-żona kollha.

| 5.3.2.2. | It-tisħiħ tal-applikazzjoni tat-teknoloġiji ICT fl-oqsma kollha ta’ interess ġenerali (l-amministrazzjoni, is-servizzi tas-saħħa, is-servizzi ta’ riċerka għal opportunitajiet ta’ xogħol, it-tagħlim mill-bogħod, il-kummerċ elettroniku ta’ prodotti tal-Alpi, eċċ.) u jiġi assigurat livell ta’ disponibbiltà tas-servizzi pubbliċi biżżejjed biex jilqgħu għall-bżonnijiet tas-sistemi territorjali differenti tar-Reġjun tal-Alpi, filwaqt li jitqies il-bilanċ ġust bejn id-densità u l-aċċessibilità ta’ dawn is-servizzi. |
| --- | --- |

5.3.2.2.

It-tisħiħ tal-applikazzjoni tat-teknoloġiji ICT fl-oqsma kollha ta’ interess ġenerali (l-amministrazzjoni, is-servizzi tas-saħħa, is-servizzi ta’ riċerka għal opportunitajiet ta’ xogħol, it-tagħlim mill-bogħod, il-kummerċ elettroniku ta’ prodotti tal-Alpi, eċċ.) u jiġi assigurat livell ta’ disponibbiltà tas-servizzi pubbliċi biżżejjed biex jilqgħu għall-bżonnijiet tas-sistemi territorjali differenti tar-Reġjun tal-Alpi, filwaqt li jitqies il-bilanċ ġust bejn id-densità u l-aċċessibilità ta’ dawn is-servizzi.

| 5.3.2.3. | Il-promozzjoni ta’ sistemi tat-trasport integrat b’appoġġ tal-iskambji fl-intern tas-sistemi territorjali diversi u t-titjib tal-ġestjoni tat-trasport tal-merkanzija u tal-passiġġieri sabiex jitnaqqas l-impatt fuq l-ambjent u jiżdiedu l-benefiċċji għall-komunitajiet lokali. Uħud mill-elementi fundamentali sabiex jiġi megħjun l-iżvilupp sostenibbli tat-trasport tar-Reġjun tal-Alpi huma rappreżentati mit-trasferiment tat-trasport tal-merkanzija mit-triq għall-ferroviji u mill-miżuri mmirati biex jillimitaw l-użu ta’ kuruturi sekondarji tal-Alpi (pereżempju nollijiet unifikati għall-kuruturi kollha ta’ tranżitu fl-Alpi). |
| --- | --- |

5.3.2.3.

Il-promozzjoni ta’ sistemi tat-trasport integrat b’appoġġ tal-iskambji fl-intern tas-sistemi territorjali diversi u t-titjib tal-ġestjoni tat-trasport tal-merkanzija u tal-passiġġieri sabiex jitnaqqas l-impatt fuq l-ambjent u jiżdiedu l-benefiċċji għall-komunitajiet lokali. Uħud mill-elementi fundamentali sabiex jiġi megħjun l-iżvilupp sostenibbli tat-trasport tar-Reġjun tal-Alpi huma rappreżentati mit-trasferiment tat-trasport tal-merkanzija mit-triq għall-ferroviji u mill-miżuri mmirati biex jillimitaw l-użu ta’ kuruturi sekondarji tal-Alpi (pereżempju nollijiet unifikati għall-kuruturi kollha ta’ tranżitu fl-Alpi).

| 5.3.2.4. | Jiġu żviluppati pjani għall-interoperabilità loġistika fil-livell ta’ makroreġjuni u l-potenzjar tal-kollegamenti multimodali taċ-ċentri infrastrutturali (portijiet, ajruporti u interportijiet) man-netwerk globali u b’ħolqiet mal-passaġġi tal-ilma interni. |
| --- | --- |

5.3.2.4.

Jiġu żviluppati pjani għall-interoperabilità loġistika fil-livell ta’ makroreġjuni u l-potenzjar tal-kollegamenti multimodali taċ-ċentri infrastrutturali (portijiet, ajruporti u interportijiet) man-netwerk globali u b’ħolqiet mal-passaġġi tal-ilma interni.

| 5.3.2.5. | Il-promozzjoni ta’ netwerks tematiċi transnazzjonali dwar aspetti rilevanti għall-iżvilupp tal-Alpi, pereżempju l-ġestjoni tar-riskji, it-turiżmu, l-isport, il-forestrija, l-agrikoltura, l-enerġija u s-servizzi teknoloġiċi. |
| --- | --- |

5.3.2.5.

Il-promozzjoni ta’ netwerks tematiċi transnazzjonali dwar aspetti rilevanti għall-iżvilupp tal-Alpi, pereżempju l-ġestjoni tar-riskji, it-turiżmu, l-isport, il-forestrija, l-agrikoltura, l-enerġija u s-servizzi teknoloġiċi.

| 5.3.2.6. | Il-governanza tal-Alpi enfasizzata permezz ta’ parteċipazzjoni iktar attiva tas-soċjetà ċivili, b’appoġġ fl-istess waqt tas-sensibilizzazzjoni u t-titjib tal-għarfien taċ-ċittadini dwar it-temi prinċipali li jirrigwardaw ir-Reġjun tal-Alpi. |
| --- | --- |

5.3.2.6.

Il-governanza tal-Alpi enfasizzata permezz ta’ parteċipazzjoni iktar attiva tas-soċjetà ċivili, b’appoġġ fl-istess waqt tas-sensibilizzazzjoni u t-titjib tal-għarfien taċ-ċittadini dwar it-temi prinċipali li jirrigwardaw ir-Reġjun tal-Alpi.

5.4.   Pilastru 3: Protezzjoni tar-Reġjun tal-Alpi – Garanzija tas-sostenibbiltà fir-Reġjun tal-Alpi

| 5.4.1. | Il-KESE jaħseb li huwa fundamentali li jissaħħaħ l-impenn immirat lejn il-ġestjoni sostenibbli u l-protezzjoni tal-ambjent, barra mill-isfruttar tal-kapitali territorjali taż-żona. |
| --- | --- |

5.4.1.

Il-KESE jaħseb li huwa fundamentali li jissaħħaħ l-impenn immirat lejn il-ġestjoni sostenibbli u l-protezzjoni tal-ambjent, barra mill-isfruttar tal-kapitali territorjali taż-żona.

5.4.2.   Prijoritajiet

| 5.4.2.1. | Jiġu allinjati l-azzjonijiet immirati lejn l-appoġġ tal-iżvilupp ekonomiku tar-Reġjun tal-Alpi mal-impenji li ttieħdu fir-rigward tal-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima, is-separazzjoni tat-tkabbir u l-kompetittività tas-sistemi territorjali interessati tal-EUSALP mill-konsum tar-riżorsi naturali u l-materja prima. |
| --- | --- |

5.4.2.1.

Jiġu allinjati l-azzjonijiet immirati lejn l-appoġġ tal-iżvilupp ekonomiku tar-Reġjun tal-Alpi mal-impenji li ttieħdu fir-rigward tal-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima, is-separazzjoni tat-tkabbir u l-kompetittività tas-sistemi territorjali interessati tal-EUSALP mill-konsum tar-riżorsi naturali u l-materja prima.

| 5.4.2.2. | Tiżdied is-sensibilità tal-komunitajiet lokali tar-Reġjun tal-Alpi b’referenza għall-valur tas-servizzi ekosistemiċi u l-ġestjoni ugwali u sostenibbli tal-kapital naturali. L-Alpi jikkostitwixxu ż-żona ta’ forniment tal-ilma l-iżjed importanti tal-Ewropa: u għalhekk huwa fundamentali li jissaħħu l-interventi mmirati lejn it-titjib tal-ġestjoni tar-riżerva tal-ilma u tal-baċiri tal-iskular tar-Reġjun tal-Alpi. |
| --- | --- |

5.4.2.2.

Tiżdied is-sensibilità tal-komunitajiet lokali tar-Reġjun tal-Alpi b’referenza għall-valur tas-servizzi ekosistemiċi u l-ġestjoni ugwali u sostenibbli tal-kapital naturali. L-Alpi jikkostitwixxu ż-żona ta’ forniment tal-ilma l-iżjed importanti tal-Ewropa: u għalhekk huwa fundamentali li jissaħħu l-interventi mmirati lejn it-titjib tal-ġestjoni tar-riżerva tal-ilma u tal-baċiri tal-iskular tar-Reġjun tal-Alpi.

| 5.4.2.3. | L-appoġġ ta’ inizjattivi mmirati lejn l-armonizzazzjoni bejn l-interventi li għandhom l-għan li jikkonservaw il-bijodiversità u l-pajsaġġi tar-Reġjun tal-Alpi u u dawk orjentati lejn użu ekokompatibbli. |
| --- | --- |

5.4.2.3.

L-appoġġ ta’ inizjattivi mmirati lejn l-armonizzazzjoni bejn l-interventi li għandhom l-għan li jikkonservaw il-bijodiversità u l-pajsaġġi tar-Reġjun tal-Alpi u u dawk orjentati lejn użu ekokompatibbli.

| 5.4.2.4. | L-iżvilupp ta’ strumenti u proċeduri transnazzjonali għall-prevenzjoni u t-tnaqqis tar-riskji (għargħar, ċedimenti tal-art, valangi, nirien fil-foresti, eċċ.), il-ġestjoni integrata tal-foresti (kemm f’termini ta’ valur ekoloġiku u naturali, kif ukoll bħala riżorsa ekonomika) u l-problemi li jinħolqu mill-konsum tal-ħamrija (it-tirsis tal-ħamrija u d-dispersjoni urbana). |
| --- | --- |

5.4.2.4.

L-iżvilupp ta’ strumenti u proċeduri transnazzjonali għall-prevenzjoni u t-tnaqqis tar-riskji (għargħar, ċedimenti tal-art, valangi, nirien fil-foresti, eċċ.), il-ġestjoni integrata tal-foresti (kemm f’termini ta’ valur ekoloġiku u naturali, kif ukoll bħala riżorsa ekonomika) u l-problemi li jinħolqu mill-konsum tal-ħamrija (it-tirsis tal-ħamrija u d-dispersjoni urbana).

| 5.4.2.5. | L-għajnuna tal-konversjoni għal sistema tal-enerġija ta’ wara l-karbonju bis-saħħa tal-implimentazzjoni ta’ inizjattivi għall-effiċjenza enerġetika, għat-twettiq ta’ netwerks ta’ distribuzzjoni deċentralizzata msejsa fuq riżorsi rinnovabbli u għat-titjib ta’ mudelli ta’ abitazzjoni u trasporti pubbliċi msejsa fuq il-kunċett tal-iffrankar tal-enerġija. |
| --- | --- |

5.4.2.5.

L-għajnuna tal-konversjoni għal sistema tal-enerġija ta’ wara l-karbonju bis-saħħa tal-implimentazzjoni ta’ inizjattivi għall-effiċjenza enerġetika, għat-twettiq ta’ netwerks ta’ distribuzzjoni deċentralizzata msejsa fuq riżorsi rinnovabbli u għat-titjib ta’ mudelli ta’ abitazzjoni u trasporti pubbliċi msejsa fuq il-kunċett tal-iffrankar tal-enerġija.

| 5.4.2.6. | L-iżvilupp u t-twettiq ta’ sistemi ta’ mobilità integrata sabiex titnaqqas id-dipendenza fuq il-karozza u l-użu tagħha, bl-appoġġ tat-trasport pubbliku bħala servizzi ta’ interess ġenerali u, fejn possibbli, tipi ta’ mobilità rinnovabbli. |
| --- | --- |

5.4.2.6.

L-iżvilupp u t-twettiq ta’ sistemi ta’ mobilità integrata sabiex titnaqqas id-dipendenza fuq il-karozza u l-użu tagħha, bl-appoġġ tat-trasport pubbliku bħala servizzi ta’ interess ġenerali u, fejn possibbli, tipi ta’ mobilità rinnovabbli.

Brussell, l-10 ta’ Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  Kummissjoni Ewropea, dokument ta’ konsultazzjoni “Strateġija tal-UE għar-Reġjun tal-Alpi (EUSALP)”.

1

Strateġija tal-UE għar-Reġjun tal-Alpi (EUSALP)”

(2)  Konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew, EUCO 23/1/11 REV 1, 23 u 24 ta’ Ġunju 2011.

2

(3)  ĠU C 12, 15 ta’ Jannar 2015, p. 64.

3

(4)  White Paper tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar il-Governanza f’Diversi Livelli, CONST – IV – 020, 2009.

4

(5)  Kummissjoni Ewropea: “Kodiċi tal-kondotta Ewropea dwar sħubija fil-qafas ta’ Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej”, C(2013) 9651 final.

5

Kodiċi tal-kondotta Ewropea dwar sħubija fil-qafas ta’ Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej”

(6)  http://ec.europa.eu/regional_policy/consultation/eusalp/index_en.cfm

6

(7)  http://ec.europa.eu/regional_policy/consultation/eusalp/index_en.cfm

7

(8)  http://www.balticsea-region-strategy.eu

8

(9)  http://www.danube-region.eu

9

(10)  http://www.ai-macroregion.eu

10

(11)  Opinjoni tal-KESE: “Lejn strateġija makroreġjonali tal-UE għall-iżvilupp tal-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali fil-Mediterran”, ĠU C 170, 5.6.2014, p 1.

11

“Lejn strateġija makroreġjonali tal-UE għall-iżvilupp tal-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali fil-Mediterran”

(12)  Arge-Alp; Alpe-Adria; Alp-Med; Euregio Tirolo-Alto Adige-Trentino; Konvenzjoni tal-Alpi; Programm “Spazio alpino”; Kooperazzjoni transkonfinali.

12

(13)  Kunsill Ewropew tad-19 u l-20 ta’ Diċembru 2013 – p. 26.

13

(14)  Konferenza li saret f’Grenoble fit-18 ta’ Ottubru 2013 fejn ipparteċipaw ir-rappreżentanti tal-gvernijiet u l-presidenti tar-reġjuni involuti fl-EUSALP.

14

(15)  Il-Governanza tal-istrateġiji makroreġjonali, COM(2014) 284 final.

15

(16)  Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013.

16

(17)  Regolament (UE) Nru 1290/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Diċembru 2013.

17

(18)  Regolament (UE) Nru 1287/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Diċembru 2013.

18

(19)  Regolament (UE) Nru 1315/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Diċembru 2013.

19

(20)  Regolament (UE) Nru 1296/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Diċembru 2013.

20

(21)  Regolament (UE) Nru 1288/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Diċembru 2013.

21

(22)  Regolament (UE) Nru 1293/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Diċembru 2013.

22

(23)  L-Artikolu 131 tar-Regolament Finanzjarju tal-UE Nru 966/2012.

23

(24)  Il-prodotti manifatturati mill-ekosistemi jinkludu, ngħidu aħna, l-ikel, l-ilma, il-karburanti u l-injam; is-servizzi, min-naħa l-oħra, jinkludu l-provvista tal-ilma u l-purifikazzjoni tal-arja, ir-riċiklaġġ naturali tal-iskart, il-formazzjoni tal-ħamrija, id-dakkir u ħafna mekkaniżmi regolatorji naturali oħra.

24

(25)  COM(2013) 83 final.

25

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/17 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/17

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-kapaċità tal-ajruporti fl-UE”

(Opinjoni esploratorja fuq talba tal-Kummissjoni Ewropea)

(2015/C 230/03)

| Relatur: | is-Sur KRAWCZYK |
| --- | --- |

Relatur:

is-Sur KRAWCZYK

Nhar l-4 ta’ Settembru 2014, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

“Il-kapaċità tal-ajruporti fl-UE” (opinjoni esploratorja)

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar il-11 ta’ Novembru 2014.

Matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu li saret fl-10 u l-11 ta’ Diċembru 2014 (seduta tal-10 ta’ Diċembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’117-il vot favur, u astensjoni waħda.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Biex jiġi indirizzat in-nuqqas ta’ kapaċità, l-assi tal-ajruporti eżistenti tal-UE jridu jintużaw b’mod iktar effiċjenti. Iktar intermodalità, konnettività aħjar, użu iktar effiċjenti taċ-ċentri sekondarji u l-ajruporti ż-żgħar, inġenji tal-ajru ikbar u l-ottimizzazzjoni tal-proċessi jistgħu jkunu soluzzjonijiet adatti. Ma’ dawn jistgħu jiżdiedu l-adozzjoni tal-Pakkett tal-Ajruporti, u l-implimentazzjoni tal-Ajru Uniku Ewropew (SES) u s-SESAR. Il-kapaċità tal-ajruporti għandha ssir pilastru sħiħ tal-SES. |
| --- | --- |

1.1.

Biex jiġi indirizzat in-nuqqas ta’ kapaċità, l-assi tal-ajruporti eżistenti tal-UE jridu jintużaw b’mod iktar effiċjenti. Iktar intermodalità, konnettività aħjar, użu iktar effiċjenti taċ-ċentri sekondarji u l-ajruporti ż-żgħar, inġenji tal-ajru ikbar u l-ottimizzazzjoni tal-proċessi jistgħu jkunu soluzzjonijiet adatti. Ma’ dawn jistgħu jiżdiedu l-adozzjoni tal-Pakkett tal-Ajruporti, u l-implimentazzjoni tal-Ajru Uniku Ewropew (SES) u s-SESAR. Il-kapaċità tal-ajruporti għandha ssir pilastru sħiħ tal-SES.

| 1.2. | Fit-tul, il-kapaċità tal-ajruporti ser ikollha tinbena fil-forma ta’ infrastruttura bħal terminals u runways. L-għan ewlieni tal-espansjoni tal-ajruporti għandu jkun li tittejjeb il-konnettività fuq bażi ekonomika sostenibbli. Iċ-ċentri tal-UE għandhom jiġu provduti b’possibbiltajiet effettivi biex jindirizzaw id-domanda li dejjem qed tikber, li jinkludu t-taqsir tal-proċessi tal-ippjanar biex ikunu jistgħu jirreaġixxu malajr għal kwalunkwe domanda li titfaċċja. |
| --- | --- |

1.2.

Fit-tul, il-kapaċità tal-ajruporti ser ikollha tinbena fil-forma ta’ infrastruttura bħal terminals u runways. L-għan ewlieni tal-espansjoni tal-ajruporti għandu jkun li tittejjeb il-konnettività fuq bażi ekonomika sostenibbli. Iċ-ċentri tal-UE għandhom jiġu provduti b’possibbiltajiet effettivi biex jindirizzaw id-domanda li dejjem qed tikber, li jinkludu t-taqsir tal-proċessi tal-ippjanar biex ikunu jistgħu jirreaġixxu malajr għal kwalunkwe domanda li titfaċċja.

| 1.3. | L-espansjonijiet tal-ajruporti – fejn ġustifikati – għandhom jagħmlu parti minn approċċ bilanċjat. L-ewwel nett, l-ajruporti għandhom impatt ekonomiku pożittiv fuq il-viċinat. Huwa ċar għall-KESE li dan l-impatt pożittiv irid jiġi salvagwardjat. It-tieni nett, il-kwistjonijiet ambjentali jridu jiġu valutati b’mod trasparenti. It-tielet nett, l-espansjonijiet tal-ajruporti għandhom dimensjoni pubblika. Dan jeħtieġ djalogu pubbliku b’interlokuturi li jinkludu, pereżempju, il-kontroll tat-traffiku tal-ajru, l-awtoritajiet tal-ajruporti, il-linji tal-ajru, il-partijiet reġjonali, ir-residenti lokali, il-gvern, eċċ. |
| --- | --- |

1.3.

L-espansjonijiet tal-ajruporti – fejn ġustifikati – għandhom jagħmlu parti minn approċċ bilanċjat. L-ewwel nett, l-ajruporti għandhom impatt ekonomiku pożittiv fuq il-viċinat. Huwa ċar għall-KESE li dan l-impatt pożittiv irid jiġi salvagwardjat. It-tieni nett, il-kwistjonijiet ambjentali jridu jiġu valutati b’mod trasparenti. It-tielet nett, l-espansjonijiet tal-ajruporti għandhom dimensjoni pubblika. Dan jeħtieġ djalogu pubbliku b’interlokuturi li jinkludu, pereżempju, il-kontroll tat-traffiku tal-ajru, l-awtoritajiet tal-ajruporti, il-linji tal-ajru, il-partijiet reġjonali, ir-residenti lokali, il-gvern, eċċ.

| 1.4. | Il-KESE huwa konvint li hija ta’ importanza kruċjali li l-Istati Membri minnufih jieħdu miżuri dwar l-ippjanar u l-ġestjoni tal-użu tal-art. Inkella l-iżvilupp tal-ajruporti ser jiġi mfixkel minn ħafna ostakli imprevisti u mhux meħtieġa u, f’xi każijiet anke l-kapaċità attwali tal-ajruporti se tkun mhedda. |
| --- | --- |

1.4.

Il-KESE huwa konvint li hija ta’ importanza kruċjali li l-Istati Membri minnufih jieħdu miżuri dwar l-ippjanar u l-ġestjoni tal-użu tal-art. Inkella l-iżvilupp tal-ajruporti ser jiġi mfixkel minn ħafna ostakli imprevisti u mhux meħtieġa u, f’xi każijiet anke l-kapaċità attwali tal-ajruporti se tkun mhedda.

| 1.5. | L-ajruporti reġjonali eżistenti għandhom jiġu żviluppati biss fejn hemm domanda ċara għal iktar traffiku. Il-gvernijiet tal-Istati Membri għandhom jidentifikaw sfidi tal-kapaċità u jiddefinixxu strateġiji biex jilħquhom. Ħlief fil-każ tal-obbligi pubbliċi l-UE għandha tieqaf milli tiffinanzja l-iżvilupp ta’ finanzjament ta’ kapaċità reġjonali f’żoni ġodda, mingħajr ħsara għar-regoli tal-Artikolu 107 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea. |
| --- | --- |

1.5.

L-ajruporti reġjonali eżistenti għandhom jiġu żviluppati biss fejn hemm domanda ċara għal iktar traffiku. Il-gvernijiet tal-Istati Membri għandhom jidentifikaw sfidi tal-kapaċità u jiddefinixxu strateġiji biex jilħquhom. Ħlief fil-każ tal-obbligi pubbliċi l-UE għandha tieqaf milli tiffinanzja l-iżvilupp ta’ finanzjament ta’ kapaċità reġjonali f’żoni ġodda, mingħajr ħsara għar-regoli tal-Artikolu 107 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea.

| 1.6. | Il-KESE jqis li l-linji gwida l-ġodda tal-UE dwar l-għajnuna tal-Istat lill-ajruporti u l-linji tal-ajru huma ferm utli, għax jipprovdu ċertezza legali. L-eżistenza kontinwa ta’ ajruporti reġjonali li mhumiex sostenibbli fl-aħħar mill-aħħar ser tiġi verifikata abbażi ta’ kriterji komuni. |
| --- | --- |

1.6.

Il-KESE jqis li l-linji gwida l-ġodda tal-UE dwar l-għajnuna tal-Istat lill-ajruporti u l-linji tal-ajru huma ferm utli, għax jipprovdu ċertezza legali. L-eżistenza kontinwa ta’ ajruporti reġjonali li mhumiex sostenibbli fl-aħħar mill-aħħar ser tiġi verifikata abbażi ta’ kriterji komuni.

| 1.7. | Biex il-problema tal-kapaċità tiġi indirizzata b’fiduċja mill-ajruporti, il-konsistenza u ċ-ċarezza tat-trattament regolatorju huma kruċjali biex jiġu provduti l-inċentivi neċessarji biex jiġi żgurat investiment fit-tul fl-infrastruttura. |
| --- | --- |

1.7.

Biex il-problema tal-kapaċità tiġi indirizzata b’fiduċja mill-ajruporti, il-konsistenza u ċ-ċarezza tat-trattament regolatorju huma kruċjali biex jiġu provduti l-inċentivi neċessarji biex jiġi żgurat investiment fit-tul fl-infrastruttura.

| 1.8. | Il-kapaċità tal-ajruporti għandha wkoll dimensjoni politika. Il-KESE jemmen bil-qawwa li l-UE, flimkien mal-Istati Membri u l-partijiet interessati, inklużi l-imsieħba soċjali, għandha tieħu deċiżjoni strateġika ġenerali dwar liema ajruporti ser ikunu importanti għas-sistema u għandhom jitressqu fis-snin li ġejjin. Biex tinżamm il-kompetittività tal-avjazzjoni tal-UE fis-swieq globalizzati jeħtieġ b’mod urġenti li jkun hemm strateġija Ewropea integrata tal-avjazzjoni, b’kunsiderazzjoni tal-aspetti ekonomiċi, ambjentali u soċjali, u anke tal-ħolqien tal-impjiegi. |
| --- | --- |

1.8.

Il-kapaċità tal-ajruporti għandha wkoll dimensjoni politika. Il-KESE jemmen bil-qawwa li l-UE, flimkien mal-Istati Membri u l-partijiet interessati, inklużi l-imsieħba soċjali, għandha tieħu deċiżjoni strateġika ġenerali dwar liema ajruporti ser ikunu importanti għas-sistema u għandhom jitressqu fis-snin li ġejjin. Biex tinżamm il-kompetittività tal-avjazzjoni tal-UE fis-swieq globalizzati jeħtieġ b’mod urġenti li jkun hemm strateġija Ewropea integrata tal-avjazzjoni, b’kunsiderazzjoni tal-aspetti ekonomiċi, ambjentali u soċjali, u anke tal-ħolqien tal-impjiegi.

| 1.9. | Jeħtieġ li ssir valutazzjoni tal-proġetti infrastrutturali tal-ajruporti kofinanzjati mill-UE f’dawn l-aħħar snin. Il-KESE jilqa’ l-impenn tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri li twettaq din il-ħidma importanti. Il-konklużjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet ta’ din il-ħidma għandhom jiġu diskussi f’dibattitu pubbliku. |
| --- | --- |

1.9.

Jeħtieġ li ssir valutazzjoni tal-proġetti infrastrutturali tal-ajruporti kofinanzjati mill-UE f’dawn l-aħħar snin. Il-KESE jilqa’ l-impenn tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri li twettaq din il-ħidma importanti. Il-konklużjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet ta’ din il-ħidma għandhom jiġu diskussi f’dibattitu pubbliku.

| 1.10. | Il-KESE jemmen li l-Kummissjoni Ewropea (KE) għandha tissemplifika u tintegra l-istrutturi li jamministraw l-avjazzjoni u l-ajruporti tal-UE b’mod partikolari. Il-Kummissjoni teħtieġ data u informazzjoni sħiħa u affidabbli dwar l-operazzjonijiet tal-ajruporti tal-UE. Bħalissa din id-data mhijiex disponibbli. Il-KESE jappella lill-amministrazzjoni tal-ajruporti u lill-awtoritajiet pubbliċi biex jipprovdu din id-data. |
| --- | --- |

1.10.

Il-KESE jemmen li l-Kummissjoni Ewropea (KE) għandha tissemplifika u tintegra l-istrutturi li jamministraw l-avjazzjoni u l-ajruporti tal-UE b’mod partikolari. Il-Kummissjoni teħtieġ data u informazzjoni sħiħa u affidabbli dwar l-operazzjonijiet tal-ajruporti tal-UE. Bħalissa din id-data mhijiex disponibbli. Il-KESE jappella lill-amministrazzjoni tal-ajruporti u lill-awtoritajiet pubbliċi biex jipprovdu din id-data.

2.   Introduzzjoni

| 2.1. | L-ajruporti fl-UE huma assi ta’ valur iżda bosta ajruporti Ewropej ewlenin ser jiffaċċjaw konġestjoni dejjem ikbar fis-snin li ġejjin filwaqt li oħrajn ser jibqgħu ma jintużawx biżżejjed. Jista’ jitressaq l-argument li hemm biżżejjed kapaċità fl-UE kollha, iżda l-kwistjoni hija jekk hijiex fil-post it-tajjeb jew le. |
| --- | --- |

2.1.

L-ajruporti fl-UE huma assi ta’ valur iżda bosta ajruporti Ewropej ewlenin ser jiffaċċjaw konġestjoni dejjem ikbar fis-snin li ġejjin filwaqt li oħrajn ser jibqgħu ma jintużawx biżżejjed. Jista’ jitressaq l-argument li hemm biżżejjed kapaċità fl-UE kollha, iżda l-kwistjoni hija jekk hijiex fil-post it-tajjeb jew le.

| 2.2. | F’dawn l-aħħar snin, id-dibattitu pubbliku dwar il-kapaċità tal-ajruporti fil-biċċa l-kbira sar f’żewġ kuntesti: it-telf tal-kapaċità taċ-ċentri tal-ajruporti ċentrali favur kompetituri barra mill-UE u l-Ewropa bħat-Turkija u l-pajjiżi tal-Golf; u s-“sindromu ta’ Ryanair” tal-linji tal-ajru irħas li b’mod rapidu qed iżidu t-traffiku fl-ajruporti reġjonali iżgħar iżda li mhumiex utenti stabbli fit-tul. Madankollu, il-problema hija ħafna ikbar minn hekk. |
| --- | --- |

2.2.

F’dawn l-aħħar snin, id-dibattitu pubbliku dwar il-kapaċità tal-ajruporti fil-biċċa l-kbira sar f’żewġ kuntesti: it-telf tal-kapaċità taċ-ċentri tal-ajruporti ċentrali favur kompetituri barra mill-UE u l-Ewropa bħat-Turkija u l-pajjiżi tal-Golf; u s-“sindromu ta’ Ryanair” tal-linji tal-ajru irħas li b’mod rapidu qed iżidu t-traffiku fl-ajruporti reġjonali iżgħar iżda li mhumiex utenti stabbli fit-tul. Madankollu, il-problema hija ħafna ikbar minn hekk.

| 2.3. | Fl-2007, il-KE ppubblikat il-Komunikazzjoni tagħha dwar “Pjan ta’ azzjoni għall-kapaċità, l-effiċjenza u s-sikurezza tal-ajruporti fl-Ewropa” fejn identifikat distakk dejjem ikbar bejn il-kapaċità u d-domanda f’għadd ta’ ċentri (1) tal-UE u pproponiet bosta miżuri intiżi biex isir użu aħjar mill-kapaċità eżistenti. Fl-2007, il-Parlament Ewropew (PE) adotta rapport fuq inizjattiva proprja b’reazzjoni għall-Pjan ta’ Azzjoni tal-Kummissjoni, fejn laqa’ l-Komunikazzjoni tal-KE u indirizza l-importanza tal-problema tal-kapaċità tal-ajruporti. |
| --- | --- |

2.3.

Fl-2007, il-KE ppubblikat il-Komunikazzjoni tagħha dwar “Pjan ta’ azzjoni għall-kapaċità, l-effiċjenza u s-sikurezza tal-ajruporti fl-Ewropa” fejn identifikat distakk dejjem ikbar bejn il-kapaċità u d-domanda f’għadd ta’ ċentri (1) tal-UE u pproponiet bosta miżuri intiżi biex isir użu aħjar mill-kapaċità eżistenti. Fl-2007, il-Parlament Ewropew (PE) adotta rapport fuq inizjattiva proprja b’reazzjoni għall-Pjan ta’ Azzjoni tal-Kummissjoni, fejn laqa’ l-Komunikazzjoni tal-KE u indirizza l-importanza tal-problema tal-kapaċità tal-ajruporti.

| 2.4. | Fl-2011, il-KE ppubblikat Komunikazzjoni oħra dwar il-kapaċità (2) bħala parti mill-Pakkett ta’ Ajruporti Aħjar, li identifikat il-kapaċità u l-kwalità bħala sfidi ewlenin għall-ajruporti Ewropej. |
| --- | --- |

2.4.

Fl-2011, il-KE ppubblikat Komunikazzjoni oħra dwar il-kapaċità (2) bħala parti mill-Pakkett ta’ Ajruporti Aħjar, li identifikat il-kapaċità u l-kwalità bħala sfidi ewlenin għall-ajruporti Ewropej.

| 2.5. | L-EUROCONTROL nieda u nieda mill-ġdida l-istudju tiegħu dwar “L-isfidi għat-Tkabbir” fl-2004, l-2008 u l-2013, fejn bassar problema ta’ kapaċità fl-20 sena li ġejjin. |
| --- | --- |

2.5.

L-EUROCONTROL nieda u nieda mill-ġdida l-istudju tiegħu dwar “L-isfidi għat-Tkabbir” fl-2004, l-2008 u l-2013, fejn bassar problema ta’ kapaċità fl-20 sena li ġejjin.

| 2.6. | Tali livell ta’ attività juri l-urġenza tal-kwistjoni tal-kapaċità. Diġà nkisbu riżultati sinifikanti mill-industrija tal-avjazzjoni. L-ottimizzazzjoni tal-kapaċità u l-effiċjenza saret fl-oqsma kollha ta’ azzjoni. Fost il-punti li ttejbu nsibu:






  — | konnessjonijiet intermodali aħjar u iktar minnhom minn ċerti ajruporti u lura; |
| --- | --- | --- |

2.6.

Tali livell ta’ attività juri l-urġenza tal-kwistjoni tal-kapaċità. Diġà nkisbu riżultati sinifikanti mill-industrija tal-avjazzjoni. L-ottimizzazzjoni tal-kapaċità u l-effiċjenza saret fl-oqsma kollha ta’ azzjoni. Fost il-punti li ttejbu nsibu:

—

konnessjonijiet intermodali aħjar u iktar minnhom minn ċerti ajruporti u lura;

| — | l-organizzazzjoni mill-ġdid tal-proċessi interni fis-sistema tal-avjazzjoni kollha kemm hi, inklużi l-proċessi ta’ konsolidazzjoni; u |
| --- | --- |

—

l-organizzazzjoni mill-ġdid tal-proċessi interni fis-sistema tal-avjazzjoni kollha kemm hi, inklużi l-proċessi ta’ konsolidazzjoni; u

| — | l-implimentazzjoni tal-Teħid tad-Deċiżjonijiet Kollaborattivi fl-Ajruporti (A-CDM) ta’ ajruporti dejjem ikbar. |
| --- | --- |

—

l-implimentazzjoni tal-Teħid tad-Deċiżjonijiet Kollaborattivi fl-Ajruporti (A-CDM) ta’ ajruporti dejjem ikbar.

| 2.6.1. | Mill-2004 ‘l hawn, l-inizjattiva tal-Ajru Uniku Ewropew (SES) ħadmet biex ikun hemm użu aħjar tal-ispazju tal-ajru Ewropew, billi naqqset il-konsegwenzi negattivi tal-frammentazzjoni tal-ispazju tal-ajru Ewropew. L-ajruporti involuti fl-SES jikkontribwixxu wkoll għall-għanijiet tal-SES fi ħdan il-programm għar-Riċerka u l-Iżvilupp dwar il-Ġestjoni tat-Traffiku bl-Ajru SESAR. Mingħajr kapaċità fl-art, is-suċċess tal-SES huwa mhedded. |
| --- | --- |

2.6.1.

Mill-2004 ‘l hawn, l-inizjattiva tal-Ajru Uniku Ewropew (SES) ħadmet biex ikun hemm użu aħjar tal-ispazju tal-ajru Ewropew, billi naqqset il-konsegwenzi negattivi tal-frammentazzjoni tal-ispazju tal-ajru Ewropew. L-ajruporti involuti fl-SES jikkontribwixxu wkoll għall-għanijiet tal-SES fi ħdan il-programm għar-Riċerka u l-Iżvilupp dwar il-Ġestjoni tat-Traffiku bl-Ajru SESAR. Mingħajr kapaċità fl-art, is-suċċess tal-SES huwa mhedded.

| 2.7. | Il-Kummissjoni bħalissa qed taħdem fuq ideat dettaljati għal strateġija futura tal-ajruporti flimkien mal-partijiet interessati fl-Osservatorju Ewropew għall-Kapaċità tal-Ajruporti. Dan l-Osservatorju għandu tliet missjonijiet:






  a. | li jgħin lill-Kummissjoni hija u tindirizza l-kapaċità tal-ajruporti u l-isfida tal-kwalità; |
| --- | --- | --- |

2.7.

Il-Kummissjoni bħalissa qed taħdem fuq ideat dettaljati għal strateġija futura tal-ajruporti flimkien mal-partijiet interessati fl-Osservatorju Ewropew għall-Kapaċità tal-Ajruporti. Dan l-Osservatorju għandu tliet missjonijiet:

a.

li jgħin lill-Kummissjoni hija u tindirizza l-kapaċità tal-ajruporti u l-isfida tal-kwalità;

| b. | li jippromovi l-iskambju tal-esperjenza u l-aħjar prattiki kemm fl-Ewropa kif ukoll lil hinn minnha; u |
| --- | --- |

b.

li jippromovi l-iskambju tal-esperjenza u l-aħjar prattiki kemm fl-Ewropa kif ukoll lil hinn minnha; u

| c. | li jistabbilixxi fehma aħjar tal-problema, l-impatt tagħha kif ukoll soluzzjonijiet oħra potenzjali – inklużi s-soluzzjonijiet ta’ politika. |
| --- | --- |

c.

li jistabbilixxi fehma aħjar tal-problema, l-impatt tagħha kif ukoll soluzzjonijiet oħra potenzjali – inklużi s-soluzzjonijiet ta’ politika.

Il-KESE jilqa’ l-ħolqien tal-Osservatorju u jħeġġeġ li titkompla l-ħidma ta’ kwalità li ntweriet diġà.

3.   L-iżvilupp tal-ajruporti Ewropej tul l-aħħar deċennju

| 3.1. | Fl-Ewropa hemm iktar minn 450 ajruport, u minkejja dan l-ajruporti Ewropej għadhom qed jiffaċċjaw problema ta’ kapaċità imminenti. |
| --- | --- |

3.1.

Fl-Ewropa hemm iktar minn 450 ajruport, u minkejja dan l-ajruporti Ewropej għadhom qed jiffaċċjaw problema ta’ kapaċità imminenti.

| 3.2. | L-Airports Council International Europe (ACI) jiġbor l-ajruporti kif ġej: |
| --- | --- |

3.2.

L-Airports Council International Europe (ACI) jiġbor l-ajruporti kif ġej:

| Grupp ta’ Ajruporti ACI | Daqs tal-ajruport (miljun passiġġier fis-sena) | Għadd ta’ ajruporti Ewropej |
| --- | --- | --- |
| 1 | > 25 | 14 |
| 2 | 10-25 | 23 |
| 3 | 5-10 | 34 |
| 4 | < 5 | 390 |

Grupp ta’ Ajruporti ACI

Daqs tal-ajruport (miljun passiġġier fis-sena)

Għadd ta’ ajruporti Ewropej

1

> 25

14

2

10-25

23

3

5-10

34

4

< 5

390

Parti kbira mit-traffiku tiġi ġestita minn għadd relattivament żgħir ta’ ajruporti. L-ispjega tinsab fil-mudelli differenti tal-ajruporti. Il-Grupp 3 u 4 tal-ajruporti huma pjuttost żgħar, u jipprovdu konnessjonijiet minn punt għal punt filwaqt li jmexxu t-traffiku lejn ajruporti ikbar u jiżguraw is-servizzi pubbliċi. Dan ifisser li ħafna ajruporti kbar jiddependu minn ajruporti żgħar.

Ajruport b’sistema f’forma ta’ stilla (hub and spokes) huwa ajruport uniku fejn linja ta’ ajru waħda jew iktar joffru netwerk integrat ta’ servizzi ta’ konnessjoni lil firxa kbira ta’ destinazzjonijiet bi frekwenza għolja (fi AEA, European Airports, Brussell 1995, p. 23).

| 3.2.1. | F’sistema minn punt għal punt, il-passiġġieri jivvjaġġaw direttament mill-punt tal-oriġini sad-destinazzjoni mingħajr ma jibdlu l-ajruplan. |
| --- | --- |

3.2.1.

F’sistema minn punt għal punt, il-passiġġieri jivvjaġġaw direttament mill-punt tal-oriġini sad-destinazzjoni mingħajr ma jibdlu l-ajruplan.

| 3.2.2. | Iż-żewġ sistemi huma komplementari; għandhom biss għanijiet differenti: is-sistema f’forma ta’ stilla hija intiża biex tilħaq l-ikbar konnettività possibbli, filwaqt li s-sistema minn punt għal punt hija mmirata biex tilħaq l-ogħla livell possibbli ta’ mobbiltà u flessibbiltà. |
| --- | --- |

3.2.2.

Iż-żewġ sistemi huma komplementari; għandhom biss għanijiet differenti: is-sistema f’forma ta’ stilla hija intiża biex tilħaq l-ikbar konnettività possibbli, filwaqt li s-sistema minn punt għal punt hija mmirata biex tilħaq l-ogħla livell possibbli ta’ mobbiltà u flessibbiltà.

| 3.3. | L-UE ffinanzjat għadd straordinarju ta’ proġetti infrastrutturali relatati mal-ajruporti. Il-KESE jqis li hemm nuqqas ta’ informazzjoni disponibbli fil-pubbliku dwar dawn l-investimenti u dwar l-effiċjenza tagħhom f’li jipprovdu konnettività u effiċjenza addizzjonali għall-pubbliku. |
| --- | --- |

3.3.

L-UE ffinanzjat għadd straordinarju ta’ proġetti infrastrutturali relatati mal-ajruporti. Il-KESE jqis li hemm nuqqas ta’ informazzjoni disponibbli fil-pubbliku dwar dawn l-investimenti u dwar l-effiċjenza tagħhom f’li jipprovdu konnettività u effiċjenza addizzjonali għall-pubbliku.

| 3.4. | Il-KESE jqis li l-linji gwida l-ġodda tal-UE dwar l-għajnuna tal-Istat (3) lill-ajruporti u l-linji tal-ajru huma ferm utli, għax jipprovdu ċertezza legali. Barra minn hekk, il-linji gwida jagħmlu distinzjoni bejn l-ajruporti meħtieġa, pereżempju, għas-servizzi pubbliċi, u l-ajruporti mingħajr skop, jiġifieri l-ajruporti li la jistgħu jkopru l-ispejjeż operattivi tagħhom u lanqas mhuma meħtieġa biex jissalvagwardjaw is-servizzi pubbliċi. |
| --- | --- |

3.4.

Il-KESE jqis li l-linji gwida l-ġodda tal-UE dwar l-għajnuna tal-Istat (3) lill-ajruporti u l-linji tal-ajru huma ferm utli, għax jipprovdu ċertezza legali. Barra minn hekk, il-linji gwida jagħmlu distinzjoni bejn l-ajruporti meħtieġa, pereżempju, għas-servizzi pubbliċi, u l-ajruporti mingħajr skop, jiġifieri l-ajruporti li la jistgħu jkopru l-ispejjeż operattivi tagħhom u lanqas mhuma meħtieġa biex jissalvagwardjaw is-servizzi pubbliċi.

4.   Aspetattivi futuri għat-tkabbir

| 4.1. | Is-swieq tal-avjazzjoni tal-futur ser ikunu r-reġjun tal-Asja-Paċifiku, l-Amerika Latina, l-Afrika u l-Lvant Nofsani. It-tkabbir medju annwali tal-flussi ta’ passiġġieri f’dawn ir-reġjuni ser jammonta għal bejn 6 % u 7 % sal-2032. Ir-rata medja tat-tkabbir fl-Ewropa u l-Amerika ta’ Fuq ser tkun madwar 3 %. |
| --- | --- |

4.1.

Is-swieq tal-avjazzjoni tal-futur ser ikunu r-reġjun tal-Asja-Paċifiku, l-Amerika Latina, l-Afrika u l-Lvant Nofsani. It-tkabbir medju annwali tal-flussi ta’ passiġġieri f’dawn ir-reġjuni ser jammonta għal bejn 6 % u 7 % sal-2032. Ir-rata medja tat-tkabbir fl-Ewropa u l-Amerika ta’ Fuq ser tkun madwar 3 %.

Barra minn hekk, qed tinbena kapaċità kbira immens barra l-UE. Iċ-Ċina bniet kważi 80 ajruport. It-Turkija, Dubai u Singapor bħalissa qed jibnu pjattformi ġganteski li ser ikunu jistgħu jakkomodaw sa 160 miljun passiġġier – konsiderevolment iktar mill-ikbar ajruport fid-dinja llum, li huwa ta’ Atlanta b’96 miljun passiġġier.

| 4.2. | L-EUROCONTROL, fl-aħħar rapport tiegħu dwar l-Isfidi għat-Tkabbir tal-2013, identifika problema ta’ kapaċità fl-20 sena li ġejjin. Fl-iktar xenarju probabbli, 1,9 miljun titjira mhux ser joperaw minħabba restrizzjonijiet fil-kapaċità fl-2035. Dan huwa ekwivalenti għal 12 % tad-domanda. 20 ajruport fl-Ewropa ser ikollhom konġestjoni qawwija għal iktar minn sitt sigħat kuljum, filwaqt li bħalissa dan huwa l-każ biss fi tlieta. |
| --- | --- |

4.2.

L-EUROCONTROL, fl-aħħar rapport tiegħu dwar l-Isfidi għat-Tkabbir tal-2013, identifika problema ta’ kapaċità fl-20 sena li ġejjin. Fl-iktar xenarju probabbli, 1,9 miljun titjira mhux ser joperaw minħabba restrizzjonijiet fil-kapaċità fl-2035. Dan huwa ekwivalenti għal 12 % tad-domanda. 20 ajruport fl-Ewropa ser ikollhom konġestjoni qawwija għal iktar minn sitt sigħat kuljum, filwaqt li bħalissa dan huwa l-każ biss fi tlieta.

| 4.2.1. | It-tkabbir tal-kapaċità li fil-fatt isir mhux ser ikun distribwit b’mod bilanċjat fl-ajruporti Ewropej. L-ikbar tkabbir ser ikun fl-Ewropa tal-Lvant, filwaqt li t-traffiku intra-Ewropew u l-parti tat-traffiku tal-Ewropa tal-Majjistral ser tonqos. Il-KESE jinnota dan l-iżvilupp u jemmen li l-ajruporti fl-Ewropa għandhom jiffaċċjaw u jindirizzaw dawn l-isfidi. |
| --- | --- |

4.2.1.

It-tkabbir tal-kapaċità li fil-fatt isir mhux ser ikun distribwit b’mod bilanċjat fl-ajruporti Ewropej. L-ikbar tkabbir ser ikun fl-Ewropa tal-Lvant, filwaqt li t-traffiku intra-Ewropew u l-parti tat-traffiku tal-Ewropa tal-Majjistral ser tonqos. Il-KESE jinnota dan l-iżvilupp u jemmen li l-ajruporti fl-Ewropa għandhom jiffaċċjaw u jindirizzaw dawn l-isfidi.

5.   L-isfidi tat-tkabbir

| 5.1. | Il-KESE jemmen li huwa kruċjali li jittejbu l-kompetittività u l-ġibda tal-Ewropa bħala destinazzjoni għall-investiment fis-settur tal-avjazzjoni. Il-kapaċità fil-livell tal-art hija ta’ importanza kritika hawnhekk. |
| --- | --- |

5.1.

Il-KESE jemmen li huwa kruċjali li jittejbu l-kompetittività u l-ġibda tal-Ewropa bħala destinazzjoni għall-investiment fis-settur tal-avjazzjoni. Il-kapaċità fil-livell tal-art hija ta’ importanza kritika hawnhekk.

| 5.2. | Il-KESE jinsab konvint li tal-SES ilha li missha ġiet implimentata u hija meħtieġa biex tiġi indirizzata l-isfida tal-problema tal-kapaċità. It-tnaqqis waħdu tad-dewmien ikollu effett immedjat fuq il-kapaċità ta-sistema u l-ajruporti fi ħdanha. Il-KESE jaqbel mal-ACI li l-kapaċità fil-livell tal-art għandha tkun pilastru sħiħ tal-SES u li l-għanijiet għall-kapaċità fil-livell tal-art għandhom ikunu konformi ma’ dawk tal-SES. |
| --- | --- |

5.2.

Il-KESE jinsab konvint li tal-SES ilha li missha ġiet implimentata u hija meħtieġa biex tiġi indirizzata l-isfida tal-problema tal-kapaċità. It-tnaqqis waħdu tad-dewmien ikollu effett immedjat fuq il-kapaċità ta-sistema u l-ajruporti fi ħdanha. Il-KESE jaqbel mal-ACI li l-kapaċità fil-livell tal-art għandha tkun pilastru sħiħ tal-SES u li l-għanijiet għall-kapaċità fil-livell tal-art għandhom ikunu konformi ma’ dawk tal-SES.

| 5.3. | L-istudju dwar l-Isfidi tat-Tkabbir mill-EUROCONTROLL jipproponi sitt miżuri, li, flimkien, jistgħu jnaqqsu l-ammont ta’ domanda li ma tkunx ġiet sodisfata fl-2035 bi 42 %. Dan jammonta għal 8 00  000 titjira addizzjonali, jew 50 miljun passiġġier, li mbagħad ikunu jistgħu jiġu operati. Dawn is-soluzzjonijiet jinkludu:






  — | ajruplani ikbar; |
| --- | --- | --- |

5.3.

L-istudju dwar l-Isfidi tat-Tkabbir mill-EUROCONTROLL jipproponi sitt miżuri, li, flimkien, jistgħu jnaqqsu l-ammont ta’ domanda li ma tkunx ġiet sodisfata fl-2035 bi 42 %. Dan jammonta għal 8 00  000 titjira addizzjonali, jew 50 miljun passiġġier, li mbagħad ikunu jistgħu jiġu operati. Dawn is-soluzzjonijiet jinkludu:

—

ajruplani ikbar;

| — | iktar ferroviji b’veloċità għolja; |
| --- | --- |

—

iktar ferroviji b’veloċità għolja;

| — | soluzzjonijiet alternattivi lokali: il-linji tal-ajru għandhom jikbru fejn il-kapaċità tkun disponibbli; |
| --- | --- |

—

soluzzjonijiet alternattivi lokali: il-linji tal-ajru għandhom jikbru fejn il-kapaċità tkun disponibbli;

| — | użu aħjar ta’ ajruporti iżgħar; |
| --- | --- |

—

użu aħjar ta’ ajruporti iżgħar;

| — | l-implimentazzjoni tas-SESAR; u |
| --- | --- |

—

l-implimentazzjoni tas-SESAR; u

| — | l-konsolidazzjoni tal-pjani tat-titjiriet. |
| --- | --- |

—

l-konsolidazzjoni tal-pjani tat-titjiriet.

| 5.3.1. | Il-KESE jifhem li dawn il-miżuri għandhom jiġu implimentati biex titnaqqas id-domanda li ma tiġix sodisfata, iżda jħoss li jistgħu ma jkunux suffiċjenti biex jindirizzaw id-domanda kollha tal-ġejjieni. Barra minn hekk, mhux dawn il-miżuri kollha huma applikabbli għal kull ajruport fl-UE. |
| --- | --- |

5.3.1.

Il-KESE jifhem li dawn il-miżuri għandhom jiġu implimentati biex titnaqqas id-domanda li ma tiġix sodisfata, iżda jħoss li jistgħu ma jkunux suffiċjenti biex jindirizzaw id-domanda kollha tal-ġejjieni. Barra minn hekk, mhux dawn il-miżuri kollha huma applikabbli għal kull ajruport fl-UE.

| 5.4. | Il-KESE jemmen ukoll li l-adozzjoni tal-Pakkett tal-Ajruporti, kif propost mill-KE, tgħin ukoll biex isir użu aħjar mill-assi tal-ajruporti eżistenti. Il-KESE jappella għal riżultati ambizzjużi mill-ħidma għaddejja bħalissa fil-Parlament u l-Kunsill b’konformità ma’ dak li kien ippropona fil-Pakkett ta’ Politika tiegħu dwar l-Ajruporti (4). |
| --- | --- |

5.4.

Il-KESE jemmen ukoll li l-adozzjoni tal-Pakkett tal-Ajruporti, kif propost mill-KE, tgħin ukoll biex isir użu aħjar mill-assi tal-ajruporti eżistenti. Il-KESE jappella għal riżultati ambizzjużi mill-ħidma għaddejja bħalissa fil-Parlament u l-Kunsill b’konformità ma’ dak li kien ippropona fil-Pakkett ta’ Politika tiegħu dwar l-Ajruporti (4).

| 5.5. | Fl-aħħar mill-aħħar, jidher li s-soluzzjoni għall-problema ta’ kapaċità insuffiċjenti tal-ajruporti tinkludi l-bini ta’ kapaċità ġdida flimkien mal-ottimizzazzjoni tal-kapaċità eżistenti. Dan huwa diffiċli peress li ħafna ajruporti m’għadhomx f’pożizzjoni li jinvestu f’kapaċità addizzjonali. L-EUROCONTROL jistqarr, fl-edizzjoni tal-2013 tar-rapport tiegħu “Challenges of Growth”, li nuqqas ta’ dħul, diffikultà fil-ksib tal-finanzjament, u reżistenza dejjem ikbar għal proġetti infrastrutturali tat-trasport wasslu biex xi ajruporti jerġgħu jikkunsidraw il-pjani tagħhom għall-espansjoni. |
| --- | --- |

5.5.

Fl-aħħar mill-aħħar, jidher li s-soluzzjoni għall-problema ta’ kapaċità insuffiċjenti tal-ajruporti tinkludi l-bini ta’ kapaċità ġdida flimkien mal-ottimizzazzjoni tal-kapaċità eżistenti. Dan huwa diffiċli peress li ħafna ajruporti m’għadhomx f’pożizzjoni li jinvestu f’kapaċità addizzjonali. L-EUROCONTROL jistqarr, fl-edizzjoni tal-2013 tar-rapport tiegħu “Challenges of Growth”, li nuqqas ta’ dħul, diffikultà fil-ksib tal-finanzjament, u reżistenza dejjem ikbar għal proġetti infrastrutturali tat-trasport wasslu biex xi ajruporti jerġgħu jikkunsidraw il-pjani tagħhom għall-espansjoni.

| 5.6. | Il-KESE jirrakkamonda bil-qawwa li ssir valutazzjoni tal-mertu tal-investimenti li l-UE għamlet s’issa fl-infrastruttura relatata mal-ajruporti. Il-KESE jilqa’ t-tħabbira tal-Qorti tal-Awdituri li qed taħdem fuq din il-kwistjoni, u jirrakkomanda li jintuża kampjun ta’ kontroll mifrux. |
| --- | --- |

5.6.

Il-KESE jirrakkamonda bil-qawwa li ssir valutazzjoni tal-mertu tal-investimenti li l-UE għamlet s’issa fl-infrastruttura relatata mal-ajruporti. Il-KESE jilqa’ t-tħabbira tal-Qorti tal-Awdituri li qed taħdem fuq din il-kwistjoni, u jirrakkomanda li jintuża kampjun ta’ kontroll mifrux.

6.   Ostakli għall-espansjoni tal-infrastruttura tal-ajruporti

| 6.1. | L-ajruporti jiffaċċjaw bosta sfidi meta jippjanaw li jkabbru l-infrastruttura tagħhom. Dawn l-isfidi jew ostakli jistgħu jinġabru kif ġej:






  — | sfidi finanzjarji u ekonomiċi; |
| --- | --- | --- |

6.1.

L-ajruporti jiffaċċjaw bosta sfidi meta jippjanaw li jkabbru l-infrastruttura tagħhom. Dawn l-isfidi jew ostakli jistgħu jinġabru kif ġej:

—

sfidi finanzjarji u ekonomiċi;

| — | rekwiżiti regolatorji, inklużi fatturi ambjentali; |
| --- | --- |

—

rekwiżiti regolatorji, inklużi fatturi ambjentali;

| — | sfidi pubbliċi, pereżempju reżistenza dejjem ikbar mill-popolazzjoni; u |
| --- | --- |

—

sfidi pubbliċi, pereżempju reżistenza dejjem ikbar mill-popolazzjoni; u

| — | kunsiderazzjonijiet politiċi. |
| --- | --- |

—

kunsiderazzjonijiet politiċi.

| 6.1.1. | L-ajruporti għandhom tendenza li jkunu kawti ħafna biex jinvestu minħabba l-kriżi ekonomika reċenti. Minn naħa, id-dħul kellu t-tendenza li jonqos. Min-naħa l-oħra, l-ajruporti qed jiffaċċjaw spejjeż ta’ sigurtà u sikurezza (spejjeż operattivi) li dejjem jiżdiedu. Deċiżjonijiet reċenti mtejba dwar l-għajnuna mill-Istat u l-linji gwida l-ġodda dwar l-għajnuna mill-Istat wasslu biex isir sfida ikbar li l-ajruporti ż-żgħar jibqgħu vijabbli. L-iżgurar tal-finanzjament għall-proġetti infrastrutturali sar sfida serja għall-ajruporti. |
| --- | --- |

6.1.1.

L-ajruporti għandhom tendenza li jkunu kawti ħafna biex jinvestu minħabba l-kriżi ekonomika reċenti. Minn naħa, id-dħul kellu t-tendenza li jonqos. Min-naħa l-oħra, l-ajruporti qed jiffaċċjaw spejjeż ta’ sigurtà u sikurezza (spejjeż operattivi) li dejjem jiżdiedu. Deċiżjonijiet reċenti mtejba dwar l-għajnuna mill-Istat u l-linji gwida l-ġodda dwar l-għajnuna mill-Istat wasslu biex isir sfida ikbar li l-ajruporti ż-żgħar jibqgħu vijabbli. L-iżgurar tal-finanzjament għall-proġetti infrastrutturali sar sfida serja għall-ajruporti.

| 6.1.2. | Fuq bażi regolatorja, l-ajruporti jridu jissodisfaw biżibilju ta’ rekwiżiti. Il-proċeduri amministrattivi huma kumplessi ħafna fir-rigward tal-kwistjonijiet tas-sigurtà u l-ambjent. Il-KESE bl-ebda mod ma jiċħad l-importanza tar-rekwiżiti ambjentali. Madankollu, irid ikun hemm approċċ bilanċjat għal dawn il-kwistjonijiet. Il-Kummissjoni Ewropea diġà għamlet progress tajjeb, pereżempju bir-Regolament (UE) Nru 598/2014 dwar it-twaqqif ta’ regoli u proċeduri fir-rigward tal-introduzzjoni ta’ restrizzjonijiet operattivi relatati mal-istorbju fl-ajruporti tal-Unjoni, bħala parti minn approċċ bilancjat. Is-settur tal-avjazzjoni fl-Ewropa huwa settur industrijali f’qagħda tajba għat-tkabbir ekoloġiku. Il-KESE jwissi lill-Kummissjoni Ewropea b’mod partikolari kontra l-implimentazzjoni ta’ soluzzjonijiet mhux integrati biex jiġu indirizzati l-kwistjonijiet ambjentali. Il-Kumitat jenfasizza l-bżonn ta’ soluzzjonijiet integrati u globali. F’dan id-dawl, pass preliminari utli jista’ jkun li l-Kummissjoni Ewropea tikkummissjona proġett fuq skala kbira mmirat lejn l-identifikazzjoni u d-dokumentazzjoni tar-restrizzjonijiet ambjentali eżistenti li għandhom impatt fuq il-kapaċità tal-ajruporti Ewropej. |
| --- | --- |

6.1.2.

Fuq bażi regolatorja, l-ajruporti jridu jissodisfaw biżibilju ta’ rekwiżiti. Il-proċeduri amministrattivi huma kumplessi ħafna fir-rigward tal-kwistjonijiet tas-sigurtà u l-ambjent. Il-KESE bl-ebda mod ma jiċħad l-importanza tar-rekwiżiti ambjentali. Madankollu, irid ikun hemm approċċ bilanċjat għal dawn il-kwistjonijiet. Il-Kummissjoni Ewropea diġà għamlet progress tajjeb, pereżempju bir-Regolament (UE) Nru 598/2014 dwar it-twaqqif ta’ regoli u proċeduri fir-rigward tal-introduzzjoni ta’ restrizzjonijiet operattivi relatati mal-istorbju fl-ajruporti tal-Unjoni, bħala parti minn approċċ bilancjat. Is-settur tal-avjazzjoni fl-Ewropa huwa settur industrijali f’qagħda tajba għat-tkabbir ekoloġiku. Il-KESE jwissi lill-Kummissjoni Ewropea b’mod partikolari kontra l-implimentazzjoni ta’ soluzzjonijiet mhux integrati biex jiġu indirizzati l-kwistjonijiet ambjentali. Il-Kumitat jenfasizza l-bżonn ta’ soluzzjonijiet integrati u globali. F’dan id-dawl, pass preliminari utli jista’ jkun li l-Kummissjoni Ewropea tikkummissjona proġett fuq skala kbira mmirat lejn l-identifikazzjoni u d-dokumentazzjoni tar-restrizzjonijiet ambjentali eżistenti li għandhom impatt fuq il-kapaċità tal-ajruporti Ewropej.

| 6.1.3. | Problema pjuttost ġdida tinsab fl-isfidi pubbliċi li qed jikbru, fil-forma ta’ reżistenza dejjem iktar qawwija mill-popolazzjoni kontra proġetti infrastrutturali. Proġetti maġġuri għall-estensjoni taċ-ċentri tal-ajruporti fl-UE twaqqfu, uħud minnhom għal iktar minn deċennju. Fost l-eżempji nsibu t-tielet ajruport potenzjali ta’ Pariġi, runways addizzjonali fl-ajruporti ta’ Frankfurt u Munich; u d-diskussjoni fir-Renju Unit/Londra dwar kif l-aħjar tiġi estiża l-kapaċità f’ambjent metropolitan multimodali. |
| --- | --- |

6.1.3.

Problema pjuttost ġdida tinsab fl-isfidi pubbliċi li qed jikbru, fil-forma ta’ reżistenza dejjem iktar qawwija mill-popolazzjoni kontra proġetti infrastrutturali. Proġetti maġġuri għall-estensjoni taċ-ċentri tal-ajruporti fl-UE twaqqfu, uħud minnhom għal iktar minn deċennju. Fost l-eżempji nsibu t-tielet ajruport potenzjali ta’ Pariġi, runways addizzjonali fl-ajruporti ta’ Frankfurt u Munich; u d-diskussjoni fir-Renju Unit/Londra dwar kif l-aħjar tiġi estiża l-kapaċità f’ambjent metropolitan multimodali.

| 6.1.4. | Fost affarijiet oħra qed tiżdied ir-reżistenza pubblika b’riżultat tat-tniġġis tal-istorbju. Min-naħa l-oħra, l-ajruporti u l-linji tal-ajru jonfqu ammonti kbar ta’ flus fuq miżuri għat-tnaqqis tal-istorbju. Pereżempju, l-ajruport ta’ Vjenna beda skema ta’ protezzjoni mill-istorbju li tkopri 12  000 dar. L-ispiża globali hija stmata għal madwar EUR 51 miljun, li minnhom EUR 37 miljun ser jiġu direttament minn Flughafen Wien AG. L-ajruport ta’ Liège u l-ajruport ta’ Charleroi għandhom baġit ta’ EUR 444 miljun għax-xiri mill-ġdid jew l-iżolament mill-istorbju ta’ 20  816-il dar. L-ajruport ta’ Londra Heathrow nefaq EUR 37 miljun fuq miżuri għat-tnaqqis tal-istorbju fil-perjodu 2007-2011. |
| --- | --- |

6.1.4.

Fost affarijiet oħra qed tiżdied ir-reżistenza pubblika b’riżultat tat-tniġġis tal-istorbju. Min-naħa l-oħra, l-ajruporti u l-linji tal-ajru jonfqu ammonti kbar ta’ flus fuq miżuri għat-tnaqqis tal-istorbju. Pereżempju, l-ajruport ta’ Vjenna beda skema ta’ protezzjoni mill-istorbju li tkopri 12  000 dar. L-ispiża globali hija stmata għal madwar EUR 51 miljun, li minnhom EUR 37 miljun ser jiġu direttament minn Flughafen Wien AG. L-ajruport ta’ Liège u l-ajruport ta’ Charleroi għandhom baġit ta’ EUR 444 miljun għax-xiri mill-ġdid jew l-iżolament mill-istorbju ta’ 20  816-il dar. L-ajruport ta’ Londra Heathrow nefaq EUR 37 miljun fuq miżuri għat-tnaqqis tal-istorbju fil-perjodu 2007-2011.

| 6.1.5. | Il-gvernijiet tal-Istati Membri għandhom jidentifikaw sfidi tal-kapaċità u jiddefinixxu strateġiji biex jilħquhom. F’dan il-kuntest, jeħtieġ b’mod ċar li jkun hemm tmexxija b’saħħitha fil-livell Ewropew biex jiġu kkoordinati dawn l-istrateġiji nazzjonali għall-kapaċità u biex jingħataw gwida u appoġġ finanzjarju kif adatt. Għandu jkun hemm kriterji stretti ħafna għall-finanzjament tal-UE għall-assi tal-ajruporti f’żoni ġodda. L-UE għandha tillimita l-finanzjament ta’ tali proġetti għal dawk li jkunu finanzjarjament vijabbli jew li jilħqu l-kriterji tal-obbligu pubbliku. |
| --- | --- |

6.1.5.

Il-gvernijiet tal-Istati Membri għandhom jidentifikaw sfidi tal-kapaċità u jiddefinixxu strateġiji biex jilħquhom. F’dan il-kuntest, jeħtieġ b’mod ċar li jkun hemm tmexxija b’saħħitha fil-livell Ewropew biex jiġu kkoordinati dawn l-istrateġiji nazzjonali għall-kapaċità u biex jingħataw gwida u appoġġ finanzjarju kif adatt. Għandu jkun hemm kriterji stretti ħafna għall-finanzjament tal-UE għall-assi tal-ajruporti f’żoni ġodda. L-UE għandha tillimita l-finanzjament ta’ tali proġetti għal dawk li jkunu finanzjarjament vijabbli jew li jilħqu l-kriterji tal-obbligu pubbliku.

| 6.1.6. | Il-KESE jixtieq josserva li d-diskussjoni dwar il-kapaċità għandha wkoll dimensjoni politika. Il-KESE jemmen bil-qawwa li l-UE, flimkien mal-Istati Membri u l-partijiet interessati, inklużi l-imsieħba soċjali, għandha tieħu deċiżjoni strateġika ġenerali dwar liema ajruporti ser ikunu importanti għas-sistema u għandhom jitressqu fis-snin li ġejjin. Il-bilanċ tal-prijoritajiet tal-UE dwar is-sistema f’forma ta’ stilla u s-sistema minn punt għal punt għandhom jiġu analizzati u valutati mill-ġdid jekk hemm bżonn. Politika integrata Ewropea hija meħtieġa iktar minn qatt qabel, li tqis aspetti ekonomiċi, ambjentali u soċjali u anke l-ħolqien tal-impjiegi. |
| --- | --- |

6.1.6.

Il-KESE jixtieq josserva li d-diskussjoni dwar il-kapaċità għandha wkoll dimensjoni politika. Il-KESE jemmen bil-qawwa li l-UE, flimkien mal-Istati Membri u l-partijiet interessati, inklużi l-imsieħba soċjali, għandha tieħu deċiżjoni strateġika ġenerali dwar liema ajruporti ser ikunu importanti għas-sistema u għandhom jitressqu fis-snin li ġejjin. Il-bilanċ tal-prijoritajiet tal-UE dwar is-sistema f’forma ta’ stilla u s-sistema minn punt għal punt għandhom jiġu analizzati u valutati mill-ġdid jekk hemm bżonn. Politika integrata Ewropea hija meħtieġa iktar minn qatt qabel, li tqis aspetti ekonomiċi, ambjentali u soċjali u anke l-ħolqien tal-impjiegi.

| 6.1.7. | Apparti l-Kummissjoni, bosta DĠ qed jaħdmu fuq kwistjonijiet relatati: MOVE, EMPL, COMP, JUST, eċċ. Il-mandat tagħhom jiddependi mill-qasam ta’ politika eżatt u hemm ħafna rabtiet ma’ oqsma differenti bħar-relazzjonijiet internazzjonali, l-għajnuna mill-Istat, il-SES u l-multimodalità. Dan wera li mhuwiex effiċjenti filwaqt li jfittex li jieħu approċċ integrat, bil-katina sħiħa tal-valur għall-avjazzjoni tal-UE, li issa hija kruċjali. Huwa urġenti li l-attivitajiet tal-Kummissjoni fl-avjazzjoni, b’mod partikolari dawk relatati mal-ajruporti, jiġu integrati ħafna aħjar. |
| --- | --- |

6.1.7.

Apparti l-Kummissjoni, bosta DĠ qed jaħdmu fuq kwistjonijiet relatati: MOVE, EMPL, COMP, JUST, eċċ. Il-mandat tagħhom jiddependi mill-qasam ta’ politika eżatt u hemm ħafna rabtiet ma’ oqsma differenti bħar-relazzjonijiet internazzjonali, l-għajnuna mill-Istat, il-SES u l-multimodalità. Dan wera li mhuwiex effiċjenti filwaqt li jfittex li jieħu approċċ integrat, bil-katina sħiħa tal-valur għall-avjazzjoni tal-UE, li issa hija kruċjali. Huwa urġenti li l-attivitajiet tal-Kummissjoni fl-avjazzjoni, b’mod partikolari dawk relatati mal-ajruporti, jiġu integrati ħafna aħjar.

| 6.2. | Bħal kwalunkwe proċess ta’ produzzjoni, il-kapaċità fiżika ta’ ajruport hija soġġetta għal restrizzjonijiet, jiġifieri fatturi li jnaqqsu l-kapaċità reali. Fil-każ tal-kapaċità tar-runways, dawn jinkludu:






  — | l-operazzjonijiet (taħlita tal-inġenji tal-ajru); |
| --- | --- | --- |

6.2.

Bħal kwalunkwe proċess ta’ produzzjoni, il-kapaċità fiżika ta’ ajruport hija soġġetta għal restrizzjonijiet, jiġifieri fatturi li jnaqqsu l-kapaċità reali. Fil-każ tal-kapaċità tar-runways, dawn jinkludu:

—

l-operazzjonijiet (taħlita tal-inġenji tal-ajru);

| — | il-kundizzjonijiet tat-temp; u |
| --- | --- |

—

il-kundizzjonijiet tat-temp; u

| — | l-faċilitajiet. |
| --- | --- |

—

l-faċilitajiet.

| 6.2.1. | Minbarra dan, l-ixpruni kollha tal-kapaċità tal-ajruporti s-soltu jiġu affettwati mill-proċeduri u r-regoli operattivi, pereżempju proċeduri speċjali għall approċċ u t-tluq jew rekwiżiti tad-disinn tal-ispazju tal-ajru bħala rispons għall-kunsiderazzjonijiet tal-istorbju. Il-kapaċità reali tal-ajruport is-soltu tkun ħafna iktar baxxa mill-kapaċità fiżika tal-ajruport. L-approċċ bilanċjat tal-Organizzazzjoni Internazzjonali għall-Avjazzjoni Ċivili jipprovdi l-iktar metodu effettiv biex jiġi indirizzat l-istorbju fl-ajruporti u madwarhom b’mod sensittiv għall-ambjent u ekonomikament responsabbli. |
| --- | --- |

6.2.1.

Minbarra dan, l-ixpruni kollha tal-kapaċità tal-ajruporti s-soltu jiġu affettwati mill-proċeduri u r-regoli operattivi, pereżempju proċeduri speċjali għall approċċ u t-tluq jew rekwiżiti tad-disinn tal-ispazju tal-ajru bħala rispons għall-kunsiderazzjonijiet tal-istorbju. Il-kapaċità reali tal-ajruport is-soltu tkun ħafna iktar baxxa mill-kapaċità fiżika tal-ajruport. L-approċċ bilanċjat tal-Organizzazzjoni Internazzjonali għall-Avjazzjoni Ċivili jipprovdi l-iktar metodu effettiv biex jiġi indirizzat l-istorbju fl-ajruporti u madwarhom b’mod sensittiv għall-ambjent u ekonomikament responsabbli.

| 6.2.2. | Il-KE għandha tendenza li tqis biss il-kapaċità tar-runways fil-ħidma tagħha dwar il-kapaċità tal-ajruporti. Kif urejna hawn fuq dan l-approċċ hu inkomplet, u l-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea tqis xpruni deċiżivi oħra għall-kapaċità tal-ajruporti, bħall-kapaċità tal-ispazju tal-ajru fl-ajruporti fil-viċinat, hija u taħdem fuq il-kapaċità tal-ajruporti. L-interazzjoni bejn l-ajruporti u l-ispazju tal-ajru (jew il-provvedituri tas-servizzi tan-navigazzjoni tal-ajru) hija kruċjali biex tiġi indirizzata l-problema tal-kapaċità tal-ajruporti. Madankollu, il-mod kif tiġi ġestita din l-interazzjoni jvarja sew fl-Unjoni Ewropa u saħansitra f’xi Stati Membri stess. |
| --- | --- |

6.2.2.

Il-KE għandha tendenza li tqis biss il-kapaċità tar-runways fil-ħidma tagħha dwar il-kapaċità tal-ajruporti. Kif urejna hawn fuq dan l-approċċ hu inkomplet, u l-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea tqis xpruni deċiżivi oħra għall-kapaċità tal-ajruporti, bħall-kapaċità tal-ispazju tal-ajru fl-ajruporti fil-viċinat, hija u taħdem fuq il-kapaċità tal-ajruporti. L-interazzjoni bejn l-ajruporti u l-ispazju tal-ajru (jew il-provvedituri tas-servizzi tan-navigazzjoni tal-ajru) hija kruċjali biex tiġi indirizzata l-problema tal-kapaċità tal-ajruporti. Madankollu, il-mod kif tiġi ġestita din l-interazzjoni jvarja sew fl-Unjoni Ewropa u saħansitra f’xi Stati Membri stess.

| 6.2.3. | Hija ta’ importanza kruċjali l-Istati Membri jieħdu miżuri dwar l-ippjanar u l-ġestjoni tal-użu tal-art. Ta’ spiss din hija f’idejn l-awtoritajiet lokali jew reġjonali li għandhom japprezzaw ir-rwol tal-ajruporti fin-netwerks nazzjonali u dawk Ewropej, speċjalment fiż-żoni ċentrali fejn il-pressjoni għall-użu tal-art għal finijiet oħra hija kbira ħafna. L-UE trid taqbel dwar prinċipji komuni f’dan ir-rigward u tipprovdi qafas legali u ta’ ppjanar konsistenti biex tottimizza d-deċiżjonijiet dwar kapaċità ġdida. |
| --- | --- |

6.2.3.

Hija ta’ importanza kruċjali l-Istati Membri jieħdu miżuri dwar l-ippjanar u l-ġestjoni tal-użu tal-art. Ta’ spiss din hija f’idejn l-awtoritajiet lokali jew reġjonali li għandhom japprezzaw ir-rwol tal-ajruporti fin-netwerks nazzjonali u dawk Ewropej, speċjalment fiż-żoni ċentrali fejn il-pressjoni għall-użu tal-art għal finijiet oħra hija kbira ħafna. L-UE trid taqbel dwar prinċipji komuni f’dan ir-rigward u tipprovdi qafas legali u ta’ ppjanar konsistenti biex tottimizza d-deċiżjonijiet dwar kapaċità ġdida.

| 6.3. | Irid joħroġ suq komuni konsolidat fl-avjazzjoni ċivili tal-UE. Madankollu, il-KESE jwissi li ċ-ċentri m’għandhomx jingħataw preferenza askapitu tal-ajruporti reġjonali. It-tnejn huma komplementari u għandhom jibqgħu partijiet integrali ta’ dak li l-politika tat-TEN-T jirreferi għalih bħala n-netwerk ewlieni u komprensiv. Kultant dan jirriżulta f’li l-konġestjoni u tkabbir imorru id f’id. |
| --- | --- |

6.3.

Irid joħroġ suq komuni konsolidat fl-avjazzjoni ċivili tal-UE. Madankollu, il-KESE jwissi li ċ-ċentri m’għandhomx jingħataw preferenza askapitu tal-ajruporti reġjonali. It-tnejn huma komplementari u għandhom jibqgħu partijiet integrali ta’ dak li l-politika tat-TEN-T jirreferi għalih bħala n-netwerk ewlieni u komprensiv. Kultant dan jirriżulta f’li l-konġestjoni u tkabbir imorru id f’id.

| 6.4. | Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni tħares lejn il-kwistjoni tal-kapaċità tal-ispazju tal-ajru Ewropew kemm mill-perspettiva tal-kompetittività internazzjonali – li mingħajr l-ebda dubju hija ta’ importanza ewlenija – u f’termini tal-funzjonament mingħajr xkiel tas-suq intern tal-UE. Użu aħjar u iktar razzjonali tal-kapaċità reġjonali jista’ jgħin biex tittaffa l-pressjoni fuq iċ-ċentri b’ħafna traffiku. L-eżami għaddejja bħalissa tat-torrijiet tal-kontroll tat-traffiku tal-ajru remoti (pereżempju fl-Isvezja) hija interessanti f’dan il-kuntest bħala għodda biex jitnaqqsu l-ispejjeż operazzjonali f’dawn l-ajruporti reġjonali filwaqt li jinżammu l-ogħla livelli ta’ sikurezza. |
| --- | --- |

6.4.

Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni tħares lejn il-kwistjoni tal-kapaċità tal-ispazju tal-ajru Ewropew kemm mill-perspettiva tal-kompetittività internazzjonali – li mingħajr l-ebda dubju hija ta’ importanza ewlenija – u f’termini tal-funzjonament mingħajr xkiel tas-suq intern tal-UE. Użu aħjar u iktar razzjonali tal-kapaċità reġjonali jista’ jgħin biex tittaffa l-pressjoni fuq iċ-ċentri b’ħafna traffiku. L-eżami għaddejja bħalissa tat-torrijiet tal-kontroll tat-traffiku tal-ajru remoti (pereżempju fl-Isvezja) hija interessanti f’dan il-kuntest bħala għodda biex jitnaqqsu l-ispejjeż operazzjonali f’dawn l-ajruporti reġjonali filwaqt li jinżammu l-ogħla livelli ta’ sikurezza.

| 6.5. | Ir-rwol tal-Kummissjoni huwa kruċjali. Madankollu, għadu ma tfassalx fid-dettall: biex isir iktar mill-monitoraġġ u t-tfakkir frekwenti lill-atturi kollha biex ikunu iżjed effiċjenti, il-Kummissjoni qabel kollox irid ikollha data sħiħa u affidabbli u informazzjoni dwar l-operazzjonijiet tal-ajruporti tal-UE. Bħalissa din l-informazzjoni mhijiex disponibbli, u lanqas m’hemm kriterji għal xi jrid ikun “ajruport effiċjenti”, jew ċifri uffiċjali dwar il-finanzjament pubbliku għall-ajruporti fil-livell tal-UE. |
| --- | --- |

6.5.

Ir-rwol tal-Kummissjoni huwa kruċjali. Madankollu, għadu ma tfassalx fid-dettall: biex isir iktar mill-monitoraġġ u t-tfakkir frekwenti lill-atturi kollha biex ikunu iżjed effiċjenti, il-Kummissjoni qabel kollox irid ikollha data sħiħa u affidabbli u informazzjoni dwar l-operazzjonijiet tal-ajruporti tal-UE. Bħalissa din l-informazzjoni mhijiex disponibbli, u lanqas m’hemm kriterji għal xi jrid ikun “ajruport effiċjenti”, jew ċifri uffiċjali dwar il-finanzjament pubbliku għall-ajruporti fil-livell tal-UE.

Brussell, l-10 ta’ Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  COM(2006) 819 final, p. 2.

1

(2)  COM(2011) 823 final

2

(3)  ĠU C 451 tas-16.12.2014, p. 123

3

(4)  ĠU C 181, 21.6.2012, p. 173.

4

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/24 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/24

---

Opinjoni tal-Kumitati Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “L-ikkompletar tal-UEM – Ir-rwol tal-politika tat-tassazzjoni”

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2015/C 230/04)

| Relatur: | is-Sur TRÍAS PINTO |
| --- | --- |
| Korelatur: | is-Sur DANDEA |

Relatur:

is-Sur TRÍAS PINTO

Korelatur:

is-Sur DANDEA

Nhar is-27 ta’ Frar 2014, il-Kunsill Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

“L-ikkompletar tal-UEM – Ir-rwol tal-politika tat-tassazzjoni.”

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-18 ta’ Novembru 2014.

Matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu li saret fl-10 u l-11 ta’ Diċembru 2014 (seduta tal-10 ta’ Diċembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b’164 vot favur, 53 vot kontra u 11-il astensjoni.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | L-irkupru li għaddej fl-Ewropa b’pass inqas mgħaġġel milli fil-bqija tad-dinja huwa sintomatiku ta’ nuqqas fil-funzjonament tas-sistema li unjoni ekonomika u monetarja iktar profonda jkollha tindirizza. Din l-opinjoni tappoġġja l-proċess tal-approfondiment tal-Unjoni Ekonomika u Monetarja (UEM), b’mod partikolari fiż-żona tal-euro, mill-aspett tar-rwol tat-tassazzjoni. Il-progress fil-koordinazzjoni tat-tassazzjoni diretta kien u se jkompli jkun diffiċli li jinkiseb għaliex għadu fil-kompetenza tal-Istati Membri u għandu l-għeruq tiegħu fil-qafas partikolari li kull Stat Membru għażel tul is-sekli għall-finanzjament tal-ispejjeż governattivi tiegħu li huma meqjusa neċessarji. Kull bidla fit-tassazzjoni għandha twassal għal skema ta’ tassazzjoni iktar kompetittiva u sostenibbli fil-livell globali. |
| --- | --- |

1.1.

L-irkupru li għaddej fl-Ewropa b’pass inqas mgħaġġel milli fil-bqija tad-dinja huwa sintomatiku ta’ nuqqas fil-funzjonament tas-sistema li unjoni ekonomika u monetarja iktar profonda jkollha tindirizza. Din l-opinjoni tappoġġja l-proċess tal-approfondiment tal-Unjoni Ekonomika u Monetarja (UEM), b’mod partikolari fiż-żona tal-euro, mill-aspett tar-rwol tat-tassazzjoni. Il-progress fil-koordinazzjoni tat-tassazzjoni diretta kien u se jkompli jkun diffiċli li jinkiseb għaliex għadu fil-kompetenza tal-Istati Membri u għandu l-għeruq tiegħu fil-qafas partikolari li kull Stat Membru għażel tul is-sekli għall-finanzjament tal-ispejjeż governattivi tiegħu li huma meqjusa neċessarji. Kull bidla fit-tassazzjoni għandha twassal għal skema ta’ tassazzjoni iktar kompetittiva u sostenibbli fil-livell globali.

| 1.2. | Sabiex l-UEM tiffunzjona kif imiss, jeħtieġ li l-leġislatura l-ġdida tpoġġi s-sisien għal – u b’mod gradwali tersaq lejn – unjoni fiskali li kapaċi tegħleb il-firxa wiesgħa ta’ regoli nazzjonali li jxekklu l-integrazzjoni reali u l-ħolqien ta’ suq uniku u, barra minn hekk, tersaq lejn baġit komuni msaħħaħ għaż-żona tal-euro. |
| --- | --- |

1.2.

Sabiex l-UEM tiffunzjona kif imiss, jeħtieġ li l-leġislatura l-ġdida tpoġġi s-sisien għal – u b’mod gradwali tersaq lejn – unjoni fiskali li kapaċi tegħleb il-firxa wiesgħa ta’ regoli nazzjonali li jxekklu l-integrazzjoni reali u l-ħolqien ta’ suq uniku u, barra minn hekk, tersaq lejn baġit komuni msaħħaħ għaż-żona tal-euro.

| 1.3. | Flimkien mal-pilastru monetarju tal-BĊE, fuq perjodu medju ta’ żmien, effettivament jeħtieġ li jkun hemm ukoll “pilastru ta’ baġit komuni” li jiżgura stabbilizzazzjoni makroekonomika fi ħdan l-UEM, b’mod partikolari f’każ ta’ “skossi asimmetriċi”. |
| --- | --- |

1.3.

Flimkien mal-pilastru monetarju tal-BĊE, fuq perjodu medju ta’ żmien, effettivament jeħtieġ li jkun hemm ukoll “pilastru ta’ baġit komuni” li jiżgura stabbilizzazzjoni makroekonomika fi ħdan l-UEM, b’mod partikolari f’każ ta’ “skossi asimmetriċi”.

| 1.4. | Biex jinstab rimedju għan-nuqqasijiet u jimtlew il-lakuni fil-politika tat-tassazzjoni, jeħtieġ li jittieħdu passi iżjed ambizzjużi fi ħdan iż-żona tal-euro biex titnaqqas u tiġi armonizzata l-firxa tat-taxxi differenti, kif ukoll biex jiġu estiżi l-bażijiet tat-taxxa, jiġu allinjati iżjed mill-qrib ir-rati tat-taxxa, u jissaħħu l-mekkaniżmi tal-kooperazzjoni u tal-iskambju tal-informazzjoni fil-ġlieda kontra l-frodi u l-evażjoni. |
| --- | --- |

1.4.

Biex jinstab rimedju għan-nuqqasijiet u jimtlew il-lakuni fil-politika tat-tassazzjoni, jeħtieġ li jittieħdu passi iżjed ambizzjużi fi ħdan iż-żona tal-euro biex titnaqqas u tiġi armonizzata l-firxa tat-taxxi differenti, kif ukoll biex jiġu estiżi l-bażijiet tat-taxxa, jiġu allinjati iżjed mill-qrib ir-rati tat-taxxa, u jissaħħu l-mekkaniżmi tal-kooperazzjoni u tal-iskambju tal-informazzjoni fil-ġlieda kontra l-frodi u l-evażjoni.

| 1.5. | Jeħtieġ li l-leġislatura l-ġdida tikkoopera mal-OECD (Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi) u l-G20 fit-tiftix ta’ soluzzjoni rapida għall-problema dinjija tal-erożjoni tal-bażi tat-taxxa u t-trasferiment tal-profitti. L-OECD għamel ħafna progress fl-introduzzjoni ta’ mudell globali għat-tassazzjoni tal-korporazzjonijiet li għandu l-għan li jaqbad it-taxxa fejn tkun tinstab is-sustanza ekonomika. Dan il-mudell għandu jkun il-bażi għat-tassazzjoni korporattiva fl-UE. |
| --- | --- |

1.5.

Jeħtieġ li l-leġislatura l-ġdida tikkoopera mal-OECD (Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi) u l-G20 fit-tiftix ta’ soluzzjoni rapida għall-problema dinjija tal-erożjoni tal-bażi tat-taxxa u t-trasferiment tal-profitti. L-OECD għamel ħafna progress fl-introduzzjoni ta’ mudell globali għat-tassazzjoni tal-korporazzjonijiet li għandu l-għan li jaqbad it-taxxa fejn tkun tinstab is-sustanza ekonomika. Dan il-mudell għandu jkun il-bażi għat-tassazzjoni korporattiva fl-UE.

| 1.6. | Sabiex nersqu lejn unjoni fiskali iżjed profonda, huwa essenzjali li tissokta s-superviżjoni baġitarja abbażi tat-Two Pack u jiġi introdott mill-iżjed fis fond fiskali ta’ riżorsi proprji fiż-żona tal-euro bil-għan li jinstab remedju għall-iżbilanċi makroekonomiċi (1). |
| --- | --- |

1.6.

Sabiex nersqu lejn unjoni fiskali iżjed profonda, huwa essenzjali li tissokta s-superviżjoni baġitarja abbażi tat-Two Pack u jiġi introdott mill-iżjed fis fond fiskali ta’ riżorsi proprji fiż-żona tal-euro bil-għan li jinstab remedju għall-iżbilanċi makroekonomiċi (1).

| 1.7. | Il-Kumitat jappoġġja bis-sħiħ it-tkomplija tal-proċess tas-Semestru Ewropew, li għandu jiġi kkunsidrat mill-ġdid sabiex jiġi żgurat li jkun effettiv. Ir-Rakkomandazzjonijiet individwali Speċifiċi għall-Pajjiż jistgħu jkunu għodda biex tinstab pożizzjoni komuni. |
| --- | --- |

1.7.

Il-Kumitat jappoġġja bis-sħiħ it-tkomplija tal-proċess tas-Semestru Ewropew, li għandu jiġi kkunsidrat mill-ġdid sabiex jiġi żgurat li jkun effettiv. Ir-Rakkomandazzjonijiet individwali Speċifiċi għall-Pajjiż jistgħu jkunu għodda biex tinstab pożizzjoni komuni.

| 1.8. | Jeħtieġ li jiżdied il-baġit komuni miżeru ta’ bilkemm 1 % tal-PDG tal-UE, b’mod partikolari fiż-żona tal-euro. Il-linji gwida politiċi tal-President tal-Kummissjoni, is-Sur Juncker, “Bidu ġdid għall-Ewropa”, jitolbu baġit orjentat lejn iżjed impjiegi, tkabbir u kompetittività. Il-KESE jappoġġja dan l-approċċ u jenfasizza l-bżonn li r-reviżjoni lejn tmiem l-2016 tal-Qafas Finanzjarju Pluriennali tintuża biex twitti t-triq għal żieda fil-baġit bil-għan li l-unjoni monetarja tiffunzjona kif imiss. |
| --- | --- |

1.8.

Jeħtieġ li jiżdied il-baġit komuni miżeru ta’ bilkemm 1 % tal-PDG tal-UE, b’mod partikolari fiż-żona tal-euro. Il-linji gwida politiċi tal-President tal-Kummissjoni, is-Sur Juncker, “Bidu ġdid għall-Ewropa”, jitolbu baġit orjentat lejn iżjed impjiegi, tkabbir u kompetittività. Il-KESE jappoġġja dan l-approċċ u jenfasizza l-bżonn li r-reviżjoni lejn tmiem l-2016 tal-Qafas Finanzjarju Pluriennali tintuża biex twitti t-triq għal żieda fil-baġit bil-għan li l-unjoni monetarja tiffunzjona kif imiss.

| 1.9. | Il-Kummissjoni għandha tibni fuq il-Komunikazzjoni ta’ Marzu 2013 “Lejn Unjoni Ekonomika u Monetarja Profonda u Ġenwina” (2) u tintroduċi Strument ta’ Konverġenza u Kompetittività bil-għan li l-Istati Membri jagħmlu ftehimiet kuntrattwali biex iwettqu riformi li jġibu magħhom benefiċċji fil-livell nazzjonali u dak Ewropew bil-għan li jiġu indirizzati l-iżbilanċi, ħaġa li ma tistax issir mingħajr għajnuna finanzjarja. Dan il-fond għandu jiżviluppa f’kapaċità fiskali ta’ riżorsi proprji li jista’ jipprovdi għajnuna finanzjarja temporanja fil-ġlieda kontra l-iskossi reġjonali (3). |
| --- | --- |

1.9.

Il-Kummissjoni għandha tibni fuq il-Komunikazzjoni ta’ Marzu 2013 “Lejn Unjoni Ekonomika u Monetarja Profonda u Ġenwina” (2) u tintroduċi Strument ta’ Konverġenza u Kompetittività bil-għan li l-Istati Membri jagħmlu ftehimiet kuntrattwali biex iwettqu riformi li jġibu magħhom benefiċċji fil-livell nazzjonali u dak Ewropew bil-għan li jiġu indirizzati l-iżbilanċi, ħaġa li ma tistax issir mingħajr għajnuna finanzjarja. Dan il-fond għandu jiżviluppa f’kapaċità fiskali ta’ riżorsi proprji li jista’ jipprovdi għajnuna finanzjarja temporanja fil-ġlieda kontra l-iskossi reġjonali (3).

| 1.10. | Il-baġit taż-żona tal-euro għandu jgħin lill-unjoni monetarja tiffunzjona aħjar, tipprovdi appoġġ fiskali sabiex tinkiseb unjoni bankarja sħiħa u tassorbi l-iskossi asimmetriċi. Dawn il-funzjonijiet ma kinux jeżistu meta faqqgħet il-kriżi ekonomika, u dan aggrava b’mod drammatiku l-inugwaljanzi li ħtieġu miżuri fiskali. |
| --- | --- |

1.10.

Il-baġit taż-żona tal-euro għandu jgħin lill-unjoni monetarja tiffunzjona aħjar, tipprovdi appoġġ fiskali sabiex tinkiseb unjoni bankarja sħiħa u tassorbi l-iskossi asimmetriċi. Dawn il-funzjonijiet ma kinux jeżistu meta faqqgħet il-kriżi ekonomika, u dan aggrava b’mod drammatiku l-inugwaljanzi li ħtieġu miżuri fiskali.

| 1.11. | Il-KESE huwa konxju tal-kumplessità tal-kwistjoni u jipproponi sensiela ta’ miżuri biex jiġu adottati b’mod gradwali, b’konformità mal-għanijiet stabbiliti fit-trattati Ewropej (4):
  Fuq perjodu qasir ta’ żmien (6 xhur sa 18-il xahar):






  — | fil-livell tal-UE, tiġi adottata “bażi komuni konsolidata tat-taxxa korporattiva” fl-UE (5) b’konformità mal-pożizzjonijiet preċedenti tal-Kumitat (6), u billi l-parametri jiġu stabbiliti b’mod iżjed ġust milli fil-proposta attwali tal-Kummissjoni (7). Jeħtieġ li jiġi kkunsidrat ukoll il-progress miksub mill-OECD. |
| --- | --- | --- |

1.11.

Il-KESE huwa konxju tal-kumplessità tal-kwistjoni u jipproponi sensiela ta’ miżuri biex jiġu adottati b’mod gradwali, b’konformità mal-għanijiet stabbiliti fit-trattati Ewropej (4):

Fuq perjodu qasir ta’ żmien (6 xhur sa 18-il xahar):

—

fil-livell tal-UE, tiġi adottata “bażi komuni konsolidata tat-taxxa korporattiva” fl-UE (5) b’konformità mal-pożizzjonijiet preċedenti tal-Kumitat (6), u billi l-parametri jiġu stabbiliti b’mod iżjed ġust milli fil-proposta attwali tal-Kummissjoni (7). Jeħtieġ li jiġi kkunsidrat ukoll il-progress miksub mill-OECD.

| — | L-indirizzar tal-iżviluppi globali fil-livell tal-OECD u l-G20 fil-qasam tal-BEPS (Base Erosion and Profit Sharing – erożjoni tal-bażi u trasferiment tal-profitti) biex jiġi żgurat li l-iskemi tat-taxxa jkunu trasparenti u ma jagħtux konċessjonijiet inġusti tat-taxxa, u jiġu eliminati b’mod urġenti l-prattiki użati fl-Istati Membri li permezz tagħhom korporazzjonijiet magħżula jingħataw privileġġi speċjali f’dak li jirrigwarda t-taxxi. |
| --- | --- |

—

L-indirizzar tal-iżviluppi globali fil-livell tal-OECD u l-G20 fil-qasam tal-BEPS (Base Erosion and Profit Sharing – erożjoni tal-bażi u trasferiment tal-profitti) biex jiġi żgurat li l-iskemi tat-taxxa jkunu trasparenti u ma jagħtux konċessjonijiet inġusti tat-taxxa, u jiġu eliminati b’mod urġenti l-prattiki użati fl-Istati Membri li permezz tagħhom korporazzjonijiet magħżula jingħataw privileġġi speċjali f’dak li jirrigwarda t-taxxi.

| — | It-tiftix ta’ ftehimiet effettivi fiż-żona tal-euro bil-għan li t-taxxa ppjanata fuq it-tranżazzjonijiet finanzjarji tiġi estiża lil hinn mill-ħdax-il Stat Membru li jappoġġjawha. |
| --- | --- |

—

It-tiftix ta’ ftehimiet effettivi fiż-żona tal-euro bil-għan li t-taxxa ppjanata fuq it-tranżazzjonijiet finanzjarji tiġi estiża lil hinn mill-ħdax-il Stat Membru li jappoġġjawha.

| — | Jiġu involuti ċ-ċittadini fil-ġlieda kontra l-ekonomija sewda, l-evażjoni tat-taxxa u l-frodi tat-taxxa billi s-settur privat jitħeġġeġ isaħħaħ strumenti bħall-kupuni tas-servizzi (service vouchers), l-użu ta’ forom ta’ ħlas elettroniku li jħallu traċċa u kooperazzjoni mal-awtoritajiet għal dawn il-finijiet. |
| --- | --- |

—

Jiġu involuti ċ-ċittadini fil-ġlieda kontra l-ekonomija sewda, l-evażjoni tat-taxxa u l-frodi tat-taxxa billi s-settur privat jitħeġġeġ isaħħaħ strumenti bħall-kupuni tas-servizzi (service vouchers), l-użu ta’ forom ta’ ħlas elettroniku li jħallu traċċa u kooperazzjoni mal-awtoritajiet għal dawn il-finijiet.

| — | It-titjib tal-kooperazzjoni amministrattiva, lil hinn min-netwerk u l-bażi tad-data attwali tal-VAT, bl-użu tal-kooperazzjoni msaħħa, f’erba’ oqsma:






  (i) | It-tisħiħ tal-pjattaforma tal-Eurofisc (8) bħala aġenzija embrijonika tal-UE li taġixxi bħala kamra tal-ikklerjar għall-VAT u kontra l-frodi tat-taxxa li qed tibda topera fiż-żona tal-euro, bil-għan li tiġi kkompletata l-katina tal-informazzjoni għat-teżori nazzjonali, u b’hekk jintemm il-“frodi karusell” (9). |
| --- | --- | --- |

—

It-titjib tal-kooperazzjoni amministrattiva, lil hinn min-netwerk u l-bażi tad-data attwali tal-VAT, bl-użu tal-kooperazzjoni msaħħa, f’erba’ oqsma:

(i)

It-tisħiħ tal-pjattaforma tal-Eurofisc (8) bħala aġenzija embrijonika tal-UE li taġixxi bħala kamra tal-ikklerjar għall-VAT u kontra l-frodi tat-taxxa li qed tibda topera fiż-żona tal-euro, bil-għan li tiġi kkompletata l-katina tal-informazzjoni għat-teżori nazzjonali, u b’hekk jintemm il-“frodi karusell” (9).

| (ii) | It-tisħiħ tad-Direttiva tal-2011 dwar Għajnuna Reċiproka (10) bħala bażi legali fl-UE kollha kemm hi, billi, f’każ ta’ bżonn, ċertu kontenut tagħha jieħu l-għamla ta’ regolament. |
| --- | --- |

(ii)

It-tisħiħ tad-Direttiva tal-2011 dwar Għajnuna Reċiproka (10) bħala bażi legali fl-UE kollha kemm hi, billi, f’każ ta’ bżonn, ċertu kontenut tagħha jieħu l-għamla ta’ regolament.

| (iii) | Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex timplimenta l-proposta tagħha li tinsab fil-Pjan ta’ Azzjoni għall-ġlieda kontra l-frodi fiskali u l-evażjoni fiskali sabiex jitpoġġew f’lista sewda l-ġurisdizzjonijiet li jaġixxu bħala rifuġji fiskali u ma jirrispettawx il-governanza tajba fi kwistjonijiet tat-taxxa, u jitlob li jiġu stabbiliti kriterji komuni fil-livell tal-UE bil-għan li dawn il-ġurisdizzjonijiet jiġu identifikati sabiex jiġi evitat li l-proposta tiġi applikata b’mod differenti. Il-Kumitat iħeġġeġ lid-DĠ Kompetizzjoni biex jinvestiga bis-sħiħ kwalunkwe ftehim ta’ taxxa inġust li jintlaħaq mill-Istati Membri u kumpaniji individwali. Barra minn hekk, l-użu u l-lokazzjoni ta’ negozji f’dawn it-territorji għandu jissemma b’mod speċifiku fir-rapporti dwar ir-Responsabbiltà Soċjali Korporattiva tal-intrapriżi elenkati fil-Boroż. |
| --- | --- |

(iii)

Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex timplimenta l-proposta tagħha li tinsab fil-Pjan ta’ Azzjoni għall-ġlieda kontra l-frodi fiskali u l-evażjoni fiskali sabiex jitpoġġew f’lista sewda l-ġurisdizzjonijiet li jaġixxu bħala rifuġji fiskali u ma jirrispettawx il-governanza tajba fi kwistjonijiet tat-taxxa, u jitlob li jiġu stabbiliti kriterji komuni fil-livell tal-UE bil-għan li dawn il-ġurisdizzjonijiet jiġu identifikati sabiex jiġi evitat li l-proposta tiġi applikata b’mod differenti. Il-Kumitat iħeġġeġ lid-DĠ Kompetizzjoni biex jinvestiga bis-sħiħ kwalunkwe ftehim ta’ taxxa inġust li jintlaħaq mill-Istati Membri u kumpaniji individwali. Barra minn hekk, l-użu u l-lokazzjoni ta’ negozji f’dawn it-territorji għandu jissemma b’mod speċifiku fir-rapporti dwar ir-Responsabbiltà Soċjali Korporattiva tal-intrapriżi elenkati fil-Boroż.

| (iv) | It-twaqqif ta’ korp Ewropew għas-semplifikazzjoni tat-taxxa abbażi ta’ esperjenza preċedenti fl-Istati Membri. |
| --- | --- |

(iv)

It-twaqqif ta’ korp Ewropew għas-semplifikazzjoni tat-taxxa abbażi ta’ esperjenza preċedenti fl-Istati Membri.

Fuq perjodu medju ta’ żmien (18-il xahar sa 5 snin):

| — | Rigward it-tassazzjoni korporattiva: Fl-ispirtu tas-“serp monetarju” tat-tmeninijiet u bil-għan li titwitta t-triq għal bidla fit-Trattat, jinħoloq “serp tat-taxxa” fiż-żona tal-euro li jikkonsisti f’rati minimi u massimi tat-taxxa bil-għan li jiġu armonizzati b’mod gradwali. |
| --- | --- |

—

Rigward it-tassazzjoni korporattiva: Fl-ispirtu tas-“serp monetarju” tat-tmeninijiet u bil-għan li titwitta t-triq għal bidla fit-Trattat, jinħoloq “serp tat-taxxa” fiż-żona tal-euro li jikkonsisti f’rati minimi u massimi tat-taxxa bil-għan li jiġu armonizzati b’mod gradwali.

| — | Il-ksib ta’ kapaċità fiskali fiż-żona tal-euro (11), permezz ta’ dħul abbażi tat-taxxa msemmija qabel dwar it-tranżazzjonijiet finanzjarji u erba’ oħra: il-konsum ta’ enerġiji mhux rinnovabbli (limitati għal dawk li f’dawn l-aħħar snin irreġistraw tnaqqis fil-prezz), imposta temporanja applikata fuq l-eċċessi tal-bilanċ tal-pagamenti li jaqbżu s-6 % tal-PDG (12), il-ħruġ ta’ bonds konġunti u s-sehem fid-dħul mis-seigniorage mill-ħruġ tal-munita. |
| --- | --- |

—

Il-ksib ta’ kapaċità fiskali fiż-żona tal-euro (11), permezz ta’ dħul abbażi tat-taxxa msemmija qabel dwar it-tranżazzjonijiet finanzjarji u erba’ oħra: il-konsum ta’ enerġiji mhux rinnovabbli (limitati għal dawk li f’dawn l-aħħar snin irreġistraw tnaqqis fil-prezz), imposta temporanja applikata fuq l-eċċessi tal-bilanċ tal-pagamenti li jaqbżu s-6 % tal-PDG (12), il-ħruġ ta’ bonds konġunti u s-sehem fid-dħul mis-seigniorage mill-ħruġ tal-munita.

| — | It-twaqqif ta’ awtorità fiż-żona tal-euro sabiex tikkoordina lill-Istati Membri fil-ġbir ta’ dawn il-ħames taxxi tal-Unjoni, kif ukoll biex tiċċekkja, tispezzjona u tqassam id-dħul. |
| --- | --- |

—

It-twaqqif ta’ awtorità fiż-żona tal-euro sabiex tikkoordina lill-Istati Membri fil-ġbir ta’ dawn il-ħames taxxi tal-Unjoni, kif ukoll biex tiċċekkja, tispezzjona u tqassam id-dħul.

| — | Għaldaqstant, il-ħolqien ta’ baġit federali addizzjonali fiż-żona tal-euro, li jipprovdi assigurazzjoni komuni kontra l-qgħad, politiki ta’ koeżjoni u investiment sostenibbli marbut mal-ekonomija ekoloġika. |
| --- | --- |

—

Għaldaqstant, il-ħolqien ta’ baġit federali addizzjonali fiż-żona tal-euro, li jipprovdi assigurazzjoni komuni kontra l-qgħad, politiki ta’ koeżjoni u investiment sostenibbli marbut mal-ekonomija ekoloġika.

| — | L-emendar tal-mudell attwali għat-teħid ta’ deċiżjonijiet fiskali fiż-żona tal-euro, bl-introduzzjoni ta’ sistema ta’ maġġoranza kkwalifikata. Il-Kumitat jirrikonoxxi li dan jeħtieġ bidla kontroversjali fit-trattat. |
| --- | --- |

—

L-emendar tal-mudell attwali għat-teħid ta’ deċiżjonijiet fiskali fiż-żona tal-euro, bl-introduzzjoni ta’ sistema ta’ maġġoranza kkwalifikata. Il-Kumitat jirrikonoxxi li dan jeħtieġ bidla kontroversjali fit-trattat.

2.   L-UEM u l-qafas fiskali tagħha u dak marbut mat-tassazzjoni

2.1.   Qafas

| 2.1.1. | It-28 Stat Membru tal-UE bdew it-triq tal-integrazzjoni, u l-pajjiżi taż-żona tal-euro għandhom impenji u obbligi iżjed b’saħħithom, iggwidati mill-unjoni monetarja, issa msaħħa minn unjoni bankarja li kulma jmur qed tiżviluppa u t-Trattat Intergovernattiv dwar l-Istabbiltà, il-Koordinazzjoni u l-Governanza fl-Unjoni Ekonomika u Monetarja. |
| --- | --- |

2.1.1.

It-28 Stat Membru tal-UE bdew it-triq tal-integrazzjoni, u l-pajjiżi taż-żona tal-euro għandhom impenji u obbligi iżjed b’saħħithom, iggwidati mill-unjoni monetarja, issa msaħħa minn unjoni bankarja li kulma jmur qed tiżviluppa u t-Trattat Intergovernattiv dwar l-Istabbiltà, il-Koordinazzjoni u l-Governanza fl-Unjoni Ekonomika u Monetarja.

| 2.1.2. | Attwalment, il-politika tat-tassazzjoni tkopri ’l fuq minn 600 taxxa distinta. Dawn jipprovdu l-biċċa l-kbira tad-dħul, ekwivalenti b’kollox (kontribuzzjonijiet mit-taxxi u s-sigurtà soċjali) għal 39,4 % tal-PDG tal-Istati Membri (13) u 40,4 % fiż-żona tal-euro. Hemm bżonn ta’ livell ogħla ta’ koordinazzjoni fil-politiki tal-Istati Membri dwar it-tassazzjoni fiż-żona tal-euro sabiex jikkomplementaw il-politika monetarja waħdanija tal-BĊE. |
| --- | --- |

2.1.2.

Attwalment, il-politika tat-tassazzjoni tkopri ’l fuq minn 600 taxxa distinta. Dawn jipprovdu l-biċċa l-kbira tad-dħul, ekwivalenti b’kollox (kontribuzzjonijiet mit-taxxi u s-sigurtà soċjali) għal 39,4 % tal-PDG tal-Istati Membri (13) u 40,4 % fiż-żona tal-euro. Hemm bżonn ta’ livell ogħla ta’ koordinazzjoni fil-politiki tal-Istati Membri dwar it-tassazzjoni fiż-żona tal-euro sabiex jikkomplementaw il-politika monetarja waħdanija tal-BĊE.

| 2.1.3. | Il-progress lejn unjoni fiskali, fil-każ taż-żona tal-euro, ifisser li trid tiddependi mir-riżorsi proprji tagħha u twitti t-triq biex tappoġġja b’mod effettiv riformi strutturali importanti fl-ekonomiji f’diffikultà kif ukoll li timplimenta politiki abbażi tas-solidarjetà u dawk marbutin mar-ridistribuzzjoni li huma essenzjali biex jiġġieldu l-iskossi asimmetriċi. |
| --- | --- |

2.1.3.

Il-progress lejn unjoni fiskali, fil-każ taż-żona tal-euro, ifisser li trid tiddependi mir-riżorsi proprji tagħha u twitti t-triq biex tappoġġja b’mod effettiv riformi strutturali importanti fl-ekonomiji f’diffikultà kif ukoll li timplimenta politiki abbażi tas-solidarjetà u dawk marbutin mar-ridistribuzzjoni li huma essenzjali biex jiġġieldu l-iskossi asimmetriċi.

| 2.1.4. | Meta mqabbla ma’ ekonomiji avvanzati oħra l-UE, u ż-żona tal-euro b’mod partikolari, għandha rati iżjed baxxi ta’ tkabbir (PDG) u impjieg. Il-biċċa l-kbira tat-teoriji tal-integrazzjoni ekonomika jissuġġerixxu mudelli li jħaddnu kemm l-unjoni monetarja kif ukoll dik fiskali. Iżda t-TFUE jimponi t-teħid tad-deċiżjonijiet b’mod unanimu fi kwistjonijiet ta’ tassazzjoni, li jagħmel l-adozzjoni tal-leġislazzjoni diffiċli ferm. |
| --- | --- |

2.1.4.

Meta mqabbla ma’ ekonomiji avvanzati oħra l-UE, u ż-żona tal-euro b’mod partikolari, għandha rati iżjed baxxi ta’ tkabbir (PDG) u impjieg. Il-biċċa l-kbira tat-teoriji tal-integrazzjoni ekonomika jissuġġerixxu mudelli li jħaddnu kemm l-unjoni monetarja kif ukoll dik fiskali. Iżda t-TFUE jimponi t-teħid tad-deċiżjonijiet b’mod unanimu fi kwistjonijiet ta’ tassazzjoni, li jagħmel l-adozzjoni tal-leġislazzjoni diffiċli ferm.

| 2.1.5. | In-nuqqas ta’ effiċjenza makroekonomika fiż-żona tal-euro jista’ jiġi parzjalment attribwit għad-disparità li teżisti bejn il-politika fiskali, li hija deċentralizzata ħafna u fil-kompetenza tal-Istati Membri, u l-politika monetarja li, fil-pajjiżi taż-żona tal-euro, qed issir dejjem iżjed ċentralizzata taħt l-awtorità tal-BĊE. |
| --- | --- |

2.1.5.

In-nuqqas ta’ effiċjenza makroekonomika fiż-żona tal-euro jista’ jiġi parzjalment attribwit għad-disparità li teżisti bejn il-politika fiskali, li hija deċentralizzata ħafna u fil-kompetenza tal-Istati Membri, u l-politika monetarja li, fil-pajjiżi taż-żona tal-euro, qed issir dejjem iżjed ċentralizzata taħt l-awtorità tal-BĊE.

| 2.1.6. | Is-setgħat limitati tal-BĊE jwaqqfuh milli jiffinanzja d-defiċits baġitarji permezz tal-ħruġ tal-flus. Din tista’ tkun ħaġa pożittiva għall-istabbiltà tal-prezzijiet u l-valur tal-munita, iżda mhux għat-tkabbir, l-impjieg u għanijiet oħra. Ftit li xejn sar progress fl-UE lejn l-unjoni fiskali mill-unjoni monetarja “l hawn” li jagħmilha diffiċli li tiġi żgurata l-mobbiltà tax-xogħol u l-kapital, u li tinstab soluzzjoni għall-kriżi u l-iskossi asimmetriċi. |
| --- | --- |

2.1.6.

Is-setgħat limitati tal-BĊE jwaqqfuh milli jiffinanzja d-defiċits baġitarji permezz tal-ħruġ tal-flus. Din tista’ tkun ħaġa pożittiva għall-istabbiltà tal-prezzijiet u l-valur tal-munita, iżda mhux għat-tkabbir, l-impjieg u għanijiet oħra. Ftit li xejn sar progress fl-UE lejn l-unjoni fiskali mill-unjoni monetarja “l hawn” li jagħmilha diffiċli li tiġi żgurata l-mobbiltà tax-xogħol u l-kapital, u li tinstab soluzzjoni għall-kriżi u l-iskossi asimmetriċi.

2.2.   Xejriet u problemi relatati mad-dħul u l-infiq

| 2.2.1. | Il-koordinazzjoni minima tal-politika tat-tassazzjoni applikata sa issa bilkemm hija biżżejjed biex timpedixxi d-distorsjoni fil-kompetizzjoni bejn l-Istati Membri u biex ittaffi t-tellieqa kompetittiva lejn l-iżjed livell baxx, liema ħaġa taffettwa l-iżjed lir-rati nominali u effettivi tat-taxxi korporattivi u tal-persuni fiżiċi fuq id-dħul; dan jista’ jkollu effett pożittiv jekk jiġi indirizzat b’mod konċertat bejn l-Istati Membri. Sfortunatament, bħalissa, din hija logħba ta’ total negattiv li fiha r-rebbieħa huma d-dħul fuq il-kapital u x-xogħol b’livell għoli ta’ mobbiltà, mentri l-biċċa l-kbira huma t-telliefa. |
| --- | --- |

2.2.1.

Il-koordinazzjoni minima tal-politika tat-tassazzjoni applikata sa issa bilkemm hija biżżejjed biex timpedixxi d-distorsjoni fil-kompetizzjoni bejn l-Istati Membri u biex ittaffi t-tellieqa kompetittiva lejn l-iżjed livell baxx, liema ħaġa taffettwa l-iżjed lir-rati nominali u effettivi tat-taxxi korporattivi u tal-persuni fiżiċi fuq id-dħul; dan jista’ jkollu effett pożittiv jekk jiġi indirizzat b’mod konċertat bejn l-Istati Membri. Sfortunatament, bħalissa, din hija logħba ta’ total negattiv li fiha r-rebbieħa huma d-dħul fuq il-kapital u x-xogħol b’livell għoli ta’ mobbiltà, mentri l-biċċa l-kbira huma t-telliefa.

| 2.2.2. | Għalkemm l-integrazzjoni fiskali titlob sistema ta’ trasferimenti u awtorità, il-baġit tal-UE huwa limitat għal 1 % tal-PDG. It-trasferimenti netti jagħmlu parti minima minn dawn ir-riżorsi, minkejja l-għanijiet stabbiliti fl-Istrateġija Ewropa 2020 u l-proġett Ewropa 2030. |
| --- | --- |

2.2.2.

Għalkemm l-integrazzjoni fiskali titlob sistema ta’ trasferimenti u awtorità, il-baġit tal-UE huwa limitat għal 1 % tal-PDG. It-trasferimenti netti jagħmlu parti minima minn dawn ir-riżorsi, minkejja l-għanijiet stabbiliti fl-Istrateġija Ewropa 2020 u l-proġett Ewropa 2030.

| 2.2.3. | Il-pjan direzzjonali lejn Unjoni Ekonomika u Monetarja totali, li tfassal fl-2012 (14), jipproponi li, fuq perjodu medju ta’ żmien, nimxu lejn unjoni ekonomika, monetarja u fiskali, fost affarijiet oħra permezz ta’ inizjattivi iżjed speċifiċi, filwaqt li fuq perjodu qasir ta’ żmien, huwa ppjanat li tissaħħaħ il-governanza fiskali u ekonomika (Six Pack, Patt Fiskali u Two Pack); is-Semestru Ewropew u r-Rakkomandazzjonijiet tiegħu; u, fl-aħħar nett, it-Trattat Intergovernattiv dwar l-Istabbiltà, il-Koordinazzjoni u l-Governanza fl-UEM iffirmat minn 25 pajjiż, barra t-TFUE. Is-sistema taħdem biss f’direzzjoni waħda, hija riġida u xejn prattika, u ma tipprovdix il-flessibbiltà meħtieġa biex tiġi indirizzata s-sistema ekonomika immedjata f’sitwazzjoni ta’ kriżi u biex tiġi introdotta taħlita ta’ politiki fiż-żona tal-euro. |
| --- | --- |

2.2.3.

Il-pjan direzzjonali lejn Unjoni Ekonomika u Monetarja totali, li tfassal fl-2012 (14), jipproponi li, fuq perjodu medju ta’ żmien, nimxu lejn unjoni ekonomika, monetarja u fiskali, fost affarijiet oħra permezz ta’ inizjattivi iżjed speċifiċi, filwaqt li fuq perjodu qasir ta’ żmien, huwa ppjanat li tissaħħaħ il-governanza fiskali u ekonomika (Six Pack, Patt Fiskali u Two Pack); is-Semestru Ewropew u r-Rakkomandazzjonijiet tiegħu; u, fl-aħħar nett, it-Trattat Intergovernattiv dwar l-Istabbiltà, il-Koordinazzjoni u l-Governanza fl-UEM iffirmat minn 25 pajjiż, barra t-TFUE. Is-sistema taħdem biss f’direzzjoni waħda, hija riġida u xejn prattika, u ma tipprovdix il-flessibbiltà meħtieġa biex tiġi indirizzata s-sistema ekonomika immedjata f’sitwazzjoni ta’ kriżi u biex tiġi introdotta taħlita ta’ politiki fiż-żona tal-euro.

| 2.2.4. | Fil-fatt, ta’ min isemmi li, sal-lum il-ġurnata, tnedew biss miżuri mil-lat tal-infiq filwaqt li l-lat tad-dħul ta’ unjoni fiskali twarrab kompletament. |
| --- | --- |

2.2.4.

Fil-fatt, ta’ min isemmi li, sal-lum il-ġurnata, tnedew biss miżuri mil-lat tal-infiq filwaqt li l-lat tad-dħul ta’ unjoni fiskali twarrab kompletament.

| 2.2.5. | Apparti n-nuqqas ta’ awtorità ta’ superviżjoni fiskali, it-troika aġixxiet b’mod politiċizzat meta imponiet politiki ta’ awsterità fil-pajjiżi li kellhom bżonn l-għajnuna, u ġiet ikkritikata mill-Parlament Ewropew (15) u l-KESE għan-nuqqas ta’ effettività u trasparenza tagħhom. |
| --- | --- |

2.2.5.

Apparti n-nuqqas ta’ awtorità ta’ superviżjoni fiskali, it-troika aġixxiet b’mod politiċizzat meta imponiet politiki ta’ awsterità fil-pajjiżi li kellhom bżonn l-għajnuna, u ġiet ikkritikata mill-Parlament Ewropew (15) u l-KESE għan-nuqqas ta’ effettività u trasparenza tagħhom.

| 2.2.6. | Il-KESE jappoġġja l-linji gwida politiċi tal-President tal-Kummissjoni, is-Sur Juncker, “Bidu ġdid għall-Ewropa”, li jitolbu lill-UE tissostitwixxi t-“troika” bi struttura iżjed demokratikament leġittima u iżjed responsabbli abbażi tal-istituzzjonijiet tal-UE, b’kontroll parlamentari msaħħaħ kemm fil-livell tal-UE kif ukoll f’dak nazzjonali. |
| --- | --- |

2.2.6.

Il-KESE jappoġġja l-linji gwida politiċi tal-President tal-Kummissjoni, is-Sur Juncker, “Bidu ġdid għall-Ewropa”, li jitolbu lill-UE tissostitwixxi t-“troika” bi struttura iżjed demokratikament leġittima u iżjed responsabbli abbażi tal-istituzzjonijiet tal-UE, b’kontroll parlamentari msaħħaħ kemm fil-livell tal-UE kif ukoll f’dak nazzjonali.

| 2.2.7. | Sadattant, il-politiki tal-iżvalutazzjoni fiskali mfittxijin fi wħud mill-iżjed pajjiżi vulnerabbli taż-żona tal-euro għamlu ħsara lill-mudell soċjali Ewropew (16) pjuttost milli żiedu l-kompetittività, peress li t-tnaqqis tal-piżijiet fuq ix-xogħol bħala fattur ta’ produzzjoni bilkemm kellu impatt mil-lat tat-tkabbir, l-impjieg u l-qagħda tad-dejn, u dan wassal għal telf bla bżonn tad-dħul mit-taxxi. Madankollu, f’xi Stati Membri, jidher li l-korrezzjoni ta’ xi wħud mill-iżbilanċi qed tibda turi effetti pożittivi. |
| --- | --- |

2.2.7.

Sadattant, il-politiki tal-iżvalutazzjoni fiskali mfittxijin fi wħud mill-iżjed pajjiżi vulnerabbli taż-żona tal-euro għamlu ħsara lill-mudell soċjali Ewropew (16) pjuttost milli żiedu l-kompetittività, peress li t-tnaqqis tal-piżijiet fuq ix-xogħol bħala fattur ta’ produzzjoni bilkemm kellu impatt mil-lat tat-tkabbir, l-impjieg u l-qagħda tad-dejn, u dan wassal għal telf bla bżonn tad-dħul mit-taxxi. Madankollu, f’xi Stati Membri, jidher li l-korrezzjoni ta’ xi wħud mill-iżbilanċi qed tibda turi effetti pożittivi.

3.   Kummenti

3.1.   Rilevanza tat-tassazzjoni tas-servizzi finanzjarji u diġitali

| 3.1.1. | Id-diffikultà li jsir progress fl-integrazzjoni fil-qasam tat-tassazzjoni ntweriet f’żewġ oqsma: it-tranżazzjonijiet finanzjarji u t-tranżazzjonijiet fl-ekonomija diġitali; il-Kummissjoni għandha tagħti tweġiba rapida, b’konformità mal-investigazzjonijiet tad-DĠ għall-Kompetizzjoni, ir-rakkomandazzjonijiet tal-Grupp tal-Esperti fi ħdan il-Kummissjoni dwar it-Tassazzjoni tal-Ekonomija Diġitali (17) u l-ewwel proposti tal-OECD (18) għal approċċ internazzjonali kkoordinat kontra l-evitar tat-taxxa min-naħa tal-intrapriżi multinazzjonali, taħt il-Proġett tal-OECD/G20 fil-qasam tal-Erożjoni tal-Bażi u t-Trasferiment tal-Profitti (bil-għan li jinħoloq sett wieħed ta’ regoli internazzjonali dwar it-taxxi biex tintemm l-erożjoni tal-bażijiet tat-taxxa u t-trasferiment artifiċjali tal-profitti lejn ġurisdizzjonijiet biex jevitaw li jħallsu t-taxxi). |
| --- | --- |

3.1.1.

Id-diffikultà li jsir progress fl-integrazzjoni fil-qasam tat-tassazzjoni ntweriet f’żewġ oqsma: it-tranżazzjonijiet finanzjarji u t-tranżazzjonijiet fl-ekonomija diġitali; il-Kummissjoni għandha tagħti tweġiba rapida, b’konformità mal-investigazzjonijiet tad-DĠ għall-Kompetizzjoni, ir-rakkomandazzjonijiet tal-Grupp tal-Esperti fi ħdan il-Kummissjoni dwar it-Tassazzjoni tal-Ekonomija Diġitali (17) u l-ewwel proposti tal-OECD (18) għal approċċ internazzjonali kkoordinat kontra l-evitar tat-taxxa min-naħa tal-intrapriżi multinazzjonali, taħt il-Proġett tal-OECD/G20 fil-qasam tal-Erożjoni tal-Bażi u t-Trasferiment tal-Profitti (bil-għan li jinħoloq sett wieħed ta’ regoli internazzjonali dwar it-taxxi biex tintemm l-erożjoni tal-bażijiet tat-taxxa u t-trasferiment artifiċjali tal-profitti lejn ġurisdizzjonijiet biex jevitaw li jħallsu t-taxxi).

| 3.1.2. | Peress li t-taxxa ppjanata fuq it-tranżazzjonijiet finanzjarji għall-UE kollha sa issa kienet limitata għad-Direttiva ta’ Frar 2013 dwar il-kooperazzjoni msaħħa, li tinvolvi biss 11-il pajjiż miż-żona tal-euro (19), l-applikazzjoni tagħha għandha tiġi estiża tal-anqas għaż-żona tal-euro (u b’hekk jingħeleb in-nuqqas ta’ progress miksub f’dawn l-aħħar xhur). |
| --- | --- |

3.1.2.

Peress li t-taxxa ppjanata fuq it-tranżazzjonijiet finanzjarji għall-UE kollha sa issa kienet limitata għad-Direttiva ta’ Frar 2013 dwar il-kooperazzjoni msaħħa, li tinvolvi biss 11-il pajjiż miż-żona tal-euro (19), l-applikazzjoni tagħha għandha tiġi estiża tal-anqas għaż-żona tal-euro (u b’hekk jingħeleb in-nuqqas ta’ progress miksub f’dawn l-aħħar xhur).

| 3.1.3. | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-proposta li tiġi emendata d-Direttiva dwar tassazzjoni ta’ dħul minn tfaddil (20), sabiex tittejjeb l-informazzjoni u jkun hemm prevenzjoni iżjed effettiva tal-evażjoni tat-taxxa. |
| --- | --- |

3.1.3.

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-proposta li tiġi emendata d-Direttiva dwar tassazzjoni ta’ dħul minn tfaddil (20), sabiex tittejjeb l-informazzjoni u jkun hemm prevenzjoni iżjed effettiva tal-evażjoni tat-taxxa.

3.2.   Strutturi tat-taxxa: bażijiet, rati tat-taxxa u eżenzjonijiet

| 3.2.1. | Kull sena l-UE titlef ferm iżjed dħul mit-taxxi milli jsofru l-Istati Uniti jew pajjiżi oħra fejn hemm livell iżjed baxx ta’ ekonomija sewda, frodi tat-taxxa jew tal-impjieg u evażjoni tat-taxxa (21). Bil-għan li jiġu evitati l-anormalitajiet ta’ funzjoni, bħar-rifuġji fiskali, l-istrutturi estensivi u kumplessi tat-taxxa jitolbu omoġeneità, semplifikazzjoni u armonizzazzjoni akbar bejn il-pajjiżi. Il-proċess għandu jibda biż-żona tal-euro, ikkoordinat mill-Kummissjoni u l-Grupp tal-euro, permezz ta’ korp Ewropew għas-semplifikazzjoni bħalma diġà jeżisti f’ċerti pajjiżi (22). |
| --- | --- |

3.2.1.

Kull sena l-UE titlef ferm iżjed dħul mit-taxxi milli jsofru l-Istati Uniti jew pajjiżi oħra fejn hemm livell iżjed baxx ta’ ekonomija sewda, frodi tat-taxxa jew tal-impjieg u evażjoni tat-taxxa (21). Bil-għan li jiġu evitati l-anormalitajiet ta’ funzjoni, bħar-rifuġji fiskali, l-istrutturi estensivi u kumplessi tat-taxxa jitolbu omoġeneità, semplifikazzjoni u armonizzazzjoni akbar bejn il-pajjiżi. Il-proċess għandu jibda biż-żona tal-euro, ikkoordinat mill-Kummissjoni u l-Grupp tal-euro, permezz ta’ korp Ewropew għas-semplifikazzjoni bħalma diġà jeżisti f’ċerti pajjiżi (22).

| 3.2.2. | Il-KESE huwa tal-fehma wkoll li jkun tajjeb li tiġi stabbilta bħala prijorità l-konverġenza tal-politiki tat-taxxa fil-qafas tas-Semestru Ewropew (billi jittieħed vantaġġ minn ċerti Rakkomandazzjonijiet Speċifiċi għall-Pajjiżi), peress li dan huwa l-forum għall-koordinazzjoni tal-isforzi fil-qasam tal-politika ekonomika bejn l-Istati Membri sabiex jintlaħqu l-għanijiet tal-Ewropa 2020, bl-għajnuna tal-politiki l-oħra. |
| --- | --- |

3.2.2.

Il-KESE huwa tal-fehma wkoll li jkun tajjeb li tiġi stabbilta bħala prijorità l-konverġenza tal-politiki tat-taxxa fil-qafas tas-Semestru Ewropew (billi jittieħed vantaġġ minn ċerti Rakkomandazzjonijiet Speċifiċi għall-Pajjiżi), peress li dan huwa l-forum għall-koordinazzjoni tal-isforzi fil-qasam tal-politika ekonomika bejn l-Istati Membri sabiex jintlaħqu l-għanijiet tal-Ewropa 2020, bl-għajnuna tal-politiki l-oħra.

| 3.2.3. | Il-KESE jitlob għal skema ġenerali iżjed effettiva u ġusta, li torjenta r-riforma tat-taxxa u l-armonizzazzjoni lejn it-trasparenza, it-twessigħ tal-bażijiet tat-taxxa u l-prevenzjoni tal-evitar aggressiv tat-taxxa, b’mod li jkunu jistgħu jonqsu r-rati tat-taxxa u jiġi ridistribwit il-piż. |
| --- | --- |

3.2.3.

Il-KESE jitlob għal skema ġenerali iżjed effettiva u ġusta, li torjenta r-riforma tat-taxxa u l-armonizzazzjoni lejn it-trasparenza, it-twessigħ tal-bażijiet tat-taxxa u l-prevenzjoni tal-evitar aggressiv tat-taxxa, b’mod li jkunu jistgħu jonqsu r-rati tat-taxxa u jiġi ridistribwit il-piż.

| 3.2.4. | Il-KESE jirrakkomanda li tiġi limitata s-sistema tal-eżenzjonijiet, skont in-natura ta’ kull taxxa permezz ta’ analiżijiet rigorużi tal-ispejjeż imqabbla mal-benefiċċji, b’konformità mal-prinċipju internazzjonali tal-infiq fuq it-taxxa, li ilu kkonsolidat mill-1968 “l hawn” u fid-dawl tal-fatt li matul l-aħħar ħames snin tal-kriżi s-sistemi tal-benefiċċji tat-taxxa setgħu jinkorporaw parti sostanzjali miż-żieda fl-inugwaljanza tas-suq fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri tal-UE, skont studji tal-Kummissjoni (23). |
| --- | --- |

3.2.4.

Il-KESE jirrakkomanda li tiġi limitata s-sistema tal-eżenzjonijiet, skont in-natura ta’ kull taxxa permezz ta’ analiżijiet rigorużi tal-ispejjeż imqabbla mal-benefiċċji, b’konformità mal-prinċipju internazzjonali tal-infiq fuq it-taxxa, li ilu kkonsolidat mill-1968 “l hawn” u fid-dawl tal-fatt li matul l-aħħar ħames snin tal-kriżi s-sistemi tal-benefiċċji tat-taxxa setgħu jinkorporaw parti sostanzjali miż-żieda fl-inugwaljanza tas-suq fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri tal-UE, skont studji tal-Kummissjoni (23).

| 3.2.5. | Il-KESE jħeġġeġ lill-UE tipparteċipa b’mod iżjed attiv, permezz tar-rappreżentanti taż-żona tal-euro, fid-dibattiti dwar il-koordinazzjoni tal-ħidma ta’ armonizzazzjoni u semplifikazzjoni tagħha mal-OECD (24), il-Fond Monetarju Internazzjonali (FMI) (25) u l-G20 (26), u tibda bil-prezzijiet tat-trasferiment, il-frodi u l-ekonomija sewda u, fuq kollox, il-problemi ta’ ugwaljanza fid-distribuzzjoni tal-piż tat-tassazzjoni. |
| --- | --- |

3.2.5.

Il-KESE jħeġġeġ lill-UE tipparteċipa b’mod iżjed attiv, permezz tar-rappreżentanti taż-żona tal-euro, fid-dibattiti dwar il-koordinazzjoni tal-ħidma ta’ armonizzazzjoni u semplifikazzjoni tagħha mal-OECD (24), il-Fond Monetarju Internazzjonali (FMI) (25) u l-G20 (26), u tibda bil-prezzijiet tat-trasferiment, il-frodi u l-ekonomija sewda u, fuq kollox, il-problemi ta’ ugwaljanza fid-distribuzzjoni tal-piż tat-tassazzjoni.

| 3.2.6. | Il-KESE huwa tal-fehma li l-pjan ta’ azzjoni tal-BEPS (Base Erosion and Profit Sharing – erożjoni tal-bażi u trasferiment tal-profitti (27)) ser ikun fundamentali fil-ġlieda kontra l-evażjoni tat-taxxa u l-ippjanar aggressiv tat-taxxa f’livell globali. Għalhekk, iħeġġeġ lill-G20, l-OECD u l-Istati Membri kollha biex jiżviluppawh, joħolqu aġenzija embrijonika tal-UE li taġixxi bħala kamra tal-ikklerjar għall-VAT u tindirizza l-frodi tat-taxxa, bil-għan li tintemm il-problema tal-frodi karusell (28) fi tranżazzjonijiet intra-Komunitarji, li tagħmel iżjed ħsara mill-ekonomija sewda nnifisha. |
| --- | --- |

3.2.6.

Il-KESE huwa tal-fehma li l-pjan ta’ azzjoni tal-BEPS (Base Erosion and Profit Sharing – erożjoni tal-bażi u trasferiment tal-profitti (27)) ser ikun fundamentali fil-ġlieda kontra l-evażjoni tat-taxxa u l-ippjanar aggressiv tat-taxxa f’livell globali. Għalhekk, iħeġġeġ lill-G20, l-OECD u l-Istati Membri kollha biex jiżviluppawh, joħolqu aġenzija embrijonika tal-UE li taġixxi bħala kamra tal-ikklerjar għall-VAT u tindirizza l-frodi tat-taxxa, bil-għan li tintemm il-problema tal-frodi karusell (28) fi tranżazzjonijiet intra-Komunitarji, li tagħmel iżjed ħsara mill-ekonomija sewda nnifisha.

| 3.2.7. | Fl-aħħar nett, peress li l-eżenzjonijiet u l-ħelsien mit-taxxa jwasslu għal rati effettivi ta’ taxxa li huma ferm inqas minn dawk nominali, għandhom jiġu kkoordinati mal-għanijiet Ewropej fil-qasam tal-impjieg, l-investiment produttiv, il-kompetittività tal-intrapriżi u l-inklużjoni soċjali, kif ukoll mal-politiki tal-Unjoni li jsawru l-mudell soċjali Ewropew. |
| --- | --- |

3.2.7.

Fl-aħħar nett, peress li l-eżenzjonijiet u l-ħelsien mit-taxxa jwasslu għal rati effettivi ta’ taxxa li huma ferm inqas minn dawk nominali, għandhom jiġu kkoordinati mal-għanijiet Ewropej fil-qasam tal-impjieg, l-investiment produttiv, il-kompetittività tal-intrapriżi u l-inklużjoni soċjali, kif ukoll mal-politiki tal-Unjoni li jsawru l-mudell soċjali Ewropew.

3.3.   Tassazzjoni tal-intrapriżi

| 3.3.1. | Il-KESE jitlob li tingħata prijorità lill-armonizzazzjoni tat-taxxi korporattivi sabiex jinkiseb progress lejn unjoni baġitarja u fiskali koerenti (29), b’mod li l-SMEs ma jħallsux l-ogħla rati effettivi tat-taxxa. Barra minn hekk, il-KESE jqis bħala kundannabbli ħafna l-prattika f’ċerti Stati Membri li, mingħajr l-ebda informazzjoni lill-pubbliku, jipprovdu ħelsien speċjali mit-taxxa għal korporazzjonijiet multinazzjonali magħżula; għalhekk jappella lill-Kummissjoni Ewropea biex tieħu kull azzjoni possibbli biex telimina tali prattiki. Din is-sitwazzjoni twassal għal distorsjoni fil-kompetizzjoni li hija inkompatibbli mal-iskop aħħari tas-suq uniku. |
| --- | --- |

3.3.1.

Il-KESE jitlob li tingħata prijorità lill-armonizzazzjoni tat-taxxi korporattivi sabiex jinkiseb progress lejn unjoni baġitarja u fiskali koerenti (29), b’mod li l-SMEs ma jħallsux l-ogħla rati effettivi tat-taxxa. Barra minn hekk, il-KESE jqis bħala kundannabbli ħafna l-prattika f’ċerti Stati Membri li, mingħajr l-ebda informazzjoni lill-pubbliku, jipprovdu ħelsien speċjali mit-taxxa għal korporazzjonijiet multinazzjonali magħżula; għalhekk jappella lill-Kummissjoni Ewropea biex tieħu kull azzjoni possibbli biex telimina tali prattiki. Din is-sitwazzjoni twassal għal distorsjoni fil-kompetizzjoni li hija inkompatibbli mal-iskop aħħari tas-suq uniku.

| 3.3.1.1. | Waħda mill-ewwel u l-iżjed lievi importanti għandha tiffoka fuq il-“ħolqien ta’ bażi għat-taxxa konsolidata komuni”. Din il-pożizzjoni tressqet uffiċjalment mill-Kumitat fl-2006 (30) u ġiet ikkonfermata iżjed tard (31). Fl-1992, ir-Rapport Ruding diġà kien ġibed l-attenzjoni għall-bżonn ta’ regoli komuni li jiddefinixxu l-bażi tat-taxxa, u l-punt ta’ tluq ikunu rati minimi u massimi. |
| --- | --- |

3.3.1.1.

Waħda mill-ewwel u l-iżjed lievi importanti għandha tiffoka fuq il-“ħolqien ta’ bażi għat-taxxa konsolidata komuni”. Din il-pożizzjoni tressqet uffiċjalment mill-Kumitat fl-2006 (30) u ġiet ikkonfermata iżjed tard (31). Fl-1992, ir-Rapport Ruding diġà kien ġibed l-attenzjoni għall-bżonn ta’ regoli komuni li jiddefinixxu l-bażi tat-taxxa, u l-punt ta’ tluq ikunu rati minimi u massimi.

| 3.3.1.2. | Fl-ispirtu tas-“serp monetarju” maħsub biex jilqa’ kontra l-fluttwazzjonijiet monetarji qabel l-introduzzjoni tal-euro, il-Kumitat jissuġġerixxi li l-awtoritajiet responsabbli jitħeġġew jikkooperaw u joħolqu limiti massimi u minimi għat-taxxa korporattiva. Għandhom jiġu eliminati wkoll b’mod ikkoordinat dawk l-eżenzjonijiet li jwasslu inqas għal żieda fl-impjieg jew il-produttività. |
| --- | --- |

3.3.1.2.

Fl-ispirtu tas-“serp monetarju” maħsub biex jilqa’ kontra l-fluttwazzjonijiet monetarji qabel l-introduzzjoni tal-euro, il-Kumitat jissuġġerixxi li l-awtoritajiet responsabbli jitħeġġew jikkooperaw u joħolqu limiti massimi u minimi għat-taxxa korporattiva. Għandhom jiġu eliminati wkoll b’mod ikkoordinat dawk l-eżenzjonijiet li jwasslu inqas għal żieda fl-impjieg jew il-produttività.

| 3.3.2. | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-proposta għal direttiva dwar kumpaniji prinċipali u sussidjarji ta’ Stati Membri, li hija waħda fost 34 miżura inklużi fil-“Pjan ta’ azzjoni għat-tisħiħ tal-ġlieda kontra l-frodi u l-evażjoni tat-taxxa” (32) imressaq mill-Kummissjoni lejn tmiem l-2012. iżda jippreferi li jkun implimentat permezz ta’ regolament. |
| --- | --- |

3.3.2.

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-proposta għal direttiva dwar kumpaniji prinċipali u sussidjarji ta’ Stati Membri, li hija waħda fost 34 miżura inklużi fil-“Pjan ta’ azzjoni għat-tisħiħ tal-ġlieda kontra l-frodi u l-evażjoni tat-taxxa” (32) imressaq mill-Kummissjoni lejn tmiem l-2012. iżda jippreferi li jkun implimentat permezz ta’ regolament.

| 3.3.3. | Rigward il-kummerċ intra-Komunitarju tal-beni u s-servizzi, sar iżjed progress dwar l-armonizzazzjoni tal-VAT, fejn kien hemm titjib tal-armonizzazzjoni tal-bażijiet tat-taxxa iżda għad hemm differenzi sostanzjali fir-rati tat-taxxa. |
| --- | --- |

3.3.3.

Rigward il-kummerċ intra-Komunitarju tal-beni u s-servizzi, sar iżjed progress dwar l-armonizzazzjoni tal-VAT, fejn kien hemm titjib tal-armonizzazzjoni tal-bażijiet tat-taxxa iżda għad hemm differenzi sostanzjali fir-rati tat-taxxa.

| 3.3.4. | Fl-aħħar nett, fid-dawl tan-natura strateġika tagħhom, il-KESE jirrakkomanda li tingħata prijorità lill-inċentivi tat-taxxa għar-riċerka u l-iżvilupp (33). |
| --- | --- |

3.3.4.

Fl-aħħar nett, fid-dawl tan-natura strateġika tagħhom, il-KESE jirrakkomanda li tingħata prijorità lill-inċentivi tat-taxxa għar-riċerka u l-iżvilupp (33).

| 3.3.5. | Jeħtieġ li jiġi żgurat li l-ebda miżura prevista ma tagħmel ħsara lill-kompetittività tal-intrapriżi Ewropej. |
| --- | --- |

3.3.5.

Jeħtieġ li jiġi żgurat li l-ebda miżura prevista ma tagħmel ħsara lill-kompetittività tal-intrapriżi Ewropej.

3.4.   Tassazzjoni tal-persuni u l-unitajiet domestiċi

| 3.4.1. | Il-persuni fiżiċi huma soġġetti kemm għat-tassazzjoni diretta kif ukoll dik indiretta. Jeħtieġ inżommu quddiem għajnejna li min-natura tagħhom it-taxxi indiretti huma rigressivi u, b’mod partikolari, l-armonizzazzjoni ‘l fuq tat-tassazzjoni indiretta hija rigressiva u jista’ jkollha effett drastiku fuq is-setturi tas-soċjetà bl-iżjed livelli baxxi ta’ dħul mingħajr suppliment kumpensatorju ta’ dħul. |
| --- | --- |

3.4.1.

Il-persuni fiżiċi huma soġġetti kemm għat-tassazzjoni diretta kif ukoll dik indiretta. Jeħtieġ inżommu quddiem għajnejna li min-natura tagħhom it-taxxi indiretti huma rigressivi u, b’mod partikolari, l-armonizzazzjoni ‘l fuq tat-tassazzjoni indiretta hija rigressiva u jista’ jkollha effett drastiku fuq is-setturi tas-soċjetà bl-iżjed livelli baxxi ta’ dħul mingħajr suppliment kumpensatorju ta’ dħul.

| 3.4.2. | L-armonizzazzjoni tat-tassazzjoni diretta tal-persuni fiżiċi hija limitata għal każijiet speċifiċi u l-piż tat-taxxa ma għadux jikkonverġi. |
| --- | --- |

3.4.2.

L-armonizzazzjoni tat-tassazzjoni diretta tal-persuni fiżiċi hija limitata għal każijiet speċifiċi u l-piż tat-taxxa ma għadux jikkonverġi.

| 3.4.3. | Tal-anqas fiż-żona tal-euro, għandhom jiġu kkunsidrati mill-ġdid l-għadd ta’ kapitoli fil-liġi dwar l-imgħax fuq id-dħul personali u l-ispiża tal-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali, b’mod li jiġi evitat id-dumping soċjali u l-hekk imsejħa “tax wedge” (porzjon ta’ taxxa) fuq ix-xogħol tkun iżjed uniformi u b’hekk tiffaċilita l-mobbiltà tal-forza tax-xogħol (34). In-natura progressiva ta’ din ix-xorta ta’ tassazzjoni għandha tiġi estiża għad-dħul mill-kapital u l-ġid li jiġġeneraha, u b’hekk għal darb’oħra it-taxxa fuq il-proprjetà, il-wirt u d-donazzjonijiet isiru strumenti ta’ kontroll. Barra minn hekk, dawn it-tipi ta’ taxxi ma għandhomx l-effett li jnaqqsu d-domanda daqskemm għandhom it-taxxi fuq ix-xogħol. |
| --- | --- |

3.4.3.

Tal-anqas fiż-żona tal-euro, għandhom jiġu kkunsidrati mill-ġdid l-għadd ta’ kapitoli fil-liġi dwar l-imgħax fuq id-dħul personali u l-ispiża tal-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali, b’mod li jiġi evitat id-dumping soċjali u l-hekk imsejħa “tax wedge” (porzjon ta’ taxxa) fuq ix-xogħol tkun iżjed uniformi u b’hekk tiffaċilita l-mobbiltà tal-forza tax-xogħol (34). In-natura progressiva ta’ din ix-xorta ta’ tassazzjoni għandha tiġi estiża għad-dħul mill-kapital u l-ġid li jiġġeneraha, u b’hekk għal darb’oħra it-taxxa fuq il-proprjetà, il-wirt u d-donazzjonijiet isiru strumenti ta’ kontroll. Barra minn hekk, dawn it-tipi ta’ taxxi ma għandhomx l-effett li jnaqqsu d-domanda daqskemm għandhom it-taxxi fuq ix-xogħol.

| 3.4.4. | Il-bżonn li ssir enfasi akbar fuq l-investiment pjuttost milli l-konsum jagħmilha partikolarment importanti li jiġu armonizzati u stabbiliti sriep ta’ konverġenza għat-tassazzjoni tad-dħul mit-tfaddil (35) u d-dividendi riċevuti minn persuni fiżiċi u l-benefiċċji tal-pensjoni transkonfinali. |
| --- | --- |

3.4.4.

Il-bżonn li ssir enfasi akbar fuq l-investiment pjuttost milli l-konsum jagħmilha partikolarment importanti li jiġu armonizzati u stabbiliti sriep ta’ konverġenza għat-tassazzjoni tad-dħul mit-tfaddil (35) u d-dividendi riċevuti minn persuni fiżiċi u l-benefiċċji tal-pensjoni transkonfinali.

| 3.4.5. | Il-KESE jappoġġja l-fatt li l-Kummissjoni qed tfittex modi kif tagħmel l-istrutturi tat-taxxa iżjed adatti għat-tkabbir, u qed tanalizza wkoll ir-rwol li t-tassazzjoni tista’ taqdi biex jiġu ssodisfati l-bżonnijiet tal-konsolidazzjoni fil-kuntest tal-estensjoni tal-bażijiet tat-taxxa, pereżempju t-tassazzjoni tad-djar. Għalhekk, l-għan tar-rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni Ewropea lill-Istati Membri fis-Semestru Ewropew kien li jsir użu addizzjonali tat-taxxi rikorrenti fuq il-proprjetà, għall-finijiet ta’ konsolidazzjoni jew bħala parti minn trasferiment tat-taxxi lil hinn mix-xogħol (36). |
| --- | --- |

3.4.5.

Il-KESE jappoġġja l-fatt li l-Kummissjoni qed tfittex modi kif tagħmel l-istrutturi tat-taxxa iżjed adatti għat-tkabbir, u qed tanalizza wkoll ir-rwol li t-tassazzjoni tista’ taqdi biex jiġu ssodisfati l-bżonnijiet tal-konsolidazzjoni fil-kuntest tal-estensjoni tal-bażijiet tat-taxxa, pereżempju t-tassazzjoni tad-djar. Għalhekk, l-għan tar-rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni Ewropea lill-Istati Membri fis-Semestru Ewropew kien li jsir użu addizzjonali tat-taxxi rikorrenti fuq il-proprjetà, għall-finijiet ta’ konsolidazzjoni jew bħala parti minn trasferiment tat-taxxi lil hinn mix-xogħol (36).

| 3.4.6. | Il-KESE jipproponi wkoll li jiġu adottati miżuri addizzjonali biex jiġu armonizzati t-taxxi ambjentali, abbażi tar-rapport tal-Kummissjoni “Qafas għall-politiki dwar il-klima u l-enerġija sal-2030”. |
| --- | --- |

3.4.6.

Il-KESE jipproponi wkoll li jiġu adottati miżuri addizzjonali biex jiġu armonizzati t-taxxi ambjentali, abbażi tar-rapport tal-Kummissjoni “Qafas għall-politiki dwar il-klima u l-enerġija sal-2030”.

| 3.4.7. | Iċ-ċittadini jgħinu biex jiġġieldu l-problema serja tal-frodi tat-taxxa u tax-xogħol jekk ikun hemm inċentivi għal dan. Għandhom jissaħħu strumenti bħall-kupuni tas-servizzi jew l-eżenzjonijiet u l-ħelsien mit-taxxa għal servizzi oħra ta’ appoġġ personali, li jikkombinaw l-għanijiet tal-promozzjoni tal-benesseri soċjali u l-ħruġ fid-dieher tal-ekonomija sewda. |
| --- | --- |

3.4.7.

Iċ-ċittadini jgħinu biex jiġġieldu l-problema serja tal-frodi tat-taxxa u tax-xogħol jekk ikun hemm inċentivi għal dan. Għandhom jissaħħu strumenti bħall-kupuni tas-servizzi jew l-eżenzjonijiet u l-ħelsien mit-taxxa għal servizzi oħra ta’ appoġġ personali, li jikkombinaw l-għanijiet tal-promozzjoni tal-benesseri soċjali u l-ħruġ fid-dieher tal-ekonomija sewda.

| 3.4.8. | Sabiex l-ekonomija informali tiġi miġġielda, il-KESE jipproponi li jiġu introdotti inċentivi tat-taxxa għall-użu ta’ forom ta’ ħlas, bħall-kards u l-mowbajls, li jħallu traċċa u jinkoraġġixxu l-inklużjoni finanzjarja u diġitali, permezz ta’ ħelsien jew eżenzjonijiet mit-taxxa armonizzati għall-individwi u l-intrapriżi li jnaqqsu l-użu ta’ kontanti. |
| --- | --- |

3.4.8.

Sabiex l-ekonomija informali tiġi miġġielda, il-KESE jipproponi li jiġu introdotti inċentivi tat-taxxa għall-użu ta’ forom ta’ ħlas, bħall-kards u l-mowbajls, li jħallu traċċa u jinkoraġġixxu l-inklużjoni finanzjarja u diġitali, permezz ta’ ħelsien jew eżenzjonijiet mit-taxxa armonizzati għall-individwi u l-intrapriżi li jnaqqsu l-użu ta’ kontanti.

| 3.4.9. | Bl-istess mod, il-kooperazzjoni pubblika tista’ tissaħħaħ permezz ta’ inċentivi ekonomiċi biex jiġu esposti tranżazzjonijiet possibbilment frodulenti, abbażi ta’ prattika abitwali użata fl-Istati Uniti. |
| --- | --- |

3.4.9.

Bl-istess mod, il-kooperazzjoni pubblika tista’ tissaħħaħ permezz ta’ inċentivi ekonomiċi biex jiġu esposti tranżazzjonijiet possibbilment frodulenti, abbażi ta’ prattika abitwali użata fl-Istati Uniti.

3.5.   Tazzazzjoni territorjali (fil-livell tar-reġjuni, l-Istati u l-UE)

| 3.5.1. | Il-firxa wiesgħa tat-tassazzjoni tinkoraġġixxi l-frodi, il-korruzzjoni u l-ekonomija sewda. Il-KESE jitlob lill-Istati Membri taż-żona tal-euro biex jeżerċitaw setgħat akbar fl-erba’ oqsma prinċipali tat-tassazzjoni: it-tassazzjoni diretta tal-persuni fiżiċi u legali (inkluża t-tassazzjoni ta’ dħul minn kapital u l-proprjetà kif ukoll taxxi oħra marbutin mal-ġid), u dik indiretta fl-għamla tal-VAT u t-taxxi speċjali. |
| --- | --- |

3.5.1.

Il-firxa wiesgħa tat-tassazzjoni tinkoraġġixxi l-frodi, il-korruzzjoni u l-ekonomija sewda. Il-KESE jitlob lill-Istati Membri taż-żona tal-euro biex jeżerċitaw setgħat akbar fl-erba’ oqsma prinċipali tat-tassazzjoni: it-tassazzjoni diretta tal-persuni fiżiċi u legali (inkluża t-tassazzjoni ta’ dħul minn kapital u l-proprjetà kif ukoll taxxi oħra marbutin mal-ġid), u dik indiretta fl-għamla tal-VAT u t-taxxi speċjali.

| 3.5.2. | Il-progress fil-governanza fiskali inevitabbilment ifisser li l-Istati Membri jitilfu s-sovranità tagħhom b’mod gradwali. B’hekk, il-ġbir tat-taxxi jista’ jibqa’ fil-biċċa l-kbira tiegħu kwistjoni statali, filwaqt li l-kontroll, l-ispezzjoni u d-distribuzzjoni tad-dħul isiru bejn l-Unjoni u l-Istati. Għal dan il-għan, il-KESE jipproponi t-twaqqif ta’ awtorità tat-taxxa fl-UE, l-ewwel nett fiż-żona tal-euro. |
| --- | --- |

3.5.2.

Il-progress fil-governanza fiskali inevitabbilment ifisser li l-Istati Membri jitilfu s-sovranità tagħhom b’mod gradwali. B’hekk, il-ġbir tat-taxxi jista’ jibqa’ fil-biċċa l-kbira tiegħu kwistjoni statali, filwaqt li l-kontroll, l-ispezzjoni u d-distribuzzjoni tad-dħul isiru bejn l-Unjoni u l-Istati. Għal dan il-għan, il-KESE jipproponi t-twaqqif ta’ awtorità tat-taxxa fl-UE, l-ewwel nett fiż-żona tal-euro.

| 3.5.3. | B’konformità mal-prinċipju tas-sussidjarjetà, għandhom jiġu rispettati t-taxxi lokali, iżda l-KESE jirrakkomanda li titnieda kampanja ta’ semplifikazzjoni billi jitnaqqsu, jiġu raggruppati u standardizzati bosta taxxi eżistenti. |
| --- | --- |

3.5.3.

B’konformità mal-prinċipju tas-sussidjarjetà, għandhom jiġu rispettati t-taxxi lokali, iżda l-KESE jirrakkomanda li titnieda kampanja ta’ semplifikazzjoni billi jitnaqqsu, jiġu raggruppati u standardizzati bosta taxxi eżistenti.

3.6.   Dimensjoni esterna u rabta mal-politiki pubbliċi

| 3.6.1. | Il-politika fiskali supranazzjonali (37) tkun strument effettiv biex jintlaħqu l-għanijiet tat-Trattati, u l-iżjed il-politiki ta’ koeżjoni u sostenibbiltà. |
| --- | --- |

3.6.1.

Il-politika fiskali supranazzjonali (37) tkun strument effettiv biex jintlaħqu l-għanijiet tat-Trattati, u l-iżjed il-politiki ta’ koeżjoni u sostenibbiltà.

| 3.6.2. | Il-KESE jitlob għall-istabbiliment ta’ baġit federali addizzjonali, tal-anqas fiż-żona tal-euro, li jagħmilha possibbli li jinġabru t-taxxi u gradwalment ikun jista’ jħaddan dawk il-politiki li jistgħu jiġu implimentati aħjar b’mod konġunt: l-assigurazzjoni kontra l-qgħad marbuta ma’ politiki attivi fis-suq tax-xogħol (38), ir-riċerka u l-iżvilupp, id-difiża, mekkaniżmu komuni li jikkumpensa għall-piż tal-imgħaxijiet fuq id-dejn (39), eċċ. |
| --- | --- |

3.6.2.

Il-KESE jitlob għall-istabbiliment ta’ baġit federali addizzjonali, tal-anqas fiż-żona tal-euro, li jagħmilha possibbli li jinġabru t-taxxi u gradwalment ikun jista’ jħaddan dawk il-politiki li jistgħu jiġu implimentati aħjar b’mod konġunt: l-assigurazzjoni kontra l-qgħad marbuta ma’ politiki attivi fis-suq tax-xogħol (38), ir-riċerka u l-iżvilupp, id-difiża, mekkaniżmu komuni li jikkumpensa għall-piż tal-imgħaxijiet fuq id-dejn (39), eċċ.

| 3.6.3. | Fl-aħħar nett, il-KESE jappoġġja bil-qawwa l-inizjattivi li ħadu l-OECD u l-G20 fil-qasam tal-kooperazzjoni internazzjonali dwar it-taxxa u fil-ġlieda kontra l-frodi tat-taxxa, u jħeġġeġ li l-iskambju awtomatiku tal-informazzjoni dwar it-taxxa jsir l-istandard internazzjonali. |
| --- | --- |

3.6.3.

Fl-aħħar nett, il-KESE jappoġġja bil-qawwa l-inizjattivi li ħadu l-OECD u l-G20 fil-qasam tal-kooperazzjoni internazzjonali dwar it-taxxa u fil-ġlieda kontra l-frodi tat-taxxa, u jħeġġeġ li l-iskambju awtomatiku tal-informazzjoni dwar it-taxxa jsir l-istandard internazzjonali.

Brussell, l-10 ta’ Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  Madankollu, is-sistema hija riġida wisq u xejn mhi prattika, u mhux kapaċi tiżgura b’mod rapidu l-flessibbiltà meħtieġa biex tindirizza ċirkustanzi ekonomiċi immedjati u tipproponi taħlita ta’ politiki għaż-żona tal-euro, f’sitwazzjoni li fiha l-Istati Membri ma għadx għandhom il-flessibbiltà li jniedu pjani ta’ rkupru għall-ekonomiji tagħhom. Din is-sitwazzjoni twassal għal instabbiltà finanzjarja qawwija.

1

(2)  COM(2013) 165 final.

2

(3)  Opinjoni tal-KESE dwar “Strument ta’ Konverġenza u Kompetittività/Riformi maġġuri ta’ politika ekonomika” (ĠU C 271, 19.9.2013, p. 45).

3

(4)  Ara b’mod partikolari l-Artikoli 113 u 115 tat-TFUE.

4

(5)  Ara l-punti ewlenin marbutin mal-ECO mid-dokument “Linji Gwida Politiċi għall-Kummissjoni Ewropea li jmiss”, imressaq quddiem il-Parlament Ewropew minn Jean-Claude Juncker. Ara wkoll Juncker: Bidu ġdid għall-Ewropa: L-aġenda tiegħi għall-Impjiegi, it-Tkabbir, il-Ġustizzja u t-Tibdil Demokratiku, p. 6.

5

Bidu ġdid għall-Ewropa: L-aġenda tiegħi għall-Impjiegi, it-Tkabbir, il-Ġustizzja u t-Tibdil Demokratiku

(6)  Opinjoni tal-KESE dwar “Bażi għat-Taxxa Korporattiva Konsolidata Komuni (CCCTB)” (ĠU C 24, 28.1.2012, p. 63).

6

(7)  COM(2011) 121 final.

7

(8)  www.eurofisc.eu

8

(9)  Bejgħ fittizju fl-Istat Membru tal-konsum finali li jiġġenera telf potenzjalment illimitat għat-teżori nazzjonali.

9

(10)  Direttiva 2011/16/UE.

10

(11)  Ara l-Opinjoni tal-KESE dwar “Politika baġitarja: tkabbir u aġġustament baġitarju” (ĠU C 248, 25.8.2011, p. 8); u dwar “L-ikkompletar tal-UEM – Il-leġislatura Ewropea li jmiss” u l-“Pjan ta’ azzjoni għal unjoni ekonomika u monetarja profonda u ġenwina”, COM(2012) 777 final/2, punt 3.

11

(12)  Ara l-Opinjoni tal-KESE dwar “L-ikkompletar tal-UEM Il-proposti tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew għal-leġiżlatura Ewropea li jmiss” (ĠU C 451, 16.12.2014, p. 10).

12

(13)  Data tal-2012 ippubblikata mill-Eurostat (92/2014) fis-16 ta’ Ġunju 2014.

13

(14)  COM(2012) 777 final/2.

14

(15)  Alejandro Cercas, Rapport: PE528.091v02-00.

15

(16)  Eurofound Yearbook, 2013.

16

(17)  Ara r-Rapport – Fit-22 ta’ Ottubru 2013, il-Kummissjoni adottat Deċiżjoni li tistabbilixxi l-Grupp tal-Esperti, li dik is-sena stess iddefinixxa l-kamp ta’ applikazzjoni ta’ ħidmietu u l-pjan ta’ azzjonitiegħu. L-opinjoni tiegħu ġiet pubblikata fit-28 ta’ Mejju 2014.

17

(18)  http://www.oecd.org/tax/beps-2014-deliverables.htm

18

(19)  COM(2013) 71 final, 03/045(CNS): il-Belġju, il-Ġermanja, l-Estonja, il-Greċja, Spanja, Franza, l-Italja, l-Awstrija, il-Portugall, is-Slovenja u s-Slovakkja.

19

(20)  Tassazzjoni tad-dħul mit-tfaddil – Kummissjoni EwropeaTassazzjoni tad-dħul mit-tfaddil – Kummissjoni Ewropea (paġna mhux disponibbli bil-Malti).

20

(21)  Friedrich Schneider, “Shadow Economies and Corruption all over the World: Empirical Results for 1999 to 2003”, fil-ħarġa speċjali tal-International Journal of Social Economics (IJSE), Serje 1, Vol. 35, Numru 9, 2008.

21

(22)  Pereżempju, l-Office of Tax Simplification, HM Treasury, parti mill-Gvern tar-Renju Unit.

22

(23)  Research note 02/2013 tal-Kummissjoni Ewropea “The effect of tax-benefit changes on income distribution in EU countries since the beginning of the economic crisis” (mhux disponibbli bil-Malti).

23

(24)  OECD project on Base Erosion and Profit Shifting (BEPS)

24

(25)  Role of the IMF in international taxation

25

(26)  https://www.g20.org/sites/default/files/g20_resources/library/Saint_Petersburg_Declaration_ENG.pdf

26

(27)  Centre for Tax Policy and Administration – OECD

27

(28)  Bejgħ fittizju fl-Istat Membru tal-konsum finali li jiġġenera telf potenzjalment illimitat għat-teżori nazzjonali.

28

(29)  Ara d-dikjarazzjoni tal-KESE dwar “Pjan ta’ azzjoni għall-Ewropa”, adottat fis-sessjoni plenarja tad-29 u t-30 ta’ April 2014. Ara wkoll l-Opinjoni tal-KESE dwar “Strateġiji għall-konsolidazzjoni intelliġenti tal-politika baġitarja – l-isfida biex jiġu identifikati l-ixpruni tat-tkabbir għall-Ewropa” (ĠU C 248, 25.8.2011, p. 8).

29

(30)  Opinjoni tal-KESE dwar “Il-ħolqien ta’ bażi għat-taxxa konsolidata korporattiva komuni fl-UE” (ĠU C 88, 11.4.2006, p. 48, mhux disponibbli bil-Malti).

30

(31)  Opinjoni tal-KESE dwar “Bażi għat-Taxxa Konsolidata Korporattiva Komuni” (ĠU C 24, 28.1.2012, p. 63).

31

(32)  COM(2012) 722 final.

32

(33)  Placing taxation at the service of research and development (mhux disponibbli bil-Malti).

33

(34)  Dikjarazzjoni tal-Grupp tal-euro tat-8 ta’ Lulju 2014: “Structural reform agenda – Thematic discussions on growth and jobs – Reduction of the tax wedge”.

34

(35)  http://europa.eu/legislation_summaries/taxation/l31050_mt.htm

35

(36)  Kummissjoni Ewropea (2014), Tax reforms in EU Member States, p, 112

36

(37)  Stefan Collignon, Taking European integration seriously

37

T

(38)  Ara l-Opinjoni tal-KESE dwar “L-ikkompletar tal-UEM – il-leġislatura Ewropea li jmiss” u dwar “Għal dimensjoni soċjali tal-Unjoni Ekonomika u Monetarja Ewropea” (ĠU C 271, 19.9.2013, p. 1).

38

(39)  Ara l-Opinjoni tal-KESE dwar “Ir-rilanċ tat-tkabbir” (ĠU C 143, 22.5.2012, p. 10).

39

---

ANNESS

għall-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

L-emenda li ġejja nċaħdet waqt id-diskussjoni iżda rċeviet tal-inqas kwart tal-voti mixħuta (Artikolu 54(3) tar-Regoli ta’ Proċedura):

Punt 1.4

Ibdel it-test kif ġej:

| | Biex jinstab rimedju għan-nuqqasijiet u jimtlew il-lakuni fil-politika tat-tassazzjoni, jeħtieġ li jittieħdu passi iżjed ambizzjużi fi ħdan iż-żona tal-euro biex titnaqqas u tiġi armonizzata l-firxa tat-taxxi differenti, kif ukoll biex jiġu estiżi l-bażijiet tat-taxxa, jiġu allinjati iżjed mill-qrib ir-rati tat-taxxa, u jissaħħu l-mekkaniżmi tal-kooperazzjoni u tal-iskambju tal-informazzjoni fil-ġlieda kontra l-frodi u l-evażjoni. Għalhekk għandu jiġi kkunsidrat li l-piż fiskali globali fiż-żona tal-euro ma jkunx ogħla mill-piż fiskali fil-pajjiżi ġirien. |
| --- | --- |

Biex jinstab rimedju għan-nuqqasijiet u jimtlew il-lakuni fil-politika tat-tassazzjoni, jeħtieġ li jittieħdu passi iżjed ambizzjużi fi ħdan iż-żona tal-euro biex titnaqqas u tiġi armonizzata l-firxa tat-taxxi differenti, kif ukoll biex jiġu estiżi l-bażijiet tat-taxxa, jiġu allinjati iżjed mill-qrib ir-rati tat-taxxa, u jissaħħu l-mekkaniżmi tal-kooperazzjoni u tal-iskambju tal-informazzjoni fil-ġlieda kontra l-frodi u l-evażjoni. Għalhekk għandu jiġi kkunsidrat li l-piż fiskali globali fiż-żona tal-euro ma jkunx ogħla mill-piż fiskali fil-pajjiżi ġirien.

Raġuni

Since the opinion includes proposals for new taxes, it is important that the overall tax burden in the euro area not exceed the tax burden in neighbouring countries – otherwise this (high tax burden) may adversely affect the euro area, prompting more businesses to relocate and workers to emigrate.

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur: | 80 |
| --- | --- |
| Kontra: | 129 |
| Astensjonijiet: | 17 |

Favur:

80

Kontra:

129

Astensjonijiet:

17

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/33 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/33

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “il-Bidliet Industrijali fis-Settur Ewropew tal-Imballaġġ”

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2015/C 230/05)

| Relatur: | is-Sur LOBO XAVIER |
| --- | --- |
| Korelatur: | is-Sur KONSTANTINOU |

Relatur:

is-Sur LOBO XAVIER

Korelatur:

is-Sur KONSTANTINOU

Nhar it-22 ta’ Jannar 2014, il-Kunsill Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

Bidliet Industrijali fis-Settur Ewropew tal-Imballaġġ.

Il-Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali (CCMI), inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-13 ta’ Novembru 2014.

Matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu li saret fl-10 u l-11 ta’ Diċembru 2014 (seduta tal-10 ta’ Diċembru 2014), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’119-il vot favur, vot wieħed (1) kontra u 4 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | L-industrija Ewropea tal-imballaġġ qed taffaċċja diversi sfidi. Ir-rwol kritiku tagħha f’għadd ta’ setturi tpoġġi l-industrija f’pożizzjoni ċentrali fir-rigward tal-kompetittività tal-ekonomija Ewropea. Hemm bżonn li l-Ewropa żżomm it-tmexxija ta’ din l-industrija u għandha tappoġġja x-xejriet dwar kwistjonijiet tas-sostenibbiltà ambjentali, tas-sikurezza u tal-użu tal-marki marbuta mal-imballaġġ. Il-KESE jemmen li din it-tmexxija għandha tkun ibbażata fuq erba’ pilastri: l-effiċjenza fir-riżorsi, ir-riċerka u l-iżvilupp u l-innovazzjoni, id-djalogu soċjali, is-sostenibbiltà u l-adattament. |
| --- | --- |

1.1.

L-industrija Ewropea tal-imballaġġ qed taffaċċja diversi sfidi. Ir-rwol kritiku tagħha f’għadd ta’ setturi tpoġġi l-industrija f’pożizzjoni ċentrali fir-rigward tal-kompetittività tal-ekonomija Ewropea. Hemm bżonn li l-Ewropa żżomm it-tmexxija ta’ din l-industrija u għandha tappoġġja x-xejriet dwar kwistjonijiet tas-sostenibbiltà ambjentali, tas-sikurezza u tal-użu tal-marki marbuta mal-imballaġġ. Il-KESE jemmen li din it-tmexxija għandha tkun ibbażata fuq erba’ pilastri: l-effiċjenza fir-riżorsi, ir-riċerka u l-iżvilupp u l-innovazzjoni, id-djalogu soċjali, is-sostenibbiltà u l-adattament.

1.1.1.   L-effiċjenza fir-riżorsi

Minħabba li l-prodotti tas-settur jintużaw biex iżommu, jipproteġu u jikkonservaw oġġetti konsumabbli oħra, u wara spiss jintremew, is-settur għandu rwol ċentrali biex iżid ir-rati tar-riċiklaġġ tal-Istati Membri tal-UE. Madanakollu, il-kumpaniji għandhom bżonn l-appoġġ biex jiksbu dan u l-KESE jemmen li l-Kummissjoni Ewropea tista’ tipprovdi għajnuna dwar din il-kwistjoni billi tagħti iktar informazzjoni dwar l-aħjar prattiki u l-aħjar użu tar-riżorsi disponibbli. Dan jista’ jsir ukoll bl-appoġġ tar-rispett għall-kwistjonijiet ambjentali mill-partijiet interessati, inkluż dawk b’operat ibbażat barra l-Ewropa. L-effiċjenza fir-riżorsi huwa element kruċjali fil-proċess tal-imballaġġ u huwa wkoll ta’ tħassib għall-ambjent. Il-KESE jemmen li l-Kummissjoni Ewropea tista’ tipprovdi qafas ta’ politika biex tappoġġja t-tranżizzjonijiet meħtieġa biex jintlaħqu l-miri tal-Istrateġija Ewropa 2020 u toħloq u żżomm industrija tal-imballaġġ b’kuxjenza ambjentali.

1.1.2.   Sfidi

Il-KESE huwa konxju mill-isfidi għall-industrija li jiġu mill-prezzijiet tal-enerġija li qed jogħlew, mhux biss fir-rigward tal-prestazzjoni tagħha ta’ kuljum, iżda wkoll il-proċess ta’ riċiklaġġ. Il-KESE jinnota li l-proċess ta’ riċiklaġġ kruċjali għall-industrija tal-imballaġġ huwa organizzat ġewwa iżda wkoll barra mill-Unjoni Ewropea. Il-KESE jemmen li l-kwistjoni tal-prezz ibbilanċjat tal-enerġija għandha tkun prijorità tal-politika tal-UE fir-rigward ta’ din l-industrija speċifika.

Biex jikkontribwixxi aktar għall-miri ta’ emissjonijiet tal-karbonju tal-UE, kull settur tal-industrija għandu jistabbilixxi miri realistiċi għar-riċiklaġġ, f’konformità ma’ dawk definiti mil-liġi tal-UE (id-Direttiva dwar l-Imballaġġ u l-Iskart mill-Imballaġġ u d-Direttiva Qafas dwar l-Iskart) assoċjati mal-Istrateġija Ewropa 2020 u wara dan jipprovdi dikjarazzjonijiet annwali li jkejlu l-progress. Minkejja l-isforzi ta’ kull Stat Membru biex jipprovdi d-data, li hija ppubblikata kull sena mill-Eurostat, għad hemm element nieqes fil-valutazzjoni tad-data. Il-KESE jemmen li l-prattika li jintuża aktar materjal ta’ imballaġġ milli meħtieġ hija ħela ta’ riżorsi u għandu jiġi kkontestat mill-industrija u għandha tkun ukoll parti mill-kuxjenza tal-konsumaturi. Kampanja ta’ sensibilizzazzjoni pubblika tista’ tkun għażla wkoll biex tixpruna l-“ħtiġijiet essenzjali” ddefiniti mid-Direttiva dwar l-Imballaġġ u l-Iskart mill-Imballaġġ fir-rigward tal-imballaġġ żejjed. Bħala eżempju, il-Kummissjoni għandha tistabbilixxi skeda preċiża li skontha titlob il-projbizzjoni sħiħa tal-basktijiet tal-plastik li jintremew wara l-ewwel użu u minflok għandha tippromovi l-użu ta’ basktijiet li jistgħu jerġgħu jintużaw jew li huma bijodegradabbli. Din l-iskeda għandha tinkludi fażi ta’ konsultazzjoni mal-imsieħba soċjali u miżuri ta’ akkumpanjament għat-trasformazzjoni tas-settur.

1.1.3.   Riċerka u żvilupp u innovazzjoni

Jidher ċar, mir-riċerka magħmula għal din l-Opinjoni u mid-diskussjonijiet mal-partijiet interessati u mal-Kummissjoni Ewropea, li m’hemmx biżżejjed data dwar għadd ta’ kwistjonijiet kruċjali. Għaldaqstant ikun apprezzat l-appoġġ tal-Kummissjoni Ewropea għall-organizzazzjoni ta’ metodoloġija mtejba għall-ġbir ta’ data dwar is-settur sabiex tipprovdi l-imsieħba soċjali bl-informazzjoni rilevanti biex tiżgura l-vijabbiltà tas-settur għal tul ta’ żmien. Il-KESE jemmen li l-isfidi prinċipali tar-riċerka u l-iżvilupp għas-settur huma sinifikanti wkoll u jinkludu t-trasport effiċjenti tal-prodotti, l-effettività tas-sistemi ta’ traċċabbiltà, it-tnaqqis tal-ispejjeż, u kwistjonijiet regolatorji u ta’ sikurezza, flimkien mal-ekodisinn u r-rendiment taċ-ċiklu tal-ħajja tal-imballaġġ. Il-KESE jikkunsidra li b’dawn il-bżonnijiet u b’dan l-approċċ, huwa tal-ikbar importanza li l-fondi tal-programm Orizzont 2020 marbuta mal-innovazzjoni jkunu prijorità u opportunità għall-industrija Ewropea tal-imballaġġ. L-assoċjazzjonijiet tas-settur u l-partijiet interessati għandhom jinkoraġġixxu l-kapaċità ta’ parteċipazzjoni f’konsorzji Ewropej sabiex jagħtu spinta lill-attivitajiet ta’ innovazzjoni.

Il-KESE jemmen li l-investiment kontinwu meħtieġ biex jintlaħqu l-isfidi eżistenti kollha huwa kruċjali. Għas-sopravivenza tas-settur fuq perjodu twil, huwa kruċjali li l-investiment kapitali jsir flimkien ma’ investiment fil-forza tax-xogħol tas-settur. Dan jirrikjedi ppjanar xieraq u d-djalogu bejn il-ħaddiema, min iħaddem, il-gvernijiet, l-istituzzjonijiet Ewropej u l-partijiet interessati tas-soċjetà usa’, inklużi l-infrastrutturi edukattivi nazzjonali.

Huwa ċar li l-industrija tal-imballaġġ qed tevolvi taħt pressjoni mit-tendenzi ġodda, bħall-kummerċ elettroniku. It-tkabbir tal-kummerċ elettroniku ntwera fl-istħarriġ tal-Ewrobarometru tal-2013, li sab li kważi nofs iċ-ċittadini tal-Ewropa għamlu xirja onlajn fl-aħħar sitt xhur (1). Il-Kummissjoni tiddikjara li l-kummerċ elettroniku “huwa wieħed mill-muturi ewlenin ta’ Ewropa aktar kompetittiva u prospera, b’potenzjal sinifikanti biex jikkontribwixxi għat-tkabbir ekonomiku u l-impjiegi. Bejn l-2013 u l-2016, il-kummerċ elettroniku mistenni li jilħaq rata ta’ tkabbir annwali ta’ iktar minn 10 fil-mija madwar l-UE” (2). Din l-evoluzzjoni tista’ tkun inċentiv biex jiġu implimentati soluzzjonijiet ġodda mmirati biex jitnaqqas il-materjal ta’ skart bħall-kartun u l-plastik, u l-attivitajiet tar-riċerka u l-iżvilupp għandhom jikkunsidraw dawn ix-xejriet.

L-innovazzjoni fl-industrija tal-imballaġġ uriet ukoll li hija opportunità f’termini ta’ impjieg taż-żgħażagħ. Disinjaturi industrijali, inġiniera tal-materjal u professjonijiet ġodda oħra jistgħu jsibu firxa wiesgħa ta’ opportunitajiet fis-suq futur. Il-KESE jara opportunità għall-innovazzjoni fis-setturi fejn l-imballaġġ huwa użat b’mod estensiv, f’termini tas-sostenibbiltà u d-disinn.

1.1.4.   L-impenn ċivili, id-djalogu soċjali tal-forza tax-xogħol, is-sostenibbiltà u l-adattament

Il-KESE huwa tal-fehma li l-isfida kritika għal min iħaddem u l-forza tax-xogħol tas-settur Ewropew hija li jiġi żgurat li l-industrija żżomm vantaġġ kompetittiv, tuża bis-sħiħ l-innovazzjonijiet teknoloġiċi u tipproduċi prodotti ta’ kwalità għolja u sostenibbli. Il-KESE jemmen ukoll li l-ħiliet il-ġodda involuti fil-ġejjieni tas-settur għandhom jiġu identifikati mill-partijiet interessati bil-għan li s-sistemi tal-edukazzjoni jadattaw għal din l-isfida vitali. Xejriet ġodda bħall-bejgħ onlajn joħloq sfidi li għandhom jiġu eżaminati bir-reqqa u l-influwenza u l-impatt tagħhom għandu jkun valutat.

Il-KESE jikkonkludi li l-maġġoranza tal-kumpaniji tal-imballaġġ u l-forza tax-xogħol tagħhom huwa lesti jadattaw għall-bidla, iżda hemm bżonn iktar informazzjoni biex tippermetti lill-partijiet jieħdu d-deċiżjonijiet it-tajba kemm għas-settur kif ukoll għall-impjieg. L-adattament għall-bidliet fis-suq għandu jsir b’mod li jirrispetta l-ħaddiema iżda wkoll b’kunsiderazzjoni tat-theddida ta’ bidla f’daqqa u tar-rilokazzjoni tal-kumpaniji.

Il-KESE jemmen li d-diskussjoni dwar is-sostenibilità tas-settur għandha tintlaħaq permezz tas-soċjetà ċivili u d-djalogu soċjali fil-livell nazzjonali u Ewropew. Il-ħolqien ta’ Kumitat ta’ Djalogu Soċjali Settorjali (SSDC) għas-settur tal-imballaġġ jista jipprovdi opportunità bħal din.

2.   Introduzzjoni

L-għan ewlieni ta’ dan id-dokument huwa li jinforma lill-istituzzjonijiet Ewropej dwar għadd ta’ rakkomandazzjonijiet li l-KESE/is-CCMI jikkunsidraw kritiċi għall-ixprunar tal-ekonomija Ewropea u s-settur tal-imballaġġ b’mod partikolari. Bħal f’oqsma oħra, l-Ewropa għandha għal darb’ oħra tmexxi u ssejjaħ għall-konformità mar-regoli u l-leġislazzjoni li ġenwinament jgħinu lill-ekonomija u li jkunu sostenibbli, bil-għan li ssaħħaħ is-suq intern: il-fiduċja u l-konformità mar-rekwiżiti legali għandhom l-prijorità, mhux il-protezzjoni.

| 2.1. | L-industrija tal-imballaġġ isservi varjetà wiesgħa ta’ għanijiet fil-ħajja tagħna ta’ kuljum: il-protezzjoni (prevenzjoni ta’ ksur, taħsir u kontaminazzjoni, żieda fil-konservabilità); il-promozzjoni (ingredjenti tal-prodotti, karatteristiċi, messaġġi promozzjonali u branding); l-informazzjoni (identifikazzjoni tal-prodott, preparazzjoni u użu, data nutrizzjonali u ta’ ħażna, twissijiet ta’ sikurezza, informazzjoni ta’ kuntatt, istruzzjonijiet dwar il-ftuħ, ġestjoni ta’ tmiem il-ħajja tal-oġġetti); il-konvenjenza (preparazzjoni tal-prodott, kif isservih, ħażna u tqattigħ); l-użu (forniment għall-unitajiet tal-konsumatur, ta’ min ibigħ bl-imnut u tat-trasport); it-trattament (trasport mill-produtturi għan-negozjanti, il-preżentazzjoni fil-punti tal-bejgħ); u t-tnaqqis tal-iskart (ipproċessar, użu mill-ġdid ta’ prodotti sekondarji, ħażna u enerġija tat-trasport). |
| --- | --- |

2.1.

L-industrija tal-imballaġġ isservi varjetà wiesgħa ta’ għanijiet fil-ħajja tagħna ta’ kuljum: il-protezzjoni (prevenzjoni ta’ ksur, taħsir u kontaminazzjoni, żieda fil-konservabilità); il-promozzjoni (ingredjenti tal-prodotti, karatteristiċi, messaġġi promozzjonali u branding); l-informazzjoni (identifikazzjoni tal-prodott, preparazzjoni u użu, data nutrizzjonali u ta’ ħażna, twissijiet ta’ sikurezza, informazzjoni ta’ kuntatt, istruzzjonijiet dwar il-ftuħ, ġestjoni ta’ tmiem il-ħajja tal-oġġetti); il-konvenjenza (preparazzjoni tal-prodott, kif isservih, ħażna u tqattigħ); l-użu (forniment għall-unitajiet tal-konsumatur, ta’ min ibigħ bl-imnut u tat-trasport); it-trattament (trasport mill-produtturi għan-negozjanti, il-preżentazzjoni fil-punti tal-bejgħ); u t-tnaqqis tal-iskart (ipproċessar, użu mill-ġdid ta’ prodotti sekondarji, ħażna u enerġija tat-trasport).

| 2.2. | Minħabba l-varjetà kbira li teżisti fis-settur, l-industrija tal-imballaġġ teħtieġ approċċ wiesa’ u varjat. Bħala settur ta’ valur, hemm bżonn attitudni attenta għad-diversità tiegħu, il-ħtieġa ta’ konformità mar-regoli u l-leġislazzjoni u ovvjament il-kompetittività tas-settur. |
| --- | --- |

2.2.

Minħabba l-varjetà kbira li teżisti fis-settur, l-industrija tal-imballaġġ teħtieġ approċċ wiesa’ u varjat. Bħala settur ta’ valur, hemm bżonn attitudni attenta għad-diversità tiegħu, il-ħtieġa ta’ konformità mar-regoli u l-leġislazzjoni u ovvjament il-kompetittività tas-settur.

| 2.3. | Waqt li hemm għadd ta’ kwistjonijiet kritiċi komuni għall-maġġoranza tas-setturi, sottosetturi individwali jaffaċċjaw problemi speċifiċi għalihom. Dan minħabba li prodotti speċifiċi huma soġġetti għal ħtiġijiet differenti, b’mod partikolari f’termini ta’ standards u ċertifikazzjonijet. |
| --- | --- |

2.3.

Waqt li hemm għadd ta’ kwistjonijiet kritiċi komuni għall-maġġoranza tas-setturi, sottosetturi individwali jaffaċċjaw problemi speċifiċi għalihom. Dan minħabba li prodotti speċifiċi huma soġġetti għal ħtiġijiet differenti, b’mod partikolari f’termini ta’ standards u ċertifikazzjonijet.

| 2.4. | L-użu tal-imballaġġ biex iwassal il-messaġġ tal-innovazzjoni u l-kwalità huwa opportunità għall-Ewropa. Għaldaqstant, għadd ta’ miżuri għandhom l-għan li jidentifikaw b’mod ċar il-kwalità u l-innovazzjoni tal-prodotti f’pakkett speċifiku. Din hija sfida kontinwa li hija kruċjali għad-differenzjazzjoni tal-prodotti tal-UE minn dawk li jiġu minn partijiet oħra tad-dinja. |
| --- | --- |

2.4.

L-użu tal-imballaġġ biex iwassal il-messaġġ tal-innovazzjoni u l-kwalità huwa opportunità għall-Ewropa. Għaldaqstant, għadd ta’ miżuri għandhom l-għan li jidentifikaw b’mod ċar il-kwalità u l-innovazzjoni tal-prodotti f’pakkett speċifiku. Din hija sfida kontinwa li hija kruċjali għad-differenzjazzjoni tal-prodotti tal-UE minn dawk li jiġu minn partijiet oħra tad-dinja.

| 2.5. | Il-KESE jemmen li hemm żewġ kwistjonijiet oħra li huma vitali wkoll għal din id-diskussjoni: l-aspett loġistiku tal-industrija tal-imballaġġ u l-aċċess għall-materja prima użata mis-settur.
  Fid-dawl ta’ dawn iż-żewġ kwistjonijiet, jidher ċar għaliex l-isfidi li l-industrija Ewropea tal-imballaġġ qed taffaċċja huma daqshekk kbar.
  L-għan ewlieni ta’ dan id-dokument huwa li jinforma lill-istituzzjonijiet Ewropej dwar għadd ta’ rakkomandazzjonijiet li l-KESE/is-CCMI jikkunsidraw kritiċi għall-ixprunar tal-ekonomija Ewropea b’mod ġenerali u s-settur tal-imballaġġ b’mod partikolari. Bħal f’oqsma oħra, l-Ewropa għandha għal darb’ oħra tmexxi u ssejjaħ għall-konformità mar-regoli u l-leġislazzjoni li ġenwinament jgħinu lill-ekonomija u li jkunu sostenibbli, bil-għan li ssaħħaħ is-suq intern: il-fiduċja u l-konformità mar-rekwiżiti legali għandhom ikunu l-gwida ewlenija, mhux il-protezzjoni. |
| --- | --- |

2.5.

Il-KESE jemmen li hemm żewġ kwistjonijiet oħra li huma vitali wkoll għal din id-diskussjoni: l-aspett loġistiku tal-industrija tal-imballaġġ u l-aċċess għall-materja prima użata mis-settur.

Fid-dawl ta’ dawn iż-żewġ kwistjonijiet, jidher ċar għaliex l-isfidi li l-industrija Ewropea tal-imballaġġ qed taffaċċja huma daqshekk kbar.

L-għan ewlieni ta’ dan id-dokument huwa li jinforma lill-istituzzjonijiet Ewropej dwar għadd ta’ rakkomandazzjonijiet li l-KESE/is-CCMI jikkunsidraw kritiċi għall-ixprunar tal-ekonomija Ewropea b’mod ġenerali u s-settur tal-imballaġġ b’mod partikolari. Bħal f’oqsma oħra, l-Ewropa għandha għal darb’ oħra tmexxi u ssejjaħ għall-konformità mar-regoli u l-leġislazzjoni li ġenwinament jgħinu lill-ekonomija u li jkunu sostenibbli, bil-għan li ssaħħaħ is-suq intern: il-fiduċja u l-konformità mar-rekwiżiti legali għandhom ikunu l-gwida ewlenija, mhux il-protezzjoni.

| 2.6. | Il-każ speċifiku tal-materjal użat huwa kwistjoni kritika li teħtieġ analiżi bir-reqqa sabiex tirrispetta s-suq miftuħ u tiżgura kundizzjonijiet indaqs għall-atturi kollha tas-suq. |
| --- | --- |

2.6.

Il-każ speċifiku tal-materjal użat huwa kwistjoni kritika li teħtieġ analiżi bir-reqqa sabiex tirrispetta s-suq miftuħ u tiżgura kundizzjonijiet indaqs għall-atturi kollha tas-suq.

| 2.7. | Il-KESE jqis li t-twaqqif ta’ djalogu koordinat u inklużiv bejn il-partijiet interessati fis-settur ser jiżgura li s-settur jibqa’ sostenibbli u jipprovdi impjiegi deċenti fuq medda twila ta’ żmien u jkun kapaċi aktar biex ilaħħaq mal-bidla u jadatta għall-bżonnijiet tal-konsumaturi u d-domandi tas-soċjetà usa’. F’dan ir-rigward, il-potenzjal tad-djalogu soċjali biex isaħħaħ is-settur mhux qed jintlaħaq għal kollox u dan għandu jiġi indirizzat b’mod urġenti. |
| --- | --- |

2.7.

Il-KESE jqis li t-twaqqif ta’ djalogu koordinat u inklużiv bejn il-partijiet interessati fis-settur ser jiżgura li s-settur jibqa’ sostenibbli u jipprovdi impjiegi deċenti fuq medda twila ta’ żmien u jkun kapaċi aktar biex ilaħħaq mal-bidla u jadatta għall-bżonnijiet tal-konsumaturi u d-domandi tas-soċjetà usa’. F’dan ir-rigward, il-potenzjal tad-djalogu soċjali biex isaħħaħ is-settur mhux qed jintlaħaq għal kollox u dan għandu jiġi indirizzat b’mod urġenti.

| 2.8. | Jekk is-settur għandu bżonn jadatta għall-bidla u jinbidel biex jilħaq il-ħtiġijiet tas-suq, l-uniku mod biex jinkisbu rimedji sostenibbli u ekwitabbli huwa permezz ta’ approċċ b’diversi kanali għall-involviment tal-partijiet interessati. Sabiex jiġu indirizzati kwistjonijiet relatati mas-settur, l-istruttura tiegħu, il-kompetittività u kwistjonijiet relatati bħalma huma l-impjiegi, il-ħiliet, l-adattament u l-vijabilità tas-settur u l-forza tax-xogħol tiegħu, għandu jiġi mħeġġeġ mill-Kummissjoni djalogu soċjali organizzat u strutturat kif suppost. Barra minn hekk, biex tiġi pprovduta pjattaforma għall-espressjoni ta’ interess mill-pubbliku ġenerali (jiġifieri, is-soċjetà u l-konsumaturi, il-ħaddiema, min iħaddem, il-gvernijiet, eċċ.), għandu jinħoloq mezz ta’ komunikazzjoni bejn żewġ naħat bejn id-diversi atturi u istituzzjonijiet. B’dan il-mod, il-partijiet kollha kkonċernati jistgħu jiġu involuti fis-settur u r-rwol ċentrali tiegħu fis-soċjetà. |
| --- | --- |

2.8.

Jekk is-settur għandu bżonn jadatta għall-bidla u jinbidel biex jilħaq il-ħtiġijiet tas-suq, l-uniku mod biex jinkisbu rimedji sostenibbli u ekwitabbli huwa permezz ta’ approċċ b’diversi kanali għall-involviment tal-partijiet interessati. Sabiex jiġu indirizzati kwistjonijiet relatati mas-settur, l-istruttura tiegħu, il-kompetittività u kwistjonijiet relatati bħalma huma l-impjiegi, il-ħiliet, l-adattament u l-vijabilità tas-settur u l-forza tax-xogħol tiegħu, għandu jiġi mħeġġeġ mill-Kummissjoni djalogu soċjali organizzat u strutturat kif suppost. Barra minn hekk, biex tiġi pprovduta pjattaforma għall-espressjoni ta’ interess mill-pubbliku ġenerali (jiġifieri, is-soċjetà u l-konsumaturi, il-ħaddiema, min iħaddem, il-gvernijiet, eċċ.), għandu jinħoloq mezz ta’ komunikazzjoni bejn żewġ naħat bejn id-diversi atturi u istituzzjonijiet. B’dan il-mod, il-partijiet kollha kkonċernati jistgħu jiġu involuti fis-settur u r-rwol ċentrali tiegħu fis-soċjetà.

3.   Analiżi/qafas

| 3.1. | Is-settur Ewropew tal-imballaġġ jiġbor fih firxa wiesgħa ta’ attivitajiet, u għalkemm jaffaċċja problemi simili bħal industriji oħra, is-settur jaffaċċja għadd ta’ sfidi uniċi u sinifikanti fil-present u fuq terminu qasir u ta’ żmien medju. Is-settur tal-imballaġġ jinkludi kumpaniji tal-imballaġġ tal-ħġieġ, metall, plastik, injam u karta, li fit-total tagħhom, jimpjegaw iktar minn 6,5 miljun persuna fl-Ewropa (3) (Eurostat). |
| --- | --- |

3.1.

Is-settur Ewropew tal-imballaġġ jiġbor fih firxa wiesgħa ta’ attivitajiet, u għalkemm jaffaċċja problemi simili bħal industriji oħra, is-settur jaffaċċja għadd ta’ sfidi uniċi u sinifikanti fil-present u fuq terminu qasir u ta’ żmien medju. Is-settur tal-imballaġġ jinkludi kumpaniji tal-imballaġġ tal-ħġieġ, metall, plastik, injam u karta, li fit-total tagħhom, jimpjegaw iktar minn 6,5 miljun persuna fl-Ewropa (3) (Eurostat).

| 3.2. | Is-settur tal-imballaġġ jirrapreżenta mhux biss firxa kbira ta’ prodotti, iżda wkoll varjetà kbira ta’ proċessi li huma distinti u li jintużaw biex jinħolqu prodotti għal swieq speċifiċi u għal utenti partikolari li kull wieħed minnhom jesiġi ambjenti differenti u li jipproduċu varjetà ta’ sfidi u karatteristiċi.
  Pereżempju, l-użu tal-enerġija huwa fattur sinifikanti tal-ispiża għall- kumpaniji tal-imballaġġ tal-ħġieġ. Barra minn hekk, peress li sa 80 % tal-materja prima hija riċiklata, il-manifattura tal-ħġieġ hija kontributur sinifikanti għall-miri tal-UE biex jitnaqqas l-iskart u għat-tnaqqis tal-impronta tal-karbonju tar-reġjun. |
| --- | --- |

3.2.

Is-settur tal-imballaġġ jirrapreżenta mhux biss firxa kbira ta’ prodotti, iżda wkoll varjetà kbira ta’ proċessi li huma distinti u li jintużaw biex jinħolqu prodotti għal swieq speċifiċi u għal utenti partikolari li kull wieħed minnhom jesiġi ambjenti differenti u li jipproduċu varjetà ta’ sfidi u karatteristiċi.

Pereżempju, l-użu tal-enerġija huwa fattur sinifikanti tal-ispiża għall- kumpaniji tal-imballaġġ tal-ħġieġ. Barra minn hekk, peress li sa 80 % tal-materja prima hija riċiklata, il-manifattura tal-ħġieġ hija kontributur sinifikanti għall-miri tal-UE biex jitnaqqas l-iskart u għat-tnaqqis tal-impronta tal-karbonju tar-reġjun.

| 3.3. | Il-konnessjoni bejn il-materjal użat għall-imballaġġ hija wkoll aspett importanti u l-ispejjeż ogħla tat-trasport għat-tranżitu ta’ materjal, bħall-kartun immewweġ u t-tubi li jintużaw għall-imballaġġ, kellu effett negattiv fuq is-settur tal-imballaġġ. Għalhekk, l-impatt tal-ispejjeż tal-enerġija tul il-katina tal-provvista tas-settur – jekk wieħed jinnota d-distanza li prodotti, bħall-materjal stampat, jivvjaġġaw qabel ma jiġu użati minn kumpaniji tal-imballaġġ – jgħaddi għand is-settur tal-imballaġġ. |
| --- | --- |

3.3.

Il-konnessjoni bejn il-materjal użat għall-imballaġġ hija wkoll aspett importanti u l-ispejjeż ogħla tat-trasport għat-tranżitu ta’ materjal, bħall-kartun immewweġ u t-tubi li jintużaw għall-imballaġġ, kellu effett negattiv fuq is-settur tal-imballaġġ. Għalhekk, l-impatt tal-ispejjeż tal-enerġija tul il-katina tal-provvista tas-settur – jekk wieħed jinnota d-distanza li prodotti, bħall-materjal stampat, jivvjaġġaw qabel ma jiġu użati minn kumpaniji tal-imballaġġ – jgħaddi għand is-settur tal-imballaġġ.

| 3.4. | Il-metall jista’ jiġi riċiklat aktar minn darba mingħajr l-ebda tnaqqis fil-kwalità, li joħloq valur addizzjonali għall-kontribut tas-settur lejn il-miri tar-riċiklaġġ tal-UE. |
| --- | --- |

3.4.

Il-metall jista’ jiġi riċiklat aktar minn darba mingħajr l-ebda tnaqqis fil-kwalità, li joħloq valur addizzjonali għall-kontribut tas-settur lejn il-miri tar-riċiklaġġ tal-UE.

| 3.5. | Il-ħġieġ tal-kontenituri huwa użat biex jiġu prodotti flixken u vażetti u prodotti oħra ta’ imballaġġ u huwa l-akbar settur fl-industrija tal-ħġieġ fl-UE, jirrappreżenta madwar 60 % tal-produzzjoni totali tal-ħġieġ u jimpjega 90  000 ruħ fl-UE (Eurostat). L-impjiegi fis-settur tal-ħġieġ b’mod ġenerali naqas minħabba ż-żieda fl-awtomazzjoni, il-konsolidazzjoni tal-industrija u l-kompetizzjoni bi prezz baxx. L-importazzjonijiet minn barra l-UE tipprovdi aktar kompetizzjoni u kien hemm żieda fin-numru ta’ impjanti ta’ produzzjoni f’pajjiżi qrib jew li jmissu mal-fruntieri tal-UE b’anqas spejjeż tax-xogħol u regolamenti inqas stretti; dan joħloq kapaċità żejda għal żmien qasir u jitfa’ pressjoni fuq il-prezzijiet.
  Franza, il-Ġermanja u l-Italja huma l-ikbar produtturi fl-UE. Il-ħġieġ huwa materjal effiċjenti fir-riżorsi u jista’ jiġi rriċiklat għadd infinit ta’ drabi. Pereżempju, l-użu tal-enerġija huwa fattur sinifikanti tal-ispiża għall- kumpaniji tal-imballaġġ tal-ħġieġ. Barra minn hekk, peress li sa 80 % tal-materja prima hija riċiklata, il-manifattura tal-ħġieġ hija kontributur sinifikanti għall-miri tal-UE biex jitnaqqas l-iskart u għat-tnaqqis tal-impronta tal-karbonju tar-reġjun. Madankollu, minħabba l-materjali li jużaw u l-prodotti li jipproduċu, oqsma oħra tas-settur se jistrieħu ftit inqas fuq l-enerġija. |
| --- | --- |

3.5.

Il-ħġieġ tal-kontenituri huwa użat biex jiġu prodotti flixken u vażetti u prodotti oħra ta’ imballaġġ u huwa l-akbar settur fl-industrija tal-ħġieġ fl-UE, jirrappreżenta madwar 60 % tal-produzzjoni totali tal-ħġieġ u jimpjega 90  000 ruħ fl-UE (Eurostat). L-impjiegi fis-settur tal-ħġieġ b’mod ġenerali naqas minħabba ż-żieda fl-awtomazzjoni, il-konsolidazzjoni tal-industrija u l-kompetizzjoni bi prezz baxx. L-importazzjonijiet minn barra l-UE tipprovdi aktar kompetizzjoni u kien hemm żieda fin-numru ta’ impjanti ta’ produzzjoni f’pajjiżi qrib jew li jmissu mal-fruntieri tal-UE b’anqas spejjeż tax-xogħol u regolamenti inqas stretti; dan joħloq kapaċità żejda għal żmien qasir u jitfa’ pressjoni fuq il-prezzijiet.

Franza, il-Ġermanja u l-Italja huma l-ikbar produtturi fl-UE. Il-ħġieġ huwa materjal effiċjenti fir-riżorsi u jista’ jiġi rriċiklat għadd infinit ta’ drabi. Pereżempju, l-użu tal-enerġija huwa fattur sinifikanti tal-ispiża għall- kumpaniji tal-imballaġġ tal-ħġieġ. Barra minn hekk, peress li sa 80 % tal-materja prima hija riċiklata, il-manifattura tal-ħġieġ hija kontributur sinifikanti għall-miri tal-UE biex jitnaqqas l-iskart u għat-tnaqqis tal-impronta tal-karbonju tar-reġjun. Madankollu, minħabba l-materjali li jużaw u l-prodotti li jipproduċu, oqsma oħra tas-settur se jistrieħu ftit inqas fuq l-enerġija.

| 3.6. | Il-katina tal-provvista tas-settur hija kkumplikata mill-fatt li l-kumpaniji responsabbli għall-ipproċessar tal-imballaġġ tal-karta u l-kartun – għal prodotti bħall-kartun, il-kartun immewwġin, boxboard u containerboard – għandhom tendenza li jipproduċu l-karta huma stess u huma parti minn proċess ċirkolari li jinvolvi l-ippolpar u t-tneħħija tal-linka mill-materjal użat kif ukoll l-użu ta’ prodotti mhux maħduma mill-injam. |
| --- | --- |

3.6.

Il-katina tal-provvista tas-settur hija kkumplikata mill-fatt li l-kumpaniji responsabbli għall-ipproċessar tal-imballaġġ tal-karta u l-kartun – għal prodotti bħall-kartun, il-kartun immewwġin, boxboard u containerboard – għandhom tendenza li jipproduċu l-karta huma stess u huma parti minn proċess ċirkolari li jinvolvi l-ippolpar u t-tneħħija tal-linka mill-materjal użat kif ukoll l-użu ta’ prodotti mhux maħduma mill-injam.

| 3.7. | Min-naħa l-oħra, l-imballaġġ bil-plastik għandu wkoll fatturi speċifiċi: mhux is-sottosetturi kollha tal-imballaġġ huma rappreżentati minn diversi korpi tal-industrija. L-imballaġġ tal-plastik jipprovdi għal swieq differenti minn dawk imsemmija hawn fuq – b’utenti bħall-manifatturi tal-karozzi, kumpaniji tal-kosmetika u kumpaniji li jipprovdu prodotti għas-saħħa u kontenituri għall-ikel ippakkjat. Iżda hemm assoċjazzjoni tal-industrija waħda biss għal dan is-sottosettur. L-imballaġġ tal-plastik huwa wkoll marbut ma’ kwistjonijiet ambjentali, bħall-produzzjoni tal-basktijiet tal-plastik għax-xiri u d-diffikultajiet assoċjati mar-rimi tagħhom u d-dikompożizzjoni tal-komponenti kostitwenti tagħhom. |
| --- | --- |

3.7.

Min-naħa l-oħra, l-imballaġġ bil-plastik għandu wkoll fatturi speċifiċi: mhux is-sottosetturi kollha tal-imballaġġ huma rappreżentati minn diversi korpi tal-industrija. L-imballaġġ tal-plastik jipprovdi għal swieq differenti minn dawk imsemmija hawn fuq – b’utenti bħall-manifatturi tal-karozzi, kumpaniji tal-kosmetika u kumpaniji li jipprovdu prodotti għas-saħħa u kontenituri għall-ikel ippakkjat. Iżda hemm assoċjazzjoni tal-industrija waħda biss għal dan is-sottosettur. L-imballaġġ tal-plastik huwa wkoll marbut ma’ kwistjonijiet ambjentali, bħall-produzzjoni tal-basktijiet tal-plastik għax-xiri u d-diffikultajiet assoċjati mar-rimi tagħhom u d-dikompożizzjoni tal-komponenti kostitwenti tagħhom.

| 3.8. | Din il-varjetà ta’ proċessi ta’ produzzjoni ħolqot għadd ta’ korpi rappreżentattivi tan-negozji, li wasslet għal nuqqas ta’ kooperazzjoni bejn il-kumpaniji u r-rappreżentanti tal-kumpaniji dwar kwistjonijiet sinifikanti bħas-sostenibiltà ambjentali u l-ġestjoni tal-bidla. In-natura frammentata tas-sottosetturi tal-imballaġġ, bħall-imballaġġ tal-metal, huwa ovvja mill-għadd kbir ta’ korpi rappreżentattivi. Pereżempju, il-produtturi tal-aluminju spiss huma l-istess kumpaniji li jipproduċu l-imballaġġ tal-aluminju u għandhom l-organizzazzjoni tal-kummerċ tagħhom (European Aluminium Association). Madanakollu, l-industrija speċjalizzata fl-imballaġġ tal-metall li tipproduċi bottijiet għax-xorb (magħmula mill-azzar u l-aluminju) għandha l-organizzazzjoni tal-kummerċ tagħha; u hemm assoċjazzjoni tal-kummerċ oħra għall-kumpaniji tal-imballaġġ li jispeċjalizzaw fil-prodotti tal-azzar. |
| --- | --- |

3.8.

Din il-varjetà ta’ proċessi ta’ produzzjoni ħolqot għadd ta’ korpi rappreżentattivi tan-negozji, li wasslet għal nuqqas ta’ kooperazzjoni bejn il-kumpaniji u r-rappreżentanti tal-kumpaniji dwar kwistjonijiet sinifikanti bħas-sostenibiltà ambjentali u l-ġestjoni tal-bidla. In-natura frammentata tas-sottosetturi tal-imballaġġ, bħall-imballaġġ tal-metal, huwa ovvja mill-għadd kbir ta’ korpi rappreżentattivi. Pereżempju, il-produtturi tal-aluminju spiss huma l-istess kumpaniji li jipproduċu l-imballaġġ tal-aluminju u għandhom l-organizzazzjoni tal-kummerċ tagħhom (European Aluminium Association). Madanakollu, l-industrija speċjalizzata fl-imballaġġ tal-metall li tipproduċi bottijiet għax-xorb (magħmula mill-azzar u l-aluminju) għandha l-organizzazzjoni tal-kummerċ tagħha; u hemm assoċjazzjoni tal-kummerċ oħra għall-kumpaniji tal-imballaġġ li jispeċjalizzaw fil-prodotti tal-azzar.

| 3.9. | Minħabba l-importanza tas-settur, f’termini tal-kontribut tiegħu għall-PDG u l-impjieg, dawn il-kwistjonijiet speċifiċi għas-settur jeħtieġu attenzjoni partikolari. Madanakollu, dan is-settur hekk segmentat tal-industrija tal-imballaġġ, jaqdi l-ħtiġijiet tan-negozji ‘l fuq fil-katina tal-provvista madwar l-ekonomiji, u lil hinn mis-swieq tradizzjonali tiegħu. |
| --- | --- |

3.9.

Minħabba l-importanza tas-settur, f’termini tal-kontribut tiegħu għall-PDG u l-impjieg, dawn il-kwistjonijiet speċifiċi għas-settur jeħtieġu attenzjoni partikolari. Madanakollu, dan is-settur hekk segmentat tal-industrija tal-imballaġġ, jaqdi l-ħtiġijiet tan-negozji ‘l fuq fil-katina tal-provvista madwar l-ekonomiji, u lil hinn mis-swieq tradizzjonali tiegħu.

| 3.10. | L-imballaġġ tal-prodotti jaqdi għadd ta’ ħtiġijiet u jkopri kwistjonijiet bħall-protezzjoni tal-prodotti (il-prevenzjoni mit-tkissir, taħsir jew kontaminazzjoni), l-informazzjoni promozzjonali (l-identifikazzjoni tal-prodott, il-markar kummerċjali, il-preparazzjoni, l-użu, l-informazzjoni nutrizzjonali u ta’ sikurezza), l-informazzjoni dwar l-immaniġġjar (it-trasportazzjoni u l-preżentazzjoni fil-punti tal-bejgħ) u t-tnaqqis tal-iskart (l-ipproċessar, il-ħżin u l-enerġija tat-trasport), u, fil-kuntest tal-isforzi biex jitnaqqsu l-emissjonijiet tal-karbonju, id-disinn tal-imballaġġi huwa aspett importanti biex iżid l-ispazju disponibbli għat-trasport tal-prodotti. Ir-rwol tal-imballaġġ fih innifsu biex inaqqas il-ħela sar rilevanti billi kumpaniji onlajn, bħal Amazon, saru utenti kbar ħafna ta’ imballaġġ u l-kwistjoni tal-parti responsabbli jeħtieġ li tiġi indirizzata.
  Amazon, pereżempju, juża sistemi ċertifikati ta’ “imballaġġ li jinfetaħ malajr” (easy opening packaging). Bl-eliminazzjoni tal-plastik u taċ-ċineg, mill-2008 ‘l hawn Amazon biddel b’mod radikali l-approċċ tiegħu għal 2 00  000 prodott minn 2  000 manifattur, u b’hekk naqqas il-konsum tal-kartun b’5,4 miljun metru kwadu, il-materjali ġeneriċi b’11  203,7 tunnellata u l-volum totali ta’ kaxxi b’4 10  000 metru kubiku. Fir-realtà, il-konsumatur għandu r-responsabbiltà finali tal-imballaġġ tal-iskart, imma l-produttur, jew l-utenti intermedji, għandu jkollhom interess fl-ammont ta’ imballaġġ li eventwalment isir skart. |
| --- | --- |

3.10.

L-imballaġġ tal-prodotti jaqdi għadd ta’ ħtiġijiet u jkopri kwistjonijiet bħall-protezzjoni tal-prodotti (il-prevenzjoni mit-tkissir, taħsir jew kontaminazzjoni), l-informazzjoni promozzjonali (l-identifikazzjoni tal-prodott, il-markar kummerċjali, il-preparazzjoni, l-użu, l-informazzjoni nutrizzjonali u ta’ sikurezza), l-informazzjoni dwar l-immaniġġjar (it-trasportazzjoni u l-preżentazzjoni fil-punti tal-bejgħ) u t-tnaqqis tal-iskart (l-ipproċessar, il-ħżin u l-enerġija tat-trasport), u, fil-kuntest tal-isforzi biex jitnaqqsu l-emissjonijiet tal-karbonju, id-disinn tal-imballaġġi huwa aspett importanti biex iżid l-ispazju disponibbli għat-trasport tal-prodotti. Ir-rwol tal-imballaġġ fih innifsu biex inaqqas il-ħela sar rilevanti billi kumpaniji onlajn, bħal Amazon, saru utenti kbar ħafna ta’ imballaġġ u l-kwistjoni tal-parti responsabbli jeħtieġ li tiġi indirizzata.

Amazon, pereżempju, juża sistemi ċertifikati ta’ “imballaġġ li jinfetaħ malajr” (easy opening packaging). Bl-eliminazzjoni tal-plastik u taċ-ċineg, mill-2008 ‘l hawn Amazon biddel b’mod radikali l-approċċ tiegħu għal 2 00  000 prodott minn 2  000 manifattur, u b’hekk naqqas il-konsum tal-kartun b’5,4 miljun metru kwadu, il-materjali ġeneriċi b’11  203,7 tunnellata u l-volum totali ta’ kaxxi b’4 10  000 metru kubiku. Fir-realtà, il-konsumatur għandu r-responsabbiltà finali tal-imballaġġ tal-iskart, imma l-produttur, jew l-utenti intermedji, għandu jkollhom interess fl-ammont ta’ imballaġġ li eventwalment isir skart.

| 3.11. | Il-kwistjonijiet hawn taħt jeħtieġu studju bir-reqqa sabiex jiġi pprovdut fehim kumplessiv tas-sitwazzjoni attwali u soluzzjonijiet potenzjali biex jiġi żgurat li s-settur Ewropew tal-imballaġġ jibqa’ kompettitiv u sostenibbli u jipprovdi impjieg deċenti għal eluf ta’ ħaddiema li jiddependu minnu. |
| --- | --- |

3.11.

Il-kwistjonijiet hawn taħt jeħtieġu studju bir-reqqa sabiex jiġi pprovdut fehim kumplessiv tas-sitwazzjoni attwali u soluzzjonijiet potenzjali biex jiġi żgurat li s-settur Ewropew tal-imballaġġ jibqa’ kompettitiv u sostenibbli u jipprovdi impjieg deċenti għal eluf ta’ ħaddiema li jiddependu minnu.

| 3.12. | Kwalunkwe bidla fid-disponibbiltà tal-materja prima se tinfluwenza kemm il-prezz kif ukoll id-disponibbiltà tal-prodott tal-imballaġġ komplut, u għandha l-potenzjal li tfixkel l-attivitajiet tas-settur. Għaldaqstant, għandu jsir studju tal-ixpruni u x-xejriet tal-materja prima sabiex l-industrija tkun tista’ tantiċipa l-bidliet futuri mingħajr it-tfixil potenzjali u assoċjat. Is-settur tal-imballaġġ tal-metall, pereżempju, huwa partikolarment taħt pressjoni minn żidiet qawwija fl-ispiża tal-materja prima u l-prezzijiet tal-enerġija. |
| --- | --- |

3.12.

Kwalunkwe bidla fid-disponibbiltà tal-materja prima se tinfluwenza kemm il-prezz kif ukoll id-disponibbiltà tal-prodott tal-imballaġġ komplut, u għandha l-potenzjal li tfixkel l-attivitajiet tas-settur. Għaldaqstant, għandu jsir studju tal-ixpruni u x-xejriet tal-materja prima sabiex l-industrija tkun tista’ tantiċipa l-bidliet futuri mingħajr it-tfixil potenzjali u assoċjat. Is-settur tal-imballaġġ tal-metall, pereżempju, huwa partikolarment taħt pressjoni minn żidiet qawwija fl-ispiża tal-materja prima u l-prezzijiet tal-enerġija.

| 3.13. | Fl-2012, il-Kummissjoni nediet is-Sħubija Ewropea għall-Innovazzjoni dwar il-materja prima, bil-għan li tindirizza l-isfidi marbuta mal-provvista ta’ materja prima minerali u b’bażi tal-injam. |
| --- | --- |

3.13.

Fl-2012, il-Kummissjoni nediet is-Sħubija Ewropea għall-Innovazzjoni dwar il-materja prima, bil-għan li tindirizza l-isfidi marbuta mal-provvista ta’ materja prima minerali u b’bażi tal-injam.

| 3.14. | It-talba, prinċipalment mill-Asja, għolliet il-prezz tal-materja prima sekondarja għall-imballaġġ tal-karti, u l-produtturi ma rnexxhielhomx sempliċiment jgħaddu dawn l-ispejjeż addizzjonali lill-klijenti. It-talba miċ-Ċina kkontribwixxiet sew għaż-żieda fil-prezz tal-materjal riċiklat għall-imballaġġ tal-karti (il-prezz tal-karta rkuprata kważi rdoppja mill-2006, waqt li fl-istess żmien il-preżż tal-karta riċiklata żdied bi kważi 50 %). Dawn iż-żidiet probabbli jkomplu fil-futur. |
| --- | --- |

3.14.

It-talba, prinċipalment mill-Asja, għolliet il-prezz tal-materja prima sekondarja għall-imballaġġ tal-karti, u l-produtturi ma rnexxhielhomx sempliċiment jgħaddu dawn l-ispejjeż addizzjonali lill-klijenti. It-talba miċ-Ċina kkontribwixxiet sew għaż-żieda fil-prezz tal-materjal riċiklat għall-imballaġġ tal-karti (il-prezz tal-karta rkuprata kważi rdoppja mill-2006, waqt li fl-istess żmien il-preżż tal-karta riċiklata żdied bi kważi 50 %). Dawn iż-żidiet probabbli jkomplu fil-futur.

4.   Ħtiġijiet u xejriet tas-settur

| 4.1. | L-imballaġġ tal-metall (magħmul minn azzar u aluminju) għall-industrija tal-imballaġġ, jimpjega madwar 60  000 persuna (Eurostat) fl-Ewropa minn total ta’ 3 55  000 ħaddiem fl-industrija tal-azzar Ewropea usa’, u Metal Packaging for Europe tistma li 80  000 persuna huma impjegati fl-industrija tal-aluminju, li testendi għal 2 55  000 impjegat madwar l-Ewropa kollha b’impjieg marbut tal-katina tal-valur tal-aluminju Ewropew. Is-settur bata u qed ikompli jbati minn telf ta’ impjiegi, kemm minħabba konsolidazzjoni fis-settur, kif ukoll minħabba kompetizzjoni minn barra (4). |
| --- | --- |

4.1.

L-imballaġġ tal-metall (magħmul minn azzar u aluminju) għall-industrija tal-imballaġġ, jimpjega madwar 60  000 persuna (Eurostat) fl-Ewropa minn total ta’ 3 55  000 ħaddiem fl-industrija tal-azzar Ewropea usa’, u Metal Packaging for Europe tistma li 80  000 persuna huma impjegati fl-industrija tal-aluminju, li testendi għal 2 55  000 impjegat madwar l-Ewropa kollha b’impjieg marbut tal-katina tal-valur tal-aluminju Ewropew. Is-settur bata u qed ikompli jbati minn telf ta’ impjiegi, kemm minħabba konsolidazzjoni fis-settur, kif ukoll minħabba kompetizzjoni minn barra (4).

| 4.2. | L-isfida għall-impjegaturi u l-forza tax-xogħol ta’ dan is-settur fl-Ewropa hija li jiżguraw li s-settur iżomm il-kompetittività tiegħu, juża bis-sħiħ l-innovazzjonijiet teknoloġiċi u jipproduċi prodotti li huma sostenibbli u ta’ kwalità għolja. |
| --- | --- |

4.2.

L-isfida għall-impjegaturi u l-forza tax-xogħol ta’ dan is-settur fl-Ewropa hija li jiżguraw li s-settur iżomm il-kompetittività tiegħu, juża bis-sħiħ l-innovazzjonijiet teknoloġiċi u jipproduċi prodotti li huma sostenibbli u ta’ kwalità għolja.

| 4.3. | Il-kompetizzjoni minn barra tkompli tpoġġi pressjoni fuq il-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-forża tax-xogħol tas-settur – dawk li nistrieħu fuqhom biex joħolqu l-ġid, jużaw teknoloġiji innovattivi u fundamentalment, biex iżommu s-settur operattiv u b’futur sostenibbli għall-ġenerazzjonijiet li ġejjin. |
| --- | --- |

4.3.

Il-kompetizzjoni minn barra tkompli tpoġġi pressjoni fuq il-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-forża tax-xogħol tas-settur – dawk li nistrieħu fuqhom biex joħolqu l-ġid, jużaw teknoloġiji innovattivi u fundamentalment, biex iżommu s-settur operattiv u b’futur sostenibbli għall-ġenerazzjonijiet li ġejjin.

| 4.4. | Is-settur Ewropew tal-imballaġġ ikompli jbati minn kapaċità żejda u dan iżid l-impatt tal-kompetizzjoni minn barra u jkompli jgħarraq il-pagi u l-kundizzjonijiet tax-xogħol. Ix-xejra ‘l isfel fl-impjieg fis-settur (Anness A) turi l-impatt kemm tal-kompetizzjoni kif ukoll tal-kapaċità żejda. |
| --- | --- |

4.4.

Is-settur Ewropew tal-imballaġġ ikompli jbati minn kapaċità żejda u dan iżid l-impatt tal-kompetizzjoni minn barra u jkompli jgħarraq il-pagi u l-kundizzjonijiet tax-xogħol. Ix-xejra ‘l isfel fl-impjieg fis-settur (Anness A) turi l-impatt kemm tal-kompetizzjoni kif ukoll tal-kapaċità żejda.

| 4.5. | Is-settur tal-imballaġġ għandu l-potenzjal jipprovdi benefiċċji usa’ lill-ekonomiji Ewropej minħabba l-kapaċità tiegħu li jirriċikla l-materjal. Dejjem iktar materjal tal-imballaġġ qed ikun jew riċiklat jew huwa stess prodott ta’ materjal riċiklat minn setturi oħra tal-manifattura. Il-benefiċċji tar-riċiklaġġ għall-ambjent huma ovvji, u huma msemmija spiss fid-dokumenti tal-Kummissjoni. Madanakollu, is-settur tal-imballaġġ jista’ jtejjeb ir-rati ta’ riċiklaġġ tal-Istati Membri. Fl-istess ħin, għandu l-potenzjal jagħlaq iċ-ċirku tal-ekonomija ċirkolari billi jevita l-esportazzjoni ta’ skart dubbjuż, u ma jippermettix aċċess għas-swieq Ewropej għall-importaturi ta’ imballaġġ li ma jikkonformax mal-aħjar prattiċi ambjentali (5). Il-kumpaniji tal-imballaġġ tal-metall u l-aluminju, li bil-prodotti tagħhom għandhom sehem ta’ 16 % mill-volum tal-prodotti tal-aluminju fl-Ewropa, jiddependu kemm fuq l-estrazzjoni tal-materja prima (boksajt) kif ukoll fuq ir-riċiklaġġ tar-ruttam tal-metall. |
| --- | --- |

4.5.

Is-settur tal-imballaġġ għandu l-potenzjal jipprovdi benefiċċji usa’ lill-ekonomiji Ewropej minħabba l-kapaċità tiegħu li jirriċikla l-materjal. Dejjem iktar materjal tal-imballaġġ qed ikun jew riċiklat jew huwa stess prodott ta’ materjal riċiklat minn setturi oħra tal-manifattura. Il-benefiċċji tar-riċiklaġġ għall-ambjent huma ovvji, u huma msemmija spiss fid-dokumenti tal-Kummissjoni. Madanakollu, is-settur tal-imballaġġ jista’ jtejjeb ir-rati ta’ riċiklaġġ tal-Istati Membri. Fl-istess ħin, għandu l-potenzjal jagħlaq iċ-ċirku tal-ekonomija ċirkolari billi jevita l-esportazzjoni ta’ skart dubbjuż, u ma jippermettix aċċess għas-swieq Ewropej għall-importaturi ta’ imballaġġ li ma jikkonformax mal-aħjar prattiċi ambjentali (5). Il-kumpaniji tal-imballaġġ tal-metall u l-aluminju, li bil-prodotti tagħhom għandhom sehem ta’ 16 % mill-volum tal-prodotti tal-aluminju fl-Ewropa, jiddependu kemm fuq l-estrazzjoni tal-materja prima (boksajt) kif ukoll fuq ir-riċiklaġġ tar-ruttam tal-metall.

| 4.6. | Il-protezzjoni tal-konsumaturi, permezz tal-għotja ta’ informazzjoni kritika dwar il-prodott jew pariri dwar l-użu tal-prodott, hija wkoll aspett sinifikanti u importanti tal-industrija Ewropea tal-imballaġġ. Il-konsumaturi bi dritt jistennew li l-imballaġġ jipproteġi l-prodotti li jixtru, u fil-każ tal-ikel u x-xorb, jevita r-riskji tas-saħħa marbuta mal-ikel kontaminat. Il-bejjiegħa għandhom aspettattivi simili, iżda, barra minn hekk, l-imballaġġ tal-prodotti li jbiegħu għandu jtawwal kemm jista’ jkun il-ħajja fuq l-ixkaffa ta’ prodott. |
| --- | --- |

4.6.

Il-protezzjoni tal-konsumaturi, permezz tal-għotja ta’ informazzjoni kritika dwar il-prodott jew pariri dwar l-użu tal-prodott, hija wkoll aspett sinifikanti u importanti tal-industrija Ewropea tal-imballaġġ. Il-konsumaturi bi dritt jistennew li l-imballaġġ jipproteġi l-prodotti li jixtru, u fil-każ tal-ikel u x-xorb, jevita r-riskji tas-saħħa marbuta mal-ikel kontaminat. Il-bejjiegħa għandhom aspettattivi simili, iżda, barra minn hekk, l-imballaġġ tal-prodotti li jbiegħu għandu jtawwal kemm jista’ jkun il-ħajja fuq l-ixkaffa ta’ prodott.

| 4.7. | L-għamla u l-istruttura futuri tal-industrija huma ġeneralment dipendenti fuq l-innovazzjoni u l-investiment fit-teknoloġija: l-istampar 3D, pereżempju, joffri opportunità għas-settur u konsumaturi, iżda s-suċċess tal-introduzzjoni u l-operazzjoni tiegħu fis-settur se jistrieħ ħafna fuq il-kooperazzjoni fi ħdan is-settur u l-aspettattivi tal-konsumaturi. L-industrija trid tieħu vantaġġ tat-teknoloġiji disponibbli u tadatta, permezz ta’ djalogu xieraq. |
| --- | --- |

4.7.

L-għamla u l-istruttura futuri tal-industrija huma ġeneralment dipendenti fuq l-innovazzjoni u l-investiment fit-teknoloġija: l-istampar 3D, pereżempju, joffri opportunità għas-settur u konsumaturi, iżda s-suċċess tal-introduzzjoni u l-operazzjoni tiegħu fis-settur se jistrieħ ħafna fuq il-kooperazzjoni fi ħdan is-settur u l-aspettattivi tal-konsumaturi. L-industrija trid tieħu vantaġġ tat-teknoloġiji disponibbli u tadatta, permezz ta’ djalogu xieraq.

| 4.8. | Qed tiżviluppa prattika tajba kontinwament biex tittrasforma s-settur u biex dan jadatta għall-bidla, iżda din għandha bżonn l-għajnuna tal-istituzzjonijiet Ewropew biex jimmassimizza il-potenzjal tiegħu. L-UE tista’ toffri għajnuna, f’termini ta’ appoġġ finanzjarju jew tal-ħolqien ta’ Forum biex jiġu żviluppati aktar diskussjonijiet fost l-imsieħba soċjali, u s-settur għandu jinvolvi ruħu mal-UE f’dan il-proċess. |
| --- | --- |

4.8.

Qed tiżviluppa prattika tajba kontinwament biex tittrasforma s-settur u biex dan jadatta għall-bidla, iżda din għandha bżonn l-għajnuna tal-istituzzjonijiet Ewropew biex jimmassimizza il-potenzjal tiegħu. L-UE tista’ toffri għajnuna, f’termini ta’ appoġġ finanzjarju jew tal-ħolqien ta’ Forum biex jiġu żviluppati aktar diskussjonijiet fost l-imsieħba soċjali, u s-settur għandu jinvolvi ruħu mal-UE f’dan il-proċess.

| 4.9. | Soluzzjonijiet sostenibbli u li fattibbli jistgħu jintlaħqu biss jekk iż-żewġ naħat tal-industrija jaħdmu flimkien u d-djalogu soċjali fil-livell nazzjonali u Ewropew jipprovdi din l-opportunità. Għaldaqstant il-ħolqien ta’ Kumitat ta’ Djalogu Soċjali Settorjali għas-Settur tal-Imballaġġ huwa essenzjali biex jibdew jiġu indirizzati għadd ta’ kwistjonijiet li tqajmu f’dan id-dokument. |
| --- | --- |

4.9.

Soluzzjonijiet sostenibbli u li fattibbli jistgħu jintlaħqu biss jekk iż-żewġ naħat tal-industrija jaħdmu flimkien u d-djalogu soċjali fil-livell nazzjonali u Ewropew jipprovdi din l-opportunità. Għaldaqstant il-ħolqien ta’ Kumitat ta’ Djalogu Soċjali Settorjali għas-Settur tal-Imballaġġ huwa essenzjali biex jibdew jiġu indirizzati għadd ta’ kwistjonijiet li tqajmu f’dan id-dokument.

Brussell, l-10 ta’ Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  Ewrobarometru 398 Suq Intern (Ottubru 2013).

1

(2)  MEMO-13-1151, Kummissjoni Ewropea, kwotazzjoni mill-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni “Pjan direzzjonali dwar l-ikkompletar tas-suq uniku għall-konsenja tal-pakketti” (COM(2013) 886 final).

2

(3)  7 00  000 impjieg dirett.

3

(4)  Iċ-ċifri tal-Eurostat għall-aħħar deċennju juru tnaqqis kontinwu fl-impjieg fil-qasam tal-manifattura tal-imballaġġ bil-kartun immewweġ, il-plastik, il-metall, il-ħġieġ u l-injam. L-impjieg totali f’dawn is-sottosetturi tal-imballaġġ naqas b’1,2 miljun mill-2003 ‘l hawn.

4

(5)  Għalkemm teżisti leġislazzjoni biex tiżgura li l-materjal tal-imballaġġ jikkonforma ma’ standards ambjentali, l-industrija Ewropea tal-imballaġġ issegwi wkoll għadda ta’ linji gwida sabiex tnaqqas l-emmissjonijiet u tippromwovi l-aħjar prattiki ambjentali. Il-kompetituri mhux Ewropew, għalkemm għandhom jikkonformaw mal-legislazzjoni Ewropea, jistgħu ma’ jsegwux dawn il-kodiċi jew standards volontarji li l-kumpaniji Ewropej isegwu.

5

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/39 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/39

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-kontribut tas-settur tax-xogħol fl-injam għall-bilanċ tal-karbonju”

(opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2015/C 230/06)

| Relatur: | is-Sur JÍROVEC |
| --- | --- |
| Korelatur: | is-Sur PESCI |

Relatur:

is-Sur JÍROVEC

Korelatur:

is-Sur PESCI

Nhar is-27 ta’ Frar 2014, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, li jfassal opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

Il-kontribut tas-settur tax-xogħol fl-injam għall-bilanċ tal-karbonju.

Il-Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali (CCMI), inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-13 ta’ Novembru 2014.

Matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu li saret fl-10 u l-11 ta’ Diċembru 2014 (seduta tal-10 ta’ Diċembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’119 voti favur, 1 vot kontra u 5 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Sabiex jiġu massimizzati l-benefiċċji offruti mill-prodotti tal-injam fil-bilanċ tal-karbonju u tiżdied il-kompetittività tal-industrija Ewropea tax-xogħol fl-injam (1) u l-kapaċità tagħha biex tmexxi l-innovazzjoni, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew fassal ir-rakkomandazzjonijiet li ġejjin. |
| --- | --- |

1.1.

Sabiex jiġu massimizzati l-benefiċċji offruti mill-prodotti tal-injam fil-bilanċ tal-karbonju u tiżdied il-kompetittività tal-industrija Ewropea tax-xogħol fl-injam (1) u l-kapaċità tagħha biex tmexxi l-innovazzjoni, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew fassal ir-rakkomandazzjonijiet li ġejjin.

| 1.2. | Il-KESE jirrikonoxxi li l-leġislazzjoni Ewropea u nazzjonali qed ikollha impatt kbir fuq l-industriji tax-xogħol fl-injam. Għaldaqstant, il-KESE jistieden lill-Istati Membri biex jesploraw l-opportunitajiet kollha relatati mal-użu tal-injam bħala materjal li mhuwiex ta’ ħsara għall-ambjent sabiex jagħtu spinta lill-kompetittività ta’ dan is-settur, jippromovu l-impjieg u jappoġġjaw l-investiment fir-riċerka u l-innovazzjoni. |
| --- | --- |

1.2.

Il-KESE jirrikonoxxi li l-leġislazzjoni Ewropea u nazzjonali qed ikollha impatt kbir fuq l-industriji tax-xogħol fl-injam. Għaldaqstant, il-KESE jistieden lill-Istati Membri biex jesploraw l-opportunitajiet kollha relatati mal-użu tal-injam bħala materjal li mhuwiex ta’ ħsara għall-ambjent sabiex jagħtu spinta lill-kompetittività ta’ dan is-settur, jippromovu l-impjieg u jappoġġjaw l-investiment fir-riċerka u l-innovazzjoni.

| 1.3. | Il-KESE jappella lill-Kummissjoni Ewropea ħalli, b’konsultazzjoni mal-partijiet interessati, tfassal linji gwida Ewropej dwar il-provvista tal-injam ħalli l-provvista tal-injam tiżdied u jiġi promoss użu sostenibbli tas-sorsi tal-injam. Għandhom ikunu inklużi l-prinċipji tal-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi. Ir-rakkomandazzjonijiet stipulati fil-gwida ta’ prattika tajba dwar il-mobilizzazzjoni sostenibbli tal-injam fl-Ewropa (2010) għandhom jiġu kkunsidrati u fejn meħtieġ żviluppati. |
| --- | --- |

1.3.

Il-KESE jappella lill-Kummissjoni Ewropea ħalli, b’konsultazzjoni mal-partijiet interessati, tfassal linji gwida Ewropej dwar il-provvista tal-injam ħalli l-provvista tal-injam tiżdied u jiġi promoss użu sostenibbli tas-sorsi tal-injam. Għandhom ikunu inklużi l-prinċipji tal-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi. Ir-rakkomandazzjonijiet stipulati fil-gwida ta’ prattika tajba dwar il-mobilizzazzjoni sostenibbli tal-injam fl-Ewropa (2010) għandhom jiġu kkunsidrati u fejn meħtieġ żviluppati.

| 1.4. | Il-KESE jfakkar fl-importanza li jiġu esklużi “palits u injam li jiġi rkuprat wara l-użu” mid-definizzjoni ta’ “bijomassa terzjarja”. |
| --- | --- |

1.4.

Il-KESE jfakkar fl-importanza li jiġu esklużi “palits u injam li jiġi rkuprat wara l-użu” mid-definizzjoni ta’ “bijomassa terzjarja”.

| 1.5. | Kif il-KESE diġà rrikonoxxa fl-Opinjoni tiegħu dwar “L-opportunitajiet u l-isfidi għal settur Ewropew tax-xogħol fl-injam u tal-għamara iktar kompetittiv”, adottata f’Ottubru 2011 (2) u b’konformità mal-prinċipji stipulati fil-Komunikazzjoni riċenti tal-UE dwar “Tranżizzjoni għal ekonomija ċirkolari: programm ta’ skart żero għall-Ewropa”, il-KESE jenfasizza l-fatt li l-prinċipju tal-‘użu kaskata’ (użu, użu mill-ġdid, riċiklaġġ, irkupru tal-enerġija) – meta dan ikun teknikament fattibbli b’konformità ma’ karatteristiċi nazzjonali u reġjonali speċifiċi – jirrappreżenta l-aqwa mod biex jiġi massimizzat l-użu effiċjenti ta’ riżorsi tal-injam. Il-KESE huwa sodisfatt li wara t-talba tiegħu għall-għarfien tal-importanza tal-prinċipju “kaskata” tal-injam, dan il-prinċipju ġie traspost f’diversi dokumenti tal-UE bħal “Rinaxximent Industrijali Ewropew”, “Strateġija ġdida tal-UE għall-Foresti”, u d-dokument ta’ ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni “A Blueprint for the EU forest-based industries (woodworking, furniture, pulp & paper manufacturing and converting, printing)” li jakkompanja l-Komunikazzjoni dwar “Strateġija ġdida tal-UE għall-Foresti: għall-foresti u s-settur ibbażat fuq il-foresti”. Madankollu, il-Kumitat ma jistax jappoġġja l-idea ta’ regoli legalment vinkolanti u huwa favur approċċ ibbażat fuq is-suq miftuħ u l-libertà tal-parteċipanti tas-suq. |
| --- | --- |

1.5.

Kif il-KESE diġà rrikonoxxa fl-Opinjoni tiegħu dwar “L-opportunitajiet u l-isfidi għal settur Ewropew tax-xogħol fl-injam u tal-għamara iktar kompetittiv”, adottata f’Ottubru 2011 (2) u b’konformità mal-prinċipji stipulati fil-Komunikazzjoni riċenti tal-UE dwar “Tranżizzjoni għal ekonomija ċirkolari: programm ta’ skart żero għall-Ewropa”, il-KESE jenfasizza l-fatt li l-prinċipju tal-‘użu kaskata’ (użu, użu mill-ġdid, riċiklaġġ, irkupru tal-enerġija) – meta dan ikun teknikament fattibbli b’konformità ma’ karatteristiċi nazzjonali u reġjonali speċifiċi – jirrappreżenta l-aqwa mod biex jiġi massimizzat l-użu effiċjenti ta’ riżorsi tal-injam. Il-KESE huwa sodisfatt li wara t-talba tiegħu għall-għarfien tal-importanza tal-prinċipju “kaskata” tal-injam, dan il-prinċipju ġie traspost f’diversi dokumenti tal-UE bħal “Rinaxximent Industrijali Ewropew”, “Strateġija ġdida tal-UE għall-Foresti”, u d-dokument ta’ ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni “A Blueprint for the EU forest-based industries (woodworking, furniture, pulp & paper manufacturing and converting, printing)” li jakkompanja l-Komunikazzjoni dwar “Strateġija ġdida tal-UE għall-Foresti: għall-foresti u s-settur ibbażat fuq il-foresti”. Madankollu, il-Kumitat ma jistax jappoġġja l-idea ta’ regoli legalment vinkolanti u huwa favur approċċ ibbażat fuq is-suq miftuħ u l-libertà tal-parteċipanti tas-suq.

| 1.6. | L-opzjonijiet tal-ġestjoni għall-materjali tal-kostruzzjoni għandhom jinkludu miżuri sabiex jiġi evitat li materjali ta’ riċiklaġġ bħall-injam jintremew f’miżbla. Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni tal-UE u lill-partijiet interessati sabiex jiddefinixxu linji gwida u rakkomandazzjonijiet dwar il-ġbir tal-iskart tal-injam u soluzzjonijiet għat-trattament tal-injam wara l-użu. |
| --- | --- |

1.6.

L-opzjonijiet tal-ġestjoni għall-materjali tal-kostruzzjoni għandhom jinkludu miżuri sabiex jiġi evitat li materjali ta’ riċiklaġġ bħall-injam jintremew f’miżbla. Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni tal-UE u lill-partijiet interessati sabiex jiddefinixxu linji gwida u rakkomandazzjonijiet dwar il-ġbir tal-iskart tal-injam u soluzzjonijiet għat-trattament tal-injam wara l-użu.

| 1.7. | Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni tal-UE biex tintroduċi regola li tirrifletti sew il-karatteristiċi akustiċi ta’ spazji magħluqa, peress li l-injam jista’ jkollu rwol essenzjali fl-iżolament akustiku. Fil-fatt, l-injam għandu l-kapaċità jiżola kmamar b’mod akustiku minn ħsejjes esterni u jnaqqas il-ħin ta’ riverberazzjoni. Għandhom jiġu esplorati l-opportunitajiet relatati mal-applikazzjonijiet tal-injam. |
| --- | --- |

1.7.

Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni tal-UE biex tintroduċi regola li tirrifletti sew il-karatteristiċi akustiċi ta’ spazji magħluqa, peress li l-injam jista’ jkollu rwol essenzjali fl-iżolament akustiku. Fil-fatt, l-injam għandu l-kapaċità jiżola kmamar b’mod akustiku minn ħsejjes esterni u jnaqqas il-ħin ta’ riverberazzjoni. Għandhom jiġu esplorati l-opportunitajiet relatati mal-applikazzjonijiet tal-injam.

| 1.8. | Il-KESE jitlob lill-Istati Membri u lill-partijiet interessati sabiex jiddefinixxu pjani ta’ azzjoni nazzjonali mfassla biex iżidu l-użu tal-injam fil-kostruzzjoni u l-infrastrutturi ekoloġiċi. L-awtoritajiet lokali għandhom ikunu direttament involuti fl-implimentazzjoni ta’ dawn il-pjani ta’ azzjoni. |
| --- | --- |

1.8.

Il-KESE jitlob lill-Istati Membri u lill-partijiet interessati sabiex jiddefinixxu pjani ta’ azzjoni nazzjonali mfassla biex iżidu l-użu tal-injam fil-kostruzzjoni u l-infrastrutturi ekoloġiċi. L-awtoritajiet lokali għandhom ikunu direttament involuti fl-implimentazzjoni ta’ dawn il-pjani ta’ azzjoni.

| 1.9. | Il-KESE, billi jirrikonoxxi li l-injam mhuwiex daqstant familjari fost il-bennejja u l-periti daqs materjali oħra, jistieden lill-Istati Membri sabiex jistabbilixxu inizjattivi għall-promozzjoni ta’ kultura tal-injam. Barra minn hekk, ir-rappreżentanti tal-industriji Ewropej tax-xogħol fl-injam u l-imsieħba soċjali Ewropej għandhom jiddefinixxu kampanji nazzjonali koordinati sabiex ipinġu stampa aktar attraenti tas-settur. |
| --- | --- |

1.9.

Il-KESE, billi jirrikonoxxi li l-injam mhuwiex daqstant familjari fost il-bennejja u l-periti daqs materjali oħra, jistieden lill-Istati Membri sabiex jistabbilixxu inizjattivi għall-promozzjoni ta’ kultura tal-injam. Barra minn hekk, ir-rappreżentanti tal-industriji Ewropej tax-xogħol fl-injam u l-imsieħba soċjali Ewropej għandhom jiddefinixxu kampanji nazzjonali koordinati sabiex ipinġu stampa aktar attraenti tas-settur.

2.   Deskrizzjoni tas-settur Ewropew tax-xogħol fl-injam. Sfidi u opportunitajiet. L-impatt possibbli tal-leġislazzjoni tal-UE fuq il-kompetittività tas-settur.

| 2.1. | L-industriji Ewropej tax-xogħol fl-injam jiġġeneraw introjtu annwali ta’ madwar EUR 122 biljun fuq valur ta’ produzzjoni ta’ aktar minn EUR 115-il biljun. Skont il-Eurostat, fl-2012 l-industriji tax-xogħol fl-injam kienu jammontaw għal aktar minn 3 11  000 kumpanija. Madwar 1 26  000 kumpanija kienu attivi wkoll fin-negozju tal-għamara. Fl-industriji tax-xogħol tal-injam stricto senso, l-industrija fejn jisserraw l-injam kienet magħmula minn madwar 40  000 kumpanija, filwaqt li s-sottosetturi l-oħra tal-prodotti tax-xogħol fl-injam kienu jammontaw għal madwar 1 45  000 kumpanija. Minkejja t-titjib li sar, dawn iċ-ċifri ma jirriflettux is-sitwazzjoni reali peress li mhux bilfors qed jitqiesu l-kumpaniji ż-żgħar, skont ir-rappurtar tal-Istat Membru. Fis-settur tal-għamara u tal-elementi tal-kostruzzjoni, l-għadd ta’ kumpaniji żgħar huwa konsiderevoli. Għaldaqstant, l-għadd reali tal-kumpaniji jista’ jiġi stmat li hu aktar minn 3 75  000 kumpanija. |
| --- | --- |

2.1.

L-industriji Ewropej tax-xogħol fl-injam jiġġeneraw introjtu annwali ta’ madwar EUR 122 biljun fuq valur ta’ produzzjoni ta’ aktar minn EUR 115-il biljun. Skont il-Eurostat, fl-2012 l-industriji tax-xogħol fl-injam kienu jammontaw għal aktar minn 3 11  000 kumpanija. Madwar 1 26  000 kumpanija kienu attivi wkoll fin-negozju tal-għamara. Fl-industriji tax-xogħol tal-injam stricto senso, l-industrija fejn jisserraw l-injam kienet magħmula minn madwar 40  000 kumpanija, filwaqt li s-sottosetturi l-oħra tal-prodotti tax-xogħol fl-injam kienu jammontaw għal madwar 1 45  000 kumpanija. Minkejja t-titjib li sar, dawn iċ-ċifri ma jirriflettux is-sitwazzjoni reali peress li mhux bilfors qed jitqiesu l-kumpaniji ż-żgħar, skont ir-rappurtar tal-Istat Membru. Fis-settur tal-għamara u tal-elementi tal-kostruzzjoni, l-għadd ta’ kumpaniji żgħar huwa konsiderevoli. Għaldaqstant, l-għadd reali tal-kumpaniji jista’ jiġi stmat li hu aktar minn 3 75  000 kumpanija.

| 2.2. | Fl-2012, is-settur tax-xogħol fl-injam esperjenza tnaqqis kbir fl-għadd ta’ impjiegi madwar l-UE kollha. It-tnaqqis medju ammonta għal 4,4 %, iżda ċ-ċifri varjaw minn -3,2 % fil-Ġermanja għal saħansitra -13,7 % fi Spanja. Il-Kroazja u d-Danimarka wrew l-akbar żidiet fl-għadd ta’ impjiegi filwaqt li Spanja (-13,7 %), Ċipru (-13,1 %) u s-Slovakkja (-11,5 %) esperjenzaw l-akbar tnaqqis fl-2012.
  Il-politiki Ewropej u nazzjonali għandhom impatt kbir fuq il-kompetittività tas-settur tax-xogħol fl-injam. Kif ġie enfasizzat fir-Rapport dwar il-kompetittività tal-UE għall-2014, l-ispejjeż tal-produzzjoni, ix-xogħol u l-materja prima għandhom tendenza jkunu ogħla fl-Ewropa milli f’ħafna reġjuni oħra, li jwassal għal riskju għoli ta’ delokalizzazzjoni għall-partijiet kbar tas-settur. Għaldaqstant, l-Ewropa għandha titlob biex il-prodotti li jidħlu fis-suq tal-UE jkollhom l-istess standards soċjali, ambjentali u ta’ sigurtà bħal dawk prodotti fl-Ewropa. Barra minn hekk, il-KESE jenfasizza l-fatt li s-settur tax-xogħol fl-injam Ewropew ikompli jiffaċċja żidiet sinifikanti fl-ispejjeż tal-produzzjoni, b’mod speċjali fir-rigward tar-reżini u l-enerġija. L-ispejjeż tal-enerġija Ewropea huma tliet darbiet ogħla minn dawk fl-Istati Uniti. |
| --- | --- |

2.2.

Fl-2012, is-settur tax-xogħol fl-injam esperjenza tnaqqis kbir fl-għadd ta’ impjiegi madwar l-UE kollha. It-tnaqqis medju ammonta għal 4,4 %, iżda ċ-ċifri varjaw minn -3,2 % fil-Ġermanja għal saħansitra -13,7 % fi Spanja. Il-Kroazja u d-Danimarka wrew l-akbar żidiet fl-għadd ta’ impjiegi filwaqt li Spanja (-13,7 %), Ċipru (-13,1 %) u s-Slovakkja (-11,5 %) esperjenzaw l-akbar tnaqqis fl-2012.

Il-politiki Ewropej u nazzjonali għandhom impatt kbir fuq il-kompetittività tas-settur tax-xogħol fl-injam. Kif ġie enfasizzat fir-Rapport dwar il-kompetittività tal-UE għall-2014, l-ispejjeż tal-produzzjoni, ix-xogħol u l-materja prima għandhom tendenza jkunu ogħla fl-Ewropa milli f’ħafna reġjuni oħra, li jwassal għal riskju għoli ta’ delokalizzazzjoni għall-partijiet kbar tas-settur. Għaldaqstant, l-Ewropa għandha titlob biex il-prodotti li jidħlu fis-suq tal-UE jkollhom l-istess standards soċjali, ambjentali u ta’ sigurtà bħal dawk prodotti fl-Ewropa. Barra minn hekk, il-KESE jenfasizza l-fatt li s-settur tax-xogħol fl-injam Ewropew ikompli jiffaċċja żidiet sinifikanti fl-ispejjeż tal-produzzjoni, b’mod speċjali fir-rigward tar-reżini u l-enerġija. L-ispejjeż tal-enerġija Ewropea huma tliet darbiet ogħla minn dawk fl-Istati Uniti.

| 2.3. | L-iżvilupp tal-enerġija rinnovabbli u s-sussidji relatati qed inaqqas id-disponibbiltà tal-materji primi tal-injam u qed iżid il-prezz tagħhom. Fl-2012, madwar 15 % jew 182 miljun metri kubiċi tal-injam kollu maħsud fir-reġjun tal-KEE kien stmat bħala karburant mill-injam. Mill-aktar Inkjesta Konġunta dwar l-Enerġija mill-Injam riċenti tal-KEE/FAO (JWEE 2011), jidher li l-enerġija mill-injam hija l-komponent prinċipali tal-enerġija rinnovabbli, li tammonta għal 38,4 % tas-sorsi tal-enerġiji rinnovabbli kollha. Skont l-istudju Ewropew riċenti dwar “Il-provvista u d-domanda tal-materja prima tal-injam għall-industriji tal-ipproċessar tal-injam” (“Study on the wood raw material supply and demand for the EU wood-processing industries”), ikkummissjonat mill-Kummissjoni Ewropea għall-Indufor (3), “l-ammont ta’ injam użat għal skopijiet ta’ enerġija fl-UE ikun ekwivalenti għall-ammont totali ta’ injam maħsud fil-preżent kieku kellha tintlaħaq il-mira tal-enerġija rinnovabbli sal-2020. Sal-2016 ser ikun hemm 63 Mm3 ta’ injam inqas meta mqabbla mar-rekwiżiti tal-injam antiċipati mill-Istati Membri tal-UE fil-Pjani ta’ Azzjoni Nazzjonali tagħhom dwar l-Enerġija Rinnovabbli.” |
| --- | --- |

2.3.

L-iżvilupp tal-enerġija rinnovabbli u s-sussidji relatati qed inaqqas id-disponibbiltà tal-materji primi tal-injam u qed iżid il-prezz tagħhom. Fl-2012, madwar 15 % jew 182 miljun metri kubiċi tal-injam kollu maħsud fir-reġjun tal-KEE kien stmat bħala karburant mill-injam. Mill-aktar Inkjesta Konġunta dwar l-Enerġija mill-Injam riċenti tal-KEE/FAO (JWEE 2011), jidher li l-enerġija mill-injam hija l-komponent prinċipali tal-enerġija rinnovabbli, li tammonta għal 38,4 % tas-sorsi tal-enerġiji rinnovabbli kollha. Skont l-istudju Ewropew riċenti dwar “Il-provvista u d-domanda tal-materja prima tal-injam għall-industriji tal-ipproċessar tal-injam” (“Study on the wood raw material supply and demand for the EU wood-processing industries”), ikkummissjonat mill-Kummissjoni Ewropea għall-Indufor (3), “l-ammont ta’ injam użat għal skopijiet ta’ enerġija fl-UE ikun ekwivalenti għall-ammont totali ta’ injam maħsud fil-preżent kieku kellha tintlaħaq il-mira tal-enerġija rinnovabbli sal-2020. Sal-2016 ser ikun hemm 63 Mm3 ta’ injam inqas meta mqabbla mar-rekwiżiti tal-injam antiċipati mill-Istati Membri tal-UE fil-Pjani ta’ Azzjoni Nazzjonali tagħhom dwar l-Enerġija Rinnovabbli.”

| 2.4. | Filwaqt li jqis il-Komunikazzjoni Ewropea l-ġdida dwar il-qafas tal-enerġija u l-klima 2030, u d-domanda biex jiżdied is-sehem tal-enerġija rinnovabbli għal mill-inqas 27 % sal-2030, il-KESE jqis li huwa essenzjali li jiġu kkunsidrati modi differenti kif tittejjeb il-mobilizzazzjoni tal-injam fl-UE, pereżempju billi jiġu kkunsidrati r-rakkomandazzjonijiet fil-Good practice guidance on the sustainable mobilisation of wood in Europe (Linji gwida ta’ prattika tajba dwar il-mobilizzazzjoni sostenibbli tal-injam fl-Ewropa), sabiex jiġu identifikati soluzzjonijiet biex jiġi evitat kwalunkwe tfixkil tal-kompetizzjoni bejn utenti differenti tar-riżorsi tal-bijomassa. |
| --- | --- |

2.4.

Filwaqt li jqis il-Komunikazzjoni Ewropea l-ġdida dwar il-qafas tal-enerġija u l-klima 2030, u d-domanda biex jiżdied is-sehem tal-enerġija rinnovabbli għal mill-inqas 27 % sal-2030, il-KESE jqis li huwa essenzjali li jiġu kkunsidrati modi differenti kif tittejjeb il-mobilizzazzjoni tal-injam fl-UE, pereżempju billi jiġu kkunsidrati r-rakkomandazzjonijiet fil-Good practice guidance on the sustainable mobilisation of wood in Europe (Linji gwida ta’ prattika tajba dwar il-mobilizzazzjoni sostenibbli tal-injam fl-Ewropa), sabiex jiġu identifikati soluzzjonijiet biex jiġi evitat kwalunkwe tfixkil tal-kompetizzjoni bejn utenti differenti tar-riżorsi tal-bijomassa.

| 2.5. | Bil-kunsiderazzjoni ta’ dan, il-KESE jistieden lill-Istati Membri biex jivvalutaw l-ammont tal-bijomassa tal-injam fil-pajjiż jew ir-reġjun li huwa bla dubju disponibbli għall-użu tal-enerġija u l-volumi li l-industrija tax-xogħol fl-injam diġà tuża bħala materja prima. |
| --- | --- |

2.5.

Bil-kunsiderazzjoni ta’ dan, il-KESE jistieden lill-Istati Membri biex jivvalutaw l-ammont tal-bijomassa tal-injam fil-pajjiż jew ir-reġjun li huwa bla dubju disponibbli għall-użu tal-enerġija u l-volumi li l-industrija tax-xogħol fl-injam diġà tuża bħala materja prima.

| 2.6. | Barra minn hekk, il-KESE jiddeplora l-persistenza f’bosta Stati Membri ta’ dispożizzjonijiet li jillimitaw l-użu tal-injam f’bini ta’ ħafna sulari kif ukoll regolamenti diskriminatorji dwar in-nirien. Ir-regolamenti dwar in-nirien huma l-ostaklu ewlieni għall-użu tal-injam fil-bini f’ħafna pajjiżi. L-istandards Ewropej għas-sigurtà kontra n-nirien fil-bini sar qbil dwarhom, iżda s-sikurezza kontra n-nirien tibqa’ responsabbiltà nazzjonali. Dawn ir-regolamenti għandhom jitneħħew immedjatament peress li dawn jirrappreżentaw biċ-ċar ostakli tas-suq għall-espansjoni tal-prodotti tal-injam fis-settur tal-kostruzzjoni (4). |
| --- | --- |

2.6.

Barra minn hekk, il-KESE jiddeplora l-persistenza f’bosta Stati Membri ta’ dispożizzjonijiet li jillimitaw l-użu tal-injam f’bini ta’ ħafna sulari kif ukoll regolamenti diskriminatorji dwar in-nirien. Ir-regolamenti dwar in-nirien huma l-ostaklu ewlieni għall-użu tal-injam fil-bini f’ħafna pajjiżi. L-istandards Ewropej għas-sigurtà kontra n-nirien fil-bini sar qbil dwarhom, iżda s-sikurezza kontra n-nirien tibqa’ responsabbiltà nazzjonali. Dawn ir-regolamenti għandhom jitneħħew immedjatament peress li dawn jirrappreżentaw biċ-ċar ostakli tas-suq għall-espansjoni tal-prodotti tal-injam fis-settur tal-kostruzzjoni (4).

| 2.7. | Fl-aħħar nett, il-KESE jiddeplora l-esklużjoni tas-setturi Ewropej tat-twavel b’bażi ta’ injam u ta’ fejn jiġi sserrat l-injam mil-lista tas-setturi li għadhom jiġu meqjusa bħala vulnerabbli għar-rilaxx tal-karbonju. It-tneħħija ta’ dawn is-setturi mil-lista probabbilment ser tintensifika d-delokalizzazzjoni li diġà qed isseħħ tas-setturi ta’ manifattura hawn fuq imsemmija lejn pajjiżi barra mill-UE. Iż-żamma taż-żewġ setturi fil-lista hija essenzjali sabiex jiġi limitat l-impatt negattiv tal-pressjoni kompetittiva li qed isofru l-kumpaniji kollha minħabba ż-żidiet kbar ħafna fil-prezzijiet tal-injam li ġejjin mill-kompetizzjoni mas-settur tal-enerġija tal-bijomassa. Mill-2008 sal-2013, is-settur Ewropew tat-twavel b’bażi tal-injam waħdu għalaq 51 impjant, li rriżulta f’telf tal-kapaċità ta’ 10  386 Mm3. Uħud minn dawn il-linji li ngħalqu żżarmaw u reġgħu ntramaw barra mill-fruntieri tal-Unjoni Ewropea. Iż-żamma tal-industriji tal-manifattura fi ħdan il-fruntieri Ewropej għandha tkun prijorità għal dawk kollha li jfasslu l-politika u b’mod partikolari għall-Kummissjoni Ewropea. Għaldaqstant, id-direttorati ġenerali rilevanti tal-Kummissjoni tal-UE huma mħeġġa jieħdu miżuri sabiex jiggarantixxu l-kompetittività tal-industriji Ewropej u jevitaw id-delokalizzazzjoni tas-settur ta’ manifattura. |
| --- | --- |

2.7.

Fl-aħħar nett, il-KESE jiddeplora l-esklużjoni tas-setturi Ewropej tat-twavel b’bażi ta’ injam u ta’ fejn jiġi sserrat l-injam mil-lista tas-setturi li għadhom jiġu meqjusa bħala vulnerabbli għar-rilaxx tal-karbonju. It-tneħħija ta’ dawn is-setturi mil-lista probabbilment ser tintensifika d-delokalizzazzjoni li diġà qed isseħħ tas-setturi ta’ manifattura hawn fuq imsemmija lejn pajjiżi barra mill-UE. Iż-żamma taż-żewġ setturi fil-lista hija essenzjali sabiex jiġi limitat l-impatt negattiv tal-pressjoni kompetittiva li qed isofru l-kumpaniji kollha minħabba ż-żidiet kbar ħafna fil-prezzijiet tal-injam li ġejjin mill-kompetizzjoni mas-settur tal-enerġija tal-bijomassa. Mill-2008 sal-2013, is-settur Ewropew tat-twavel b’bażi tal-injam waħdu għalaq 51 impjant, li rriżulta f’telf tal-kapaċità ta’ 10  386 Mm3. Uħud minn dawn il-linji li ngħalqu żżarmaw u reġgħu ntramaw barra mill-fruntieri tal-Unjoni Ewropea. Iż-żamma tal-industriji tal-manifattura fi ħdan il-fruntieri Ewropej għandha tkun prijorità għal dawk kollha li jfasslu l-politika u b’mod partikolari għall-Kummissjoni Ewropea. Għaldaqstant, id-direttorati ġenerali rilevanti tal-Kummissjoni tal-UE huma mħeġġa jieħdu miżuri sabiex jiggarantixxu l-kompetittività tal-industriji Ewropej u jevitaw id-delokalizzazzjoni tas-settur ta’ manifattura.

| 2.8. | Miżura effettiva biex tiżgura l-kompetittività tal-industrija tal-Ewropa u tilqa’ kontra d-delokalizzazzjoni tal-produzzjoni tista’ tkun taxxa ġdida tal-enerġija/karbonju li twaqqaf id-diskriminazzjoni tal-produtturi Ewropej. |
| --- | --- |

2.8.

Miżura effettiva biex tiżgura l-kompetittività tal-industrija tal-Ewropa u tilqa’ kontra d-delokalizzazzjoni tal-produzzjoni tista’ tkun taxxa ġdida tal-enerġija/karbonju li twaqqaf id-diskriminazzjoni tal-produtturi Ewropej.

3.   It-tisħiħ tal-użu tal-prodotti tal-injam għat-tnaqqis tal-emissjonijiet tas-CO2 għall-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima

| 3.1. | It-tisħin globali jikkostitwixxi tħassib politiku kbir. Fil-fatt, dan għandu impatti serji fuq is-saħħa tal-bniedem u r-riżorsi naturali. L-għażliet li nagħmlu dwar il-materjali li nużaw jista’ jkollhom effett sinifikanti fuq l-emissjonijiet tad-diossidu tal-karbonju li huma waħda mill-kawżiet ewlenin tat-tisħin globali. It-terminoloġija ta’ prodotti “ekoloġiċi” u/jew “mhux ta’ ħsara għall-ambjent” qed jiġu aċċettati aktar fil-wisa’ fost il-produtturi u l-konsumaturi. Fl-istess ħin, qed jiġu stabbiliti politiki nazzjonali u Ewropej sabiex iħeġġu dawn il-prodotti. Il-KESE jqis li l-LCA (5) (il-valutazzjonijiet taċ-ċiklu tal-ħajja – Life-Cycle Assessments) jirrappreżentaw l-għodda ta’ ġestjoni ambjentali adegwata għall-futur. |
| --- | --- |

3.1.

It-tisħin globali jikkostitwixxi tħassib politiku kbir. Fil-fatt, dan għandu impatti serji fuq is-saħħa tal-bniedem u r-riżorsi naturali. L-għażliet li nagħmlu dwar il-materjali li nużaw jista’ jkollhom effett sinifikanti fuq l-emissjonijiet tad-diossidu tal-karbonju li huma waħda mill-kawżiet ewlenin tat-tisħin globali. It-terminoloġija ta’ prodotti “ekoloġiċi” u/jew “mhux ta’ ħsara għall-ambjent” qed jiġu aċċettati aktar fil-wisa’ fost il-produtturi u l-konsumaturi. Fl-istess ħin, qed jiġu stabbiliti politiki nazzjonali u Ewropej sabiex iħeġġu dawn il-prodotti. Il-KESE jqis li l-LCA (5) (il-valutazzjonijiet taċ-ċiklu tal-ħajja – Life-Cycle Assessments) jirrappreżentaw l-għodda ta’ ġestjoni ambjentali adegwata għall-futur.

| 3.2. | L-Ewropa tista’ tnaqqas b’mod drastiku l-emissjonijiet tas-CO2 billi żżid il-bir ta’ karbonju li nħoloq mill-foresti tagħha (billi tiġi ottimizzata l-ġestjoni tagħhom) u billi jiżdied l-użu ta’ prodotti tal-injam li ġew prodotti b’mod sostenibbli. Huwa xjentifikament ippruvat li l-użu tal-prodotti tal-injam fil-kostruzzjoni u l-ħajja ta’ kuljum għandu effett pożittiv fuq il-klima. L-ammont ta’ karbonju maħżun fis-siġar u fi prodotti tal-injam relatati jiddependi mill-ispeċi tas-siġra, il-kundizzjonijiet ta’ tkabbir (l-ambjent), l-età tas-siġra u d-densità tas-siġar tal-madwar. Madankollu, intwera li jekk jiġi sostitwit metru kubiku ta’ injam b’materjali oħra ta’ kostruzzjoni, dan jirriżulta f’medja sinifikanti ta’ 0,75-1t fi ffrankar ta’ CO2. Barra minn hekk, 1 m3 ta’ injam jaħżen 0,9 t ta’ CO2. |
| --- | --- |

3.2.

L-Ewropa tista’ tnaqqas b’mod drastiku l-emissjonijiet tas-CO2 billi żżid il-bir ta’ karbonju li nħoloq mill-foresti tagħha (billi tiġi ottimizzata l-ġestjoni tagħhom) u billi jiżdied l-użu ta’ prodotti tal-injam li ġew prodotti b’mod sostenibbli. Huwa xjentifikament ippruvat li l-użu tal-prodotti tal-injam fil-kostruzzjoni u l-ħajja ta’ kuljum għandu effett pożittiv fuq il-klima. L-ammont ta’ karbonju maħżun fis-siġar u fi prodotti tal-injam relatati jiddependi mill-ispeċi tas-siġra, il-kundizzjonijiet ta’ tkabbir (l-ambjent), l-età tas-siġra u d-densità tas-siġar tal-madwar. Madankollu, intwera li jekk jiġi sostitwit metru kubiku ta’ injam b’materjali oħra ta’ kostruzzjoni, dan jirriżulta f’medja sinifikanti ta’ 0,75-1t fi ffrankar ta’ CO2. Barra minn hekk, 1 m3 ta’ injam jaħżen 0,9 t ta’ CO2.

| 3.3. | Studju riċenti mmexxi mill-Università ta’ Yale, bit-titlu “Carbon” fossil fuel and biodiversity mitigation with wood and forests (6)" (Il-karbonju, il-karburanti fossili u l-mitigazzjoni tal-bijodiversità bl-injam u l-foresti) skopra li l-użu ta’ aktar injam fil-kostruzzjoni tal-bini u tal-pontijiet inaqqas sostanzjalment l-emissjonijiet globali tad-diossidu tal-karbonju u l-konsum tal-karburanti fossili. Ir-riċerkaturi skoprew li żieda fl-użu tal-prodotti tal-injam għall-ekwivalenti ta’ 34 % ikollha effetti profondi u pożittivi. Bejn 14 % u 31 % tal-emissjonijiet tas-CO2 jistgħu jiġu evitati billi s-CO2 jinħażen fiċ-ċelluloża u l-linjin tal-prodotti tal-injam. |
| --- | --- |

3.3.

Studju riċenti mmexxi mill-Università ta’ Yale, bit-titlu “Carbon” fossil fuel and biodiversity mitigation with wood and forests (6)" (Il-karbonju, il-karburanti fossili u l-mitigazzjoni tal-bijodiversità bl-injam u l-foresti) skopra li l-użu ta’ aktar injam fil-kostruzzjoni tal-bini u tal-pontijiet inaqqas sostanzjalment l-emissjonijiet globali tad-diossidu tal-karbonju u l-konsum tal-karburanti fossili. Ir-riċerkaturi skoprew li żieda fl-użu tal-prodotti tal-injam għall-ekwivalenti ta’ 34 % ikollha effetti profondi u pożittivi. Bejn 14 % u 31 % tal-emissjonijiet tas-CO2 jistgħu jiġu evitati billi s-CO2 jinħażen fiċ-ċelluloża u l-linjin tal-prodotti tal-injam.

| 3.4. | Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni Ewropea biex tappoġġja lill-Istati Membri u lis-settur Ewropew tal-forestrija sabiex jidentifikaw u jistabbilixxu miżuri, u possibbilment inċentivi għall-użu ta’ prodotti tal-injam maħsud b’ċikli tal-ħajja twal (7). Iktar ma jdum jintuża l-injam, u jintuża mill-ġdid, iktar idum jaħżen fih id-diossidu tal-karbonju. L-iskart tal-materjal mill-injam (stricto senso) jista’ jiġi minimizzat prinċipalment peress li l-partijiet kollha tal-injam jistgħu jintużaw u jintużaw mill-ġdid b’mod effiċjenti, filwaqt li fl-aħħar nett dejjem jista’ jinħaraq sabiex tiġi rkuprata l-enerġija tiegħu (8). Jekk l-Ewropa trid tindirizza b’mod effettiv it-tibdil fil-klima, l-Istati Membri u l-istituzzjonijiet Ewropej għandhom iħeġġu l-użu tal-prodotti tal-injam u joħolqu kuntest politiku favorevoli li fih jiġi massimizzat iċ-ċiklu tal-ħajja tal-injam. |
| --- | --- |

3.4.

Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni Ewropea biex tappoġġja lill-Istati Membri u lis-settur Ewropew tal-forestrija sabiex jidentifikaw u jistabbilixxu miżuri, u possibbilment inċentivi għall-użu ta’ prodotti tal-injam maħsud b’ċikli tal-ħajja twal (7). Iktar ma jdum jintuża l-injam, u jintuża mill-ġdid, iktar idum jaħżen fih id-diossidu tal-karbonju. L-iskart tal-materjal mill-injam (stricto senso) jista’ jiġi minimizzat prinċipalment peress li l-partijiet kollha tal-injam jistgħu jintużaw u jintużaw mill-ġdid b’mod effiċjenti, filwaqt li fl-aħħar nett dejjem jista’ jinħaraq sabiex tiġi rkuprata l-enerġija tiegħu (8). Jekk l-Ewropa trid tindirizza b’mod effettiv it-tibdil fil-klima, l-Istati Membri u l-istituzzjonijiet Ewropej għandhom iħeġġu l-użu tal-prodotti tal-injam u joħolqu kuntest politiku favorevoli li fih jiġi massimizzat iċ-ċiklu tal-ħajja tal-injam.

4.   L-injam fil-kostruzzjoni

| 4.1. | Il-kostruzzjoni u t-tħaddim tal-bini għandu benefiċċji ambjentali sinifikanti. Globalment, il-binjiet huma responsabbli għal 20 % tal-konsum kollu tal-ilma, 25-40 % tal-użu tal-enerġija, u 30-40 % tal-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra. L-għażla tal-prodotti użati għall-kostruzzjoni jew ir-rinovazzjoni għandha impatt sinifikanti fuq l-ambjent. Għaldaqstant, il-KESE jirrikonoxxi li l-injam għandu rwol importanti fl-iżvilupp ta’ binjiet sostenibbli li mhumiex ta’ ħsara għall-ambjent. L-opportunitajiet relatati mal-użu tal-injam fil-kostruzzjoni mhumiex sfruttati bis-sħiħ u dan jaffettwa l-kompetittività tal-industriji tax-xogħol fl-injam. Il-KESE jixtieq janalizza kif jista’ jtejjeb din is-sitwazzjoni mingħajr ma jinħolqu effetti ta’ ħsara għall-materjali l-oħra. |
| --- | --- |

4.1.

Il-kostruzzjoni u t-tħaddim tal-bini għandu benefiċċji ambjentali sinifikanti. Globalment, il-binjiet huma responsabbli għal 20 % tal-konsum kollu tal-ilma, 25-40 % tal-użu tal-enerġija, u 30-40 % tal-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra. L-għażla tal-prodotti użati għall-kostruzzjoni jew ir-rinovazzjoni għandha impatt sinifikanti fuq l-ambjent. Għaldaqstant, il-KESE jirrikonoxxi li l-injam għandu rwol importanti fl-iżvilupp ta’ binjiet sostenibbli li mhumiex ta’ ħsara għall-ambjent. L-opportunitajiet relatati mal-użu tal-injam fil-kostruzzjoni mhumiex sfruttati bis-sħiħ u dan jaffettwa l-kompetittività tal-industriji tax-xogħol fl-injam. Il-KESE jixtieq janalizza kif jista’ jtejjeb din is-sitwazzjoni mingħajr ma jinħolqu effetti ta’ ħsara għall-materjali l-oħra.

| 4.2. | L-injam ilu rikonoxxut bħala materjal li mhuwiex ta’ ħsara għall-ambjent għal varjetà wiesgħa ta’ prodotti. L-istudji tal-valutazzjoni taċ-ċiklu tal-ħajja wrew li l-prodotti tal-injam joffru vantaġġi ambjentali kbar. L-injam huwa wieħed mill-ftit materjali ta’ kostruzzjoni mija fil-mija rinnovabbli, jaħżen is-CO2 u huwa iżolatur naturali minħabba l-bwiet tal-arja fl-istruttura ċellolari tiegħu. Huwa materjal sigur, sod u tista’ tiddependi fuqu – anki f’kundizzjonijiet ta’ stress għoli bħall-uragani u t-terremoti, kif ukoll meta jkun hemm in-nirien. |
| --- | --- |

4.2.

L-injam ilu rikonoxxut bħala materjal li mhuwiex ta’ ħsara għall-ambjent għal varjetà wiesgħa ta’ prodotti. L-istudji tal-valutazzjoni taċ-ċiklu tal-ħajja wrew li l-prodotti tal-injam joffru vantaġġi ambjentali kbar. L-injam huwa wieħed mill-ftit materjali ta’ kostruzzjoni mija fil-mija rinnovabbli, jaħżen is-CO2 u huwa iżolatur naturali minħabba l-bwiet tal-arja fl-istruttura ċellolari tiegħu. Huwa materjal sigur, sod u tista’ tiddependi fuqu – anki f’kundizzjonijiet ta’ stress għoli bħall-uragani u t-terremoti, kif ukoll meta jkun hemm in-nirien.

| 4.3. | L-opzjonijiet ta’ ġestjoni ta’ tmiem il-ħajja għall-materjali ta’ kostruzzjoni jinkludu elementi bħall-użu mill-ġdid, ir-riċiklaġġ u l-irkupru. Is-sitwazzjoni attwali turi li ħafna mill-iskart ta’ kostruzzjoni għadu jmur fil-miżbla, li jżid il-piż fuq il-ġestjoni tal-miżbla stess. Il-materjali bħall-injam jistgħu jiġu riċiklati direttament fl-istess prodott għall-użu mill-ġdid jew jistgħu jiġu rikostitwiti fi prodotti oħra għall-użu. Il-KESE juri li r-riċiklaġġ jirrikjedi proċessar mill-ġdid li normalment mhuwiex ekonomikament fattibbli sakemm ma tiġix organizzata ġabra effiċjenti viċin tas-sors tal-materjal. Għal din ir-raġuni, il-KESE jitlob lill-Kummissjoni tal-UE u lill-partijiet interessati involuti sabiex jiġbru l-prattiki tajba kollha eżistenti fil-livell nazzjonali sabiex jiddefinixxu linji gwida u rakkomandazzjonijiet dwar il-ġbir tal-iskart tal-injam u soluzzjonijiet għat-trattament tal-injam wara l-użu. It-tnaqqis u r-riċiklaġġ tal-materjali ta’ kostruzzjoni u demolizzjoni jista’ jnaqqas ukoll l-ispejjeż ġenerali ta’ kostruzzjoni u rimi. |
| --- | --- |

4.3.

L-opzjonijiet ta’ ġestjoni ta’ tmiem il-ħajja għall-materjali ta’ kostruzzjoni jinkludu elementi bħall-użu mill-ġdid, ir-riċiklaġġ u l-irkupru. Is-sitwazzjoni attwali turi li ħafna mill-iskart ta’ kostruzzjoni għadu jmur fil-miżbla, li jżid il-piż fuq il-ġestjoni tal-miżbla stess. Il-materjali bħall-injam jistgħu jiġu riċiklati direttament fl-istess prodott għall-użu mill-ġdid jew jistgħu jiġu rikostitwiti fi prodotti oħra għall-użu. Il-KESE juri li r-riċiklaġġ jirrikjedi proċessar mill-ġdid li normalment mhuwiex ekonomikament fattibbli sakemm ma tiġix organizzata ġabra effiċjenti viċin tas-sors tal-materjal. Għal din ir-raġuni, il-KESE jitlob lill-Kummissjoni tal-UE u lill-partijiet interessati involuti sabiex jiġbru l-prattiki tajba kollha eżistenti fil-livell nazzjonali sabiex jiddefinixxu linji gwida u rakkomandazzjonijiet dwar il-ġbir tal-iskart tal-injam u soluzzjonijiet għat-trattament tal-injam wara l-użu. It-tnaqqis u r-riċiklaġġ tal-materjali ta’ kostruzzjoni u demolizzjoni jista’ jnaqqas ukoll l-ispejjeż ġenerali ta’ kostruzzjoni u rimi.

| 4.4. | L-industrija tal-kostruzzjoni hija l-ikbar utent tal-prodotti tal-injam. F’pajjiż bħall-Finlandja, madwar 70-80 % tal-prodotti tal-injam Finlandiżi jispiċċaw jintużaw fil-kostruzzjoni. Dan l-aħħar, il-kostruzzjoni tal-istrutturi tal-injam ħadet spinta ‘l quddiem f’bosta pajjiżi Ewropej, l-aktar fir-Renju Unit, l-Irlanda u Franza. Madankollu, il-KESE jagħraf li l-użu tal-injam jista’ jikkontribwixxi għall-iżvilupp tal-ekonomija ekoloġika u għal din ir-raġuni għandu jiġi promoss. |
| --- | --- |

4.4.

L-industrija tal-kostruzzjoni hija l-ikbar utent tal-prodotti tal-injam. F’pajjiż bħall-Finlandja, madwar 70-80 % tal-prodotti tal-injam Finlandiżi jispiċċaw jintużaw fil-kostruzzjoni. Dan l-aħħar, il-kostruzzjoni tal-istrutturi tal-injam ħadet spinta ‘l quddiem f’bosta pajjiżi Ewropej, l-aktar fir-Renju Unit, l-Irlanda u Franza. Madankollu, il-KESE jagħraf li l-użu tal-injam jista’ jikkontribwixxi għall-iżvilupp tal-ekonomija ekoloġika u għal din ir-raġuni għandu jiġi promoss.

| 4.5. | Il-KESE jirrikonoxxi li l-għarfien dwar il-vantaġġi tal-użu tal-injam fil-kostruzzjoni huwa pjuttost limitat. Dan mhuwiex biss il-każ għall-periti; l-utenti aħħara ta’ spiss ma jkunux jafu biżżejjed dwar il-proprjetajiet tal-injam. Dan l-għarfien limitat ta’ spiss iwassal għal użu limitat tal-injam u b’konsegwenza ta’ dan għal problemi li jaffettwaw ħażin l-immaġni tal-injam. Barra minn hekk, in-nuqqas ta’ ħaddiema kkwalifikati fil-kostruzzjoni tal-istrutturi tal-injam għad-djar inaqqas l-iżvilupp ta’ dan il-metodu ta’ kostruzzjoni f’ħafna pajjiżi Ewropej. |
| --- | --- |

4.5.

Il-KESE jirrikonoxxi li l-għarfien dwar il-vantaġġi tal-użu tal-injam fil-kostruzzjoni huwa pjuttost limitat. Dan mhuwiex biss il-każ għall-periti; l-utenti aħħara ta’ spiss ma jkunux jafu biżżejjed dwar il-proprjetajiet tal-injam. Dan l-għarfien limitat ta’ spiss iwassal għal użu limitat tal-injam u b’konsegwenza ta’ dan għal problemi li jaffettwaw ħażin l-immaġni tal-injam. Barra minn hekk, in-nuqqas ta’ ħaddiema kkwalifikati fil-kostruzzjoni tal-istrutturi tal-injam għad-djar inaqqas l-iżvilupp ta’ dan il-metodu ta’ kostruzzjoni f’ħafna pajjiżi Ewropej.

| 4.6. | Il-KESE jitlob lill-industriji Ewropej tax-xogħol fl-injam u l-imsieħba soċjali biex iwaqqfu kampanji koordinati ta’ informazzjoni sabiex ipinġu stampa aktar attraenti tas-settur. Iż-żgħażagħ għandhom jitħeġġu jagħżlu skemi ta’ edukazzjoni u taħriġ li jħejjuhom adegwatament għal karriera fl-industrija tax-xogħol fl-injam. |
| --- | --- |

4.6.

Il-KESE jitlob lill-industriji Ewropej tax-xogħol fl-injam u l-imsieħba soċjali biex iwaqqfu kampanji koordinati ta’ informazzjoni sabiex ipinġu stampa aktar attraenti tas-settur. Iż-żgħażagħ għandhom jitħeġġu jagħżlu skemi ta’ edukazzjoni u taħriġ li jħejjuhom adegwatament għal karriera fl-industrija tax-xogħol fl-injam.

5.   Aspetti soċjali relatati maż-żieda tal-użu tal-materjali tal-injam u t-tisħiħ tar-rwol tal-industriji tax-xogħol fl-injam fl-ekonomija
   (9)

| 5.1. | Il-KESE jenfasizza l-fatt li ħafna mill-ħaddiema tax-xogħol fl-injam jitħarrġu fuq ix-xogħol u jakkumulaw il-ħiliet b’mod informali minn ħaddiema tal-esperjenza. Ħafna mill-ħaddiema tax-xogħol fl-injam jitgħallmu l-livell bażiku ta’ kif iħaddmu l-magni u l-kompiti tax-xogħol fi ftit xhur, iżda biex isiru ħaddiema tas-sengħa fix-xogħol fl-injam ta’ spiss jeħtieġu sentejn jew iktar. L-impjieg jinħoloq ukoll billi l-ħaddiema jiġu pprovduti b’taħriġ u edukazzjoni adattati għall-ħtiġijiet u r-rekwiżiti tas-suq tax-xogħol. Barra minn hekk, il-KESE jtenni li l-programmi ta’ riċerka u innovazzjoni għandhom jagħtu spinta ‘l quddiem lill-impjiegi u t-tkabbir madwar l-UE kollha. Għaldaqstant, is-settur tax-xogħol fl-injam huwa mħeġġeġ jisfrutta l-opportunitajiet disponibbli fi ħdan il-programm Orizzont 2020. |
| --- | --- |

5.1.

Il-KESE jenfasizza l-fatt li ħafna mill-ħaddiema tax-xogħol fl-injam jitħarrġu fuq ix-xogħol u jakkumulaw il-ħiliet b’mod informali minn ħaddiema tal-esperjenza. Ħafna mill-ħaddiema tax-xogħol fl-injam jitgħallmu l-livell bażiku ta’ kif iħaddmu l-magni u l-kompiti tax-xogħol fi ftit xhur, iżda biex isiru ħaddiema tas-sengħa fix-xogħol fl-injam ta’ spiss jeħtieġu sentejn jew iktar. L-impjieg jinħoloq ukoll billi l-ħaddiema jiġu pprovduti b’taħriġ u edukazzjoni adattati għall-ħtiġijiet u r-rekwiżiti tas-suq tax-xogħol. Barra minn hekk, il-KESE jtenni li l-programmi ta’ riċerka u innovazzjoni għandhom jagħtu spinta ‘l quddiem lill-impjiegi u t-tkabbir madwar l-UE kollha. Għaldaqstant, is-settur tax-xogħol fl-injam huwa mħeġġeġ jisfrutta l-opportunitajiet disponibbli fi ħdan il-programm Orizzont 2020.

| 5.2. | Il-Komunikazzjoni riċenti tal-UE dwar l-Effiċjenza fir-Riżorsi fis-Settur tal-Bini għandha tiġi implimentata b’mod ambizzjuż mill-Istati Membri sabiex ikunu żgurati l-investimenti fir-rinnovazzjoni tal-binjiet u jinħoloq l-impjieg. |
| --- | --- |

5.2.

Il-Komunikazzjoni riċenti tal-UE dwar l-Effiċjenza fir-Riżorsi fis-Settur tal-Bini għandha tiġi implimentata b’mod ambizzjuż mill-Istati Membri sabiex ikunu żgurati l-investimenti fir-rinnovazzjoni tal-binjiet u jinħoloq l-impjieg.

| 5.3. | Il-KESE jirrikonoxxi li l-ħoss akustiku f’żoni pubbliċi għandu impatt serju fuq is-saħħa tal-bniedem (10). L-injam mhuwiex biss materjal importanti li ma jagħmilx ħsara lill-ambjent; jekk jintuża bħala materjal ta’ iżolament jista’ joffri wkoll għadd ta’ benefiċċji soċjali u tas-saħħa. Fil-fatt, l-injam jista’ jkollu rwol essenzjali fl-iżolament akustiku u bħala materjal ta’ assorbiment. L-injam għandu l-kapaċità jinsula kmamar b’mod akustiku minn ħsejjes esterni u jnaqqas il-ħin ta’ riverberazzjoni. Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni biex tintroduċi regola li tirrifletti sew il-karatteristiċi akustiċi tal-ispażji magħluqa. Peress li l-injam jista’ jipproduċi ħoss (meta tħabbat fuqu direttament) u jista’ jamplifika jew jassorbi l-mewġiet tal-ħoss li ġejjin minn korpi oħra, għandhom jiġu esplorati l-opportunitajiet relatati mal-applikazzjonijiet tal-injam. L-injam għandu impatt pożittiv, ippruvat xjentifikament, fuq il-kwalità tal-arja/il-kumdità fuq ġewwa. |
| --- | --- |

5.3.

Il-KESE jirrikonoxxi li l-ħoss akustiku f’żoni pubbliċi għandu impatt serju fuq is-saħħa tal-bniedem (10). L-injam mhuwiex biss materjal importanti li ma jagħmilx ħsara lill-ambjent; jekk jintuża bħala materjal ta’ iżolament jista’ joffri wkoll għadd ta’ benefiċċji soċjali u tas-saħħa. Fil-fatt, l-injam jista’ jkollu rwol essenzjali fl-iżolament akustiku u bħala materjal ta’ assorbiment. L-injam għandu l-kapaċità jinsula kmamar b’mod akustiku minn ħsejjes esterni u jnaqqas il-ħin ta’ riverberazzjoni. Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni biex tintroduċi regola li tirrifletti sew il-karatteristiċi akustiċi tal-ispażji magħluqa. Peress li l-injam jista’ jipproduċi ħoss (meta tħabbat fuqu direttament) u jista’ jamplifika jew jassorbi l-mewġiet tal-ħoss li ġejjin minn korpi oħra, għandhom jiġu esplorati l-opportunitajiet relatati mal-applikazzjonijiet tal-injam. L-injam għandu impatt pożittiv, ippruvat xjentifikament, fuq il-kwalità tal-arja/il-kumdità fuq ġewwa.

| 5.4. | Fil-livell nazzjonali hemm bosta inizjattivi sabiex in-nies jiġu edukati dwar l-opportunitajiet biex jużaw l-injam bħala materjal mhux ta’ ħsara għall-ambjent, iżda m’hemmx koordinazzjoni reali. Żieda fil-konsum tal-prodotti tal-injam hija relatata biċ-ċar għall-kampanji ta’ informazzjoni li għandhom jitwettqu fil-livell nazzjonali. L-għan ewlieni tal-kampanji edukattivi dwar l-injam huwa li jinħolqu attitudnijiet pożittivi – tekniċi u kulturali – favur l-użu tal-injam. |
| --- | --- |

5.4.

Fil-livell nazzjonali hemm bosta inizjattivi sabiex in-nies jiġu edukati dwar l-opportunitajiet biex jużaw l-injam bħala materjal mhux ta’ ħsara għall-ambjent, iżda m’hemmx koordinazzjoni reali. Żieda fil-konsum tal-prodotti tal-injam hija relatata biċ-ċar għall-kampanji ta’ informazzjoni li għandhom jitwettqu fil-livell nazzjonali. L-għan ewlieni tal-kampanji edukattivi dwar l-injam huwa li jinħolqu attitudnijiet pożittivi – tekniċi u kulturali – favur l-użu tal-injam.

| 5.5. | Bħala eżempju interessanti ta’ prattika tajba, il-KESE jixtieq isemmi l-inizjattiva bit-titlu “WOODDAYS”. L-avveniment (11) tnieda fil-21 ta’ Marzu 2014 f’Milan. Dan kien programm ta’ għaxart ijiem li ffoka fuq bliet li qed jikbru u d-densifikazzjoni urbana intelliġenti effiċjenti fl-użu tar-riżorsi bl-injam. L-avveniment ittella’ sabiex l-injam jitqiegħed bħala materjal għall-kostruzzjoni li s’issa kellu potenzjal mhux rikonoxxut f’xenarju fejn il-kostruzzjoni bl-injam ser ikollha rwol kbir fil-futur – eżatt fil-qalba tal-bliet tagħna. Dan l-avveniment ser jerġa’ jittella’ wkoll fi bliet Ewropej oħra: Bratislava, Ljubljana u Brussell. |
| --- | --- |

5.5.

Bħala eżempju interessanti ta’ prattika tajba, il-KESE jixtieq isemmi l-inizjattiva bit-titlu “WOODDAYS”. L-avveniment (11) tnieda fil-21 ta’ Marzu 2014 f’Milan. Dan kien programm ta’ għaxart ijiem li ffoka fuq bliet li qed jikbru u d-densifikazzjoni urbana intelliġenti effiċjenti fl-użu tar-riżorsi bl-injam. L-avveniment ittella’ sabiex l-injam jitqiegħed bħala materjal għall-kostruzzjoni li s’issa kellu potenzjal mhux rikonoxxut f’xenarju fejn il-kostruzzjoni bl-injam ser ikollha rwol kbir fil-futur – eżatt fil-qalba tal-bliet tagħna. Dan l-avveniment ser jerġa’ jittella’ wkoll fi bliet Ewropej oħra: Bratislava, Ljubljana u Brussell.

| 5.6. | Il-KESE jixtieq juri li l-programmi kbar għall-kostruzzjoni ekoloġika jvarjaw mhux ftit fit-trattament tal-użu tal-prodotti tal-injam. Filwaqt li wħud jiffukaw fuq il-prestazzjoni iktar milli fuq il-materjal użat, programmi oħra jagħmlu “restrizzjonijiet” fuq l-injam bħala materjal aċċettabbli (mingħajr ma jagħmlu “rekwiżiti” bħal dawn fuq prodotti oħra ta’ kostruzzjoni). Iż-żieda fl-użu tal-injam għandu jkollha varjetà ta’ impatti pożittivi fuq l-ekonomija tal-UE. Għaldaqstant, il-KESE jirrakkomanda li jiġu stabbiliti miri obbligatorji għall-użu tal-injam fil-kostruzzjoni, fuq l-eżempju ta’ Franza. |
| --- | --- |

5.6.

Il-KESE jixtieq juri li l-programmi kbar għall-kostruzzjoni ekoloġika jvarjaw mhux ftit fit-trattament tal-użu tal-prodotti tal-injam. Filwaqt li wħud jiffukaw fuq il-prestazzjoni iktar milli fuq il-materjal użat, programmi oħra jagħmlu “restrizzjonijiet” fuq l-injam bħala materjal aċċettabbli (mingħajr ma jagħmlu “rekwiżiti” bħal dawn fuq prodotti oħra ta’ kostruzzjoni). Iż-żieda fl-użu tal-injam għandu jkollha varjetà ta’ impatti pożittivi fuq l-ekonomija tal-UE. Għaldaqstant, il-KESE jirrakkomanda li jiġu stabbiliti miri obbligatorji għall-użu tal-injam fil-kostruzzjoni, fuq l-eżempju ta’ Franza.

6.   Il-mobilizzazzjoni tal-injam

| 6.1. | Iż-żieda fl-użu tal-injam fil-kostruzzjoni u fil-ħajja ta’ kuljum teħtieġ soluzzjonijiet u miżuri sabiex tiżdied il-mobilizzazzjoni tal-injam (inklużi soluzzjonijiet imfassla sabiex jiġi rkuprat aktar injam, prodotti u residwi tal-injam minn skart industrijali u dak wara l-użu, għall-użu mill-ġdid u r-riċiklaġġ) u jiġi estiż iċ-ċiklu tal-ħajja tal-prodotti tal-injam. |
| --- | --- |

6.1.

Iż-żieda fl-użu tal-injam fil-kostruzzjoni u fil-ħajja ta’ kuljum teħtieġ soluzzjonijiet u miżuri sabiex tiżdied il-mobilizzazzjoni tal-injam (inklużi soluzzjonijiet imfassla sabiex jiġi rkuprat aktar injam, prodotti u residwi tal-injam minn skart industrijali u dak wara l-użu, għall-użu mill-ġdid u r-riċiklaġġ) u jiġi estiż iċ-ċiklu tal-ħajja tal-prodotti tal-injam.

| 6.2. | Provvista sostenibbli u kontinwa ta’ materja prima tal-injam hija kruċjali għaż-żamma ta’ industrija kompetittiva ta’ prodotti tal-injam. Ir-rakkomandazzjonijiet stipulati fil-gwida ta’ prattiki tajba dwar il-mobilizzazzjoni sostenibbli tal-injam fl-Ewropa (2010) għandhom jiġu kkunsidrati u, fejn meħtieġ, żviluppati. |
| --- | --- |

6.2.

Provvista sostenibbli u kontinwa ta’ materja prima tal-injam hija kruċjali għaż-żamma ta’ industrija kompetittiva ta’ prodotti tal-injam. Ir-rakkomandazzjonijiet stipulati fil-gwida ta’ prattiki tajba dwar il-mobilizzazzjoni sostenibbli tal-injam fl-Ewropa (2010) għandhom jiġu kkunsidrati u, fejn meħtieġ, żviluppati.

| 6.3. | Fi snin riċenti, il-provvista tal-injam ġiet taħt pressjoni qawwija primarjament minħabba miżuri Ewropej u nazzjonali li jippromovu l-użu ta’ sorsi rinnovabbli ta’ enerġija, li parzjalment irriżultaw fil-ħruq tal-injam. Il-KESE jfakkar fl-importanza li jiġu esklużi “palits u injam li jiġi rkuprat wara l-użu” mid-definizzjoni ta’ “bijomassa terzjarja”. Dawn il-materjali huma kontribut kbir ta’ materja prima f’uħud mit-tipi ta’ prodotti manifatturati minn manifatturi tat-twavel b’bażi tal-injam u f’ċerti każijiet jistgħu jammontaw għal sa 95 % tal-kontribut tal-injam (12). |
| --- | --- |

6.3.

Fi snin riċenti, il-provvista tal-injam ġiet taħt pressjoni qawwija primarjament minħabba miżuri Ewropej u nazzjonali li jippromovu l-użu ta’ sorsi rinnovabbli ta’ enerġija, li parzjalment irriżultaw fil-ħruq tal-injam. Il-KESE jfakkar fl-importanza li jiġu esklużi “palits u injam li jiġi rkuprat wara l-użu” mid-definizzjoni ta’ “bijomassa terzjarja”. Dawn il-materjali huma kontribut kbir ta’ materja prima f’uħud mit-tipi ta’ prodotti manifatturati minn manifatturi tat-twavel b’bażi tal-injam u f’ċerti każijiet jistgħu jammontaw għal sa 95 % tal-kontribut tal-injam (12).

| 6.4. | Hawnhekk il-KESE jenfasizza li l-prinċipju tal-“użu kaskata” (użu, użu mill-ġdid, riċiklaġġ, irkupru tal-enerġija) – meta jkun ekonomikament u teknikament fattibbli b’konformità ma’ pekuljaretajiet nazzjonali jew reġjonali speċifiċi u mal-bilanċ bejn id-domanda u l-provvista tal-injam – jirrappreżenta l-aqwa mod biex jiġi massimizzat l-użu effiċjenti tar-riżorsi tal-injam, il-materja prima naturali. Madankollu, il-Kumitat ma jistax jappoġġja l-idea ta’ regoli legalment vinkolanti u huwa favur approċċ ibbażat fuq is-suq miftuħ u l-libertà tal-parteċipanti tas-suq. L-użu tal-injam f’approċċ ta’ “użu kaskata” mhux biss jiżgura l-aqwa użu ekonomiku tal-materja prima, iżda jipprovdi wkoll benefiċċji importanti tal-klima permezz ta’ ħżin kontinwu tal-karbonju u effett ta’ sostituzzjoni, qabel ma jintuża bħala sors tal-enerġija. |
| --- | --- |

6.4.

Hawnhekk il-KESE jenfasizza li l-prinċipju tal-“użu kaskata” (użu, użu mill-ġdid, riċiklaġġ, irkupru tal-enerġija) – meta jkun ekonomikament u teknikament fattibbli b’konformità ma’ pekuljaretajiet nazzjonali jew reġjonali speċifiċi u mal-bilanċ bejn id-domanda u l-provvista tal-injam – jirrappreżenta l-aqwa mod biex jiġi massimizzat l-użu effiċjenti tar-riżorsi tal-injam, il-materja prima naturali. Madankollu, il-Kumitat ma jistax jappoġġja l-idea ta’ regoli legalment vinkolanti u huwa favur approċċ ibbażat fuq is-suq miftuħ u l-libertà tal-parteċipanti tas-suq. L-użu tal-injam f’approċċ ta’ “użu kaskata” mhux biss jiżgura l-aqwa użu ekonomiku tal-materja prima, iżda jipprovdi wkoll benefiċċji importanti tal-klima permezz ta’ ħżin kontinwu tal-karbonju u effett ta’ sostituzzjoni, qabel ma jintuża bħala sors tal-enerġija.

Brussell, l-10 ta’ Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  Il-KESE jsegwi d-definizzjoni tas-“settur tax-xogħol fl-injam” ipprovduta mill-Klassifikazzjoni Ewropea tal-Attivitajiet Ekonomiċi (NACE) fil-Kodiċi C16: Manifattura ta’ injam u ta’ prodotti ta’ injam u sufra, ħlief għamara; manifattura ta’ artikoli ta’ tiben u ta’ materjal għall-immaljar. Serrar u inċanar ta’ injam. Manifattura ta’ prodotti tal-injam, sufra, tiben u materjal għall-immaljar. Manifattura ta’ folji tal-veneer u pannelli tal-injam. Manifattura ta’ art tal-parké mmuntata. Manifattura ta’ xogħol ta’ injam ieħor tal-bennejja. Manifattura ta’ kontenituri magħmula mill-injam. Manifattura ta’ prodotti oħrajn ta’ injam; manifattura ta’ oġġetti ta’ sufra, tiben u materjal għall-immaljar.

1

(2)  Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “L-opportunitajiet u l-isfidi għal settur Ewropew tax-xogħol fl-injam u tal-għamara iktar kompetittiv” (opinjoni fuq inizjattiva proprja) ĠU C 24, 28.1.2012, p. 18).

2

(3)  L-Indufor huwa grupp ta’ konsulenza internazzjonali indipendenti b’kumpaniji fil-Finlandja u n-New Zealand. Dan jipprovdi servizzi ta’ konsulenza lil klijenti kemm privati kif ukoll pubbliċi. L-approċċ tagħhom jinkludi l-aspetti kollha tal-iżvilupp sostenibbli – ekonomiku, soċjali u ambjentali. Il-kamp ta’ applikazzjoni tagħhom ikopri l-ġestjoni sostenibbli tal-foresti, l-investimenti tal-art għat-tkabbar tal-injam u għat-tkabbir innifsu, il-valutazzjonijiet tal-foresta u d-diliġenza xierqa, l-industrija tal-injam u dik ibbażata fuq il-fibra, il-prodotti bijoloġiċi, il-valutazzjoni u l-immappjar tar-riżorsi tal-foresti, is-servizzi tat-tibdil fil-klima u l-ekosistema fil-pajsaġġi tal-foresti, il-politika tal-foresti u l-istudji strateġiċi, kif ukoll il-konsulenza dwar is-sostenibbiltà u l-iżvilupp relatati mal-ġestjoni sostenibbli tal-foresti u l-użu tal-art.

3

(4)  F’ħafna pajjiżi, ir-regolamenti nazzjonali tal-bini għandhom tendenza jillimitaw l-użu tal-oqfsa tal-injam għall-kostruzzjoni ta’ bini b’ħafna sulari. Ir-raġuni għalfejn bosta pajjiżi żammew lura milli jużaw materjali li jieħdu n-nar hija l-inċertezza dwar in-nirien fil-bini. Madankollu, riċerka u żvilupp estensivi wrew li huwa preferibbli li jkun hemm regolamenti dwar il-bini li huma newtrali fir-rigward tal-materjal, u għal aktar minn għaxar snin f’ħafna pajjiżi kienu komuni regolamenti bbażati fuq il-funzjoni. L-injam jinħaraq, iżda b’mod kontrollat; saħansitra huwa possibbli li ssir stima ta’ kemm mis-sezzjoni trażversali tibqa’ ma tiġix affettwata min-nar wara li tkun ilha siegħa tinħaraq. L-injam huwa reżistenti ħafna għan-nirien – meta l-injam tqil jinħaraq, jinħoloq saff ta’ residwi ta’ struttura karbonizzata li jgħin biex jinżammu l-qawwa u l-integrità strutturali tal-injam fuq ġewwa, u b’hekk jitnaqqas ir-riskju li jikkrolla kollox.

4

(5)  L-LCA huma għodda għall-identifikazzjoni tar-rilaxxi ambjentali u għall-valutazzjoni tal-impatti assoċjati kkawżati minn proċess, prodott jew attività. Din hija għodda utli għall-industrija fit-tfittxija ta’ mudelli ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet prattiċi u faċli għall-utent għall-iżvilupp ta’ prodotti ambjentalment tajjeb.

5

(6)  Journal of Sustainable Forestry 33:248-275, 2014.

6

Journal of Sustainable Forestry 33:248-275, 2014.

(7)  Kif rikonoxxut fid-Deċiżjoni Ewropea COM(2012) 93 final dwar regoli tal-kontabilità dwar l-emissjonijiet u l-assorbimenti tal-gassijiet serra li jirriżultaw mill-attivitajiet relatati mal-użu tal-art, mat-tibdil fl-użu tal-art u mal-forestrija u dwar informazzjoni li tikkonċerna l-azzjonijiet relatati ma’ dawk l-attivitajiet, l-użu sostenibbli miżjud ta’ prodotti tal-injam maħsud jista’ jillimita b’mod sostanzjali l-emissjonijiet ta’ gassijiet serra fl-atmosfera u jsaħħaħ l-assorbimenti ta’ gassijiet serra mill-atmosfera

7

(8)  Id-data miġbura fl-istudju Taljan riċenti “Analisi del ciclo di vita (LCA – life cycle assessment) di confronto tra utilizzo del legno post-consumo per la produzione di un pannello grezzo in legno truciolare e per il recupero energetico” urew li minħabba l-impatt fuq it-tibdil fil-klima, l-użu ta’ materja prima riċiklata tal-injam f’impjant tal-produzzjoni tat-twavel huwa aktar vantaġġuż mill-attività ta’ kombustjoni f’impjant tal-enerġija tal-bijomassa. Dan l-istudju tmexxa mill-istut ta’ riċerka Taljan eAmbiente, c/o Parco Scientifico Tecnologico VEGA. L-istudju ġie ppreżentat waqt is-seduta tal-KESE dwar il-kontribut tas-settur tax-xogħol fl-injam għall-bilanċ tal-karbonju li saret f’Mestre (l-Italja) fid-19 ta’ Settembru 2014.

8

Analisi del ciclo di vita (LCA – life cycle assessment) di confronto tra utilizzo del legno post-consumo per la produzione di un pannello grezzo in legno truciolare e per il recupero energetico”

(9)  . Il-KESE jqis li l-aspetti soċjali u l-osservazzjonijiet li ġew preżentati fl-Opinjoni tal-KESE dwar L-opportunitajiet u l-isfidi għal settur Ewropew tax-xogħol fl-injam u tal-għamara iktar kompetittiv għadhom validi.

9

(10)  . “Noise health effects are the health consequences of elevated sound levels. Elevated workplace or other noise can cause hearing impairment, hypertension, ischemic heart disease, annoyance, and sleep disturbance. Changes in the immune system and birth defects have been attributed to noise exposure”. (Kif ġie rappurtat hawnhekk: Passchier-Vermeer W, Passchier WF (2000). Noise exposure and public health. Environ. Health Perspect. 108 Suppl 1: 123–31. doi:10.2307/3454637. JSTOR 3454637. PMC 1637786. PMID 10698728.)

10

Passchier-Vermeer W, Passchier WF (2000). Noise exposure and public health. Environ. Health Perspect. 108 Suppl 1: 123–31. doi:10.2307/3454637. JSTOR 3454637. PMC 1637786. PMID 10698728

(11)  L-avveniment “WOODDAYS” huwa inizjattiva ta’ pro-Holz Austria b’kooperazzjoni mad-Dipartiment tal-Kostruzzjoni bl-Injam fl-Università Teknika ta’ Munich u bl-appoġġ tal-Organizzazzjoni Ewropea tal-Industrija fejn jiġi sserrat l-injam (European Organisation of the Sawmill Industry (EOS)) u l-Federazzjoni Ewropea tat-Twavel (European Panel Federation (EPF)).

11

(12)  Il-Grupp Taljan “Saviola” – magħruf għall-islogan: “Għinuna nsalvaw is-siġar” – huwa l-proċessur ewlieni tal-iskart tal-injam fid-dinja, b’kapaċità ta’ riċiklaġġ ta’ 1,5 miljun tunnellata ta’ injam wara l-użu fis-sena. Il-filosofija tal-produzzjoni tagħhom tibbaża fuq l-irkupru u l-użu mill-ġdid ta’ materji primi sekondarji li jistgħu jinħolqu mill-ġdid u jintużaw mill-ġdid mingħajr il-bżonn li jinqatgħu siġar ġodda permezz ta’ proċess ekonomikament u ekoloġikalment sostenibbli. It-tipi ta’ injam miġbura mill-Grupp: palits, ċestuni tal-frott, kaxxi għat-tbaħħir.

12

---

APPENDIĊI

għall-opinjoni tas-CCMI

It-test li ġej tal-opinjoni tas-CCMI inċaħad mis-CCMI favur emenda, iżda rċieva aktar minn kwart tal-voti.

Punt 6.4

| 6.4. | Hawnhekk il-KESE jenfasizza li l-prinċipju tal-“użu kaskata” (użu, użu mill-ġdid, riċiklaġġ, irkupru tal-enerġija) – meta jkun ekonomikament u teknikament fattibbli b’konformità ma’ pekuljaretajiet reġjonali speċifiċi – jirrappreżenta l-aqwa mod biex jiġi massimizzat l-użu effiċjenti tar-riżorsi tal-injam, il-materja prima naturali. Assortimenti adattati tal-injam għandhom jintużaw fiżikament iktar milli jservu ta’ karburant. L-użu tal-injam f’approċċ ta’ “użu kaskata” mhux biss jiżgura l-aqwa użu ekonomiku tal-materja prima, iżda jipprovdi wkoll benefiċċji importanti tal-klima permezz ta’ ħżin kontinwu tal-karbonju u effett ta’ sostituzzjoni, qabel ma jintuża bħala sors tal-enerġija. |
| --- | --- |

6.4.

Hawnhekk il-KESE jenfasizza li l-prinċipju tal-“użu kaskata” (użu, użu mill-ġdid, riċiklaġġ, irkupru tal-enerġija) – meta jkun ekonomikament u teknikament fattibbli b’konformità ma’ pekuljaretajiet reġjonali speċifiċi – jirrappreżenta l-aqwa mod biex jiġi massimizzat l-użu effiċjenti tar-riżorsi tal-injam, il-materja prima naturali. Assortimenti adattati tal-injam għandhom jintużaw fiżikament iktar milli jservu ta’ karburant. L-użu tal-injam f’approċċ ta’ “użu kaskata” mhux biss jiżgura l-aqwa użu ekonomiku tal-materja prima, iżda jipprovdi wkoll benefiċċji importanti tal-klima permezz ta’ ħżin kontinwu tal-karbonju u effett ta’ sostituzzjoni, qabel ma jintuża bħala sors tal-enerġija.

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/47 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/47

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-film Ewropew fl-era diġitali”

(opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2015/C 230/07)

| Relatur: | is-Sinjura DARMANIN |
| --- | --- |

Relatur:

is-Sinjura DARMANIN

Nhar is-6 ta’ Novembru 2014, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

Il-film Ewropew fl-era diġitali.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar il-11 ta’ Novembru 2014.

Matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu li saret fl-10 u l-11 ta’ Diċembru 2014 (seduta tal-10 ta’ Diċembru 2014), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’190 vot favur, 9 voti kontra u astensjoni waħda (1).

1.   Rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jilqa’ l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar “Il-film Ewropew fl-era diġitali – Inqarrbu d-diversità kulturali mal-kompetittività” (COM(2014) 272 final) li, ġustament, tqajjem xi punti għal diskussjoni u riflessjoni dwar dan is-settur importanti ħafna fl-Ewropa. |
| --- | --- |

1.1.

Il-KESE jilqa’ l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar “Il-film Ewropew fl-era diġitali – Inqarrbu d-diversità kulturali mal-kompetittività” (COM(2014) 272 final) li, ġustament, tqajjem xi punti għal diskussjoni u riflessjoni dwar dan is-settur importanti ħafna fl-Ewropa.

| 1.2. | Il-KESE jenfasizza li hemm bżonn ta’ bilanċ adatt bejn il-valur tas-settur awdjoviżiv mil-lat ta’ negozju u dak kummerċjali u l-valur tiegħu għall-Ewropa mill-perspettiva tal-wirt kulturali. Min-natura tagħhom, dawn iż-żewġ aspetti ma jistgħux jiġu indirizzati b’mod separat. |
| --- | --- |

1.2.

Il-KESE jenfasizza li hemm bżonn ta’ bilanċ adatt bejn il-valur tas-settur awdjoviżiv mil-lat ta’ negozju u dak kummerċjali u l-valur tiegħu għall-Ewropa mill-perspettiva tal-wirt kulturali. Min-natura tagħhom, dawn iż-żewġ aspetti ma jistgħux jiġu indirizzati b’mod separat.

| 1.3. | Issa wasal iż-żmien sew biex jiġi diskuss b’mod miftuħ mudell ta’ negozju wieħed jew aktar, innovattiv u ġdid għas-settur, bil-għan li jittieħdu l-opportunitajiet eżistenti fi ħdan id-dinja diġitali. Għaldaqstant, il-KESE jħeġġeġ lis-settur, lill-Kummissjoni kif ukoll lill-gvernijiet nazzjonali sabiex ikunu miftuħin u lesti biex jiddiskutu u jippromovu dawn il-mudelli ta’ negozju. |
| --- | --- |

1.3.

Issa wasal iż-żmien sew biex jiġi diskuss b’mod miftuħ mudell ta’ negozju wieħed jew aktar, innovattiv u ġdid għas-settur, bil-għan li jittieħdu l-opportunitajiet eżistenti fi ħdan id-dinja diġitali. Għaldaqstant, il-KESE jħeġġeġ lis-settur, lill-Kummissjoni kif ukoll lill-gvernijiet nazzjonali sabiex ikunu miftuħin u lesti biex jiddiskutu u jippromovu dawn il-mudelli ta’ negozju.

| 1.4. | Jeħtieġ li jiġi eżaminat il-qasam tal-finanzjament u li nfittxu l-kompetittività iżda mhux akkost tad-dimensjoni kulturali tal-film fl-Ewropa. Il-finanzjament huwa primarjament f’idejn l-Istati Membri. Madankollu, għandu jiġi eżaminat dibattitu miftuħ dwar il-metodoloġiji sabiex tkun żgurata l-massimizzazzjoni tal-finanzjament u l-metodi alternattivi ta’ finanzjament. Dan jinkludi l-finanzjament pubbliku sabiex jiġi attirat il-finanzjament privat; użu aktar razzjonali tar-riżorsi pubbliċi u l-komplementarjetà bejn il-finanzjament tal-UE u tal-Istati Membri; u finanzjament privat minn atturi ġodda bħall-provvedituri tal-internet u l-kumpaniji tat-telekomunikazzjoni. |
| --- | --- |

1.4.

Jeħtieġ li jiġi eżaminat il-qasam tal-finanzjament u li nfittxu l-kompetittività iżda mhux akkost tad-dimensjoni kulturali tal-film fl-Ewropa. Il-finanzjament huwa primarjament f’idejn l-Istati Membri. Madankollu, għandu jiġi eżaminat dibattitu miftuħ dwar il-metodoloġiji sabiex tkun żgurata l-massimizzazzjoni tal-finanzjament u l-metodi alternattivi ta’ finanzjament. Dan jinkludi l-finanzjament pubbliku sabiex jiġi attirat il-finanzjament privat; użu aktar razzjonali tar-riżorsi pubbliċi u l-komplementarjetà bejn il-finanzjament tal-UE u tal-Istati Membri; u finanzjament privat minn atturi ġodda bħall-provvedituri tal-internet u l-kumpaniji tat-telekomunikazzjoni.

| 1.5. | It-tisħiħ tal-ambjent kreattiv għandu jkun ukoll prijorità ewlenija għal pjan direzzjonali tas-settur. Approċċ bħal dan għandu jiġi indirizzat f’komunikazzjoni tal-Kummissjoni u għandu jkopri l-ambjent edukattiv, il-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-persuni fi ħdan is-settur, l-iżvilupp tat-talent kreattiv, l-espressjoni kreattiva, kif jiżdied il-valur, u l-litteriżmu u l-lingwa fil-films Ewropej. |
| --- | --- |

1.5.

It-tisħiħ tal-ambjent kreattiv għandu jkun ukoll prijorità ewlenija għal pjan direzzjonali tas-settur. Approċċ bħal dan għandu jiġi indirizzat f’komunikazzjoni tal-Kummissjoni u għandu jkopri l-ambjent edukattiv, il-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-persuni fi ħdan is-settur, l-iżvilupp tat-talent kreattiv, l-espressjoni kreattiva, kif jiżdied il-valur, u l-litteriżmu u l-lingwa fil-films Ewropej.

| 1.6. | Il-KESE jappoġġja l-idea li l-udjenza għandha tkun fil-qalba tad-diskussjonijiet dwar is-settur awdjoviżiv peress li mhumiex biss il-benefiċjarji iżda sikwit ikunu dawk li jiffurmaw ix-xejriet u b’hekk imexxu l-iżvilupp. |
| --- | --- |

1.6.

Il-KESE jappoġġja l-idea li l-udjenza għandha tkun fil-qalba tad-diskussjonijiet dwar is-settur awdjoviżiv peress li mhumiex biss il-benefiċjarji iżda sikwit ikunu dawk li jiffurmaw ix-xejriet u b’hekk imexxu l-iżvilupp.

| 1.7. | Il-KESE jemmen li għandu jkun hemm enfasi ikbar fuq il-ġbir tad-data fil-livell Ewropew sabiex l-industrija tinftiehem aħjar. |
| --- | --- |

1.7.

Il-KESE jemmen li għandu jkun hemm enfasi ikbar fuq il-ġbir tad-data fil-livell Ewropew sabiex l-industrija tinftiehem aħjar.

| 1.8. | Il-KESE jixtieq jenfasizza li l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni għandha tenfasizza wkoll, bħala waħda mill-isfidi, il-qagħda attwali fir-rigward tal-kundizzjonijiet tax-xogħol fi ħdan is-settur, li tkopri l-ħaddiema, dawk li jaħdmu għal rashom u l-SMEs, li wħud minnhom bħalissa qed jiffaċċjaw, b’mod differenti, kundizzjonijiet ta’ xogħol prekarji, li qed jirriżultaw parzjalment mill-partikolaritajiet tal-industrija nnifisha, iżda wkoll bħala riżultat ta’ nuqqas ta’ kompetittività minħabba tentattiv għall-iffrankar ta’ flus mill-pagamenti tax-xogħol. |
| --- | --- |

1.8.

Il-KESE jixtieq jenfasizza li l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni għandha tenfasizza wkoll, bħala waħda mill-isfidi, il-qagħda attwali fir-rigward tal-kundizzjonijiet tax-xogħol fi ħdan is-settur, li tkopri l-ħaddiema, dawk li jaħdmu għal rashom u l-SMEs, li wħud minnhom bħalissa qed jiffaċċjaw, b’mod differenti, kundizzjonijiet ta’ xogħol prekarji, li qed jirriżultaw parzjalment mill-partikolaritajiet tal-industrija nnifisha, iżda wkoll bħala riżultat ta’ nuqqas ta’ kompetittività minħabba tentattiv għall-iffrankar ta’ flus mill-pagamenti tax-xogħol.

| 1.9. | Il-KESE jqis il-litteriżmu fil-films bħala aspett importanti biex iħeġġeġ aktar Ewropej biex japprezzaw u jfittxu li jaraw films Ewropej. Għaldaqstant, il-KESE jirrakkomanda li l-promozzjoni tal-litteriżmu fil-films issir fil-livell Ewropew kif ukoll f’dak nazzjonali. |
| --- | --- |

1.9.

Il-KESE jqis il-litteriżmu fil-films bħala aspett importanti biex iħeġġeġ aktar Ewropej biex japprezzaw u jfittxu li jaraw films Ewropej. Għaldaqstant, il-KESE jirrakkomanda li l-promozzjoni tal-litteriżmu fil-films issir fil-livell Ewropew kif ukoll f’dak nazzjonali.

| 1.10. | L-aċċessibbiltà hija qasam ieħor fejn il-KESE jemmen li għandhom isiru sforzi akbar, u b’hekk ir-riċerka u l-innovazzjoni għandhom ikunu mmirati biex jingħelbu ostakli bħal-lingwa u d-diżabbiltà. |
| --- | --- |

1.10.

L-aċċessibbiltà hija qasam ieħor fejn il-KESE jemmen li għandhom isiru sforzi akbar, u b’hekk ir-riċerka u l-innovazzjoni għandhom ikunu mmirati biex jingħelbu ostakli bħal-lingwa u d-diżabbiltà.

| 1.11. | Il-Forum Ewropew tal-Films propost mill-Kummissjoni Ewropea għandu jiġbor fih il-partijiet interessati kollha fi ħdan is-settur awdjoviżiv, u huwa għodda importanti biex jiġbor flimkien lill-partijiet kollha fi ħdan is-settur awdjoviżiv sabiex jindirizza l-kwistjonijiet ewlenin li jiffaċċja s-settur. Il-KESE jappoġġja dan il-forum konsultattiv li tant ilu mistenni u jenfasizza li huwa essenzjali li l-partijiet interessati kollha fi ħdan is-settur ikunu involuti bl-istess mod; dan jinkludi wkoll il-gruppi iżgħar ta’ partijiet interessati u r-rappreżentanti tal-konsumaturi u tal-ħaddiema. |
| --- | --- |

1.11.

Il-Forum Ewropew tal-Films propost mill-Kummissjoni Ewropea għandu jiġbor fih il-partijiet interessati kollha fi ħdan is-settur awdjoviżiv, u huwa għodda importanti biex jiġbor flimkien lill-partijiet kollha fi ħdan is-settur awdjoviżiv sabiex jindirizza l-kwistjonijiet ewlenin li jiffaċċja s-settur. Il-KESE jappoġġja dan il-forum konsultattiv li tant ilu mistenni u jenfasizza li huwa essenzjali li l-partijiet interessati kollha fi ħdan is-settur ikunu involuti bl-istess mod; dan jinkludi wkoll il-gruppi iżgħar ta’ partijiet interessati u r-rappreżentanti tal-konsumaturi u tal-ħaddiema.

| 1.12. | L-isfidi u l-opportunitajiet ewlenin fi ħdan l-era diġitali għandhom ikunu l-punt fokali ta’ dan il-forum, li għandu jsarraf il-politika u l-istrateġija f’miżuri speċifiċi fi ħdan is-settur. |
| --- | --- |

1.12.

L-isfidi u l-opportunitajiet ewlenin fi ħdan l-era diġitali għandhom ikunu l-punt fokali ta’ dan il-forum, li għandu jsarraf il-politika u l-istrateġija f’miżuri speċifiċi fi ħdan is-settur.

| 1.13. | Barra minn hekk, il-KESE jenfasizza li minkejja li qed tinbidel malajr u tista’ titqies bħala sfida għas-settur, id-dinja diġitali (inkluża l-prospettiva tal-komunikazzjoni satellitari b’konformità mal-pjani tal-UE għall-2020) madankollu toffri firxa kbira ta’ opportunitajiet għall-industrija tal-films. |
| --- | --- |

1.13.

Barra minn hekk, il-KESE jenfasizza li minkejja li qed tinbidel malajr u tista’ titqies bħala sfida għas-settur, id-dinja diġitali (inkluża l-prospettiva tal-komunikazzjoni satellitari b’konformità mal-pjani tal-UE għall-2020) madankollu toffri firxa kbira ta’ opportunitajiet għall-industrija tal-films.

2.   Il-Komunikazzjoni fi ftit kliem

| 2.1. | L-industrija tal-films fl-Ewropa, li hija waħda mill-istrumenti tad-diversità kulturali tagħna, hija distinta ħafna kif ukoll kreattiva ħafna. Hija assi qawwi għall-massa ta’ wirt kulturali fl-Ewropa, iżda fl-istess ħin hija industrija li tinsab mhedda sew minħabba għadd ta’ sfidi. |
| --- | --- |

2.1.

L-industrija tal-films fl-Ewropa, li hija waħda mill-istrumenti tad-diversità kulturali tagħna, hija distinta ħafna kif ukoll kreattiva ħafna. Hija assi qawwi għall-massa ta’ wirt kulturali fl-Ewropa, iżda fl-istess ħin hija industrija li tinsab mhedda sew minħabba għadd ta’ sfidi.

| 2.2. | Il-Kummissjoni fil-passat ħarġet għadd ta’ direttivi relatati ma’ oqsma speċifiċi tal-industrija tal-films, bħalma hi l-proprjetà intellettwali. Din il-Komunikazzjoni hija l-ewwel waħda f’dawn l-aħħar snin li tiffoka fuq l-industrija kollha kemm hi. |
| --- | --- |

2.2.

Il-Kummissjoni fil-passat ħarġet għadd ta’ direttivi relatati ma’ oqsma speċifiċi tal-industrija tal-films, bħalma hi l-proprjetà intellettwali. Din il-Komunikazzjoni hija l-ewwel waħda f’dawn l-aħħar snin li tiffoka fuq l-industrija kollha kemm hi.

| 2.3. | Id-dokument tal-Kummissjoni jenfasizza l-partikolaritajiet li qed jiffaċċja s-settur Ewropew tal-films, fosthom:






  — | l-udjenzi tal-films Ewropej, fejn ftit films Ewropej jaslu saċ-ċinema jew it-televixin ta’ pajjiż ieħor; |
| --- | --- | --- |

2.3.

Id-dokument tal-Kummissjoni jenfasizza l-partikolaritajiet li qed jiffaċċja s-settur Ewropew tal-films, fosthom:

—

l-udjenzi tal-films Ewropej, fejn ftit films Ewropej jaslu saċ-ċinema jew it-televixin ta’ pajjiż ieħor;

| — | it-tibdil fix-xejriet tal-konsum, fejn il-konsum tal-films baqa’ l-istess filwaqt li l-mezz qiegħed jinbidel. Inqas nies qed immorru iċ-ċinema filwaqt li qed jaraw iktar films fuq it-televixin jew permez tal-VoD (vidjow fuq talba); |
| --- | --- |

—

it-tibdil fix-xejriet tal-konsum, fejn il-konsum tal-films baqa’ l-istess filwaqt li l-mezz qiegħed jinbidel. Inqas nies qed immorru iċ-ċinema filwaqt li qed jaraw iktar films fuq it-televixin jew permez tal-VoD (vidjow fuq talba);

| — | difetti fl-approċċ sabiex jintlaħaq is-suq globali, fosthom frammentazzjoni fil-finanzjament u opportunitajiet limitati għall-internazzjonalizzazzjoni. |
| --- | --- |

—

difetti fl-approċċ sabiex jintlaħaq is-suq globali, fosthom frammentazzjoni fil-finanzjament u opportunitajiet limitati għall-internazzjonalizzazzjoni.

| 2.4. | Għaldaqstant id-dokument tal-KESE għandu l-għan jidentifika u jindirizza dawn l-isfidi biex fuqhom tkun tista’ tibda d-diskussjoni. Dawn l-oqsma huma:






  — | il-fondi; |
| --- | --- | --- |

2.4.

Għaldaqstant id-dokument tal-KESE għandu l-għan jidentifika u jindirizza dawn l-isfidi biex fuqhom tkun tista’ tibda d-diskussjoni. Dawn l-oqsma huma:

—

il-fondi;

| — | il-mudell ta’ negozju fi ħdan is-settur; |
| --- | --- |

—

il-mudell ta’ negozju fi ħdan is-settur;

| — | jingħata impetu akbar lis-settur kreattiv; |
| --- | --- |

—

jingħata impetu akbar lis-settur kreattiv;

| — | l-aċċess għall-udjenza. |
| --- | --- |

—

l-aċċess għall-udjenza.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | Il-KESE jilqa’ l-inizjattiva tal-Kummissjoni li tistabbilixxi l-bażi ta’ diskussjoni fost il-partijiet interessati kollha u atturi oħra fi ħdan is-settur awdjoviżiv fl-Ewropa. Dan id-djalogu huwa imperattiv u ilu żmien meħtieġ, mhux biss biex ingawdu l-benefiċċji offruti mid-dinja diġitali li qed tinbidel u mit-teknoloġiji li qed jinħolqu, iżda wkoll sabiex tkompli tissaħħaħ din l-industrija varjata u kumplessa. |
| --- | --- |

3.1.

Il-KESE jilqa’ l-inizjattiva tal-Kummissjoni li tistabbilixxi l-bażi ta’ diskussjoni fost il-partijiet interessati kollha u atturi oħra fi ħdan is-settur awdjoviżiv fl-Ewropa. Dan id-djalogu huwa imperattiv u ilu żmien meħtieġ, mhux biss biex ingawdu l-benefiċċji offruti mid-dinja diġitali li qed tinbidel u mit-teknoloġiji li qed jinħolqu, iżda wkoll sabiex tkompli tissaħħaħ din l-industrija varjata u kumplessa.

| 3.2. | Il-KESE jaqbel mal-KE dwar l-isfidi speċifiċi, li ġew enfasizzati fid-dokument. Madankollu, il-KESE jixtieq iżid ukoll sfida oħra li tħalliet barra mid-dokument, li hija l-ambjent tax-xogħol attwali li qed jiffaċċjaw il-ħaddiema, dawk li jaħdmu għal rashom u l-intraprendituri fi ħdan das-settur. |
| --- | --- |

3.2.

Il-KESE jaqbel mal-KE dwar l-isfidi speċifiċi, li ġew enfasizzati fid-dokument. Madankollu, il-KESE jixtieq iżid ukoll sfida oħra li tħalliet barra mid-dokument, li hija l-ambjent tax-xogħol attwali li qed jiffaċċjaw il-ħaddiema, dawk li jaħdmu għal rashom u l-intraprendituri fi ħdan das-settur.

| 3.3. | Fir-rigward tal-oqsma magħżula biex jiġu indirizzati, il-KESE jaqbel mal-oqsma elenkati fid-dokument. Madankollu, il-KESE jixtieq iżid ukoll bħala oqsma li hemm bżonn jiġu diskussi u indirizzati dawn li ġejjin:






  — | l-ambjent tal-edukazzjoni, fejn dan ma jkunx limitat biss għall-ħiliet ta’ negozju fis-sistema edukattiva; |
| --- | --- | --- |

3.3.

Fir-rigward tal-oqsma magħżula biex jiġu indirizzati, il-KESE jaqbel mal-oqsma elenkati fid-dokument. Madankollu, il-KESE jixtieq iżid ukoll bħala oqsma li hemm bżonn jiġu diskussi u indirizzati dawn li ġejjin:

—

l-ambjent tal-edukazzjoni, fejn dan ma jkunx limitat biss għall-ħiliet ta’ negozju fis-sistema edukattiva;

| — | il-kundizzjonijiet tax-xogħol u l-ambjent; |
| --- | --- |

—

il-kundizzjonijiet tax-xogħol u l-ambjent;

| — | ir-rabta bejn it-teatru u ċ-ċinema; |
| --- | --- |

—

ir-rabta bejn it-teatru u ċ-ċinema;

| — | ġbir ta’ data aktar komprensiv u espożizzjoni tal-aqwa prattika; |
| --- | --- |

—

ġbir ta’ data aktar komprensiv u espożizzjoni tal-aqwa prattika;

| — | is-suq intern u r-rabta bejn id-dritt ta’ proprjetà intellettwali u d-drittijiet tal-awtur għall-industrija. |
| --- | --- |

—

is-suq intern u r-rabta bejn id-dritt ta’ proprjetà intellettwali u d-drittijiet tal-awtur għall-industrija.

| 3.4. | Barra minn hekk, il-KESE jenfasizza li minkejja li d-dinja diġitali qed tinbidel malajr u tista’ titqies bħala sfida għas-settur, din madankollu toffri firxa kbira ta’ opportunitajiet għall-industrija tal-films. Dan jinkludi l-prospett ta’ komunikazzjoni bis-satellita skont il-pjani tal-UE għall-infrastruttura satellitari għall-2020 u l-użu ta’ satelliti għat-tixrid tal-films b’mod aktar flessibbli, ekoloġiku u kost-effiċjenti miċ-ċinema. |
| --- | --- |

3.4.

Barra minn hekk, il-KESE jenfasizza li minkejja li d-dinja diġitali qed tinbidel malajr u tista’ titqies bħala sfida għas-settur, din madankollu toffri firxa kbira ta’ opportunitajiet għall-industrija tal-films. Dan jinkludi l-prospett ta’ komunikazzjoni bis-satellita skont il-pjani tal-UE għall-infrastruttura satellitari għall-2020 u l-użu ta’ satelliti għat-tixrid tal-films b’mod aktar flessibbli, ekoloġiku u kost-effiċjenti miċ-ċinema.

4.   Kummenti speċifiċi

L-ambjent tal-finanzjament tas-settur awdjoviżiv

| 4.1. | Il-KESE jappoġġja l-kunċett li iktar milli jiżdied il-finanzjament pubbliku fis-settur jeħtieġ li dan jiġi ottimizzat għall-valur miżjud tal-industrija. Il-finanzjament pubbliku huwa f’idejn l-Istati Membri u l-finanzjament tal-UE għandu jkompli jżid l-effettività tal-finanzjament lokali. Finanzjament pubbliku bħal dan għandu jintuża, madankollu, sabiex jiġi attratt aktar finanzjament privat. |
| --- | --- |

4.1.

Il-KESE jappoġġja l-kunċett li iktar milli jiżdied il-finanzjament pubbliku fis-settur jeħtieġ li dan jiġi ottimizzat għall-valur miżjud tal-industrija. Il-finanzjament pubbliku huwa f’idejn l-Istati Membri u l-finanzjament tal-UE għandu jkompli jżid l-effettività tal-finanzjament lokali. Finanzjament pubbliku bħal dan għandu jintuża, madankollu, sabiex jiġi attratt aktar finanzjament privat.

| 4.2. | Jeħtieġ li l-mudell ta’ finanzjament għall-industrija awdjoviżiva jkun ibbażat fuq appoġġ iddedikat għal tipi differenti ta’ prodotti u fuq taħlita ta’ għotjiet diretti u finanzjament ta’ ingranaġġ biex l-investituri privati jkunu faċilitati biex jidħlu fis-suq. Ir-rwol tal-ingranaġġ tal-finanzjament pubbliku huwa essenzjali biex jinkiseb użu aktar razzjonali tar-riżorsi pubbliċi u biex l-isforz ikun ikkonċentrat fuq il-prodotti kulturali. |
| --- | --- |

4.2.

Jeħtieġ li l-mudell ta’ finanzjament għall-industrija awdjoviżiva jkun ibbażat fuq appoġġ iddedikat għal tipi differenti ta’ prodotti u fuq taħlita ta’ għotjiet diretti u finanzjament ta’ ingranaġġ biex l-investituri privati jkunu faċilitati biex jidħlu fis-suq. Ir-rwol tal-ingranaġġ tal-finanzjament pubbliku huwa essenzjali biex jinkiseb użu aktar razzjonali tar-riżorsi pubbliċi u biex l-isforz ikun ikkonċentrat fuq il-prodotti kulturali.

| 4.3. | Il-KESE jenfasizza li hemm bilanċ prekarju bejn li tinkiseb il-kompetittività u l-espressjoni kreattiva; il-finanzjament pubbliku m’għandux ikun biss indirizzat lejn waħda jew l-oħra, iżda għandu jkun bilanċjat bejniethom kif xieraq. |
| --- | --- |

4.3.

Il-KESE jenfasizza li hemm bilanċ prekarju bejn li tinkiseb il-kompetittività u l-espressjoni kreattiva; il-finanzjament pubbliku m’għandux ikun biss indirizzat lejn waħda jew l-oħra, iżda għandu jkun bilanċjat bejniethom kif xieraq.

| 4.4. | Apparti mill-mistoqsijiet imqajma mill-Kummissjoni fir-rigward tal-isfera tal-finanzjament pubbliku bħala bażi għal dibattitu, il-KESE jixtieq iżid dan li ġej:






  4.4.1. | Fil-livell supranazzjonali, għandha tingħata kunsiderazzjoni xierqa lill-iżvilupp ta’ films bil-marka “Ewropa”. It-tikkettar nazzjonali huwa importanti u għandu dejjem jibqa’ parti mill-qofol tal-krediti tal-films, iżda għandha tiġi żviluppata aktar il-marka Ewropea fi ħdan il-qasam globali kif ukoll fil-livell nazzjonali. |
| --- | --- | --- |

4.4.

Apparti mill-mistoqsijiet imqajma mill-Kummissjoni fir-rigward tal-isfera tal-finanzjament pubbliku bħala bażi għal dibattitu, il-KESE jixtieq iżid dan li ġej:

4.4.1.

Fil-livell supranazzjonali, għandha tingħata kunsiderazzjoni xierqa lill-iżvilupp ta’ films bil-marka “Ewropa”. It-tikkettar nazzjonali huwa importanti u għandu dejjem jibqa’ parti mill-qofol tal-krediti tal-films, iżda għandha tiġi żviluppata aktar il-marka Ewropea fi ħdan il-qasam globali kif ukoll fil-livell nazzjonali.

| 4.4.2. | Skemi ta’ fondi ta’ garanzija u inċentivi tat-taxxa huma l-għodod finanzjarji ewlenin li għandhom jintużaw; il-fondi ta’ garanzija – b’mod speċjali meta jkunu jikkonformaw mal-ftehim ta’ Basel – jippromovu s-self mill-banek, filwaqt li l-inċentivi tat-taxxa jippromovu investimenti ta’ ekwità jew kważi ekwità. Dawn l-għodod finanzjarji għandhom ikunu strutturati b’mod li jikkomplementaw lil dawk Ewropej, l-aktar l-inizjattiva finanzjarja Ewropa Kreattiva, il-fondi ta’ garanzija għall-PIMEs u l-Fondi Strutturali tal-UE. |
| --- | --- |

4.4.2.

Skemi ta’ fondi ta’ garanzija u inċentivi tat-taxxa huma l-għodod finanzjarji ewlenin li għandhom jintużaw; il-fondi ta’ garanzija – b’mod speċjali meta jkunu jikkonformaw mal-ftehim ta’ Basel – jippromovu s-self mill-banek, filwaqt li l-inċentivi tat-taxxa jippromovu investimenti ta’ ekwità jew kważi ekwità. Dawn l-għodod finanzjarji għandhom ikunu strutturati b’mod li jikkomplementaw lil dawk Ewropej, l-aktar l-inizjattiva finanzjarja Ewropa Kreattiva, il-fondi ta’ garanzija għall-PIMEs u l-Fondi Strutturali tal-UE.

| 4.4.3. | Għandhom jiintużaw aktar strumenti ta’ finanzjament, bħall-H2020 u l-Erasmus+ fi ħdan das-settur u għandhom jiġu direzzjonati lejn das-settur b’mod bilanċat kif xieraq, u mhux biss il-Programm Ewropa Kreattiva. |
| --- | --- |

4.4.3.

Għandhom jiintużaw aktar strumenti ta’ finanzjament, bħall-H2020 u l-Erasmus+ fi ħdan das-settur u għandhom jiġu direzzjonati lejn das-settur b’mod bilanċat kif xieraq, u mhux biss il-Programm Ewropa Kreattiva.

| 4.5. | Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tirreferi għall-investiment privat bħala mezz ta’ finanzjament għall-industrija. Il-KESE jirrakkomanda li l-atturi l-ġodda fi ħdan is-settur diġitali jikkontribwixxu lejn il-finanzjament tal-industrija; dawn l-atturi jistgħu jkunu, pereżempju, il-kumpaniji tat-telekomunikazzjoni u l-fornituri tal-kontenut. |
| --- | --- |

4.5.

Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tirreferi għall-investiment privat bħala mezz ta’ finanzjament għall-industrija. Il-KESE jirrakkomanda li l-atturi l-ġodda fi ħdan is-settur diġitali jikkontribwixxu lejn il-finanzjament tal-industrija; dawn l-atturi jistgħu jkunu, pereżempju, il-kumpaniji tat-telekomunikazzjoni u l-fornituri tal-kontenut.

| 4.6. | L-inizjattivi waħedhom mhumiex biżżejjed; il-gvernijiet u l-UE għandhom jiżviluppaw infrastruttura finanzjarja għall-industrija awdjoviżiva li jkollha l-għan li timplimenta u tippromovi għadd ta’ servizzi finanzjarji u mhux finanzjarji – inklużi s-servizzi tal-bini tal-kapaċità – iddedikati għall-katina ta’ produzzjoni kollha tal-industrija: l-iżvilupp, il-produzzjoni u d-distribuzzjoni. |
| --- | --- |

4.6.

L-inizjattivi waħedhom mhumiex biżżejjed; il-gvernijiet u l-UE għandhom jiżviluppaw infrastruttura finanzjarja għall-industrija awdjoviżiva li jkollha l-għan li timplimenta u tippromovi għadd ta’ servizzi finanzjarji u mhux finanzjarji – inklużi s-servizzi tal-bini tal-kapaċità – iddedikati għall-katina ta’ produzzjoni kollha tal-industrija: l-iżvilupp, il-produzzjoni u d-distribuzzjoni.

Ambjent ta’ negozju innovattiv

| 4.7. | Il-KESE għamel parti mid-dibattitu dwar id-Drittijiet tal-Proprjetà Intellettwali, is-Suq Uniku Diġitali u d-Direttiva dwar is-Servizzi tal-Midja Awdjoviżiva (AVMSD). Madankollu, il-KESE jappoġġja l-idea li nesploraw mudelli ta’ negozju barra min-norma li jagħmlu sens fl-era diġitali attwali ta’ tibdiliet teknoloġiċi. Il-KESE jenfasizza wkoll li hemm ħtieġa li jiġu armonizzati l-politiki attwali kollha li jeżistu għal dan is-settur. |
| --- | --- |

4.7.

Il-KESE għamel parti mid-dibattitu dwar id-Drittijiet tal-Proprjetà Intellettwali, is-Suq Uniku Diġitali u d-Direttiva dwar is-Servizzi tal-Midja Awdjoviżiva (AVMSD). Madankollu, il-KESE jappoġġja l-idea li nesploraw mudelli ta’ negozju barra min-norma li jagħmlu sens fl-era diġitali attwali ta’ tibdiliet teknoloġiċi. Il-KESE jenfasizza wkoll li hemm ħtieġa li jiġu armonizzati l-politiki attwali kollha li jeżistu għal dan is-settur.

| 4.8. | Jeħtieġ li jiġu esplorati mudelli ġodda ta’ negozju u għandha tiġi appoġġjata l-perseveranza fit-teħid ta’ deċiżjonijiet qalbiena. Madankollu, il-KESE jenfasizza li biex jinkiseb dan jeħtieġ li l-partijiet interessati kollha jkunu involuti b’mod miftuħ u komprensiv fid-diskussjonijiet li jwasslu għal tibdil fil-mudelli ta’ negozju. Barra minn hekk, dan id-dibattitu għandu jitmexxa mill-industrija nnifisha. |
| --- | --- |

4.8.

Jeħtieġ li jiġu esplorati mudelli ġodda ta’ negozju u għandha tiġi appoġġjata l-perseveranza fit-teħid ta’ deċiżjonijiet qalbiena. Madankollu, il-KESE jenfasizza li biex jinkiseb dan jeħtieġ li l-partijiet interessati kollha jkunu involuti b’mod miftuħ u komprensiv fid-diskussjonijiet li jwasslu għal tibdil fil-mudelli ta’ negozju. Barra minn hekk, dan id-dibattitu għandu jitmexxa mill-industrija nnifisha.

| 4.9. | Il-KESE jemmen bis-sħiħ li dan l-aspett huwa kruċjali għas-suċċess tal-industrija u għaldaqstant jistieden lill-partijiet interessati kollha biex ikunu miftuħa għal mudelli ta’ negozju bħal dawn, mhux biss biex ingawdu mill-benefiċċji kollha offruti mill-era diġitali iżda wkoll biex inkunu kapaċi nadattaw malajr għat-tendenzi li qed jinbidlu fl-imġiba tal-konsumatur. |
| --- | --- |

4.9.

Il-KESE jemmen bis-sħiħ li dan l-aspett huwa kruċjali għas-suċċess tal-industrija u għaldaqstant jistieden lill-partijiet interessati kollha biex ikunu miftuħa għal mudelli ta’ negozju bħal dawn, mhux biss biex ingawdu mill-benefiċċji kollha offruti mill-era diġitali iżda wkoll biex inkunu kapaċi nadattaw malajr għat-tendenzi li qed jinbidlu fl-imġiba tal-konsumatur.

| 4.10. | Tinħtieġ bidla kulturali fil-mentalità tal-produtturi u x-xandara: fil-futur, il-prodotti ddedikati għaċ-ċinema u t-televixin ser ikunu jeżistu flimkien ma’ prodotti bejn il-mezzi tax-xandir: il-produtturi u x-xandara ser ikollhom jiżviluppaw mudelli ta’ negozju differenti fir-rigward tan-natura differenti tal-prodotti: ser ikollhom jaħsbu dwar baġits differenti, strateġiji differenti għal meta joħorġu l-prodott fis-suq skont in-natura u l-potenzjal kummerċjali tal-prodotti speċifiċi. Fl-istess ħin, il-gvernijiet iridu jikkunsidraw mill-ġdid il-mudell tal-finanzjament pubbliku skont taħlita aktar bilanċjata ta’ appoġġi. |
| --- | --- |

4.10.

Tinħtieġ bidla kulturali fil-mentalità tal-produtturi u x-xandara: fil-futur, il-prodotti ddedikati għaċ-ċinema u t-televixin ser ikunu jeżistu flimkien ma’ prodotti bejn il-mezzi tax-xandir: il-produtturi u x-xandara ser ikollhom jiżviluppaw mudelli ta’ negozju differenti fir-rigward tan-natura differenti tal-prodotti: ser ikollhom jaħsbu dwar baġits differenti, strateġiji differenti għal meta joħorġu l-prodott fis-suq skont in-natura u l-potenzjal kummerċjali tal-prodotti speċifiċi. Fl-istess ħin, il-gvernijiet iridu jikkunsidraw mill-ġdid il-mudell tal-finanzjament pubbliku skont taħlita aktar bilanċjata ta’ appoġġi.

| 4.11. | Il-KESE javża biex tittieħed kawtela fir-rigward ta’ sempliċement nalteraw ftit il-prattiki attwali ta’ negozju mingħajr ma neżaminaw prattiki minn angolu kompletament innovattiv. Pereżempju, jista’ jkun li jekk jiġu stabbiliti biss perjodi aktar flessibbli għall-ħruġ ta’ films, dawn mhux neċessarjament ser jindirizzaw is-soluzzjonijiet ta’ negozju li l-era diġitali teħtieġ. |
| --- | --- |

4.11.

Il-KESE javża biex tittieħed kawtela fir-rigward ta’ sempliċement nalteraw ftit il-prattiki attwali ta’ negozju mingħajr ma neżaminaw prattiki minn angolu kompletament innovattiv. Pereżempju, jista’ jkun li jekk jiġu stabbiliti biss perjodi aktar flessibbli għall-ħruġ ta’ films, dawn mhux neċessarjament ser jindirizzaw is-soluzzjonijiet ta’ negozju li l-era diġitali teħtieġ.

Tisħiħ tal-ambjent kreattiv

| 4.12. | Il-KESE jisħaq li l-kooperazzjoni bejn l-iskejjel tal-films hija essenzjali sabiex is-settur ikompli jikber. Barra minn hekk, il-KESE jenfasizza li minħabba dan l-aspett tas-settur, l-iskejjel tal-films għandhom ikunu involuti wkoll fid-diskussjonijiet tal-partijiet interessati li jsiru fil-livell Ewropew. |
| --- | --- |

4.12.

Il-KESE jisħaq li l-kooperazzjoni bejn l-iskejjel tal-films hija essenzjali sabiex is-settur ikompli jikber. Barra minn hekk, il-KESE jenfasizza li minħabba dan l-aspett tas-settur, l-iskejjel tal-films għandhom ikunu involuti wkoll fid-diskussjonijiet tal-partijiet interessati li jsiru fil-livell Ewropew.

| 4.13. | Realtà li jeħtieġ li titqies aktar f’dan il-qasam hija l-isfidi partikolari li jiffaċċjaw l-iskejjel tal-films fejn it-teknoloġija tant qed tinbidel malajr li f’ħafna okkażjonijiet l-iskejjel tal-films qed jużaw teknoloġiji qodma fit-taħriġ tal-istudenti tagħhom. U b’hekk ħafna drabi qed joħorġu professjonisti li fil-fatt ma jkunux lesti għall-ambjent teknoloġiku li jispiċċaw jiffaċċjaw fi ħdan l-industrija nnifisha. |
| --- | --- |

4.13.

Realtà li jeħtieġ li titqies aktar f’dan il-qasam hija l-isfidi partikolari li jiffaċċjaw l-iskejjel tal-films fejn it-teknoloġija tant qed tinbidel malajr li f’ħafna okkażjonijiet l-iskejjel tal-films qed jużaw teknoloġiji qodma fit-taħriġ tal-istudenti tagħhom. U b’hekk ħafna drabi qed joħorġu professjonisti li fil-fatt ma jkunux lesti għall-ambjent teknoloġiku li jispiċċaw jiffaċċjaw fi ħdan l-industrija nnifisha.

L-aċċessibbiltà u l-iżvilupp tal-udjenza

| 4.14. | Il-KESE jappoġġja l-idea li l-udjenza għandha tkun ukoll fil-qofol tal-forza mexxejja fi ħdan is-settur. Għal din ir-raġuni, il-KESE jkompli jenfasizza l-ħtieġa għal data tajba fil-livell Ewropew kif ukoll l-involviment tal-organizzazzjonijiet tal-konsumatur fi ħdan id-diskussjonijiet tal-partijiet interessati, bħalma hu l-Forum Ewropew tal-Films. |
| --- | --- |

4.14.

Il-KESE jappoġġja l-idea li l-udjenza għandha tkun ukoll fil-qofol tal-forza mexxejja fi ħdan is-settur. Għal din ir-raġuni, il-KESE jkompli jenfasizza l-ħtieġa għal data tajba fil-livell Ewropew kif ukoll l-involviment tal-organizzazzjonijiet tal-konsumatur fi ħdan id-diskussjonijiet tal-partijiet interessati, bħalma hu l-Forum Ewropew tal-Films.

Il-ġbir u l-analiżi tad-data

| 4.15. | Il-KESE jemmen li għandu jkun hemm enfasi ikbar fuq il-ġbir tad-data fil-livell Ewropew sabiex ikun hemm fehim aħjar tal-industrija. Dan il-ġbir tad-data għandu jinkludi mhux biss l-element tal-udjenzi fi ħdan is-settur iżda wkoll l-użu tal-fondi f’livelli differenti, il-kompetittività tas-settur kif ukoll l-ambjent u l-kundizzjonijiet tax-xogħol. |
| --- | --- |

4.15.

Il-KESE jemmen li għandu jkun hemm enfasi ikbar fuq il-ġbir tad-data fil-livell Ewropew sabiex ikun hemm fehim aħjar tal-industrija. Dan il-ġbir tad-data għandu jinkludi mhux biss l-element tal-udjenzi fi ħdan is-settur iżda wkoll l-użu tal-fondi f’livelli differenti, il-kompetittività tas-settur kif ukoll l-ambjent u l-kundizzjonijiet tax-xogħol.

| 4.16. | Il-KESE jirrikonoxxi wkoll li hemm ħtieġa li jiġi żviluppat sors ta’ data fil-livelli nazzjonali u tal-UE li ser jinkludi wkoll data użata mill-intermedjarji finanzjarji sabiex jiġi valutat u ġestit ir-riskju ta’ investiment. |
| --- | --- |

4.16.

Il-KESE jirrikonoxxi wkoll li hemm ħtieġa li jiġi żviluppat sors ta’ data fil-livelli nazzjonali u tal-UE li ser jinkludi wkoll data użata mill-intermedjarji finanzjarji sabiex jiġi valutat u ġestit ir-riskju ta’ investiment.

L-ambjent tax-xogħol u l-kundizzjonijiet tax-xogħol

| 4.17. | Il-KESE jemmen bis-sħiħ li l-qasam tal-kundizzjonijiet tax-xogħol fis-settur għandu jkun qasam ta’ diskussjoni u punt fokali. Attwalment, is-settur tant huwa varjat li ħafna drabi nuqqas ta’ data dwar il-kundizzjonijiet tax-xogħol jirriżulta f’nuqqas ta’ attenzjoni ffukata fuq dan il-qasam. |
| --- | --- |

4.17.

Il-KESE jemmen bis-sħiħ li l-qasam tal-kundizzjonijiet tax-xogħol fis-settur għandu jkun qasam ta’ diskussjoni u punt fokali. Attwalment, is-settur tant huwa varjat li ħafna drabi nuqqas ta’ data dwar il-kundizzjonijiet tax-xogħol jirriżulta f’nuqqas ta’ attenzjoni ffukata fuq dan il-qasam.

| 4.18. | Ix-xogħol prekarju sfortunatament qed isir aktar mifrux fis-settur, parzjalment bħala riżultat tal-partikolaritajiet tal-industrija nnifisha (fejn, pereżempju, il-produzzjoni sseħħ fi żmien qasir) iżda wkoll bħala riżultat ta’ nuqqas ta’ kompetittività fejn ikun hemm tentattiv biex jiġu ffrankati l-flus mill-pagamenti tax-xogħol. |
| --- | --- |

4.18.

Ix-xogħol prekarju sfortunatament qed isir aktar mifrux fis-settur, parzjalment bħala riżultat tal-partikolaritajiet tal-industrija nnifisha (fejn, pereżempju, il-produzzjoni sseħħ fi żmien qasir) iżda wkoll bħala riżultat ta’ nuqqas ta’ kompetittività fejn ikun hemm tentattiv biex jiġu ffrankati l-flus mill-pagamenti tax-xogħol.

| 4.19. | Għaldaqstant, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni biex tinkludi din l-isfida fil-punt fokali tal-Komunikazzjoni kif ukoll tindirizzaha fid-diskussjonijet. Jeħtieġ li l-partijiet interessati li jirrappreżentaw il-ħaddiema tas-settur tal-films ikunu involuti fid-diskussjonijiet tal-partijiet interessati u l-Forum Ewropew tal-Films. |
| --- | --- |

4.19.

Għaldaqstant, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni biex tinkludi din l-isfida fil-punt fokali tal-Komunikazzjoni kif ukoll tindirizzaha fid-diskussjonijet. Jeħtieġ li l-partijiet interessati li jirrappreżentaw il-ħaddiema tas-settur tal-films ikunu involuti fid-diskussjonijiet tal-partijiet interessati u l-Forum Ewropew tal-Films.

Il-Forum Ewropew tal-Films

| 4.20. | Il-KESE jappoġġja l-inizjattiva tal-Kummissjoni għat-twaqqif tal-Forum Ewropew tal-Films. Is-settur imissu ilu li ltaqa’ biex jiddiskuti l-kwistjonijiet li tqajmu bħala rilevanti għall-kompetittività tal-industrija fl-era diġitali tal-lum. |
| --- | --- |

4.20.

Il-KESE jappoġġja l-inizjattiva tal-Kummissjoni għat-twaqqif tal-Forum Ewropew tal-Films. Is-settur imissu ilu li ltaqa’ biex jiddiskuti l-kwistjonijiet li tqajmu bħala rilevanti għall-kompetittività tal-industrija fl-era diġitali tal-lum.

| 4.21. | Il-KESE jenfasizza li huwa essenzjali li l-partijiet interessati kollha jkunu involuti bl-istess mod fis-settur. Dan jinkludi wkoll il-gruppi ta’ partijiet interessati iżgħar, dawk li għandhom inqas “poter” kif ukoll ir-rappreżentanti tal-konsumaturi u tal-ħaddiema. |
| --- | --- |

4.21.

Il-KESE jenfasizza li huwa essenzjali li l-partijiet interessati kollha jkunu involuti bl-istess mod fis-settur. Dan jinkludi wkoll il-gruppi ta’ partijiet interessati iżgħar, dawk li għandhom inqas “poter” kif ukoll ir-rappreżentanti tal-konsumaturi u tal-ħaddiema.

| 4.22. | Filwaqt li s-settur tat-televixin mhuwiex affettwat b’mod daqshekk ħażin mill-era diġitali daqs l-industrija tal-film, huwa importanti li dan is-settur jiġi inkluż ukoll u li jiġi diskuss fi ħdan id-dibattitu usa’ peress li dan huwa komponent importanti wkoll tas-settur awdjoviżiv. |
| --- | --- |

4.22.

Filwaqt li s-settur tat-televixin mhuwiex affettwat b’mod daqshekk ħażin mill-era diġitali daqs l-industrija tal-film, huwa importanti li dan is-settur jiġi inkluż ukoll u li jiġi diskuss fi ħdan id-dibattitu usa’ peress li dan huwa komponent importanti wkoll tas-settur awdjoviżiv.

Il-promozzjoni tal-litteriżmu fil-films Ewropej

| 4.23. | Il-KESE jqis il-litteriżmu fil-films bħala aspett importanti biex jattira aktar Ewropej biex japprezzaw u jfittxu jaraw films Ewropej. Għaldaqstant, il-KESE jirrakkomanda li l-promozzjoni tal-litteriżmu fil-films tittieħed fil-livell Ewropew kif ukoll f’dak nazzjonali. Dan jibbenefika mhux biss l-industrija nnifisha iżda għandu jenfasizza wkoll element importanti fil-manifestazzjoni tad-diversità kulturali Ewropea. Filwaqt li l-mudell speċifiku tal-apprezzament tal-films fl-iskejjel mhux bilfors jaħdem, il-KESE jemmen li għandhom jinħolqu mudelli u kampanji li jenfasizzaw is-suċċess, il-ġmiel u l-arti tas-settur Ewropew tal-films. |
| --- | --- |

4.23.

Il-KESE jqis il-litteriżmu fil-films bħala aspett importanti biex jattira aktar Ewropej biex japprezzaw u jfittxu jaraw films Ewropej. Għaldaqstant, il-KESE jirrakkomanda li l-promozzjoni tal-litteriżmu fil-films tittieħed fil-livell Ewropew kif ukoll f’dak nazzjonali. Dan jibbenefika mhux biss l-industrija nnifisha iżda għandu jenfasizza wkoll element importanti fil-manifestazzjoni tad-diversità kulturali Ewropea. Filwaqt li l-mudell speċifiku tal-apprezzament tal-films fl-iskejjel mhux bilfors jaħdem, il-KESE jemmen li għandhom jinħolqu mudelli u kampanji li jenfasizzaw is-suċċess, il-ġmiel u l-arti tas-settur Ewropew tal-films.

Aċċessibbiltà

| 4.24. | Il-lingwa tista’ titqies bħala waħda mill-ostakli għall-udjenzi madwar l-Ewropa u barra mill-Ewropa. Il-lingwa hija ostaklu fiżiku iżda tagħmel parti wkoll mid-diversità kulturali. Barra minn hekk, il-film huwa għodda b’saħħitha biex wieħed jiffamiljarizza ruħu ma’ lingwa barranija. Madankollu, il-KESE jemmen li l-fondi tal-H2020 għandhom jiġu diretti wkoll lejn approċċ innovattiv sabiex isir dubbing b’mod kosteffettiv permezz tat-teknoloġiji l-aktar avvanzati u dawk li għadhom ser joħorġu. |
| --- | --- |

4.24.

Il-lingwa tista’ titqies bħala waħda mill-ostakli għall-udjenzi madwar l-Ewropa u barra mill-Ewropa. Il-lingwa hija ostaklu fiżiku iżda tagħmel parti wkoll mid-diversità kulturali. Barra minn hekk, il-film huwa għodda b’saħħitha biex wieħed jiffamiljarizza ruħu ma’ lingwa barranija. Madankollu, il-KESE jemmen li l-fondi tal-H2020 għandhom jiġu diretti wkoll lejn approċċ innovattiv sabiex isir dubbing b’mod kosteffettiv permezz tat-teknoloġiji l-aktar avvanzati u dawk li għadhom ser joħorġu.

| 4.25. | Barra minn hekk, il-KESE jħeġġeġ bil-qawwa lis-settur awdjoviżiv biex juża l-għodod disponibbli sabiex jiġi żgurat li udjenzi b’limitazzjonijiet jew nuqqasijiet viżivi u/jew awditivi jkunu jistgħu jgawdu wkoll mill-prodotti tas-settur. Ir-riċerka għandha timmira wkoll li tagħmel dawn l-għodod ta’ aċċessibbiltà aktar kosteffiċjenti. |
| --- | --- |

4.25.

Barra minn hekk, il-KESE jħeġġeġ bil-qawwa lis-settur awdjoviżiv biex juża l-għodod disponibbli sabiex jiġi żgurat li udjenzi b’limitazzjonijiet jew nuqqasijiet viżivi u/jew awditivi jkunu jistgħu jgawdu wkoll mill-prodotti tas-settur. Ir-riċerka għandha timmira wkoll li tagħmel dawn l-għodod ta’ aċċessibbiltà aktar kosteffiċjenti.

Brussell, l-10 ta’ Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/52 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/52

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Is-soċjetà ċivili fir-Russja”

(opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2015/C 230/08)

| Relatur: | is-Sinjura HELLAM |
| --- | --- |

Relatur:

is-Sinjura HELLAM

Fis-sessjoni plenarja tat-22 ta’ Jannar 2014, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

Is-soċjetà ċivili fir-Russja

(opinjoni fuq inizjattiva proprja).

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għar-Relazzjonijiet Esterni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar is-17 ta’ Novembru 2014.

Matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu li saret fl-10 u l-11 ta’ Diċembru 2014 (seduta tal-10 ta’ Diċembru 2014), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’118-il vot favur, 6 voti kontra u 5 astensjonijiet.

1.   Rakkomandazzjonijiet ġenerali

| 1.1. | Il-bini ta’ fiduċja reċiproka u l-garanzija li s-soċjetà ċivili tar-Russja u dik tal-UE jistgħu jinteraġġixxu b’mod ħieles, u l-għoti ta’ appoġġ kemm jista’ jkun lill-organizzazzjonijiet indipendenti tas-soċjetà ċivili Russa saru aktar importanti minn qatt qabel. |
| --- | --- |

1.1.

Il-bini ta’ fiduċja reċiproka u l-garanzija li s-soċjetà ċivili tar-Russja u dik tal-UE jistgħu jinteraġġixxu b’mod ħieles, u l-għoti ta’ appoġġ kemm jista’ jkun lill-organizzazzjonijiet indipendenti tas-soċjetà ċivili Russa saru aktar importanti minn qatt qabel.

| 1.2. | Il-qafas tad-Drittijiet tal-Bniedem u d-Demokrazija għandu jiġi promoss b’mod iktar attiv, u r-rwol politiku tar-Rappreżentant Speċjali tal-UE għad-drittijiet tal-bniedem għandu jissaħħaħ. Il-kwistjonijiet tas-soċjetà ċivili u tad-drittijiet tal-bniedem għandhom jagħmlu parti minn kull komunikazzjoni bilaterali u multilaterali mar-Russja. Id-djalogu dwar id-drittijiet tal-bniedem għandu jinżamm u l-partijiet interessati tas-soċjetà ċivili b’għarfien topiku għandhom jinġiebu mal-mejda kull meta possibbli. Ir-Rappreżentant Għoli tal-UE għall-Affarijiet Barranin u l-Politika tas-Sigurtà għandhom jiltaqgħu mas-soċjetà ċivili u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili kull meta jżuru r-Russja. |
| --- | --- |

1.2.

Il-qafas tad-Drittijiet tal-Bniedem u d-Demokrazija għandu jiġi promoss b’mod iktar attiv, u r-rwol politiku tar-Rappreżentant Speċjali tal-UE għad-drittijiet tal-bniedem għandu jissaħħaħ. Il-kwistjonijiet tas-soċjetà ċivili u tad-drittijiet tal-bniedem għandhom jagħmlu parti minn kull komunikazzjoni bilaterali u multilaterali mar-Russja. Id-djalogu dwar id-drittijiet tal-bniedem għandu jinżamm u l-partijiet interessati tas-soċjetà ċivili b’għarfien topiku għandhom jinġiebu mal-mejda kull meta possibbli. Ir-Rappreżentant Għoli tal-UE għall-Affarijiet Barranin u l-Politika tas-Sigurtà għandhom jiltaqgħu mas-soċjetà ċivili u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili kull meta jżuru r-Russja.

| 1.3. | L-UE għandha tikkoordina u titkellem b’vuċi waħda hija u tindirizza l-kwistjoni tal-isfidi politiċi kif ukoll ir-ripressjoni tal-organizzazzjonijiet non governattivi (NGOs) u l-mezzi tax-xandir fir-Russja. Il-KESE jħeġġeġ lill-UE timmonitorja mill-qrib u tikkummenta b’mod regolari fuq l-aspetti differenti tal-qagħda tas-soċjetà ċivili fir-Russja. |
| --- | --- |

1.3.

L-UE għandha tikkoordina u titkellem b’vuċi waħda hija u tindirizza l-kwistjoni tal-isfidi politiċi kif ukoll ir-ripressjoni tal-organizzazzjonijiet non governattivi (NGOs) u l-mezzi tax-xandir fir-Russja. Il-KESE jħeġġeġ lill-UE timmonitorja mill-qrib u tikkummenta b’mod regolari fuq l-aspetti differenti tal-qagħda tas-soċjetà ċivili fir-Russja.

| 1.4. | Madankollu, l-approċċ bilaterali m’għandux ikun sottostmat biex jinkiseb progress fit-taħditiet mar-Russja. L-UE għandha żżomm pożizzjoni ċara fuq is-sanzjonijiet u r-responsabbiltà għar-ripressjoni tas-soċjetà ċivili. Iżda ser ikun hemm bżonn flessibbiltà kbira biex negħlbu dan il-punt hekk diffiċli fir-relazzjonijiet bejn l-UE u r-Russja. Approċċ bilaterali jaf ikun mezz tajjeb biex ir-relazzjonijiet jinbnew mill-ġdid. |
| --- | --- |

1.4.

Madankollu, l-approċċ bilaterali m’għandux ikun sottostmat biex jinkiseb progress fit-taħditiet mar-Russja. L-UE għandha żżomm pożizzjoni ċara fuq is-sanzjonijiet u r-responsabbiltà għar-ripressjoni tas-soċjetà ċivili. Iżda ser ikun hemm bżonn flessibbiltà kbira biex negħlbu dan il-punt hekk diffiċli fir-relazzjonijiet bejn l-UE u r-Russja. Approċċ bilaterali jaf ikun mezz tajjeb biex ir-relazzjonijiet jinbnew mill-ġdid.

| 1.5. | Il-perċezzjoni tal-kooperazzjoni bejn is-soċjetà ċivili Russa u dik tal-UE bħala parti potenzjali tal-Ftehim ta’ Sħubija u Kooperazzjoni (1) futur, l-għoti ta’ linja ta’ fondi separata għall-pjattaforma indipendenti għad-djalogu tas-soċjetà ċivili bejn l-UE u r-Russja jaf ikun ukoll investiment strateġiku ta’ valur. Minkejja ċ-ċirkostanzi politiċi straordinarji, l-UE għandha tkompli tuża s-setgħa ta’ persważjoni u s-setgħa intelliġenti (2) biex is-sitwazzjoni terġa’ għan-normal u tiġi evitata t-tendenza tar-Russja għall-(awto)iżolament. F’dan ir-rigward, jistgħu jiġu kkonsultati r-rakkomandazzjonijiet li saru fl-Opinjonijiet preċedenti tal-KESE dwar id-Dimensjoni tat-Tramuntana (3) (inkluża l-Politika dwar l-Artiku (4)), l-Istrateġija dwar il-Baħar Baltiku (5), is-Sinerġija tal-Baħar l-Iswed (6), is-Sħubija tal-Lvant (7), u l-Istrateġija għar-reġjun tad-Danubju. |
| --- | --- |

1.5.

Il-perċezzjoni tal-kooperazzjoni bejn is-soċjetà ċivili Russa u dik tal-UE bħala parti potenzjali tal-Ftehim ta’ Sħubija u Kooperazzjoni (1) futur, l-għoti ta’ linja ta’ fondi separata għall-pjattaforma indipendenti għad-djalogu tas-soċjetà ċivili bejn l-UE u r-Russja jaf ikun ukoll investiment strateġiku ta’ valur. Minkejja ċ-ċirkostanzi politiċi straordinarji, l-UE għandha tkompli tuża s-setgħa ta’ persważjoni u s-setgħa intelliġenti (2) biex is-sitwazzjoni terġa’ għan-normal u tiġi evitata t-tendenza tar-Russja għall-(awto)iżolament. F’dan ir-rigward, jistgħu jiġu kkonsultati r-rakkomandazzjonijiet li saru fl-Opinjonijiet preċedenti tal-KESE dwar id-Dimensjoni tat-Tramuntana (3) (inkluża l-Politika dwar l-Artiku (4)), l-Istrateġija dwar il-Baħar Baltiku (5), is-Sinerġija tal-Baħar l-Iswed (6), is-Sħubija tal-Lvant (7), u l-Istrateġija għar-reġjun tad-Danubju.

| 1.6. | L-UE għandha żżomm rendikont preċiż tal-proċessi demokratiċi u l-isfidi għall-parteċipanti fid-djalogu. Is-sitwazzjoni li sejra lura b’rata mgħaġġla fir-rigward tad-drittijiet u l-libertajiet – kif kien il-każ tar-Russja fl-aħħar sentejn – trid tiġi rikonoxxuta u jrid jinstab rimedju issa. L-istituzzjonijiet u l-Istati Membri tal-UE u speċjalment dawk li ma ġewx involuti għandhom jinvestu fil-programmi ta’ skambju u jappoġġjawhom, programmi għall-kooperazzjoni tas-soċjetà ċivili mar-Russja u jappoġġjaw l-NGOs orjentati lejn id-demokrazija u bbażati fuq kwistjonijiet speċifiċi bħad-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem, l-ambjentalisti, l-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi, diversi msieħba soċjali, kif ukoll organizzazzjonijiet oħra indipendenti tal-interessi professjonali, eċċ. Għandhom jittieħdu passi adatti biex il-viżi jiġu faċilitati u liberalizzati abbażi ta’ ċerti kundizzjonijiet. |
| --- | --- |

1.6.

L-UE għandha żżomm rendikont preċiż tal-proċessi demokratiċi u l-isfidi għall-parteċipanti fid-djalogu. Is-sitwazzjoni li sejra lura b’rata mgħaġġla fir-rigward tad-drittijiet u l-libertajiet – kif kien il-każ tar-Russja fl-aħħar sentejn – trid tiġi rikonoxxuta u jrid jinstab rimedju issa. L-istituzzjonijiet u l-Istati Membri tal-UE u speċjalment dawk li ma ġewx involuti għandhom jinvestu fil-programmi ta’ skambju u jappoġġjawhom, programmi għall-kooperazzjoni tas-soċjetà ċivili mar-Russja u jappoġġjaw l-NGOs orjentati lejn id-demokrazija u bbażati fuq kwistjonijiet speċifiċi bħad-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem, l-ambjentalisti, l-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi, diversi msieħba soċjali, kif ukoll organizzazzjonijiet oħra indipendenti tal-interessi professjonali, eċċ. Għandhom jittieħdu passi adatti biex il-viżi jiġu faċilitati u liberalizzati abbażi ta’ ċerti kundizzjonijiet.

| 1.7. | Id-diversità hija essenzjali għal soċjetà ċivili Ewropea f’saħħitha: l-UE għandha tieħu impenn ma’ firxa sħiħa ta’ partijiet interessati tas-soċjetà ċivili fil-livell tematiku u reġjonali – minkejja l-isfond ta’ monopolizzazzjoni u iżolament dejjem ikbar tar-Russja li qed terġa’ lura għal imġiba awtoritarja u speċjalment minħabba f’din is-sitwazzjoni. Il-KESE jappella għal iktar kuntatti bejn in-nies u b’mod partikolari iktar skambji fuq skala kbira fil-qasam tal-edukazzjoni u d-djalogu interkulturali bħala strument biex jittejbu l-fehim u l-fiduċja reċiproċi. Il-pjattaformi u l-formati l-ġodda ta’ kooperazzjoni tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili mill-UE u r-Russja għandhom jiffjorixxu. Il-Forum tas-Soċjetà Ċivili tal-UE u r-Russja (b’mod simili għall-Forum tas-Soċjetà Ċivili tas-Sħubija tal-Lvant) jistgħu jitqiesu bħala waħda mill-pjattaformi ta’ żvilupp eżistenti li huma adatti sew għal dan il-għan. Il-parteċipazzjoni tal-imsieħba soċjali jistħoqqilha l-attenzjoni wkoll fi ħdan din il-pjattaforma jew pjattaforma simili. |
| --- | --- |

1.7.

Id-diversità hija essenzjali għal soċjetà ċivili Ewropea f’saħħitha: l-UE għandha tieħu impenn ma’ firxa sħiħa ta’ partijiet interessati tas-soċjetà ċivili fil-livell tematiku u reġjonali – minkejja l-isfond ta’ monopolizzazzjoni u iżolament dejjem ikbar tar-Russja li qed terġa’ lura għal imġiba awtoritarja u speċjalment minħabba f’din is-sitwazzjoni. Il-KESE jappella għal iktar kuntatti bejn in-nies u b’mod partikolari iktar skambji fuq skala kbira fil-qasam tal-edukazzjoni u d-djalogu interkulturali bħala strument biex jittejbu l-fehim u l-fiduċja reċiproċi. Il-pjattaformi u l-formati l-ġodda ta’ kooperazzjoni tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili mill-UE u r-Russja għandhom jiffjorixxu. Il-Forum tas-Soċjetà Ċivili tal-UE u r-Russja (b’mod simili għall-Forum tas-Soċjetà Ċivili tas-Sħubija tal-Lvant) jistgħu jitqiesu bħala waħda mill-pjattaformi ta’ żvilupp eżistenti li huma adatti sew għal dan il-għan. Il-parteċipazzjoni tal-imsieħba soċjali jistħoqqilha l-attenzjoni wkoll fi ħdan din il-pjattaforma jew pjattaforma simili.

| 1.8. | L-UE għandha tivvaluta l-proċeduri għall-appoġġ finanzjarju għall-NGOs permezz tal-Istrument Ewropew għad-Demokrazija u d-Drittijiet tal-Bniedem (EIDHR). Fid-dawl tar-ripressjoni u l-kampanja ta’ persekuzzjoni li għaddejjin bħalissa, parti relattivament kbira ta’ kofinanzjament tkun piż enormu għal ħafna NGOs Russi u l-msieħba tagħhom. Għalhekk huwa importanti li nżidu l-opportunitajiet ta’ finanzjament u nirranġaw mezz sigur biex dawn jiġu aċċessati mill-NGOs jew il-koalizzjonijiet ta’ NGOs Russi. Pereżempju, l-EIDHR ġie rakkomandat li jżid il-baġit għall-Federazzjoni Russa (ġiet proposta żieda minn EUR 3 għal EUR 9 miljun). Sabiex jiġu ffaċilitati l-flessibbiltà u l-aċċessibbiltà tal-mekkaniżmi ta’ appoġġ għandhom jiġu kkunsidrati formati tal-għoti mill-ġdid. |
| --- | --- |

1.8.

L-UE għandha tivvaluta l-proċeduri għall-appoġġ finanzjarju għall-NGOs permezz tal-Istrument Ewropew għad-Demokrazija u d-Drittijiet tal-Bniedem (EIDHR). Fid-dawl tar-ripressjoni u l-kampanja ta’ persekuzzjoni li għaddejjin bħalissa, parti relattivament kbira ta’ kofinanzjament tkun piż enormu għal ħafna NGOs Russi u l-msieħba tagħhom. Għalhekk huwa importanti li nżidu l-opportunitajiet ta’ finanzjament u nirranġaw mezz sigur biex dawn jiġu aċċessati mill-NGOs jew il-koalizzjonijiet ta’ NGOs Russi. Pereżempju, l-EIDHR ġie rakkomandat li jżid il-baġit għall-Federazzjoni Russa (ġiet proposta żieda minn EUR 3 għal EUR 9 miljun). Sabiex jiġu ffaċilitati l-flessibbiltà u l-aċċessibbiltà tal-mekkaniżmi ta’ appoġġ għandhom jiġu kkunsidrati formati tal-għoti mill-ġdid.

| 1.9. | Il-ftuħ tal-Istrument Ewropew ta’ Viċinat (ENI) għal parteċipanti Russi bħala parti mill-programmi transkonfinali u multilaterali mal-kontropartijiet mill-UE u mill-pajjiżi tas-Sħubija tal-Lvant jista’ jkun opportunità oħra ta’ valur. Il-KESE jirrakkomanda wkoll li jiġi estiż l-Istrument tas-Sħubija (PI), li bħalissa qed jalloka EUR 10 miljun fis-sena għall-kooperazzjoni mar-Russja, biex jiġu permessi applikazzjonijiet minn istituzzjonijiet tas-soċjetà ċivili. Fl-aħħar nett, il-mandat tal-Fond Ewropew għad-Demokrazija jista’ jiġi estiż għar-Russja. Il-programmi ta’ kooperazzjoni reġjonali u transkonfinali rilevanti għandhom iżidu l-appoġġ tagħhom għas-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

1.9.

Il-ftuħ tal-Istrument Ewropew ta’ Viċinat (ENI) għal parteċipanti Russi bħala parti mill-programmi transkonfinali u multilaterali mal-kontropartijiet mill-UE u mill-pajjiżi tas-Sħubija tal-Lvant jista’ jkun opportunità oħra ta’ valur. Il-KESE jirrakkomanda wkoll li jiġi estiż l-Istrument tas-Sħubija (PI), li bħalissa qed jalloka EUR 10 miljun fis-sena għall-kooperazzjoni mar-Russja, biex jiġu permessi applikazzjonijiet minn istituzzjonijiet tas-soċjetà ċivili. Fl-aħħar nett, il-mandat tal-Fond Ewropew għad-Demokrazija jista’ jiġi estiż għar-Russja. Il-programmi ta’ kooperazzjoni reġjonali u transkonfinali rilevanti għandhom iżidu l-appoġġ tagħhom għas-soċjetà ċivili.

| 1.10. | Il-programmi ta’ finanzjament attwali tal-UE m’għandhomx jittrattaw biss proġetti ta’ għajnuna. L-appoġġ istituzzjonali u l-avvanz professjonali għas-soċjetà ċivili huma essenzjali għas-sostenibbiltà tas-soċjetà ċivili f’ekonomiji ta’ transizzjoni bħar-Russja. It-tisħiħ tal-kapaċità tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, inklużi l-imsieħba soċjali, l-appoġġ għall-iżvilupp ta’ ħiliet tekniċi/tal-IT u dawk maniġerjali fil-komunità tal-NGOs kif ukoll it-trawwim ta’ kooperazzjoni mal-kontropartijiet tal-UE huma importanti biex is-soċjetà ċivili Russa tkun tista’ tieħu passi ‘l quddiem. |
| --- | --- |

1.10.

Il-programmi ta’ finanzjament attwali tal-UE m’għandhomx jittrattaw biss proġetti ta’ għajnuna. L-appoġġ istituzzjonali u l-avvanz professjonali għas-soċjetà ċivili huma essenzjali għas-sostenibbiltà tas-soċjetà ċivili f’ekonomiji ta’ transizzjoni bħar-Russja. It-tisħiħ tal-kapaċità tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, inklużi l-imsieħba soċjali, l-appoġġ għall-iżvilupp ta’ ħiliet tekniċi/tal-IT u dawk maniġerjali fil-komunità tal-NGOs kif ukoll it-trawwim ta’ kooperazzjoni mal-kontropartijiet tal-UE huma importanti biex is-soċjetà ċivili Russa tkun tista’ tieħu passi ‘l quddiem.

| 1.11. | Il-KESE jappella għall-iżvilupp ta’ sistema ta’ azzjoni/twissija urġenti għall-gruppi u l-individwi fil-periklu jew fil-bżonn serju. Dan għandu jinkludi, pereżempju, aċċess aħjar għall-asil, l-għoti ta’ viżi u estensjonijiet tal-viżi, il-boroż ta’ studju, eċċ. Huwa tal-ikbar importanza li jingħataw assistenza u appoġġ lill-attivisti tas-soċjetà ċivili li diġà kellhom iħallu r-Russja minħabba raġunijiet politiċi. |
| --- | --- |

1.11.

Il-KESE jappella għall-iżvilupp ta’ sistema ta’ azzjoni/twissija urġenti għall-gruppi u l-individwi fil-periklu jew fil-bżonn serju. Dan għandu jinkludi, pereżempju, aċċess aħjar għall-asil, l-għoti ta’ viżi u estensjonijiet tal-viżi, il-boroż ta’ studju, eċċ. Huwa tal-ikbar importanza li jingħataw assistenza u appoġġ lill-attivisti tas-soċjetà ċivili li diġà kellhom iħallu r-Russja minħabba raġunijiet politiċi.

| 1.12. | Il-KESE jappella biex jissaħħu l-iskambji u r-rabtiet bejn il-partijiet interessati tas-soċjetà ċivili Russa u s-soċjetà ċivili Ukraina – bi tmexxija u appoġġ strutturali mill-UE. Il-KESE jirrakkomanda li jitfittxu l-opportunitajiet għall-involviment ta’ msieħba Russi fi proġetti reġjonali kbar mal-pajjiżi tas-Sħubija tal-Lvant, speċjalment fil-qasam tad-demokrazija, l-ambjent, is-saħħa pubblika, it-trasport, l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija eċċ. |
| --- | --- |

1.12.

Il-KESE jappella biex jissaħħu l-iskambji u r-rabtiet bejn il-partijiet interessati tas-soċjetà ċivili Russa u s-soċjetà ċivili Ukraina – bi tmexxija u appoġġ strutturali mill-UE. Il-KESE jirrakkomanda li jitfittxu l-opportunitajiet għall-involviment ta’ msieħba Russi fi proġetti reġjonali kbar mal-pajjiżi tas-Sħubija tal-Lvant, speċjalment fil-qasam tad-demokrazija, l-ambjent, is-saħħa pubblika, it-trasport, l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija eċċ.

| 1.13. | L-UE għandha tfittex li jkun hemm involviment iktar strutturat mir-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili indipendenti fid-djalogu governattiv bejn l-UE u r-Russja, inkluż dwar suġġetti importanti għaż-żewġ naħat bħall-migrazzjoni, ir-relazzjonijiet interkulturali, it-tibdil fil-klima, is-sigurtà tad-data, is-sigurtà tal-informazzjoni eċċ. L-UE għandha tfassal forom ġodda interattivi u trasparenti ta’ parteċipazzjoni taċ-ċittadini kemm fl-Ewropa kif ukoll fir-Russja. Pass wieħed lejn il-ksib ta’ dan l-objettiv jista’ jkun fil-forma ta’ laqgħa tar-Rappreżentant Għoli tal-UE mal-partijiet interessati tas-soċjetà ċivili li joperaw barra l-UE. |
| --- | --- |

1.13.

L-UE għandha tfittex li jkun hemm involviment iktar strutturat mir-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili indipendenti fid-djalogu governattiv bejn l-UE u r-Russja, inkluż dwar suġġetti importanti għaż-żewġ naħat bħall-migrazzjoni, ir-relazzjonijiet interkulturali, it-tibdil fil-klima, is-sigurtà tad-data, is-sigurtà tal-informazzjoni eċċ. L-UE għandha tfassal forom ġodda interattivi u trasparenti ta’ parteċipazzjoni taċ-ċittadini kemm fl-Ewropa kif ukoll fir-Russja. Pass wieħed lejn il-ksib ta’ dan l-objettiv jista’ jkun fil-forma ta’ laqgħa tar-Rappreżentant Għoli tal-UE mal-partijiet interessati tas-soċjetà ċivili li joperaw barra l-UE.

2.   Ir-rwol tal-KESE

| 2.1. | L-organizzazzjonijiet indipendenti tas-soċjetà ċivili Russa għandhom iħarsu lejn modi ġodda biex isaħħu d-djalogu bejn l-UE u r-Russja dwar id-drittijiet tal-bniedem u jsibu toroq ġodda biex id-djalogu jkompli għaddej. |
| --- | --- |

2.1.

L-organizzazzjonijiet indipendenti tas-soċjetà ċivili Russa għandhom iħarsu lejn modi ġodda biex isaħħu d-djalogu bejn l-UE u r-Russja dwar id-drittijiet tal-bniedem u jsibu toroq ġodda biex id-djalogu jkompli għaddej.

| 2.2. | Sabiex tissaħħaħ l-interazzjoni bejn is-soċjetà Ewropea u dik Russa, għandhom jittieħdu l-passi li ġejjin: |
| --- | --- |

2.2.

Sabiex tissaħħaħ l-interazzjoni bejn is-soċjetà Ewropea u dik Russa, għandhom jittieħdu l-passi li ġejjin:

| 2.2.1. | Għandu jiġi kkunsidrat li jiġi estiż il-kumitat ta’ segwitu bil-għan li tinħoloq opportunità biex iktar membri jieħdu sehem fl-iskambji mal-imsieħba Russi; |
| --- | --- |

2.2.1.

Għandu jiġi kkunsidrat li jiġi estiż il-kumitat ta’ segwitu bil-għan li tinħoloq opportunità biex iktar membri jieħdu sehem fl-iskambji mal-imsieħba Russi;

| 2.2.2. | Għandha tissaħħaħ il-kooperazzjoni bejn il-KESE u l-Forum tas-Soċjetà Ċivili bejn l-UE u r-Russja sabiex jiġu monitorjati l-iżviluppi fis-soċjetà ċivili Russa u jiġu esplorati mezzi li bihom jista’ jitrawwem id-djalogu bejn l-organizzazzjonijiet indipendenti tas-soċjetà ċivili tal-UE u tar-Russja (inklużi l-organizzazzjonijiet tal-ambjent, tal-konsumatur, tal-agrikoltura, dawk soċjali u oħrajn professjonali u bbażati fuq kwistjonijiet speċifiċi eċċ.). |
| --- | --- |

2.2.2.

Għandha tissaħħaħ il-kooperazzjoni bejn il-KESE u l-Forum tas-Soċjetà Ċivili bejn l-UE u r-Russja sabiex jiġu monitorjati l-iżviluppi fis-soċjetà ċivili Russa u jiġu esplorati mezzi li bihom jista’ jitrawwem id-djalogu bejn l-organizzazzjonijiet indipendenti tas-soċjetà ċivili tal-UE u tar-Russja (inklużi l-organizzazzjonijiet tal-ambjent, tal-konsumatur, tal-agrikoltura, dawk soċjali u oħrajn professjonali u bbażati fuq kwistjonijiet speċifiċi eċċ.).

| 2.2.3. | Għandhom jiġu stabbiliti u żviluppati kuntatti ma’ spettru wiesa’ ta’ msieħba soċjali indipendenti (pereżempju l-assoċjazzjonijiet ta’ min iħaddem u t-trade unions fir-Russja); |
| --- | --- |

2.2.3.

Għandhom jiġu stabbiliti u żviluppati kuntatti ma’ spettru wiesa’ ta’ msieħba soċjali indipendenti (pereżempju l-assoċjazzjonijiet ta’ min iħaddem u t-trade unions fir-Russja);

| 2.2.4. | Għandhom jiġu appoġġjati, estiżi u prijoritizzati l-isforzi għall-impenn fil-qasam tal-iżvilupp tal-kooperazzjoni u s-soċjetà ċivili fir-Russja u l-Ukraina u l-bqija taż-żona tas-Sħubija tal-Lvant, inklużi r-relazzjonijiet tax-xogħol; għandu jiġi kkunsidrat rwol speċjali għall-KESE fl-organizzazzjoni tal-kooperazzjoni bejn ir-Russja u l-Ukraina fil-livell tas-soċjetà ċivili; |
| --- | --- |

2.2.4.

Għandhom jiġu appoġġjati, estiżi u prijoritizzati l-isforzi għall-impenn fil-qasam tal-iżvilupp tal-kooperazzjoni u s-soċjetà ċivili fir-Russja u l-Ukraina u l-bqija taż-żona tas-Sħubija tal-Lvant, inklużi r-relazzjonijiet tax-xogħol; għandu jiġi kkunsidrat rwol speċjali għall-KESE fl-organizzazzjoni tal-kooperazzjoni bejn ir-Russja u l-Ukraina fil-livell tas-soċjetà ċivili;

| 2.2.5. | Minħabba s-sitwazzjoni politika l-KESE sospenda l-workshops konġunti mal-Kamra Ċivika tal-Federazzjoni Russa (CCRF). Madankollu, il-Kumitat qed iżomm kuntatti fuq kwistjonijiet speċifiċi mas-CCRF u ser jistabbilixxi wkoll kuntatti mal-uffiċċju tal-Ombudsman Russu u istituzzjonijiet u professjonisti oħra rilevanti. |
| --- | --- |

2.2.5.

Minħabba s-sitwazzjoni politika l-KESE sospenda l-workshops konġunti mal-Kamra Ċivika tal-Federazzjoni Russa (CCRF). Madankollu, il-Kumitat qed iżomm kuntatti fuq kwistjonijiet speċifiċi mas-CCRF u ser jistabbilixxi wkoll kuntatti mal-uffiċċju tal-Ombudsman Russu u istituzzjonijiet u professjonisti oħra rilevanti.

3.   Kummenti introduttorji

| 3.1. | Fil-bidu ta’ Marzu 2014, il-Federazzjoni Russa ħadet passi attivi biex tannessa r-Repubblika Awtonoma tal-Krimea, l-Ukraina. Minn April 2014 ‘l hawn, huwa maħsub li r-Russja ilha twettaq gwerra bi prokura fl-Ukraina tal-Lvant, billi tappoġġja b’mod dejjem iktar lis-separatisti pro-Russi fl-hekk imsejħa Repubblika tal-Poplu ta’ Donetsk u r-Repubblika tal-Poplu ta’ Luhansk u inkursjoni diretta fit-territorju tal-Ukraina. Dan qed jittestja s-sistema attwali ta’ sigurtà Ewropea li ilha stabbilita għal deċenji u l-ftehimiet internazzjonali ġenerali li saru wara t-tieni gwerra dinjija. Mis-sajf tal-2014 “hawn” l-UE u l-Istati Uniti imponew sensiela ta’ sanzjonijiet fuq individwi u intrapriżi Russi b’risposta għall-annessjoni tal-Krimea u l-kriżi fl-Ukraina tal-Lvant. Fil-21 ta’ Settembru 2014, Moska u bliet oħra kbar raw protesti kontra l-gwerra li probabbilment kienu l-ikbar li saru f’ħafna snin (l-istimi jvarjaw bejn 25 u 50 elf persuna). |
| --- | --- |

3.1.

Fil-bidu ta’ Marzu 2014, il-Federazzjoni Russa ħadet passi attivi biex tannessa r-Repubblika Awtonoma tal-Krimea, l-Ukraina. Minn April 2014 ‘l hawn, huwa maħsub li r-Russja ilha twettaq gwerra bi prokura fl-Ukraina tal-Lvant, billi tappoġġja b’mod dejjem iktar lis-separatisti pro-Russi fl-hekk imsejħa Repubblika tal-Poplu ta’ Donetsk u r-Repubblika tal-Poplu ta’ Luhansk u inkursjoni diretta fit-territorju tal-Ukraina. Dan qed jittestja s-sistema attwali ta’ sigurtà Ewropea li ilha stabbilita għal deċenji u l-ftehimiet internazzjonali ġenerali li saru wara t-tieni gwerra dinjija. Mis-sajf tal-2014 “hawn” l-UE u l-Istati Uniti imponew sensiela ta’ sanzjonijiet fuq individwi u intrapriżi Russi b’risposta għall-annessjoni tal-Krimea u l-kriżi fl-Ukraina tal-Lvant. Fil-21 ta’ Settembru 2014, Moska u bliet oħra kbar raw protesti kontra l-gwerra li probabbilment kienu l-ikbar li saru f’ħafna snin (l-istimi jvarjaw bejn 25 u 50 elf persuna).

| 3.2. | Il-President Vladimir Putin u l-gvern Russu għaddew l-2013 u l-2014 isaħħu l-ħakma tagħhom fuq il-poter u l-emarġinazzjoni ta’ kwalunkwe oppożizzjoni potenzjali. F’dawn l-aħħar snin, il-gvern Russu infurza sensiela ta’ liġijiet ħorox b’risposta għall-protesti kbar li saru f’Diċembru 2011 u f’nofs l-2012. Fost restrizzjonijiet oħra, il-liġijiet żiedu l-kontrolli fuq l-NGOs, l-Internet, u żiedu b’mod drammatiku l-multi għall-parteċipazzjoni fi protesti tat-triq mingħajr permess u espandew id-definizzjoni tat-tradiment. |
| --- | --- |

3.2.

Il-President Vladimir Putin u l-gvern Russu għaddew l-2013 u l-2014 isaħħu l-ħakma tagħhom fuq il-poter u l-emarġinazzjoni ta’ kwalunkwe oppożizzjoni potenzjali. F’dawn l-aħħar snin, il-gvern Russu infurza sensiela ta’ liġijiet ħorox b’risposta għall-protesti kbar li saru f’Diċembru 2011 u f’nofs l-2012. Fost restrizzjonijiet oħra, il-liġijiet żiedu l-kontrolli fuq l-NGOs, l-Internet, u żiedu b’mod drammatiku l-multi għall-parteċipazzjoni fi protesti tat-triq mingħajr permess u espandew id-definizzjoni tat-tradiment.

| 3.3. | Is-sitwazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem u s-soċjetà ċivili fil-Federazzjoni Russa sejra għall-agħar. L-emendi għal-liġi dwar l-Organizzazzjonijiet Mhux Kummerċjali (magħrufa wkoll bħala l-liġi tal-aġenti barranin) flimkien ma’ noveltajiet ġodda oħra leġislattivi jippenalizzaw il-ħidma ta’ avukatura, jimmalafamaw l-NGOs f’għajnejn il-pubbliku u b’hekk iżommu lura l-iżvilupp tas-soċjetà ċivili. L-għadd dejjem ikbar ta’ każijiet reċenti quddiem il-qorti kontra l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili huwa fattur inkwetanti. Il-klima soċjali u politika ġenerali qed issir dejjem iktar ostili fir-rigward tal-NGOs u l-ilħna indipendenti. |
| --- | --- |

3.3.

Is-sitwazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem u s-soċjetà ċivili fil-Federazzjoni Russa sejra għall-agħar. L-emendi għal-liġi dwar l-Organizzazzjonijiet Mhux Kummerċjali (magħrufa wkoll bħala l-liġi tal-aġenti barranin) flimkien ma’ noveltajiet ġodda oħra leġislattivi jippenalizzaw il-ħidma ta’ avukatura, jimmalafamaw l-NGOs f’għajnejn il-pubbliku u b’hekk iżommu lura l-iżvilupp tas-soċjetà ċivili. L-għadd dejjem ikbar ta’ każijiet reċenti quddiem il-qorti kontra l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili huwa fattur inkwetanti. Il-klima soċjali u politika ġenerali qed issir dejjem iktar ostili fir-rigward tal-NGOs u l-ilħna indipendenti.

| 3.4. | Leġislazzjoni oħra restrittiva bħall-projbizzjoni ta’ propoganda ta’ “relazzjonijiet sesswali mhux tradizzjonali” għall-minorenni twassal għall-istigmatizzazzjoni u żżid id-diskriminazzjoni u l-vjolenza omofobika. Barra minn hekk, għadd ta’ miżuri leġislattivi u amministrattivi reċenti rrilaxxaw ripressjoni fuq il-mezzi tax-xandir indipendenti fir-Russja. |
| --- | --- |

3.4.

Leġislazzjoni oħra restrittiva bħall-projbizzjoni ta’ propoganda ta’ “relazzjonijiet sesswali mhux tradizzjonali” għall-minorenni twassal għall-istigmatizzazzjoni u żżid id-diskriminazzjoni u l-vjolenza omofobika. Barra minn hekk, għadd ta’ miżuri leġislattivi u amministrattivi reċenti rrilaxxaw ripressjoni fuq il-mezzi tax-xandir indipendenti fir-Russja.

| 3.5. | Fl-aħħar nett, il-Kunsill Ewropew jistieden lill-Kummissjoni biex tivvaluta mill-ġdid il-programmi ta’ kooperazzjoni bejn l-UE u r-Russja bil-ħsieb li tittieħed deċiżjoni, każ b’każ, dwar is-sospensjoni tal-implimentazzjoni ta’ programmi ta’ kooperazzjoni reġjonali u bilaterali tal-UE. Madankollu, il-proġetti li jittrattaw esklużivament il-kooperazzjoni transkonfinali u s-soċjetà ċivili ser jibqgħu”. F’dawn iċ-ċirkostanzi jeħtieġ li nqisu strateġija dwar kif l-istituzzjonijiet u s-soċjetà ċivili tal-UE jistgħu jgħinu biex jittejbu l-kundizzjonijiet għall-gruppi tas-soċjetà ċivili fir-Russja u biex jissaħħaħ djalogu ċivili u soċjali ġenwin. |
| --- | --- |

3.5.

Fl-aħħar nett, il-Kunsill Ewropew jistieden lill-Kummissjoni biex tivvaluta mill-ġdid il-programmi ta’ kooperazzjoni bejn l-UE u r-Russja bil-ħsieb li tittieħed deċiżjoni, każ b’każ, dwar is-sospensjoni tal-implimentazzjoni ta’ programmi ta’ kooperazzjoni reġjonali u bilaterali tal-UE. Madankollu, il-proġetti li jittrattaw esklużivament il-kooperazzjoni transkonfinali u s-soċjetà ċivili ser jibqgħu”. F’dawn iċ-ċirkostanzi jeħtieġ li nqisu strateġija dwar kif l-istituzzjonijiet u s-soċjetà ċivili tal-UE jistgħu jgħinu biex jittejbu l-kundizzjonijiet għall-gruppi tas-soċjetà ċivili fir-Russja u biex jissaħħaħ djalogu ċivili u soċjali ġenwin.

4.   Is-sitwazzjoni ġenerali tas-soċjetà ċivili

| 4.1. | F’dawn l-aħħar snin, partijiet interessati internazzjonali ewlenin – fin-NU, l-UE, il-Parlament Ewropew, il-Kunsill tal-Ewropa, l-OSCE – esprimew it-tħassib tagħhom dwar l-ispazju dejjem iżgħar għas-soċjetà ċivili fir-Russja. |
| --- | --- |

4.1.

F’dawn l-aħħar snin, partijiet interessati internazzjonali ewlenin – fin-NU, l-UE, il-Parlament Ewropew, il-Kunsill tal-Ewropa, l-OSCE – esprimew it-tħassib tagħhom dwar l-ispazju dejjem iżgħar għas-soċjetà ċivili fir-Russja.

| 4.2. | Is-soċjetà ċivili Russa – fid-definizzjoni wiesgħa tagħha, inkluż kull tip ta’ assoċjazzjoni mingħajr skop ta’ qligħ – għaddiet minn evoluzzjoni konsiderevoli mill-bidu tad-disgħinijiet ‘l hawn. Iktar reċentement, l-NGOs ingħaqdu magħhom ħafna koalizzjonijiet mingħajr rabtiet organizzattivi stretti u gruppi ta’ ċittadini li ngħaqqdu biex jaħdmu fuq proġetti tal-karità, l-edukazzjoni, il-konoxxenza tad-drittijiet, eċċ., għalkemm meta mqabbla mal-perjodu formattiv madwar 20 sena ilu, il-komunità tas-soċjetà ċivili Russa qed tiffaċċja klima ostili għall-inizjattivi individwali u l-attiviżmu soċjali. |
| --- | --- |

4.2.

Is-soċjetà ċivili Russa – fid-definizzjoni wiesgħa tagħha, inkluż kull tip ta’ assoċjazzjoni mingħajr skop ta’ qligħ – għaddiet minn evoluzzjoni konsiderevoli mill-bidu tad-disgħinijiet ‘l hawn. Iktar reċentement, l-NGOs ingħaqdu magħhom ħafna koalizzjonijiet mingħajr rabtiet organizzattivi stretti u gruppi ta’ ċittadini li ngħaqqdu biex jaħdmu fuq proġetti tal-karità, l-edukazzjoni, il-konoxxenza tad-drittijiet, eċċ., għalkemm meta mqabbla mal-perjodu formattiv madwar 20 sena ilu, il-komunità tas-soċjetà ċivili Russa qed tiffaċċja klima ostili għall-inizjattivi individwali u l-attiviżmu soċjali.

| 4.3. | Minn meta Vladimir Putin reġa’ lura fil-Kremlin f’Mejju 2012, għaddew sensiela ta’ liġijiet ripressivi, u l-awtoritajiet kisbu setgħat mifruxin sew biex jirrestrinġu l-libertajiet essenzjali. Biex insemmu uħud minnhom, id-definizzjoni emendata tat-tradiment fir-Russja tippermetti li tiġi penalizzata l-avukatura tad-drittijiet internazzjonali tal-bniedem. Ġew imposti multi enormi għall-parteċipazzjoni f’manifestazzjonijiet “mhux permessi”. Il-liġi li tipprojbixxi l-“propoganda tal-omosesswalità tiddiskrimina sew kontra l-persuni LGBT. Il-kapijiet tal-NGOs personalment saru potenzjalment responsabbli kriminalment jekk ma josservawx in-noveltajiet tal-liġi tal-NGOs. |
| --- | --- |

4.3.

Minn meta Vladimir Putin reġa’ lura fil-Kremlin f’Mejju 2012, għaddew sensiela ta’ liġijiet ripressivi, u l-awtoritajiet kisbu setgħat mifruxin sew biex jirrestrinġu l-libertajiet essenzjali. Biex insemmu uħud minnhom, id-definizzjoni emendata tat-tradiment fir-Russja tippermetti li tiġi penalizzata l-avukatura tad-drittijiet internazzjonali tal-bniedem. Ġew imposti multi enormi għall-parteċipazzjoni f’manifestazzjonijiet “mhux permessi”. Il-liġi li tipprojbixxi l-“propoganda tal-omosesswalità tiddiskrimina sew kontra l-persuni LGBT. Il-kapijiet tal-NGOs personalment saru potenzjalment responsabbli kriminalment jekk ma josservawx in-noveltajiet tal-liġi tal-NGOs.

| 4.4. | Essenzjalment, is-soċjetà ċivili fir-Russja qed tiffaċċja dilemma eżistenzjali (8). Ċerti osservaturi tad-drittijiet tal-bniedem jemmnu li l-iskala ta’ din ir-ripressjoni fuq is-soċjetà ċivili hija “mingħajr preċedent fl-istorja post-Sovjetika tal-pajjiż”, u saħansitra “intensifikat hekk kif bdiet tiżviluppa l-kriżi fl-Ukraina (9)". Fl-istess ħin, l-Istat għamel disponibbli ħafna fondi għall-hekk imsejħa gruppi “orjentati soċjalment”, u b’hekk żied din il-linja ta’ diviżjoni fil-komunità tal-NGOs. |
| --- | --- |

4.4.

Essenzjalment, is-soċjetà ċivili fir-Russja qed tiffaċċja dilemma eżistenzjali (8). Ċerti osservaturi tad-drittijiet tal-bniedem jemmnu li l-iskala ta’ din ir-ripressjoni fuq is-soċjetà ċivili hija “mingħajr preċedent fl-istorja post-Sovjetika tal-pajjiż”, u saħansitra “intensifikat hekk kif bdiet tiżviluppa l-kriżi fl-Ukraina (9)". Fl-istess ħin, l-Istat għamel disponibbli ħafna fondi għall-hekk imsejħa gruppi “orjentati soċjalment”, u b’hekk żied din il-linja ta’ diviżjoni fil-komunità tal-NGOs.

| 4.5. | Il-persekuzzjoni motivata politikament tal-attivisti u t-trattament aħrax ta’ dawk opposti għall-klassi politika u li jikkritikawha għadha għaddejja. Ta’ min jinnota li bosta priġunieri politiċi ngħataw amnestija u ġew rilaxxati qabel il-Logħob Olimpiku f’Sochi fl-2014 (inkluż Mikhail Khodorkovsky u membri tal-grupp punk “Pussy Riot”). Madankollu, matul l-istess perjodu bosta persuni li pprotestaw fil-manfiestazzjoni tal-pjazza Bolotnaya f’Moska fis-6 ta’ Mejju 2012 ġew imħarrka talli organizzaw irvell fuq skala kbira u li użaw il-vjolenza fuq il-pulizija (10). Il-proporzjonalità u r-rilevanza tal-akkużi ġew dubitati kemm-il darba mill-istituzzjonijiet tad-drittijiet tal-bniedem kemm fil-livell lokali kif ukoll dak internazzjonali. |
| --- | --- |

4.5.

Il-persekuzzjoni motivata politikament tal-attivisti u t-trattament aħrax ta’ dawk opposti għall-klassi politika u li jikkritikawha għadha għaddejja. Ta’ min jinnota li bosta priġunieri politiċi ngħataw amnestija u ġew rilaxxati qabel il-Logħob Olimpiku f’Sochi fl-2014 (inkluż Mikhail Khodorkovsky u membri tal-grupp punk “Pussy Riot”). Madankollu, matul l-istess perjodu bosta persuni li pprotestaw fil-manfiestazzjoni tal-pjazza Bolotnaya f’Moska fis-6 ta’ Mejju 2012 ġew imħarrka talli organizzaw irvell fuq skala kbira u li użaw il-vjolenza fuq il-pulizija (10). Il-proporzjonalità u r-rilevanza tal-akkużi ġew dubitati kemm-il darba mill-istituzzjonijiet tad-drittijiet tal-bniedem kemm fil-livell lokali kif ukoll dak internazzjonali.

| 4.6. | L-emendi għal-leġislazzjoni eżistenti dwar l-NGOs (magħrufa bħala l-liġi tal-aġenti barranin), promulgata f’Novembru 2012 (11), saru waħda mill-partijiet prinċipali tar-ripressjoni fuq is-soċjetà ċivili fir-Russja u mmarkaw il-bidu ta’ kampanja biex jiġu emarġinati l-NGOs Russi. |
| --- | --- |

4.6.

L-emendi għal-leġislazzjoni eżistenti dwar l-NGOs (magħrufa bħala l-liġi tal-aġenti barranin), promulgata f’Novembru 2012 (11), saru waħda mill-partijiet prinċipali tar-ripressjoni fuq is-soċjetà ċivili fir-Russja u mmarkaw il-bidu ta’ kampanja biex jiġu emarġinati l-NGOs Russi.

| 4.7. | Punt ieħor ta’ inkwiet huwa li “l-aġenti barranin” u ħafna liġijiet sussegwenti ripressivi fir-Russja ħolqu ambjent ħażin għall-iżvilupp tas-soċjetà ċivili fir-reġjun ġenerali (12). L-idea nnifisha ta’ “aġent barrani” mill-ewwel ġabet memorji tar-rettorika ta’ stmerrija tal-era Sovjetika – u l-konnotazzjoni ċara ta’ NGOs bħala “spjuni” (“aġenti”). |
| --- | --- |

4.7.

Punt ieħor ta’ inkwiet huwa li “l-aġenti barranin” u ħafna liġijiet sussegwenti ripressivi fir-Russja ħolqu ambjent ħażin għall-iżvilupp tas-soċjetà ċivili fir-reġjun ġenerali (12). L-idea nnifisha ta’ “aġent barrani” mill-ewwel ġabet memorji tar-rettorika ta’ stmerrija tal-era Sovjetika – u l-konnotazzjoni ċara ta’ NGOs bħala “spjuni” (“aġenti”).

| 4.8. | Inizjalment, il-liġi l-ġdida obbligat lill-NGOs kollha li jirċievu fondi barranin u jieħdu sehem fl-hekk imsejħa “attività politika” (jew avukatura) biex jirreġistraw bħala “aġenti barranin” mal-awtoritajiet. Jekk dan ma jsirx il-penali issa saret li l-attivitajiet tal-organizzazzjoni jiġu sospiżi, bla ebda ħtieġa ta’ ordni mill-qorti. L-implimentazzjoni tal-liġi fi Frar 2013 bdiet b’kampanja madwar il-pajjiż ta’ spezzjonijiet ta’ iktar minn 1  000 NGO (13) (meta iktar tard ikkummenta dwar il-kritika relatata, Vladimir Putin irrikonoxxa li kien hemm “każijiet estremi” fl-applikazzjoni tal-liġi). |
| --- | --- |

4.8.

Inizjalment, il-liġi l-ġdida obbligat lill-NGOs kollha li jirċievu fondi barranin u jieħdu sehem fl-hekk imsejħa “attività politika” (jew avukatura) biex jirreġistraw bħala “aġenti barranin” mal-awtoritajiet. Jekk dan ma jsirx il-penali issa saret li l-attivitajiet tal-organizzazzjoni jiġu sospiżi, bla ebda ħtieġa ta’ ordni mill-qorti. L-implimentazzjoni tal-liġi fi Frar 2013 bdiet b’kampanja madwar il-pajjiż ta’ spezzjonijiet ta’ iktar minn 1  000 NGO (13) (meta iktar tard ikkummenta dwar il-kritika relatata, Vladimir Putin irrikonoxxa li kien hemm “każijiet estremi” fl-applikazzjoni tal-liġi).

| 4.9. | Iktar minn 60 grupp tad-drittijiet tal-bniedem u tas-soċjetà ċivili – ħafna minnhom prominenti – ġew mixlija b’“reati amministrattivi” u appellaw kontra l-akkużi u l-multi li rriżultaw mill-ispezzjonijiet (b’rati ta’ suċċess differenti). L-NGO “Golos”, ibbażata f’Moska, l-iktar grupp tal-monitoraġġ tal-elezzjonijiet li jikkritika b’mod miftuħ, ġiet sospiża flimkien ma’ xi NGOs oħra. Filwaqt li għaddejjin il-proċedimenti tal-qorti, 13-il NGO ressqet ilment quddiem il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem. L-ebda NGO ma rreġistrat lilha nnifisha b’mod indipendenti (14). |
| --- | --- |

4.9.

Iktar minn 60 grupp tad-drittijiet tal-bniedem u tas-soċjetà ċivili – ħafna minnhom prominenti – ġew mixlija b’“reati amministrattivi” u appellaw kontra l-akkużi u l-multi li rriżultaw mill-ispezzjonijiet (b’rati ta’ suċċess differenti). L-NGO “Golos”, ibbażata f’Moska, l-iktar grupp tal-monitoraġġ tal-elezzjonijiet li jikkritika b’mod miftuħ, ġiet sospiża flimkien ma’ xi NGOs oħra. Filwaqt li għaddejjin il-proċedimenti tal-qorti, 13-il NGO ressqet ilment quddiem il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem. L-ebda NGO ma rreġistrat lilha nnifisha b’mod indipendenti (14).

| 4.10. | F’Ġunju 2014 il-liġi reġgħet ġiet emendata u l-Ministeru tal-Ġustizzja akkwista l-awtorità li jittimbra l-NGOs bħala “aġenti barranin” għad-diskrezzjoni tiegħu, mingħajr ma jkollu jgħaddi minn involviment ġudizjali. L-ewwel sitt gruppi dehru fuq is-sit tal-Internet tal-ministeru kważi eżatt wara li l-liġi daħlet fis-seħħ (15). Mill-1 ta’ Ottubru 2014, tqiegħdu 15-il NGO fuq il-lista, li ħafna minnhom ikollhom x’jaqsmu mal-litigazzjoni strateġika u l-appoġġ legali (16). |
| --- | --- |

4.10.

F’Ġunju 2014 il-liġi reġgħet ġiet emendata u l-Ministeru tal-Ġustizzja akkwista l-awtorità li jittimbra l-NGOs bħala “aġenti barranin” għad-diskrezzjoni tiegħu, mingħajr ma jkollu jgħaddi minn involviment ġudizjali. L-ewwel sitt gruppi dehru fuq is-sit tal-Internet tal-ministeru kważi eżatt wara li l-liġi daħlet fis-seħħ (15). Mill-1 ta’ Ottubru 2014, tqiegħdu 15-il NGO fuq il-lista, li ħafna minnhom ikollhom x’jaqsmu mal-litigazzjoni strateġika u l-appoġġ legali (16).

| 4.11. | Ftit li xejn hemm istituzzjonijiet tal-Istat fir-Russja li jittrattaw kwistjonijiet tas-soċjetà ċivili u tad-drittijiet tal-bniedem: l-uffiċċju tal-Ombudsman, il-Kunsill Presidenzjali għas-Soċjetà Ċivili u – sa ċertu punt – il-Kamra Ċivika (17). Din tal-aħħar hija l-organizzazzjoni msieħba tal-KESE għall-kuntatti formali man-naħa Russa (18). Madankollu, il-kapaċità ta’ dawn l-istituzzjonijiet mhijiex suffiċjenti biex tindirizza l-aħħar żviluppi negattivi relatati mal-NGOs u l-gruppi tas-soċjetà ċivili fir-Russja. |
| --- | --- |

4.11.

Ftit li xejn hemm istituzzjonijiet tal-Istat fir-Russja li jittrattaw kwistjonijiet tas-soċjetà ċivili u tad-drittijiet tal-bniedem: l-uffiċċju tal-Ombudsman, il-Kunsill Presidenzjali għas-Soċjetà Ċivili u – sa ċertu punt – il-Kamra Ċivika (17). Din tal-aħħar hija l-organizzazzjoni msieħba tal-KESE għall-kuntatti formali man-naħa Russa (18). Madankollu, il-kapaċità ta’ dawn l-istituzzjonijiet mhijiex suffiċjenti biex tindirizza l-aħħar żviluppi negattivi relatati mal-NGOs u l-gruppi tas-soċjetà ċivili fir-Russja.

5.   Id-djalogu soċjali

| 5.1. | Il-Kumitat Tripartitiku huwa l-korp uffiċjali tar-Russja għar-relazzjonijiet tax-xogħol u dawk industrijali (ibbażati fuq il-kunċett tal-ILO). Il-Kumitat iħaddan 30 rappreżentant għal kull waħda mill-partijiet: trade unions pan-Russi, il-gvern Russu u l-assoċjazzjonijiet ta’ min iħaddem. Bħalissal-Kumitat jopera taħt il-Ftehim Ġenerali tagħhom għall-2014-2016 (19). Il-ftehimiet kollettivi jiġu negozjati u ffirmati fil-livell ta’ entità konkreta. |
| --- | --- |

5.1.

Il-Kumitat Tripartitiku huwa l-korp uffiċjali tar-Russja għar-relazzjonijiet tax-xogħol u dawk industrijali (ibbażati fuq il-kunċett tal-ILO). Il-Kumitat iħaddan 30 rappreżentant għal kull waħda mill-partijiet: trade unions pan-Russi, il-gvern Russu u l-assoċjazzjonijiet ta’ min iħaddem. Bħalissal-Kumitat jopera taħt il-Ftehim Ġenerali tagħhom għall-2014-2016 (19). Il-ftehimiet kollettivi jiġu negozjati u ffirmati fil-livell ta’ entità konkreta.

| 5.2. | Kemm min iħaddem kif ukoll il-unions huma rappreżentati minn assoċjazzjonijiet kbar fil-Kumitat. L-Unjoni Russa ta’ Industrijalisti u Intraprendituri (RSPP) (20) hija assoċjazzjoni ewlenija ta’ 361 impjegatur fl-industriji maġġuri. Ir-rappreżentanti tal-RSPP jattendu għal-laqgħat tal-Kumitat Tripartitiku għan-naħa ta’ min iħaddem. L-RSPP toffri medjazzjoni ta’ tilwim lill-membri tagħha u tippromovi l-kooperazzjoni tal-intrapriżi mal-kumpaniji tal-UE. Flimkien, il-membri tal-RSPP jissorveljaw mas-6 miljun impjegat, l-Union iffirmat il-Karta Soċjali tal-Intrapriża Russa, u hija parti waħda għall-Patt Globali u l-Inizjattiva Ġenerali tar-Rappurtar (GRI). Fost l-alleanzi ta’ impjegaturi nsibu l-Kamra tal-Kummeċ u l-Industrija (21) u “Opora Rossii” (SMEs), eċċ. |
| --- | --- |

5.2.

Kemm min iħaddem kif ukoll il-unions huma rappreżentati minn assoċjazzjonijiet kbar fil-Kumitat. L-Unjoni Russa ta’ Industrijalisti u Intraprendituri (RSPP) (20) hija assoċjazzjoni ewlenija ta’ 361 impjegatur fl-industriji maġġuri. Ir-rappreżentanti tal-RSPP jattendu għal-laqgħat tal-Kumitat Tripartitiku għan-naħa ta’ min iħaddem. L-RSPP toffri medjazzjoni ta’ tilwim lill-membri tagħha u tippromovi l-kooperazzjoni tal-intrapriżi mal-kumpaniji tal-UE. Flimkien, il-membri tal-RSPP jissorveljaw mas-6 miljun impjegat, l-Union iffirmat il-Karta Soċjali tal-Intrapriża Russa, u hija parti waħda għall-Patt Globali u l-Inizjattiva Ġenerali tar-Rappurtar (GRI). Fost l-alleanzi ta’ impjegaturi nsibu l-Kamra tal-Kummeċ u l-Industrija (21) u “Opora Rossii” (SMEs), eċċ.

| 5.3. | Il-moviment tat-trade unions fir-Russja tal-lum qatt ma kien b’saħħtu bħala leħen indipendenti sod; madankollu, hemm bosta eżempji rassiguranti fuq dak il-livell – ħafna drabi lokalizzati fl-industrija tal-karozzi. |
| --- | --- |

5.3.

Il-moviment tat-trade unions fir-Russja tal-lum qatt ma kien b’saħħtu bħala leħen indipendenti sod; madankollu, hemm bosta eżempji rassiguranti fuq dak il-livell – ħafna drabi lokalizzati fl-industrija tal-karozzi.

| 5.4. | L-attur dominanti f’dan il-qasam huwa l-Federazzjoni ta’ Trade Unions indipendenti tar-Russja (FNPR), is-suċċessur ta’ mudell simili ta’ “union tal-unions” li kienet teżisti fl-era Sovjetika (VTsSPS). L-FNPR għamlet tentattivi biex isir pont bejn it-trade unions u l-awtoritajiet; fl-istess ħin, ġiet ikkritikata talli ħadet pożizzjoni ċara favur il-gvern u tan-nuqqas ġenerali ta’ involviment fl-istrajks u l-azzjonijiet fit-toroq, eċċ. Alleanza ċentrali oħra tal-unions hija l-Konfederazzjoni tax-Xogħol tar-Russja (KTR) (22). Hemm uħud li huma iżgħar bħal “Sotsprof”, Union tal-unions tar-Russja (SPR), eċċ. |
| --- | --- |

5.4.

L-attur dominanti f’dan il-qasam huwa l-Federazzjoni ta’ Trade Unions indipendenti tar-Russja (FNPR), is-suċċessur ta’ mudell simili ta’ “union tal-unions” li kienet teżisti fl-era Sovjetika (VTsSPS). L-FNPR għamlet tentattivi biex isir pont bejn it-trade unions u l-awtoritajiet; fl-istess ħin, ġiet ikkritikata talli ħadet pożizzjoni ċara favur il-gvern u tan-nuqqas ġenerali ta’ involviment fl-istrajks u l-azzjonijiet fit-toroq, eċċ. Alleanza ċentrali oħra tal-unions hija l-Konfederazzjoni tax-Xogħol tar-Russja (KTR) (22). Hemm uħud li huma iżgħar bħal “Sotsprof”, Union tal-unions tar-Russja (SPR), eċċ.

| 5.5. | Għad li r-Russja hija firmatarja għall-konvenzjonijiet kollha tal-ILO), ir-rispett tad-drittijiet soċjoekonomiċi u tax-xogħol fir-Russja għadha punt ta’ tħassib, anke għall-KESE. |
| --- | --- |

5.5.

Għad li r-Russja hija firmatarja għall-konvenzjonijiet kollha tal-ILO), ir-rispett tad-drittijiet soċjoekonomiċi u tax-xogħol fir-Russja għadha punt ta’ tħassib, anke għall-KESE.

| 5.6. | Il-libertà tal-għaqda bħala drittijiet tax-xogħol hija qasam ferm problematiku – skont l-attivisti huwa kważi impossibbli li wieħed jistrajkja mingħajr ma jikser il-liġi (23). Fl-istess ħin, il-leġislazzjoni Russa m’għandhiex definizzjoni ċara ta’ diskriminazzjoni u b’hekk l-impjegaturi jistgħu faċilment jiddiskriminaw kontra impjegati potenzjali u attwali abbażi tal-ġeneru, l-età u s-sħubija f’union. Gruppi ta’ impjegati żvantaġġati – bħall-priġunieri jew il-minoritajiet – huma partikolarment vulnerabbli, u l-attivisti tat-trade unions m’għandhomx protezzjoni legali effettiva mill-pressjoni u l-persekuzzjoni (24). |
| --- | --- |

5.6.

Il-libertà tal-għaqda bħala drittijiet tax-xogħol hija qasam ferm problematiku – skont l-attivisti huwa kważi impossibbli li wieħed jistrajkja mingħajr ma jikser il-liġi (23). Fl-istess ħin, il-leġislazzjoni Russa m’għandhiex definizzjoni ċara ta’ diskriminazzjoni u b’hekk l-impjegaturi jistgħu faċilment jiddiskriminaw kontra impjegati potenzjali u attwali abbażi tal-ġeneru, l-età u s-sħubija f’union. Gruppi ta’ impjegati żvantaġġati – bħall-priġunieri jew il-minoritajiet – huma partikolarment vulnerabbli, u l-attivisti tat-trade unions m’għandhomx protezzjoni legali effettiva mill-pressjoni u l-persekuzzjoni (24).

| 5.7. | Iċ-Ċentru għad-Drittijiet Soċjali u tax-Xogħol, l-uniku grupp ta’ riflessjoni tar-Russja, irrapporta 1  395 każ ta’ protesti relatati max-xogħol fl-2007-2013, u l-għadd tagħhom qed jiżdied kull sena (25). |
| --- | --- |

5.7.

Iċ-Ċentru għad-Drittijiet Soċjali u tax-Xogħol, l-uniku grupp ta’ riflessjoni tar-Russja, irrapporta 1  395 każ ta’ protesti relatati max-xogħol fl-2007-2013, u l-għadd tagħhom qed jiżdied kull sena (25).

6.   Il-mezzi tax-xandir u l-libertà tal-espressjoni

| 6.1. | Il-libertà tal-informazzjoni u l-mezzi tax-xandir hija mhedda fir-Russja. Wara l-kriminalizzazzjoni mill-ġdid tal-libell, fl-2014 ġiet adottata sensiela ta’ liġijiet ġodda mmirati biex ixekklu l-istampa u l-Internet. Bosta kumpaniji indipendenti tal-mezzi tax-xandir – l-istampa, ir-radju, l-Internet – ngħalqu jew kellhom jibdlu s-sid, l-istaff jew il-politika editorjali. Dawn l-azzjonijiet riċenti mingħajr dubju jmorru kontra t-test u l-ispirtu tal-obbligi internazzjonali tar-Russja. |
| --- | --- |

6.1.

Il-libertà tal-informazzjoni u l-mezzi tax-xandir hija mhedda fir-Russja. Wara l-kriminalizzazzjoni mill-ġdid tal-libell, fl-2014 ġiet adottata sensiela ta’ liġijiet ġodda mmirati biex ixekklu l-istampa u l-Internet. Bosta kumpaniji indipendenti tal-mezzi tax-xandir – l-istampa, ir-radju, l-Internet – ngħalqu jew kellhom jibdlu s-sid, l-istaff jew il-politika editorjali. Dawn l-azzjonijiet riċenti mingħajr dubju jmorru kontra t-test u l-ispirtu tal-obbligi internazzjonali tar-Russja.

| 6.2. | Il-liġi dwar l-Informazzjoni u t-Teknoloġija tal-Informazzjoni (li nbidlet fi Frar 2014) illum tippermetti li siti tal-Internet jiġu mblokkati fuq talba tal-prosekutur ġenerali, jekk allegatament jinkludu kontenut “estremist” jew jappellaw għal irvelli fuq skala kbira jew ġabriet ta’ nies mhux permessi. |
| --- | --- |

6.2.

Il-liġi dwar l-Informazzjoni u t-Teknoloġija tal-Informazzjoni (li nbidlet fi Frar 2014) illum tippermetti li siti tal-Internet jiġu mblokkati fuq talba tal-prosekutur ġenerali, jekk allegatament jinkludu kontenut “estremist” jew jappellaw għal irvelli fuq skala kbira jew ġabriet ta’ nies mhux permessi.

| 6.3. | Il-leġislazzjoni kontra t-terroriżmu ġiet emendata f’Mejju b’regolamenti ġodda għall-bloggers li s-sit tagħhom ikollu iktar minn 3  000 żjara kuljum. Bloggers bħal dawn issa jridu jirreġistraw mar-Roskomnadzor u wara jkollhom jikkonformaw mal-leġislazzjoni Russa dwar il-mezzi tal-komunikazzjoni tal-massa fir-rigward tal-bloggijiet tagħhom (inklużi r-restrizzjonijiet matul l-elezzjonijiet, eċċ.). Jistgħu jintalbu wkoll jagħtu isimhom ta’ veru u informazzjoni oħra u jinżammu responsabbli għall-kummenti li jsiru minn partijiet terzu fuq il-kontributi tagħhom. Jekk ma jirreġistrawx jistgħu jingħataw multa. |
| --- | --- |

6.3.

Il-leġislazzjoni kontra t-terroriżmu ġiet emendata f’Mejju b’regolamenti ġodda għall-bloggers li s-sit tagħhom ikollu iktar minn 3  000 żjara kuljum. Bloggers bħal dawn issa jridu jirreġistraw mar-Roskomnadzor u wara jkollhom jikkonformaw mal-leġislazzjoni Russa dwar il-mezzi tal-komunikazzjoni tal-massa fir-rigward tal-bloggijiet tagħhom (inklużi r-restrizzjonijiet matul l-elezzjonijiet, eċċ.). Jistgħu jintalbu wkoll jagħtu isimhom ta’ veru u informazzjoni oħra u jinżammu responsabbli għall-kummenti li jsiru minn partijiet terzu fuq il-kontributi tagħhom. Jekk ma jirreġistrawx jistgħu jingħataw multa.

| 6.4. | L-UE u l-komunità internazzjonali huma inkwetati sew dwar inizjattiva leġislattiva oħra li tissuġġerixxi li minn Jannar 2016 ‘l hemm l-investiment barrani fil-kumpaniji tal-mezzi tax-xandir fir-Russja jiġi limitat għal 20 %. |
| --- | --- |

6.4.

L-UE u l-komunità internazzjonali huma inkwetati sew dwar inizjattiva leġislattiva oħra li tissuġġerixxi li minn Jannar 2016 ‘l hemm l-investiment barrani fil-kumpaniji tal-mezzi tax-xandir fir-Russja jiġi limitat għal 20 %.

Brussell, l-10 ta’ Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  Għal bosta snin, ir-Russja u l-UE ilhom jinnegozjaw l-adozzjoni ta’ Ftehim ġdid ta’ Sħubija u Kooperazzjoni, dokument istituzzjonali ewlieni u li jistabbilixxi l-proċess bejn il-partijiet. Il-Ftehim ta’ Sħubija u Kooperazzjoni preċedenti għal għaxar snin daħal fis-seħħ fl-1997, u minn meta skada l-mandat tiegħu ġie estiż awtomatikament kull 12-il xahar. Ta’ min jinnota li l-ftehim m’għadux adatt għall-ħtiġiet tar-relazzjoni bejn l-UE u r-Russja.

1

(2)  Dan il-kunċett ġie introdott fir-relazzjonijiet internazzjonali mill-Professur tal-Università ta’ Harvard Joseph Nye. Skont il-kunċett ta’ Nye, kemm is-setgħa ta’ koerzjoni (militari) kif ukoll is-setgħa ta’ persważjoni (kull tip ta’ diplomazija) jintużaw biex tiżdied l-effiċjenza fir-relazzjonijiet internazzjonali.

2

(3)  Il-Futur tad-Dimensjoni tat-Tramuntana, 5.7.2006; relatur: is-Sur Filip Hamro-Drotz (ĠU C 309, 16.12.2006, p. 91–95) (mhux disponibbli bil-Malti).

3

(4)  Il-politika tal-UE dwar l-Artiku, ara wkoll http://ec.europa.eu/maritimeaffairs/policy/sea_basins/arctic_ocean/index_en.htm

4

(5)  Ir-Reġjun tal-Baħar Baltiku: ir-rwol tas-soċjetà ċivili organizzata fit-titjib tal-kooperazzjoni reġjonali u d-definizzjoni ta’ strateġija reġjonali, 13.5.2009; relatur: is-Sinjura Marja-Liisa Peltola (ĠU C 277, 17.11.2009, p. 42–48).

5

(6)  It-twaqqif ta’ netwerks ta’ organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fir-reġjun tal-Baħar l-Iswed, 9.7.2008; relaturi: is-Sinjuri Mihai Manoliu u Vesselin Mitov (ĠU C 27, 3.2.2009, p. 144–151).

6

(7)  Il-Parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili fis-Sħubija tal-Lvant, 13.5.2009; relatur: is-Sur Ivan Voleš (ĠU C 277, 17.11.2009, p. 30–36).

7

(8)  Anna Sevortian. European Human Rights Advocacy Centre Bulletin, Winter 2013. http://ehracmos.memo.ru/files/WinterBulletin2013ENGWEB.pdf

8

(9)  http://www.hrw.org/news/2013/04/24/russia-worst-human-rights-climate-post-soviet-era

9

(10)  Wieħed mill-akkużati rċieva sentenza sospiża u imponewlu restrizzjonijiet għall-ivvjaġġar, wieħed ġie kkundannat għal reklużjoni forzata ġo istituzzjoni psikjatrika, u l-bqija ġew ikkundannati għal bejn sentejn u nofs sa erba’ snin u nofs ħabs. Bħalissa hemm erba’ persun oħra għaddejjin minn proċess b’akkużi ta’ rvellar fuq skala kbira u vjolenza kontra l-pulizija.

10

(11)  Il-liġi ġiet ikkonfermata minn deċiżjoni tal-Qorti Kostituzzjonali fl-2014.

11

(12)  F’Settembru 2013, inizjattiva simili ta’ “aġenti barranin” ġiet introdotta fil-Parlament ta’ Kyrgyzstan, ideat simili ġew diskussi fil-Kazakhstan, eċċ.

12

(13)  Għall-maġġoranza tal-NGOs dawn il-“kontrolli” ma kinux ta’ darba biss. Il-ħidma ta’ ħafna minnhom ġiet interrotta minn spetturi, li spiss waslu bħala tim li jirrappreżenta l-uffiċċju tal-prosekutur, l-awtoritajiet tar-reġistrazzjoni, tal-migrazzjoni jew l-awtoritajiet tat-taxxa, il-pulizija, is-servizz tat-tifi tan-nar u anke ekwipaġġ tat-televiżjoni. F’Ġunju 2013 beda jiċċirkola abbozz ta’ liġi ieħor fid-Duma – din id-darba b’lista iktar estiża ta’ raġunijiet għal spezzjonijiet għal għarrieda tal-NGOs mingħajr avviż minn qabel.

13

(14)  http://www.hrw.org/reports/2013/04/24/laws-attrition

14

(15)  Dawn huma: l-assoċjazzjoni “Golos” (Moska), “Golos” Reġjonali (Moska), iċ-Ċentru għall-Politika Soċjali u l-Istudji tal-Ġeneru (Saratov), In-nisa ta’ Don (Novocherkassk) u ċ-Ċentru ta’ Kostroma għall-Appoġġ ta’ Inizjattivi Pubbliċi (Kostroma).

15

(16)  Ara l-lista fis-sit tal-Ministeru tal-Ġustizzja: http://unro.minjust.ru/NKOForeignAgent.aspx

16

(17)  Il-Kamra Ċivika nħolqot fl-2005 bħala istituzzjoni tal-Istat b’setgħat konsultattivi li kellha timmonitorja u tagħti parir dwar inizjattivi tal-Parlament u l-politiki tal-Istat. Il-Kamra Ċivika tikkonsisti f’126 membru eletti għal mandat ta’ sentejn. Għal-laqgħa inawgurali tal-Kamra, il-President Putin ħatar terz mill-membri. Ir-rekord tal-Kamra mhuwiex ħielses mill-kontroversji.

17

Fl-aħħar elezzjoni, il-Kamra ngħatat direttur ġdid, Alexandr Brechalov, President tal-“OPORA ROSSII”, organizzazzjoni pubblika pan-Russa tal-SMEs. Ara wkoll www.oprf.ru/en.

(18)  Abbażi tal-Memorandum ta’ Ftehim, 2008.

18

(19)  http://www.unionstoday.ru/news/social/2013/12/25/18878

19

(20)  L-RSPP għandha kuntatti formali ma’ BusinessEurope u hija membru tal-IOE/ILO.

20

(21)  Il-Kamra tal-Kummerċ u l-Industrija tal-Federazzjoni Russa hija membru tal-Eurochambers.

21

(22)  Kemm l-FNPR kif ukoll il-KTR huma membri tal-Konfederazzjoni Internazzjonali tat-Trade Unions (ITUC) u tal-istruttura reġjonali tagħha għall-Ewropa – il-Kunsill Reġjonali Pan-Ewropew (PERC).

22

(23)  http://www.unionstoday.ru/news/actual-18/2013/09/26/18592

23

(24)  Il-Kunsill Presidenzjali tad-Drittijiet tal-Bniedem dan l-aħħar iddiskuta dan is-suġġett fit-18 ta’ April 2014.

24

(25)  http://trudprava.ru/expert/analytics/protestanalyt/1047

25

---

III Atti preparatorji

IL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW

Il-503 Sessjoni Plenarja tal-KESE fl-10 u l-11 ta' Diċembru 2014

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/59 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/59

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – ir-riċerka u l-innovazzjoni bħala sorsi tat-tkabbir imġedded”

(COM(2014) 339 final – SWD(2014) 181 final)

(2015/C 230/09)

| Relatur: | is-Sur WOLF |
| --- | --- |

Relatur:

is-Sur WOLF

Nhar l-10 ta’ Ġunju 2014, il-Kummissjoni ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Ir-riċerka u l-innovazzjoni bħala sorsi tat-tkabbir imġedded

COM(2014) 339 final – SWD(2014) 181 final.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar id-19 ta’ Novembru 2014.

Matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu li saret fl-10 u l-11 ta’ Diċembru 2014 (seduta tal-11 ta’ Diċembru 2014), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni unanimament.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-Kumitat jilqa’ bis-sħiħ l-għan li tistabbilixxi l-Kummissjoni u l-miżuri li tipproponi biex jintlaħaq. L-implimentazzjoni tagħhom madankollu hija responsabbiltà u kompitu tal-Istati Membri. |
| --- | --- |

1.1.

Il-Kumitat jilqa’ bis-sħiħ l-għan li tistabbilixxi l-Kummissjoni u l-miżuri li tipproponi biex jintlaħaq. L-implimentazzjoni tagħhom madankollu hija responsabbiltà u kompitu tal-Istati Membri.

| 1.2. | Fid-dawl tal-effett ta’ lieva limitat tal-Kummissjoni f’dan il-qasam ta’ politika fl-Istati Membri, il-Kumitat jappella għar-rieda tajba, attitudni kostruttiva u l-poter tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-partijiet interessati kollha biex din il-ħidma urġenti iżda diffiċli tingħata prijorità u ssir b’mod konsistenti li ma jirriżultax f’mekkaniżmi burokratiċi addizzjonali. |
| --- | --- |

1.2.

Fid-dawl tal-effett ta’ lieva limitat tal-Kummissjoni f’dan il-qasam ta’ politika fl-Istati Membri, il-Kumitat jappella għar-rieda tajba, attitudni kostruttiva u l-poter tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-partijiet interessati kollha biex din il-ħidma urġenti iżda diffiċli tingħata prijorità u ssir b’mod konsistenti li ma jirriżultax f’mekkaniżmi burokratiċi addizzjonali.

| 1.3. | Fil-fehma tal-Kumitat dawn il-kompiti huma prijorità:






  — | il-bini u t-tisħiħ ta’ kapaċità eċċellenti fir-riċerka u l-iżvilupp (R&Ż) kif ukoll ta’ ċentri eċċellenti ta’ innovazzjoni abbażi tal-esperjenza mill-iktar eżempji ta’ suċċess sa issa; l-allinjament ta’ studji universitarji, faċilitajiet u involviment ma’ dan l-għan; |
| --- | --- | --- |

1.3.

Fil-fehma tal-Kumitat dawn il-kompiti huma prijorità:

—

il-bini u t-tisħiħ ta’ kapaċità eċċellenti fir-riċerka u l-iżvilupp (R&Ż) kif ukoll ta’ ċentri eċċellenti ta’ innovazzjoni abbażi tal-esperjenza mill-iktar eżempji ta’ suċċess sa issa; l-allinjament ta’ studji universitarji, faċilitajiet u involviment ma’ dan l-għan;

| — | il-promozzjoni suffiċjenti u sostenibbli tar-riċerka bażika bħala żerriegħa għall-innovazzjoni futura; |
| --- | --- |

—

il-promozzjoni suffiċjenti u sostenibbli tar-riċerka bażika bħala żerriegħa għall-innovazzjoni futura;

| — | il-bini ta’ ambjent soċjali li jippromovi, jilqa’ u jippremja l-innovazzjoni, l-identifikazzjoni, l-evalwazzjoni u, jekk hemm bżonn, il-ġlieda kontra u saħansitra l-eliminazzjoni totali ta’ ostakli amministrattivi, ekonomiċi u soċjali; |
| --- | --- |

—

il-bini ta’ ambjent soċjali li jippromovi, jilqa’ u jippremja l-innovazzjoni, l-identifikazzjoni, l-evalwazzjoni u, jekk hemm bżonn, il-ġlieda kontra u saħansitra l-eliminazzjoni totali ta’ ostakli amministrattivi, ekonomiċi u soċjali;

| — | il-promozzjoni u l-ħarsien suffiċjenti tal-SMEs, l-intrapriżi li jkunu għadhom kemm jiftħu u l-intrapriżi tal-ekonomija soċjali bħala l-pilastri ewlenin ta’ kwalunkwe politika tal-innovazzjoni effettiva; |
| --- | --- |

—

il-promozzjoni u l-ħarsien suffiċjenti tal-SMEs, l-intrapriżi li jkunu għadhom kemm jiftħu u l-intrapriżi tal-ekonomija soċjali bħala l-pilastri ewlenin ta’ kwalunkwe politika tal-innovazzjoni effettiva;

| — | it-tlestija taż-Żona Ewropea tar-Riċerka u l-Innovazzjoni; |
| --- | --- |

—

it-tlestija taż-Żona Ewropea tar-Riċerka u l-Innovazzjoni;

| — | il-ħolqien ta’ suq tax-xogħol Ewropew li jiġbed lir-riċerkaturi u li huwa stabbli u, fl-aħħar, l-eliminazzjoni effettiva tal-iżvantaġġi soċjali speċifiċi. |
| --- | --- |

—

il-ħolqien ta’ suq tax-xogħol Ewropew li jiġbed lir-riċerkaturi u li huwa stabbli u, fl-aħħar, l-eliminazzjoni effettiva tal-iżvantaġġi soċjali speċifiċi.

| 1.4. | Għal iktar dettalji l-Kumitat jirreferi għas-sezzjonijiet segwenti. |
| --- | --- |

1.4.

Għal iktar dettalji l-Kumitat jirreferi għas-sezzjonijiet segwenti.

2.   Kontenut tal-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni

| 2.1. | Din il-Komunikazzjoni tindirizza l-isforzi favur il-ksib ta’ żieda konsiderevoli fil-potenzjal tar-riċerka u l-innovazzjoni (R&I), li huma muturi ewlenin ta’ tkabbir imġedded. Din iż-żieda għandha sseħħ permezz ta’ titjib fil-kwalità tal-investiment meħtieġ fi ħdan l-istrateġiji ta’ konsolidazzjoni fiskali favur it-tkabbir tal-Istati Membri. |
| --- | --- |

2.1.

Din il-Komunikazzjoni tindirizza l-isforzi favur il-ksib ta’ żieda konsiderevoli fil-potenzjal tar-riċerka u l-innovazzjoni (R&I), li huma muturi ewlenin ta’ tkabbir imġedded. Din iż-żieda għandha sseħħ permezz ta’ titjib fil-kwalità tal-investiment meħtieġ fi ħdan l-istrateġiji ta’ konsolidazzjoni fiskali favur it-tkabbir tal-Istati Membri.

| 2.2. | Il-Kummissjoni tipproponi:






  (i) | f’konformità mal-kunċett tal-konsolidazzjoni fiskali favur it-tkabbir, l-Istati Membri għandhom jagħtu prijorità lin-nefqa favur it-tkabbir b’mod partikolari r-R&I; |
| --- | --- | --- |

2.2.

Il-Kummissjoni tipproponi:

(i)

f’konformità mal-kunċett tal-konsolidazzjoni fiskali favur it-tkabbir, l-Istati Membri għandhom jagħtu prijorità lin-nefqa favur it-tkabbir b’mod partikolari r-R&I;

| (ii) | dawn l-investimenti għandhom jimxu mar-riformi bil-għan li jżidu l-kwalità, l-effiċjenza u l-impatt tan-nefqa pubblika u l-investiment tal-intrapriżi fir-R&I; |
| --- | --- |

(ii)

dawn l-investimenti għandhom jimxu mar-riformi bil-għan li jżidu l-kwalità, l-effiċjenza u l-impatt tan-nefqa pubblika u l-investiment tal-intrapriżi fir-R&I;

| (iii) | f’dan ir-rigward l-Istati Membri għandhom jiffukaw fuq tliet assi prinċipali ta’ riforma:






  — | il-kwalità tal-istrateġija tal-iżvilupp u l-proċess tat-tfassil tal-politika; |
| --- | --- | --- |

(iii)

f’dan ir-rigward l-Istati Membri għandhom jiffukaw fuq tliet assi prinċipali ta’ riforma:

—

il-kwalità tal-istrateġija tal-iżvilupp u l-proċess tat-tfassil tal-politika;

| — | il-kwalità tal-programmi u l-mekkaniżmi ta’ appoġġ; |
| --- | --- |

—

il-kwalità tal-programmi u l-mekkaniżmi ta’ appoġġ;

| — | il-kwalità tal-faċilitajiet tar-R&I. |
| --- | --- |

—

il-kwalità tal-faċilitajiet tar-R&I.

| 2.3. | Il-Kummissjoni ser tappoġġja lill-Istati Membri f’dan kollu u ser tibbaża fuq l-esperjenza tal-inizjattiva ewlenija (1) tal-Unjoni ta’ Innovazzjoni u ż-Żona Ewropea ta’ Riċerka. |
| --- | --- |

2.3.

Il-Kummissjoni ser tappoġġja lill-Istati Membri f’dan kollu u ser tibbaża fuq l-esperjenza tal-inizjattiva ewlenija (1) tal-Unjoni ta’ Innovazzjoni u ż-Żona Ewropea ta’ Riċerka.

| 2.4. | Barra minn hekk huwa indispensabbli t-tisħiħ, fl-aktar sens wiesa’, tal-ekosistema tal-innovazzjoni u l-ħolqien tal-kundizzjonijiet qafas adatti għall-intrapriżi Ewropej. |
| --- | --- |

2.4.

Barra minn hekk huwa indispensabbli t-tisħiħ, fl-aktar sens wiesa’, tal-ekosistema tal-innovazzjoni u l-ħolqien tal-kundizzjonijiet qafas adatti għall-intrapriżi Ewropej.

| 2.5. | Mill-bidu tal-Unjoni ta’ Innovazzjoni s’issa sar progress evidenti. Madanakollu hemm bżonn ta’ iktar sforzi sabiex:






  — | jissaħħaħ is-suq intern, |
| --- | --- | --- |

2.5.

Mill-bidu tal-Unjoni ta’ Innovazzjoni s’issa sar progress evidenti. Madanakollu hemm bżonn ta’ iktar sforzi sabiex:

—

jissaħħaħ is-suq intern,

| — | jiġi faċilitat u diversifikat l-aċċess għall-finanzi, |
| --- | --- |

—

jiġi faċilitat u diversifikat l-aċċess għall-finanzi,

| — | tissaħħaħ il-kapaċità tal-innovazzjoni tas-settur pubbliku, |
| --- | --- |

—

tissaħħaħ il-kapaċità tal-innovazzjoni tas-settur pubbliku,

| — | jinħolqu impjiegi reżiljenti f’oqsma ta’ għarfien intensiv, |
| --- | --- |

—

jinħolqu impjiegi reżiljenti f’oqsma ta’ għarfien intensiv,

| — | tiġi żviluppata bażi ta’ riżorsi umani mgħammra b’ħiliet ta’ innovazzjoni, |
| --- | --- |

—

tiġi żviluppata bażi ta’ riżorsi umani mgħammra b’ħiliet ta’ innovazzjoni,

| — | tiġi promossa r-riċerka fil-fruntiera tal-għarfien, |
| --- | --- |

—

tiġi promossa r-riċerka fil-fruntiera tal-għarfien,

| — | tissaħħaħ id-dimensjoni esterna tal-politika tar-R&I u |
| --- | --- |

—

tissaħħaħ id-dimensjoni esterna tal-politika tar-R&I u

| — | jinstab post iktar ċentrali għax-xjenza u l-innovazzjoni fis-soċjetà. |
| --- | --- |

—

jinstab post iktar ċentrali għax-xjenza u l-innovazzjoni fis-soċjetà.

| 2.6. | Il-Kummissjoni tistieden lill-Kunsill jiddiskuti din it-tema abbażi tal-Komunikazzjoni u l-proposti tagħha. |
| --- | --- |

2.6.

Il-Kummissjoni tistieden lill-Kunsill jiddiskuti din it-tema abbażi tal-Komunikazzjoni u l-proposti tagħha.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | Ir-riċerka u l-innovazzjoni, marbuta mal-proċess storiku tal-Illuminiżmu (2), ġabu magħhom fi żmien qasir l-ikbar żieda li qatt kien hemm fl-għarfien, is-saħħa, il-ħiliet tekniċi u l-prosperità; huma l-mutur tat-tkabbir ekonomiku u l-progress soċjali tal-ġejjieni. |
| --- | --- |

3.1.

Ir-riċerka u l-innovazzjoni, marbuta mal-proċess storiku tal-Illuminiżmu (2), ġabu magħhom fi żmien qasir l-ikbar żieda li qatt kien hemm fl-għarfien, is-saħħa, il-ħiliet tekniċi u l-prosperità; huma l-mutur tat-tkabbir ekonomiku u l-progress soċjali tal-ġejjieni.

| 3.2. | Dan jagħrfuh ukoll pajjiżi barra mill-Ewropa u jispjega ż-żieda fil-kompetizzjoni internazzjonali għall-għarfien u l-innovazzjoni. B’mod partikolari fl-Asja qed jinbnew ċentri kbar tat-teknoloġija u l-għarfien u n-nefqa għar-riċerka u l-kapaċitajiet tal-innovazzjoni qed ikomplu jissaħħu b’rata dinamika. |
| --- | --- |

3.2.

Dan jagħrfuh ukoll pajjiżi barra mill-Ewropa u jispjega ż-żieda fil-kompetizzjoni internazzjonali għall-għarfien u l-innovazzjoni. B’mod partikolari fl-Asja qed jinbnew ċentri kbar tat-teknoloġija u l-għarfien u n-nefqa għar-riċerka u l-kapaċitajiet tal-innovazzjoni qed ikomplu jissaħħu b’rata dinamika.

| 3.3. | Il-Kumitat jappoġġja bis-sħiħ l-għan dikjarat fil-Komunikazzjoni u l-miżuri proposti biex jintlaħaq; dawn huma konformi mar-rakkomandazzjonijiet li spiss għamel il-Kumitat fil-passat (3). |
| --- | --- |

3.3.

Il-Kumitat jappoġġja bis-sħiħ l-għan dikjarat fil-Komunikazzjoni u l-miżuri proposti biex jintlaħaq; dawn huma konformi mar-rakkomandazzjonijiet li spiss għamel il-Kumitat fil-passat (3).

| 3.4. | L-infurzar tal-miżuri proposti u r-riżorsi disponibbli għal dan huma għalhekk kwistjonijiet urġenti. Kif tirrimarka sew il-Kummissjoni, il-biċċa l-kbira tal-problemi u l-ħidma involuta jaqgħu taħt il-kompetenza tal-Istati Membri. |
| --- | --- |

3.4.

L-infurzar tal-miżuri proposti u r-riżorsi disponibbli għal dan huma għalhekk kwistjonijiet urġenti. Kif tirrimarka sew il-Kummissjoni, il-biċċa l-kbira tal-problemi u l-ħidma involuta jaqgħu taħt il-kompetenza tal-Istati Membri.

| 3.5. | Min-naħa tagħha, sabiex tiffinanzja u taġixxi b’mod immirat fuq il-politika tar-R&I tal-Istati Membri, il-Kummissjoni għandha primarjament il-programm ORIZZONT 2020. Kif qal kemm-il darba l-Kumitat, dawn ir-riżorsi jista’ jkollhom biss effett ta’ lieva limitat. |
| --- | --- |

3.5.

Min-naħa tagħha, sabiex tiffinanzja u taġixxi b’mod immirat fuq il-politika tar-R&I tal-Istati Membri, il-Kummissjoni għandha primarjament il-programm ORIZZONT 2020. Kif qal kemm-il darba l-Kumitat, dawn ir-riżorsi jista’ jkollhom biss effett ta’ lieva limitat.

| 3.6. | Il-Kumitat jappella għalhekk għar-rieda tajba, attitudni kostruttiva u l-poter tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-partijiet interessati kollha biex din il-ħidma urġenti tingħata prijorità u ssir b’mod konsistenti u gradwali, u ma tirriżultax f’mekkaniżmi burokratiċi addizzjonali. |
| --- | --- |

3.6.

Il-Kumitat jappella għalhekk għar-rieda tajba, attitudni kostruttiva u l-poter tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-partijiet interessati kollha biex din il-ħidma urġenti tingħata prijorità u ssir b’mod konsistenti u gradwali, u ma tirriżultax f’mekkaniżmi burokratiċi addizzjonali.

| 3.7. | Għalhekk huwa importanti li l-Istati Membri kollha tal-Ewropa jkomplu jinġiebu ‘l quddiem. L-għan speċifiku huwa l-bini u t-tisħiħ ta’ kapaċitajiet fir-riċerka u l-iżvilupp u ta’ ċentri ta’ innovazzjoni moderni u eċċellenti fl-Istati Membri kollha b’mod partikolari dawk li huma inqas avvanzati fil-qasam, u li l-istudji u l-faċilitajiet universitarji jiġu allinjati ma’ dan l-għan. L-Ewropa tirrikjedi universitajiet ta’ klassi dinjija. Għalhekk l-universitajiet u ċ-ċentri ta’ riċerka, bħala sorsi ta’ persuni innovattivi u ideat, għandhom jingħataw appoġġ prijoritarju. |
| --- | --- |

3.7.

Għalhekk huwa importanti li l-Istati Membri kollha tal-Ewropa jkomplu jinġiebu ‘l quddiem. L-għan speċifiku huwa l-bini u t-tisħiħ ta’ kapaċitajiet fir-riċerka u l-iżvilupp u ta’ ċentri ta’ innovazzjoni moderni u eċċellenti fl-Istati Membri kollha b’mod partikolari dawk li huma inqas avvanzati fil-qasam, u li l-istudji u l-faċilitajiet universitarji jiġu allinjati ma’ dan l-għan. L-Ewropa tirrikjedi universitajiet ta’ klassi dinjija. Għalhekk l-universitajiet u ċ-ċentri ta’ riċerka, bħala sorsi ta’ persuni innovattivi u ideat, għandhom jingħataw appoġġ prijoritarju.

| 3.8. | Dan jitlob qabel kollox riformi strutturali korrispondenti (inkluż valutazzjoni internazzjonali tal-kwalità) u li l-flus mill-Fondi Strutturali u ta’ Koeżjoni tal-UE jiġu allokati u użati għal dawn il-kompiti b’mod immirat; dan għandu jintalab u jiġi segwit mill-Kummissjoni. B’hekk jinħolqu sinerġiji u jonqsu d-distakki fil-qasam tal-innovazzjoni fl-Ewropa. |
| --- | --- |

3.8.

Dan jitlob qabel kollox riformi strutturali korrispondenti (inkluż valutazzjoni internazzjonali tal-kwalità) u li l-flus mill-Fondi Strutturali u ta’ Koeżjoni tal-UE jiġu allokati u użati għal dawn il-kompiti b’mod immirat; dan għandu jintalab u jiġi segwit mill-Kummissjoni. B’hekk jinħolqu sinerġiji u jonqsu d-distakki fil-qasam tal-innovazzjoni fl-Ewropa.

| 3.9. | Fejn ma hemmx sistema moderna u effettiva tax-xjenza u r-riċerka, jeħtieġ li din tinbena abbażi tal-qsim tal-esperjenza u t-tagħlim mill-aħjar prattika. Dan ifisser li għandhom jinħatru provvedituri eċċellenti u esperjenzati u jingħataw awtonomija u libertà ta’ azzjoni u għandhom jitqiegħdu biżżejjed finanzi affidabbli għad-dispożizzjoni tagħhom. Il-kunċett ta’ “twinning of excellence”, fejn ir-ragruppamenti eżistenti ta’ eċċellenza jaġixxu bħala msieħba, jista’ jaqdi rwol partikolari f’dan ir-rigward. |
| --- | --- |

3.9.

Fejn ma hemmx sistema moderna u effettiva tax-xjenza u r-riċerka, jeħtieġ li din tinbena abbażi tal-qsim tal-esperjenza u t-tagħlim mill-aħjar prattika. Dan ifisser li għandhom jinħatru provvedituri eċċellenti u esperjenzati u jingħataw awtonomija u libertà ta’ azzjoni u għandhom jitqiegħdu biżżejjed finanzi affidabbli għad-dispożizzjoni tagħhom. Il-kunċett ta’ “twinning of excellence”, fejn ir-ragruppamenti eżistenti ta’ eċċellenza jaġixxu bħala msieħba, jista’ jaqdi rwol partikolari f’dan ir-rigward.

| 3.9.1. | Il-Kumitat madankollu jwissi kontra l-istandardizzazzjoni eċċessiva u t-telf ta’ kompetizzjoni sistemika li ġġib magħha bħala bażi neċessarja għall-innovazzjonijiet tal-ġejjieni. Huwa jwissi wkoll kontra kriterji ta’ valutazzjoni formali żżejjed. Mill-banda l-oħra, evalwazzjoni internazzjonali bejn il-pari hija l-aqwa strument disponibbli u essenzjali għall-valutazzjoni u l-garanzija tal-kwalità li hemm bżonn għar-R&Ż fl-Ewropa minkejja d-dgħufijiet potenzjali fil-valutazzjoni ta’ ideat iktar revoluzzjonarji. |
| --- | --- |

3.9.1.

Il-Kumitat madankollu jwissi kontra l-istandardizzazzjoni eċċessiva u t-telf ta’ kompetizzjoni sistemika li ġġib magħha bħala bażi neċessarja għall-innovazzjonijiet tal-ġejjieni. Huwa jwissi wkoll kontra kriterji ta’ valutazzjoni formali żżejjed. Mill-banda l-oħra, evalwazzjoni internazzjonali bejn il-pari hija l-aqwa strument disponibbli u essenzjali għall-valutazzjoni u l-garanzija tal-kwalità li hemm bżonn għar-R&Ż fl-Ewropa minkejja d-dgħufijiet potenzjali fil-valutazzjoni ta’ ideat iktar revoluzzjonarji.

| 3.10. | Iż-żmien bejn meta jkun sar investiment fir-R&I u meta dan jirriżulta f’innovazzjonijiet vijabbli huwa twil wisq u diffiċli li tiġi antiċipata u identifikata rabta kawżali. |
| --- | --- |

3.10.

Iż-żmien bejn meta jkun sar investiment fir-R&I u meta dan jirriżulta f’innovazzjonijiet vijabbli huwa twil wisq u diffiċli li tiġi antiċipata u identifikata rabta kawżali.

| 3.11. | Madankollu ilu ċar li l-prestazzjoni ekonomika u l-prosperità ta’ pajjiż, fejn din mhix ibbażata primarjament fuq aċċess għar-riżorsi naturali, hija marbuta bis-sħiħ ma’ investiment fir-R&I u l-kapaċità innovattiva li tirriżulta. |
| --- | --- |

3.11.

Madankollu ilu ċar li l-prestazzjoni ekonomika u l-prosperità ta’ pajjiż, fejn din mhix ibbażata primarjament fuq aċċess għar-riżorsi naturali, hija marbuta bis-sħiħ ma’ investiment fir-R&I u l-kapaċità innovattiva li tirriżulta.

| 3.12. | F’dan il-kuntest għalhekk l-Ewropa tirrikjedi żona komuni ta’ riċerka miftuħa u effiċjenti li tiġbed lill-aqwa talent fid-dinja, li fuqha tibni l-politika tal-immigrazzjoni tagħha u fejn is-sistemi xjentifiċi nazzjonali kostitwenti jikkooperaw fil-livell Ewropew b’mod iktar effettiv u jkunu marbuta aħjar mal-aqwa istituzzjonijiet internazzjonali ta’ suċċess. |
| --- | --- |

3.12.

F’dan il-kuntest għalhekk l-Ewropa tirrikjedi żona komuni ta’ riċerka miftuħa u effiċjenti li tiġbed lill-aqwa talent fid-dinja, li fuqha tibni l-politika tal-immigrazzjoni tagħha u fejn is-sistemi xjentifiċi nazzjonali kostitwenti jikkooperaw fil-livell Ewropew b’mod iktar effettiv u jkunu marbuta aħjar mal-aqwa istituzzjonijiet internazzjonali ta’ suċċess.

| 3.13. | Bl-istess mod, l-Ewropa għandha bżonn miżuri ta’ politika kif ukoll klima soċjali li tippromovi, tilqa’ u tippremja l-innovazzjoni u toħloq il-kundizzjonijiet għal intraprenditorija impenjata. Dan jirrikjedi fost affarijiet oħra li jiġu identifikati, evalwati u fejn ikun hemm bżonn mitigati jew eliminati l-ostakli amministrattivi, ekonomoċi u soċjali u b’hekk tittejjeb u tissaħħaħ is-sistema sħiħa tal-innovazzjoni. |
| --- | --- |

3.13.

Bl-istess mod, l-Ewropa għandha bżonn miżuri ta’ politika kif ukoll klima soċjali li tippromovi, tilqa’ u tippremja l-innovazzjoni u toħloq il-kundizzjonijiet għal intraprenditorija impenjata. Dan jirrikjedi fost affarijiet oħra li jiġu identifikati, evalwati u fejn ikun hemm bżonn mitigati jew eliminati l-ostakli amministrattivi, ekonomoċi u soċjali u b’hekk tittejjeb u tissaħħaħ is-sistema sħiħa tal-innovazzjoni.

| 3.14. | Dan ser jirrikjedi politika tar-R&I fl-Istati Membri kollha tal-UE li torbot l-attivitajiet nazzjonali ma’ inizjattivi Ewropej u internazzjonali u toħloq kollaborazzjoni bejn dawk li jfasslu l-politika, ix-xjenza, in-negozju u s-soċjetà ċivili inkluż fil-livell Ewropew u fl-istess ħin tkun marbuta ma’ inizjattivi lokali u reġjonali wkoll. |
| --- | --- |

3.14.

Dan ser jirrikjedi politika tar-R&I fl-Istati Membri kollha tal-UE li torbot l-attivitajiet nazzjonali ma’ inizjattivi Ewropej u internazzjonali u toħloq kollaborazzjoni bejn dawk li jfasslu l-politika, ix-xjenza, in-negozju u s-soċjetà ċivili inkluż fil-livell Ewropew u fl-istess ħin tkun marbuta ma’ inizjattivi lokali u reġjonali wkoll.

| 3.15. | Għaliex, flimkien ma’ R&I finanzjati b’mod pubbliku, huma l-intrapriżi nnifishom li jinvestu ħafna fir-R&Ż li jaraw suċċess fis-suq permezz ta’ prodotti, servizzi u proċessi ġodda. Dawn l-intrapriżi, inkluż intrapriżi fl-ekonomija soċjali, jagħtu kontribut sostanzjali sabiex jiżguraw il-pożizzjoni tal-Ewropa fis-swieq globali permezz tal-innovazzjoni u l-ħolqien u ż-żamma tax-xogħol fl-Ewropa. |
| --- | --- |

3.15.

Għaliex, flimkien ma’ R&I finanzjati b’mod pubbliku, huma l-intrapriżi nnifishom li jinvestu ħafna fir-R&Ż li jaraw suċċess fis-suq permezz ta’ prodotti, servizzi u proċessi ġodda. Dawn l-intrapriżi, inkluż intrapriżi fl-ekonomija soċjali, jagħtu kontribut sostanzjali sabiex jiżguraw il-pożizzjoni tal-Ewropa fis-swieq globali permezz tal-innovazzjoni u l-ħolqien u ż-żamma tax-xogħol fl-Ewropa.

| 3.16. | Sfortunatament, dan ma jgħoddx għall-intrapriżi l-kbar kollha. Raġuni waħda tista’ tkun l-averżjoni sistematika tat-tmexxija lejn ir-riskji tas-suq marbuta ma’ dawk li jissejħu “disruptive technologies” (4). L-ajruplan ma ħolquhx jew żviluppawh l-industriji marittimi jew ferrovjarji u l-innovazzjonijiet tal-Microsoft u l-Apple mhumiex frott il-ħidma tal-kumpaniji tat-tagħmir tal-elettriku u/jew elettroniku li kienu jiddominaw is-suq. |
| --- | --- |

3.16.

Sfortunatament, dan ma jgħoddx għall-intrapriżi l-kbar kollha. Raġuni waħda tista’ tkun l-averżjoni sistematika tat-tmexxija lejn ir-riskji tas-suq marbuta ma’ dawk li jissejħu “disruptive technologies” (4). L-ajruplan ma ħolquhx jew żviluppawh l-industriji marittimi jew ferrovjarji u l-innovazzjonijiet tal-Microsoft u l-Apple mhumiex frott il-ħidma tal-kumpaniji tat-tagħmir tal-elettriku u/jew elettroniku li kienu jiddominaw is-suq.

| 3.17. | L-ideat il-ġodda ħafna drabi jiġu minn persuni intraprenditorjali u gruppi interdixxiplinarji jew saħanistra minn partijiet esterni jew finanzjati minnhom. L-SMEs, l-intrapriżi li jkunu għadhom kemm jiftħu u l-intrapriżi fl-ekonomija soċjali għandhom għalhekk rwol importanti x’jaqdu. Il-promozzjoni u l-ħarsien tagħhom għandu jkun pilastru ewlieni ta’ kwalunkwe politika effettiva tal-innovazzjoni. |
| --- | --- |

3.17.

L-ideat il-ġodda ħafna drabi jiġu minn persuni intraprenditorjali u gruppi interdixxiplinarji jew saħanistra minn partijiet esterni jew finanzjati minnhom. L-SMEs, l-intrapriżi li jkunu għadhom kemm jiftħu u l-intrapriżi fl-ekonomija soċjali għandhom għalhekk rwol importanti x’jaqdu. Il-promozzjoni u l-ħarsien tagħhom għandu jkun pilastru ewlieni ta’ kwalunkwe politika effettiva tal-innovazzjoni.

| 3.18. | Kif ġie diskuss fid-dettall fl-Opinjoni dwar l-Unjoni ta’ Innovazzjoni (5), jeżisti potenzjal kbir ta’ innovazzjoni fil-firxa sħiħa ta’ interazzjonijiet u organizzazzjonijiet umani, inklużi l-intrapriżi fl-ekonomija soċjali. Dan jinkludi l-qasam sħiħ tal-attivitajiet xjentifiċi, ekonomiċi u soċjali hekk kif intqal qabel. Fl-istess waqt l-innovazzjonijiet mhux bilfors jiġu mir-R&Ż sistematiċi tal-prodott, iżda jistgħu jiżviluppaw minn ħidma fil-post u l-esperjenza miksuba. Dawn jinkludu:






  — | postijiet tax-xogħol innovattivi; |
| --- | --- | --- |

3.18.

Kif ġie diskuss fid-dettall fl-Opinjoni dwar l-Unjoni ta’ Innovazzjoni (5), jeżisti potenzjal kbir ta’ innovazzjoni fil-firxa sħiħa ta’ interazzjonijiet u organizzazzjonijiet umani, inklużi l-intrapriżi fl-ekonomija soċjali. Dan jinkludi l-qasam sħiħ tal-attivitajiet xjentifiċi, ekonomiċi u soċjali hekk kif intqal qabel. Fl-istess waqt l-innovazzjonijiet mhux bilfors jiġu mir-R&Ż sistematiċi tal-prodott, iżda jistgħu jiżviluppaw minn ħidma fil-post u l-esperjenza miksuba. Dawn jinkludu:

—

postijiet tax-xogħol innovattivi;

| — | kooperazzjoni bejn l-imsieħba soċjali u rappreżentanti tas-soċjetà ċivili; |
| --- | --- |

—

kooperazzjoni bejn l-imsieħba soċjali u rappreżentanti tas-soċjetà ċivili;

| — | innovazzjonijiet soċjali li jqisu l-bżonnijiet li mhumiex indirizzati b’mod adegwat mis-suq jew mis-settur pubbliku; |
| --- | --- |

—

innovazzjonijiet soċjali li jqisu l-bżonnijiet li mhumiex indirizzati b’mod adegwat mis-suq jew mis-settur pubbliku;

| — | ir-rwol tal-ħaddiema bħala sors ta’ għarfien u ideat. |
| --- | --- |

—

ir-rwol tal-ħaddiema bħala sors ta’ għarfien u ideat.

Il-Kumitat jisħaq mill-ġdid (6) fuq l-appoġġ tiegħu tal-għan tal-Kummissjoni li tippromovi kemm tista’ dawn l-innovazzjonijiet.

4.   Kummenti speċifiċi

| 4.1. | Il-Kumitat ifakkar li filwaqt li jeżistu rabtiet reċiproċi bejn ir-riċerka u l-innovazzjoni, dawn għandhom karatteristiċi differenti u jifjorixxu taħt kundizzjonijiet differenti wkoll (7). Għalhekk importanti li jitqiesu l-kundizzjonijiet ta’ ħidma differenti tat-tnejn iżda anki li jinstabu rabtiet bejniethom. |
| --- | --- |

4.1.

Il-Kumitat ifakkar li filwaqt li jeżistu rabtiet reċiproċi bejn ir-riċerka u l-innovazzjoni, dawn għandhom karatteristiċi differenti u jifjorixxu taħt kundizzjonijiet differenti wkoll (7). Għalhekk importanti li jitqiesu l-kundizzjonijiet ta’ ħidma differenti tat-tnejn iżda anki li jinstabu rabtiet bejniethom.

| 4.2. | Fir-rigward tal-użu tal-fondi pubbliċi, jiġifieri dħul mit-taxxi fuq iċ-ċittadini u l-ekonomija u li ġejjin minn proċessi demokratiċi, il-Kumitat reċentement iċċara (8) li kwalunkwe appoġġ mill-Kummissjoni (li fuq kollox ġej minn fondi pubbliċi) għandu jiffoka fuq il-kompiti li inqas probabbli li jiġu finanzjati mill-fondi privati. Dan jista’ jkun minħabba r-raġunijiet tipiċi li ġejjin:






  — | hemm riskju kbir b’rabta mal-iżvilupp tagħhom, b’kuntrast mal-benefiċċji potenzjali konsiderevoli f’każ li l-inizjattiva tirnexxi; |
| --- | --- | --- |

4.2.

Fir-rigward tal-użu tal-fondi pubbliċi, jiġifieri dħul mit-taxxi fuq iċ-ċittadini u l-ekonomija u li ġejjin minn proċessi demokratiċi, il-Kumitat reċentement iċċara (8) li kwalunkwe appoġġ mill-Kummissjoni (li fuq kollox ġej minn fondi pubbliċi) għandu jiffoka fuq il-kompiti li inqas probabbli li jiġu finanzjati mill-fondi privati. Dan jista’ jkun minħabba r-raġunijiet tipiċi li ġejjin:

—

hemm riskju kbir b’rabta mal-iżvilupp tagħhom, b’kuntrast mal-benefiċċji potenzjali konsiderevoli f’każ li l-inizjattiva tirnexxi;

| — | l-ispejjeż li jiġġarrbu huma għoljin ħafna u jistgħu biss jiġġarrbu b’mod konġunt minn diversi sorsi pubbliċi ta’ finanzjament; |
| --- | --- |

—

l-ispejjeż li jiġġarrbu huma għoljin ħafna u jistgħu biss jiġġarrbu b’mod konġunt minn diversi sorsi pubbliċi ta’ finanzjament;

| — | il-limitu ta’ żmien sabiex jinkiseb vantaġġ siewi huwa twil wisq; |
| --- | --- |

—

il-limitu ta’ żmien sabiex jinkiseb vantaġġ siewi huwa twil wisq;

| — | it-teknoloġiji kkonċernati jkunu teknoloġiji trasversali jew ewlenin (pereżempju materjali ġodda); |
| --- | --- |

—

it-teknoloġiji kkonċernati jkunu teknoloġiji trasversali jew ewlenin (pereżempju materjali ġodda);

| — | ir-riżultat ma jistax jitqiegħed fis-suq mill-ewwel iżda huwa bżonn soċjali jew ambjentali ġenerali. |
| --- | --- |

—

ir-riżultat ma jistax jitqiegħed fis-suq mill-ewwel iżda huwa bżonn soċjali jew ambjentali ġenerali.

| 4.3. | Fir-rigward tal-promozzjoni tar-riċerka u l-iżvilupp, il-fehma tal-Kumitat fil-qosor hija din. Hija għandha:






  — | tiffinanzja riċerka fundamentali b’mod adegwat kemm sabiex testendi u żżid l-għarfien tan-natura kif ukoll bħala żona ta’ ideat ġodda u innovazzjonijiet kbar; m’għandhiex tkun ristretta għall-parti tal-programm Orizzont 2020 li hija monitorjata mill-Kunsill Ewropew tar-Riċerka (ERC) iżda għandha tiġi enfasizzata fil-partijiet l-oħra tal-programm kollha; |
| --- | --- | --- |

4.3.

Fir-rigward tal-promozzjoni tar-riċerka u l-iżvilupp, il-fehma tal-Kumitat fil-qosor hija din. Hija għandha:

—

tiffinanzja riċerka fundamentali b’mod adegwat kemm sabiex testendi u żżid l-għarfien tan-natura kif ukoll bħala żona ta’ ideat ġodda u innovazzjonijiet kbar; m’għandhiex tkun ristretta għall-parti tal-programm Orizzont 2020 li hija monitorjata mill-Kunsill Ewropew tar-Riċerka (ERC) iżda għandha tiġi enfasizzata fil-partijiet l-oħra tal-programm kollha;

| — | tirrispetta u tħares il-libertà tax-xjenza u r-riċerka; |
| --- | --- |

—

tirrispetta u tħares il-libertà tax-xjenza u r-riċerka;

| — | tapplika l-eċċellenza bħala kriterju suprem tal-għoti ta’ kuntratti ta’ riċerka kif kien il-każ sa issa; |
| --- | --- |

—

tapplika l-eċċellenza bħala kriterju suprem tal-għoti ta’ kuntratti ta’ riċerka kif kien il-każ sa issa;

| — | tikkoopera b’mod transkonfinali u tiġbor flimkien il-kapaċità; |
| --- | --- |

—

tikkoopera b’mod transkonfinali u tiġbor flimkien il-kapaċità;

| — | toħloq suq tax-xogħol Ewropew miftuħ u li jiġbed lir-riċerkaturi u fl-aħħar tindirizza b’mod effettiv l-iżvantaġġi soċjali ġejjin minn wisq kuntratti fissi u l-mobbiltà transkonfinali, jew tikkumpensahom; |
| --- | --- |

—

toħloq suq tax-xogħol Ewropew miftuħ u li jiġbed lir-riċerkaturi u fl-aħħar tindirizza b’mod effettiv l-iżvantaġġi soċjali ġejjin minn wisq kuntratti fissi u l-mobbiltà transkonfinali, jew tikkumpensahom;

| — | toħloq il-kundizzjonijiet qafas u r-regoli amministrattivi skont il-bżonnijiet ta’ settur tax-xjenza sod; |
| --- | --- |

—

toħloq il-kundizzjonijiet qafas u r-regoli amministrattivi skont il-bżonnijiet ta’ settur tax-xjenza sod;

| — | tiżgura ċirkolazzjoni ideali, aċċess għall-għarfien xjentifiku u t-trasferiment tiegħu (9) u |
| --- | --- |

—

tiżgura ċirkolazzjoni ideali, aċċess għall-għarfien xjentifiku u t-trasferiment tiegħu (9) u

| — | tagħti dimensjoni internazzjonali liż-Żona Ewropea tar-Riċerka. |
| --- | --- |

—

tagħti dimensjoni internazzjonali liż-Żona Ewropea tar-Riċerka.

| 4.3.1. | Il-KtR jtenni s-sejħiet (10) tiegħu li jiġu indirizzati b’mod effettiv ir-riskji u l-iżvantaġġi soċjali tar-riċerkaturi li ġejjin mill-mobbiltà transnazjonali meħtieġa u mixtieqa u n-nuqqas ta’ impjiegi stabbli. F’dan ir-rigwrd jilqa’ l-inizjattiva reċenti (RESAVER) tal-Kummissjoni (11) li tiffaċilita l-mobbiltà tar-riċerkaturi fl-Ewropa permezz ta’ skema ta’ pensjoni ġdida u pan-Ewropea. Din għandha tipprovdi lir-riċerkaturi bl-opportunità li jagħżlu bejn Stat Membru u ieħor mingħajr biża’ li ser jitilfu d-drittijiet tal-pensjoni tagħhom. Il-Kumitat iqis li dan huwa pass fid-direzzjoni t-tajba mingħajr ma jinsab fil-qagħda li jevalwa kemm huwa adatt l-approċċ li ntgħażel. |
| --- | --- |

4.3.1.

Il-KtR jtenni s-sejħiet (10) tiegħu li jiġu indirizzati b’mod effettiv ir-riskji u l-iżvantaġġi soċjali tar-riċerkaturi li ġejjin mill-mobbiltà transnazjonali meħtieġa u mixtieqa u n-nuqqas ta’ impjiegi stabbli. F’dan ir-rigwrd jilqa’ l-inizjattiva reċenti (RESAVER) tal-Kummissjoni (11) li tiffaċilita l-mobbiltà tar-riċerkaturi fl-Ewropa permezz ta’ skema ta’ pensjoni ġdida u pan-Ewropea. Din għandha tipprovdi lir-riċerkaturi bl-opportunità li jagħżlu bejn Stat Membru u ieħor mingħajr biża’ li ser jitilfu d-drittijiet tal-pensjoni tagħhom. Il-Kumitat iqis li dan huwa pass fid-direzzjoni t-tajba mingħajr ma jinsab fil-qagħda li jevalwa kemm huwa adatt l-approċċ li ntgħażel.

| 4.3.2. | F’din l-Opinjoni l-Kumitat ma jidħolx fit-temi speċifiċi ta’ riċerka billi dawn diġà ddiskutihom fid-dettall fl-Opinjoni tiegħu dwar il-programm Orizzont 2020 Huwa jirrepeti mill-ġdid li l-għanijiet tal-programmi tal-Istati Membri jirrikjedu l-effett ta’ lieva. |
| --- | --- |

4.3.2.

F’din l-Opinjoni l-Kumitat ma jidħolx fit-temi speċifiċi ta’ riċerka billi dawn diġà ddiskutihom fid-dettall fl-Opinjoni tiegħu dwar il-programm Orizzont 2020 Huwa jirrepeti mill-ġdid li l-għanijiet tal-programmi tal-Istati Membri jirrikjedu l-effett ta’ lieva.

| 4.4. | Fir-rigward tal-promozzjoni tal-innovazzjonijiet il-fehma tal-Kumitat fil-qosor hija din. Ġeneralment l-innovazzjoni tirriżulta:






  — | b’risposta għall-bżonnijiet u l-isfidi soċjali jew bħala rimedju għal nuqqasijiet tekniċi jew soċjali; |
| --- | --- | --- |

4.4.

Fir-rigward tal-promozzjoni tal-innovazzjonijiet il-fehma tal-Kumitat fil-qosor hija din. Ġeneralment l-innovazzjoni tirriżulta:

—

b’risposta għall-bżonnijiet u l-isfidi soċjali jew bħala rimedju għal nuqqasijiet tekniċi jew soċjali;

| — | bħala parti mill-iżvilupp ta’ prodott jew titjib bil-għan li tittejjeb il-kwalità jew tingħata spinta lill-bejgħ; |
| --- | --- |

—

bħala parti mill-iżvilupp ta’ prodott jew titjib bil-għan li tittejjeb il-kwalità jew tingħata spinta lill-bejgħ;

| — | bħala skoperta ġdida matul riċerka fundamentali li toffri soluzzjoni iktar effettiva għal problemi identifikati qabel; |
| --- | --- |

—

bħala skoperta ġdida matul riċerka fundamentali li toffri soluzzjoni iktar effettiva għal problemi identifikati qabel;

| — | b’riżultat ta’ ideat ġodda sabiex jinħolqu possibiltajiet kompletament ġodda pereżempju mil-lokomozzjoni (l-ajruplan), min-navigazzjoni (il-GPS), il-komunikazzjoni u s-semplifikazzjoni tax-xogħol (Internet); |
| --- | --- |

—

b’riżultat ta’ ideat ġodda sabiex jinħolqu possibiltajiet kompletament ġodda pereżempju mil-lokomozzjoni (l-ajruplan), min-navigazzjoni (il-GPS), il-komunikazzjoni u s-semplifikazzjoni tax-xogħol (Internet);

| — | b’risposta għal ħtiġijiet ġodda; |
| --- | --- |

—

b’risposta għal ħtiġijiet ġodda;

| — | bħala strument jew prodott sekondarju tar-riċerka. Din tista’ tinvolvi pereżempju teknoloġiji ewlenin ġodda. Eżempju ewlieni huwa l-“world wide web” żviluppat mis-CERN (12), xempju ta’ riċerka u inizjattivi ta’ riċerka Ewropej, sabiex id-data titqiegħed għad-dispożizzjoni tal-universitajiet u l-organizzazzjonijiet ta’ riċerka li jikkooperaw maċ-ċentru ta’ Ġinevra u biex dawn ikunu marbuta f’netwerk mal-programm ta’ riċerka. Il-potenzjal ekonomiku u soċjali tat-teknoloġija sfortunatament ma ġiex rikonoxxut u sfruttat malajr biżżejjed fl-Ewropa. L-implikazzjonijiet kollha tagħha għadhom s’issa mhux magħrufa. |
| --- | --- |

—

bħala strument jew prodott sekondarju tar-riċerka. Din tista’ tinvolvi pereżempju teknoloġiji ewlenin ġodda. Eżempju ewlieni huwa l-“world wide web” żviluppat mis-CERN (12), xempju ta’ riċerka u inizjattivi ta’ riċerka Ewropej, sabiex id-data titqiegħed għad-dispożizzjoni tal-universitajiet u l-organizzazzjonijiet ta’ riċerka li jikkooperaw maċ-ċentru ta’ Ġinevra u biex dawn ikunu marbuta f’netwerk mal-programm ta’ riċerka. Il-potenzjal ekonomiku u soċjali tat-teknoloġija sfortunatament ma ġiex rikonoxxut u sfruttat malajr biżżejjed fl-Ewropa. L-implikazzjonijiet kollha tagħha għadhom s’issa mhux magħrufa.

| 4.5. | Ħafna drabi huwa permezz tal-bini ta’ intrapriżi ġodda li l-ideat isiru innovazzjonijiet u prodotti innovattivi. Waħda mill-iktar miżuri politiċi importanti tal-promozzjoni tal-innovazzjoni hija li tappoġġja u tiffaċilita l-ħolqien ta’ intrapriżi ġodda u li tiżgura s-sopravivenza tagħhom matul l-ewwel ħames jew għaxar snin kritiċi tal-proġett. |
| --- | --- |

4.5.

Ħafna drabi huwa permezz tal-bini ta’ intrapriżi ġodda li l-ideat isiru innovazzjonijiet u prodotti innovattivi. Waħda mill-iktar miżuri politiċi importanti tal-promozzjoni tal-innovazzjoni hija li tappoġġja u tiffaċilita l-ħolqien ta’ intrapriżi ġodda u li tiżgura s-sopravivenza tagħhom matul l-ewwel ħames jew għaxar snin kritiċi tal-proġett.

| 4.6. | Minkejja li fil-passat l-innovazzjoni dejjem qdiet lis-soċjetà u b’hekk tat kontribut konsiderevoli lill-prosperità u l-kompetittività, xi drabi xorta tiffaċċja ostakli soċjali u ekonomiċi kbar. Għall-intrapriżi, il-kummerċ, is-soċjetà u dawk li jfasslu l-politika, il-ġdid ħafna drabi jirrappreżenta theddida. |
| --- | --- |

4.6.

Minkejja li fil-passat l-innovazzjoni dejjem qdiet lis-soċjetà u b’hekk tat kontribut konsiderevoli lill-prosperità u l-kompetittività, xi drabi xorta tiffaċċja ostakli soċjali u ekonomiċi kbar. Għall-intrapriżi, il-kummerċ, is-soċjetà u dawk li jfasslu l-politika, il-ġdid ħafna drabi jirrappreżenta theddida.

| 4.7. | L-innovazzjonijiet jistgħu fil-fatt jiġġeneraw tibdil ekonomiku jew soċjali f’fergħat jew intrapriżi speċifiċi billi jew jeliminaw l-impjiegi jew idgħajfu l-klassijiet soċjali dominanti u wara żmien twil biss jagħtu xhieda tal-potenzjal utli u produttiv tagħhom għas-soċjetà. Eżempji jinkludu n-newl mekkaniku, l-introduzzjoni tas-sħubija soċjali, l-inġinerija ġenetika, Google, Amazon jew l-introduzzjoni ta’ tekniki tal-użu tal-enerġiji rinnovabbli. Barra minn hekk, il-kapaċità tal-adattament tas-soċjetà u l-ekonomija (ċikli ta’ amortizzazzjoni) tista’ tbati taħt tibdil rapidu u innovattiv iżżejjed. |
| --- | --- |

4.7.

L-innovazzjonijiet jistgħu fil-fatt jiġġeneraw tibdil ekonomiku jew soċjali f’fergħat jew intrapriżi speċifiċi billi jew jeliminaw l-impjiegi jew idgħajfu l-klassijiet soċjali dominanti u wara żmien twil biss jagħtu xhieda tal-potenzjal utli u produttiv tagħhom għas-soċjetà. Eżempji jinkludu n-newl mekkaniku, l-introduzzjoni tas-sħubija soċjali, l-inġinerija ġenetika, Google, Amazon jew l-introduzzjoni ta’ tekniki tal-użu tal-enerġiji rinnovabbli. Barra minn hekk, il-kapaċità tal-adattament tas-soċjetà u l-ekonomija (ċikli ta’ amortizzazzjoni) tista’ tbati taħt tibdil rapidu u innovattiv iżżejjed.

| 4.8. | It-tħassib li rriżulta minn dan fost gruppi soċjali individwali wassal lill-Kummissjoni biex tintroduċi l-kunċett tar-riċerka u l-innovazzjoni (13) responsabbli. (14) Madanakollu fid-dawl tal-kisbiet ewlenin tar-riċerka u l-innovazzjoni bħala mutur u l-bażi tal-istandards tal-ħajja u x-xjenza tal-llum, u bħala l-bażi essenzjali għall-proċess storiku tar-raġuni li twieldu minnu kunċetti u ideat prinċipali relatati mad-drittijiet tal-bniedem u l-qsim tas-setgħat tal-istat, il-Kumitat iqis li l-kunċett huwa żbaljat u unilaterali. Huwa jirrakkomanda għalhekk riflessjoni dwar l-impatt tiegħu fuq il-valur li tagħti s-soċjetà lir-riċerka u l-innovazzjoni. |
| --- | --- |

4.8.

It-tħassib li rriżulta minn dan fost gruppi soċjali individwali wassal lill-Kummissjoni biex tintroduċi l-kunċett tar-riċerka u l-innovazzjoni (13) responsabbli. (14) Madanakollu fid-dawl tal-kisbiet ewlenin tar-riċerka u l-innovazzjoni bħala mutur u l-bażi tal-istandards tal-ħajja u x-xjenza tal-llum, u bħala l-bażi essenzjali għall-proċess storiku tar-raġuni li twieldu minnu kunċetti u ideat prinċipali relatati mad-drittijiet tal-bniedem u l-qsim tas-setgħat tal-istat, il-Kumitat iqis li l-kunċett huwa żbaljat u unilaterali. Huwa jirrakkomanda għalhekk riflessjoni dwar l-impatt tiegħu fuq il-valur li tagħti s-soċjetà lir-riċerka u l-innovazzjoni.

| 4.8.1. | Naturalment ir-riċerka u l-innovazzjoni jridu jsegwu l-liġijiet li jeżistu u l-prinċipji etiċi. |
| --- | --- |

4.8.1.

Naturalment ir-riċerka u l-innovazzjoni jridu jsegwu l-liġijiet li jeżistu u l-prinċipji etiċi.

| 4.8.2. | Dan jgħodd madanakollu wkoll għal kull attività soċjali kemm jekk tolqot il-mediċina, il-kummerċ, il-ġurnaliżmu, it-tfassil tal-liġi, il-politika u l-qrati. Il-Kumitat għalhekk ma jqisx li huwa adatt li l-kunċett ta’ responsabbiltà jiġi assoċjat esklużivament u b’mod espliċitu mar-R&I. |
| --- | --- |

4.8.2.

Dan jgħodd madanakollu wkoll għal kull attività soċjali kemm jekk tolqot il-mediċina, il-kummerċ, il-ġurnaliżmu, it-tfassil tal-liġi, il-politika u l-qrati. Il-Kumitat għalhekk ma jqisx li huwa adatt li l-kunċett ta’ responsabbiltà jiġi assoċjat esklużivament u b’mod espliċitu mar-R&I.

| 4.9. | Barra dawn l-ostakli aktar fundamentali, il-ħtieġa li jiġu rispettati l-ammont kbir ta’ regoli frammentati ħafna madwar l-Ewropa u l-kwistjoni kritika tal-finanzjament jirrappreżentaw l-akbar sors ta’ diffikultà għall-intrapriżi innovattivi li jkunu għadhom kemm jiftħu. |
| --- | --- |

4.9.

Barra dawn l-ostakli aktar fundamentali, il-ħtieġa li jiġu rispettati l-ammont kbir ta’ regoli frammentati ħafna madwar l-Ewropa u l-kwistjoni kritika tal-finanzjament jirrappreżentaw l-akbar sors ta’ diffikultà għall-intrapriżi innovattivi li jkunu għadhom kemm jiftħu.

| 4.9.1. | Il-Kumitat jirrepeti għalhekk ir-rakkomandazzjoni tiegħu (15) li l-intrapriżi li għadhom kemm jiftħu u li huma iżgħar minn daqs speċifiku stipulat igawdu minn perjodu ta’ eżenzjoni u flessibbiltà għal ċertu tul ta’ żmien. Dan jista’ jsir permezz ta’ klawżola ta’ eżenzjoni li matul dan iż-żmien teħles lil dawn l-intrapriżi mill-biċċa l-kbira ta’ kwalunkwe tip ta’ regoli amministrattivi u rekwiżiti stabbiliti sabiex l-ewwel jingħata ċans il-potenzjal ta’ suċċess ekonomiku u tekniku tagħhom. |
| --- | --- |

4.9.1.

Il-Kumitat jirrepeti għalhekk ir-rakkomandazzjoni tiegħu (15) li l-intrapriżi li għadhom kemm jiftħu u li huma iżgħar minn daqs speċifiku stipulat igawdu minn perjodu ta’ eżenzjoni u flessibbiltà għal ċertu tul ta’ żmien. Dan jista’ jsir permezz ta’ klawżola ta’ eżenzjoni li matul dan iż-żmien teħles lil dawn l-intrapriżi mill-biċċa l-kbira ta’ kwalunkwe tip ta’ regoli amministrattivi u rekwiżiti stabbiliti sabiex l-ewwel jingħata ċans il-potenzjal ta’ suċċess ekonomiku u tekniku tagħhom.

| 4.10. | Kif saħaq f’Opinjonijiet oħra li jirreferi għalihom b’rabta ma’ rakkomandazzjonijiet dettaljati oħra dwar pereżempju l-innovazzjoni soċjali, il-Kumitat jappoġġja bis-sħiħ l-għan tal-Kummissjoni tat-“tisħiħ tal-ekosistema tal-innovazzjoni usa’ u l-istabbiliment tal-kundizzjonijiet ta’ qafas tajbin li jistimolaw il-kumpaniji tal-Ewropa biex jinnovaw”. Dan ifisser b’mod partikolari l-identifikazzjoni u l-eliminazzjoni ta’ ostakli għall-innovazzjoni. |
| --- | --- |

4.10.

Kif saħaq f’Opinjonijiet oħra li jirreferi għalihom b’rabta ma’ rakkomandazzjonijiet dettaljati oħra dwar pereżempju l-innovazzjoni soċjali, il-Kumitat jappoġġja bis-sħiħ l-għan tal-Kummissjoni tat-“tisħiħ tal-ekosistema tal-innovazzjoni usa’ u l-istabbiliment tal-kundizzjonijiet ta’ qafas tajbin li jistimolaw il-kumpaniji tal-Ewropa biex jinnovaw”. Dan ifisser b’mod partikolari l-identifikazzjoni u l-eliminazzjoni ta’ ostakli għall-innovazzjoni.

| 4.10.1. | Ir-rekwiżiti u r-restrizzjonijiet tekniċi dettaljati żżejjed jistgħu joħonqu u jostakolaw l-innovazzjoni. Dan għandu jitqies pereżempju fid-dawl tar-rekwiżiti dettaljati żżejjed tal-inizjattiva tal-effiċjenza tal-enerġija tal-Kummissjoni. |
| --- | --- |

4.10.1.

Ir-rekwiżiti u r-restrizzjonijiet tekniċi dettaljati żżejjed jistgħu joħonqu u jostakolaw l-innovazzjoni. Dan għandu jitqies pereżempju fid-dawl tar-rekwiżiti dettaljati żżejjed tal-inizjattiva tal-effiċjenza tal-enerġija tal-Kummissjoni.

| 4.10.2. | Dawn l-isforzi għandu jkollhom l-għan li jiżguraw bl-aħjar mod possibbli u b’mod sostenibbli l-prosperità, is-saħħa u s-sigurtà taċ-ċittadini u l-konsumaturi anke fil-futur. |
| --- | --- |

4.10.2.

Dawn l-isforzi għandu jkollhom l-għan li jiżguraw bl-aħjar mod possibbli u b’mod sostenibbli l-prosperità, is-saħħa u s-sigurtà taċ-ċittadini u l-konsumaturi anke fil-futur.

| 4.10.3. | Għandhom jintużaw ukoll eżempji mill-passat biex jiġi evalwat jekk interpretazzjoni stretta żżejjed tal-prinċipju ta’ prekawzjoni, pereżempju fejn jidħlu l-protezzjoni tal-konsumatur jew l-iżvilupp ta’ proċeduri mediċi ġodda, tolqotx il-kuraġġ li jinstabu soluzzjonijiet ġodda u effettivi. |
| --- | --- |

4.10.3.

Għandhom jintużaw ukoll eżempji mill-passat biex jiġi evalwat jekk interpretazzjoni stretta żżejjed tal-prinċipju ta’ prekawzjoni, pereżempju fejn jidħlu l-protezzjoni tal-konsumatur jew l-iżvilupp ta’ proċeduri mediċi ġodda, tolqotx il-kuraġġ li jinstabu soluzzjonijiet ġodda u effettivi.

| 4.11. | Fil-fehma tal-Kumitat, minkejja s-suċċess evidenti Ewropew fir-R&Ż u f’bosta oqsma tal-ekonomija, dan ma jirrikjedix biss it-tkomplija tas-suq intern u taż-Żona Ewropea tar-Riċerka, iżda anki l-analiżi ta’ raġunijiet iktar fundamentali għan-nuqqas ta’ klima li tiffavorixxi l-innovazzjoni fl-Ewropa meta mqabbla pereżempju mal-Istati Uniti jew ċerti partijiet tal-Asja. Għalfejn kumpaniji bħal Google, Microsoft, Facebook jew Monsanto mhumiex kumpaniji Ewropej? Jew għalfejn ma ħriġniex b’Google jew Monsanto “aħjar” li jirrispondu aħjar għat-tħassib taċ-ċittadini u li kibru taħt l-influwenza tal-politika Ewropea? |
| --- | --- |

4.11.

Fil-fehma tal-Kumitat, minkejja s-suċċess evidenti Ewropew fir-R&Ż u f’bosta oqsma tal-ekonomija, dan ma jirrikjedix biss it-tkomplija tas-suq intern u taż-Żona Ewropea tar-Riċerka, iżda anki l-analiżi ta’ raġunijiet iktar fundamentali għan-nuqqas ta’ klima li tiffavorixxi l-innovazzjoni fl-Ewropa meta mqabbla pereżempju mal-Istati Uniti jew ċerti partijiet tal-Asja. Għalfejn kumpaniji bħal Google, Microsoft, Facebook jew Monsanto mhumiex kumpaniji Ewropej? Jew għalfejn ma ħriġniex b’Google jew Monsanto “aħjar” li jirrispondu aħjar għat-tħassib taċ-ċittadini u li kibru taħt l-influwenza tal-politika Ewropea?

| 4.12. | Hemm bżonn ta’ bidla fundamentali fl-attitudni soċjali sabiex l-innovazzjonijiet ma jitqisux l-ewwel bħala riskju jew theddida, iżda bħala opportunità ta’ progress u ta’ iktar impjiegi u opportunità għall-ekonomija u l-kompetittività tal-Ewropa u għat-tfassil tal-mudell soċjali Ewropew. Neħtieġu bilanċ ġdid, bilanċ aħjar bejn il-kawtela u r-riskju, bejn riskji żgħar u perikli kbar, bejn ir-regolazzjoni u l-flessibbiltà. |
| --- | --- |

4.12.

Hemm bżonn ta’ bidla fundamentali fl-attitudni soċjali sabiex l-innovazzjonijiet ma jitqisux l-ewwel bħala riskju jew theddida, iżda bħala opportunità ta’ progress u ta’ iktar impjiegi u opportunità għall-ekonomija u l-kompetittività tal-Ewropa u għat-tfassil tal-mudell soċjali Ewropew. Neħtieġu bilanċ ġdid, bilanċ aħjar bejn il-kawtela u r-riskju, bejn riskji żgħar u perikli kbar, bejn ir-regolazzjoni u l-flessibbiltà.

Brussell, il-11 ta’ Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  COM(2010) 546 final.

1

(2)  Science as Public Culture – Jan Golinski – Cambridge University Press.

2

Science as Public Culture

(3)  Pereżempju ĠU C 132, 3.5.2011, p. 39, ĠU C 181, 21.6.2012, p. 111, ĠU C 44, 15.2.2013, p. 88, ĠU C 76, 14.3.2013, p. 31, ĠU C 76, 14.3.2013, p. 43, ĠU C 341, 21.11.2013, p. 35, ĠU C 67, 6.3.2014, p. 132.

3

(4)  Ara Clayton M. Christensen, The Innovator's Dilemma, Harper Business.

4

The Innovator's Dilemma

(5)  ĠU C 132, 3.5.2011, p. 39.

5

(6)  Nota 3 f’qiegħ il-paġna.

6

(7)  ĠU C 218, 11.9.2009, p. 8.

7

(8)  ĠU C 67, 6.3.2014, p. 132.

8

(9)  Ara ĠU C 218, 11.9.2009, p. 8.

9

(10)  Ara ĠU C 11, 30.4.2004, p. 3 u ĠU C 76, 14.3.2013, p. 31.

10

(11)  Stqarrija għall-istampa tal-Kummissjoni, 1 ta’ Ottubru 2014.

11

(12)  http://home.web.cern.ch/topics/birth-web

12

(13)  COM: Towards Responsible Research and Innovation in the Information and Communication Technologies and Security Technologies Fields – ISBN 978-92-79-20404-3.

13

(14)  Pereżempju www.consider-project.eu

14

(15)  ĠU C 132, 3.5.2011, p. 39.

15

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/66 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/66

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Programm dwar l-Idoneità u l-Prestazzjoni tar-Regolamentazzjoni (REFIT): Is-Sitwazzjoni Attwali u l-Perspettivi”

(COM(2014) 368 final)

(2015/C 230/10)

| Relatur: | is-Sur MEYNENT |
| --- | --- |

Relatur:

is-Sur MEYNENT

Nhar l-1 ta’ Ottubru 2014, il-Kummissjoni ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

“il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Programm dwar l-Idoneità u l-Prestazzjoni tar-Regolamentazzjoni (REFIT): Is-sitwazzjoni attwali u l-perspettivi”

COM(2014) 368 final.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar id-19 ta’ Novembru 2014.

Matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu li saret fl-10 u l-11 ta’ Diċembru (seduta tal-10 ta’ Diċembru 2014), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’136 voti favur, 2 voti kontra u 4 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jieħu nota tal-qagħda tal-implimentazzjoni tal-programm REFIT stabbilit mill-Kummissjoni. Huwa jilqa’ bi pjaċir il-fatt li l-Kummissjoni għandha l-għan li ttejjeb il-proċess u l-istrumenti. Huwa jfakkar fl-opinjonijiet preċedenti tiegħu, dwar is-suġġett (1). |
| --- | --- |

1.1.

Il-KESE jieħu nota tal-qagħda tal-implimentazzjoni tal-programm REFIT stabbilit mill-Kummissjoni. Huwa jilqa’ bi pjaċir il-fatt li l-Kummissjoni għandha l-għan li ttejjeb il-proċess u l-istrumenti. Huwa jfakkar fl-opinjonijiet preċedenti tiegħu, dwar is-suġġett (1).

| 1.2. | Il-KESE huwa favur it-tnaqqis tal-piżijiet fuq l-intrapriżi żgħar, medji u l-mikrointrapriżi (it-test SME) u ċ-ċittadini meta jinsab il-mezz biex bih jitwettaq b’mod aktar sempliċi l-objettiv u l-għan aħħari li għalihom ġew stabbiliti r-regolamenti. Madankollu, il-KESE jfakkar dwar il-ħtieġa li, sabiex tiġi żgurata governanza pubblika tajba, għandhom ikunu disponibbli data u informazzjoni rilevanti u essenzjali sabiex jiġu stabbiliti l-kontrolli u l-valutazzjonijiert tal-politiki. |
| --- | --- |

1.2.

Il-KESE huwa favur it-tnaqqis tal-piżijiet fuq l-intrapriżi żgħar, medji u l-mikrointrapriżi (it-test SME) u ċ-ċittadini meta jinsab il-mezz biex bih jitwettaq b’mod aktar sempliċi l-objettiv u l-għan aħħari li għalihom ġew stabbiliti r-regolamenti. Madankollu, il-KESE jfakkar dwar il-ħtieġa li, sabiex tiġi żgurata governanza pubblika tajba, għandhom ikunu disponibbli data u informazzjoni rilevanti u essenzjali sabiex jiġu stabbiliti l-kontrolli u l-valutazzjonijiert tal-politiki.

| 1.3. | Il-KESE jfakkar li l-prinċipju ta’ “Aħseb l-Ewwel fiż-Żgħir” ma jeskludix u ma jistax ifittex li jeżenta l-mikrointrapriżi u l-SMEs mill-implimentazzjoni tal-leġislazzjoni. Dan pjuttost ifisser li, fit-tfassil tal-leġislazzjoni, għandha tittieħed kunsiderazzjoni tal-fatt li din ser tkun tapplika wkoll għal strutturi żgħar, mingħajr ħsara biex jintlaħaq l-objettiv stabbilit mil-leġislazzjoni. |
| --- | --- |

1.3.

Il-KESE jfakkar li l-prinċipju ta’ “Aħseb l-Ewwel fiż-Żgħir” ma jeskludix u ma jistax ifittex li jeżenta l-mikrointrapriżi u l-SMEs mill-implimentazzjoni tal-leġislazzjoni. Dan pjuttost ifisser li, fit-tfassil tal-leġislazzjoni, għandha tittieħed kunsiderazzjoni tal-fatt li din ser tkun tapplika wkoll għal strutturi żgħar, mingħajr ħsara biex jintlaħaq l-objettiv stabbilit mil-leġislazzjoni.

| 1.3.1. | Il-KESE jenfasizza li l-applikazzjoni ta’ dan il-prinċipju ma jistax imur kontra l-interess ġenerali, li fil-fatt għandu jħares liċ-ċittadini, il-ħaddiema u l-konsumaturi mir-riskji li jaffaċċjaw. |
| --- | --- |

1.3.1.

Il-KESE jenfasizza li l-applikazzjoni ta’ dan il-prinċipju ma jistax imur kontra l-interess ġenerali, li fil-fatt għandu jħares liċ-ċittadini, il-ħaddiema u l-konsumaturi mir-riskji li jaffaċċjaw.

| 1.4. | Il-KESE jinsab imħasseb sew mis-sejbiet dwar in-nuqqasijiet tal-valutazzjonijiet tal-impatt ambjentali u s-segwitu tal-konsultazzjonijiet. Huwa jitlob lill-Kummissjoni biex tkun aktar trasparenti u biex tiġġustifika r-raġunijiet għalfejn miżura jew proposta partikolari titressaq jew le għal valutazzjoni tal-impatt u/jew analiżi ex-post. |
| --- | --- |

1.4.

Il-KESE jinsab imħasseb sew mis-sejbiet dwar in-nuqqasijiet tal-valutazzjonijiet tal-impatt ambjentali u s-segwitu tal-konsultazzjonijiet. Huwa jitlob lill-Kummissjoni biex tkun aktar trasparenti u biex tiġġustifika r-raġunijiet għalfejn miżura jew proposta partikolari titressaq jew le għal valutazzjoni tal-impatt u/jew analiżi ex-post.

| 1.5. | Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni biex tiżgura li ssir analiżi integrata u bilanċjata tal-aspett ekonomiku, soċjali u ambjentali. Fil-fatt il-KESE jemmen li l-għanijiet intiżi tal-Kummissjoni ser jinkisbu biss jekk jitqiesu dawn l-aspetti kollha kif ukoll il-punti ta’ preokkupazzjoni tal-partijiet interessati kollha. |
| --- | --- |

1.5.

Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni biex tiżgura li ssir analiżi integrata u bilanċjata tal-aspett ekonomiku, soċjali u ambjentali. Fil-fatt il-KESE jemmen li l-għanijiet intiżi tal-Kummissjoni ser jinkisbu biss jekk jitqiesu dawn l-aspetti kollha kif ukoll il-punti ta’ preokkupazzjoni tal-partijiet interessati kollha.

| 1.6. | Il-KESE jemmen li r-regolamentazzjoni intelliġenti ma tfissirx li jitwarrbu r-regolamenti dwar il-protezzjoni taċ-ċittadini, tal-konsumaturi u tal-ħaddiema, ir-regoli dwar l-ugwaljanza bejn is-sessi u r-regoli ambjentali u ma jistax ikollha l-effett li tostakola t-titjib. |
| --- | --- |

1.6.

Il-KESE jemmen li r-regolamentazzjoni intelliġenti ma tfissirx li jitwarrbu r-regolamenti dwar il-protezzjoni taċ-ċittadini, tal-konsumaturi u tal-ħaddiema, ir-regoli dwar l-ugwaljanza bejn is-sessi u r-regoli ambjentali u ma jistax ikollha l-effett li tostakola t-titjib.

| 1.7. | Il-KESE jemmen li l-leġislazzjoni intelliġenti għandha tirrispetta d-dimensjoni soċjali tas-suq intern kif previst mit-Trattat, speċjalment fil-livell ta’ traspożizzjoni tal-ftehimiet innegozjati fil-qafas tad-djalogu soċjali Ewropew. |
| --- | --- |

1.7.

Il-KESE jemmen li l-leġislazzjoni intelliġenti għandha tirrispetta d-dimensjoni soċjali tas-suq intern kif previst mit-Trattat, speċjalment fil-livell ta’ traspożizzjoni tal-ftehimiet innegozjati fil-qafas tad-djalogu soċjali Ewropew.

| 1.8. | Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tqis aħjar il-fehmiet espressi waqt il-konsultazzjonijiet u biex tiġġustifika l-mod kif qisithom jew le. B’mod aktar ġenerali, il-KESE jipproponi li l-Kummissjoni tqiegħed dawn il-konsultazzjonijiet fuq bażi istituzzjonali u rappreżentattiva aktar strutturata billi tieħu vantaġġ mir-riżorsi tal-korpi konultattivi rappreżentattivi jew l-ekwivalenti tagħhom li diġà jeżistu fil-livelli Ewropew, nazzjonali u reġjonali. |
| --- | --- |

1.8.

Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tqis aħjar il-fehmiet espressi waqt il-konsultazzjonijiet u biex tiġġustifika l-mod kif qisithom jew le. B’mod aktar ġenerali, il-KESE jipproponi li l-Kummissjoni tqiegħed dawn il-konsultazzjonijiet fuq bażi istituzzjonali u rappreżentattiva aktar strutturata billi tieħu vantaġġ mir-riżorsi tal-korpi konultattivi rappreżentattivi jew l-ekwivalenti tagħhom li diġà jeżistu fil-livelli Ewropew, nazzjonali u reġjonali.

| 1.9. | Il-KESE beħsiebu jwieġeb b’mod pożittiv għas-sejħa ġenerali għall-kooperazzjoni mal-imsieħba soċjali u mas-soċjetà ċivili li tnediet mill-Kummissjoni. Il-Kumitat jinsab lest li jassumi rwol aktar attiv fil-programm, mingħajr l-ebda ħsara għal forom oħra ta’ djalogu soċjali Ewropew. |
| --- | --- |

1.9.

Il-KESE beħsiebu jwieġeb b’mod pożittiv għas-sejħa ġenerali għall-kooperazzjoni mal-imsieħba soċjali u mas-soċjetà ċivili li tnediet mill-Kummissjoni. Il-Kumitat jinsab lest li jassumi rwol aktar attiv fil-programm, mingħajr l-ebda ħsara għal forom oħra ta’ djalogu soċjali Ewropew.

| 1.10. | Il-KESE japprova l-proposta mill-Kummissjoni biex jitwettqu analiżijiet ex-post sakemm ikun għadda ċerta żmien. Inkella, il-programm REFIT se jkun sors ta’ instabilità u inċertezza legali permanenti għaċ-ċittadini u n-negozji. |
| --- | --- |

1.10.

Il-KESE japprova l-proposta mill-Kummissjoni biex jitwettqu analiżijiet ex-post sakemm ikun għadda ċerta żmien. Inkella, il-programm REFIT se jkun sors ta’ instabilità u inċertezza legali permanenti għaċ-ċittadini u n-negozji.

| 1.11. | Il-KESE jemmen li l-Kummissjoni kisbet fi ħdanha l-għarfien speċjalizzat meħtieġ biex ittejjeb il-proċess. Il-KESE ser jappoġġja l-proposta tal-Kummissjoni biex jinħoloq Grupp ta’ Livell Għoli li jkun inkarigat li jsegwi x-xogħol li jsir fil-futur sakemm dan jirrappreżenta valur miżjud reali. |
| --- | --- |

1.11.

Il-KESE jemmen li l-Kummissjoni kisbet fi ħdanha l-għarfien speċjalizzat meħtieġ biex ittejjeb il-proċess. Il-KESE ser jappoġġja l-proposta tal-Kummissjoni biex jinħoloq Grupp ta’ Livell Għoli li jkun inkarigat li jsegwi x-xogħol li jsir fil-futur sakemm dan jirrappreżenta valur miżjud reali.

2.   Kontenut essenzjali tad-dokument tal-Kummissjoni – Programm dwar l-Idoneità u l-Prestazzjoni tar-Regolamentazzjoni (REFIT): Is-Sitwazzjoni Attwali u l-Perspettivi

| 2.1. | B’konformità mal-Komunikazzjonijiet preċedenti tagħha dwar ir-REFIT (2), u b’rabta mal-Komunikazzjonijiet tagħha dwar “Regolamentazzjoni Aħjar” (3) u “Regolamentazzjoni Intelliġenti”, il-Kummissjoni Ewropea tfakkar li r-regolamentazzjoni tal-UE għandha rwol essenzjali fir-rigward tal-promozzjoni tat-tkabbir u l-impjieg. |
| --- | --- |

2.1.

B’konformità mal-Komunikazzjonijiet preċedenti tagħha dwar ir-REFIT (2), u b’rabta mal-Komunikazzjonijiet tagħha dwar “Regolamentazzjoni Aħjar” (3) u “Regolamentazzjoni Intelliġenti”, il-Kummissjoni Ewropea tfakkar li r-regolamentazzjoni tal-UE għandha rwol essenzjali fir-rigward tal-promozzjoni tat-tkabbir u l-impjieg.

| 2.2. | Il-Kummissjoni tenfasizza li dan żied sew l-aspettattivi kemm mill-kumpaniji (li jkun hemm regoli ugwali u li titħeġġeġ il-kompetittività) kif ukoll miċ-ċittadini (il-ħarsien tal-interessi tagħhom, b’mod speċjali fil-qasam tas-saħħa u tas-sigurtà, il-kwalità tal-ambjent u d-dritt għar-rispett tal-ħajja privata). |
| --- | --- |

2.2.

Il-Kummissjoni tenfasizza li dan żied sew l-aspettattivi kemm mill-kumpaniji (li jkun hemm regoli ugwali u li titħeġġeġ il-kompetittività) kif ukoll miċ-ċittadini (il-ħarsien tal-interessi tagħhom, b’mod speċjali fil-qasam tas-saħħa u tas-sigurtà, il-kwalità tal-ambjent u d-dritt għar-rispett tal-ħajja privata).

| 2.3. | L-isfida hi li din il-leġislazzjoni tinżamm sempliċi. Jeħtieġ li ma mmorrux lil hinn minn dak li huwa strettament meħtieġ biex jinkisbu l-għanijiet strateġiċi u nevitaw saffi dupplikati ta’ regolamentazzjoni. |
| --- | --- |

2.3.

L-isfida hi li din il-leġislazzjoni tinżamm sempliċi. Jeħtieġ li ma mmorrux lil hinn minn dak li huwa strettament meħtieġ biex jinkisbu l-għanijiet strateġiċi u nevitaw saffi dupplikati ta’ regolamentazzjoni.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | Il-KESE japprova l-għanijiet ġenerali tal-programm REFIT imfassal mill-Kummissjoni, u jiġbed l-attenzjoni għall-opinjonijiet tiegħu (4) li jkopru l-programm dwar Regolamentazzjoni Aħjar u Regolamentazzjoni Intelliġenti, inkluż ir-rispons għall-ħtiġijiet tal-intrapriżi żgħar u medji. |
| --- | --- |

3.1.

Il-KESE japprova l-għanijiet ġenerali tal-programm REFIT imfassal mill-Kummissjoni, u jiġbed l-attenzjoni għall-opinjonijiet tiegħu (4) li jkopru l-programm dwar Regolamentazzjoni Aħjar u Regolamentazzjoni Intelliġenti, inkluż ir-rispons għall-ħtiġijiet tal-intrapriżi żgħar u medji.

| 3.2. | Il-KESE huwa favur it-tnaqqis tal-burokrazija u l-piżijiet fuq l-intrapriżi ż-żgħar, ta’ daqs medju u l-mikrointrapirżi u fuq iċ-ċittadini. Tabilħaqq, il-KESE għandu jiffoka fuq il-kwalità iktar milli l-kwantità u jagħti prijorità lit-tnaqqis tal-burokrazija amministrattiva, li tidher li tiġi tradotta bħala spiża fuq l-intrapriżi, kif ukoll bħala xkiel għall-kompetittività tagħhom kif ukoll ostaklu għall-innovazzjoni u l-ħolqien tal-impjieg. Ovvjament, dawn il-miżuri għandhom jittieħdu filwaqt li jitqiesu l-objettiv u l-għan aħħari li għalihom ġew stabbiliti obbligi. |
| --- | --- |

3.2.

Il-KESE huwa favur it-tnaqqis tal-burokrazija u l-piżijiet fuq l-intrapriżi ż-żgħar, ta’ daqs medju u l-mikrointrapirżi u fuq iċ-ċittadini. Tabilħaqq, il-KESE għandu jiffoka fuq il-kwalità iktar milli l-kwantità u jagħti prijorità lit-tnaqqis tal-burokrazija amministrattiva, li tidher li tiġi tradotta bħala spiża fuq l-intrapriżi, kif ukoll bħala xkiel għall-kompetittività tagħhom kif ukoll ostaklu għall-innovazzjoni u l-ħolqien tal-impjieg. Ovvjament, dawn il-miżuri għandhom jittieħdu filwaqt li jitqiesu l-objettiv u l-għan aħħari li għalihom ġew stabbiliti obbligi.

| 3.3. | Jeħtieġ li tiġi evitata d-duplikazzjoni tal-informazzjoni mitluba, iżda għal governanza tajba, għandhom ikunu disponibbli data u informazzjoni rilevanti u essenzjali biex jiġu stabbiliti l-kontrolli u l-valutazzjonijiet tal-politiki. |
| --- | --- |

3.3.

Jeħtieġ li tiġi evitata d-duplikazzjoni tal-informazzjoni mitluba, iżda għal governanza tajba, għandhom ikunu disponibbli data u informazzjoni rilevanti u essenzjali biex jiġu stabbiliti l-kontrolli u l-valutazzjonijiet tal-politiki.

| 3.4. | Il-KESE jaqbel mal-fehma tal-Kummissjoni li għall-fini ta’ ċertezza u prevedibbiltà legali ma jinħtiġux biss soluzzjonijiet fuq perjodu qasir ta’ żmien. Huwa tal-fehma li kwalunkwe reviżjoni tal-leġislazzjoni għandha tkun maħsuba bir-reqqa u mqiegħda f’perspettiva fit-tul sabiex ikunu żgurati l-prevedibbiltà, iċ-ċertezza legali u t-trasparenza. |
| --- | --- |

3.4.

Il-KESE jaqbel mal-fehma tal-Kummissjoni li għall-fini ta’ ċertezza u prevedibbiltà legali ma jinħtiġux biss soluzzjonijiet fuq perjodu qasir ta’ żmien. Huwa tal-fehma li kwalunkwe reviżjoni tal-leġislazzjoni għandha tkun maħsuba bir-reqqa u mqiegħda f’perspettiva fit-tul sabiex ikunu żgurati l-prevedibbiltà, iċ-ċertezza legali u t-trasparenza.

| 3.5. | Il-KESE jfakkar li regolamentazzjoni intelliġenti ma teżentax lill-intrapriżi milli jirrispettaw ir-regolamenti dwar il-protezzjoni taċ-ċittadini, il-konsumaturi u l-ħaddiema (“la għandha tneħħi s-saħħa mid-drittijiet tal-ħaddiema u lanqas m’għandha tnaqqas il-livell bażiku tagħhom ta’ ħarsien, speċjalment fir-rigward tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol” (5)), u dwar l-ugwaljanza bejn is-sessi u l-istandards ambjentali. Din ir-regolamentazzjoni intelliġenti għandha tippermetti żviluppi u titjib. |
| --- | --- |

3.5.

Il-KESE jfakkar li regolamentazzjoni intelliġenti ma teżentax lill-intrapriżi milli jirrispettaw ir-regolamenti dwar il-protezzjoni taċ-ċittadini, il-konsumaturi u l-ħaddiema (“la għandha tneħħi s-saħħa mid-drittijiet tal-ħaddiema u lanqas m’għandha tnaqqas il-livell bażiku tagħhom ta’ ħarsien, speċjalment fir-rigward tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol” (5)), u dwar l-ugwaljanza bejn is-sessi u l-istandards ambjentali. Din ir-regolamentazzjoni intelliġenti għandha tippermetti żviluppi u titjib.

| 3.6. | F’dan ir-rigward, il-KESE jinsab sodisfatt li l-Kummissjoni reġgħet tenniet li l-programm REFIT ma jitfax dubju fuq objettivi ta’ politika stabbiliti jew jaġixxi b’detriment għas-saħħa u s-sigurtà taċ-ċittadini, il-konsumaturi, il-ħaddiema jew l-ambjent. Madankollu, il-KESE jenfasizza li din mhijiex biss kwistjoni li nevitaw li tiġi preġudikata s-saħħa taċ-ċittadini, iżda li jkun żgurat li tittieħed azzjoni f’isem l-interess ġenerali u li tingħata protezzjoni adegwata liċ-ċittadini kontra r-riskji li jistgħu jġarrbu, kemm jekk huma marbuta ma’ saħħithom jew le. Il-Kunsill Ewropew tas-26 u s-27 ta’ Ġunju 2014 u l-Parlament Ewropew fil-laqgħa tiegħu tal-4 ta’ Frar 2014, esprimew tħassib simili (6). |
| --- | --- |

3.6.

F’dan ir-rigward, il-KESE jinsab sodisfatt li l-Kummissjoni reġgħet tenniet li l-programm REFIT ma jitfax dubju fuq objettivi ta’ politika stabbiliti jew jaġixxi b’detriment għas-saħħa u s-sigurtà taċ-ċittadini, il-konsumaturi, il-ħaddiema jew l-ambjent. Madankollu, il-KESE jenfasizza li din mhijiex biss kwistjoni li nevitaw li tiġi preġudikata s-saħħa taċ-ċittadini, iżda li jkun żgurat li tittieħed azzjoni f’isem l-interess ġenerali u li tingħata protezzjoni adegwata liċ-ċittadini kontra r-riskji li jistgħu jġarrbu, kemm jekk huma marbuta ma’ saħħithom jew le. Il-Kunsill Ewropew tas-26 u s-27 ta’ Ġunju 2014 u l-Parlament Ewropew fil-laqgħa tiegħu tal-4 ta’ Frar 2014, esprimew tħassib simili (6).

| 3.7. | Il-KESE jemmen li l-leġislazzjoni intelliġenti għandha tirrispetta d-dimensjoni soċjali tas-suq intern kif previst mit-Trattat, speċjalment fil-livell tat-traspożizzjoni ta’ ftehimiet innegozjati bejn l-imsieħba soċjali fil-qafas tad-djalogu soċjali Ewropew. |
| --- | --- |

3.7.

Il-KESE jemmen li l-leġislazzjoni intelliġenti għandha tirrispetta d-dimensjoni soċjali tas-suq intern kif previst mit-Trattat, speċjalment fil-livell tat-traspożizzjoni ta’ ftehimiet innegozjati bejn l-imsieħba soċjali fil-qafas tad-djalogu soċjali Ewropew.

| 3.8. | Il-KESE huwa tal-fehma li REFIT għandu jkun objettiv komuni fil-livell tal-UE, tal-Istati Membri, tal-imsieħba soċjali u ta’ partijiet interessati oħra, kif tixtieq il-Kummissjoni. Huwa essenzjali li tinħoloq fiduċja u jkun żgurat li ma jkunx hemm fehim ħażin dwar l-għanijiet tal-programm. Fil-fatt, uħud mill-miżuri li ġew imħabbra jew implimentati (7) qanqlu dubji fost uħud mill-partijiet interessati u ċ-ċittadini. |
| --- | --- |

3.8.

Il-KESE huwa tal-fehma li REFIT għandu jkun objettiv komuni fil-livell tal-UE, tal-Istati Membri, tal-imsieħba soċjali u ta’ partijiet interessati oħra, kif tixtieq il-Kummissjoni. Huwa essenzjali li tinħoloq fiduċja u jkun żgurat li ma jkunx hemm fehim ħażin dwar l-għanijiet tal-programm. Fil-fatt, uħud mill-miżuri li ġew imħabbra jew implimentati (7) qanqlu dubji fost uħud mill-partijiet interessati u ċ-ċittadini.

| 3.9. | Fil-fatt il-KESE jemmen li l-għanijiet intiżi tal-Kummissjoni ser jinkisbu biss jekk jitqies dan it-tħassib tal-partijiet interessati kollha. |
| --- | --- |

3.9.

Fil-fatt il-KESE jemmen li l-għanijiet intiżi tal-Kummissjoni ser jinkisbu biss jekk jitqies dan it-tħassib tal-partijiet interessati kollha.

4.   L-implimentazzjoni tal-programm

| 4.1. | Il-KESE jieħu nota tal-iżviluppi fl-implimentazzjoni tal-programm REFIT. Jilqa’ b’sodisfazzjon b’mod partikulari l-fatt li l-Kummissjoni għandha l-għan li ttejjeb l-istrumenti permezz ta’ konsultazzjoni dwar it-twettiq tal-valutazzjonijiet tal-impatt u dwar il-proċess ta’ konsultazzjoni nnifsu. Fil-fatt huwa essenzjali li ma titressaq ebda kritika dwar l-elementi orizzontali tal-programm. |
| --- | --- |

4.1.

Il-KESE jieħu nota tal-iżviluppi fl-implimentazzjoni tal-programm REFIT. Jilqa’ b’sodisfazzjon b’mod partikulari l-fatt li l-Kummissjoni għandha l-għan li ttejjeb l-istrumenti permezz ta’ konsultazzjoni dwar it-twettiq tal-valutazzjonijiet tal-impatt u dwar il-proċess ta’ konsultazzjoni nnifsu. Fil-fatt huwa essenzjali li ma titressaq ebda kritika dwar l-elementi orizzontali tal-programm.

| 4.2. | L-analiżijiet ex-post u l-valutazzjonijiet tal-impatt bejniethom ma jistgħux iwasslu biex ma ssirx implimentazzjoni effettiva tar-regolamenti adottati b’mod demokratiku. Il-KESE japprova l-proposta mill-Kummissjoni biex jitwettqu analiżijiet ex-post sakemm ikun għadda ċerta żmien. L-analiżi ex-post tkun sinifikanti biss jekk ikunu għaddew għadd ta’ snin bejn l-iskadenza tat-traspożizzjoni ta’ regolament f’liġi nazzjonali u l-analiżi ex-post. Inkella, il-programm REFIT se jkun sors ta’ instabilità u inċertezza legali permanenti għaċ-ċittadini u n-negozji. |
| --- | --- |

4.2.

L-analiżijiet ex-post u l-valutazzjonijiet tal-impatt bejniethom ma jistgħux iwasslu biex ma ssirx implimentazzjoni effettiva tar-regolamenti adottati b’mod demokratiku. Il-KESE japprova l-proposta mill-Kummissjoni biex jitwettqu analiżijiet ex-post sakemm ikun għadda ċerta żmien. L-analiżi ex-post tkun sinifikanti biss jekk ikunu għaddew għadd ta’ snin bejn l-iskadenza tat-traspożizzjoni ta’ regolament f’liġi nazzjonali u l-analiżi ex-post. Inkella, il-programm REFIT se jkun sors ta’ instabilità u inċertezza legali permanenti għaċ-ċittadini u n-negozji.

| 4.3. | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-fatt li l-Kummissjoni enfasizzat aktar minn darba l-ħtieġa li jiġu involuti l-imsieħba soċjali, is-soċjetà ċivili u l-SME. Huwa jirrimarka, fil-fatt, li s’issa dan kien aktar jirrapreżenta dikjarazzjoni ta’ prinċipju milli prattika strutturata mmirata għad-diskussjoni u l-kunsiderazzjoni tal-proposti mressqa. |
| --- | --- |

4.3.

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-fatt li l-Kummissjoni enfasizzat aktar minn darba l-ħtieġa li jiġu involuti l-imsieħba soċjali, is-soċjetà ċivili u l-SME. Huwa jirrimarka, fil-fatt, li s’issa dan kien aktar jirrapreżenta dikjarazzjoni ta’ prinċipju milli prattika strutturata mmirata għad-diskussjoni u l-kunsiderazzjoni tal-proposti mressqa.

| 4.3.1. | Il-KESE jemmen ukoll li l-involviment u l-konsultazzjoni, permezz tal-iżjed mezzi adatti, strutturi rappreżentattivi tas-soċjetà ċivili, it-trejdjunjins u l-SMEs huma essenzjali. |
| --- | --- |

4.3.1.

Il-KESE jemmen ukoll li l-involviment u l-konsultazzjoni, permezz tal-iżjed mezzi adatti, strutturi rappreżentattivi tas-soċjetà ċivili, it-trejdjunjins u l-SMEs huma essenzjali.

4.4.   Dwar il-valutazzjonijiet tal-Impatt

| 4.4.1. | Ir-Rapporti (8) tal-2012 u l-2013 tal-Bord tal-Valutazzjoni tal-Impatt juru n-nuqqasijiet tal-proċess u l-passi li ttieħdu sabiex dan jitjieb.
  Il-punti ewlenin jinkludu:






  — | il-fatt li għadd kbir ta’ valutazzjonijiet tal-impatt ma jintegrawx sew il-fehmiet varji espressi waqt il-konsultazzjonijiet u ma’ jirrappurtawhomx b’mod imparzjali; |
| --- | --- | --- |

4.4.1.

Ir-Rapporti (8) tal-2012 u l-2013 tal-Bord tal-Valutazzjoni tal-Impatt juru n-nuqqasijiet tal-proċess u l-passi li ttieħdu sabiex dan jitjieb.

Il-punti ewlenin jinkludu:

—

il-fatt li għadd kbir ta’ valutazzjonijiet tal-impatt ma jintegrawx sew il-fehmiet varji espressi waqt il-konsultazzjonijiet u ma’ jirrappurtawhomx b’mod imparzjali;

| — | il-ħtieġa li jsiru aktar sforzi b’mod speċjali fir-rigward tal-kunsiderazzjoni ta’ għażliet ġenwinament alternattivi (deskrizzjoni aktar ċara tal-għażliet, il-ġustifikazzjoni u l-proporzjonalità tal-alternattivi) u l-forniment ta’ informazzjoni dettaljata biżżejjed dwar l-impatt mistenni tal-għażliet kollha (u mhux biss dwar dik preferuta); |
| --- | --- |

—

il-ħtieġa li jsiru aktar sforzi b’mod speċjali fir-rigward tal-kunsiderazzjoni ta’ għażliet ġenwinament alternattivi (deskrizzjoni aktar ċara tal-għażliet, il-ġustifikazzjoni u l-proporzjonalità tal-alternattivi) u l-forniment ta’ informazzjoni dettaljata biżżejjed dwar l-impatt mistenni tal-għażliet kollha (u mhux biss dwar dik preferuta);

| — | il-fatt li l-kwalità tal-valutazzjonijiet tal-impatti soċjali (pożittivi jew negattivi) hija suġġett ta’ tħassib, daqs kemm huma l-kamp ta’ applikazzjoni u l-profondità tal-analiżi tal-impatti ambjentali; |
| --- | --- |

—

il-fatt li l-kwalità tal-valutazzjonijiet tal-impatti soċjali (pożittivi jew negattivi) hija suġġett ta’ tħassib, daqs kemm huma l-kamp ta’ applikazzjoni u l-profondità tal-analiżi tal-impatti ambjentali;

| — | il-ħtieġa għal valutazzjonijiet ex-post tal-leġislazzjoni jew tal-programmi eżistenti tal-UE; |
| --- | --- |

—

il-ħtieġa għal valutazzjonijiet ex-post tal-leġislazzjoni jew tal-programmi eżistenti tal-UE;

| — | l-impenn għal analiżi integrata tal-impatti ekonomiċi, soċjali u ambjentali. |
| --- | --- |

—

l-impenn għal analiżi integrata tal-impatti ekonomiċi, soċjali u ambjentali.

| 4.4.2. | Fir-rapport tiegħu tal-2013, il-Bord tal-Valutazzjonijiet tal-Impatt wera t-tnaqqis importanti tal-għadd ta’ opinjonijiet dwar l-impatti fuq l-SMEs u l-mikrointrapriżi. L-ispjegazzjoni tiegħu dwar dan hi li l-Kummissjoni qed tikkunsidrahom aħjar, b’mod speċjali bl-applikazzjoni tal-obbligu tal-provi bil-kontra għall-mikrointrapriżi Il-Bord tal-Valutazzjoni tal-Impatt jenfasizza li l-għadd ta’ valutazzjonijiet fir-rigward tal-impatt fuq il-kompetittività żdied konsiderevolment meta mqabbel mal-2012 (+ 30 %). Madankollu reġa’ tqajjem tħassib dwar in-nuqqas ta’ trasparenza fir-rigward tal-opinjonijiet imressqa u l-fehmiet kritiċi espressi waqt il-konsultazzjonijet, kif ukoll il-ħtieġa li jiġi spjegat kif ġie meqjus it-tħassib tal-partijiet interessati. |
| --- | --- |

4.4.2.

Fir-rapport tiegħu tal-2013, il-Bord tal-Valutazzjonijiet tal-Impatt wera t-tnaqqis importanti tal-għadd ta’ opinjonijiet dwar l-impatti fuq l-SMEs u l-mikrointrapriżi. L-ispjegazzjoni tiegħu dwar dan hi li l-Kummissjoni qed tikkunsidrahom aħjar, b’mod speċjali bl-applikazzjoni tal-obbligu tal-provi bil-kontra għall-mikrointrapriżi Il-Bord tal-Valutazzjoni tal-Impatt jenfasizza li l-għadd ta’ valutazzjonijiet fir-rigward tal-impatt fuq il-kompetittività żdied konsiderevolment meta mqabbel mal-2012 (+ 30 %). Madankollu reġa’ tqajjem tħassib dwar in-nuqqas ta’ trasparenza fir-rigward tal-opinjonijiet imressqa u l-fehmiet kritiċi espressi waqt il-konsultazzjonijet, kif ukoll il-ħtieġa li jiġi spjegat kif ġie meqjus it-tħassib tal-partijiet interessati.

| 4.4.3. | Il-KESE jinsab sodisfatt li l-Kummissjoni u l-Bord għall-Valutazzjoni tal-Impatt huma impenjati li jtejbu l-kwalità tal-proċess. Huwa jirrimarka li l-valutazzjonijiet tal-impatt fuq l-SMEs u l-mikrointrapriżi issa jidhru qed jingħataw aktar kunsiderazzjoni milli fil-passat, li huwa dak li l-KESE kien saħaq dwaru fl-opinjonijiet preċedenti tiegħu dwar l-Att dwar in-Negozji ż-Żgħar, il-prinċipju “Aħseb l-Ewwel fiż-Żgħir” u t-test SME. Il-KESE jenfasizza li dawn l-isforzi għandhom jitkomplew. Huwa jfakkar li l-prinċipju ta’ “Aħseb l-Ewwel fiż-Żgħir” ma jeskludix u ma jistax ifittex li jeżenta l-mikrointrapriżi u l-SMEs mill-implimentazzjoni tal-leġislazzjoni. Dan pjuttost ifisser li, fit-tfassil tal-leġislazzjoni, għandha tittieħed kunsiderazzjoni tal-fatt li din tkun ser tapplika wkoll għal strutturi żgħar, mingħajr ħsara biex jintlaħaq l-objettiv stabbilit mil-leġislazzjoni. Huwa jqis li dawn il-prinċipji ma jistgħux jiġġustifikaw li l-kamp ta’ applikazzjoni ta’ regolament ikun determinat biss mid-daqs tal-intrapriża u lanqas jistgħu jmorru kontra l-interess ġenerali, li fil-fatt għandu jħares liċ-ċittadini, il-ħaddiema u l-konsumaturi mir-riskji li jaffaċċjaw. |
| --- | --- |

4.4.3.

Il-KESE jinsab sodisfatt li l-Kummissjoni u l-Bord għall-Valutazzjoni tal-Impatt huma impenjati li jtejbu l-kwalità tal-proċess. Huwa jirrimarka li l-valutazzjonijiet tal-impatt fuq l-SMEs u l-mikrointrapriżi issa jidhru qed jingħataw aktar kunsiderazzjoni milli fil-passat, li huwa dak li l-KESE kien saħaq dwaru fl-opinjonijiet preċedenti tiegħu dwar l-Att dwar in-Negozji ż-Żgħar, il-prinċipju “Aħseb l-Ewwel fiż-Żgħir” u t-test SME. Il-KESE jenfasizza li dawn l-isforzi għandhom jitkomplew. Huwa jfakkar li l-prinċipju ta’ “Aħseb l-Ewwel fiż-Żgħir” ma jeskludix u ma jistax ifittex li jeżenta l-mikrointrapriżi u l-SMEs mill-implimentazzjoni tal-leġislazzjoni. Dan pjuttost ifisser li, fit-tfassil tal-leġislazzjoni, għandha tittieħed kunsiderazzjoni tal-fatt li din tkun ser tapplika wkoll għal strutturi żgħar, mingħajr ħsara biex jintlaħaq l-objettiv stabbilit mil-leġislazzjoni. Huwa jqis li dawn il-prinċipji ma jistgħux jiġġustifikaw li l-kamp ta’ applikazzjoni ta’ regolament ikun determinat biss mid-daqs tal-intrapriża u lanqas jistgħu jmorru kontra l-interess ġenerali, li fil-fatt għandu jħares liċ-ċittadini, il-ħaddiema u l-konsumaturi mir-riskji li jaffaċċjaw.

| 4.4.4. | Barra minn hekk, il-KESE jinsab imħasseb ħafna dwar uħud mis-sejbiet imsemmija hawn fuq. Huwa jirrimarka li l-Kummissjoni qed tipproponi li tiġi indirizzata sensiela ta’ dimensjonijiet oħra flimkien mal-valutazzjonijiet tal-impatt ekonomiċi, soċjali u ambjentali (9), u dan minkejja l-fatt li l-Bord tal-Valutazzjoni tal-Impatt iqis li l-kwalità tal-valutazzjonijiet tal-impatt soċjali u ambjentali mhijiex sodisfaċenti biżżejjed. Għaldaqstant, il-KESE jixtieq li jkollu garanzija li l-Kummissjoni għandha l-mezzi biex twettaq il-ġabra ta’ dawn l-analiżijiet simultanjament u li dan ma jkunx ta’ detriment għall-kwalità, il-bilanċ, l-objettivi, l-istrumenti mfassla u l-parametri mħabbra. |
| --- | --- |

4.4.4.

Barra minn hekk, il-KESE jinsab imħasseb ħafna dwar uħud mis-sejbiet imsemmija hawn fuq. Huwa jirrimarka li l-Kummissjoni qed tipproponi li tiġi indirizzata sensiela ta’ dimensjonijiet oħra flimkien mal-valutazzjonijiet tal-impatt ekonomiċi, soċjali u ambjentali (9), u dan minkejja l-fatt li l-Bord tal-Valutazzjoni tal-Impatt iqis li l-kwalità tal-valutazzjonijiet tal-impatt soċjali u ambjentali mhijiex sodisfaċenti biżżejjed. Għaldaqstant, il-KESE jixtieq li jkollu garanzija li l-Kummissjoni għandha l-mezzi biex twettaq il-ġabra ta’ dawn l-analiżijiet simultanjament u li dan ma jkunx ta’ detriment għall-kwalità, il-bilanċ, l-objettivi, l-istrumenti mfassla u l-parametri mħabbra.

| 4.4.5. | Fl-aħħar nett, ir-raġuni li għaliha ċerti proġetti u proposti ma jitressqux għall-valutazzjoni tal-impatt, b’mod partikolari fis-settur ECOFIN (two pack, six pack), mhijiex ċara u dan jaffettwa l-perċezzjoni fost uħud mill-partijiet interessati li l-proċess ixaqleb aktar lejn l-aspetti ekonomiċi (u kompetittivi) milli lejn iż-żewġ pilastri l-oħra. Kif diġà enfasizzat il-Kummissjoni, l-għan tas-semplifikazzjoni għandu jkompli jitħaddan u jkun kondiviż minn kulħadd, u għandu jibbaża fuq analiżi soda u kredibbli. |
| --- | --- |

4.4.5.

Fl-aħħar nett, ir-raġuni li għaliha ċerti proġetti u proposti ma jitressqux għall-valutazzjoni tal-impatt, b’mod partikolari fis-settur ECOFIN (two pack, six pack), mhijiex ċara u dan jaffettwa l-perċezzjoni fost uħud mill-partijiet interessati li l-proċess ixaqleb aktar lejn l-aspetti ekonomiċi (u kompetittivi) milli lejn iż-żewġ pilastri l-oħra. Kif diġà enfasizzat il-Kummissjoni, l-għan tas-semplifikazzjoni għandu jkompli jitħaddan u jkun kondiviż minn kulħadd, u għandu jibbaża fuq analiżi soda u kredibbli.

| 4.4.6. | Il-KESE jappella biex il-Kummissjoni:






  — | tkun aktar trasparenti u tiġġustifika r-raġunijiet għalfejn dispożizzjoni jew proposta għal dispożizzjoni titressaq jew ma titressaqx għal valutazzjoni tal-impatt; |
| --- | --- | --- |

4.4.6.

Il-KESE jappella biex il-Kummissjoni:

—

tkun aktar trasparenti u tiġġustifika r-raġunijiet għalfejn dispożizzjoni jew proposta għal dispożizzjoni titressaq jew ma titressaqx għal valutazzjoni tal-impatt;

| — | tiżgura li jitqies l-interess ġenerali; |
| --- | --- |

—

tiżgura li jitqies l-interess ġenerali;

| — | tieħu miżuri prattiċi biex tiżgura li t-tliet dimensjonijiet (ekonomika, soċjali u ambjentali) jitqiesu b’mod aktar bilanċjat u biex tiżgura l-kwalità tal-valutazzjonijiet f’dan il-livell; |
| --- | --- |

—

tieħu miżuri prattiċi biex tiżgura li t-tliet dimensjonijiet (ekonomika, soċjali u ambjentali) jitqiesu b’mod aktar bilanċjat u biex tiżgura l-kwalità tal-valutazzjonijiet f’dan il-livell;

| — | tqis aħjar il-fehmiet espressi waqt il-konsultazzjonijiet u tiġġustifika l-mod kif qisithom jew le. |
| --- | --- |

—

tqis aħjar il-fehmiet espressi waqt il-konsultazzjonijiet u tiġġustifika l-mod kif qisithom jew le.

| 4.4.7. | Il-KESE jiddispjaċih li l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea ma tagħmilx referenza espliċita għar-rwol tas-soċjetà ċivili bħala korp konsultattiv li jressaq opinjonijiet dwar aspetti ewlenin tal-leġislazzjoni tal-UE. Huwa għandu l-intenzjoni jwieġeb b’mod pożittiv għall-appell għall-kooperazzjoni aktar ġenerali li l-Kummissjoni indirizzat lill-imsieħba soċjali u s-soċjetà ċivili u għaldaqstant jinsab lest li jikkollabora b’mod aktar attiv fit-titjib tal-proċess permezz ta’ konsultazzjoni jew bil-kontribut ta’ għarfien speċjalizzat. |
| --- | --- |

4.4.7.

Il-KESE jiddispjaċih li l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea ma tagħmilx referenza espliċita għar-rwol tas-soċjetà ċivili bħala korp konsultattiv li jressaq opinjonijiet dwar aspetti ewlenin tal-leġislazzjoni tal-UE. Huwa għandu l-intenzjoni jwieġeb b’mod pożittiv għall-appell għall-kooperazzjoni aktar ġenerali li l-Kummissjoni indirizzat lill-imsieħba soċjali u s-soċjetà ċivili u għaldaqstant jinsab lest li jikkollabora b’mod aktar attiv fit-titjib tal-proċess permezz ta’ konsultazzjoni jew bil-kontribut ta’ għarfien speċjalizzat.

4.5.   Dwar il-proċess ta’ konsultazzjoni

| 4.5.1. | Minkejja li l-Kummissjoni tenfasizza r-rwol ewlieni tal-konsultazzjonijiet tal-partijiet interessati fil-proċess, ir-riżultat tagħhom mhux dejjem qed jitqies. Barra minn hekk, il-kwalità tal-proċess qed jiddgħajjef mill-impatt kumulattiv tar-rati ta’ rispons għall-konsultazzjonijiet miftuħa mnedija mill-Kummissjoni, mill-kwistjoni dwar ir-rappreżentanza tar-rispondenti u mill-karattru ta’ spiss ftit rappreżentattiv tar-rispons. Il-KESE jistaqsi jekk il-multiplikazzjoni tal-konsultazzjonijiet u l-mezzi, iż-żmien u d-disponibbiltà li dawn jeħtieġu biex dawn jitwieġbu bi tweġiba informata humiex ir-raġuni ta’ dawn is-sejbiet. Barra minn hekk, il-mod kif jiġu mistoqsija d-domandi ta’ spiss jista’ jwassal għat-tweġiba, li jista’ jitfa’ dubju fuq l-oġġettivita u l-imparzjalità tal-proċess. |
| --- | --- |

4.5.1.

Minkejja li l-Kummissjoni tenfasizza r-rwol ewlieni tal-konsultazzjonijiet tal-partijiet interessati fil-proċess, ir-riżultat tagħhom mhux dejjem qed jitqies. Barra minn hekk, il-kwalità tal-proċess qed jiddgħajjef mill-impatt kumulattiv tar-rati ta’ rispons għall-konsultazzjonijiet miftuħa mnedija mill-Kummissjoni, mill-kwistjoni dwar ir-rappreżentanza tar-rispondenti u mill-karattru ta’ spiss ftit rappreżentattiv tar-rispons. Il-KESE jistaqsi jekk il-multiplikazzjoni tal-konsultazzjonijiet u l-mezzi, iż-żmien u d-disponibbiltà li dawn jeħtieġu biex dawn jitwieġbu bi tweġiba informata humiex ir-raġuni ta’ dawn is-sejbiet. Barra minn hekk, il-mod kif jiġu mistoqsija d-domandi ta’ spiss jista’ jwassal għat-tweġiba, li jista’ jitfa’ dubju fuq l-oġġettivita u l-imparzjalità tal-proċess.

| 4.5.2. | Il-“konsultazzjoni” hija dik li fuqha jserrħu l-proposti leġislattivi ta’ kwalità abbażi ta’ evidenza soda. Konsultazzjoni bikrija u adegwata mal-intrapriżi, b’mod partikolari l-SMEs, u mar-rappreżentanti tagħhom, tippermetti li jittieħdu deċiżjonijiet li jibbażaw fuq analiżi fattwali, l-esperjenza u l-fehmiet tal-partijiet interessati li għalihom hija indirizzata l-leġislazzjoni u li ser ikunu involuti fl-implimentazzjoni tagħha. Dan japplika wkoll fil-livell tal-organizzazzjonijiet varji li jirrappreżentaw liċ-ċittadini (ħaddiema, benefiċjarji soċjali, konsumaturi, eċċ.). |
| --- | --- |

4.5.2.

Il-“konsultazzjoni” hija dik li fuqha jserrħu l-proposti leġislattivi ta’ kwalità abbażi ta’ evidenza soda. Konsultazzjoni bikrija u adegwata mal-intrapriżi, b’mod partikolari l-SMEs, u mar-rappreżentanti tagħhom, tippermetti li jittieħdu deċiżjonijiet li jibbażaw fuq analiżi fattwali, l-esperjenza u l-fehmiet tal-partijiet interessati li għalihom hija indirizzata l-leġislazzjoni u li ser ikunu involuti fl-implimentazzjoni tagħha. Dan japplika wkoll fil-livell tal-organizzazzjonijiet varji li jirrappreżentaw liċ-ċittadini (ħaddiema, benefiċjarji soċjali, konsumaturi, eċċ.).

| 4.5.3. | Il-KESE jitlob biex tingħata prijorità assoluta lill-imsieħba soċjali u l-organizzazzonijiet intermedjarji konċernati. Il-konsultazzjoni diretta u individwali tal-SMEs u l-konsumaturi wriet li hija ineffettiva, aneddotali u mhux rappreżentattiva. Barra minn hekk, l-organizzazzjonijiet konċernati għandu jkollhom possibbiltà reali li jipparteċipaw fit-tħejjija tal-konsultazzjonijiet u l-istħarriġ. |
| --- | --- |

4.5.3.

Il-KESE jitlob biex tingħata prijorità assoluta lill-imsieħba soċjali u l-organizzazzonijiet intermedjarji konċernati. Il-konsultazzjoni diretta u individwali tal-SMEs u l-konsumaturi wriet li hija ineffettiva, aneddotali u mhux rappreżentattiva. Barra minn hekk, l-organizzazzjonijiet konċernati għandu jkollhom possibbiltà reali li jipparteċipaw fit-tħejjija tal-konsultazzjonijiet u l-istħarriġ.

| 4.5.4. | Il-KESE għaldaqstant jistaqsi jekk ikunx aħjar li dawn il-konsultazzjonijiet jiġu strutturati aħjar fuq bażi istituzzjonali u rappreżentattiva billi jittieħed vantaġġ mir-riżorsi tal-korpi konsultattivi rappreżentattivi li diġà jeżistu u, jekk ikun hemm bżonn jew ikun aktar xieraq, jinħolqu oħra. |
| --- | --- |

4.5.4.

Il-KESE għaldaqstant jistaqsi jekk ikunx aħjar li dawn il-konsultazzjonijiet jiġu strutturati aħjar fuq bażi istituzzjonali u rappreżentattiva billi jittieħed vantaġġ mir-riżorsi tal-korpi konsultattivi rappreżentattivi li diġà jeżistu u, jekk ikun hemm bżonn jew ikun aktar xieraq, jinħolqu oħra.

| 4.5.5. | Il-KESE jipproponi li l-punt tat-tluq għall-konsultazzjonijiet għandu jkun il-korpi rappreżentattivi li jeżistu fil-livell tal-UE u dak nazzjonali. Huwa jfakkar li alternattivament, jeżistu strutturi ta’ konsultazzjoni li jistgħu jiġu użati. |
| --- | --- |

4.5.5.

Il-KESE jipproponi li l-punt tat-tluq għall-konsultazzjonijiet għandu jkun il-korpi rappreżentattivi li jeżistu fil-livell tal-UE u dak nazzjonali. Huwa jfakkar li alternattivament, jeżistu strutturi ta’ konsultazzjoni li jistgħu jiġu użati.

| 4.5.6. | Il-KESE jirrakkomanda li għandu jsir użu tal-għarfien speċjalizzat u l-potenzjal tal-federazzjonijiet Ewropej ta’ min iħaddem, tal-intrapriżi, it-trejdjunjins u l-NGOs, u li daqstant ieħor dawn, aktar minn konsulenti privati, għandu jingħatalhom il-kompitu li jwettqu l-istħarriġ u l-istudji meħtieġa. |
| --- | --- |

4.5.6.

Il-KESE jirrakkomanda li għandu jsir użu tal-għarfien speċjalizzat u l-potenzjal tal-federazzjonijiet Ewropej ta’ min iħaddem, tal-intrapriżi, it-trejdjunjins u l-NGOs, u li daqstant ieħor dawn, aktar minn konsulenti privati, għandu jingħatalhom il-kompitu li jwettqu l-istħarriġ u l-istudji meħtieġa.

| 4.5.7. | Il-KESE jinsab dejjem lest li jassumi r-responsabbiltajiet tiegħu f’dan il-qasam, mingħajr l-ebda ħsara għal modalitajiet ta’ funzjonament oħra tad-djalogu soċjali Ewropew. |
| --- | --- |

4.5.7.

Il-KESE jinsab dejjem lest li jassumi r-responsabbiltajiet tiegħu f’dan il-qasam, mingħajr l-ebda ħsara għal modalitajiet ta’ funzjonament oħra tad-djalogu soċjali Ewropew.

5.   Kummenti speċifiċi

| 5.1. | Il-KESE jemmen li l-programm REFIT għandu jkun ambizzjuż u, fl-istess ħin, ikun sempliċi, ċar u trasparenti. |
| --- | --- |

5.1.

Il-KESE jemmen li l-programm REFIT għandu jkun ambizzjuż u, fl-istess ħin, ikun sempliċi, ċar u trasparenti.

| 5.2. | Inħolqot ċerta konfużjoni minħabba l-għadd varjat ta’ ismijiet tal-aġendi u l-programmi (Regolamentazzjoni Aħjar, Regolamentazzjoni Intelliġenti, Aħseb l-Ewwel fiż-Żgħir, eċċ.). |
| --- | --- |

5.2.

Inħolqot ċerta konfużjoni minħabba l-għadd varjat ta’ ismijiet tal-aġendi u l-programmi (Regolamentazzjoni Aħjar, Regolamentazzjoni Intelliġenti, Aħseb l-Ewwel fiż-Żgħir, eċċ.).

Għandha tiġi ċċarata l-klassifikazzjoni ta’ dawn il-programmi u l-proġetti, kif ukoll ir-relazzjoni bejniethom, sabiex il-pubbliku jifhem lil min huma indirizzati.

| 5.3. | Iż-żieda fl-għadd tal-korpi involuti fil-proċess u tal-kanali għall-konsultazzjoni u t-trattament tal-proposti qed tkun ta’ ħsara għat-trasparenza tal-proċeduri. |
| --- | --- |

5.3.

Iż-żieda fl-għadd tal-korpi involuti fil-proċess u tal-kanali għall-konsultazzjoni u t-trattament tal-proposti qed tkun ta’ ħsara għat-trasparenza tal-proċeduri.

| 5.4. | Bl-istess raġunament dwar l-effiċjenza u t-trasparenza, u minħabba l-mekkaniżmi li diġà jeżistu, inklużi dawk fil-livell tal-Parlament Ewropew, il-KESE ser jappoġġja il-proposta tal-Kummissjoni biex jinħoloq Grupp ta’ Livell Għoli biex isegwi xogħol li jsir fil-futur sakemm jintwera li dan jirrappreżenta valur miżjud reali. Fil-fatt jemmen li l-Kummissjoni kisbet l-għarfien speċjalizzat meħtieġ biex ittejjeb il-proċess. |
| --- | --- |

5.4.

Bl-istess raġunament dwar l-effiċjenza u t-trasparenza, u minħabba l-mekkaniżmi li diġà jeżistu, inklużi dawk fil-livell tal-Parlament Ewropew, il-KESE ser jappoġġja il-proposta tal-Kummissjoni biex jinħoloq Grupp ta’ Livell Għoli biex isegwi xogħol li jsir fil-futur sakemm jintwera li dan jirrappreżenta valur miżjud reali. Fil-fatt jemmen li l-Kummissjoni kisbet l-għarfien speċjalizzat meħtieġ biex ittejjeb il-proċess.

| 5.5. | Il-KESE jirrimarka li l-Kummissjoni hija tal-fehma li l-valutazzjonijiet tal-impatt għandhom jitwettqu fil-fażijiet kollha tal-proċess leġislattiv, inklużi fuq l-emendi introdotti mill-koleġislaturi. F’sistema fejn hemm żewġ koleġislaturi u fejn ir-regola hi li jintlaħaq kompromess, ma jkunx xieraq li wieħed minnhom jkollu l-aħħar kelma dwar il-valutazzjoni tal-impatt (bir-riskju li dan jgħawweġ ir-regoli dwar it-teħid ta’ deċiżjonijiet stabbiliti fit-Trattat). |
| --- | --- |

5.5.

Il-KESE jirrimarka li l-Kummissjoni hija tal-fehma li l-valutazzjonijiet tal-impatt għandhom jitwettqu fil-fażijiet kollha tal-proċess leġislattiv, inklużi fuq l-emendi introdotti mill-koleġislaturi. F’sistema fejn hemm żewġ koleġislaturi u fejn ir-regola hi li jintlaħaq kompromess, ma jkunx xieraq li wieħed minnhom jkollu l-aħħar kelma dwar il-valutazzjoni tal-impatt (bir-riskju li dan jgħawweġ ir-regoli dwar it-teħid ta’ deċiżjonijiet stabbiliti fit-Trattat).

| 5.6. | Il-KESE jfakkar ukoll li l-objettiv tal-programm REFIT huwa marbut ukoll mal-applikazzjoni tal-liġi fl-UE. Il-linji gwida tal-Kummissjoni fir-rigward tal-valutazzjonijiet tal-impatt jipprevedu wkoll li tiġi eżaminata jekk, f’ċerti każijiet, il-problema inkwistjoni tistax tissolva permezz ta’ applikazzjoni effettiva tal-leġislazzjoni eżistenti. |
| --- | --- |

5.6.

Il-KESE jfakkar ukoll li l-objettiv tal-programm REFIT huwa marbut ukoll mal-applikazzjoni tal-liġi fl-UE. Il-linji gwida tal-Kummissjoni fir-rigward tal-valutazzjonijiet tal-impatt jipprevedu wkoll li tiġi eżaminata jekk, f’ċerti każijiet, il-problema inkwistjoni tistax tissolva permezz ta’ applikazzjoni effettiva tal-leġislazzjoni eżistenti.

| 5.7. | Il-KESE jilqa’ l-isforzi li għamlet il-Kummissjoni biex tappoġġja u tikkontrolla t-traspożizzjoni effettiva tad-direttivi fl-Istati Membri. Jenfasizza wkoll is-sejbiet li tressqu fit-30 Rapport Annwali dwar il-kontroll tal-applikazzjoni tal-liġi tal-UE (10). Ir-rapport isemmi kif id-dewmien u l-infrazzjonijiet jolqtu b’mod partikolari l-aktar l-oqsma tal-ambjent, it-trasport u t-tassazzjoni. Il-KESE jinsab imħasseb li għall-2012, il-problemi kienu jikkonċernaw, essenzjalment u f’ordni dixxendenti, il-livelli tat-trasport, is-saħħa, il-konsumaturi, l-ambjent, is-suq intern u s-servizzi. |
| --- | --- |

5.7.

Il-KESE jilqa’ l-isforzi li għamlet il-Kummissjoni biex tappoġġja u tikkontrolla t-traspożizzjoni effettiva tad-direttivi fl-Istati Membri. Jenfasizza wkoll is-sejbiet li tressqu fit-30 Rapport Annwali dwar il-kontroll tal-applikazzjoni tal-liġi tal-UE (10). Ir-rapport isemmi kif id-dewmien u l-infrazzjonijiet jolqtu b’mod partikolari l-aktar l-oqsma tal-ambjent, it-trasport u t-tassazzjoni. Il-KESE jinsab imħasseb li għall-2012, il-problemi kienu jikkonċernaw, essenzjalment u f’ordni dixxendenti, il-livelli tat-trasport, is-saħħa, il-konsumaturi, l-ambjent, is-suq intern u s-servizzi.

| 5.8. | Fil-fatt, il-KESE huwa tal-fehma li l-għoti sistematiku ta’ derogi, hu liema hu l-qasam, iwitti t-triq biex l-Istati Membri jiżviluppaw leġislazzjoni kif jixtiequ huma fil-livell nazzjonali, li jista’ jżid il-kumplessità leġislattiva kif ukoll in-nuqqas ta’ sigurtà u l-inċertezza legali fis-suq intern. Il-KESE jfakkar li fl-opinjonijiet preċedenti kien talab biex, fejn ikun xieraq, isir użu aktar sistematiku, sakemm dan ikun adatt, tal-istrument tar-Regolament, li apparti milli jipprovdi ċertezza legali aħjar, isolvi parzjalment din il-problema. |
| --- | --- |

5.8.

Fil-fatt, il-KESE huwa tal-fehma li l-għoti sistematiku ta’ derogi, hu liema hu l-qasam, iwitti t-triq biex l-Istati Membri jiżviluppaw leġislazzjoni kif jixtiequ huma fil-livell nazzjonali, li jista’ jżid il-kumplessità leġislattiva kif ukoll in-nuqqas ta’ sigurtà u l-inċertezza legali fis-suq intern. Il-KESE jfakkar li fl-opinjonijiet preċedenti kien talab biex, fejn ikun xieraq, isir użu aktar sistematiku, sakemm dan ikun adatt, tal-istrument tar-Regolament, li apparti milli jipprovdi ċertezza legali aħjar, isolvi parzjalment din il-problema.

| 5.9. | Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-opinjonijiet preċedenti tiegħu dwar il-“gold-plating” u r-regolamentazzjoni intelliġenti fejn kien saħaq dwar it-titjib fil-kwalità tat-testi legali adottati. Huwa jemmen li jeħtieġ li jsiru aktar sforzi f’din id-direzzjoni sabiex tkun żgurata l-implimentazzjoni effettiva tal-objettivi ta’ politika stabbiliti mill-Unjoni Ewropea. |
| --- | --- |

5.9.

Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-opinjonijiet preċedenti tiegħu dwar il-“gold-plating” u r-regolamentazzjoni intelliġenti fejn kien saħaq dwar it-titjib fil-kwalità tat-testi legali adottati. Huwa jemmen li jeħtieġ li jsiru aktar sforzi f’din id-direzzjoni sabiex tkun żgurata l-implimentazzjoni effettiva tal-objettivi ta’ politika stabbiliti mill-Unjoni Ewropea.

| 5.10. | Il-KESE jfakkar ukoll li, f’ċerti każijiet, l-awtoregolazzjoni u/jew il-koregolazzjoni jistgħu jkunu metodi effettivi ta’ prevenzjoni jew utli bħala mezz komplementari għall-azzjoni leġislattiva fil-kuntest ta’ qafas leġislattiv komprensiv ċar, definit tajjeb u msejjes fuq il-prinċipji tat-trasparenza, l-indipendenza, l-effettività u r-responsabbiltà, fost affarijiet oħra. |
| --- | --- |

5.10.

Il-KESE jfakkar ukoll li, f’ċerti każijiet, l-awtoregolazzjoni u/jew il-koregolazzjoni jistgħu jkunu metodi effettivi ta’ prevenzjoni jew utli bħala mezz komplementari għall-azzjoni leġislattiva fil-kuntest ta’ qafas leġislattiv komprensiv ċar, definit tajjeb u msejjes fuq il-prinċipji tat-trasparenza, l-indipendenza, l-effettività u r-responsabbiltà, fost affarijiet oħra.

Brussell, l-10 ta’ Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  ĠU C 48, 15.2.2011, p. 107, ĠU C 248, 25.8.2011, p. 87 u ĠU C 327, 12.11.2013, p. 33.

1

(2)  Idoneità Regolatorja tal-UE, COM(2012) 746 final u l-Idoneità u l-Prestazzjoni tar-Regolamentazzjoni (“REFIT”): Ir-Riżultati u l-Passi li Jmiss COM(2013) 685 final.

2

(3)  It-tielet reviżjoni strateġika ta’ Regolamentazzjoni Aħjar fl-Unjoni Ewropea COM(2009) 15 final; Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar Regolamentazzjoni Intelliġenti fl-Unjoni Ewropea COM(2010) 543 final; Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar Regolamentazzjoni Intelliġenti – Inwieġbu għall-ħtiġijiet tal-intrapriżi żgħar u medji COM(2013) 122 final.

3

(4)  ĠU C 327, 12.11.2013, p. 33, ĠU C 248, 25.8.2011, p. 87 u ĠU C 48, 15.2.2011, p. 107.

4

(5)  ĠU C 327, 12.11.2013, p. 33.

5

(6)  Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-4 ta’ Frar 2014 dwar l-idoneità, is-sussidjarjetà u l-proporzjonalità tar-regolamentazzjoni tal-UE – id-19-il rapport dwar “it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet” li jkopri s-sena 2011, li apparti li jenfasizza l-ħtieġa li l-leġislazzjoni tkun sempliċi, effettiva u effiċjenti, u faċli tinftiehem, aċċessibbli, u li tagħti benefiċċji bi spiża minima, jenfasizza wkoll li “l-evalwazzjoni tal-impatt ta’ regolamenti ġodda fuq l-SMEs jew fuq kumpaniji kbar la għandha twassal għal diskriminazzjoni bejn il-ħaddiema abbażi tad-daqs tal-kumpaniji li jimpjegawhom u lanqas għal deterjorament fid-drittijiet fundamentali tal-ħaddiema, inkluż id-dritt għal informazzjoni u konsultazzjoni, jew għal deterjorament fil-kundizzjonijiet tax-xogħol tagħhom, il-benessri fuq il-post tax-xogħol jew id-drittijiet għal sigurtà soċjali, u lanqas m’għandha tostakola t-titjib f’dawn id-drittijiet jew fis-salvagwardja tagħhom fuq il-post tax-xogħol, fid-dawl ta’ riskji eżistenti u oħrajn ġodda marbuta max-xogħol”.

6

id-19-il rapport dwar “it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet” li jkopri s-sena 2011

“l-evalwazzjoni tal-impatt ta’ regolamenti ġodda fuq l-SMEs jew fuq kumpaniji kbar la għandha twassal għal diskriminazzjoni bejn il-ħaddiema abbażi tad-daqs tal-kumpaniji li jimpjegawhom u lanqas għal deterjorament fid-drittijiet fundamentali tal-ħaddiema, inkluż id-dritt għal informazzjoni u konsultazzjoni, jew għal deterjorament fil-kundizzjonijiet tax-xogħol tagħhom, il-benessri fuq il-post tax-xogħol jew id-drittijiet għal sigurtà soċjali, u lanqas m’għandha tostakola t-titjib f’dawn id-drittijiet jew fis-salvagwardja tagħhom fuq il-post tax-xogħol, fid-dawl ta’ riskji eżistenti u oħrajn ġodda marbuta max-xogħol”

Il-Kunsill Ewropew tas-26 u s-27 ta’ Ġunju 2014 stqarr li: “Il-Kummissjoni, l-istituzzjonijiet l-oħra tal-UE u l-Istati Membri mistiedna jkomplu l-implimentazzjoni tal-programm REFIT b’mod ambizzjuż, filwaqt li jieħdu kont tal-protezzjoni tal-konsumaturi u tal-impjegati kif ukoll tħassib dwar is-saħħa u l-ambjent”.

“Il-Kummissjoni, l-istituzzjonijiet l-oħra tal-UE u l-Istati Membri mistiedna jkomplu l-implimentazzjoni tal-programm REFIT b’mod ambizzjuż, filwaqt li jieħdu kont tal-protezzjoni tal-konsumaturi u tal-impjegati kif ukoll tħassib dwar is-saħħa u l-ambjent”

(7)  Dan jirrelata b’mod speċjali għar-REACH, l-ambjent, l-acquis dwar is-saħħa u s-sigurtà fuq ix-xogħol, il-protezzjoni tal-ħaddiema nisa tqal u aċċess aħjar għal-liv parentali, is-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol għall-parrukkiera, il-mard muskoloskeletali, is-sustanzi karċinoġeni jew mutaġeni, it-takografi, il-ħinijiet tax-xogħol, ix-xogħol part-time, ix-xogħol temporanju, l-informazzjoni u l-konsultazzjoni u l-informazjoni fir-rigward tal-kuntratti tax-xogħol, it-tikkettar tal-prodotti alimentari jew dawk marbutin mal-ambjent, l-indikazzjonijiet dwar l-użu tal-mediċini, u l-obbligi dwar l-informazzjoni dwar l-ispejjeż tas-servizzi finanzjarji.

7

acquis

(8)  IAB Report 2012, IAB Report 2013.

8

(9)  Il-lista kompluta tad-dokumenti ta’ referenza fil-qasam tal-valutazzjoni tal-impatt tinsab fuq is-sit tal-Kummissjoni (bl-Ingliż): Commission Impact Assessment Guidelines (January 2009) Guidelines; Annexes 1 – 13; dokumenti oħra ta’ referenza tad-DĠs Operational Guidelines to Assess Impacts on Micro-Enterprises (Segretarjat Ġenerali + DĠ Intrapriża u Industrija); Operational Guidance for Assessing Impacts on Sectoral Competitiveness within the Commission Impact Assessment System – A “Competitiveness Proofing” Toolkit for use in Impact Assessments; Operational Guidance on taking account of Fundamental Rights in Commission Impact Assessments; Assessing Social Impacts; Assessing Territorial Impacts: Operational guidance on how to assess regional and local impacts within the Commission Impact Assessment System.

9

(10)  http://ec.europa.eu/eu_law/docs/docs_infringements/annual_report_30/com_2013_726_fr.pdf

10

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/72 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/72

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill u lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew – Lejn kunsens imġedded dwar l-infurzar tad-Drittijiet tal-Proprjetà Intellettwali: Pjan ta’ Azzjoni tal-UE

(COM(2014) 392 final)

(2015/C 230/11)

| Relatur: | is-Sur ALMEIDA FREIRE |
| --- | --- |

Relatur:

is-Sur ALMEIDA FREIRE

Nhar is-16 ta’ Lulju 2014, il-Kummissjoni ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill u lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew – Lejn kunsens imġedded dwar l-infurzar tad-Drittijiet tal-Proprjetà Intellettwali: Pjan ta’ Azzjoni tal-UE

COM(2014) 392 final.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar id-19 ta’ Novembru 2014.

Matul il-...503 sessjoni plenarja tiegħu li saret fl-10 u l-11 ta’ Diċembru (seduta tal-10 ta’ Diċembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’144 voti favur, 3 voti kontra u 2 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE japprova l-approċċ ġenerali tal-Kummissjoni, li jikkonsisti fl-adozzjoni ta’:






  — | pjan ta’ azzjoni li jiġġieled kontra l-ksur tal-proprjetà intellettwali fl-Unjoni Ewropea. Dan il-pjan ta’ azzjoni fih sensiela ta’ miżuri bil-għan li jiffukaw mill-ġdid il-politika tal-UE fil-qasam tal-protezzjoni tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali (DPI) fuq il-ksur li jsir fuq skala kummerċjali, abbażi tal-approċċ hekk imsejjaħ “segwi l-flus” (“follow the money”) u |
| --- | --- | --- |

1.1.

Il-KESE japprova l-approċċ ġenerali tal-Kummissjoni, li jikkonsisti fl-adozzjoni ta’:

—

pjan ta’ azzjoni li jiġġieled kontra l-ksur tal-proprjetà intellettwali fl-Unjoni Ewropea. Dan il-pjan ta’ azzjoni fih sensiela ta’ miżuri bil-għan li jiffukaw mill-ġdid il-politika tal-UE fil-qasam tal-protezzjoni tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali (DPI) fuq il-ksur li jsir fuq skala kummerċjali, abbażi tal-approċċ hekk imsejjaħ “segwi l-flus” (“follow the money”) u

| — | strateġija għall-protezzjoni u r-rispett tad-DPI fil-pajjiżi terzi, li l-għan tagħha huwa li jiġi stabbilit approċċ fil-livell dinji billi jiġu analizzati l-iżviluppi reċenti u jitressqu soluzzjonijiet sabiex jittejbu l-mezzi ta’ azzjoni disponibbli attwalment għall-Kummissjoni, jiġu promossi regoli iżjed stretti fil-qasam tal-proprjetà intellettwali (PI) fil-pajjiżi terzi u jiġi eliminat il-kummerċ ta’ beni ffalsifikati, |
| --- | --- |

—

strateġija għall-protezzjoni u r-rispett tad-DPI fil-pajjiżi terzi, li l-għan tagħha huwa li jiġi stabbilit approċċ fil-livell dinji billi jiġu analizzati l-iżviluppi reċenti u jitressqu soluzzjonijiet sabiex jittejbu l-mezzi ta’ azzjoni disponibbli attwalment għall-Kummissjoni, jiġu promossi regoli iżjed stretti fil-qasam tal-proprjetà intellettwali (PI) fil-pajjiżi terzi u jiġi eliminat il-kummerċ ta’ beni ffalsifikati,

fid-dawl tal-fatt li l-ksur tal-proprjetà intelletwali huwa fenomenu dinji li għandu għalhekk jiġi trattat b’mod olistiku.

| 1.2. | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon l-għan tal-pjan ta’ azzjoni li jiġġieled kontra l-ksur tal-proprjetà intellettwali fuq skala kummerċjali, peress li dan jagħmel ħsara lill-investiment fl-innovazzjoni u l-ħolqien ta’ impjiegi sostenibbli fl-Unjoni Ewropea, u jikkawża telf ta’ dħul għat-teżor. |
| --- | --- |

1.2.

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon l-għan tal-pjan ta’ azzjoni li jiġġieled kontra l-ksur tal-proprjetà intellettwali fuq skala kummerċjali, peress li dan jagħmel ħsara lill-investiment fl-innovazzjoni u l-ħolqien ta’ impjiegi sostenibbli fl-Unjoni Ewropea, u jikkawża telf ta’ dħul għat-teżor.

| 1.3. | Il-KESE jieħu nota tar-rwol li kulma jmur qed isir dejjem iżjed kruċjali li jaqdi l-Uffiċċju għall-Armonizzazzjoni fis-Suq Intern (UASI) fl-iżvilupp u s-segwitu tal-istrateġiji tal-Kummissjoni Ewropea fil-qasam tal-promozzjoni u d-difiża tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali, fosthom dan l-approċċ “b’diversi miri” li jittratta l-pjan ta’ azzjoni. |
| --- | --- |

1.3.

Il-KESE jieħu nota tar-rwol li kulma jmur qed isir dejjem iżjed kruċjali li jaqdi l-Uffiċċju għall-Armonizzazzjoni fis-Suq Intern (UASI) fl-iżvilupp u s-segwitu tal-istrateġiji tal-Kummissjoni Ewropea fil-qasam tal-promozzjoni u d-difiża tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali, fosthom dan l-approċċ “b’diversi miri” li jittratta l-pjan ta’ azzjoni.

| 1.4. | Il-KESE jaqbel mal-approċċ prammatiku tal-Kummissjoni li tipprijoritizza għodod bħall-approċċ “segwi l-flus” u s-sehem tal-atturi kkonċernati. |
| --- | --- |

1.4.

Il-KESE jaqbel mal-approċċ prammatiku tal-Kummissjoni li tipprijoritizza għodod bħall-approċċ “segwi l-flus” u s-sehem tal-atturi kkonċernati.

| 1.5. | Il-KESE jista’ jaqbel mal-approċċ “b’diversi miri” tal-Kummissjoni, bil-kundizzjoni li dawn il-miri jkunu definiti aħjar u li l-aspetti kwalitattivi u kwantitattivi tagħhom ikunu speċifikati; jilqa b’mod partikolari l-kampanji ta’ komunikazzjoni tal-Osservatorju Ewropew tal-Ksur tad-Drittijiet tal-Proprjetà Intellettwali (“l-Osservatorju”) għas-sensibilizzazzjoni taż-żgħażagħ (1) fil-konfront tal-konsegwenzi tal-ksur tal-proprjetà intellettwali, iżda wkoll l-imħallfin u l-professjonisti legali (2). |
| --- | --- |

1.5.

Il-KESE jista’ jaqbel mal-approċċ “b’diversi miri” tal-Kummissjoni, bil-kundizzjoni li dawn il-miri jkunu definiti aħjar u li l-aspetti kwalitattivi u kwantitattivi tagħhom ikunu speċifikati; jilqa b’mod partikolari l-kampanji ta’ komunikazzjoni tal-Osservatorju Ewropew tal-Ksur tad-Drittijiet tal-Proprjetà Intellettwali (“l-Osservatorju”) għas-sensibilizzazzjoni taż-żgħażagħ (1) fil-konfront tal-konsegwenzi tal-ksur tal-proprjetà intellettwali, iżda wkoll l-imħallfin u l-professjonisti legali (2).

| 1.6. | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon l-attenzjoni li l-Kummissjoni tagħti lill-SMEs biex tiffaċilita l-aċċess tagħhom għar-rimedju legali u jappoġġja wkoll il-proġett Ewropew IPorta, li huwa sistema ta’ appoġġ tal-SMEs (3) li tikkunsidra kwistjonijiet marbutin mal-protezzjoni tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali u tikkoordina l-għajnuna nazzjonali. |
| --- | --- |

1.6.

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon l-attenzjoni li l-Kummissjoni tagħti lill-SMEs biex tiffaċilita l-aċċess tagħhom għar-rimedju legali u jappoġġja wkoll il-proġett Ewropew IPorta, li huwa sistema ta’ appoġġ tal-SMEs (3) li tikkunsidra kwistjonijiet marbutin mal-protezzjoni tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali u tikkoordina l-għajnuna nazzjonali.

| 1.7. | Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni tiżgura li l-mezzi għall-aċċess u l-ħarsien effettiv tal-proprjetà intellettwali fl-Ewropa jkunu aċċessibbli, anke mil-lat finanzjarju, għall-intrapriżi kollha, hu x’inhu d-daqs tagħhom. |
| --- | --- |

1.7.

Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni tiżgura li l-mezzi għall-aċċess u l-ħarsien effettiv tal-proprjetà intellettwali fl-Ewropa jkunu aċċessibbli, anke mil-lat finanzjarju, għall-intrapriżi kollha, hu x’inhu d-daqs tagħhom.

| 1.8. | Madankollu, jiddispjaċih li l-approċċ tal-Kummissjoni huwa limitat għal strumenti mhux leġislattivi, u ma jissemmew la l-opportunità li jiġu vvalutati l-istrumenti leġislattivi eżistenti u lanqas ma jidher li hemm l-interess li jiġu riveduti. F’dan ir-rigward, il-KESE jenfasizza li l-Kummissjoni setgħet kienet iżjed ambizzjuża, u tikkunsidra wkoll dan il-parametru. |
| --- | --- |

1.8.

Madankollu, jiddispjaċih li l-approċċ tal-Kummissjoni huwa limitat għal strumenti mhux leġislattivi, u ma jissemmew la l-opportunità li jiġu vvalutati l-istrumenti leġislattivi eżistenti u lanqas ma jidher li hemm l-interess li jiġu riveduti. F’dan ir-rigward, il-KESE jenfasizza li l-Kummissjoni setgħet kienet iżjed ambizzjuża, u tikkunsidra wkoll dan il-parametru.

| 1.9. | Barra minn hekk, huwa jesprimi n-nuqqas ta’ qbil tiegħu mar-rwol esaġerat li l-Kummissjoni qed tattribwixxi għall-implementazzjoni ta’ sistemi volontarji, protokolli ta’ ftehimiet volontarji u l-aħjar prattiki fir-rigward ta’ kwistjonijiet tal-falsifikazzjoni u l-piraterija. |
| --- | --- |

1.9.

Barra minn hekk, huwa jesprimi n-nuqqas ta’ qbil tiegħu mar-rwol esaġerat li l-Kummissjoni qed tattribwixxi għall-implementazzjoni ta’ sistemi volontarji, protokolli ta’ ftehimiet volontarji u l-aħjar prattiki fir-rigward ta’ kwistjonijiet tal-falsifikazzjoni u l-piraterija.

2.   Kummenti ġenerali

| 2.1. | Il-pjan ta’ azzjoni tal-UE “Lejn kunsens imġedded dwar l-infurzar tad-Drittijiet tal-Proprjetà Intellettwali” fih għaxar azzjonijiet speċifiċi li jipprevedu politika ġdida għall-ħolqien u l-użu ta’ għodod li jiġġieldu, b’mod partikolari, l-attivitajiet li jiġġeneraw ksur tal-proprjetà intellettwali fuq skala kummerċjali. Dawn l-attivitajiet jagħmlu l-iżjed ħsara u jirrappreżentaw sfida sostanzjali għall-UE peress li huma ta’ detriment għall-investiment fl-innovazzjoni u l-ħolqien ta’ impjiegi dewwiema, u jikkawżaw telf tad-dħul għat-teżor. |
| --- | --- |

2.1.

Il-pjan ta’ azzjoni tal-UE “Lejn kunsens imġedded dwar l-infurzar tad-Drittijiet tal-Proprjetà Intellettwali” fih għaxar azzjonijiet speċifiċi li jipprevedu politika ġdida għall-ħolqien u l-użu ta’ għodod li jiġġieldu, b’mod partikolari, l-attivitajiet li jiġġeneraw ksur tal-proprjetà intellettwali fuq skala kummerċjali. Dawn l-attivitajiet jagħmlu l-iżjed ħsara u jirrappreżentaw sfida sostanzjali għall-UE peress li huma ta’ detriment għall-investiment fl-innovazzjoni u l-ħolqien ta’ impjiegi dewwiema, u jikkawżaw telf tad-dħul għat-teżor.

| 2.2. | Dawn l-għodod ġodda, li bħalissa mhumiex leġislattivi, jinkorporaw firxa ta’ azzjonijiet ibbażati fuq l-approċċ “segwi l-flus”, u l-għan aħħari huwa li t-trasgressuri li jkunu qed joperaw fuq skala kummerċjali jiġu impediti l-aċċess għal mezzi ta’ promozzjoni u distribuzzjoni ta’ prodotti ffalsifikati, u li jiġu miċħuda li jiġġeneraw dħul. |
| --- | --- |

2.2.

Dawn l-għodod ġodda, li bħalissa mhumiex leġislattivi, jinkorporaw firxa ta’ azzjonijiet ibbażati fuq l-approċċ “segwi l-flus”, u l-għan aħħari huwa li t-trasgressuri li jkunu qed joperaw fuq skala kummerċjali jiġu impediti l-aċċess għal mezzi ta’ promozzjoni u distribuzzjoni ta’ prodotti ffalsifikati, u li jiġu miċħuda li jiġġeneraw dħul.

| 2.3. | L-għanijiet tal-pjan ta’ azzjoni tal-UE “Lejn kunsens imġedded dwar l-infurzar tad-Drittijiet tal-Proprjetà Intellettwali” indirizzati fil-Komunikazzjoni tal-Kommissjoni diskussa hawnhekk, u dawk tal-istrateġija għall-protezzjoni u l-applikazzjoni tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali fil-pajjiżi terzi huma komuni:






  (i) | l-użu tal-mezzi kollha possibbli biex jiġu disswaduti u jiġu impediti d-dħul u t-tixrid fis-suq intern ta’ prodotti ffalsifikati minn pajjiżi terzi; u |
| --- | --- | --- |

2.3.

L-għanijiet tal-pjan ta’ azzjoni tal-UE “Lejn kunsens imġedded dwar l-infurzar tad-Drittijiet tal-Proprjetà Intellettwali” indirizzati fil-Komunikazzjoni tal-Kommissjoni diskussa hawnhekk, u dawk tal-istrateġija għall-protezzjoni u l-applikazzjoni tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali fil-pajjiżi terzi huma komuni:

(i)

l-użu tal-mezzi kollha possibbli biex jiġu disswaduti u jiġu impediti d-dħul u t-tixrid fis-suq intern ta’ prodotti ffalsifikati minn pajjiżi terzi; u

| (ii) | it-tħeġġiġ tal-investiment, it-tkabbir u l-impjieg fis-setturi dipendenti mill-proprjetà intellettwali, li jokkupaw post importanti ħafna fl-ekonomiji tagħna. |
| --- | --- |

(ii)

it-tħeġġiġ tal-investiment, it-tkabbir u l-impjieg fis-setturi dipendenti mill-proprjetà intellettwali, li jokkupaw post importanti ħafna fl-ekonomiji tagħna.

| 2.4. | Aspett importanti ieħor ta’ dan il-proċess huwa li l-konsumaturi u l-produtturi jsiru iżjed konxji tal-konsegwenzi tal-ksur tal-PDI permezz ta’ dibattiti u tas-sensibilizzazzjoni. |
| --- | --- |

2.4.

Aspett importanti ieħor ta’ dan il-proċess huwa li l-konsumaturi u l-produtturi jsiru iżjed konxji tal-konsegwenzi tal-ksur tal-PDI permezz ta’ dibattiti u tas-sensibilizzazzjoni.

| 2.5. | Fil-livell Ewropew, l-azzjonijiet ser jiġu implimentati mill-Kummissjoni, possibbilment b’mod konġunt mal-UASI, li minn Ġunju 2012 ‘il hawn iħaddan l-Osservatorju (4). Fi studju ppubblikat mill-Osservatorju fil-25 ta’ Novembru 2013 (5), ħareġ li l-kontributuri għas-sondaġġ, b’mod partikolari ż-żgħażagħ, ftit li xejn kienu konxji tal-iskala tal-impatt li l-ksur tad-DPI seta’ kellu fuq iż-żamma u l-ħolqien ta’ impjiegi marbutin mal-proprjetà intellettwali. Minn dan l-istudju ħareġ ukoll li ż-żgħażagħ Ewropej kellhom l-idea li l-infrastruttura tal-proprjetà intellettwali kienu jiggwadanjaw minnha l-iżjed l-intrapriżi l-kbar. |
| --- | --- |

2.5.

Fil-livell Ewropew, l-azzjonijiet ser jiġu implimentati mill-Kummissjoni, possibbilment b’mod konġunt mal-UASI, li minn Ġunju 2012 ‘il hawn iħaddan l-Osservatorju (4). Fi studju ppubblikat mill-Osservatorju fil-25 ta’ Novembru 2013 (5), ħareġ li l-kontributuri għas-sondaġġ, b’mod partikolari ż-żgħażagħ, ftit li xejn kienu konxji tal-iskala tal-impatt li l-ksur tad-DPI seta’ kellu fuq iż-żamma u l-ħolqien ta’ impjiegi marbutin mal-proprjetà intellettwali. Minn dan l-istudju ħareġ ukoll li ż-żgħażagħ Ewropej kellhom l-idea li l-infrastruttura tal-proprjetà intellettwali kienu jiggwadanjaw minnha l-iżjed l-intrapriżi l-kbar.

| 2.6. | Għalhekk, il-Kummissjoni għażlet approċċ “b’diversi miri”, billi analizzat ir-raġunijiet għala l-prodotti ffalsifikati huma mfittxijin mill-“ġenerazzjoni diġitali”. Parti minn din l-istrateġija tinkludi l-iżvilupp, min-naħa tal-Osservatorju, ta’ mezzi ta’ komunikazzjoni maħsubin biex jissensibilizzaw liċ-ċittadini tal-Unjoni għall-konsegwenzi tal-ksur tad-DPI, b’mod partikolari għall-impjieg u l-ekonomija. |
| --- | --- |

2.6.

Għalhekk, il-Kummissjoni għażlet approċċ “b’diversi miri”, billi analizzat ir-raġunijiet għala l-prodotti ffalsifikati huma mfittxijin mill-“ġenerazzjoni diġitali”. Parti minn din l-istrateġija tinkludi l-iżvilupp, min-naħa tal-Osservatorju, ta’ mezzi ta’ komunikazzjoni maħsubin biex jissensibilizzaw liċ-ċittadini tal-Unjoni għall-konsegwenzi tal-ksur tad-DPI, b’mod partikolari għall-impjieg u l-ekonomija.

3.   Kummenti speċifiċi

| 3.1. | Attwalment, il-Kummissjoni ma tagħtix dettalji dwar il-kontenut ta’ dawn il-miżuri, iżda tiżgura li ser tagħmel konsultazzjoni dwar l-għodod mhux leġislattivi abbażi tal-approċċ “segwi l-flus”; l-għan aħħari huwa li t-trasgressuri li jkunu qed joperaw fuq skala kummerċjali jiġu impediti l-aċċess għal mezzi ta’ promozzjoni u distribuzzjoni ta’ beni ffalsifikati, u li jiġu miċħuda li jiġġeneraw dħul. Dawn l-għodod ser jiġu żviluppati b’mod trasparenti u rigoruż, bil-għan li jiggarantixxu l-effettività tagħhom fil-ġlieda kontra l-ksur tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali. |
| --- | --- |

3.1.

Attwalment, il-Kummissjoni ma tagħtix dettalji dwar il-kontenut ta’ dawn il-miżuri, iżda tiżgura li ser tagħmel konsultazzjoni dwar l-għodod mhux leġislattivi abbażi tal-approċċ “segwi l-flus”; l-għan aħħari huwa li t-trasgressuri li jkunu qed joperaw fuq skala kummerċjali jiġu impediti l-aċċess għal mezzi ta’ promozzjoni u distribuzzjoni ta’ beni ffalsifikati, u li jiġu miċħuda li jiġġeneraw dħul. Dawn l-għodod ser jiġu żviluppati b’mod trasparenti u rigoruż, bil-għan li jiggarantixxu l-effettività tagħhom fil-ġlieda kontra l-ksur tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali.

| 3.2. | Dawn ser ikunu appoġġjati minn azzjonijiet ta’ kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet Ewropej u diskussjonijiet/negozjati mal-pajjiżi terzi. Pereżempju, dan jinvolvi li “jużaw il-mezzi kollha biex isseħħ dissważjoni effikaċi u jimpedixxu d-dħul u t-tixrid ta’ prodotti li jiksru PI fis-swieq” tal-UE u dawk tal-pajjiżi terzi. |
| --- | --- |

3.2.

Dawn ser ikunu appoġġjati minn azzjonijiet ta’ kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet Ewropej u diskussjonijiet/negozjati mal-pajjiżi terzi. Pereżempju, dan jinvolvi li “jużaw il-mezzi kollha biex isseħħ dissważjoni effikaċi u jimpedixxu d-dħul u t-tixrid ta’ prodotti li jiksru PI fis-swieq” tal-UE u dawk tal-pajjiżi terzi.

| 3.3. | Dawn l-għodod “mhux leġislattivi” jiddependu mir-rieda tajba tal-atturi u, għalhekk, pjuttost milli jirrikorru għal strumenti leġislattivi ġodda, jirrikoru għal dawk eżistenti. Il-vantaġġ ta’ dawn is-soluzzjonijiet negozjati hija l-ħeffa tal-implimentazzjoni. Dawn il-miżuri preventivi jagħmluha possibbli li tittejjeb l-effettività tal-mezzi ta’ rimedju quddiem il-ġurisdizzjonijiet ċivili. Dan l-għan jintlaħaq biss bil-kundizzjoni li dawn il-miżuri jiġu żviluppati b’mod trasparenti, u li jikkunsidraw ukoll l-interessi pubbliċi. |
| --- | --- |

3.3.

Dawn l-għodod “mhux leġislattivi” jiddependu mir-rieda tajba tal-atturi u, għalhekk, pjuttost milli jirrikorru għal strumenti leġislattivi ġodda, jirrikoru għal dawk eżistenti. Il-vantaġġ ta’ dawn is-soluzzjonijiet negozjati hija l-ħeffa tal-implimentazzjoni. Dawn il-miżuri preventivi jagħmluha possibbli li tittejjeb l-effettività tal-mezzi ta’ rimedju quddiem il-ġurisdizzjonijiet ċivili. Dan l-għan jintlaħaq biss bil-kundizzjoni li dawn il-miżuri jiġu żviluppati b’mod trasparenti, u li jikkunsidraw ukoll l-interessi pubbliċi.

| 3.4. | Il-KESE jqis li dan l-approċċ limitat għall-awtoregolazzjoni, fil-forma ta’ “ftehimiet volontarji” jew “prattiki tajbin” ma jistgħax jieħu post l-azzjoni leġiżlattiva f’oqsma li għandhom jiġu regolati minn regolamentazzjoni effikaċi. |
| --- | --- |

3.4.

Il-KESE jqis li dan l-approċċ limitat għall-awtoregolazzjoni, fil-forma ta’ “ftehimiet volontarji” jew “prattiki tajbin” ma jistgħax jieħu post l-azzjoni leġiżlattiva f’oqsma li għandhom jiġu regolati minn regolamentazzjoni effikaċi.

4.   L-idea ta’ “skala kummerċjali”

| 4.1. | L-idea ta’ “skala kummerċjali”, li tħaddan il-miżuri msemmija fil-pjan ta’ azzjoni tal-Kummissjoni, hija ferm usa’ minn kemm wieħed jimmaġina. Barra minn hekk, il-pjan ta’ azzjoni huwa pjuttost xott f’dan ir-rigward, iżda l-KESE josserva li l-idea diġà kienet trattat fl-acquis tal-Unjoni u li tagħmilha possibbli li tissaħħaħ l-intensità tal-miżuri rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni u tas-sanzjonijiet ċivili. |
| --- | --- |

4.1.

L-idea ta’ “skala kummerċjali”, li tħaddan il-miżuri msemmija fil-pjan ta’ azzjoni tal-Kummissjoni, hija ferm usa’ minn kemm wieħed jimmaġina. Barra minn hekk, il-pjan ta’ azzjoni huwa pjuttost xott f’dan ir-rigward, iżda l-KESE josserva li l-idea diġà kienet trattat fl-acquis tal-Unjoni u li tagħmilha possibbli li tissaħħaħ l-intensità tal-miżuri rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni u tas-sanzjonijiet ċivili.

| 4.2. | Il-KESE jenfasizza li l-“iskala kummerċjali” tista’ tikkonċerna operazzjonijiet li mhux bilfors isiru għal “finijiet kummerċjali”. |
| --- | --- |

4.2.

Il-KESE jenfasizza li l-“iskala kummerċjali” tista’ tikkonċerna operazzjonijiet li mhux bilfors isiru għal “finijiet kummerċjali”.

| 4.3. | L-idea tinsab ukoll fid-Direttiva 2004/48 fuq l-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali (6) u hija l-bażi tar-rikors għal ċerti proċeduri taħt il-liġi ċivili. Pereżempju, il-kriterju ta’ “skala kummerċjali” jippermetti lill-imħallef nazzjonali jordna miżuri ta’ prekawzjoni, bħall-ordni ta’ sekwestru ta’ proprjetà mobbli jew mhux mobbli tat-trasgressur allegat, li jinkludu l-imblukkar tal-kontijiet bankarji tiegħu/tagħha u assi oħra (Artikolu 9(2) tad-Direttiva). F’ċerti Stati Membri, dan il-kriterju huwa użat ukoll bħala xprun tas-sanzjonijiet kriminali, għalkemm huwa eskluż mill-acquis tal-Unjoni. |
| --- | --- |

4.3.

L-idea tinsab ukoll fid-Direttiva 2004/48 fuq l-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali (6) u hija l-bażi tar-rikors għal ċerti proċeduri taħt il-liġi ċivili. Pereżempju, il-kriterju ta’ “skala kummerċjali” jippermetti lill-imħallef nazzjonali jordna miżuri ta’ prekawzjoni, bħall-ordni ta’ sekwestru ta’ proprjetà mobbli jew mhux mobbli tat-trasgressur allegat, li jinkludu l-imblukkar tal-kontijiet bankarji tiegħu/tagħha u assi oħra (Artikolu 9(2) tad-Direttiva). F’ċerti Stati Membri, dan il-kriterju huwa użat ukoll bħala xprun tas-sanzjonijiet kriminali, għalkemm huwa eskluż mill-acquis tal-Unjoni.

| 4.4. | Strumenti leġislattivi oħra tal-UE jużaw ideat li jixbhu lil dik ta’ “skala kummerċjali”; għalhekk, id-Direttiva 2001/29/KE dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti ta’ drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà tal-informazzjoni (7) tagħmel referenza għall-kunċetti ta’ “natura kummerċjali”, “għan kummerċjali”, “vantaġġ ekonomiku jew kummerċjali dirett jew indirett” u “użu kummerċjali”.
  L-Artikolu 13(a) – dwar il-limitazzjoni tad-drittijiet mogħtija mir-reġistrazzjoni ta’ disinn –tad-Direttiva 98/71/KE tat-13 ta’ Ottubru 1998 dwar il-protezzjoni legali ta’ disinji (8) jipprevedi li: “id-drittijiet mogħtija minn dritt ta’ disinn mar-reġistrazzjoni m’għandhomx ikunu eżerċitati għal: l-atti magħmula b’mod privat jew għal għanijiet mhux kummerċjali;” |
| --- | --- |

4.4.

Strumenti leġislattivi oħra tal-UE jużaw ideat li jixbhu lil dik ta’ “skala kummerċjali”; għalhekk, id-Direttiva 2001/29/KE dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti ta’ drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà tal-informazzjoni (7) tagħmel referenza għall-kunċetti ta’ “natura kummerċjali”, “għan kummerċjali”, “vantaġġ ekonomiku jew kummerċjali dirett jew indirett” u “użu kummerċjali”.

L-Artikolu 13(a) – dwar il-limitazzjoni tad-drittijiet mogħtija mir-reġistrazzjoni ta’ disinn –tad-Direttiva 98/71/KE tat-13 ta’ Ottubru 1998 dwar il-protezzjoni legali ta’ disinji (8) jipprevedi li: “id-drittijiet mogħtija minn dritt ta’ disinn mar-reġistrazzjoni m’għandhomx ikunu eżerċitati għal: l-atti magħmula b’mod privat jew għal għanijiet mhux kummerċjali;”

| 4.5. | Għalhekk, finalment, hija r-responsabbiltà tal-imħallef li jieħu deċiżjoni skont il-każ, bir-riskju li tinħoloq ġurisprudenza inkonsistenti, mhux adatta u, għaldaqstant, inċerta. |
| --- | --- |

4.5.

Għalhekk, finalment, hija r-responsabbiltà tal-imħallef li jieħu deċiżjoni skont il-każ, bir-riskju li tinħoloq ġurisprudenza inkonsistenti, mhux adatta u, għaldaqstant, inċerta.

| 4.6. | Is-servizzi tal-Kummissjoni, li huma konxji tal-ambigwità tal-idea u tal-inċertezza legali marbuta magħha, ħeġġew lill-Osservatorju jiġbor ġurisprudenza nazzjonali fwar il-ksur tad-DPI, bil-għan, fost l-oħrajn, li l-kunċett jiġi żviluppat iżjed. Barra minn hekk, wara sejħa għal espressjoni ta’ interess li tnediet is-sajf li għadda fil-qasam universitarju, bil-għan li jiġu analizzati l-kunċetti ekonomiċi tal-proprjetà intellettwali, fid-19 ta’ Settembru 2014 ġie organizzat l-ewwel workshop ekonomiku. F’din l-okkażjoni, ċerti speċjalisti ddiskutew l-użu fil-prattika ta’ kunċetti ta’ “skala kummerċjali” u ta’ “finijiet kummerċjali” fil-kuntest tal-ksur tal-PI (9), kif ukoll dwar modi kif dawn jistgħu jiġu indirizzati minn perspettiva ekonomika. |
| --- | --- |

4.6.

Is-servizzi tal-Kummissjoni, li huma konxji tal-ambigwità tal-idea u tal-inċertezza legali marbuta magħha, ħeġġew lill-Osservatorju jiġbor ġurisprudenza nazzjonali fwar il-ksur tad-DPI, bil-għan, fost l-oħrajn, li l-kunċett jiġi żviluppat iżjed. Barra minn hekk, wara sejħa għal espressjoni ta’ interess li tnediet is-sajf li għadda fil-qasam universitarju, bil-għan li jiġu analizzati l-kunċetti ekonomiċi tal-proprjetà intellettwali, fid-19 ta’ Settembru 2014 ġie organizzat l-ewwel workshop ekonomiku. F’din l-okkażjoni, ċerti speċjalisti ddiskutew l-użu fil-prattika ta’ kunċetti ta’ “skala kummerċjali” u ta’ “finijiet kummerċjali” fil-kuntest tal-ksur tal-PI (9), kif ukoll dwar modi kif dawn jistgħu jiġu indirizzati minn perspettiva ekonomika.

| 4.7. | Fid-dawl tal-ambitu tad-diskussjoni, il-KESE jixtieq li s-servizzi tal-Kummissjoni janalizzaw din il-kwistjoni u jressqu l-konklużjonijiet tagħhom quddiem il-partijiet interessati, fosthom is-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

4.7.

Fid-dawl tal-ambitu tad-diskussjoni, il-KESE jixtieq li s-servizzi tal-Kummissjoni janalizzaw din il-kwistjoni u jressqu l-konklużjonijiet tagħhom quddiem il-partijiet interessati, fosthom is-soċjetà ċivili.

5.   “Segwi l-flus”

| 5.1. | Il-Komunikazzjoni tittratta wkoll l-Internet u n-netwerks ta’ distribuzzjoni fiżika. Hija tkopri l-prodotti diġitali u mhux diġitali, il-kżur tad-drittijiet tal-PI li jagħmlu ħsara lill-ħolqien, il-promozzjoni, id-distribuzzjoni u l-użu tagħhom. Għalhekk, l-approċċ “segwi l-flus” jikkonsisti f’li t-trasgressuri jiġu ddiswaduti jagħmlu kummerċ illeċitu ta’ beni ffalsifikati. |
| --- | --- |

5.1.

Il-Komunikazzjoni tittratta wkoll l-Internet u n-netwerks ta’ distribuzzjoni fiżika. Hija tkopri l-prodotti diġitali u mhux diġitali, il-kżur tad-drittijiet tal-PI li jagħmlu ħsara lill-ħolqien, il-promozzjoni, id-distribuzzjoni u l-użu tagħhom. Għalhekk, l-approċċ “segwi l-flus” jikkonsisti f’li t-trasgressuri jiġu ddiswaduti jagħmlu kummerċ illeċitu ta’ beni ffalsifikati.

| 5.2. | L-implimentazzjoni ta’ dan l-approċċ jiżgura li l-atturi rilevanti kollha fil-proċess li jkollhom valur miżjed qawwi fil-qasam tal-PI jieħdu l-miżuri antiċipattivi meħtieġa biex jippreżervaw il-kompetittività tagħhom fis-suq. L-element komuni ta’ dawn is-swieq għandu jibqa’ dak tal-innovazzjoni bħala inċentiv għall-investiment fl-attivitajiet kreattivi u inventivi. |
| --- | --- |

5.2.

L-implimentazzjoni ta’ dan l-approċċ jiżgura li l-atturi rilevanti kollha fil-proċess li jkollhom valur miżjed qawwi fil-qasam tal-PI jieħdu l-miżuri antiċipattivi meħtieġa biex jippreżervaw il-kompetittività tagħhom fis-suq. L-element komuni ta’ dawn is-swieq għandu jibqa’ dak tal-innovazzjoni bħala inċentiv għall-investiment fl-attivitajiet kreattivi u inventivi.

| 5.3. | Dan għandu jsaħħaħ il-fiduċja fis-swieq diġitali u jagħmel possibbli d-distribuzzjoni ta’ prodotti kompetittivi b’valur miżjud qawwi fil-qasam tal-PI, kif ukoll it-tkabbir u l-iżvilupp ta’ dawn is-swieq. L-għan immirat huwa li minn politika tal-PI msejsa fuq is-sanzjonijiet u r-rimedju għall-ksur tad-DPI, nersqu lejn perspettiva iżjed preventiva u inklużiva, li tiggarantixxi u toffri lill-konsumatur tas-suq intern firxa wiesgħa u varjata ta’ prodotti b’valur miżjud qawwi fil-qasam tal-PI. |
| --- | --- |

5.3.

Dan għandu jsaħħaħ il-fiduċja fis-swieq diġitali u jagħmel possibbli d-distribuzzjoni ta’ prodotti kompetittivi b’valur miżjud qawwi fil-qasam tal-PI, kif ukoll it-tkabbir u l-iżvilupp ta’ dawn is-swieq. L-għan immirat huwa li minn politika tal-PI msejsa fuq is-sanzjonijiet u r-rimedju għall-ksur tad-DPI, nersqu lejn perspettiva iżjed preventiva u inklużiva, li tiggarantixxi u toffri lill-konsumatur tas-suq intern firxa wiesgħa u varjata ta’ prodotti b’valur miżjud qawwi fil-qasam tal-PI.

| 5.4. | Il-Kummissjoni qed tipproponi li kull sentejn tippubblika rapport ta’ segwitu dwar l-implimentazzjoni ta’ din il-politika. Il-KESE ser jisħaq li l-ewwel rapport iħaddan indikaturi validi u li jiġi ppubblikat fi żmien propizju. |
| --- | --- |

5.4.

Il-Kummissjoni qed tipproponi li kull sentejn tippubblika rapport ta’ segwitu dwar l-implimentazzjoni ta’ din il-politika. Il-KESE ser jisħaq li l-ewwel rapport iħaddan indikaturi validi u li jiġi ppubblikat fi żmien propizju.

| 5.5. | It-tisħiħ tas-sigurtà tas-servizzi ta’ ħlas b’mezzi ta’ rimedju f’każ li jsir xiri mhux intenzjonat ta’ beni ffalsifikati tista’ wkoll issaħħaħ il-protezzjoni tal-konsumaturi u l-fiduċja tagħhom fis-suq intern. Rigward dan is-suġġett il-Kummissjoni ħabbret konsultazzjoni pubblika dwar l-impatt tal-proċeduri ta’ protezzjoni tal-konsumaturi dwar il-ġlieda kontra l-ksur tad-DPI fuq skala kummerċjali. |
| --- | --- |

5.5.

It-tisħiħ tas-sigurtà tas-servizzi ta’ ħlas b’mezzi ta’ rimedju f’każ li jsir xiri mhux intenzjonat ta’ beni ffalsifikati tista’ wkoll issaħħaħ il-protezzjoni tal-konsumaturi u l-fiduċja tagħhom fis-suq intern. Rigward dan is-suġġett il-Kummissjoni ħabbret konsultazzjoni pubblika dwar l-impatt tal-proċeduri ta’ protezzjoni tal-konsumaturi dwar il-ġlieda kontra l-ksur tad-DPI fuq skala kummerċjali.

| 5.6. | Rigward ir-rabta mill-qrib li tgħaqqad iż-żewġ inizjattivi tal-Kummissjoni u rigward l-importanza tal-approċċ “segwi l-flus”, il-KESE jixtieq li l-Kummissjoni tniedi konsultazzjoni wiesgħa dwar il-kwistjoni kruċjali tal-protezzjoni tal-konsumaturi fil-qasam tas-servizzi ta’ ħlas u li testendiha wkoll għall-approċċ “segwi l-flus” b’mod ġenerali. |
| --- | --- |

5.6.

Rigward ir-rabta mill-qrib li tgħaqqad iż-żewġ inizjattivi tal-Kummissjoni u rigward l-importanza tal-approċċ “segwi l-flus”, il-KESE jixtieq li l-Kummissjoni tniedi konsultazzjoni wiesgħa dwar il-kwistjoni kruċjali tal-protezzjoni tal-konsumaturi fil-qasam tas-servizzi ta’ ħlas u li testendiha wkoll għall-approċċ “segwi l-flus” b’mod ġenerali.

| 5.7. | Il-KESE jitlob ukoll lis-servizzi tal-Kummissjoni jikkonsultaw l-atturi ekonomiċi bil-għan li jagħtu l-kontribut tagħhom dwar li jitqiesu l-benefiċċji tal-falsifikaturi meta jiġu vvalutati d-danni fil-każ ta’ beni ffalsifikati (10). |
| --- | --- |

5.7.

Il-KESE jitlob ukoll lis-servizzi tal-Kummissjoni jikkonsultaw l-atturi ekonomiċi bil-għan li jagħtu l-kontribut tagħhom dwar li jitqiesu l-benefiċċji tal-falsifikaturi meta jiġu vvalutati d-danni fil-każ ta’ beni ffalsifikati (10).

6.   L-SMEs

| 6.1. | F’ċerti Stati Membri, il-proprjetà intellettwali jew mhijiex suġġett ta’ importanza għal kull waħda minn żewġ SMEs (54 %), jew inkella hija suġġett familjari (46 %) iżda kkunsidrat bħala wieħed għali, kumpless u twil. Din hija sitwazzjoni sorprendenti f’ekonomija ddominata mill-għarfien, fejn elementi mhux materjali bħat-tagħrif espert, ir-reputazzjoni, id-disinn u l-immaġni saru importanti ferm (11). |
| --- | --- |

6.1.

F’ċerti Stati Membri, il-proprjetà intellettwali jew mhijiex suġġett ta’ importanza għal kull waħda minn żewġ SMEs (54 %), jew inkella hija suġġett familjari (46 %) iżda kkunsidrat bħala wieħed għali, kumpless u twil. Din hija sitwazzjoni sorprendenti f’ekonomija ddominata mill-għarfien, fejn elementi mhux materjali bħat-tagħrif espert, ir-reputazzjoni, id-disinn u l-immaġni saru importanti ferm (11).

| 6.2. | Barra minn hekk, ċerti ċifri juru li l-SMEs li jinkludu l-proprjetà industrijali fl-istrateġija ta’ żvilupp tagħhom jagħtu prestazzjoni ekonomika aħjar mill-oħrajn. B’hekk, it-32 rebbieħ fil-kategorija tal-SMEs tat-Trofej għall-Innovazzjoni tal-2010 organizzati mill-Istitut tal-Proprjetà Intellettwali ta’ Franza (INPI Trophées de l’innovation 2010) ħolqu 614-il impjieg bejniethom mill-2006 ‘l hawn, żiedu l-fatturat tagħhom b’ħames darbiet bejn l-2006 u l-2009 u rduppjaw l-esportazzjonijiet tagħhom. Fl-istess ħin, dawn l-intrapriżi taw spinta lill-isforzi tagħhom fir-R&Ż b’żieda fil-baġit ta’ 65,6 % (12). |
| --- | --- |

6.2.

Barra minn hekk, ċerti ċifri juru li l-SMEs li jinkludu l-proprjetà industrijali fl-istrateġija ta’ żvilupp tagħhom jagħtu prestazzjoni ekonomika aħjar mill-oħrajn. B’hekk, it-32 rebbieħ fil-kategorija tal-SMEs tat-Trofej għall-Innovazzjoni tal-2010 organizzati mill-Istitut tal-Proprjetà Intellettwali ta’ Franza (INPI Trophées de l’innovation 2010) ħolqu 614-il impjieg bejniethom mill-2006 ‘l hawn, żiedu l-fatturat tagħhom b’ħames darbiet bejn l-2006 u l-2009 u rduppjaw l-esportazzjonijiet tagħhom. Fl-istess ħin, dawn l-intrapriżi taw spinta lill-isforzi tagħhom fir-R&Ż b’żieda fil-baġit ta’ 65,6 % (12).

| 6.3. | Għalhekk, il-KESE jappoġġja l-approċċ tal-Kummissjoni li ttejjeb l-aċċessibbiltà tar-rimedju ġudizzjarju lill-SMEs b’mod ġenerali (13) u b’mod iżjed speċifiku fit-tilwim tagħhom fil-qasam tal-proprjetà intellettwali. Fil-fatt, l-ispiża finanzjarja u l-kumplessità tal-proċeduri ġudizzjarji ta’ spiss jiddiswadu lill-SMEs innovattivi milli jinfurzaw id-drittijiet tal-proprjetà intellettwali tagħhom, fosthom dawk marbutin ma’ privattivi essenzjali. |
| --- | --- |

6.3.

Għalhekk, il-KESE jappoġġja l-approċċ tal-Kummissjoni li ttejjeb l-aċċessibbiltà tar-rimedju ġudizzjarju lill-SMEs b’mod ġenerali (13) u b’mod iżjed speċifiku fit-tilwim tagħhom fil-qasam tal-proprjetà intellettwali. Fil-fatt, l-ispiża finanzjarja u l-kumplessità tal-proċeduri ġudizzjarji ta’ spiss jiddiswadu lill-SMEs innovattivi milli jinfurzaw id-drittijiet tal-proprjetà intellettwali tagħhom, fosthom dawk marbutin ma’ privattivi essenzjali.

| 6.4. | L-ispejjeż finanzjarji huma fattur deċiżiv biex l-intrapriżi Ewropej jinvestu fl-innovazzjoni. Għalhekk, il-protezzjoni tal-proprjetà intellettwali, it-tiġdid tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali u l-protezzjoni tagħhom għandhom ikunu affordabbli. F’dan ir-rigward, il-privattiva unitarja tista’ tipprovdi inċentiv lill-intrapriżi, inklużi l-SMEs, lill-intraprendituri żgħażagħ u lin-negozji li jkunu għadhom kemm fetħu (start-ups) biex jipproteġu l-invenzjonijiet tagħhom, bil-kundizzjoni li l-ispejjeż biex tinkiseb il-protezzjoni jkunu raġonevoli u mhux projbittivi. L-intrapriżi għandhom ukoll jiġu żgurati aċċess għall-ġustizzja, inkluż għall-ġurisdizzjoni unitarja għall-privattivi, bi spejjeż raġonevoli. |
| --- | --- |

6.4.

L-ispejjeż finanzjarji huma fattur deċiżiv biex l-intrapriżi Ewropej jinvestu fl-innovazzjoni. Għalhekk, il-protezzjoni tal-proprjetà intellettwali, it-tiġdid tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali u l-protezzjoni tagħhom għandhom ikunu affordabbli. F’dan ir-rigward, il-privattiva unitarja tista’ tipprovdi inċentiv lill-intrapriżi, inklużi l-SMEs, lill-intraprendituri żgħażagħ u lin-negozji li jkunu għadhom kemm fetħu (start-ups) biex jipproteġu l-invenzjonijiet tagħhom, bil-kundizzjoni li l-ispejjeż biex tinkiseb il-protezzjoni jkunu raġonevoli u mhux projbittivi. L-intrapriżi għandhom ukoll jiġu żgurati aċċess għall-ġustizzja, inkluż għall-ġurisdizzjoni unitarja għall-privattivi, bi spejjeż raġonevoli.

| 6.5. | L-SMEs għandhom ukoll jadottaw strateġiji għall-kummerċjalizzazzjoni jew id-distribuzzjoni, iżda ħafna minnhom ma jagħmlux dan b’mod effettiv minħabba n-nuqqas ta’ ħiliet u għarfien meħtieġa għall-protezzjoni u l-promozzjoni effettivi tad-DPI tagħhom, kif jenfasizza tajjeb il-pjan ta’ azzjoni tal-Kummissjoni. |
| --- | --- |

6.5.

L-SMEs għandhom ukoll jadottaw strateġiji għall-kummerċjalizzazzjoni jew id-distribuzzjoni, iżda ħafna minnhom ma jagħmlux dan b’mod effettiv minħabba n-nuqqas ta’ ħiliet u għarfien meħtieġa għall-protezzjoni u l-promozzjoni effettivi tad-DPI tagħhom, kif jenfasizza tajjeb il-pjan ta’ azzjoni tal-Kummissjoni.

| 6.6. | F’dan ir-rigward, il-KESE jappoġġja l-proġett Ewropew IPorta li huwa sistema ta’ appoġġ (14) li tikkunsidra l-kwistjonijiet marbutin mal-protezzjoni tad-DPI u tikkoordina l-għajnuna nazzjonali. |
| --- | --- |

6.6.

F’dan ir-rigward, il-KESE jappoġġja l-proġett Ewropew IPorta li huwa sistema ta’ appoġġ (14) li tikkunsidra l-kwistjonijiet marbutin mal-protezzjoni tad-DPI u tikkoordina l-għajnuna nazzjonali.

Brussell, l-10 ta’ Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  https://oami.europa.eu/ohimportal/en/web/observatory/news/-/action/view/1251336

1

(2)  Seminar tal-imħallfin dwar il-falsifikazzjoni u l-ħasil tal-flus tas-16 u s-17 ta’ Ottubru 2014 fl-Uffiċċju għall-Armonizzazzjoni fis-Suq Intern (UASI) https://oami.europa.eu/ohimportal/en/web/observatory/news/-/action/view/1574263 Ara wkoll ĠU L 354, 28.12.2013, p. 73 u COM(2014) 144 final.

2

(3)  http://ec.europa.eu/enterprise/initiatives/ipr/what-are-iprs/index_en.htm

3

(4)  Ir-Regolament (UE) Nruo 386/2012 tad-19 ta’ April 2012 jagħti lill-UASI kompiti differenti bil-għan li tiġi ffaċilitata u appoġġjata l-azzjoni tal-awtoritajiet nazzjonali, tas-settur privat u tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni fil-qasam tal-ġlieda kontra l-ksur tad-DPI. Dawn il-kompiti ma jinkludux il-parteċipazzjoni f’operazzjonijiet jew stħarriġ individwali min-naħa tal-awtoritajiet nazzjonali, u lanqas l-oqsma taħt it-Titolu V tat-tielet taqsima tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (pereżempju, il-kooperazzjoni fi kwistjonijiet kriminali u l-kooperazzjoni tal-pulizija).

4

o

(5)  Ara s-sit elettroniku oami.europa.eu Dan l-istudju ssejjes fuq firxa ta’ dokumentazzjoni dwar is-suġġett, fuq stħarriġ kwalitattiv fost 250 Ewropew ta’ età bejn il-15 u l-65 sena u fuq stadju kwantitattiv li matulu ‘l fuq minn 26  000 Ewropew taw fehmiethom matul intervisti bit-telefown.

5

(6)  ĠU L 195, 16.6.2004, p. 16.

6

(7)  ĠU L 167, 22.6.2001, p. 10.

7

(8)  ĠU L 289, 28.10.1998, p. 28.

8

(9)  http://ec.europa.eu/internal_market/iprenforcement/docs/workshops/140919-workshop_en.pdf

9

(10)  Pereżempju, fi Franza, il-prinċipju jeżisti diġà (Ara l-Liġi Nru 2014-315 tal-11 ta’ Marzu 2014 li ilha fis-seħħ mill-14 ta’ Marzu 2014). L-Artikolu L615-7 tal-kodiċi tal-proprjetà intellettwali) kif immodifikat mill-Artikolu 2 tal-liġi msemmija jipprevedi li għall-kalkolu tad-danni, il-ġurisdizzjoni għandha tikkunsidra b’mod distint il-konsegwenzi ekonomiċi negattivi, il-ħsara morali u l-benefiċċji miksuba mill-falsifikatur, inklużi l-ekonomiji ta’ investiment intellettwali, materjali u promozzjonali. Iżda jidher diffiċli li dan jiġi implimentat, ta’ spiss minħabba problema ta’ provi li l-falsifikatur kiseb benefiċċji.

10

danni

b’mod distint

(11)  http://www.picarre.be/assets/Documents/Rapport-PIPICARR-tlchargeable3.pdf

11

(12)  http://www.journaldunet.com/economie/magazine/propriete-industrielle.shtml

12

(13)  Dan l-aħħar, il-Kummissjoni pproponiet li ssaħħaħ u ttejjeb il-Proċedura Ewropea attwali għal Talbiet Żgħar, li hija proċedura standard disponibbli fl-Istati Membri kollha (Regolament (KE) Nru 861/2007) (ĠU C 226, 16.7.2014, p. 43).

13

(14)  http://ec.europa.eu/enterprise/initiatives/ipr/what-are-iprs/index_en.htm

14

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/77 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/77

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-White Paper – Lejn kontroll aktar effettiv tal-fużjonijiet tal-UE”

(COM(2014) 449 final)

(2015/C 230/12)

| Relatur: | is-Sur Mendoza CASTRO |
| --- | --- |

Relatur:

is-Sur Mendoza CASTRO

Nhar is-16 ta’ Lulju 2014, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

Il-White Paper – Lejn kontroll aktar effettiv tal-fużjonijiet tal-UE

COM(2014) 449 final.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar id-19 ta’ Novembru 2014.

Matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu li saret fl-10 u l-11 ta’ Diċembru 2014 (seduta tal-10 ta Diċembru 2014), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b’137 vot favur, vot 1 (wieħed) kontra u astensjoni 1 (waħda).

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-White Paper peress li ssaħħaħ wieħed mill-pilastri tal-politika tal-kompetizzjoni tal-Unjoni u tissemplifika l-proċeduri. |
| --- | --- |

1.1.

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-White Paper peress li ssaħħaħ wieħed mill-pilastri tal-politika tal-kompetizzjoni tal-Unjoni u tissemplifika l-proċeduri.

| 1.2. | F’din il-White Paper, il-Kummissjoni tfittex li jkun hemm bilanċ bejn l-interess pubbliku li timtela lakuna fis-sistema regolatorja u l-interess tal-intrapriżi li l-ispejjeż jibqgħu fl-iżjed livell baxx possibbli. Madankollu, għandu jiġi evitat li l-ambitu wiesa’ tal-emendi għar-Regolament dwar il-fużjonijiet ikun jikkontradixxi dan. Għandu jitqies ukoll il-benefiċċju li l-fużjonijiet jirrappreżentaw għall-intrapriżi. |
| --- | --- |

1.2.

F’din il-White Paper, il-Kummissjoni tfittex li jkun hemm bilanċ bejn l-interess pubbliku li timtela lakuna fis-sistema regolatorja u l-interess tal-intrapriżi li l-ispejjeż jibqgħu fl-iżjed livell baxx possibbli. Madankollu, għandu jiġi evitat li l-ambitu wiesa’ tal-emendi għar-Regolament dwar il-fużjonijiet ikun jikkontradixxi dan. Għandu jitqies ukoll il-benefiċċju li l-fużjonijiet jirrappreżentaw għall-intrapriżi.

| 1.3. | Abbażi tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea u tal-prattika amministrattiva, il-KESE jissuġġerixxi li t-teorija tal-ħsara li fuqha tissejjes il-White Paper:






  (a) | tikkonsisti fl-identifikazzjoni kif dovut ta’ kif il-kompetizzjoni, u għaldaqstant eventwalment il-konsumaturi, tista’ ssirilhom ħsara; |
| --- | --- | --- |

1.3.

Abbażi tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea u tal-prattika amministrattiva, il-KESE jissuġġerixxi li t-teorija tal-ħsara li fuqha tissejjes il-White Paper:

(a)

tikkonsisti fl-identifikazzjoni kif dovut ta’ kif il-kompetizzjoni, u għaldaqstant eventwalment il-konsumaturi, tista’ ssirilhom ħsara;

| (b) | tkun koerenti internament; |
| --- | --- |

(b)

tkun koerenti internament;

| (c) | tikkunsidra l-benefiċċji li jimmotivaw il-partijiet kollha; u |
| --- | --- |

(c)

tikkunsidra l-benefiċċji li jimmotivaw il-partijiet kollha; u

| (d) | tkun konsistenti (jew, tal-inqas, ma tkunx kontradittorja) mal-evidenza empirika. |
| --- | --- |

(d)

tkun konsistenti (jew, tal-inqas, ma tkunx kontradittorja) mal-evidenza empirika.

| 1.4. | Il-KESE jirrakkomanda li, fil-qafas regolatorju l-ġdid, jitqiesu wkoll ir-riperkussjonijiet soċjali, b’mod partikolari l-impjieg u l-kapaċità kompetittiva tal-intrapriżi fis-swieq dinjija. |
| --- | --- |

1.4.

Il-KESE jirrakkomanda li, fil-qafas regolatorju l-ġdid, jitqiesu wkoll ir-riperkussjonijiet soċjali, b’mod partikolari l-impjieg u l-kapaċità kompetittiva tal-intrapriżi fis-swieq dinjija.

| 1.5. | Fil-fehma tal-Kumitat, fis-sistema ta’ trasparenza “fil-mira” proposta mill-Kummissjoni, dawn il-kunċetti għandhom jiġu ċċarati kif imiss: “kompetitur” skont il-kriterju applikat fil-miżuri tal-antitrust; “kumpanija relatata b’mod vertikali” (jiġi kkunsidrat l-iffissar ta’ livelli limitu); in-natura tar-relazzjonijiet b’mod li l-akkwiżizzjonijiet tal-parteċipazzjonijiet ikunu “sinifikattivi” u l-każ tal-gruppi korporattivi b’attivitajiet f’firxa ta’ setturi. |
| --- | --- |

1.5.

Fil-fehma tal-Kumitat, fis-sistema ta’ trasparenza “fil-mira” proposta mill-Kummissjoni, dawn il-kunċetti għandhom jiġu ċċarati kif imiss: “kompetitur” skont il-kriterju applikat fil-miżuri tal-antitrust; “kumpanija relatata b’mod vertikali” (jiġi kkunsidrat l-iffissar ta’ livelli limitu); in-natura tar-relazzjonijiet b’mod li l-akkwiżizzjonijiet tal-parteċipazzjonijiet ikunu “sinifikattivi” u l-każ tal-gruppi korporattivi b’attivitajiet f’firxa ta’ setturi.

| 1.6. | Il-KESE huwa tal-fehma li għandha tinżamm ir-reputazzjoni prestiġjuża tas-sistema tal-kontroll tal-fużjonijiet fl-UE u, saħansitra, tissaħħaħ. |
| --- | --- |

1.6.

Il-KESE huwa tal-fehma li għandha tinżamm ir-reputazzjoni prestiġjuża tas-sistema tal-kontroll tal-fużjonijiet fl-UE u, saħansitra, tissaħħaħ.

| 1.7. | Filwaqt li huwa minnu li l-White Paper hija pass fit-triq it-tajba, għandha tiġi kkunsidrata l-possibbiltà li tadotta approċċ iżjed wiesa’ fid-dawl tat-tibdil li seħħ f’dawn l-aħħar 25 sena (żieda fil-każijiet u fl-awtoritajiet ta’ kontroll) u tal-ħtiġijiet tal-ekonomija Ewropea fis-seklu 21. |
| --- | --- |

1.7.

Filwaqt li huwa minnu li l-White Paper hija pass fit-triq it-tajba, għandha tiġi kkunsidrata l-possibbiltà li tadotta approċċ iżjed wiesa’ fid-dawl tat-tibdil li seħħ f’dawn l-aħħar 25 sena (żieda fil-każijiet u fl-awtoritajiet ta’ kontroll) u tal-ħtiġijiet tal-ekonomija Ewropea fis-seklu 21.

| 1.8. | Attwalment, jeżistu 28 awtorità ta’ kontroll fl-UE (31 jekk wieħed iqis iż-ŻEE kollha kemm hi) u l-kriterji li jħaddnu mhumiex uniformi. Għaldaqstant, il-KESE jissuġġerixxi li l-White Paper tiġi kkunsidrata mill-ġdid b’mod li tħaddan:






  — | l-armonizzazzjoni tal-leġislazzjoni tal-Istati Membri; |
| --- | --- | --- |

1.8.

Attwalment, jeżistu 28 awtorità ta’ kontroll fl-UE (31 jekk wieħed iqis iż-ŻEE kollha kemm hi) u l-kriterji li jħaddnu mhumiex uniformi. Għaldaqstant, il-KESE jissuġġerixxi li l-White Paper tiġi kkunsidrata mill-ġdid b’mod li tħaddan:

—

l-armonizzazzjoni tal-leġislazzjoni tal-Istati Membri;

| — | analiżi mill-ġdid tal-esiġenzi fil-qasam tan-notifiki obbligatorji; u |
| --- | --- |

—

analiżi mill-ġdid tal-esiġenzi fil-qasam tan-notifiki obbligatorji; u

| — | iżjed progress lejn sistema ta’ “punt ta’ kuntatt waħdieni”. |
| --- | --- |

—

iżjed progress lejn sistema ta’ “punt ta’ kuntatt waħdieni”.

| 1.9. | Il-Kumitat jilqa’ b’sodisfazzjon it-tibdil proċedurali mħabbar fil-White Paper. Dan it-tibdil jikkonċerna:






  — | is-semplifikazzjoni tal-mekkaniżmu tar-rinviju ta’ qabel in-notifika mill-Istati Membri lill-Kummissjoni; |
| --- | --- | --- |

1.9.

Il-Kumitat jilqa’ b’sodisfazzjon it-tibdil proċedurali mħabbar fil-White Paper. Dan it-tibdil jikkonċerna:

—

is-semplifikazzjoni tal-mekkaniżmu tar-rinviju ta’ qabel in-notifika mill-Istati Membri lill-Kummissjoni;

| — | it-tneħħija tal-hekk imsejjaħ “element ta’ awtoinkriminazzjoni” fir-rinviji ta’ qabel in-notifika mill-Kummissjoni lill-Istati Membri; u |
| --- | --- |

—

it-tneħħija tal-hekk imsejjaħ “element ta’ awtoinkriminazzjoni” fir-rinviji ta’ qabel in-notifika mill-Kummissjoni lill-Istati Membri; u

| — | tibdil tar-rinviji ta’ wara n-notifika mill-Istati Membri lill-Kummissjoni. |
| --- | --- |

—

tibdil tar-rinviji ta’ wara n-notifika mill-Istati Membri lill-Kummissjoni.

| 1.9.1. | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon ukoll il-miżuri għas-semplifikazzjoni tal-proċeduri, li huma kontinwazzjoni ta’ dawk introdotti mill-“pakkett tas-semplifikazzjoni” tal-2013, b’mod partikolari fil-każ tal-impriżi konġunti (joint ventures) lil hinn miż-ŻEE. |
| --- | --- |

1.9.1.

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon ukoll il-miżuri għas-semplifikazzjoni tal-proċeduri, li huma kontinwazzjoni ta’ dawk introdotti mill-“pakkett tas-semplifikazzjoni” tal-2013, b’mod partikolari fil-każ tal-impriżi konġunti (joint ventures) lil hinn miż-ŻEE.

2.   Il-kontenut tal-White Paper

Il-kontenut tal-White Paper

| 2.1. | F’din il-White Paper, għaxar snin wara r-reviżjoni radikali tar-Regolament tal-2004 dwar il-fużjonijiet (1), il-Kummissjoni tqis kif it-test sostantiv ta’ “tfixkil sinifikanti għall-kompetizzjoni effettiva” (SIEC – significant impediment of effective competition) ġie applikat u tagħti perspettiva dwar kif jista’ jkompli jippromovi konverġenza u kooperazzjoni akbar bejn l-Istati Membri u l-Kummissjoni. Hija tressaq ukoll proposti għal emendi speċifiċi mmirati sabiex jagħmlu l-kontroll tal-UE tal-fużjonijiet aktar effettiv. |
| --- | --- |

2.1.

F’din il-White Paper, għaxar snin wara r-reviżjoni radikali tar-Regolament tal-2004 dwar il-fużjonijiet (1), il-Kummissjoni tqis kif it-test sostantiv ta’ “tfixkil sinifikanti għall-kompetizzjoni effettiva” (SIEC – significant impediment of effective competition) ġie applikat u tagħti perspettiva dwar kif jista’ jkompli jippromovi konverġenza u kooperazzjoni akbar bejn l-Istati Membri u l-Kummissjoni. Hija tressaq ukoll proposti għal emendi speċifiċi mmirati sabiex jagħmlu l-kontroll tal-UE tal-fużjonijiet aktar effettiv.

1

| 2.2. | L-ewwel nett tipproponi l-iżgurar li r-Regolament dwar il-fużjonijiet jindirizza s-sorsi kollha ta’ ħsara possibbli lill-kompetizzjoni u, għalhekk, anke lill-konsumaturi, ikkawżati minn fużjonijiet jew ristrutturar korporattiv, inklużi dawk li jirriżultaw minn akkwiżizzjonijiet ta’ parteċipazzjonijiet azzjonarji minoritarji mhux kontrollanti. |
| --- | --- |

2.2.

L-ewwel nett tipproponi l-iżgurar li r-Regolament dwar il-fużjonijiet jindirizza s-sorsi kollha ta’ ħsara possibbli lill-kompetizzjoni u, għalhekk, anke lill-konsumaturi, ikkawżati minn fużjonijiet jew ristrutturar korporattiv, inklużi dawk li jirriżultaw minn akkwiżizzjonijiet ta’ parteċipazzjonijiet azzjonarji minoritarji mhux kontrollanti.

| 2.3. | It-tieni nett, għandha l-għan li tikseb kooperazzjoni iżjed mill-qrib bejn il-Kummissjoni u l-awtoritajiet nazzjonali tal-kompetizzjoni (“ANK”) u tqassim xieraq tal-kompiti fil-qasam tal-kontroll tal-fużjonijiet, b’mod partikolari billi jiġu ssemplifikati r-regoli għat-trasferiment ta’ każijiet ta’ fużjonijiet mill-Istati Membri lill-Kummissjoni u viċi versa. |
| --- | --- |

2.3.

It-tieni nett, għandha l-għan li tikseb kooperazzjoni iżjed mill-qrib bejn il-Kummissjoni u l-awtoritajiet nazzjonali tal-kompetizzjoni (“ANK”) u tqassim xieraq tal-kompiti fil-qasam tal-kontroll tal-fużjonijiet, b’mod partikolari billi jiġu ssemplifikati r-regoli għat-trasferiment ta’ każijiet ta’ fużjonijiet mill-Istati Membri lill-Kummissjoni u viċi versa.

3.   Kummenti ġenerali

Kummenti ġenerali

| 3.1. | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-White Paper peress li r-riformi proposti għandhom l-għan li jsaħħu wieħed mill-pilastri tal-politika tal-kompetizzjoni u, fuq kollox, peress li tinkludi miżuri li jikkontribwixxi għas-semplifikazzjoni tal-proċeduri. |
| --- | --- |

3.1.

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-White Paper peress li r-riformi proposti għandhom l-għan li jsaħħu wieħed mill-pilastri tal-politika tal-kompetizzjoni u, fuq kollox, peress li tinkludi miżuri li jikkontribwixxi għas-semplifikazzjoni tal-proċeduri.

| 3.2. | Il-Kummissjoni ssejjes il-proposta ċentrali tal-White Paper – li testendi s-setgħat tagħha b’mod li jiġi inkluż ukoll il-kontroll tal-parteċipazzjonijiet azzjonarji minoritarji antikompetittivi – fuq il-fatt li r-Regolament (KE) Nru 139/2004 jista’ jiġi applikat biss meta l-fużjonijiet jikkostitwixxu “bidla fil-kontroll fuq bażi dewwiema” (Artikolu 3(1)), li mhuwiex il-każ hawnhekk. Barra minn hekk, il-Kumitat huwa tal-fehma li l-Artikoli 101 u 102 tat-TFUE waħedhom ma jikkostitwixxux bażi legali adegwata biżżejjed biex jiġi trattat il-każ tal-parteċipazzjonijiet azzjonarji minoritarji. |
| --- | --- |

3.2.

Il-Kummissjoni ssejjes il-proposta ċentrali tal-White Paper – li testendi s-setgħat tagħha b’mod li jiġi inkluż ukoll il-kontroll tal-parteċipazzjonijiet azzjonarji minoritarji antikompetittivi – fuq il-fatt li r-Regolament (KE) Nru 139/2004 jista’ jiġi applikat biss meta l-fużjonijiet jikkostitwixxu “bidla fil-kontroll fuq bażi dewwiema” (Artikolu 3(1)), li mhuwiex il-każ hawnhekk. Barra minn hekk, il-Kumitat huwa tal-fehma li l-Artikoli 101 u 102 tat-TFUE waħedhom ma jikkostitwixxux bażi legali adegwata biżżejjed biex jiġi trattat il-każ tal-parteċipazzjonijiet azzjonarji minoritarji.

| 3.3. | B’mod ġenerali, permezz ta’ din il-White Paper, il-Kummissjoni tfittex li jkun hemm bilanċ bejn l-interess pubbliku li timtela lakuna fis-sistema regolatorja tal-fużjonijiet korporattivi u l-interess tal-intrapriżi li l-ispejjeż ammimnistrattivi jibqgħu fl-iżjed livell baxx possibbli. |
| --- | --- |

3.3.

B’mod ġenerali, permezz ta’ din il-White Paper, il-Kummissjoni tfittex li jkun hemm bilanċ bejn l-interess pubbliku li timtela lakuna fis-sistema regolatorja tal-fużjonijiet korporattivi u l-interess tal-intrapriżi li l-ispejjeż ammimnistrattivi jibqgħu fl-iżjed livell baxx possibbli.

| 3.4. | Madankollu, fil-fehma tal-KESE, għandu jiġi żgurat li l-ambitu wiesa’ tal-proposti fil-forma attwali tagħhom ma jwassalx fil-fatt għal żieda fl-ispejjeż. Iżda dan għandu jiġi vvalutat fid-dawl tal-benefiċċji li l-intrapriżi jiksbu mid-dispożizzjonijiet ġodda. |
| --- | --- |

3.4.

Madankollu, fil-fehma tal-KESE, għandu jiġi żgurat li l-ambitu wiesa’ tal-proposti fil-forma attwali tagħhom ma jwassalx fil-fatt għal żieda fl-ispejjeż. Iżda dan għandu jiġi vvalutat fid-dawl tal-benefiċċji li l-intrapriżi jiksbu mid-dispożizzjonijiet ġodda.

| 3.5. | Il-KESE huwa tal-fehma wkoll li jeħtieġ li ċerti aspetti tal-White Paper jiġu ċċarati biex jiġi żgurat li r-riżultat ma jmurx kontra l-intenzjoni li jiġi ffaċilitat il-kontroll tal-fużjonijiet mingħajr ma jiżdiedu l-ispejjeż amministrattivi. |
| --- | --- |

3.5.

Il-KESE huwa tal-fehma wkoll li jeħtieġ li ċerti aspetti tal-White Paper jiġu ċċarati biex jiġi żgurat li r-riżultat ma jmurx kontra l-intenzjoni li jiġi ffaċilitat il-kontroll tal-fużjonijiet mingħajr ma jiżdiedu l-ispejjeż amministrattivi.

| 3.6. | Il-qafas biex jiġu vvalutati l-operazzjonijiet tal-fużjonijiet stabbilit fil-White Paper huwa t-“teorija tal-ħsara”, li l-Kummissjoni inkludiet sa mill-2002 wara li esperjenzjat tfixkil ġudizzjarju (2). It-teorija tal-ħsara titlob li l-applikazzjoni tagħha:






  (a) | tikkonsisti fl-identifikazzjoni dovuta ta’ kif il-kompetizzjoni, u għaldaqstant eventwalment il-konsumaturi, tista’ ssirilhom ħsara; |
| --- | --- | --- |

3.6.

Il-qafas biex jiġu vvalutati l-operazzjonijiet tal-fużjonijiet stabbilit fil-White Paper huwa t-“teorija tal-ħsara”, li l-Kummissjoni inkludiet sa mill-2002 wara li esperjenzjat tfixkil ġudizzjarju (2). It-teorija tal-ħsara titlob li l-applikazzjoni tagħha:

2

(a)

tikkonsisti fl-identifikazzjoni dovuta ta’ kif il-kompetizzjoni, u għaldaqstant eventwalment il-konsumaturi, tista’ ssirilhom ħsara;

| (b) | tkun koerenti internament; |
| --- | --- |

(b)

tkun koerenti internament;

| (c) | tikkunsidra l-benefiċċji li jimmotivaw lill-partijiet kollha; u |
| --- | --- |

(c)

tikkunsidra l-benefiċċji li jimmotivaw lill-partijiet kollha; u

| (d) | tkun konsistenti (jew, tal-inqas, ma tkunx kontradittorja) mal-evidenza empirika (3). |
| --- | --- |

(d)

tkun konsistenti (jew, tal-inqas, ma tkunx kontradittorja) mal-evidenza empirika (3).

3

| 3.6.1. | Dawn il-prinċipji – li huma appoġġjati mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea u l-prattika amministrattiva tal-Kummissjoni (4) – għandhom japplikaw ukoll għall-każijiet ta’ parteċipazzjonijiet azzjonarji minoritarji. |
| --- | --- |

3.6.1.

Dawn il-prinċipji – li huma appoġġjati mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea u l-prattika amministrattiva tal-Kummissjoni (4) – għandhom japplikaw ukoll għall-każijiet ta’ parteċipazzjonijiet azzjonarji minoritarji.

4

| 3.7. | Peress li l-White Paper tipproponi li jiġu estiżi b’mod sostanzjali s-setgħat tal-Kummissjoni, il-KESE jirrakkomanda li l-analiżi tal-proċeduri tal-fużjonijiet iqisu wkoll ir-riperkussjonijiet soċjali u, b’mod iżjed speċifiku, dawk marbutin mal-impjieg. |
| --- | --- |

3.7.

Peress li l-White Paper tipproponi li jiġu estiżi b’mod sostanzjali s-setgħat tal-Kummissjoni, il-KESE jirrakkomanda li l-analiżi tal-proċeduri tal-fużjonijiet iqisu wkoll ir-riperkussjonijiet soċjali u, b’mod iżjed speċifiku, dawk marbutin mal-impjieg.

4.   L-UE teħtieġ Żona Ewropea tal-Fużjonijiet li jissodisfa l-ħtiġijiet tas-suq intern fis-seklu 21

L-UE teħtieġ Żona Ewropea tal-Fużjonijiet li jissodisfa l-ħtiġijiet tas-suq intern fis-seklu 21

| 4.1. | Is-sistema tal-kontroll tal-fużjonijiet tal-Unjoni Ewropea kisbet reputazzjoni tajba tul is-snin u sservi bħala mudell f’kontinenti oħra. Fil-fehma tal-KESE, huwa importanti li tinżamm din ir-reputazzjoni u, saħansitra, tissaħħaħ. |
| --- | --- |

4.1.

Is-sistema tal-kontroll tal-fużjonijiet tal-Unjoni Ewropea kisbet reputazzjoni tajba tul is-snin u sservi bħala mudell f’kontinenti oħra. Fil-fehma tal-KESE, huwa importanti li tinżamm din ir-reputazzjoni u, saħansitra, tissaħħaħ.

| 4.2. | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-proposta fil-White Paper li tittejjeb il-koordinazzjoni bejn il-Kummissjoni u l-ANK u titwitta t-triq għal Żona Ewropea tal-Fużjonijiet li tiffaċilita t-trattament uniformi tal-fużjonijiet u tikkontribwixxi għaċ-ċertezza legali. Madankollu, jeħtieġ li l-miżuri proposti jmorru lil hinn mir-riformi ad hoc fir-Regolament u, minflok, issir reviżjoni iżjed wiesa’ tas-sistema attwali ta’ kontroll. |
| --- | --- |

4.2.

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-proposta fil-White Paper li tittejjeb il-koordinazzjoni bejn il-Kummissjoni u l-ANK u titwitta t-triq għal Żona Ewropea tal-Fużjonijiet li tiffaċilita t-trattament uniformi tal-fużjonijiet u tikkontribwixxi għaċ-ċertezza legali. Madankollu, jeħtieġ li l-miżuri proposti jmorru lil hinn mir-riformi ad hoc fir-Regolament u, minflok, issir reviżjoni iżjed wiesa’ tas-sistema attwali ta’ kontroll.

ad hoc

| 4.3. | F’dawn l-aħħar 25 sena, żdied b’mod konsiderevoli l-kontroll tal-fużjonijiet fl-UE, filwaqt li l-intrapriżi Ewropej ukoll żdiedu f’dawk li huma daqs u firxa globali. Fl-1989, kien hemm biss tliet awtoritajiet nazzjonali kompetenti f’dan il-qasam; fl-2000, kien hemm 14, inkluża l-Kummissjoni; attwalment hemm 28 (jew 31, jekk ninkludu ż-ŻEE). |
| --- | --- |

4.3.

F’dawn l-aħħar 25 sena, żdied b’mod konsiderevoli l-kontroll tal-fużjonijiet fl-UE, filwaqt li l-intrapriżi Ewropej ukoll żdiedu f’dawk li huma daqs u firxa globali. Fl-1989, kien hemm biss tliet awtoritajiet nazzjonali kompetenti f’dan il-qasam; fl-2000, kien hemm 14, inkluża l-Kummissjoni; attwalment hemm 28 (jew 31, jekk ninkludu ż-ŻEE).

| 4.4. | Id-disparitajiet fir-regoli u l-kriterji ta’ applikazzjoni jirrappreżentaw piż addizzjonali għall-intrapriżi li, f’bosta każijiet, mhumiex meħtieġa: inqas minn 5 % tat-tranżazzjonijiet tal-fużjonijiet notifikati lill-Kummissjoni ġew stmati li kienu potenzjalment dannużi għall-kompetizzjoni (5). Is-sistema tal-kontroll għandha tagħmel il-protezzjoni tal-konsumaturi u tal-utenti kompatibbli mal-ħtieġa imperattiva għall-intrapriżi Ewropej li jikkompetu fis-swieq globali. |
| --- | --- |

4.4.

Id-disparitajiet fir-regoli u l-kriterji ta’ applikazzjoni jirrappreżentaw piż addizzjonali għall-intrapriżi li, f’bosta każijiet, mhumiex meħtieġa: inqas minn 5 % tat-tranżazzjonijiet tal-fużjonijiet notifikati lill-Kummissjoni ġew stmati li kienu potenzjalment dannużi għall-kompetizzjoni (5). Is-sistema tal-kontroll għandha tagħmel il-protezzjoni tal-konsumaturi u tal-utenti kompatibbli mal-ħtieġa imperattiva għall-intrapriżi Ewropej li jikkompetu fis-swieq globali.

5

| 4.5. | Għalhekk, il-KESE jissuġġerixxi li l-White Paper tiġi kkunsidrata mill-ġdid, u tiġi inkluża f’qafas usa’ li jħaddan:






  — | armonizzazzjoni tal-leġislazzjoni tal-Istati Membri sabiex jiġu evitati d-dispariajiet fil-kriterji ta’ applikazzjoni; |
| --- | --- | --- |

4.5.

Għalhekk, il-KESE jissuġġerixxi li l-White Paper tiġi kkunsidrata mill-ġdid, u tiġi inkluża f’qafas usa’ li jħaddan:

—

armonizzazzjoni tal-leġislazzjoni tal-Istati Membri sabiex jiġu evitati d-dispariajiet fil-kriterji ta’ applikazzjoni;

| — | analiżi mill-ġdid tal-esiġenzi fil-qasam tan-notifiki obbligatorji, ġaladarba l-esperjenza turi li, f’bosta każijiet, mhumiex meħtieġa; u |
| --- | --- |

—

analiżi mill-ġdid tal-esiġenzi fil-qasam tan-notifiki obbligatorji, ġaladarba l-esperjenza turi li, f’bosta każijiet, mhumiex meħtieġa; u

| — | iżjed progress lejn sistema ta’ “punt ta’ kuntatt waħdieni” fid-dawl taż-żieda sostanzjali fl-għadd ta’ awtoritajiet ta’ kontroll. |
| --- | --- |

—

iżjed progress lejn sistema ta’ “punt ta’ kuntatt waħdieni” fid-dawl taż-żieda sostanzjali fl-għadd ta’ awtoritajiet ta’ kontroll.

5.   Kummenti speċifiċi

Kummenti speċifiċi

5.1.   Is-sistema ta’ trasparenza “fil-mira”

Is-sistema ta’ trasparenza “fil-mira”

| 5.1.1. | Il-Kummissjoni qed tipproponi sistema ta’ trasparenza “fil-mira” abbażi ta’ żewġ kriterji kumulattivi bil-għan li jiġi stabbilit jekk teżistix il-ħtieġa obbligatorja tal-SIEC:






  (a) | l-akkwiżizzjonijiet ta’ parteċipazzjonijiet azzjonarji minoritarji f’kompetitur jew kumpanija relatata b’mod vertikali; u |
| --- | --- | --- |

5.1.1.

Il-Kummissjoni qed tipproponi sistema ta’ trasparenza “fil-mira” abbażi ta’ żewġ kriterji kumulattivi bil-għan li jiġi stabbilit jekk teżistix il-ħtieġa obbligatorja tal-SIEC:

(a)

l-akkwiżizzjonijiet ta’ parteċipazzjonijiet azzjonarji minoritarji f’kompetitur jew kumpanija relatata b’mod vertikali; u

| (b) | ir-rabta titqies bħala “sinifikanti” jekk il-parteċipazzjoni azzjonarja tkun “madwar” 20 % jew bejn il-5 % u “madwar” l-20 %, iżda akkumpanjata minn fatturi oħrajn bħal drittijiet li jagħtu lill-akkwirent “minoranza li timblokka”de facto, siġġu fil-bord tad-diretturi, jew aċċess għal informazzjoni kummerċjalment sensittiva tal-mira. |
| --- | --- |

(b)

ir-rabta titqies bħala “sinifikanti” jekk il-parteċipazzjoni azzjonarja tkun “madwar” 20 % jew bejn il-5 % u “madwar” l-20 %, iżda akkumpanjata minn fatturi oħrajn bħal drittijiet li jagħtu lill-akkwirent “minoranza li timblokka”de facto, siġġu fil-bord tad-diretturi, jew aċċess għal informazzjoni kummerċjalment sensittiva tal-mira.

de facto

| 5.1.2. | Il-KESE jissuġġerixxi li l-aspetti li ġejjin jiġu ċċarati meta jkunu qed jitfasslu l-emendi għar-Regolament:






  — | L-ewwel nett, il-kunċett ta’ “kompetitur”, li għandu jiġi kkunsidrat mil-lat tad-definizzjoni applikabbli għall-miżuri tal-antitrust fi swieq ġeografikament distinti. |
| --- | --- | --- |

5.1.2.

Il-KESE jissuġġerixxi li l-aspetti li ġejjin jiġu ċċarati meta jkunu qed jitfasslu l-emendi għar-Regolament:

—

L-ewwel nett, il-kunċett ta’ “kompetitur”, li għandu jiġi kkunsidrat mil-lat tad-definizzjoni applikabbli għall-miżuri tal-antitrust fi swieq ġeografikament distinti.

| — | It-tieni nett, il-parametri li għandhom jiġu kkunsidrati għall-applikazzjoni tal-kunċett ta’ “kumpanija relatata b’mod vertikali”. Għandha tiġi kkunsidrata l-possibbiltà li jiġu stabbiliti limiti speċifiċi, fid-dawl tal-fatt li l-formula ġenerika tista’ twassal għal żieda konsidervoli fl-għadd ta’ noti ta’ informazzjoni esiġiti mir-Regolament. |
| --- | --- |

—

It-tieni nett, il-parametri li għandhom jiġu kkunsidrati għall-applikazzjoni tal-kunċett ta’ “kumpanija relatata b’mod vertikali”. Għandha tiġi kkunsidrata l-possibbiltà li jiġu stabbiliti limiti speċifiċi, fid-dawl tal-fatt li l-formula ġenerika tista’ twassal għal żieda konsidervoli fl-għadd ta’ noti ta’ informazzjoni esiġiti mir-Regolament.

| — | It-tielet nett, in-natura legali li għandu jkollhom ir-rabtiet sabiex l-akkwiżizzjoni tal-parteċipazzjonijiet azzjonarji tkun ikkunsidrata “sinifikanti”. |
| --- | --- |

—

It-tielet nett, in-natura legali li għandu jkollhom ir-rabtiet sabiex l-akkwiżizzjoni tal-parteċipazzjonijiet azzjonarji tkun ikkunsidrata “sinifikanti”.

| — | Fl-aħħar nett, jekk l-analiżi tal-SIEC għandhiex tinkludi wkoll l-attivitajiet globali tal-gruppi korporattivi li joperaw f’setturi differenti tal-ekonomija. |
| --- | --- |

—

Fl-aħħar nett, jekk l-analiżi tal-SIEC għandhiex tinkludi wkoll l-attivitajiet globali tal-gruppi korporattivi li joperaw f’setturi differenti tal-ekonomija.

5.2.   Is-semplifikazzjoni tal-mekkaniżmu tar-rinviju ta’ qabel in-notifika mill-Istati Membri lill-Kummissjoni

Is-semplifikazzjoni tal-mekkaniżmu tar-rinviju ta’ qabel in-notifika mill-Istati Membri lill-Kummissjoni

| 5.2.1. | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-proposta li titneħħa l-proċedura attwali f’żewġ fażijiet esiġita mill-Artikolu 4(5) tar-Regolament (KE) Nru 139/2004 (sottomissjoni motivata segwita minn notifika) u tiġi sostitwita b’notifika diretta lill-Kummissjoni. In-numru baxx ħafna ta’ vetos li huma intitolati għalihom l-Istati Membri jiġġustifika dan it-tibdil li għandu jħaffef il-pass tal-proċeduri. |
| --- | --- |

5.2.1.

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-proposta li titneħħa l-proċedura attwali f’żewġ fażijiet esiġita mill-Artikolu 4(5) tar-Regolament (KE) Nru 139/2004 (sottomissjoni motivata segwita minn notifika) u tiġi sostitwita b’notifika diretta lill-Kummissjoni. In-numru baxx ħafna ta’ vetos li huma intitolati għalihom l-Istati Membri jiġġustifika dan it-tibdil li għandu jħaffef il-pass tal-proċeduri.

| 5.2.2. | Aspett pożittiv ieħor huwa l-proposta li jiġi ffaċilitat l-iskambju ta’ informazzjoni bejn l-Istati Membri u l-Kummissjoni billi jiġi trasmess id-dokument inizjali ta’ informazzjoni mill-partijiet jew fil-każ ta’ talba għal allokazzjoni lill-Istati Membri sabiex ikunu konxji tat-tranżazzjoni matul il-kuntatti ta’ qabel in-notifika. |
| --- | --- |

5.2.2.

Aspett pożittiv ieħor huwa l-proposta li jiġi ffaċilitat l-iskambju ta’ informazzjoni bejn l-Istati Membri u l-Kummissjoni billi jiġi trasmess id-dokument inizjali ta’ informazzjoni mill-partijiet jew fil-każ ta’ talba għal allokazzjoni lill-Istati Membri sabiex ikunu konxji tat-tranżazzjoni matul il-kuntatti ta’ qabel in-notifika.

5.3.   Rinviji tal-Kummissjoni lill-Istati Membri qabel in-notifika

Rinviji tal-Kummissjoni lill-Istati Membri qabel in-notifika

| 5.3.1. | Qed jiġi propost li jitneħħa mill-Artikolu 4(4) tar-Regolament (KE) Nru 139/2004 l-“element ta’ awtoinkriminazzjoni” li, permezz tiegħu, il-partijiet involuti f’fużjoni jew akkwist ta’ kontroll (takeover) jistgħu jressqu sottomissjoni motivata li tinforma lill-Kummissjoni li l-fużjoni tista’ taffettwa l-kompetizzjoni b’mod sinifikanti f’suq distint fi Stat Membru partikolari. Bis-saħħa tar-riforma, ikun biżżejjed li jintwera li t-tranżazzjoni probabbilment ikollha l-ikbar impatt tagħha fuq dan is-suq. |
| --- | --- |

5.3.1.

Qed jiġi propost li jitneħħa mill-Artikolu 4(4) tar-Regolament (KE) Nru 139/2004 l-“element ta’ awtoinkriminazzjoni” li, permezz tiegħu, il-partijiet involuti f’fużjoni jew akkwist ta’ kontroll (takeover) jistgħu jressqu sottomissjoni motivata li tinforma lill-Kummissjoni li l-fużjoni tista’ taffettwa l-kompetizzjoni b’mod sinifikanti f’suq distint fi Stat Membru partikolari. Bis-saħħa tar-riforma, ikun biżżejjed li jintwera li t-tranżazzjoni probabbilment ikollha l-ikbar impatt tagħha fuq dan is-suq.

| 5.3.2. | Il-Kummissjoni hija tal-fehma li t-tneħħija ta’ dan ir-rekwiżit dissważiv jista’ jinkoraġġixxi l-użu ta’ din id-dikjarazzjoni volontarja, fehma li jaqbel magħha l-Kumitat. |
| --- | --- |

5.3.2.

Il-Kummissjoni hija tal-fehma li t-tneħħija ta’ dan ir-rekwiżit dissważiv jista’ jinkoraġġixxi l-użu ta’ din id-dikjarazzjoni volontarja, fehma li jaqbel magħha l-Kumitat.

5.4.   Rinviji mill-Istati Membri lill-Kummissjoni wara n-notifika

Rinviji mill-Istati Membri lill-Kummissjoni wara n-notifika

| 5.4.1. | Il-White Paper tipproponi li jiġi emendat l-Artikolu 22 tar-Regolament b’mod li biss dawk l-Istati Membri bil-kompetenza li jivvalutaw tranżazzjoni ta’ fużjoni (attwalment “wieħed jew aktar” jistgħu jagħmlu dan) ikunu jistgħu jiddeċiedu li jirreferuha quddiem il-Kummissjoni fi żmien ħmistax-il ġurnata ta’ xogħol u b’konformità mal-leġislazzjoni nazzjonali tagħhom. Il-Kummissjoni tista’ tiddeċiedi li taċċetta jew tirrifjuta talba ta’ rinviju. Jekk taċċetta t-talba, il-Kummissjoni jkollha ġurisdizzjoni fil-livell taż-ŻEE. Madankollu, jekk Stat Membru kompetenti wieħed jew iżjed kellhom jopponu r-rinviju (mingħajr ma jkunu obbligati jagħtu raġuni), il-Kummissjoni tirrinunċja l-ġurisdizzjoni fil-livell taż-ŻEE u l-Istati Membri jżommu tagħhom. |
| --- | --- |

5.4.1.

Il-White Paper tipproponi li jiġi emendat l-Artikolu 22 tar-Regolament b’mod li biss dawk l-Istati Membri bil-kompetenza li jivvalutaw tranżazzjoni ta’ fużjoni (attwalment “wieħed jew aktar” jistgħu jagħmlu dan) ikunu jistgħu jiddeċiedu li jirreferuha quddiem il-Kummissjoni fi żmien ħmistax-il ġurnata ta’ xogħol u b’konformità mal-leġislazzjoni nazzjonali tagħhom. Il-Kummissjoni tista’ tiddeċiedi li taċċetta jew tirrifjuta talba ta’ rinviju. Jekk taċċetta t-talba, il-Kummissjoni jkollha ġurisdizzjoni fil-livell taż-ŻEE. Madankollu, jekk Stat Membru kompetenti wieħed jew iżjed kellhom jopponu r-rinviju (mingħajr ma jkunu obbligati jagħtu raġuni), il-Kummissjoni tirrinunċja l-ġurisdizzjoni fil-livell taż-ŻEE u l-Istati Membri jżommu tagħhom.

| 5.4.2. | Fil-fehma tal-KESE, għalkemm il-proposta tista’ tissemplifika l-proċeduri, l-effettività tagħha hija limitata peress li fi ħdan l-UE, il-Ġermanja, l-Awstrija u r-Renju Unit biss huma rikonoxxuti bħala li għandhom kompetenza fil-każ ta’ akkwiżizzjonijiet ta’ parteċipazzjonijiet azzjonarji minoritarji mhux kontrollanti. |
| --- | --- |

5.4.2.

Fil-fehma tal-KESE, għalkemm il-proposta tista’ tissemplifika l-proċeduri, l-effettività tagħha hija limitata peress li fi ħdan l-UE, il-Ġermanja, l-Awstrija u r-Renju Unit biss huma rikonoxxuti bħala li għandhom kompetenza fil-każ ta’ akkwiżizzjonijiet ta’ parteċipazzjonijiet azzjonarji minoritarji mhux kontrollanti.

| 5.4.3. | It-tibdil fir-rinviji ta’ wara n-notifika jinvolvu wkoll it-twessigħ tas-setgħat tal-Kummissjoni, li l-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon: jekk ma jkun hemm l-ebda oġġezzjoni minn Stati Membri oħra u l-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni, hija tkun responsabbli biex tanalizza mill-ġdid it-tranżazzjonijiet fiż-ŻEE kollha u mhux biss fit-territorju tal-Istat Membru ta’ referenza (sakemm l-awtorità ta’ Stat Membru ma tkunx diġà pproċessat it-tranżazzjoni fit-territorju tagħha qabel ma l-Kummissjoni tassumi r-responsabbiltà). |
| --- | --- |

5.4.3.

It-tibdil fir-rinviji ta’ wara n-notifika jinvolvu wkoll it-twessigħ tas-setgħat tal-Kummissjoni, li l-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon: jekk ma jkun hemm l-ebda oġġezzjoni minn Stati Membri oħra u l-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni, hija tkun responsabbli biex tanalizza mill-ġdid it-tranżazzjonijiet fiż-ŻEE kollha u mhux biss fit-territorju tal-Istat Membru ta’ referenza (sakemm l-awtorità ta’ Stat Membru ma tkunx diġà pproċessat it-tranżazzjoni fit-territorju tagħha qabel ma l-Kummissjoni tassumi r-responsabbiltà).

5.5.   Emendi oħra

Emendi oħra

| 5.5.1. | Wara l-adozzjoni tal-“pakkett tas-semplifikazzjoni” tal-2013 (6), il-White Paper qed tipproponi miżuri oħra bl-istess għan, li jistħoqqilhom l-approvazzjoni tal-KESE. |
| --- | --- |

5.5.1.

Wara l-adozzjoni tal-“pakkett tas-semplifikazzjoni” tal-2013 (6), il-White Paper qed tipproponi miżuri oħra bl-istess għan, li jistħoqqilhom l-approvazzjoni tal-KESE.

6

| 5.5.2. | L-iżjed importanti fost dawn il-miżuri hija l-intenzjoni li jiġu esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament il-ftehimiet għat-twaqqif ta’ impriżi konġunti barra ż-ŻEE li ma għandhom l-ebda impatt fuq il-kompetizzjoni fi ħdan iż-ŻEE. |
| --- | --- |

5.5.2.

L-iżjed importanti fost dawn il-miżuri hija l-intenzjoni li jiġu esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament il-ftehimiet għat-twaqqif ta’ impriżi konġunti barra ż-ŻEE li ma għandhom l-ebda impatt fuq il-kompetizzjoni fi ħdan iż-ŻEE.

| 5.5.3. | Tissemma wkoll il-possibbiltà li l-Kummissjoni tingħata eżenzjoni min-notifika obbligatorja ta’ qabel għal ċerti kategoriji ta’ tranżazzjonijiet li normalment ma jaqilgħux problemi ta’ kompetizzjoni. |
| --- | --- |

5.5.3.

Tissemma wkoll il-possibbiltà li l-Kummissjoni tingħata eżenzjoni min-notifika obbligatorja ta’ qabel għal ċerti kategoriji ta’ tranżazzjonijiet li normalment ma jaqilgħux problemi ta’ kompetizzjoni.

Brussell, l-10 ta’ Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  Regolament (KE) Nru 139/2004 tal-20 ta’ Jannar 2004 dwar il-kontroll ta’ konċentrazzjonijiet bejn impriżi – ĠU L 24, 29.1.2004.

1

(2)  B’mod partikolari, il-kawżi: T-342/99 Airtours plc v. Commission, 2002 E.C.R. II-2585; T-310/01 Schneider Electric SA v. Commission, 2002 E.C.R. II-4071; u T-5/02 Tetra Laval v. Commission, 2002 E.C.R. II-4381.

2

(3)  V. Hans Zenger u Mike Walker: “Theories of Harm in European Competition Law” http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2009296

3

(4)  Kawża IV/M.938 Guinness/Grand Metropolitan (15.10.1997) u Kawża IV/M.1524 Airtours/First Choice (22.9.1999).

4

(5)  http://ec.europa.eu/competition/mergers/statistics.pdf

5

(6)  Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 1269/2013 tal-5 ta’ Diċembru 2013, ĠU L 336, 14.12.2013, p. 1 u Avviż mill-Kummissjoni dwar proċedura simplifikata għat-trattament ta’ ċerti konċentrazzjonijiet skont ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 139/2004, ĠU C 366, 14.12.2013, p. 5; rettifika: ĠU C 11, 15.1.2014, p. 6.

6

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/82 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/82

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar Qafas Strateġiku tal-UE dwar is-Saħħa u s-Sikurezza Okkupazzjonali 2014–2020”

(COM(2014) 332 final)

(2015/C 230/13)

| Relatur: | is-Sur TRINDADE |
| --- | --- |

Relatur:

is-Sur TRINDADE

Nhar is-6 ta’ Ġunju 2014, il-Kummissjoni ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

“Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar Qafas Strateġiku tal-UE dwar is-Saħħa u s-Sikurezza Okkupazzjonali 2014-2020”

COM(2014) 332 final.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar l-20 ta’ Novembru 2014.

Matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu li saret fl-10 u l-11 ta’ Diċembru 2014 (seduta tal-11 ta’ Diċembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’189 vot favur, 23 vot kontra u 20 astensjoni.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jilqa’ bi pjaċir il-fatt li l-UE għandha qafas komprensiv u sofistikat mil-lat ekonomiku u soċjali, li jikkomplementa l-istrateġiji pluriennali Ewropej adattati mill-Istati Membri skont il-kuntesti nazzjonali. Madankollu, fil-fehma tal-KESE hemm ċerti diffikultajiet, lakuni u sfidi ġodda li jeħtieġ li jiġu solvuti. |
| --- | --- |

1.1.

Il-KESE jilqa’ bi pjaċir il-fatt li l-UE għandha qafas komprensiv u sofistikat mil-lat ekonomiku u soċjali, li jikkomplementa l-istrateġiji pluriennali Ewropej adattati mill-Istati Membri skont il-kuntesti nazzjonali. Madankollu, fil-fehma tal-KESE hemm ċerti diffikultajiet, lakuni u sfidi ġodda li jeħtieġ li jiġu solvuti.

| 1.2. | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon id-dikjarazzjoni tal-Kummissjoni li se tiffoka fuq il-prevenzjoni, is-semplifikazzjoni tar-regoli – mingħajr ma tqajjem dubji dwar il-livelli ta’ protezzjoni eżistenti – u r-rispett ta’ dawn ir-regoli. L-istrateġija għandha tiżgura li jkun hemm bilanċ bejn livell għoli ta’ protezzjoni u l-piżijiet amministrattivi tal-intrapriżi. |
| --- | --- |

1.2.

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon id-dikjarazzjoni tal-Kummissjoni li se tiffoka fuq il-prevenzjoni, is-semplifikazzjoni tar-regoli – mingħajr ma tqajjem dubji dwar il-livelli ta’ protezzjoni eżistenti – u r-rispett ta’ dawn ir-regoli. L-istrateġija għandha tiżgura li jkun hemm bilanċ bejn livell għoli ta’ protezzjoni u l-piżijiet amministrattivi tal-intrapriżi.

| 1.3. | Il-KESE jilqa’ bi pjaċir l-interess qawwi li l-Kummissjoni qed turi fl-SMEs, l-opinjonijiet, it-tagħrif u l-gwida li tipprovdilhom permezz tal-ICT u t-tisħiħ tal-koordinazzjoni bejn is-servizzi pubbliċi fl-appoġġ lill-SMEs. |
| --- | --- |

1.3.

Il-KESE jilqa’ bi pjaċir l-interess qawwi li l-Kummissjoni qed turi fl-SMEs, l-opinjonijiet, it-tagħrif u l-gwida li tipprovdilhom permezz tal-ICT u t-tisħiħ tal-koordinazzjoni bejn is-servizzi pubbliċi fl-appoġġ lill-SMEs.

| 1.4. | Fil-fehma tal-KESE, huwa indispensabbli li jsir taħriġ aktar profond għall-ispetturi tax-xogħol u jiżdiedu fin-numru tagħhom, peress li nafu li f’madwar nofs l-Istati Membri, il-limitu minimu rakkomandat mill-ILO (jiġifieri spettur wieħed għal kull 10  000 ħaddiem) ma jintlaħaqx. |
| --- | --- |

1.4.

Fil-fehma tal-KESE, huwa indispensabbli li jsir taħriġ aktar profond għall-ispetturi tax-xogħol u jiżdiedu fin-numru tagħhom, peress li nafu li f’madwar nofs l-Istati Membri, il-limitu minimu rakkomandat mill-ILO (jiġifieri spettur wieħed għal kull 10  000 ħaddiem) ma jintlaħaqx.

| 1.5. | Il-KESE jirrakkomanda lill-Kummissjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tinħoloq kultura ta’ prevenzjoni fost iż-żgħażagħ inġenerali, il-gradwati żgħażagħ, dawk li qed jitħarrġu u l-apprendisti, li tadotta miżuri li jippermettulhom li jirċievu informazzjoni u taħriġ adatti u prattiċi. |
| --- | --- |

1.5.

Il-KESE jirrakkomanda lill-Kummissjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tinħoloq kultura ta’ prevenzjoni fost iż-żgħażagħ inġenerali, il-gradwati żgħażagħ, dawk li qed jitħarrġu u l-apprendisti, li tadotta miżuri li jippermettulhom li jirċievu informazzjoni u taħriġ adatti u prattiċi.

| 1.6. | Il-KESE jifhem ukoll ir-rwol ta’ investiment fil-prevenzjoni u jaqbel mal-Kummissjoni li din tal-aħħar ma tistax titħalla biss f’idejn l-intrapriżi, iżda l-Istati Membri għandhom ukoll jagħtu sehemhom. Huwa jappella lill-intrapriżi u lill-Istati Membri jinvestu aktar u jiżguraw il-parteċipazzjoni tal-ħaddiema. |
| --- | --- |

1.6.

Il-KESE jifhem ukoll ir-rwol ta’ investiment fil-prevenzjoni u jaqbel mal-Kummissjoni li din tal-aħħar ma tistax titħalla biss f’idejn l-intrapriżi, iżda l-Istati Membri għandhom ukoll jagħtu sehemhom. Huwa jappella lill-intrapriżi u lill-Istati Membri jinvestu aktar u jiżguraw il-parteċipazzjoni tal-ħaddiema.

| 1.7. | Il-KESE jenfasizza d-diffikultajiet fl-UE fir-rigward tad-disponibbiltà ta’ data u jistieden lill-Kummissjoni biex b’mod urġenti tiżviluppa statistika u indikaturi li jikkunsidraw b’mod partikolari l-ġeneru u t-tul tal-ħajja tax-xogħol tal-ħaddiema. Il-lista ta’ mard okkupazzjonali, inklużi l-inċidenti mġarrbin waqt il-ħin tax-xogħol, u r-regoli dwar ir-rappurtar u l-analiżi statistika ta’ din id-data għandhom ikunu rregolati u ppubblikati fi ħdan l-UE. Huwa jqis li hemm ħtieġa li l-ħidma tal-aġenziji speċjalizzati tissaħħaħ u tixxerred b’mod wiesa’ u jittama li t-tixrid ta’ informazzjoni u prattiki tajbin jikkontribwixxi biex tissaħħaħ il-kultura ta’ prevenzjoni. Iqis ukoll li jeħtieġ jiġi approfondit l-istudju dwar ir-riskji l-ġodda u li jitħejjew miżuri (ta’ natura leġislattiva jew le) adattati għar-riżultati tar-riċerka mwettqa. |
| --- | --- |

1.7.

Il-KESE jenfasizza d-diffikultajiet fl-UE fir-rigward tad-disponibbiltà ta’ data u jistieden lill-Kummissjoni biex b’mod urġenti tiżviluppa statistika u indikaturi li jikkunsidraw b’mod partikolari l-ġeneru u t-tul tal-ħajja tax-xogħol tal-ħaddiema. Il-lista ta’ mard okkupazzjonali, inklużi l-inċidenti mġarrbin waqt il-ħin tax-xogħol, u r-regoli dwar ir-rappurtar u l-analiżi statistika ta’ din id-data għandhom ikunu rregolati u ppubblikati fi ħdan l-UE. Huwa jqis li hemm ħtieġa li l-ħidma tal-aġenziji speċjalizzati tissaħħaħ u tixxerred b’mod wiesa’ u jittama li t-tixrid ta’ informazzjoni u prattiki tajbin jikkontribwixxi biex tissaħħaħ il-kultura ta’ prevenzjoni. Iqis ukoll li jeħtieġ jiġi approfondit l-istudju dwar ir-riskji l-ġodda u li jitħejjew miżuri (ta’ natura leġislattiva jew le) adattati għar-riżultati tar-riċerka mwettqa.

| 1.8. | Il-KESE jqis li l-involviment tal-ħaddiema u l-imsieħba soċjali kollha fil-livelli kollha u fuq il-post tax-xogħol huwa kruċjali għall-implimentazzjoni effikaċi ta’ din l-istrateġija. Huwa jistieden lill-Kummissjoni biex tintensifika d-diskussjonijiet u l-konsultazzjonijiet mal-imsieħba soċjali u tiżviluppa azzjonijiet komuni. L-Istati Membri għandhom jippromovu d-djalogu soċjali u l-ftehimiet kollettivi. |
| --- | --- |

1.8.

Il-KESE jqis li l-involviment tal-ħaddiema u l-imsieħba soċjali kollha fil-livelli kollha u fuq il-post tax-xogħol huwa kruċjali għall-implimentazzjoni effikaċi ta’ din l-istrateġija. Huwa jistieden lill-Kummissjoni biex tintensifika d-diskussjonijiet u l-konsultazzjonijiet mal-imsieħba soċjali u tiżviluppa azzjonijiet komuni. L-Istati Membri għandhom jippromovu d-djalogu soċjali u l-ftehimiet kollettivi.

| 1.9. | Il-KESE jikkritika l-fatt li l-Kummissjoni ma tiddefinixxi l-ebda mira kwantifikata fil-livell Ewropew għal inċidenti fuq il-post tax-xogħol u l-mard okkupazzjonali, u jirrakkomanda lill-Istati Membri biex jinkludu din il-kwantifikazzjoni fl-istrateġiji nazzjonali tagħhom. |
| --- | --- |

1.9.

Il-KESE jikkritika l-fatt li l-Kummissjoni ma tiddefinixxi l-ebda mira kwantifikata fil-livell Ewropew għal inċidenti fuq il-post tax-xogħol u l-mard okkupazzjonali, u jirrakkomanda lill-Istati Membri biex jinkludu din il-kwantifikazzjoni fl-istrateġiji nazzjonali tagħhom.

2.   L-importanza tas-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol

| 2.1. | L-importanza strateġika tas-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol fl-Ewropa hija stabbilita fit-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jindirizza speċifikament din il-kwistjoni fl-Artikoli 151 u 153, b’mod partikolari bil-għan li jkun hemm armonizzazzjoni fit-titjib tal-kundizzjonijiet tax-xogħol. |
| --- | --- |

2.1.

L-importanza strateġika tas-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol fl-Ewropa hija stabbilita fit-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jindirizza speċifikament din il-kwistjoni fl-Artikoli 151 u 153, b’mod partikolari bil-għan li jkun hemm armonizzazzjoni fit-titjib tal-kundizzjonijiet tax-xogħol.

| 2.2. | Minkejja li stħarriġ reċenti tal-Ewrobarometru juri li maġġoranza kbira ta’ dawk li wieġbu (85 %) huma sodisfatti dwar is-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol u 77 % jgħidu li hemm informazzjoni u/jew taħriġ fuq il-post tax-xogħol, għad hemm lok għal titjib fir-rigward tas-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol fl-UE; fil-fatt, is-sitwazzjoni attwali hija inkwetanti ħafna: kull sena fl-UE, aktar minn 4  000 ħaddiem imutu minħabba inċidenti fuq il-post tax-xogħol u aktar minn 3 miljun huma vittmi ta’ inċident serju fuq ix-xogħol li jwassal għal assenza ta’ aktar minn tlett ijiem. Madwar wieħed minn kull erba’ ħaddiema jikkunsidraw li s-saħħa u s-sikurezza tagħhom huma f’riskju minħabba x-xogħol tagħhom jew li xogħolhom għandu effett negattiv fuq saħħithom. Fil-Ġermanja, 460 miljun ġurnata ta’ liv minħabba mard iwasslu għal telf ta’ produttività stmat għal 3,1 % tal-PDG, u fir-Renju Unit, għas-sena 2010-2011, l-ispiża tal-Istat kienet stmata għal GBP 2  381 miljun. |
| --- | --- |

2.2.

Minkejja li stħarriġ reċenti tal-Ewrobarometru juri li maġġoranza kbira ta’ dawk li wieġbu (85 %) huma sodisfatti dwar is-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol u 77 % jgħidu li hemm informazzjoni u/jew taħriġ fuq il-post tax-xogħol, għad hemm lok għal titjib fir-rigward tas-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol fl-UE; fil-fatt, is-sitwazzjoni attwali hija inkwetanti ħafna: kull sena fl-UE, aktar minn 4  000 ħaddiem imutu minħabba inċidenti fuq il-post tax-xogħol u aktar minn 3 miljun huma vittmi ta’ inċident serju fuq ix-xogħol li jwassal għal assenza ta’ aktar minn tlett ijiem. Madwar wieħed minn kull erba’ ħaddiema jikkunsidraw li s-saħħa u s-sikurezza tagħhom huma f’riskju minħabba x-xogħol tagħhom jew li xogħolhom għandu effett negattiv fuq saħħithom. Fil-Ġermanja, 460 miljun ġurnata ta’ liv minħabba mard iwasslu għal telf ta’ produttività stmat għal 3,1 % tal-PDG, u fir-Renju Unit, għas-sena 2010-2011, l-ispiża tal-Istat kienet stmata għal GBP 2  381 miljun.

| 2.3. | L-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol (ILO) irrappurtat madwar 1 60  000 każ ta’ mewt bħala riżultat ta’ mard relatat max-xogħol fl-2008 fl-UE; il-kanċer kien il-kawża ewlenija tal-mewt (96  000 każ). Huwa stmat li fl-Ewropa kull tliet minuti u nofs, tmut persuna waħda b’riżultat ta’ inċident fuq ix-xogħol jew mard okkupazzjonali. Madankollu, l-Ewropa għadha fuq quddiem nett fil-qasam tas-saħħa u s-sikurezza fuq ix-xogħol. |
| --- | --- |

2.3.

L-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol (ILO) irrappurtat madwar 1 60  000 każ ta’ mewt bħala riżultat ta’ mard relatat max-xogħol fl-2008 fl-UE; il-kanċer kien il-kawża ewlenija tal-mewt (96  000 każ). Huwa stmat li fl-Ewropa kull tliet minuti u nofs, tmut persuna waħda b’riżultat ta’ inċident fuq ix-xogħol jew mard okkupazzjonali. Madankollu, l-Ewropa għadha fuq quddiem nett fil-qasam tas-saħħa u s-sikurezza fuq ix-xogħol.

| 2.4. | L-ispejjeż tas-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol għandhom jitqiesu bħala investiment aktar milli bħala nefqa biss. Barra minn hekk, il-Kummissjoni stess issemmi fil-Komunikazzjoni tagħha li, skont stimi reċenti, l-investimenti f’dan il-qasam jistgħu jipproduċu proporzjonijiet għolja ta’ dħul, li jammontaw għal medja ta’ 2,2 u jvarjaw minn 1,29 sa 2,89. Mill-banda l-oħra, għandu jiġi enfasizzat li n-nuqqas ta’ kundizzjonijiet tajbin tax-xogħol jiġġenera spejjeż għall-intrapriżi u l-fatt li, f’ċerti pajjiżi, il-primjums tal-assigurazzjoni huma relattivament aktar baxxi għall-intrapriżi fejn ma jkun hemm l-ebda inċident fuq il-post tax-xogħol. |
| --- | --- |

2.4.

L-ispejjeż tas-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol għandhom jitqiesu bħala investiment aktar milli bħala nefqa biss. Barra minn hekk, il-Kummissjoni stess issemmi fil-Komunikazzjoni tagħha li, skont stimi reċenti, l-investimenti f’dan il-qasam jistgħu jipproduċu proporzjonijiet għolja ta’ dħul, li jammontaw għal medja ta’ 2,2 u jvarjaw minn 1,29 sa 2,89. Mill-banda l-oħra, għandu jiġi enfasizzat li n-nuqqas ta’ kundizzjonijiet tajbin tax-xogħol jiġġenera spejjeż għall-intrapriżi u l-fatt li, f’ċerti pajjiżi, il-primjums tal-assigurazzjoni huma relattivament aktar baxxi għall-intrapriżi fejn ma jkun hemm l-ebda inċident fuq il-post tax-xogħol.

| 2.5. | Minkejja s-suċċess tal-istrateġija Ewropea dwar is-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol għall-perjodu 2007-2012 (1), kemm fil-livell ta’ kjarifika tar-regoli Ewropej kif ukoll bl-involviment akbar tal-Istati Membri, jibqa’ l-fatt li l-għan li titnaqqas l-inċidenza tal-mard okkupazzjonali ma ntlaħaqx u li għad hemm nuqqasijiet kbar fil-livell tal-mikrointrapriżi u l-SMEs li sabu diffikultajiet kbar fl-implimentazzjoni tar-rekwiżiti regolatorji minħabba nuqqas ta’ riżorsi finanzjarji u l-kapaċitajiet tekniċi u umani tagħhom. Mal-aspetti negattivi nistgħu nżidu l-prevenzjoni limitata fir-rigward tal-mard okkupazzjonali u mard relatat max-xogħol, in-nuqqas ta’ data statistika u ta’ segwitu, in-nuqqas ta’ interoperabbiltà bejn is-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol u l-ambjent u l-prodotti kimiċi, kif ukoll l-involviment/dgħajjef tal-imsieħba soċjali. Terġa’ u tgħid, hija ferm inqas id-data dwar is-saħħa u s-sikurezza tal-ħaddiema f’setturi fejn isir xogħol mhux iddikjarat u atipiku (b’mod partikolari f’ċerti impriżi agrikoli, fl-industrija u s-servizzi), it-telexogħol, ix-xogħol indipendenti u s-servizzi domestiċi. |
| --- | --- |

2.5.

Minkejja s-suċċess tal-istrateġija Ewropea dwar is-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol għall-perjodu 2007-2012 (1), kemm fil-livell ta’ kjarifika tar-regoli Ewropej kif ukoll bl-involviment akbar tal-Istati Membri, jibqa’ l-fatt li l-għan li titnaqqas l-inċidenza tal-mard okkupazzjonali ma ntlaħaqx u li għad hemm nuqqasijiet kbar fil-livell tal-mikrointrapriżi u l-SMEs li sabu diffikultajiet kbar fl-implimentazzjoni tar-rekwiżiti regolatorji minħabba nuqqas ta’ riżorsi finanzjarji u l-kapaċitajiet tekniċi u umani tagħhom. Mal-aspetti negattivi nistgħu nżidu l-prevenzjoni limitata fir-rigward tal-mard okkupazzjonali u mard relatat max-xogħol, in-nuqqas ta’ data statistika u ta’ segwitu, in-nuqqas ta’ interoperabbiltà bejn is-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol u l-ambjent u l-prodotti kimiċi, kif ukoll l-involviment/dgħajjef tal-imsieħba soċjali. Terġa’ u tgħid, hija ferm inqas id-data dwar is-saħħa u s-sikurezza tal-ħaddiema f’setturi fejn isir xogħol mhux iddikjarat u atipiku (b’mod partikolari f’ċerti impriżi agrikoli, fl-industrija u s-servizzi), it-telexogħol, ix-xogħol indipendenti u s-servizzi domestiċi.

| 2.6. | Ta’ min jinnota li t-tnaqqis tan-numru ta’ inċidenti fuq il-post tax-xogħol f’dawn l-aħħar snin fl-Ewropa jista’ jiġi attribwit għal telf ta’ impjieg fis-setturi l-aktar esposti għal riskji għoljin, billi b’mod ġenerali fl-Istati Membri rajna tnaqqis sinifikanti fl-oqsma tas-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol, b’mod partikolari fir-rigward ta’ attivitajiet marbuta mal-leġislazzjoni, l-ispezzjoni u l-prevenzjoni. |
| --- | --- |

2.6.

Ta’ min jinnota li t-tnaqqis tan-numru ta’ inċidenti fuq il-post tax-xogħol f’dawn l-aħħar snin fl-Ewropa jista’ jiġi attribwit għal telf ta’ impjieg fis-setturi l-aktar esposti għal riskji għoljin, billi b’mod ġenerali fl-Istati Membri rajna tnaqqis sinifikanti fl-oqsma tas-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol, b’mod partikolari fir-rigward ta’ attivitajiet marbuta mal-leġislazzjoni, l-ispezzjoni u l-prevenzjoni.

| 2.7. | Il-KESE jaqbel li hemm bżonn li jiġu identifikati l-isfidi ewlenin li qed tiffaċċja l-UE, u jħeġġeġ lill-Kummissjoni favur politiki u miżuri sodi biex jindirizzaw din il-problema: it-titjib tal-livell ta’ implimentazzjoni mill-Istati Membri ta’ miżuri effettivi u effiċjenti biex jipprevjenu r-riskji permezz tat-tisħiħ tal-kapaċitajiet tal-mikrointrapriżi u l-SMEs; it-tisħiħ tal-prevenzjoni ta’ mard relatat max-xogħol billi jitnaqqsu r-riskji eżistenti, dawk ġodda u riskji emerġenti; u fl-aħħar nett, l-għoti ta’ rispons koerenti u effettiv għat-tibdil demografiku. |
| --- | --- |

2.7.

Il-KESE jaqbel li hemm bżonn li jiġu identifikati l-isfidi ewlenin li qed tiffaċċja l-UE, u jħeġġeġ lill-Kummissjoni favur politiki u miżuri sodi biex jindirizzaw din il-problema: it-titjib tal-livell ta’ implimentazzjoni mill-Istati Membri ta’ miżuri effettivi u effiċjenti biex jipprevjenu r-riskji permezz tat-tisħiħ tal-kapaċitajiet tal-mikrointrapriżi u l-SMEs; it-tisħiħ tal-prevenzjoni ta’ mard relatat max-xogħol billi jitnaqqsu r-riskji eżistenti, dawk ġodda u riskji emerġenti; u fl-aħħar nett, l-għoti ta’ rispons koerenti u effettiv għat-tibdil demografiku.

| 2.8. | Jekk l-isforzi koordinati tal-Istati Membri jwasslu għal tnaqqis fil-mard okkupazzjonali u inqas inċidenti fuq il-post tax-xogħol, jipproteġu wkoll l-investiment fir-riżorsi umani billi jnaqqsu l-ħtiġijiet tal-kura tas-saħħa u jikkontrollaw iż-żieda fl-ispejjeż soċjali, u b’hekk jippromovu soċjetà Ewropea ta’ benesseri. |
| --- | --- |

2.8.

Jekk l-isforzi koordinati tal-Istati Membri jwasslu għal tnaqqis fil-mard okkupazzjonali u inqas inċidenti fuq il-post tax-xogħol, jipproteġu wkoll l-investiment fir-riżorsi umani billi jnaqqsu l-ħtiġijiet tal-kura tas-saħħa u jikkontrollaw iż-żieda fl-ispejjeż soċjali, u b’hekk jippromovu soċjetà Ewropea ta’ benesseri.

3.   Il-kuntest tal-istrateġija Ewropea għas-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol għall-perjodu 2014-2020

| 3.1. | Kundizzjonijiet ta’ saħħa u sikurezza deċenti fuq il-post tax-xogħol li jkunu wkoll konformi mal-Istrateġija Ewropa 2020 jistgħu jikkontribwixxu b’mod sinifikattiv għal tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv. Il-qafas strateġiku u r-regolamenti tal-UE flimkien mal-istrateġiji u r-regolamenti nazzjonali jiggarantixxu l-protezzjoni tas-saħħa u s-sikurezza tal-ħaddiema. Il-KESE jiddeplora d-dewmien fil-pubblikazzjoni ta’ din il-Komunikazzjoni u jiddispjaċih li ma tqisux il-proposti li jinsabu fl-opinjoni adottata b’mod unanimu mill-bord konsultattiv dwar is-saħħa u s-sikurezza, li jirrappreżenta d-diversi interessi tal-UE fuq bażi tripartitika. |
| --- | --- |

3.1.

Kundizzjonijiet ta’ saħħa u sikurezza deċenti fuq il-post tax-xogħol li jkunu wkoll konformi mal-Istrateġija Ewropa 2020 jistgħu jikkontribwixxu b’mod sinifikattiv għal tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv. Il-qafas strateġiku u r-regolamenti tal-UE flimkien mal-istrateġiji u r-regolamenti nazzjonali jiggarantixxu l-protezzjoni tas-saħħa u s-sikurezza tal-ħaddiema. Il-KESE jiddeplora d-dewmien fil-pubblikazzjoni ta’ din il-Komunikazzjoni u jiddispjaċih li ma tqisux il-proposti li jinsabu fl-opinjoni adottata b’mod unanimu mill-bord konsultattiv dwar is-saħħa u s-sikurezza, li jirrappreżenta d-diversi interessi tal-UE fuq bażi tripartitika.

| 3.2. | Il-KESE jiddispjaċih li f’din il-Komunikazzjoni, il-Kummissjoni ma tipprevedix li tiġi żblukkata l-leġislazzjoni, b’mod partikolari fir-rigward ta’ problemi muskoloskeletali u r-reviżjoni tad-Direttiva eżistenti dwar il-protezzjoni tal-ħaddiema kontra l-karċinoġeniċi. Il-KESE jinnota wkoll in-nuqqas ta’ referenzi għall-ħolqien ta’ qafas legali dwar l-antiċipazzjoni tat-tibdil, punt li l-Parlament Ewropew diġà kien insista dwaru. Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni tagħti tweġiba b’mod urġenti għal dawn il-kwistjonijiet. |
| --- | --- |

3.2.

Il-KESE jiddispjaċih li f’din il-Komunikazzjoni, il-Kummissjoni ma tipprevedix li tiġi żblukkata l-leġislazzjoni, b’mod partikolari fir-rigward ta’ problemi muskoloskeletali u r-reviżjoni tad-Direttiva eżistenti dwar il-protezzjoni tal-ħaddiema kontra l-karċinoġeniċi. Il-KESE jinnota wkoll in-nuqqas ta’ referenzi għall-ħolqien ta’ qafas legali dwar l-antiċipazzjoni tat-tibdil, punt li l-Parlament Ewropew diġà kien insista dwaru. Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni tagħti tweġiba b’mod urġenti għal dawn il-kwistjonijiet.

| 3.3. | Il-KESE, li minnufih laqa’ bi pjaċir l-għan Ewropew li jitnaqqsu n-numru ta’ inċidenti fuq il-post tax-xogħol b’25 % (2), ma jistax ma jurix dispjaċir dwar in-nuqqas ta’ kwantifikazzjoni ta’ dan l-għan għall-perjodu 2014-2020. Il-KESE kien ikkritika wkoll in-nuqqas ta’ għan komparattiv għat-tnaqqis tal-mard okkupazzjonali, liema nuqqas jidher ukoll fil-Komunikazzjoni inkwistjoni u li għalhekk hija kkritikata. Iqis essenzjali l-iżvilupp ta’ strumenti Ewropej ta’ statistika li jkejlu l-inċidenti fuq il-post tax-xogħol, il-mard okkupazzjonali u l-esponiment għal varjetà ta’ riskji okkupazzjonali. |
| --- | --- |

3.3.

Il-KESE, li minnufih laqa’ bi pjaċir l-għan Ewropew li jitnaqqsu n-numru ta’ inċidenti fuq il-post tax-xogħol b’25 % (2), ma jistax ma jurix dispjaċir dwar in-nuqqas ta’ kwantifikazzjoni ta’ dan l-għan għall-perjodu 2014-2020. Il-KESE kien ikkritika wkoll in-nuqqas ta’ għan komparattiv għat-tnaqqis tal-mard okkupazzjonali, liema nuqqas jidher ukoll fil-Komunikazzjoni inkwistjoni u li għalhekk hija kkritikata. Iqis essenzjali l-iżvilupp ta’ strumenti Ewropej ta’ statistika li jkejlu l-inċidenti fuq il-post tax-xogħol, il-mard okkupazzjonali u l-esponiment għal varjetà ta’ riskji okkupazzjonali.

| 3.4. | L-imsieħba soċjali u s-soċjetà b’mod ġenerali jagħrfu l-ħtieġa li tittejjeb l-implimentazzjoni tal-istandards u r-regolamenti fil-livell Ewropew u f’dak nazzjonali. Min-naħa tiegħu, il-KESE jemmen ukoll li sabiex ikunu jistgħu jiġu implimentati miżuri effiċjenti u effettivi għall-prevenzjoni tar-riskji, fil-qafas tal-applikazzjoni tal-leġislazzjoni, huwa essenzjali li tissaħħaħ il-kapaċità tal-mikrointrapriżi u l-intrapriżi ż-żgħar. Dawn huma azzjonijiet ta’ prijorità li għandhom jiġu appoġġjati minn politiki pubbliċi bbażati fuq inċentivi, appoġġ u pariri tekniċi personalizzati. |
| --- | --- |

3.4.

L-imsieħba soċjali u s-soċjetà b’mod ġenerali jagħrfu l-ħtieġa li tittejjeb l-implimentazzjoni tal-istandards u r-regolamenti fil-livell Ewropew u f’dak nazzjonali. Min-naħa tiegħu, il-KESE jemmen ukoll li sabiex ikunu jistgħu jiġu implimentati miżuri effiċjenti u effettivi għall-prevenzjoni tar-riskji, fil-qafas tal-applikazzjoni tal-leġislazzjoni, huwa essenzjali li tissaħħaħ il-kapaċità tal-mikrointrapriżi u l-intrapriżi ż-żgħar. Dawn huma azzjonijiet ta’ prijorità li għandhom jiġu appoġġjati minn politiki pubbliċi bbażati fuq inċentivi, appoġġ u pariri tekniċi personalizzati.

| 3.5. | L-innovazzjoni teknoloġika u l-forom ġodda ta’ organizzazzjoni tax-xogħol, bħal skemi ġodda ta’ impjieg atipiku, joħoloqu sitwazzjonijiet ġodda li jġibu magħhom sfidi u riskji ġodda li għadhom ma ġewx identifikati kif dovut. L-għarfien dwar dawn ir-riskji u l-prevenzjoni tagħhom, inkluż id-definizzjoni ta’ mard okkupazzjonali attwali jew ġdid huma kompiti urġenti. Huwa essenzjali u urġenti li jinstabu soluzzjonijiet billi tiġi aġġornata l-leġislazzjoni eżistenti jew billi titfassal leġislazzjoni ġdida adattata għar-riskji identifikati. |
| --- | --- |

3.5.

L-innovazzjoni teknoloġika u l-forom ġodda ta’ organizzazzjoni tax-xogħol, bħal skemi ġodda ta’ impjieg atipiku, joħoloqu sitwazzjonijiet ġodda li jġibu magħhom sfidi u riskji ġodda li għadhom ma ġewx identifikati kif dovut. L-għarfien dwar dawn ir-riskji u l-prevenzjoni tagħhom, inkluż id-definizzjoni ta’ mard okkupazzjonali attwali jew ġdid huma kompiti urġenti. Huwa essenzjali u urġenti li jinstabu soluzzjonijiet billi tiġi aġġornata l-leġislazzjoni eżistenti jew billi titfassal leġislazzjoni ġdida adattata għar-riskji identifikati.

| 3.6. | Il-progress li ntlaħaq mil-lat tal-istennija tal-għomor bidel l-istruttura demografika tal-popolazzjoni Ewropea iżda dan mhux bilfors ifisser li n-nies qed jgħixu għal żmien itwal u f’saħħithom. Il-kundizzjonijiet tax-xogħol għandhom rwol sinifikanti fil-problemi tas-saħħa, li għandhom it-tendenza li jiżdiedu bl-età, u li b’mod partikolari jirrappreżentaw l-effett kumulattiv ta’ ċerti riskji okkupazzjonali. Prevenzjoni aħjar mill-bidu tal-ħajja professjonali u matul iċ-ċiklu kollu tal-ħajja tax-xogħol tal-ħaddiema tikkontribwixxi sabiex jingħelbu l-isfidi tat-tibdil demografiku. Min-naħa l-oħra, l-iffinanzjar tar-riċerka fil-livell nazzjonali u dak Ewropew huwa importanti sabiex jiġu identifikati l-kwistjonijiet ewlenin f’dan il-qasam. |
| --- | --- |

3.6.

Il-progress li ntlaħaq mil-lat tal-istennija tal-għomor bidel l-istruttura demografika tal-popolazzjoni Ewropea iżda dan mhux bilfors ifisser li n-nies qed jgħixu għal żmien itwal u f’saħħithom. Il-kundizzjonijiet tax-xogħol għandhom rwol sinifikanti fil-problemi tas-saħħa, li għandhom it-tendenza li jiżdiedu bl-età, u li b’mod partikolari jirrappreżentaw l-effett kumulattiv ta’ ċerti riskji okkupazzjonali. Prevenzjoni aħjar mill-bidu tal-ħajja professjonali u matul iċ-ċiklu kollu tal-ħajja tax-xogħol tal-ħaddiema tikkontribwixxi sabiex jingħelbu l-isfidi tat-tibdil demografiku. Min-naħa l-oħra, l-iffinanzjar tar-riċerka fil-livell nazzjonali u dak Ewropew huwa importanti sabiex jiġu identifikati l-kwistjonijiet ewlenin f’dan il-qasam.

| 3.7. | Il-KESE jinnota li n-nuqqas ta’ sikurezza għall-ħaddiema u l-forom ta’ impjieg atipiku żdiedu fl-UE u li l-kriżi ekonomika wasslet lil ċerti Stati Membri u ċerti intrapriżi soċjalment irresponsabbli biex inaqqsu b’mod konsiderevoli l-attivitajiet relatati mas-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol. Din is-sitwazzjoni mhijiex aċċettabbli. |
| --- | --- |

3.7.

Il-KESE jinnota li n-nuqqas ta’ sikurezza għall-ħaddiema u l-forom ta’ impjieg atipiku żdiedu fl-UE u li l-kriżi ekonomika wasslet lil ċerti Stati Membri u ċerti intrapriżi soċjalment irresponsabbli biex inaqqsu b’mod konsiderevoli l-attivitajiet relatati mas-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol. Din is-sitwazzjoni mhijiex aċċettabbli.

| 3.8. | Min-naħa l-oħra, tajjeb li jiġi enfasizzat li ċerti intrapriżi, b’mod volontarju u lil hinn mill-obbligi legali tagħhom, implimentaw miżuri u azzjonijiet għall-promozzjoni tas-saħħa, is-sikurezza u l-benesseri tal-ħaddiema tagħhom. L-imġiba soċjalment responsabbli ta’ dawn l-intrapriżi jistħoqqilha tkun rikonoxxuta u appoġġjata mill-Kummissjoni u l-Istati Membri, fid-dawl tal-fatt li tikkontribwixxi biex issir prattika ġenerali li l-intrapriżi f’kull rokna tal-Ewropa jħaddnu kultura ta’ responsabbiltà soċjali u ambjentali. |
| --- | --- |

3.8.

Min-naħa l-oħra, tajjeb li jiġi enfasizzat li ċerti intrapriżi, b’mod volontarju u lil hinn mill-obbligi legali tagħhom, implimentaw miżuri u azzjonijiet għall-promozzjoni tas-saħħa, is-sikurezza u l-benesseri tal-ħaddiema tagħhom. L-imġiba soċjalment responsabbli ta’ dawn l-intrapriżi jistħoqqilha tkun rikonoxxuta u appoġġjata mill-Kummissjoni u l-Istati Membri, fid-dawl tal-fatt li tikkontribwixxi biex issir prattika ġenerali li l-intrapriżi f’kull rokna tal-Ewropa jħaddnu kultura ta’ responsabbiltà soċjali u ambjentali.

| 3.9. | L-UE qed taffaċċja b’mod kontinwu staġnar ekonomiku u rati għolja ta’ qgħad. Il-qgħad jikkostitwixxi aspett partikolari tas-saħħa fuq il-post tax-xogħol peress li, f’ċerti każi, jiġi assoċjat mal-mard mentali. Bl-istess mod, il-ħaddiema attivi fis-suq tax-xogħol mhux iddikjarat huma esposti iżjed għal riskji għoljin u għal inċidenti fuq il-post tax-xogħol. Il-KESE huwa konvint li, minbarra l-investiment strutturali, it-titjib tal-kundizzjonijiet tal-għajxien, partikolarment rigward is-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol huwa pilastru ewlieni tat-tkabbir ekonomiku u sostenibbli, tal-promozzjoni ta’ impjiegi ta’ kwalità għolja u tal-koeżjoni soċjali. |
| --- | --- |

3.9.

L-UE qed taffaċċja b’mod kontinwu staġnar ekonomiku u rati għolja ta’ qgħad. Il-qgħad jikkostitwixxi aspett partikolari tas-saħħa fuq il-post tax-xogħol peress li, f’ċerti każi, jiġi assoċjat mal-mard mentali. Bl-istess mod, il-ħaddiema attivi fis-suq tax-xogħol mhux iddikjarat huma esposti iżjed għal riskji għoljin u għal inċidenti fuq il-post tax-xogħol. Il-KESE huwa konvint li, minbarra l-investiment strutturali, it-titjib tal-kundizzjonijiet tal-għajxien, partikolarment rigward is-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol huwa pilastru ewlieni tat-tkabbir ekonomiku u sostenibbli, tal-promozzjoni ta’ impjiegi ta’ kwalità għolja u tal-koeżjoni soċjali.

4.   Kummenti ġenerali

| 4.1. | It-tfassil ta’ qafas komprensiv dwar is-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali u l-applikazzjoni effettiva tiegħu fl-UE kollha huma essenzjali għal tkabbir ekonomiku sostenibbli. Il-maġġoranza tal-kontributuri għall-konsultazzjoni pubblika mnedija mill-UE (3) kkonfermaw il-ħtieġa li jitkomplew l-isforzi ta’ koordinazzjoni fil-livell tal-UE (93 % tal-kontributuri) u appoġġjaw l-għan li jinżamm livell għoli ta’ konformità mal-prinċipji tas-saħħa u sikurezza fuq il-post tax-xogħol, irrispettivament mid-daqs tal-intrapriża. |
| --- | --- |

4.1.

It-tfassil ta’ qafas komprensiv dwar is-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali u l-applikazzjoni effettiva tiegħu fl-UE kollha huma essenzjali għal tkabbir ekonomiku sostenibbli. Il-maġġoranza tal-kontributuri għall-konsultazzjoni pubblika mnedija mill-UE (3) kkonfermaw il-ħtieġa li jitkomplew l-isforzi ta’ koordinazzjoni fil-livell tal-UE (93 % tal-kontributuri) u appoġġjaw l-għan li jinżamm livell għoli ta’ konformità mal-prinċipji tas-saħħa u sikurezza fuq il-post tax-xogħol, irrispettivament mid-daqs tal-intrapriża.

| 4.2. | Għalkemm kien hemm titjib f’dawn l-aħħar snin f’diversi Stati Membri, l-aktar fir-rigward tan-numru ta’ inċidenti fuq il-post tax-xogħol, titjib li, sa ċertu punt, jista’ jkun dovut ukoll għat-tnaqqis fl-impjieg, il-kultura ta’ prevenzjoni mhijiex mifruxa fl-Unjoni Ewropea, u l-SMEs qed jiffaċċjaw diffikultajiet f’termini ta’ riżorsi u kapaċitajiet li ma jistgħux jingħelbu ħlief permezz ta’ azzjonijiet minn korpi pubbliċi fl-oqsma tal-informazzjoni, it-taħriġ, l-appoġġ tekniku u s-servizzi ta’ konsulenza. Dawn il-miżuri mill-awtoritajiet pubbliċi jeħtieġu jiġu adattati għall-ħtiġijiet tas-setturi diversi ta’ attività u jitfasslu b’mod speċifiku għal kull wieħed minnhom. |
| --- | --- |

4.2.

Għalkemm kien hemm titjib f’dawn l-aħħar snin f’diversi Stati Membri, l-aktar fir-rigward tan-numru ta’ inċidenti fuq il-post tax-xogħol, titjib li, sa ċertu punt, jista’ jkun dovut ukoll għat-tnaqqis fl-impjieg, il-kultura ta’ prevenzjoni mhijiex mifruxa fl-Unjoni Ewropea, u l-SMEs qed jiffaċċjaw diffikultajiet f’termini ta’ riżorsi u kapaċitajiet li ma jistgħux jingħelbu ħlief permezz ta’ azzjonijiet minn korpi pubbliċi fl-oqsma tal-informazzjoni, it-taħriġ, l-appoġġ tekniku u s-servizzi ta’ konsulenza. Dawn il-miżuri mill-awtoritajiet pubbliċi jeħtieġu jiġu adattati għall-ħtiġijiet tas-setturi diversi ta’ attività u jitfasslu b’mod speċifiku għal kull wieħed minnhom.

| 4.3. | Il-parteċipazzjoni tar-rappreżentanti tal-ħaddiema fil-livell tal-intrapriża u tal-post tax-xogħol, f’dak li jirrigwarda l-indirizzar tal-kwistjoni tar-riskji okkupazzjonali, hija karatteristika kruċjali tad-djalogu soċjali. L-għajnuna finanzjarja lill-intrapriżi għandha tingħata biss meta l-istandards tas-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol jiġu rispettati. L-esperjenza f’diversi pajjiżi Ewropej turi l-importanza ta’ ftehimiet konġunti li jippermettu l-ħolqien ta’ forom ta’ rappreżentanza reġjonali jew settorjali li jħeġġu d-djalogu soċjali u l-prevenzjoni. |
| --- | --- |

4.3.

Il-parteċipazzjoni tar-rappreżentanti tal-ħaddiema fil-livell tal-intrapriża u tal-post tax-xogħol, f’dak li jirrigwarda l-indirizzar tal-kwistjoni tar-riskji okkupazzjonali, hija karatteristika kruċjali tad-djalogu soċjali. L-għajnuna finanzjarja lill-intrapriżi għandha tingħata biss meta l-istandards tas-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol jiġu rispettati. L-esperjenza f’diversi pajjiżi Ewropej turi l-importanza ta’ ftehimiet konġunti li jippermettu l-ħolqien ta’ forom ta’ rappreżentanza reġjonali jew settorjali li jħeġġu d-djalogu soċjali u l-prevenzjoni.

| 4.4. | Jeżistu ċerti lakuni fil-koordinazzjoni bejn is-servizzi pubbliċi differenti involuti fil-qasam tas-saħħa u s-sikurezza. Jidher li hemm ċerta ineffiċjenza u/jew ċertu użu fqir tal-mekkaniżmi għall-parteċipazzjoni tal-imsieħba soċjali fil-livelli kollha biex jinnegozjaw u jikkonkludu ftehimiet settorjali speċifiċi: jeħtieġ li dawn l-aspetti jittejbu. Kooperazzjoni iktar sistematika bejn is-servizzi tas-saħħa pubblika u s-servizzi ta’ prevenzjoni fuq il-post tax-xogħol tgħin biex ittejjeb il-prevenzjoni u tiffaċilita l-iskoperta ta’ mard okkupazzjonali. Hemm bżonn li fi ħdan l-Istati Membri jinħolqu punti uniċi ta’ kuntatt sabiex jiffaċilitaw ir-relazzjoni bejn l-amministrazzjoni pubblika u l-SMEs. |
| --- | --- |

4.4.

Jeżistu ċerti lakuni fil-koordinazzjoni bejn is-servizzi pubbliċi differenti involuti fil-qasam tas-saħħa u s-sikurezza. Jidher li hemm ċerta ineffiċjenza u/jew ċertu użu fqir tal-mekkaniżmi għall-parteċipazzjoni tal-imsieħba soċjali fil-livelli kollha biex jinnegozjaw u jikkonkludu ftehimiet settorjali speċifiċi: jeħtieġ li dawn l-aspetti jittejbu. Kooperazzjoni iktar sistematika bejn is-servizzi tas-saħħa pubblika u s-servizzi ta’ prevenzjoni fuq il-post tax-xogħol tgħin biex ittejjeb il-prevenzjoni u tiffaċilita l-iskoperta ta’ mard okkupazzjonali. Hemm bżonn li fi ħdan l-Istati Membri jinħolqu punti uniċi ta’ kuntatt sabiex jiffaċilitaw ir-relazzjoni bejn l-amministrazzjoni pubblika u l-SMEs.

| 4.5. | Fil-kuntest ta’ diffikultajiet baġitarji, l-Istati Membri ġeneralment taw anqas riżorsi finanzjarji u umani lill-istituzzjonijiet u l-entitajiet involuti fis-saħħa u s-sikurezza fuq ix-xogħol, speċjalment f’dak li jikkonċerna l-ispezzjoni tax-xogħol, li esperjenzat tnaqqis sinifikanti fl-attivitajiet ta’ monitoraġġ, appoġġ u konsulenza lill-intrapriżi. Il-KESE jitlob li din is-sitwazzjoni inaċċettabbli titreġġa’ lura, b’mod partikolari peress li hemm numru akbar ta’ riskji ġodda importanti, u l-kundizzjonijiet ta’ għajxien u sikurezza għall-ħaddiema (żieda fir-riskji psikosoċjali parzjalment dovuta għall-qgħad u għan-nuqqas ta’ sikurezza fuq il-post tax-xogħol) marru għall-agħar. |
| --- | --- |

4.5.

Fil-kuntest ta’ diffikultajiet baġitarji, l-Istati Membri ġeneralment taw anqas riżorsi finanzjarji u umani lill-istituzzjonijiet u l-entitajiet involuti fis-saħħa u s-sikurezza fuq ix-xogħol, speċjalment f’dak li jikkonċerna l-ispezzjoni tax-xogħol, li esperjenzat tnaqqis sinifikanti fl-attivitajiet ta’ monitoraġġ, appoġġ u konsulenza lill-intrapriżi. Il-KESE jitlob li din is-sitwazzjoni inaċċettabbli titreġġa’ lura, b’mod partikolari peress li hemm numru akbar ta’ riskji ġodda importanti, u l-kundizzjonijiet ta’ għajxien u sikurezza għall-ħaddiema (żieda fir-riskji psikosoċjali parzjalment dovuta għall-qgħad u għan-nuqqas ta’ sikurezza fuq il-post tax-xogħol) marru għall-agħar.

| 4.6. | L-Istati Membri għandhom jinkoraġġixxu u jippromovu n-negozjati u l-ftehimiet kollettivi, biex b’hekk ikun garantit rwol importanti u effettiv għall-imsieħba soċjali fit-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ politiki dwar is-saħħa u s-sikurezza kif ukoll fil-promozzjoni ta’ ambjent sikur u b’saħħtu fuq il-post tax-xogħol. |
| --- | --- |

4.6.

L-Istati Membri għandhom jinkoraġġixxu u jippromovu n-negozjati u l-ftehimiet kollettivi, biex b’hekk ikun garantit rwol importanti u effettiv għall-imsieħba soċjali fit-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ politiki dwar is-saħħa u s-sikurezza kif ukoll fil-promozzjoni ta’ ambjent sikur u b’saħħtu fuq il-post tax-xogħol.

| 4.7. | Il-KESE jiddeplora n-nuqqas ta’ progress li ġie rreġistrat fil-livell ta’ statistika Ewropea dwar is-saħħa u s-sikurezza, u jenfasizza l-importanza u l-ħtieġa urġenti li jiġu stabbiliti definizzjonijiet u sistemi uniformi u ta’ identifikazzjoni fil-livell tal-Unjoni. |
| --- | --- |

4.7.

Il-KESE jiddeplora n-nuqqas ta’ progress li ġie rreġistrat fil-livell ta’ statistika Ewropea dwar is-saħħa u s-sikurezza, u jenfasizza l-importanza u l-ħtieġa urġenti li jiġu stabbiliti definizzjonijiet u sistemi uniformi u ta’ identifikazzjoni fil-livell tal-Unjoni.

| 4.8. | Il-KESE jaqbel mal-Kummissjoni dwar il-prinċipju li skontu l-involviment tal-imsieħba soċjali fil-livelli kollha jiggarantixxi l-effiċjenza u l-effettività fit-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ politiki u strateġiji fil-qasam tas-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol. F’dan ir-rigward, l-istrutturi Ewropej ta’ djalogu soċjali u l-Kumitat Konsultattiv Tripartitiku dwar is-Saħħa u s-Sikurezza fuq ix-Xogħol għandu jkollhom rwol ewlieni. Fid-definizzjoni tal-prijoritajiet tagħha, il-Kummissjoni għandha tagħmel użu akbar mill-proposti tal-Kumitat li ħafna drabi jiġu adottati unanimament. |
| --- | --- |

4.8.

Il-KESE jaqbel mal-Kummissjoni dwar il-prinċipju li skontu l-involviment tal-imsieħba soċjali fil-livelli kollha jiggarantixxi l-effiċjenza u l-effettività fit-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ politiki u strateġiji fil-qasam tas-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol. F’dan ir-rigward, l-istrutturi Ewropej ta’ djalogu soċjali u l-Kumitat Konsultattiv Tripartitiku dwar is-Saħħa u s-Sikurezza fuq ix-Xogħol għandu jkollhom rwol ewlieni. Fid-definizzjoni tal-prijoritajiet tagħha, il-Kummissjoni għandha tagħmel użu akbar mill-proposti tal-Kumitat li ħafna drabi jiġu adottati unanimament.

| 4.9. | Il-KESE, rigward il-ftehimiet qafas konklużi fil-kuntest tad-djalogu soċjali, jitlob lill-Kummissjoni li teżamina mill-iżjed fis humiex rappreżentattivi u jikkonformawx mal-liġi Komunitarja u, għalhekk, timpenja ruħha li tieħu l-miżuri meħtieġa biex tiżgura li dawn il-ftehimiet jiġu rispettati. |
| --- | --- |

4.9.

Il-KESE, rigward il-ftehimiet qafas konklużi fil-kuntest tad-djalogu soċjali, jitlob lill-Kummissjoni li teżamina mill-iżjed fis humiex rappreżentattivi u jikkonformawx mal-liġi Komunitarja u, għalhekk, timpenja ruħha li tieħu l-miżuri meħtieġa biex tiżgura li dawn il-ftehimiet jiġu rispettati.

| 4.10. | Il-KESE jirrakkomanda li l-Istati Membri jużaw il-Fond Soċjali Ewropew u l-Fondi Ewropej Strutturali u ta’ Investiment (ESIF) biex jiffinanzjaw azzjonijiet li jippromovu s-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol. |
| --- | --- |

4.10.

Il-KESE jirrakkomanda li l-Istati Membri jużaw il-Fond Soċjali Ewropew u l-Fondi Ewropej Strutturali u ta’ Investiment (ESIF) biex jiffinanzjaw azzjonijiet li jippromovu s-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol.

| 4.11. | Il-KESE jaqbel mal-Kummissjoni dwar il-ħtieġa li jiġu mistħarrġa aktar bir-reqqa s-sinerġiji bejn il-politika tas-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol u l-oqsma oħra ta’ intervent pubbliku. Il-KESE jemmen bis-sħiħ li l-progress li ntlaħaq f’dan il-qasam għadu limitat ħafna fl-Istati Membri kollha. |
| --- | --- |

4.11.

Il-KESE jaqbel mal-Kummissjoni dwar il-ħtieġa li jiġu mistħarrġa aktar bir-reqqa s-sinerġiji bejn il-politika tas-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol u l-oqsma oħra ta’ intervent pubbliku. Il-KESE jemmen bis-sħiħ li l-progress li ntlaħaq f’dan il-qasam għadu limitat ħafna fl-Istati Membri kollha.

5.   Kummenti speċifiċi

5.1.   Strateġiji nazzjonali, applikazzjoni tal-leġislazzjoni u kontroll

| 5.1.1. | Il-KESE japprova l-linji gwida mogħtija mill-Kummissjoni dwar il-ħtieġa li l-Istati Membri, bil-kooperazzjoni tal-imsieħba soċjali, iwettqu reviżjoni tal-istrateġiji nazzjonali fid-dawl tal-qafas strateġiku l-ġdid tal-UE. Madankollu, jirrakkomanda li ssir valutazzjoni dettaljata tal-impatt tal-istrateġija nazzjonali preċedenti. Is-sħubija tal-imsieħba soċjali fl-istrateġija għall-perjodu 2014-2020 għandha tkun waħda kruċjali għall-Istati Membri kollha. Se jkun meħtieġ li jinstabu indiċijiet u kriterji omoġenji li jindikaw, b’mod sistematiku, il-livell ta’ din l-adeżjoni u jippermettu monitoraġġ u evalwazzjoni sistematiċi. |
| --- | --- |

5.1.1.

Il-KESE japprova l-linji gwida mogħtija mill-Kummissjoni dwar il-ħtieġa li l-Istati Membri, bil-kooperazzjoni tal-imsieħba soċjali, iwettqu reviżjoni tal-istrateġiji nazzjonali fid-dawl tal-qafas strateġiku l-ġdid tal-UE. Madankollu, jirrakkomanda li ssir valutazzjoni dettaljata tal-impatt tal-istrateġija nazzjonali preċedenti. Is-sħubija tal-imsieħba soċjali fl-istrateġija għall-perjodu 2014-2020 għandha tkun waħda kruċjali għall-Istati Membri kollha. Se jkun meħtieġ li jinstabu indiċijiet u kriterji omoġenji li jindikaw, b’mod sistematiku, il-livell ta’ din l-adeżjoni u jippermettu monitoraġġ u evalwazzjoni sistematiċi.

| 5.1.2. | Il-KESE jaqbel mal-Kummissjoni li huwa neċessarju li l-Istati Membri, bil-kooperazzjoni tal-Aġenzija Ewropea għas-Sigurtà u s-Saħħa fuq il-Post tax-Xogħol (EU-OSHA), joħolqu bażi tad-data dwar is-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol u jorganizzaw b’mod regolari (tal-inqas darbtejn fis-sena) laqgħat organizzati mill-EU-OSHA li jinvolvu lill-Kumitat Konsultattiv għas-Sigurtà u s-Saħħa fuq il-Post tax-Xogħol (Advisory Committee on Safety and Health – ACSH) u l-Kumitat tal-Ispetturi Anzjani tax-Xogħol (Senior Labour Inspectorate Committee – SLIC). |
| --- | --- |

5.1.2.

Il-KESE jaqbel mal-Kummissjoni li huwa neċessarju li l-Istati Membri, bil-kooperazzjoni tal-Aġenzija Ewropea għas-Sigurtà u s-Saħħa fuq il-Post tax-Xogħol (EU-OSHA), joħolqu bażi tad-data dwar is-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol u jorganizzaw b’mod regolari (tal-inqas darbtejn fis-sena) laqgħat organizzati mill-EU-OSHA li jinvolvu lill-Kumitat Konsultattiv għas-Sigurtà u s-Saħħa fuq il-Post tax-Xogħol (Advisory Committee on Safety and Health – ACSH) u l-Kumitat tal-Ispetturi Anzjani tax-Xogħol (Senior Labour Inspectorate Committee – SLIC).

| 5.1.3. | Is-sostenn finanzjarju u tekniku għall-SMEs biex jimplimentaw Valutazzjoni tar-Riskju Interattiva Onlajn (OiRA) jew strumenti oħra bbażati fuq l-ICT fl-Istati Membri għandu jitqies bħala essenzjali u għandu jiffoka fuq setturi ta’ prijorità. Hemm il-ħtieġa li jissaħħu r-riżorsi finanzjarji u umani tal-EU-OSHA sabiex din tkun tista’ taqdi rwol deċiżiv. Il-KESE jiddeplora l-fatt li l-Istati Membri ftit li xejn għamlu użu mill-FSE biex jiffinanzjaw l-attivitajiet ta’ taħriġ u ta’ edukazzjoni. |
| --- | --- |

5.1.3.

Is-sostenn finanzjarju u tekniku għall-SMEs biex jimplimentaw Valutazzjoni tar-Riskju Interattiva Onlajn (OiRA) jew strumenti oħra bbażati fuq l-ICT fl-Istati Membri għandu jitqies bħala essenzjali u għandu jiffoka fuq setturi ta’ prijorità. Hemm il-ħtieġa li jissaħħu r-riżorsi finanzjarji u umani tal-EU-OSHA sabiex din tkun tista’ taqdi rwol deċiżiv. Il-KESE jiddeplora l-fatt li l-Istati Membri ftit li xejn għamlu użu mill-FSE biex jiffinanzjaw l-attivitajiet ta’ taħriġ u ta’ edukazzjoni.

| 5.1.4. | L-identifikazzjoni ta’ prattiki tajbin u linji gwida speċifiċi, partikolarment għall-SMEs, għandha tqis n-natura speċjali tas-setturi u l-attivitajiet ekonomiċi; huwa wkoll meħtieġ li l-EU-OSHA ssaħħaħ sehmha f’dawn l-oqsma u tippromovi kultura ta’ prevenzjoni. |
| --- | --- |

5.1.4.

L-identifikazzjoni ta’ prattiki tajbin u linji gwida speċifiċi, partikolarment għall-SMEs, għandha tqis n-natura speċjali tas-setturi u l-attivitajiet ekonomiċi; huwa wkoll meħtieġ li l-EU-OSHA ssaħħaħ sehmha f’dawn l-oqsma u tippromovi kultura ta’ prevenzjoni.

| 5.1.5. | Ser ikun hemm bżonn li jsir titjib tal-operazzjonijiet tal-ispezzjoni tax-xogħol fi ħdan l-intrapriżi fl-Istati Membri differenti, b’mod partikolari fl-oqsma tal-informazzjoni, il-konsultazzjoni, ir-riskji emerġenti, l-iffaċilitar tal-applikazzjoni tal-leġislazzjoni u l-identifikazzjoni u l-iskoraġġiment tax-xogħol mhux iddikjarat. Għal dan l-għan, huwa essenzjali li jiġu ddedikati iżjed riżorsi u ħiliet fl-ispezzjoni tax-xogħol. |
| --- | --- |

5.1.5.

Ser ikun hemm bżonn li jsir titjib tal-operazzjonijiet tal-ispezzjoni tax-xogħol fi ħdan l-intrapriżi fl-Istati Membri differenti, b’mod partikolari fl-oqsma tal-informazzjoni, il-konsultazzjoni, ir-riskji emerġenti, l-iffaċilitar tal-applikazzjoni tal-leġislazzjoni u l-identifikazzjoni u l-iskoraġġiment tax-xogħol mhux iddikjarat. Għal dan l-għan, huwa essenzjali li jiġu ddedikati iżjed riżorsi u ħiliet fl-ispezzjoni tax-xogħol.

| 5.1.6. | Il-KESE jaqbel mal-valutazzjoni tal-programm ta’ skambju u taħriġ tal-ispetturi tax-xogħol u mal-miżuri intiżi biex tissaħħaħ il-kooperazzjoni bejn l-ispettorati tax-xogħol fis-SLIC. |
| --- | --- |

5.1.6.

Il-KESE jaqbel mal-valutazzjoni tal-programm ta’ skambju u taħriġ tal-ispetturi tax-xogħol u mal-miżuri intiżi biex tissaħħaħ il-kooperazzjoni bejn l-ispettorati tax-xogħol fis-SLIC.

| 5.1.7. | Il-KESE jaqbel mal-pożizzjoni tas-SLIC dwar li l-kwistjonijiet ta’ saħħa u sikurezza għandhom jitqiesu bħala prijoritajiet strateġiċi tal-UE, inklużi l-problemi muskoloskeletali, mard li jkun mistur għal perjodi twal (kanċer okkupazzjonali u mard kroniku bħall-mard pulmonari b’oriġini okkupazzjonali), l-implimentazzjoni adatta tar-regolamenti tar-REACH u r-riskji psikosoċjali relatati max-xogħol (4). Fir-rigward tal-SMEs, jeħtieġ li jitjiebu l-ħiliet tagħhom fis-saħħa u s-sikurezza, jitħeġġu jikkonformaw aħjar mar-rekwiżiti, jipprovdu informazzjoni u linji gwida aċċessibbli u aġġornati u jiżguraw li l-intrapriżi l-kbar iwettqu r-responsabbiltajiet tagħhom fir-rigward tat-titjib tal-prestazzjoni tal-SMEs li jinteraġixxu magħhom. |
| --- | --- |

5.1.7.

Il-KESE jaqbel mal-pożizzjoni tas-SLIC dwar li l-kwistjonijiet ta’ saħħa u sikurezza għandhom jitqiesu bħala prijoritajiet strateġiċi tal-UE, inklużi l-problemi muskoloskeletali, mard li jkun mistur għal perjodi twal (kanċer okkupazzjonali u mard kroniku bħall-mard pulmonari b’oriġini okkupazzjonali), l-implimentazzjoni adatta tar-regolamenti tar-REACH u r-riskji psikosoċjali relatati max-xogħol (4). Fir-rigward tal-SMEs, jeħtieġ li jitjiebu l-ħiliet tagħhom fis-saħħa u s-sikurezza, jitħeġġu jikkonformaw aħjar mar-rekwiżiti, jipprovdu informazzjoni u linji gwida aċċessibbli u aġġornati u jiżguraw li l-intrapriżi l-kbar iwettqu r-responsabbiltajiet tagħhom fir-rigward tat-titjib tal-prestazzjoni tal-SMEs li jinteraġixxu magħhom.

5.2.   Semplifikazzjoni tal-leġislazzjoni

| 5.2.1. | Il-KESE jemmen li kull semplifikazzjoni tal-leġislazzjoni fis-seħħ bl-ebda mod ma għandha tipperikola la l-livelli attwali ta’ saħħa u sikurezza fuq il-post tax-xogħol għall-ħaddiema Ewropej u lanqas it-titjib kontinwu tagħhom. Il-konsultazzjoni pubblika organizzata mill-UE turi differenzi bejn l-imsieħba soċjali f’dak li jirrigwarda s-semplifikazzjoni tal-leġislazzjoni eżistenti li tikkonsisti f’li jiġi introdott strument ġdid Ewropew ta’ politika: 73,4 % tal-organizzazzjonijiet tal-ħaddiema, iżda biss 4,3 % tal-organizzazzjonijiet ta’ min iħaddem, kienu kontra din is-semplifikazzjoni (5). Fost dawk kollha li wieġbu, (523 b’kollox) 40,5 % kienu favur is-semplifikazzjoni, 46,1 % kienu kontra u 13,4 % ma kellhom l-ebda opinjoni dwar din il-kwistjoni. Madankollu, il-KESE huwa tal-fehma li jista’ jitnaqqas ċertu piż amministrattiv għall-intrapriżi, imma mingħajr ma jiġu pperikolati l-kundizzjonijiet tas-saħħa u s-sikurezza tal-ħaddiema. |
| --- | --- |

5.2.1.

Il-KESE jemmen li kull semplifikazzjoni tal-leġislazzjoni fis-seħħ bl-ebda mod ma għandha tipperikola la l-livelli attwali ta’ saħħa u sikurezza fuq il-post tax-xogħol għall-ħaddiema Ewropej u lanqas it-titjib kontinwu tagħhom. Il-konsultazzjoni pubblika organizzata mill-UE turi differenzi bejn l-imsieħba soċjali f’dak li jirrigwarda s-semplifikazzjoni tal-leġislazzjoni eżistenti li tikkonsisti f’li jiġi introdott strument ġdid Ewropew ta’ politika: 73,4 % tal-organizzazzjonijiet tal-ħaddiema, iżda biss 4,3 % tal-organizzazzjonijiet ta’ min iħaddem, kienu kontra din is-semplifikazzjoni (5). Fost dawk kollha li wieġbu, (523 b’kollox) 40,5 % kienu favur is-semplifikazzjoni, 46,1 % kienu kontra u 13,4 % ma kellhom l-ebda opinjoni dwar din il-kwistjoni. Madankollu, il-KESE huwa tal-fehma li jista’ jitnaqqas ċertu piż amministrattiv għall-intrapriżi, imma mingħajr ma jiġu pperikolati l-kundizzjonijiet tas-saħħa u s-sikurezza tal-ħaddiema.

| 5.2.2. | Ta’ min jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li, skont l-Istħarriġ Ewropew ta’ Intrapriżi dwar Riskji Ġodda u Emerġenti, ir-raġunijiet ewlenin għala l-intrapriżi jieħdu miżuri dwar is-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol huma l-“ħarsien tal-obbligi legali” (90 %), “talbiet mingħand l-impjegati jew mingħand ir-rappreżentanti tagħhom” (76 %) u “pressjoni mill-ispettorat tax-xogħol” (60 %); dawn l-elementi kollha jagħmlu pressjoni kbira fuqhom. Barra minn hekk, l-istħarriġ juri li fost l-intrapriżi li ma jagħmlux kontrolli regolari dwar is-sikurezza, 37 % biss qajmu “obbligi legali kumplessi wisq” bħala raġuni biex ma jsir xejn. |
| --- | --- |

5.2.2.

Ta’ min jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li, skont l-Istħarriġ Ewropew ta’ Intrapriżi dwar Riskji Ġodda u Emerġenti, ir-raġunijiet ewlenin għala l-intrapriżi jieħdu miżuri dwar is-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol huma l-“ħarsien tal-obbligi legali” (90 %), “talbiet mingħand l-impjegati jew mingħand ir-rappreżentanti tagħhom” (76 %) u “pressjoni mill-ispettorat tax-xogħol” (60 %); dawn l-elementi kollha jagħmlu pressjoni kbira fuqhom. Barra minn hekk, l-istħarriġ juri li fost l-intrapriżi li ma jagħmlux kontrolli regolari dwar is-sikurezza, 37 % biss qajmu “obbligi legali kumplessi wisq” bħala raġuni biex ma jsir xejn.

| 5.2.3. | Il-KESE jirrakkomanda li l-identifikazzjoni ta’ semplifikazzjonijiet potenzjali jew tnaqqis ta’ piżijiet amministrattivi bla bżonn għall-intrapriżi, wara analiżi tal-leġislazzjoni fis-seħħ, tkun ir-riżultat ta’ diskussjonijiet u negozjati estensivi bl-involviment b’saħħtu tal-imsieħba soċjali, fil-livelli kollha. Il-KESE jixtieq jiġbed l-attenzjoni lejn l-Artikolu 153 tat-Trattat li jipprevedi li l-leġislazzjoni Ewropea tistipula r-rekwiżiti minimi u jawtorizza lill-Istati Membri jżommu jew jadottaw disposizzjonijiet li joffru ħarsien akbar lill-ħaddiema. Din id-dispożizzjoni tikkontribwixxi biex jimxu ’l quddiem u jiġu antiċipati inizjattivi Ewropej, kif muri mill-projbizzjoni tal-asbestos, adottata f’ħafna Stati Membri anke qabel ma ttieħdet deċiżjoni rigward dan mill-Kummissjoni. |
| --- | --- |

5.2.3.

Il-KESE jirrakkomanda li l-identifikazzjoni ta’ semplifikazzjonijiet potenzjali jew tnaqqis ta’ piżijiet amministrattivi bla bżonn għall-intrapriżi, wara analiżi tal-leġislazzjoni fis-seħħ, tkun ir-riżultat ta’ diskussjonijiet u negozjati estensivi bl-involviment b’saħħtu tal-imsieħba soċjali, fil-livelli kollha. Il-KESE jixtieq jiġbed l-attenzjoni lejn l-Artikolu 153 tat-Trattat li jipprevedi li l-leġislazzjoni Ewropea tistipula r-rekwiżiti minimi u jawtorizza lill-Istati Membri jżommu jew jadottaw disposizzjonijiet li joffru ħarsien akbar lill-ħaddiema. Din id-dispożizzjoni tikkontribwixxi biex jimxu ’l quddiem u jiġu antiċipati inizjattivi Ewropej, kif muri mill-projbizzjoni tal-asbestos, adottata f’ħafna Stati Membri anke qabel ma ttieħdet deċiżjoni rigward dan mill-Kummissjoni.

5.3.   Riskji ġodda u emerġenti

| 5.3.1. | Huwa assolutament meħtieġ li jittejjeb l-għarfien xjentifiku dwar ir-riskji ġodda sabiex jiġi evitat mard relatat max-xogħol u l-mard okkupazzjonali billi l-isforzi jiġu kkonċentrati fil-livell tal-UE. Aktar interazzjoni/koordinazzjoni bejn id-diversi istituzzjonijiet Ewropej u nazzjonali hija kruċjali biex jinstabu modi adatti biex jiġu stabbiliti strateġiji u miżuri leġislattivi li jindirizzaw ir-riskji ġodda u r-riskji emerġenti. Rigward istituzzjonijiet eżistenti, il-KESE ma jara l-ebda ħtieġa għall-ħolqien ta’ korp xjentifiku konsultattiv indipendenti ġdid. |
| --- | --- |

5.3.1.

Huwa assolutament meħtieġ li jittejjeb l-għarfien xjentifiku dwar ir-riskji ġodda sabiex jiġi evitat mard relatat max-xogħol u l-mard okkupazzjonali billi l-isforzi jiġu kkonċentrati fil-livell tal-UE. Aktar interazzjoni/koordinazzjoni bejn id-diversi istituzzjonijiet Ewropej u nazzjonali hija kruċjali biex jinstabu modi adatti biex jiġu stabbiliti strateġiji u miżuri leġislattivi li jindirizzaw ir-riskji ġodda u r-riskji emerġenti. Rigward istituzzjonijiet eżistenti, il-KESE ma jara l-ebda ħtieġa għall-ħolqien ta’ korp xjentifiku konsultattiv indipendenti ġdid.

| 5.3.2. | Il-KESE konsistentement semma l-ħtieġa li jiġu żgurati kundizzjonijiet aħjar ta’ saħħa u sikurezza għal kategoriji speċifiċi ta’ ħaddiema (iż-żgħażagħ, in-nisa, il-ħaddiema mdaħħlin fl-età, l-immigranti, il-ħaddiema b’kuntratti tax-xogħol atipiċi u l-ħaddiema b’diżabbiltà) u li jiġu indirizzati l-problemi ġodda li jirriżultaw minn bidliet fl-organizzazzjoni tax-xogħol (b’mod partikolari stress u mard mentali fuq il-post tax-xogħol), kwistjonijiet li huma rikonoxxuti b’mod wiesa’ mill-Istati Membri, l-imsieħba soċjali u s-soċjetà. Il-KESE jemmen li dawn il-problemi għandhom jiġu indirizzati minħabba li qed jiżdiedu b’mod kontinwu u minħabba l-ispejjeż ekonomiċi u soċjali marbutin magħhom. Huwa enfasizza li l-perspettiva tal-ġeneru tagħmilha possibbli li l-politiki tas-saħħa fuq il-post tax-xogħol jiġu kkoordinati mal-progress fil-qasam tal-ugwaljanza. |
| --- | --- |

5.3.2.

Il-KESE konsistentement semma l-ħtieġa li jiġu żgurati kundizzjonijiet aħjar ta’ saħħa u sikurezza għal kategoriji speċifiċi ta’ ħaddiema (iż-żgħażagħ, in-nisa, il-ħaddiema mdaħħlin fl-età, l-immigranti, il-ħaddiema b’kuntratti tax-xogħol atipiċi u l-ħaddiema b’diżabbiltà) u li jiġu indirizzati l-problemi ġodda li jirriżultaw minn bidliet fl-organizzazzjoni tax-xogħol (b’mod partikolari stress u mard mentali fuq il-post tax-xogħol), kwistjonijiet li huma rikonoxxuti b’mod wiesa’ mill-Istati Membri, l-imsieħba soċjali u s-soċjetà. Il-KESE jemmen li dawn il-problemi għandhom jiġu indirizzati minħabba li qed jiżdiedu b’mod kontinwu u minħabba l-ispejjeż ekonomiċi u soċjali marbutin magħhom. Huwa enfasizza li l-perspettiva tal-ġeneru tagħmilha possibbli li l-politiki tas-saħħa fuq il-post tax-xogħol jiġu kkoordinati mal-progress fil-qasam tal-ugwaljanza.

5.4.   Statistika

| 5.4.1. | In-nuqqas konsiderevoli ta’ statistika affidabbli u komparabbli fil-livell Ewropew, li tiġi pprovduta fi żmien opportun, hija waħda mill-problemi ewlenin fil-qasam tas-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol. Jeħtieġ li tinstab soluzzjoni għal din is-sitwazzjoni ta’ dispjaċir li, b’mod inkomprensibbli, ilha magħna snin twal. Il-KESE jappoġġja l-passi li ħadet il-Kummissjoni sabiex tegħleb dawn id-diffikultajiet, li jistħoqqilhom jingħataw prijorità għolja mill-Kummissjoni u l-Istati Membri, peress li jistgħu, jekk jixtiequ, jiżviluppaw statistika iżjed dettaljata u adattata għall-kuntesti nazzjonali. Il-kooperazzjoni mal-WHO fil-qafas tal-estensjoni tad-data kollha dwar il-klassifikazzjonijiet internazzjonali tal-mard (ICD-10) tippermetti l-użu ta’ bażijiet tad-data dwar il-kura tas-saħħa, li jagħmilha possibbli li jiżdiedu l-veloċità u l-effiċjenza tal-ġbir tad-data. |
| --- | --- |

5.4.1.

In-nuqqas konsiderevoli ta’ statistika affidabbli u komparabbli fil-livell Ewropew, li tiġi pprovduta fi żmien opportun, hija waħda mill-problemi ewlenin fil-qasam tas-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol. Jeħtieġ li tinstab soluzzjoni għal din is-sitwazzjoni ta’ dispjaċir li, b’mod inkomprensibbli, ilha magħna snin twal. Il-KESE jappoġġja l-passi li ħadet il-Kummissjoni sabiex tegħleb dawn id-diffikultajiet, li jistħoqqilhom jingħataw prijorità għolja mill-Kummissjoni u l-Istati Membri, peress li jistgħu, jekk jixtiequ, jiżviluppaw statistika iżjed dettaljata u adattata għall-kuntesti nazzjonali. Il-kooperazzjoni mal-WHO fil-qafas tal-estensjoni tad-data kollha dwar il-klassifikazzjonijiet internazzjonali tal-mard (ICD-10) tippermetti l-użu ta’ bażijiet tad-data dwar il-kura tas-saħħa, li jagħmilha possibbli li jiżdiedu l-veloċità u l-effiċjenza tal-ġbir tad-data.

| 5.4.2. | Il-KESE jiddispjaċih għall-interruzzjoni fl-ipproċessar tal-istatistika Ewropea dwar il-mard okkupazzjonali u jitlob li jerġa’ jibda jsir stħarriġ statistiku dwar l-esponiment okkupazzjonali għall-karċinoġeniċi, kif kien il-każ tal-proġett CAREX fid-disgħinijiet. Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon kbir l-isforzi reċenti tal-Kummissjoni bil-għan li titwaqqaf bażi tad-data u jiġi żviluppat mudell li jagħmilha possibbli li jiġi vvalutat l-esponiment okkupazzjonali għal lista ta’ prodotti kimiċi perikolużi fl-Istati Membri tal-UE u fil-pajjiżi tal-EFTA u ż-ŻEE (il-proġett HAZCHEM). |
| --- | --- |

5.4.2.

Il-KESE jiddispjaċih għall-interruzzjoni fl-ipproċessar tal-istatistika Ewropea dwar il-mard okkupazzjonali u jitlob li jerġa’ jibda jsir stħarriġ statistiku dwar l-esponiment okkupazzjonali għall-karċinoġeniċi, kif kien il-każ tal-proġett CAREX fid-disgħinijiet. Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon kbir l-isforzi reċenti tal-Kummissjoni bil-għan li titwaqqaf bażi tad-data u jiġi żviluppat mudell li jagħmilha possibbli li jiġi vvalutat l-esponiment okkupazzjonali għal lista ta’ prodotti kimiċi perikolużi fl-Istati Membri tal-UE u fil-pajjiżi tal-EFTA u ż-ŻEE (il-proġett HAZCHEM).

5.5.   Kooperazzjoni mal-istituzzjonijiet internazzjonali

| 5.5.1. | Il-KESE jemmen li t-tisħiħ tal-kooperazzjoni ma’ organizzazzjonijiet internazzjonali, b’mod partikolari mal-ILO, id-WHO u l-OECD, li għandhom jingħataw prijorità biex jitnaqqas l-għadd ta’ inċidenti u mard okkupazzjonali madwar id-dinja. |
| --- | --- |

5.5.1.

Il-KESE jemmen li t-tisħiħ tal-kooperazzjoni ma’ organizzazzjonijiet internazzjonali, b’mod partikolari mal-ILO, id-WHO u l-OECD, li għandhom jingħataw prijorità biex jitnaqqas l-għadd ta’ inċidenti u mard okkupazzjonali madwar id-dinja.

| 5.5.2. | Għandha tingħata attenzjoni partikolari lin-nuqqasijiet fil-qasam tas-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol fil-katini tal-provvista globali, u b’hekk isir kontribut favur postijiet tax-xogħol iżjed sikuri mhux biss fl-Ewropa iżda fil-kontinenti kollha. Jeħtieġ li tiġi kkunsidrata l-inklużjoni ta’ din il-kwistjoni fil-ftehimiet konklużi mill-UE, sabiex tiġi żgurata l-implimentazzjoni tal-konvenzjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet tal-ILO mill-imsieħba tagħha. Il-KESE jfakkar fl-opinjonijiet preċedenti tiegħu dwar l-asbestos u jistieden lill-Kummissjoni biex tadotta pożizzjoni konkreta bil-għan li jkun hemm projbizzjoni tal-asbestos fil-livell dinji. |
| --- | --- |

5.5.2.

Għandha tingħata attenzjoni partikolari lin-nuqqasijiet fil-qasam tas-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol fil-katini tal-provvista globali, u b’hekk isir kontribut favur postijiet tax-xogħol iżjed sikuri mhux biss fl-Ewropa iżda fil-kontinenti kollha. Jeħtieġ li tiġi kkunsidrata l-inklużjoni ta’ din il-kwistjoni fil-ftehimiet konklużi mill-UE, sabiex tiġi żgurata l-implimentazzjoni tal-konvenzjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet tal-ILO mill-imsieħba tagħha. Il-KESE jfakkar fl-opinjonijiet preċedenti tiegħu dwar l-asbestos u jistieden lill-Kummissjoni biex tadotta pożizzjoni konkreta bil-għan li jkun hemm projbizzjoni tal-asbestos fil-livell dinji.

| 5.5.3. | Il-KESE jirrakkomanda lill-Istati Membri biex japplikaw standards u konvenzjonijiet internazzjonali u biex il-Kummissjoni tfassal rapporti regolari dwar l-implimentazzjoni effettiva tagħhom mill-Istati Membri. |
| --- | --- |

5.5.3.

Il-KESE jirrakkomanda lill-Istati Membri biex japplikaw standards u konvenzjonijiet internazzjonali u biex il-Kummissjoni tfassal rapporti regolari dwar l-implimentazzjoni effettiva tagħhom mill-Istati Membri.

Brussell, il-11 ta’ Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  Bejn l-2007 u l-2011, l-UE rreġistrat tnaqqis ta’ 27,9 % fir-rata ta’ inċidenza ta’ inċidenti fuq il-post tax-xogħol li jwasslu għal assenza mix-xogħol ta’ tlett ijiem jew aktar.

1

(2)  Ara ĠU C 224, 30.8.2008, p. 88-94.

2

(3)  Konsultazzjoni pubblika dwar il-qafas ta’ politika ġdid tal-UE dwar is-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali, l-impjieg, l-affarijiet soċjali u l-inklużjoni, Ġunju 2014.

3

(4)  “Il-prijoritajiet strateġiċi tal-UE”, 2013-2020, Doc. 2091_EN, Frar 2012.

4

(5)  Konsultazzjoni pubblika dwar il-qafas ta’ politika ġdid tal-UE dwar is-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol, Ġunju 2014.

5

---

ANNESS

għall-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

L-emendi li ġejjin inċaħdu waqt id-diskussjoni iżda kisbu mill-inqas kwart tal-voti mixħuta:

Punt 1.8

Ibdel it-test kif ġej:

| | “Il-KESE jqis li l-involviment tal-ħaddiema u l-imsieħba soċjali kollha fil-livelli kollha u fuq il-post tax-xogħol huwa kruċjali għall-implimentazzjoni effikaċi ta’ din l-istrateġija. Huwa jistieden lill-Kummissjoni biex tintensifika d-diskussjonijiet u l-konsultazzjonijiet mal-imsieħba soċjali u tiżviluppa azzjonijiet komuni. L-Istati Membri għandhom jippromovu iħeġġu d-djalogu soċjali dwar kwistjonijiet ta’ saħħa u sigurtà bejn l-impjegaturi u r-rappreżentanti tal-ħaddiemau
  l-ftehimiet kollettivi.” |
| --- | --- |

“Il-KESE jqis li l-involviment tal-ħaddiema u l-imsieħba soċjali kollha fil-livelli kollha u fuq il-post tax-xogħol huwa kruċjali għall-implimentazzjoni effikaċi ta’ din l-istrateġija. Huwa jistieden lill-Kummissjoni biex tintensifika d-diskussjonijiet u l-konsultazzjonijiet mal-imsieħba soċjali u tiżviluppa azzjonijiet komuni. L-Istati Membri għandhom jippromovu iħeġġu d-djalogu soċjali dwar kwistjonijiet ta’ saħħa u sigurtà bejn l-impjegaturi u r-rappreżentanti tal-ħaddiemau
  l-ftehimiet kollettivi.”

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | : | 66 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 143 |
| Astensjonijiet | : | 17 |

Favur

:

66

Kontra

:

143

Astensjonijiet

:

17

Punt 3.2

Ibdel it-test kif ġej:

| | “Il-KESE jiddispjaċih li f’din il-Komunikazzjoni, il-Kummissjoni ma tipprevedix li tiġi żblukkata l-leġislazzjoni, b’mod partikolari fir-rigward ta’ problemi muskoloskeletali u r-reviżjoni tad-Direttiva eżistenti dwar il-protezzjoni tal-ħaddiema kontra l-karċinoġeniċi. Il-KESE jinnota wkoll in-nuqqas ta’ referenzi għall-ħolqien ta’ qafas legali dwar l-antiċipazzjoni tat-tibdil, punt li l-Parlament Ewropew diġà kien insista dwaru. Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni tagħti tweġiba b’mod urġenti għal dawn il-kwistjonijiet.” |
| --- | --- |

“Il-KESE jiddispjaċih li f’din il-Komunikazzjoni, il-Kummissjoni ma tipprevedix li tiġi żblukkata l-leġislazzjoni, b’mod partikolari fir-rigward ta’ problemi muskoloskeletali u r-reviżjoni tad-Direttiva eżistenti dwar il-protezzjoni tal-ħaddiema kontra l-karċinoġeniċi. Il-KESE jinnota wkoll in-nuqqas ta’ referenzi għall-ħolqien ta’ qafas legali dwar l-antiċipazzjoni tat-tibdil, punt li l-Parlament Ewropew diġà kien insista dwaru. Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni tagħti tweġiba b’mod urġenti għal dawn il-kwistjonijiet.”

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | : | 60 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 141 |
| Astensjonijiet | : | 13 |

Favur

:

60

Kontra

:

141

Astensjonijiet

:

13

Punt 3.5

Ibdel it-test kif ġej:

| | “L-innovazzjoni teknoloġika u l-forom ġodda ta’ organizzazzjoni tax-xogħol, bħal skemi ġodda ta’ impjieg atipiku, joħoloqu sitwazzjonijiet ġodda li xi drabi jistgħu jġibu magħhom sfidi u riskji ġodda li għadhom ma ġewx identifikati kif dovut. L-għarfien dwar dawn ir-riskji u l-prevenzjoni tagħhom, inkluż id-definizzjoni ta’ mard okkupazzjonali attwali jew ġdid huma kompiti urġenti. Huwa essenzjali u urġenti li jinstabu soluzzjonijiet billi
  sabiex tiġi aġġornata l-leġislazzjoni eżistenti jew billi titfassal leġislazzjoni ġdida adattata għar-riskji identifikati.” |
| --- | --- |

“L-innovazzjoni teknoloġika u l-forom ġodda ta’ organizzazzjoni tax-xogħol, bħal skemi ġodda ta’ impjieg atipiku, joħoloqu sitwazzjonijiet ġodda li xi drabi jistgħu jġibu magħhom sfidi u riskji ġodda li għadhom ma ġewx identifikati kif dovut. L-għarfien dwar dawn ir-riskji u l-prevenzjoni tagħhom, inkluż id-definizzjoni ta’ mard okkupazzjonali attwali jew ġdid huma kompiti urġenti. Huwa essenzjali u urġenti li jinstabu soluzzjonijiet billi
  sabiex tiġi aġġornata l-leġislazzjoni eżistenti jew billi titfassal leġislazzjoni ġdida adattata għar-riskji identifikati.”

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | : | 77 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 140 |
| Astensjonijiet | : | 10 |

Favur

:

77

Kontra

:

140

Astensjonijiet

:

10

Punt 3.9

Ibdel it-test kif ġej:

| | “L-UE qed taffaċċja b’mod kontinwu staġnar ekonomiku u rati għolja ta’ qgħad. Il-qgħad jikkostitwixxi aspett partikolari tas-saħħa fuq il-post tax-xogħol peress li, f’ċerti każi, jiġi assoċjat mal-mard mentali. Bl-istess mod, il-ħaddiema attivi fis-suq tax-xogħol mhux iddikjarat f’xi każijiet jistgħu jkunu huma esposti iżjed għal riskji għoljin u għal inċidenti fuq il-post tax-xogħol. Il-KESE huwa konvint li, minbarra l-investiment strutturali, it-titjib tal-kundizzjonijiet tal-għajxien, partikolarment rigward is-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol huwa pilastru ewlieni tat-tkabbir ekonomiku u sostenibbli, tal-promozzjoni ta’ impjiegi ta’ kwalità għolja u tal-koeżjoni soċjali.” |
| --- | --- |

“L-UE qed taffaċċja b’mod kontinwu staġnar ekonomiku u rati għolja ta’ qgħad. Il-qgħad jikkostitwixxi aspett partikolari tas-saħħa fuq il-post tax-xogħol peress li, f’ċerti każi, jiġi assoċjat mal-mard mentali. Bl-istess mod, il-ħaddiema attivi fis-suq tax-xogħol mhux iddikjarat f’xi każijiet jistgħu jkunu huma esposti iżjed għal riskji għoljin u għal inċidenti fuq il-post tax-xogħol. Il-KESE huwa konvint li, minbarra l-investiment strutturali, it-titjib tal-kundizzjonijiet tal-għajxien, partikolarment rigward is-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol huwa pilastru ewlieni tat-tkabbir ekonomiku u sostenibbli, tal-promozzjoni ta’ impjiegi ta’ kwalità għolja u tal-koeżjoni soċjali.”

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | : | 62 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 145 |
| Astensjonijiet | : | 10 |

Favur

:

62

Kontra

:

145

Astensjonijiet

:

10

Punt 4.6

Ibdel it-test kif ġej:

| | L-Istati Membri għandhom jinkoraġġixxu u jippromovu d-djalogu soċjali bejn l-impjegaturi u r-rappreżentanti tal-ħaddiema
  n-negozjati u l-ftehimiet kollettivi, biex b’hekk ikun garantit rwol importanti u effettiv għall-imsieħba soċjali fit-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ politiki dwar is-saħħa u s-sikurezza kif ukoll fil-promozzjoni ta’ ambjent sikur u b’saħħtu fuq il-post tax-xogħol.” |
| --- | --- |

L-Istati Membri għandhom jinkoraġġixxu u jippromovu d-djalogu soċjali bejn l-impjegaturi u r-rappreżentanti tal-ħaddiema
  n-negozjati u l-ftehimiet kollettivi, biex b’hekk ikun garantit rwol importanti u effettiv għall-imsieħba soċjali fit-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ politiki dwar is-saħħa u s-sikurezza kif ukoll fil-promozzjoni ta’ ambjent sikur u b’saħħtu fuq il-post tax-xogħol.”

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | : | 66 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 141 |
| Astensjonijiet | : | 17 |

Favur

:

66

Kontra

:

141

Astensjonijiet

:

17

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/91 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/91

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar opportunitajiet għall-effiċjenza fir-riżorsi fis-settur tal-bini”

(COM(2014) 445 final)

u “L-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Għal ekonomija ċirkolari: Programm ta’ skart żero għall-Ewropa”

(COM(2014) 398 final)

u “L-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Direttivi 2008/98/KE dwar l-iskart, 94/62/KE dwar l-imballaġġ u l-iskart mill-imballaġġ, 1999/31/KE dwar ir-rimi ta’ skart f’terraferma, 2000/53/KE dwar vetturi li m’għadhomx jintużaw, 2006/66/KE dwar batteriji u akkumulaturi u skart ta’ batteriji u ta’ akkumulaturi, u 2012/19/UE dwar skart ta’ tagħmir elettriku u elettroniku”

(COM(2014) 0397 final – 2014/0201 (COD))

(2015/C 230/14)

| Relatur: | is-Sinjura Le Nouail Marlière |
| --- | --- |

Relatur:

is-Sinjura Le Nouail Marlière

Nhar l-14 ta’ Lulju 2014, nhar it-28 ta’ Lulju 2014 u nhar l-20 ta’ Ottubru 2014, il-Kummissjoni, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill rispettivament iddeċidew, b’konformità mal-Artikoli 43(2) u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali dwar

“il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar opportunitajiet għall-effiċjenza fir-riżorsi fis-settur tal-bini”

COM(2014) 0445 final

u dwar

“il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Għal ekonomija ċirkolari: Programm ta’ skart żero għall-Ewropa”

COM(2014) 398 final

u dwar

“il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Direttivi 2008/98/KE dwar l-iskart, 94/62/KE dwar l-imballaġġ u l-iskart mill-imballaġġ, 1999/31/KE dwar ir-rimi ta’ skart f’terraferma, 2000/53/KE dwar vetturi li m’għadhomx jintużaw, 2006/66/KE dwar batteriji u akkumulaturi u skart ta’ batteriji u ta’ akkumulaturi, u 2012/19/UE dwar skart ta’ tagħmir elettriku u elettroniku”

COM(2014) 0397 final – 2014/0201 (COD).

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it- 12 ta’ Novembru 2014.

Matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu li saret fl-10 u l-11 ta’ Diċembru 2014 (seduta tal-10 ta’ Diċembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’129 vot favur, 3 voti kontra u 5 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-Kumitat jilqa’ ż-żewġ Komunikazzjonijiet u l-pakkett ta’ emendi għad-Direttivi dwar l-iskart u jappoġġja l-kampanja ta’ sensibilizzazzjoni tal-intrapriżi u l-konsumaturi kollha fir-rigward tal-ħtieġa li jiġi eliminat gradwalment il-mudell ekonomiku lineari attwali ta’ “ħu, agħmel, uża u armi” u biex titħaffef it-tranżizzjoni lejn mudell ċirkolari li huwa ta’ natura restorattiva u għandu l-għan li jibbaża fuq l-enerġija rinnovabbli, sabiex jiġi minimizzat l-użu tar-riżorsi naturali. |
| --- | --- |

1.1.

Il-Kumitat jilqa’ ż-żewġ Komunikazzjonijiet u l-pakkett ta’ emendi għad-Direttivi dwar l-iskart u jappoġġja l-kampanja ta’ sensibilizzazzjoni tal-intrapriżi u l-konsumaturi kollha fir-rigward tal-ħtieġa li jiġi eliminat gradwalment il-mudell ekonomiku lineari attwali ta’ “ħu, agħmel, uża u armi” u biex titħaffef it-tranżizzjoni lejn mudell ċirkolari li huwa ta’ natura restorattiva u għandu l-għan li jibbaża fuq l-enerġija rinnovabbli, sabiex jiġi minimizzat l-użu tar-riżorsi naturali.

| 1.2. | Il-Kumitat jaqbel mal-għan li jiġi stabbilit qafas ta’ abilitazzjoni għal din it-tranżizzjoni li jkopri ċ-ċiklu sħiħ tal-ħajja tal-prodotti, mill-provvista tal-materja prima sal-ekodisinn, il-bejgħ, il-mudelli kummerċjali u t-tendenzi ta’ konsum, l-użu mill-ġdid u l-manifattura mill-ġdid u l-użu tal-iskart bħala riżorsa. |
| --- | --- |

1.2.

Il-Kumitat jaqbel mal-għan li jiġi stabbilit qafas ta’ abilitazzjoni għal din it-tranżizzjoni li jkopri ċ-ċiklu sħiħ tal-ħajja tal-prodotti, mill-provvista tal-materja prima sal-ekodisinn, il-bejgħ, il-mudelli kummerċjali u t-tendenzi ta’ konsum, l-użu mill-ġdid u l-manifattura mill-ġdid u l-użu tal-iskart bħala riżorsa.

| 1.3. | Madankollu, il-Kumitat jiddispjaċih li l-proposti speċifiċi li tressqu mill-Kummissjoni jiffokaw wisq fuq il-politiki u l-leġislazzjoni tal-iskart filwaqt li hemm nuqqas ta’ proposti speċifiċi simili f’livell ogħla bil-għan li jittejjeb iċ-ċiklu sħiħ tal-ħajja tal-prodotti. Il-KESE jistenna li l-Kummissjoni tressaq kemm pjan direzzjonali għal dawn il-miżuri b’indikazzjonijiet ċari tal-iskeda ta’ żmien, il-proċess u l-baġits, kif ukoll proposti dwar l-użu ta’ strumenti innovattivi ta’ finanzjament, bħall-bonds ekoloġiċi. |
| --- | --- |

1.3.

Madankollu, il-Kumitat jiddispjaċih li l-proposti speċifiċi li tressqu mill-Kummissjoni jiffokaw wisq fuq il-politiki u l-leġislazzjoni tal-iskart filwaqt li hemm nuqqas ta’ proposti speċifiċi simili f’livell ogħla bil-għan li jittejjeb iċ-ċiklu sħiħ tal-ħajja tal-prodotti. Il-KESE jistenna li l-Kummissjoni tressaq kemm pjan direzzjonali għal dawn il-miżuri b’indikazzjonijiet ċari tal-iskeda ta’ żmien, il-proċess u l-baġits, kif ukoll proposti dwar l-użu ta’ strumenti innovattivi ta’ finanzjament, bħall-bonds ekoloġiċi.

| 1.4. | Il-Kumitat jitlob lill-Kummissjoni tintegra l-qafas ta’ abilitazzjoni għal ekonomija ċirkolari f’politiki Ewropej oħra, bħall-politika dwar l-enerġija u l-klima, u l-politika industrijali, inkluż l-objettiv tar-reindustrijalizzazzjoni tal-UE. Il-KESE jappoġġja li l-miri ewlenin tal-Ewropa 2020 jiġu komplementati b’mira ta’ effiċjenza fir-riżorsi kif ġie suġġerit mill-Pjattaforma Ewropea dwar l-Effiċjenza tar-Riżorsi u kif ġie kkunsidrat fil-Komunikazzjoni Għal ekonomija ċirkolari. |
| --- | --- |

1.4.

Il-Kumitat jitlob lill-Kummissjoni tintegra l-qafas ta’ abilitazzjoni għal ekonomija ċirkolari f’politiki Ewropej oħra, bħall-politika dwar l-enerġija u l-klima, u l-politika industrijali, inkluż l-objettiv tar-reindustrijalizzazzjoni tal-UE. Il-KESE jappoġġja li l-miri ewlenin tal-Ewropa 2020 jiġu komplementati b’mira ta’ effiċjenza fir-riżorsi kif ġie suġġerit mill-Pjattaforma Ewropea dwar l-Effiċjenza tar-Riżorsi u kif ġie kkunsidrat fil-Komunikazzjoni Għal ekonomija ċirkolari.

| 1.5. | Għalkemm il-Kummissjoni kkunsidrat il-benefiċċji ġenerali tal-impjieg u nediet ukoll Inizjattiva għal Impjiegi Ekoloġiċi fil-pakkett ta’ politika dwar l-ekonomija ċirkolari, il-Kumitat jiddispjaċih li ma ġietx sfruttata l-opportunità biex jiġu analizzati b’mod aktar speċifiku l-impatt, ir-riskji u l-benefiċċji għall-impjieg. B’mod partikolari, ma ngħatat l-ebda kunsiderazzjoni lill-potenzjal ta’ impjieg fil-qasam tal-prevenzjoni, l-użu mill-ġdid u l-manifattura mill-ġdid tal-iskart Minn naħa l-oħra, għandha tingħata aktar attenzjoni lill-iżgurar ta’ kundizzjonijiet ta’ xogħol deċenti u lit-titjib tal-istandards tas-saħħa u tas-sigurtà għall-forza tax-xogħol involuta. |
| --- | --- |

1.5.

Għalkemm il-Kummissjoni kkunsidrat il-benefiċċji ġenerali tal-impjieg u nediet ukoll Inizjattiva għal Impjiegi Ekoloġiċi fil-pakkett ta’ politika dwar l-ekonomija ċirkolari, il-Kumitat jiddispjaċih li ma ġietx sfruttata l-opportunità biex jiġu analizzati b’mod aktar speċifiku l-impatt, ir-riskji u l-benefiċċji għall-impjieg. B’mod partikolari, ma ngħatat l-ebda kunsiderazzjoni lill-potenzjal ta’ impjieg fil-qasam tal-prevenzjoni, l-użu mill-ġdid u l-manifattura mill-ġdid tal-iskart Minn naħa l-oħra, għandha tingħata aktar attenzjoni lill-iżgurar ta’ kundizzjonijiet ta’ xogħol deċenti u lit-titjib tal-istandards tas-saħħa u tas-sigurtà għall-forza tax-xogħol involuta.

| 1.6. | Il-qafas propost mill-Kummissjoni Ewropea għandu jaqsam il-ħidma involuta fil-promozzjoni tas-sensibilizzazzjoni u t-tibdil tal-imġiba b’mod ġust bejn il-partijiet interessati: għandu jinstab bilanċ bejn li nħarsu ‘l quddiem, il-ksib ta’ progress xjentifiku, l-introduzzjoni ta’ applikazzjonijiet innovattivi u s-salvagwardja tal-kompetittività Ewropea u l-interess komuni. |
| --- | --- |

1.6.

Il-qafas propost mill-Kummissjoni Ewropea għandu jaqsam il-ħidma involuta fil-promozzjoni tas-sensibilizzazzjoni u t-tibdil tal-imġiba b’mod ġust bejn il-partijiet interessati: għandu jinstab bilanċ bejn li nħarsu ‘l quddiem, il-ksib ta’ progress xjentifiku, l-introduzzjoni ta’ applikazzjonijiet innovattivi u s-salvagwardja tal-kompetittività Ewropea u l-interess komuni.

| 1.7. | Il-konsumaturi u l-produtturi għandhom ikunu mgħarrfa bir-responsabbiltajiet tagħhom. Il-konsumaturi għandhom jiġu infurmati biex ikunu jistgħu jixtru b’mod responsabbli, it-traċċabbiltà għandha tkun ottima, u l-produtturi għandhom ikunu responsabbli. |
| --- | --- |

1.7.

Il-konsumaturi u l-produtturi għandhom ikunu mgħarrfa bir-responsabbiltajiet tagħhom. Il-konsumaturi għandhom jiġu infurmati biex ikunu jistgħu jixtru b’mod responsabbli, it-traċċabbiltà għandha tkun ottima, u l-produtturi għandhom ikunu responsabbli.

| 1.8. | L-eliminazzjoni gradwali tar-rimi ta’ skart riċiklabbli f’miżbliet u miri ogħla ta’ riċiklaġġ tal-iskart, kif propost mill-Kummissjoni, huma prekundizzjonijiet għall-bidla lejn ekonomija ċirkolari u għandhom jitwettqu. Il-Kummissjoni għandha tinvolvi wkoll lill-pubbliku billi tiżgura li l-miri jkunu kredibbli: għandhom ikunu aċċettabbli, ta’ kwalità għolja u proporzjonati. |
| --- | --- |

1.8.

L-eliminazzjoni gradwali tar-rimi ta’ skart riċiklabbli f’miżbliet u miri ogħla ta’ riċiklaġġ tal-iskart, kif propost mill-Kummissjoni, huma prekundizzjonijiet għall-bidla lejn ekonomija ċirkolari u għandhom jitwettqu. Il-Kummissjoni għandha tinvolvi wkoll lill-pubbliku billi tiżgura li l-miri jkunu kredibbli: għandhom ikunu aċċettabbli, ta’ kwalità għolja u proporzjonati.

| 1.9. | Il-Kumitat jilqa’ wkoll il-miżuri tal-Kummissjoni biex tittejjeb l-implimentazzjoni tal-liġijiet tal-UE dwar l-iskart, b’mod partikolari billi jiġu introdotti strumenti aħjar ta’ monitoraġġ u governanza. Biex fl-UE ngħaddu mir-rata ta’ riċiklaġġ tal-iskart muniċipali ta’ 42 % tal-lum il-ġurnata għal 50 % fl-2020 u għal 70 % fl-2030, jeħtieġ li niggarantixxu li ċerti pajjiżi jimpenjaw ruħhom aktar u japplikaw soluzzjonijiet avvanzati għall-ġestjoni tal-iskart. Għandhom jittieħdu passi biex tittejjeb il-kwalità tal-prodotti inizjali u l-komponenti tagħhom u l-kwalità tal-proċess ta’ riċiklaġġ b’mod ġenerali. |
| --- | --- |

1.9.

Il-Kumitat jilqa’ wkoll il-miżuri tal-Kummissjoni biex tittejjeb l-implimentazzjoni tal-liġijiet tal-UE dwar l-iskart, b’mod partikolari billi jiġu introdotti strumenti aħjar ta’ monitoraġġ u governanza. Biex fl-UE ngħaddu mir-rata ta’ riċiklaġġ tal-iskart muniċipali ta’ 42 % tal-lum il-ġurnata għal 50 % fl-2020 u għal 70 % fl-2030, jeħtieġ li niggarantixxu li ċerti pajjiżi jimpenjaw ruħhom aktar u japplikaw soluzzjonijiet avvanzati għall-ġestjoni tal-iskart. Għandhom jittieħdu passi biex tittejjeb il-kwalità tal-prodotti inizjali u l-komponenti tagħhom u l-kwalità tal-proċess ta’ riċiklaġġ b’mod ġenerali.

| 1.10. | Il-Kumitat jinnota li l-proposti tal-Kummissjoni jonqsu milli jużaw il-ġerarkija tal-iskart stabbilita fid-Direttiva Qafas dwar l-Iskart, li tistabbilixxi ordni ta’ prijorità għall-prevenzjoni tal-iskart; it-tħejjija tal-użu mill-ġdid; ir-riċiklaġġ; irkupru ieħor (tal-enerġija); u r-rimi. Hemm nuqqas ta’ analiżi bir-reqqa tal-għażla tal-miri ta’ prevenzjoni tal-iskart u ta’ miżuri oħra għall-prevenzjoni tal-iskart, apparti mira mhux vinkolanti għat-tnaqqis tal-iskart alimentari. Fil-perjodu fit-tul, il-volum totali tal-materjal ikkonsmat u l-iskart residwu għandu jiġi kkontrollat u jitnaqqas għall-benefiċċju tal-ambjent. |
| --- | --- |

1.10.

Il-Kumitat jinnota li l-proposti tal-Kummissjoni jonqsu milli jużaw il-ġerarkija tal-iskart stabbilita fid-Direttiva Qafas dwar l-Iskart, li tistabbilixxi ordni ta’ prijorità għall-prevenzjoni tal-iskart; it-tħejjija tal-użu mill-ġdid; ir-riċiklaġġ; irkupru ieħor (tal-enerġija); u r-rimi. Hemm nuqqas ta’ analiżi bir-reqqa tal-għażla tal-miri ta’ prevenzjoni tal-iskart u ta’ miżuri oħra għall-prevenzjoni tal-iskart, apparti mira mhux vinkolanti għat-tnaqqis tal-iskart alimentari. Fil-perjodu fit-tul, il-volum totali tal-materjal ikkonsmat u l-iskart residwu għandu jiġi kkontrollat u jitnaqqas għall-benefiċċju tal-ambjent.

| 1.11. | L-istess bħall-użu mill-ġdid (fil-livell tal-prodott), ir-riċiklaġġ multiplu (fil-livell materjali) jiffranka l-materja prima, il-konsum tal-enerġija u l-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra. Ir-reviżjoni tal-pakkett dwar l-iskart issa toffri opportunità unika għat-tħaddin tal-prinċipju tar-riċiklaġġ multiplu għall-materjal permanenti. |
| --- | --- |

1.11.

L-istess bħall-użu mill-ġdid (fil-livell tal-prodott), ir-riċiklaġġ multiplu (fil-livell materjali) jiffranka l-materja prima, il-konsum tal-enerġija u l-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra. Ir-reviżjoni tal-pakkett dwar l-iskart issa toffri opportunità unika għat-tħaddin tal-prinċipju tar-riċiklaġġ multiplu għall-materjal permanenti.

| 1.12. | L-ekonomija ċirkolari m’għandhiex tkejjel il-benefiċċji tagħha biss f’termini ta’ skart prodott; għandha tħeġġeġ ukoll lin-nies biex jipproteġu r-riżorsi materjali u umani tul il-katina kollha tal-valur u għandha timmira li telimina kull proċess perikoluż għall-ambjent jew għall-bnedmin. |
| --- | --- |

1.12.

L-ekonomija ċirkolari m’għandhiex tkejjel il-benefiċċji tagħha biss f’termini ta’ skart prodott; għandha tħeġġeġ ukoll lin-nies biex jipproteġu r-riżorsi materjali u umani tul il-katina kollha tal-valur u għandha timmira li telimina kull proċess perikoluż għall-ambjent jew għall-bnedmin.

| 1.13. | Il-Kumitat jirrakkomanda li l-pakkett ta’ politika jiġi kkumplementat b’miżuri li speċifikament jappoġġjaw it-tħejjija ta’ prodotti użati għall-użu mill-ġdid. Li t-tħejjija għall-użu mill-ġdid titqiegħed fuq l-istess livell bħar-riċiklaġġ, kif tagħmel il-Kummissjoni bil-miri ta’ riċiklaġġ tagħha, ifisser nuqqas ta’ rispett tal-ġerarkija tal-iskart. Iċ-ċirkwiti qosra għandhom jingħataw prijorità. L-użu mill-ġdid tal-prodotti, it-tħejjija għall-użu mill-ġdid u l-manifattura mill-ġdid jistgħu jagħmlu l-aħjar użu mill-valur inerenti tal-prodotti u jżidu l-opportunitajiet biex il-katini tal-valur jinżammu fl-UE, jiġi appoġġjat l-iżvilupp territorjali u jinħolqu l-impjiegi. |
| --- | --- |

1.13.

Il-Kumitat jirrakkomanda li l-pakkett ta’ politika jiġi kkumplementat b’miżuri li speċifikament jappoġġjaw it-tħejjija ta’ prodotti użati għall-użu mill-ġdid. Li t-tħejjija għall-użu mill-ġdid titqiegħed fuq l-istess livell bħar-riċiklaġġ, kif tagħmel il-Kummissjoni bil-miri ta’ riċiklaġġ tagħha, ifisser nuqqas ta’ rispett tal-ġerarkija tal-iskart. Iċ-ċirkwiti qosra għandhom jingħataw prijorità. L-użu mill-ġdid tal-prodotti, it-tħejjija għall-użu mill-ġdid u l-manifattura mill-ġdid jistgħu jagħmlu l-aħjar użu mill-valur inerenti tal-prodotti u jżidu l-opportunitajiet biex il-katini tal-valur jinżammu fl-UE, jiġi appoġġjat l-iżvilupp territorjali u jinħolqu l-impjiegi.

| 1.14. | Hija u ssegwi dan l-approċċ, l-Unjoni Ewropea għandha tħeġġeġ ukoll lill-Istati Membri kollha biex gradwalment jittrasformaw il-pjani tal-iskart tagħhom fi pjani territorjali ta’ ekonomija ċirkolari li jiffokaw fuq miżuri intiżi lejn il-promozzjoni tal-iffrankar tar-riżorsi materjali u l-preservazzjoni tal-benesseri tal-bniedem. |
| --- | --- |

1.14.

Hija u ssegwi dan l-approċċ, l-Unjoni Ewropea għandha tħeġġeġ ukoll lill-Istati Membri kollha biex gradwalment jittrasformaw il-pjani tal-iskart tagħhom fi pjani territorjali ta’ ekonomija ċirkolari li jiffokaw fuq miżuri intiżi lejn il-promozzjoni tal-iffrankar tar-riżorsi materjali u l-preservazzjoni tal-benesseri tal-bniedem.

| 1.15. | Fl-aħħar, il-Kumitat jirrakkomanda wkoll li jitwessa’ l-approċċ settorjali sabiex tiġi promossal-ekonomija ċirkolari. |
| --- | --- |

1.15.

Fl-aħħar, il-Kumitat jirrakkomanda wkoll li jitwessa’ l-approċċ settorjali sabiex tiġi promossal-ekonomija ċirkolari.

2.   Introduzzjoni

| 2.1. | Fit-2 ta’ Lulju 2014, il-Kummissjoni Ewropea ppubblikat ħames proposti (1) li jinkludu:






  (a) | il-Komunikazzjoni Għal ekonomija ċirkolari: Programm ta’ skart żero għall-Ewropa (COM(2014) 398 final); |
| --- | --- | --- |

2.1.

Fit-2 ta’ Lulju 2014, il-Kummissjoni Ewropea ppubblikat ħames proposti (1) li jinkludu:

(a)

il-Komunikazzjoni Għal ekonomija ċirkolari: Programm ta’ skart żero għall-Ewropa (COM(2014) 398 final);

| (b) | il-Proposta għal Direttiva ġdida li temenda d-Direttivi 2008/98/KE dwar l-iskart, 94/62/KE dwar l-imballaġġ u l-iskart mill-imballaġġ, 1999/31/KE dwar ir-rimi ta’ skart f ‘terraferma, 2000/53/KE dwar vetturi li m’għadhomx jintużaw, 2006/66/KE dwar batteriji u akkumulaturi u skart ta’ batteriji u ta’ akkumulaturi, u 2012/19/UE dwar skart ta’ tagħmir elettriku u elettroniku (COM(2014) 397 final); |
| --- | --- |

(b)

il-Proposta għal Direttiva ġdida li temenda d-Direttivi 2008/98/KE dwar l-iskart, 94/62/KE dwar l-imballaġġ u l-iskart mill-imballaġġ, 1999/31/KE dwar ir-rimi ta’ skart f ‘terraferma, 2000/53/KE dwar vetturi li m’għadhomx jintużaw, 2006/66/KE dwar batteriji u akkumulaturi u skart ta’ batteriji u ta’ akkumulaturi, u 2012/19/UE dwar skart ta’ tagħmir elettriku u elettroniku (COM(2014) 397 final);

| (c) | il-Komunikazzjoni dwar Opportunitajiet għall-effiċjenza fir-riżorsi fis-settur tal-bini (COM(2014) 445 final);
  u ż-żewġ dokumenti li ġejjin, li l-KESE ser joħroġ Opinjoni separata dwarhom (2): |
| --- | --- |

(c)

il-Komunikazzjoni dwar Opportunitajiet għall-effiċjenza fir-riżorsi fis-settur tal-bini (COM(2014) 445 final);

u ż-żewġ dokumenti li ġejjin, li l-KESE ser joħroġ Opinjoni separata dwarhom (2):

| (d) | Pjan ta’ Azzjoni Ekoloġiku għall-SMEs (COM(2014) 440 final); |
| --- | --- |

(d)

Pjan ta’ Azzjoni Ekoloġiku għall-SMEs (COM(2014) 440 final);

| (e) | Komunikazzjoni: Inizjattiva għal Impjiegi Ekoloġiċi (COM(2014) 446 final). |
| --- | --- |

(e)

Komunikazzjoni: Inizjattiva għal Impjiegi Ekoloġiċi (COM(2014) 446 final).

Il-Kummissjoni ħabbret ukoll il-pubblikazzjoni ulterjuri ta’ Komunikazzjoni dwar l-alimentazzjoni sostenibbli.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | Kif nistgħu nipproduċu prodotti u servizzi filwaqt li fl-istess ħin nillimitaw l-ammont tal-materja prima u tas-sorsi tal-enerġija mhux rinnovabbli li nikkonsmaw u neħlu? Ħaġa waħda hija ċara: matul l-istorja industrijali tas-seklu 20, l-ispejjeż tal-estrazzjoni u l-użu tar-riżorsi naturali minerali u tal-enerġija naqsu b’mod gradwali, essenzjalment minħabba ż-żieda gradwali fil-produttività. |
| --- | --- |

3.1.

Kif nistgħu nipproduċu prodotti u servizzi filwaqt li fl-istess ħin nillimitaw l-ammont tal-materja prima u tas-sorsi tal-enerġija mhux rinnovabbli li nikkonsmaw u neħlu? Ħaġa waħda hija ċara: matul l-istorja industrijali tas-seklu 20, l-ispejjeż tal-estrazzjoni u l-użu tar-riżorsi naturali minerali u tal-enerġija naqsu b’mod gradwali, essenzjalment minħabba ż-żieda gradwali fil-produttività.

| 3.2. | Madankollu, fil-bidu tas-seklu 21, dan il-mudell lineari mhux biss qed jistaġna iżda fil-perjodu fit-tul jista’ jsir insostenibbli, minħabba l-iskarsezza tar-riżorsi tal-pjaneta. Diġà qbiżna livelli perikolużi: il-kwistjoni m’għadhiex li nipprovaw naħsbu kif nistgħu nbiddlu l-mudell ekonomiku; irridu nintroduċu mudell ġdid b’mod urġenti. |
| --- | --- |

3.2.

Madankollu, fil-bidu tas-seklu 21, dan il-mudell lineari mhux biss qed jistaġna iżda fil-perjodu fit-tul jista’ jsir insostenibbli, minħabba l-iskarsezza tar-riżorsi tal-pjaneta. Diġà qbiżna livelli perikolużi: il-kwistjoni m’għadhiex li nipprovaw naħsbu kif nistgħu nbiddlu l-mudell ekonomiku; irridu nintroduċu mudell ġdid b’mod urġenti.

| 3.3. | L-estrazzjoni, il-produzzjoni, il-konsum, ir-rimi u r-riċiklaġġ: jeħtieġ li sseħħ bidla profonda sabiex jiġu żgurati l-awtosuffiċjenza tal-komunitajiet u l-iżvilupp soċjali u sostenibbli tagħhom fil-perjodu fit-tul. |
| --- | --- |

3.3.

L-estrazzjoni, il-produzzjoni, il-konsum, ir-rimi u r-riċiklaġġ: jeħtieġ li sseħħ bidla profonda sabiex jiġu żgurati l-awtosuffiċjenza tal-komunitajiet u l-iżvilupp soċjali u sostenibbli tagħhom fil-perjodu fit-tul.

| 3.4. | Bħalissa, kważi s-soċjetajiet umani kollha huma mmexxija minn mudell ta’ żvilupp predatur li huwa kemxejn bla kontroll, li ftit li xejn jikkunsidra l-aktar komunitajiet vulnerabbli għall-esplojtazzjoni jew l-esplojtazzjoni eċċessiva tar-riżorsi tagħhom, l-impatt mhux mistenni tat-tibdil fil-klima u t-tniġġis u r-riskju għall-ġenerazzjonijiet futuri. |
| --- | --- |

3.4.

Bħalissa, kważi s-soċjetajiet umani kollha huma mmexxija minn mudell ta’ żvilupp predatur li huwa kemxejn bla kontroll, li ftit li xejn jikkunsidra l-aktar komunitajiet vulnerabbli għall-esplojtazzjoni jew l-esplojtazzjoni eċċessiva tar-riżorsi tagħhom, l-impatt mhux mistenni tat-tibdil fil-klima u t-tniġġis u r-riskju għall-ġenerazzjonijiet futuri.

| 3.5. | Ilkoll kemm aħna għandna nixħtu dubju fuq dan il-mudell, li tqanqal mill-kriżi dinjija finanzjarja, ekonomika, soċjali, politika, enerġetika, ekoloġika u ambjentali. |
| --- | --- |

3.5.

Ilkoll kemm aħna għandna nixħtu dubju fuq dan il-mudell, li tqanqal mill-kriżi dinjija finanzjarja, ekonomika, soċjali, politika, enerġetika, ekoloġika u ambjentali.

| 3.6. | Bil-għan li jinbidlu l-metodi ta’ produzzjoni u ta’ konsum, il-Kummissjoni Ewropea, permezz tal-approċċ tagħha tal-ekonomija ċirkolari, qed tiftaħ perspettivi li ser jinvovlu lis-soċjetà kollha iżda li għad iridu jiġu implimentati. |
| --- | --- |

3.6.

Bil-għan li jinbidlu l-metodi ta’ produzzjoni u ta’ konsum, il-Kummissjoni Ewropea, permezz tal-approċċ tagħha tal-ekonomija ċirkolari, qed tiftaħ perspettivi li ser jinvovlu lis-soċjetà kollha iżda li għad iridu jiġu implimentati.

4.   Kummenti speċifiċi dwar id-dokument COM(2014) 398 final

| 4.1. | Il-Komunikazzjoni “Għal ekonomija ċirkolari” tispjega l-kunċett ġenerali ta’ ekonomija ċirkolari u tiddeskrivi l-vantaġġi tiegħu f’termini ta’ żvilupp ekonomiku u impjieg. |
| --- | --- |

4.1.

Il-Komunikazzjoni “Għal ekonomija ċirkolari” tispjega l-kunċett ġenerali ta’ ekonomija ċirkolari u tiddeskrivi l-vantaġġi tiegħu f’termini ta’ żvilupp ekonomiku u impjieg.

| 4.2. | L-objettivi ġenerali tagħha huma ċari u huwa assolutament importanti li nimxu lejn il-ksib ta’ dawn l-objettivi. Il-mudell ta’ konsum u ta’ produzzjoni tagħna jrid jiġi rivedut; jeħtieġ li nużaw inqas riżorsi u materjali u b’hekk nużawhom b’mod aktar razzjonali. |
| --- | --- |

4.2.

L-objettivi ġenerali tagħha huma ċari u huwa assolutament importanti li nimxu lejn il-ksib ta’ dawn l-objettivi. Il-mudell ta’ konsum u ta’ produzzjoni tagħna jrid jiġi rivedut; jeħtieġ li nużaw inqas riżorsi u materjali u b’hekk nużawhom b’mod aktar razzjonali.

| 4.3. | Il-punt ewlieni huwa li nkunu nafu kif niksbu dawn l-objettivi u kif dawn jidħlu f’qafas tal-politika ġenerali u komprensiv. Il-fallimenti u l-imperfezzjonijiet tas-suq jistgħu u għandhom jiġu indirizzati b’modi differenti: inċentivi provduti mis-suq (sinjali tal-prezzijiet u sinjali fiskali), regolamentazzjoni (jiġu stabbiliti objettivi vinkolanti, u l-atturi kkonċernati jitħallew jagħżlu l-mezzi kif jiksbuhom) u standards imposti fuq l-atturi. |
| --- | --- |

4.3.

Il-punt ewlieni huwa li nkunu nafu kif niksbu dawn l-objettivi u kif dawn jidħlu f’qafas tal-politika ġenerali u komprensiv. Il-fallimenti u l-imperfezzjonijiet tas-suq jistgħu u għandhom jiġu indirizzati b’modi differenti: inċentivi provduti mis-suq (sinjali tal-prezzijiet u sinjali fiskali), regolamentazzjoni (jiġu stabbiliti objettivi vinkolanti, u l-atturi kkonċernati jitħallew jagħżlu l-mezzi kif jiksbuhom) u standards imposti fuq l-atturi.

| 4.4. | Qafas politiku globali jirrikjedi wkoll li jiġu sodisfati l-kundizzjonijiet kollha meħtieġa (fil-livell ekonomiku, soċjali, dak tal-impjieg, dak tas-saħħa u dak tas-sigurtà). |
| --- | --- |

4.4.

Qafas politiku globali jirrikjedi wkoll li jiġu sodisfati l-kundizzjonijiet kollha meħtieġa (fil-livell ekonomiku, soċjali, dak tal-impjieg, dak tas-saħħa u dak tas-sigurtà).

| 4.5. | Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tispeċifika li l-objettiv huwa “it-twaqqif ta’ qafas tal-politika ta’ abilitazzjoni”“sabiex tappoġġja disinn u innovazzjoni għal ekonomija iktar ċirkolari”, “[i]nħajru investiment” u “[i]nħajru lin-negozji u lill-konsumaturi jieħdu azzjoni”. |
| --- | --- |

4.5.

Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tispeċifika li l-objettiv huwa “it-twaqqif ta’ qafas tal-politika ta’ abilitazzjoni”“sabiex tappoġġja disinn u innovazzjoni għal ekonomija iktar ċirkolari”, “[i]nħajru investiment” u “[i]nħajru lin-negozji u lill-konsumaturi jieħdu azzjoni”.

4.6.   Il-ħolqien ta’ qafas li jappoġġja l-ekonomija ċirkolari

| 4.6.1. | Il-KESE japprova l-prinċipju li, b’kooperazzjoni mal-partijiet ikkonċernati kollha, jitwaqqaf qafas biex jappoġġja l-ekonomija ċirkolari. Dan il-qafas għandu jipprovdi kamp ta’ applikazzjoni għall-iżvilupp ta’ mudell ekonomiku ġdid li gradwalment ser jissostitwixxi l-mudell predominanti ta’ tkabbir ekonomiku lineari. It-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari tirrikjedi approċċ ġenerali li jkopri ċ-ċiklu sħiħ tal-ħajja tal-prodotti, mill-provvista tal-materja prima sal-ekodisinn, il-bejgħ, il-mudelli kummerċjali u t-tendenzi ta’ konsum, l-użu mill-ġdid, il-manifattura mill-ġdid u l-irkurpu u r-rimi tal-iskart. Fil-prinċipju, il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni ssegwi approċċ ġenerali bħal dan. Madankollu, fil-prattika, l-approċċ tagħha mhuwiex ibbilanċjat peress li l-proposti ta’ politika konkreti huma primarjament ristretti għas-settur tal-iskart. Il-Kummissjoni sempliċement tħabbar l-iżvilupp ta’ qafas ta’ abilitazzjoni għall-ekonomija ċirkolari fil-futur (3) mingħajr ma tagħti indikazzjoni ċara tal-iskeda taż-żmien u tal-proċess. Nistennew li l-Kummissjoni tressaq proposta ċara u trasparenti għal din il-ħidma mill-aktar fis. |
| --- | --- |

4.6.1.

Il-KESE japprova l-prinċipju li, b’kooperazzjoni mal-partijiet ikkonċernati kollha, jitwaqqaf qafas biex jappoġġja l-ekonomija ċirkolari. Dan il-qafas għandu jipprovdi kamp ta’ applikazzjoni għall-iżvilupp ta’ mudell ekonomiku ġdid li gradwalment ser jissostitwixxi l-mudell predominanti ta’ tkabbir ekonomiku lineari. It-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari tirrikjedi approċċ ġenerali li jkopri ċ-ċiklu sħiħ tal-ħajja tal-prodotti, mill-provvista tal-materja prima sal-ekodisinn, il-bejgħ, il-mudelli kummerċjali u t-tendenzi ta’ konsum, l-użu mill-ġdid, il-manifattura mill-ġdid u l-irkurpu u r-rimi tal-iskart. Fil-prinċipju, il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni ssegwi approċċ ġenerali bħal dan. Madankollu, fil-prattika, l-approċċ tagħha mhuwiex ibbilanċjat peress li l-proposti ta’ politika konkreti huma primarjament ristretti għas-settur tal-iskart. Il-Kummissjoni sempliċement tħabbar l-iżvilupp ta’ qafas ta’ abilitazzjoni għall-ekonomija ċirkolari fil-futur (3) mingħajr ma tagħti indikazzjoni ċara tal-iskeda taż-żmien u tal-proċess. Nistennew li l-Kummissjoni tressaq proposta ċara u trasparenti għal din il-ħidma mill-aktar fis.

| 4.6.2. | Il-kunċett ta’ ekonomija ċirkolari huwa bbażat fuq analiżi taċ-ċiklu sħiħ tal-ħajja tal-użu tar-riżorsi. Jippromovi r-riċiklaġġ, is-sostituzzjoni ta’ ċerti riżorsi, kemm idumu jservu l-prodotti u l-użu mill-ġdid tagħhom, it-tnaqqis tal-ħela tul il-katina kollha inkluż fis-sors, l-ekodisinn tal-prodotti u s-servizzi, mudelli kummerċjali ġodda, eċċ. Jintroduċi forom ġodda ta’ governanza li jinkludu l-atturi kollha tas-soċjetà ċivili. Il-Kumitat jitlob lill-Kummissjoni tipproduċi strateġija dettaljata ta’ politika dwar it-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari. Jistenna wkoll li l-Kummissjoni tkun inqas vaga fil-proposti ta’ politika tagħha dwar il-promozzjoni tal-ekodisinn, l-innovazzjoni u t-tħeġġiġ tal-investiment, u li tippreżenta proposti ċari, li jinkludu informazzjoni dwar il-baġit li ser jiġi allokat għall-appoġġ tal-attivitajiet tal-ekonomija ċirkolari u dwar l-użu ta’ strumenti innovattivi ta’ finanzjament, bħall-bonds ekoloġiċi. B’hekk il-Kummissjoni għandha tissokta b’din il-ħidma u:






  (a) | tikkjarifika r-relazzjoni bejn dan il-qafas il-ġdid u politiki Ewropej oħra, b’mod partikolari l-politika ta’ reindustrijalizzazzjoni (materja prima, innovazzjoni, saħħa u sigurtà tal-ħaddiema, trasport, eċċ.) u l-politika dwar l-enerġija u l-klima; |
| --- | --- | --- |

4.6.2.

Il-kunċett ta’ ekonomija ċirkolari huwa bbażat fuq analiżi taċ-ċiklu sħiħ tal-ħajja tal-użu tar-riżorsi. Jippromovi r-riċiklaġġ, is-sostituzzjoni ta’ ċerti riżorsi, kemm idumu jservu l-prodotti u l-użu mill-ġdid tagħhom, it-tnaqqis tal-ħela tul il-katina kollha inkluż fis-sors, l-ekodisinn tal-prodotti u s-servizzi, mudelli kummerċjali ġodda, eċċ. Jintroduċi forom ġodda ta’ governanza li jinkludu l-atturi kollha tas-soċjetà ċivili. Il-Kumitat jitlob lill-Kummissjoni tipproduċi strateġija dettaljata ta’ politika dwar it-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari. Jistenna wkoll li l-Kummissjoni tkun inqas vaga fil-proposti ta’ politika tagħha dwar il-promozzjoni tal-ekodisinn, l-innovazzjoni u t-tħeġġiġ tal-investiment, u li tippreżenta proposti ċari, li jinkludu informazzjoni dwar il-baġit li ser jiġi allokat għall-appoġġ tal-attivitajiet tal-ekonomija ċirkolari u dwar l-użu ta’ strumenti innovattivi ta’ finanzjament, bħall-bonds ekoloġiċi. B’hekk il-Kummissjoni għandha tissokta b’din il-ħidma u:

(a)

tikkjarifika r-relazzjoni bejn dan il-qafas il-ġdid u politiki Ewropej oħra, b’mod partikolari l-politika ta’ reindustrijalizzazzjoni (materja prima, innovazzjoni, saħħa u sigurtà tal-ħaddiema, trasport, eċċ.) u l-politika dwar l-enerġija u l-klima;

| (b) | tinkludi miri dwar l-effiċjenza fir-riżorsi fl-Istrateġija Ewropa 2020 riveduta, filwaqt li tikkunsidra s-suġġerimenti tal-pjattaforma Ewropea dwar l-effiċjenza tar-riżorsi; |
| --- | --- |

(b)

tinkludi miri dwar l-effiċjenza fir-riżorsi fl-Istrateġija Ewropa 2020 riveduta, filwaqt li tikkunsidra s-suġġerimenti tal-pjattaforma Ewropea dwar l-effiċjenza tar-riżorsi;

| (c) | tidentifika miżuri aktar speċifiċi li għandhom jittieħdu għal bidla ġenwina fil-modi ta’ produzzjoni u ta’ konsum, filwaqt li tinkludi t-tnaqqis neċessarju fis-sors tal-użu ta’ ċerti riżorsi (minħabba l-iskarsezza jew it-tossiċità tagħhom), l-evoluzzjoni lejn soċjetà inqas materjalistika u aktar kooperattiva kif ukoll it-titjib tal-benesseri tal-ħaddiema u tas-soċjetà b’mod ġenerali. |
| --- | --- |

(c)

tidentifika miżuri aktar speċifiċi li għandhom jittieħdu għal bidla ġenwina fil-modi ta’ produzzjoni u ta’ konsum, filwaqt li tinkludi t-tnaqqis neċessarju fis-sors tal-użu ta’ ċerti riżorsi (minħabba l-iskarsezza jew it-tossiċità tagħhom), l-evoluzzjoni lejn soċjetà inqas materjalistika u aktar kooperattiva kif ukoll it-titjib tal-benesseri tal-ħaddiema u tas-soċjetà b’mod ġenerali.

| 4.6.3. | Għal dan il-għan, il-KESE jfakkar fl-Opinjoni tiegħu ta’ April 2012 dwar Il-promozzjoni tal-produzzjoni u l-konsum sostenibbli fl-UE fejn jirrakkomanda li “tiġi stabbilita viżjoni komuni mġedda tal-mudell ekonomiku billi jiġu involuti l-partijiet kollha tas-soċjetà ċivili” (4). |
| --- | --- |

4.6.3.

Għal dan il-għan, il-KESE jfakkar fl-Opinjoni tiegħu ta’ April 2012 dwar Il-promozzjoni tal-produzzjoni u l-konsum sostenibbli fl-UE fejn jirrakkomanda li “tiġi stabbilita viżjoni komuni mġedda tal-mudell ekonomiku billi jiġu involuti l-partijiet kollha tas-soċjetà ċivili” (4).

4.7.   Niddefinixxu l-kamp ta’ applikazzjoni

| 4.7.1. | L-approċċ għall-iżvilupp ta’ ekonomija ċirkolari li ħadet il-Kummissjoni Ewropea ma jindikax kif dan għandu jseħħ fil-livell lokali u reġjonali. Il-Kumitat iqis li kwalunkwe strateġija tal-ekonomija ċirkolari għandha titfassal b’dimensjoni ta’ ġerarkija territorjali, mill-awtoritajiet lokali sal-livell globali, inkluż dak reġjonali, nazzjonali u Ewropew, u, fejn ikun possibbli, għandha tingħata prijorità lil katini u ċirkwiti tal-provvista qosra. |
| --- | --- |

4.7.1.

L-approċċ għall-iżvilupp ta’ ekonomija ċirkolari li ħadet il-Kummissjoni Ewropea ma jindikax kif dan għandu jseħħ fil-livell lokali u reġjonali. Il-Kumitat iqis li kwalunkwe strateġija tal-ekonomija ċirkolari għandha titfassal b’dimensjoni ta’ ġerarkija territorjali, mill-awtoritajiet lokali sal-livell globali, inkluż dak reġjonali, nazzjonali u Ewropew, u, fejn ikun possibbli, għandha tingħata prijorità lil katini u ċirkwiti tal-provvista qosra.

| 4.7.2. | Il-vantaġġi soċjali u ekonomiċi potenzjali tal-ekonomija ċirkolari jistgħu jinsabu l-ewwel nett fil-livell strettament lokali (kwartieri sostenibbli, bliet ekoloġiċi) imbagħad fil-livell tar-reġjuni (tal-UE) qabel ma jiġu introdotti fil-livell nazzjonali u internazzjonali. |
| --- | --- |

4.7.2.

Il-vantaġġi soċjali u ekonomiċi potenzjali tal-ekonomija ċirkolari jistgħu jinsabu l-ewwel nett fil-livell strettament lokali (kwartieri sostenibbli, bliet ekoloġiċi) imbagħad fil-livell tar-reġjuni (tal-UE) qabel ma jiġu introdotti fil-livell nazzjonali u internazzjonali.

| 4.7.3. | Il-ġlieda kontra d-dumping soċjali u ambjentali internazzjonali u għaldaqstant il-possibbiltà ta’ rilokazzjoni fuq skala żgħira ta’ parti sostanzjali tal-ekonomija lkoll jagħmlu parti minn dan l-approċċ fil-livell lokali. L-ottimizzazzjoni tal-ġestjoni tal-iskart timplika għadd ta’ inizjattivi mill-mexxejja lokali u reġjonali: l-organizzazzjoni tal-ġbir selettiv, il-ħolqien ta’ postijiet għar-rimi tal-iskart u ċ-ċentri tar-riċiklaġġ, netwerks ta’ tiswija-bejgħ mill-ġdid-użu mill-ġdid, eċċ. Sabiex l-iskart bijoloġiku jiġi ġestit tajjeb jidher ċar li għandha tingħata preferenza lill-katini qosra ta’ provvista, anke mill-punt tal-ħolqien ta’ impjiegi. |
| --- | --- |

4.7.3.

Il-ġlieda kontra d-dumping soċjali u ambjentali internazzjonali u għaldaqstant il-possibbiltà ta’ rilokazzjoni fuq skala żgħira ta’ parti sostanzjali tal-ekonomija lkoll jagħmlu parti minn dan l-approċċ fil-livell lokali. L-ottimizzazzjoni tal-ġestjoni tal-iskart timplika għadd ta’ inizjattivi mill-mexxejja lokali u reġjonali: l-organizzazzjoni tal-ġbir selettiv, il-ħolqien ta’ postijiet għar-rimi tal-iskart u ċ-ċentri tar-riċiklaġġ, netwerks ta’ tiswija-bejgħ mill-ġdid-użu mill-ġdid, eċċ. Sabiex l-iskart bijoloġiku jiġi ġestit tajjeb jidher ċar li għandha tingħata preferenza lill-katini qosra ta’ provvista, anke mill-punt tal-ħolqien ta’ impjiegi.

| 4.7.4. | F’dan ir-rigward, l-UE għandha tħeġġeġ lill-Istati Membri biex jiżviluppaw gradwalment il-pjani tal-iskart tagħhom fi pjani territorjali ta’ ekonomija ċirkolari. |
| --- | --- |

4.7.4.

F’dan ir-rigward, l-UE għandha tħeġġeġ lill-Istati Membri biex jiżviluppaw gradwalment il-pjani tal-iskart tagħhom fi pjani territorjali ta’ ekonomija ċirkolari.

4.8.   Nikkontrollaw l-impatt soċjoekonomiku

| 4.8.1. | Għalkemm il-pakkett tal-Kummissjoni fil-fatt joħloq rabtiet bejn l-ambjent (il-ġestjoni tal-iskart) u l-ekonomija (impjiegi ekoloġiċi, pjan ta’ azzjoni għall-SMEs), jonqos milli jiddefinixxi b’mod sistematiku:






  — | il-potenzjal ta’ impjieg li jiġi mid-diversi stadji ta’ implimentazzjoni tal-ġerarkija tal-ġestjoni tal-iskart, speċjalment il-prevenzjoni u t-tħejjija għall-użu mill-ġdid; |
| --- | --- | --- |

4.8.1.

Għalkemm il-pakkett tal-Kummissjoni fil-fatt joħloq rabtiet bejn l-ambjent (il-ġestjoni tal-iskart) u l-ekonomija (impjiegi ekoloġiċi, pjan ta’ azzjoni għall-SMEs), jonqos milli jiddefinixxi b’mod sistematiku:

—

il-potenzjal ta’ impjieg li jiġi mid-diversi stadji ta’ implimentazzjoni tal-ġerarkija tal-ġestjoni tal-iskart, speċjalment il-prevenzjoni u t-tħejjija għall-użu mill-ġdid;

| — | il-potenzjal ta’ impjieg li joħolqu l-iżviluppi innovattivi differenti li tista’ ġġib magħha l-ekonomija ċirkolari (l-ekodisinn, is-simbjożi industrijali, l-ekonomija tal-funzjonalità jew tal-iskambju, eċċ.); |
| --- | --- |

—

il-potenzjal ta’ impjieg li joħolqu l-iżviluppi innovattivi differenti li tista’ ġġib magħha l-ekonomija ċirkolari (l-ekodisinn, is-simbjożi industrijali, l-ekonomija tal-funzjonalità jew tal-iskambju, eċċ.);

| — | l-implikazzjonijiet fuq is-saħħa u s-sigurtà ta’ attivitajiet ekonomiċi potenzjalment marbuta mal-iżvilupp tal-ekonomija ċirkolari. |
| --- | --- |

—

l-implikazzjonijiet fuq is-saħħa u s-sigurtà ta’ attivitajiet ekonomiċi potenzjalment marbuta mal-iżvilupp tal-ekonomija ċirkolari.

4.9.   Nikkompletaw l-approċċi settorjali

| 4.9.1. | L-istrateġija l-ġdida tal-ekonomija ċirkolari għandha tagħmel ħafna iktar biex issawwar l-approċċ settorjali għall-iskart, u l-Kumitat jixtieq jara wkoll żviluppi settorjali lil hinn mill-qasam tal-kostruzzjoni sostenibbli. |
| --- | --- |

4.9.1.

L-istrateġija l-ġdida tal-ekonomija ċirkolari għandha tagħmel ħafna iktar biex issawwar l-approċċ settorjali għall-iskart, u l-Kumitat jixtieq jara wkoll żviluppi settorjali lil hinn mill-qasam tal-kostruzzjoni sostenibbli.

| 4.9.2. | Għall-KESE, l-approċċ settorjali għandu jitwessa’ biex jinkludi proposti li mhux biss jikkonċernaw l-alimentazzjoni sostenibbli u l-kostruzzjoni sostenibbli, iżda wkoll setturi oħra bħall-industrija tal-manifattura. |
| --- | --- |

4.9.2.

Għall-KESE, l-approċċ settorjali għandu jitwessa’ biex jinkludi proposti li mhux biss jikkonċernaw l-alimentazzjoni sostenibbli u l-kostruzzjoni sostenibbli, iżda wkoll setturi oħra bħall-industrija tal-manifattura.

5.   Rakkomandazzjonijiet speċifiċi dwar id-dokument COM(2014) 397 final

5.1.   Proposta leġislattiva li għandha titwessa’

| 5.1.1. | Il-Kumitat jaqbel mal-orjentazzjoni wiesgħa tal-emendi bil-għan li:






  — | jiżdiedu r-rati ta’ riċiklaġġ tal-iskart muniċipali kif ukoll tal-iskart tal-imballaġġ u t-tnaqqis tar-rimi f’terraferma ta’ ċertu skart; |
| --- | --- | --- |

5.1.1.

Il-Kumitat jaqbel mal-orjentazzjoni wiesgħa tal-emendi bil-għan li:

—

jiżdiedu r-rati ta’ riċiklaġġ tal-iskart muniċipali kif ukoll tal-iskart tal-imballaġġ u t-tnaqqis tar-rimi f’terraferma ta’ ċertu skart;

| — | tiġi implimentata sistema ta’ twissija bikrija għall-monitoraġġ tal-konformità mal-objettivi tar-riċiklaġġ; |
| --- | --- |

—

tiġi implimentata sistema ta’ twissija bikrija għall-monitoraġġ tal-konformità mal-objettivi tar-riċiklaġġ;

| — | jiġu introdotti kundizzjonijiet minimi ta’ tħaddim għar-responsabbiltà estiża tal-produttur, filwaqt li jiġu standardizzati d-definizzjonijiet; |
| --- | --- |

—

jiġu introdotti kundizzjonijiet minimi ta’ tħaddim għar-responsabbiltà estiża tal-produttur, filwaqt li jiġu standardizzati d-definizzjonijiet;

| — | jiġu armonizzati l-obbligi ta’ rapportaġġ. |
| --- | --- |

—

jiġu armonizzati l-obbligi ta’ rapportaġġ.

| 5.1.2. | Madankollu, ċerti possibbiltajiet komplementari (bħat-tfassil ta’ objettivi speċifiċi għall-prevenzjoni u l-użu mill-ġdid, jew skemi obbligatorji ta’ “ritorn” għal ċerti prodotti) jidhru li ġew rifjutati mill-istudju tal-impatt. Il-proposti tal-Kummissjoni jonqsu milli jirrispettaw il-ġerarkija tal-iskart stabbilita fid-Direttiva Qafas dwar l-Iskart (5), li tistabbilixxi ordni ta’ prijorità għall-prevenzjoni tal-iskart, it-tħejjija tal-użu mill-ġdid, ir-riċiklaġġ; irkupru ieħor u r-rimi. |
| --- | --- |

5.1.2.

Madankollu, ċerti possibbiltajiet komplementari (bħat-tfassil ta’ objettivi speċifiċi għall-prevenzjoni u l-użu mill-ġdid, jew skemi obbligatorji ta’ “ritorn” għal ċerti prodotti) jidhru li ġew rifjutati mill-istudju tal-impatt. Il-proposti tal-Kummissjoni jonqsu milli jirrispettaw il-ġerarkija tal-iskart stabbilita fid-Direttiva Qafas dwar l-Iskart (5), li tistabbilixxi ordni ta’ prijorità għall-prevenzjoni tal-iskart, it-tħejjija tal-użu mill-ġdid, ir-riċiklaġġ; irkupru ieħor u r-rimi.

| 5.1.3. | L-Artikolu 9(c) tad-Direttiva Qafas dwar l-Iskart titlob li sal-2020 il-Kummissjoni tressaq rapport quddiem il-Parlament Ewropew u l-Kunsill li, jekk ikun hemm bżonn, ikun akkumpanjat minn proposti ta’ miżuri neċessarji għad-definizzjoni ta’ objettivi għall-prevenzjoni tal-iskart u d-diżakkoppjar, kif ukoll indikaturi ta’ prevenzjoni tal-iskart. Peress li l-prevenzjoni tal-iskart tagħmel parti integrali mill-ekonomija ċirkolari dan ir-rapport kellu jiġi preżentat flimkien mal-pakkett dwar l-ekonomija ċirkolari. Il-valutazzjoni tal-impatt li takkumpanja l-għadd ta’ miżuri atttwali dwar l-ekonomija ċirkolari tindika li l-idea li jiġi stabbilit objettiv globali ta’ prevenzjoni tal-iskart ġiet rifjutata, mingħajr ma ġiet provduta analiżi fid-dettall dwar dan is-suġġett. |
| --- | --- |

5.1.3.

L-Artikolu 9(c) tad-Direttiva Qafas dwar l-Iskart titlob li sal-2020 il-Kummissjoni tressaq rapport quddiem il-Parlament Ewropew u l-Kunsill li, jekk ikun hemm bżonn, ikun akkumpanjat minn proposti ta’ miżuri neċessarji għad-definizzjoni ta’ objettivi għall-prevenzjoni tal-iskart u d-diżakkoppjar, kif ukoll indikaturi ta’ prevenzjoni tal-iskart. Peress li l-prevenzjoni tal-iskart tagħmel parti integrali mill-ekonomija ċirkolari dan ir-rapport kellu jiġi preżentat flimkien mal-pakkett dwar l-ekonomija ċirkolari. Il-valutazzjoni tal-impatt li takkumpanja l-għadd ta’ miżuri atttwali dwar l-ekonomija ċirkolari tindika li l-idea li jiġi stabbilit objettiv globali ta’ prevenzjoni tal-iskart ġiet rifjutata, mingħajr ma ġiet provduta analiżi fid-dettall dwar dan is-suġġett.

| 5.1.4. | Bl-istess mod, l-ekodisinn tal-prodotti u tas-servizzi ma jidhirx li huwa garantit b’mod suffiċjenti. Dan jista’ jsir permezz ta’:






  — | klawżoli speċifiċi li għandhom jiġu inkorporati fl-akkwist pubbliku; |
| --- | --- | --- |

5.1.4.

Bl-istess mod, l-ekodisinn tal-prodotti u tas-servizzi ma jidhirx li huwa garantit b’mod suffiċjenti. Dan jista’ jsir permezz ta’:

—

klawżoli speċifiċi li għandhom jiġu inkorporati fl-akkwist pubbliku;

| — | rekwiżiti dwar ċerti prodotti li għandhom jingħataw preferenza fuq oħrajn; |
| --- | --- |

—

rekwiżiti dwar ċerti prodotti li għandhom jingħataw preferenza fuq oħrajn;

| — | obbligi li fil-prodotti jiġi inkorporat persentaġġ ta’ materjal riċiklat; |
| --- | --- |

—

obbligi li fil-prodotti jiġi inkorporat persentaġġ ta’ materjal riċiklat;

| — | inċentivi ekonomiċi favur prodotti li jistgħu jintużaw mill-ġdid jew saħansitra riċiklabbli (bħal tnaqqis fil-VAT); |
| --- | --- |

—

inċentivi ekonomiċi favur prodotti li jistgħu jintużaw mill-ġdid jew saħansitra riċiklabbli (bħal tnaqqis fil-VAT);

| — | eċċ. |
| --- | --- |

—

eċċ.

| 5.1.5. | Il-Kumitat iqis li l-kwistjoni tal-obsolenza ppjanata għandha tiġi indirizzata permezz ta’ strateġija li tinkludi aspetti teknoloġiċi, kummerċjali, regolatorji, edukattivi u informattivi (6). |
| --- | --- |

5.1.5.

Il-Kumitat iqis li l-kwistjoni tal-obsolenza ppjanata għandha tiġi indirizzata permezz ta’ strateġija li tinkludi aspetti teknoloġiċi, kummerċjali, regolatorji, edukattivi u informattivi (6).

5.2.   Objettivi li għandhom jintlaħqu

| 5.2.1. | L-objettivi għall-prevenzjoni huma kważi indispensabbli għall-applikazzjoni tajba tal-ġerarkja tal-iskart, kif diġà ġie enfasizzat mill-Parlament Ewropew, mill-Kumitat tar-Reġjuni u minn verifika tal-Qorti Ewropea. Il-Kummissjoni għandha tfassal objettivi bħal dawn abbażi tal-programmi nazzjonali ta’ prevenzjoni li ntbagħtu mill-Istati Membri. |
| --- | --- |

5.2.1.

L-objettivi għall-prevenzjoni huma kważi indispensabbli għall-applikazzjoni tajba tal-ġerarkja tal-iskart, kif diġà ġie enfasizzat mill-Parlament Ewropew, mill-Kumitat tar-Reġjuni u minn verifika tal-Qorti Ewropea. Il-Kummissjoni għandha tfassal objettivi bħal dawn abbażi tal-programmi nazzjonali ta’ prevenzjoni li ntbagħtu mill-Istati Membri.

| 5.2.2. | Ta’ min jistudja bir-reqqa l-objettiv ta’ anqas minn 10 % ta’ skart muniċipali propost mill-Kumitat tar-Reġjuni (7). Abbażi ta’ diversi esperjenzi nazzjonali u reġjonali ta’ limitazzjoni tal-iskart domestiku, għandu jiġi kkunsidrat l-istabbiliment ta’ limitu fil-livell Ewropew (madwar 200-300 kilo għal kull abitant u fis-sena). |
| --- | --- |

5.2.2.

Ta’ min jistudja bir-reqqa l-objettiv ta’ anqas minn 10 % ta’ skart muniċipali propost mill-Kumitat tar-Reġjuni (7). Abbażi ta’ diversi esperjenzi nazzjonali u reġjonali ta’ limitazzjoni tal-iskart domestiku, għandu jiġi kkunsidrat l-istabbiliment ta’ limitu fil-livell Ewropew (madwar 200-300 kilo għal kull abitant u fis-sena).

| 5.2.3. | L-iskart muniċipali (Artikolu 3 tad-Direttiva Qafas dwar l-Iskart) għandu jiġi definit b’mod strett bħala skart domestiku u ma għandhux jinkludi skart kummerċjali u industrijali jew skart miġbur minn skemi ta’ responsabbiltà estiża tal-produttur sabiex tiġi żgurata d-definizzjoni ċara tar-rwoli u r-responsabbiltajiet; |
| --- | --- |

5.2.3.

L-iskart muniċipali (Artikolu 3 tad-Direttiva Qafas dwar l-Iskart) għandu jiġi definit b’mod strett bħala skart domestiku u ma għandhux jinkludi skart kummerċjali u industrijali jew skart miġbur minn skemi ta’ responsabbiltà estiża tal-produttur sabiex tiġi żgurata d-definizzjoni ċara tar-rwoli u r-responsabbiltajiet;

| 5.2.4. | L-iskart kummerċjali u industrijali għandu jiġi definit bħala skart li mhuwiex ikkunsidrat bħala skart domestiku bil-għan li jiġi stabbilit objettiv separat għar-riċiklaġġ; |
| --- | --- |

5.2.4.

L-iskart kummerċjali u industrijali għandu jiġi definit bħala skart li mhuwiex ikkunsidrat bħala skart domestiku bil-għan li jiġi stabbilit objettiv separat għar-riċiklaġġ;

| 5.2.5. | Ir-radam mill-ġdid m’għandux jiġi definit bħala operazzjoni li dejjem tkun ta’ “rkupru” u din it-teknika għandha tiġi projbita għall-iskart perikoluż u għandha tkun limitata għall-iskart mill-bini u t-twaqqigħ (Artikolu 3 tad-Direttiva Qafas dwar l-Iskart); |
| --- | --- |

5.2.5.

Ir-radam mill-ġdid m’għandux jiġi definit bħala operazzjoni li dejjem tkun ta’ “rkupru” u din it-teknika għandha tiġi projbita għall-iskart perikoluż u għandha tkun limitata għall-iskart mill-bini u t-twaqqigħ (Artikolu 3 tad-Direttiva Qafas dwar l-Iskart);

| 5.2.6. | Il-proposta tal-Kummissjoni għal objettiv għall-prevenzjoni limitata għall-ħela tal-ikel għandha tinkludi, jew tkun marbuta ma’, objettiv għat-tnaqqis tal-imballaġġ. |
| --- | --- |

5.2.6.

Il-proposta tal-Kummissjoni għal objettiv għall-prevenzjoni limitata għall-ħela tal-ikel għandha tinkludi, jew tkun marbuta ma’, objettiv għat-tnaqqis tal-imballaġġ.

| 5.2.7. | Il-Kumitat jirrakkomanda li l-pakkett ta’ politika jiġi kkumplementat b’miżuri li speċifikament jappoġġjaw it-tħejjija ta’ prodotti użati għall-użu mill-ġdid. Li t-tħejjija għall-użu mill-ġdid titqiegħed fuq l-istess livell bħar-riċiklaġġ, kif tagħmel il-Kummissjoni bil-miri ta’ riċiklaġġ tagħha, ifisser nuqqas ta’ rispett tal-ġerarkija tal-iskart. Ir-rinnovazzjoni tal-prodotti u tal-partijiet tal-prodotti tipprovdi mhux biss ambitu importanti għall-użu aktar effiċjenti tal-prodotti u l-materjali, iżda wkoll opportunitajiet importanti għall-ħolqien tal-impjiegi fil-livell lokali u reġjonali. Barra minn hekk, it-tħejjija għall-użu mill-ġdid (pereżempju t-tħejjija għall-użu mill-ġdid tal-imballaġġ u tat-tagħmir elettriku/elettroniku, jew saħansitra ta’ prodotti bħall-ġugarelli u l-qliebi għat-trabi) m’għandhiex tiġi indirizzta bl-istess mod bħar-riċiklaġġ: għandu jiġi applikat objettiv separat (pereżempju ta’ madwar 5 %). |
| --- | --- |

5.2.7.

Il-Kumitat jirrakkomanda li l-pakkett ta’ politika jiġi kkumplementat b’miżuri li speċifikament jappoġġjaw it-tħejjija ta’ prodotti użati għall-użu mill-ġdid. Li t-tħejjija għall-użu mill-ġdid titqiegħed fuq l-istess livell bħar-riċiklaġġ, kif tagħmel il-Kummissjoni bil-miri ta’ riċiklaġġ tagħha, ifisser nuqqas ta’ rispett tal-ġerarkija tal-iskart. Ir-rinnovazzjoni tal-prodotti u tal-partijiet tal-prodotti tipprovdi mhux biss ambitu importanti għall-użu aktar effiċjenti tal-prodotti u l-materjali, iżda wkoll opportunitajiet importanti għall-ħolqien tal-impjiegi fil-livell lokali u reġjonali. Barra minn hekk, it-tħejjija għall-użu mill-ġdid (pereżempju t-tħejjija għall-użu mill-ġdid tal-imballaġġ u tat-tagħmir elettriku/elettroniku, jew saħansitra ta’ prodotti bħall-ġugarelli u l-qliebi għat-trabi) m’għandhiex tiġi indirizzta bl-istess mod bħar-riċiklaġġ: għandu jiġi applikat objettiv separat (pereżempju ta’ madwar 5 %).

| 5.2.8. | Il-proposta leġislattiva għandha l-għan li sal-2030 ir-riċiklaġġ u l-użu mill-ġdid ta’ skart muniċipali jiżdiedu għal 70 % u r-riċiklaġġ u l-użu mill-ġdid tal-imballaġġ jiżdiedu għal 80 %, ir-rimi f’terraferma ta’ skart riċiklabbli jiġi projbit sal-2025, u l-iskart tal-ikel jitnaqqas bi 30 % sal-2025. Dawn l-objettivi huma indispensabbli u għandhom jiġu rispettati. |
| --- | --- |

5.2.8.

Il-proposta leġislattiva għandha l-għan li sal-2030 ir-riċiklaġġ u l-użu mill-ġdid ta’ skart muniċipali jiżdiedu għal 70 % u r-riċiklaġġ u l-użu mill-ġdid tal-imballaġġ jiżdiedu għal 80 %, ir-rimi f’terraferma ta’ skart riċiklabbli jiġi projbit sal-2025, u l-iskart tal-ikel jitnaqqas bi 30 % sal-2025. Dawn l-objettivi huma indispensabbli u għandhom jiġu rispettati.

| 5.2.9. | L-objettivi għandhom jagħmlu parti integrali mill-mudelli kummerċjali implimentati mill-atturi ekonomiċi (b’mod partikolari fis-settur tal-imballaġġ u tal-kummerċ), li għandhom isibu l-aktar mod effikaċi biex jiksbu dawn l-objettivi. Madankollu, jeħtieġ li niggarantixxu li din it-tranżizzjoni neċessarja ssir b’konformità mal-prinċipji u l-kriterji l-oħra li huma ugwalment importanti. It-tħassib ewlieni jikkonċerna l-kundizzjonijiet tax-xogħol u l-istandards tas-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema kkonċernati. Is-setturi tal-imballaġġ u tal-ġestjoni tal-iskart huma partikolarment vulnerabbli minħabba l-kundizzjonijiet tax-xogħol diffiċli u ta’ impjieg instabbli u r-riskji għas-saħħa u s-sigurtà li jeżistu. Jeħtieġ li jittieħdu passi biex niggarantixxu li dawn l-objettivi ambizzjużi jitwettqu mingħajr ma jiddeterjoraw il-kundizzjonijiet tax-xogħol, anzi, għall-kuntrarju, il-kundizzjonijiet tax-xogħol għandhom jittejbu (8). |
| --- | --- |

5.2.9.

L-objettivi għandhom jagħmlu parti integrali mill-mudelli kummerċjali implimentati mill-atturi ekonomiċi (b’mod partikolari fis-settur tal-imballaġġ u tal-kummerċ), li għandhom isibu l-aktar mod effikaċi biex jiksbu dawn l-objettivi. Madankollu, jeħtieġ li niggarantixxu li din it-tranżizzjoni neċessarja ssir b’konformità mal-prinċipji u l-kriterji l-oħra li huma ugwalment importanti. It-tħassib ewlieni jikkonċerna l-kundizzjonijiet tax-xogħol u l-istandards tas-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema kkonċernati. Is-setturi tal-imballaġġ u tal-ġestjoni tal-iskart huma partikolarment vulnerabbli minħabba l-kundizzjonijiet tax-xogħol diffiċli u ta’ impjieg instabbli u r-riskji għas-saħħa u s-sigurtà li jeżistu. Jeħtieġ li jittieħdu passi biex niggarantixxu li dawn l-objettivi ambizzjużi jitwettqu mingħajr ma jiddeterjoraw il-kundizzjonijiet tax-xogħol, anzi, għall-kuntrarju, il-kundizzjonijiet tax-xogħol għandhom jittejbu (8).

| 5.2.10. | Għandu jiġi żviluppat qafas ta’ finanzjament għall-awtoritajiet lokali: il-kundizzjonijiet ekonomiċi għandhom jippermettu li l-awtoritajiet lokali jwettqu l-objettivi stabbiliti billi jkollhom aċċess għall-finanzjament neċessarju. Jekk l-awtoritajiet pubbliċi jkunu ristretti minħabba regoli stretti fir-rigward tad-dejn, kull bżonn addizzjonali ta’ investiment, pereżempju fil-qasam tal-ġestjoni tal-iskart, inevitabbilment iwassal biex jonqos l-infiq fuq attivitajiet ewlenin oħra. Il-qafas ta’ politika għandu jiggarantixxi qafas finanzjarju adatt, u jekk ikun hemm bżonn bl-għajnuna ta’ baġits speċifiċi bħall-Fondi Strutturali tal-UE u l-fondi disponibbli għall-Ewropa 2020. |
| --- | --- |

5.2.10.

Għandu jiġi żviluppat qafas ta’ finanzjament għall-awtoritajiet lokali: il-kundizzjonijiet ekonomiċi għandhom jippermettu li l-awtoritajiet lokali jwettqu l-objettivi stabbiliti billi jkollhom aċċess għall-finanzjament neċessarju. Jekk l-awtoritajiet pubbliċi jkunu ristretti minħabba regoli stretti fir-rigward tad-dejn, kull bżonn addizzjonali ta’ investiment, pereżempju fil-qasam tal-ġestjoni tal-iskart, inevitabbilment iwassal biex jonqos l-infiq fuq attivitajiet ewlenin oħra. Il-qafas ta’ politika għandu jiggarantixxi qafas finanzjarju adatt, u jekk ikun hemm bżonn bl-għajnuna ta’ baġits speċifiċi bħall-Fondi Strutturali tal-UE u l-fondi disponibbli għall-Ewropa 2020.

| 5.2.11. | Fir-rigward tat-tnaqqis tal-iskart tal-ikel, jeħtieġ li niżguraw li s-sigurtà alimentari ma tiġix sagrifikata u li l-istandards ta’ protezzjoni tal-konsumaturi jiġu rispettati. F’dan ir-rigward, jeħtieġ li jiġu involuti u kkonsultati l-organizzazzjonijiet ta’ protezzjoni tal-konsumaturi u l-korpi ta’ sigurtà alimentari. |
| --- | --- |

5.2.11.

Fir-rigward tat-tnaqqis tal-iskart tal-ikel, jeħtieġ li niżguraw li s-sigurtà alimentari ma tiġix sagrifikata u li l-istandards ta’ protezzjoni tal-konsumaturi jiġu rispettati. F’dan ir-rigward, jeħtieġ li jiġu involuti u kkonsultati l-organizzazzjonijiet ta’ protezzjoni tal-konsumaturi u l-korpi ta’ sigurtà alimentari.

| 5.2.12. | L-iskart tal-ikel jikkonsisti f’materja prima organika li għandha kemm jista’ jkun jew tiġi proċessata jew użata fil-produzzjoni agrikola hekk kif inhi. Ċertu tipi ta’ skart tal-ikel huma sforz il-karatteristiċi tagħhom partikolarment adatti għal użu mill-ġdid jew bħala għalf jew bħala fertilizzant tal-ħamrija. Dan mhux qed isir minħabba numru ta’ regoli restrittivi. Għalhekk il-KESE jirrakkomanda lill-Kummissjoni li tevalwa jekk dawn il-limiti humiex adatti. |
| --- | --- |

5.2.12.

L-iskart tal-ikel jikkonsisti f’materja prima organika li għandha kemm jista’ jkun jew tiġi proċessata jew użata fil-produzzjoni agrikola hekk kif inhi. Ċertu tipi ta’ skart tal-ikel huma sforz il-karatteristiċi tagħhom partikolarment adatti għal użu mill-ġdid jew bħala għalf jew bħala fertilizzant tal-ħamrija. Dan mhux qed isir minħabba numru ta’ regoli restrittivi. Għalhekk il-KESE jirrakkomanda lill-Kummissjoni li tevalwa jekk dawn il-limiti humiex adatti.

6.   Kummenti speċifiċi dwar id-dokument COM(2014) 445 final

| 6.1. | Il-Komunikazzjoni dwar il-possibbiltajiet tal-użu effiċjenti tar-riżorsi fis-settur tal-kostruzzjoni hija intiża biex tippromovi tnaqqis tal-impatt ġenerali ta’ dan is-settur fuq l-ambjent tul il-ċiklu sħiħ tal-ħajja. Tipproponi li tiġi stabbilita sensiela ta’ indikaturi li jippermettu l-valutazzjoni tal-prestazzjoni ambjentali tal-bini sabiex id-disinjaturi, il-manifatturi, il-kuntratturi, l-awtoritajiet u l-utenti jkunu jistgħu jagħmlu għażliet infurmati. Huwa essenzjali li jkun hemm sistema trasparenti ta’ statistika standardizzata, u għadd ta’ indikaturi komparabbli u faċli għall-utent. |
| --- | --- |

6.1.

Il-Komunikazzjoni dwar il-possibbiltajiet tal-użu effiċjenti tar-riżorsi fis-settur tal-kostruzzjoni hija intiża biex tippromovi tnaqqis tal-impatt ġenerali ta’ dan is-settur fuq l-ambjent tul il-ċiklu sħiħ tal-ħajja. Tipproponi li tiġi stabbilita sensiela ta’ indikaturi li jippermettu l-valutazzjoni tal-prestazzjoni ambjentali tal-bini sabiex id-disinjaturi, il-manifatturi, il-kuntratturi, l-awtoritajiet u l-utenti jkunu jistgħu jagħmlu għażliet infurmati. Huwa essenzjali li jkun hemm sistema trasparenti ta’ statistika standardizzata, u għadd ta’ indikaturi komparabbli u faċli għall-utent.

| 6.2. | Il-pakkett dwar l-ekonomija ċirkolari għandu jinkludi miżuri adatti bbażati fuq id-domanda (pull measures) li jippermettu l-ħolqien ta’ suq awtosuffiċjenti tal-materja prima sekondarja (pereżempju tal-prodotti li jkollhom kontenut minimu ta’ materjal riċiklat). Jeħtieġ li noħolqu sitwazzjoni fejn l-iskart ikun jista’ jiġi kummerċjalizzat bħala materja primja b’likwidità tajba fis-suq u bi prezz ekonomiku, uman u ambjentali adat. Dan huwa l-aħjar inċentiv għall-ġbir tal-iskart. |
| --- | --- |

6.2.

Il-pakkett dwar l-ekonomija ċirkolari għandu jinkludi miżuri adatti bbażati fuq id-domanda (pull measures) li jippermettu l-ħolqien ta’ suq awtosuffiċjenti tal-materja prima sekondarja (pereżempju tal-prodotti li jkollhom kontenut minimu ta’ materjal riċiklat). Jeħtieġ li noħolqu sitwazzjoni fejn l-iskart ikun jista’ jiġi kummerċjalizzat bħala materja primja b’likwidità tajba fis-suq u bi prezz ekonomiku, uman u ambjentali adat. Dan huwa l-aħjar inċentiv għall-ġbir tal-iskart.

6.3.   Sfidi għall-klassifikazzjoni tal-prodotti – prevenzjoni tar-riskji ta’ pretensjonijiet f’serje

| 6.3.1. | Il-prevenzjoni ta’ pretensjonijiet f’serje hija sfida ewlenija għall-kumpaniji tal-assigurazzjoni; fil-fatt, difett f’oġġett li jkun ġie kkupjat għal għexieren ta’ eluf ta’ drabi jista’ jiġġenera, direttament jew indirettament, spejjeż ta’ tiswija ta’ għexieren jew mijiet ta’ miljuni ta’ euro. Pereżempju, uħud mill-pretensjonijiet f’serje tal-aħħar għoxrin sena rriżultaw minn inkompatibbiltà kimika bejn il-komponenti differenti ta’ prodotti partikolari użati fil-bini. |
| --- | --- |

6.3.1.

Il-prevenzjoni ta’ pretensjonijiet f’serje hija sfida ewlenija għall-kumpaniji tal-assigurazzjoni; fil-fatt, difett f’oġġett li jkun ġie kkupjat għal għexieren ta’ eluf ta’ drabi jista’ jiġġenera, direttament jew indirettament, spejjeż ta’ tiswija ta’ għexieren jew mijiet ta’ miljuni ta’ euro. Pereżempju, uħud mill-pretensjonijiet f’serje tal-aħħar għoxrin sena rriżultaw minn inkompatibbiltà kimika bejn il-komponenti differenti ta’ prodotti partikolari użati fil-bini.

| 6.3.2. | Dan it-tip ta’ pretensjoni f’serje huwa ġeneralment dovut għal reazzjoni li sseħħ maż-żmien wara l-interazzjoni ma’ parametri esterni (bħall-umdità jew it-temperatura). Uħud minn dawn il-pretensjonijiet jistgħu jkunu relatati wkoll ma’ prodotti importati, li ċerti karatteristiċi tagħhom ma jkunux ġew indikati sew mill-bidu. |
| --- | --- |

6.3.2.

Dan it-tip ta’ pretensjoni f’serje huwa ġeneralment dovut għal reazzjoni li sseħħ maż-żmien wara l-interazzjoni ma’ parametri esterni (bħall-umdità jew it-temperatura). Uħud minn dawn il-pretensjonijiet jistgħu jkunu relatati wkoll ma’ prodotti importati, li ċerti karatteristiċi tagħhom ma jkunux ġew indikati sew mill-bidu.

| 6.3.3. | L-użu ta’ materjal riċiklat fil-produzzjoni ta’ materjal tal-kostruzzjoni mhuwiex ostaklu fih innifsu. Madankollu, jeħtieġ li nkunu nafu eżatt il-karatteristiċi fiżiċi u kimiċi tal-materjal li ser jiġi riċiklat sabiex jiġi prevenut kull riskju ta’ inkompatibbiltà meta jintuża mill-ġdid. Id-diffikultà hi li jiġi definit u klassifikat sew il-materjal li għandu jiġi riċiklat u li jiġi żgurat li m’hemm l-ebda varjazzjoni fl-għadd ta’ prodotti li għandhom jintużaw mill-ġdid. |
| --- | --- |

6.3.3.

L-użu ta’ materjal riċiklat fil-produzzjoni ta’ materjal tal-kostruzzjoni mhuwiex ostaklu fih innifsu. Madankollu, jeħtieġ li nkunu nafu eżatt il-karatteristiċi fiżiċi u kimiċi tal-materjal li ser jiġi riċiklat sabiex jiġi prevenut kull riskju ta’ inkompatibbiltà meta jintuża mill-ġdid. Id-diffikultà hi li jiġi definit u klassifikat sew il-materjal li għandu jiġi riċiklat u li jiġi żgurat li m’hemm l-ebda varjazzjoni fl-għadd ta’ prodotti li għandhom jintużaw mill-ġdid.

| 6.3.4. | Ir-reviżjoni tal-pakkett dwar l-iskart toffri opportunità unika għat-tħaddin tal-prinċipju tar-riċiklaġġ multiplu sabiex titħeġġeġ l-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi. Ir-riċiklaġġ multiplu jsir meta l-materjali ma jiddegradawx strutturalment fil-proċess tar-riċiklaġġ, jiġifieri fil-każ ta’ materjali permanenti, u jistgħu jiġu introdotti mill-ġdid għal diversi drabi biex isaħħu l-ekonomika ċirkolari, filwaqt li jiġi żgurat li l-materjali funzjonali ma jinħlewx jew jintilfu fl-inċinerazzjoni jew fil-miżbla. Dawn il-materjali huma assi disponibbli għas-soċjetà għal dejjem. |
| --- | --- |

6.3.4.

Ir-reviżjoni tal-pakkett dwar l-iskart toffri opportunità unika għat-tħaddin tal-prinċipju tar-riċiklaġġ multiplu sabiex titħeġġeġ l-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi. Ir-riċiklaġġ multiplu jsir meta l-materjali ma jiddegradawx strutturalment fil-proċess tar-riċiklaġġ, jiġifieri fil-każ ta’ materjali permanenti, u jistgħu jiġu introdotti mill-ġdid għal diversi drabi biex isaħħu l-ekonomika ċirkolari, filwaqt li jiġi żgurat li l-materjali funzjonali ma jinħlewx jew jintilfu fl-inċinerazzjoni jew fil-miżbla. Dawn il-materjali huma assi disponibbli għas-soċjetà għal dejjem.

| 6.3.5. | L-implimentazzjoni ta’ sistema ta’ traċċabbiltà tal-materjali tal-bini matul l-ewwel ċiklu tal-ħajja tagħhom tista’ tippermetti li jiġi kontrollat b’mod aktar faċli l-użu mill-ġdid tagħhom; għandhom jiġu żviluppati għadd ta’ regoli li jikklassifikaw il-materjali skont l-użu futur tagħhom b’enfasi fuq livell għoli ta’ bijodegradabbiltà u għandhom jiġu introdotti standards għall-kwalità. |
| --- | --- |

6.3.5.

L-implimentazzjoni ta’ sistema ta’ traċċabbiltà tal-materjali tal-bini matul l-ewwel ċiklu tal-ħajja tagħhom tista’ tippermetti li jiġi kontrollat b’mod aktar faċli l-użu mill-ġdid tagħhom; għandhom jiġu żviluppati għadd ta’ regoli li jikklassifikaw il-materjali skont l-użu futur tagħhom b’enfasi fuq livell għoli ta’ bijodegradabbiltà u għandhom jiġu introdotti standards għall-kwalità.

| 6.4. | Il-Kummissjoni għandha tikkunsidra l-implimentazzjoni ta’ dispożizzjonijiet vinkolanti u sanzjonijiet biex jiġi evitat id-dumping potenzjali, fejn il-materjali mhux mixtieqa jiġu esportati barra mill-UE. |
| --- | --- |

6.4.

Il-Kummissjoni għandha tikkunsidra l-implimentazzjoni ta’ dispożizzjonijiet vinkolanti u sanzjonijiet biex jiġi evitat id-dumping potenzjali, fejn il-materjali mhux mixtieqa jiġu esportati barra mill-UE.

Brussell, l-10 ta’ Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  http://ec.europa.eu/environment/circular-economy/

1

(2)  Ara l-paġna 99 tal-edizzjoni attwali tal-ĠU.

2

(3)  COM(2014) 398 final, p. 3.

3

(4)  ĠU C 191, 29.6.2012, pp. 6-11.

4

(5)  ĠU L 312, 22.11.2008, p. 3.

5

(6)  ĠU C 67, 6.3.2014, pp 23-26.

6

(7)  http://cor.europa.eu/en/news/regional/Pages/cities-and-regions-eu-waste.aspx

7

(8)  Għal kummenti dettaljati dwar il-ġestjoni tal-iskart ara l-edizzjoni nru 2014/9 tal-HesaMag ippubblikat mill-Istitut Ewropew tat-Trejdjunjins (ETUI) http://www.etui.org/en/Topics/Health-Safety/HesaMag

8

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/99 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/99

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Pjan ta’ Azzjoni Ekoloġiku għall-SMEs: għajnuna għall-SMEs biex isarrfu l-isfidi ambjentali f’opportunitajiet tan-negozju

(COM(2014) 440 final)

u dwar “Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Inzjattiva għal Impjiegi Ekoloġiċi: jiġi sfruttat il-potenzjal tal-ekonomija ekoloġika għall-ħolqien tal-impjiegi

(COM(2014) 446 final)

(2015/C 230/15)

| Relatur: | is-Sur PEZZINI |
| --- | --- |

Relatur:

is-Sur PEZZINI

Nhar is-16 ta’ Lulju 2014, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni Pjan ta’ Azzjoni Ekoloġiku għall-SMES – għajnuna għall-SMEs biex isarrfu l-isfidi ambjentali f’opportunitajiet tan-negozju

COM(2014) 440 final

u dwar

il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Inzjattiva għal Impjiegi Ekoloġiċi: jiġi sfruttat il-potenzjal tal-ekonomija ekoloġika għall-ħolqien tal-impjiegi

COM(2014) 446 final.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar it-12 ta’ Novembru 2014.

Matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu li saret fl-10 u l-11 ta’ Diċembru 2014 (seduta tal-10 ta’ Diċembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’135 vot favur, 1 vot kontra u 1 astensjoni.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) iqis il-prospettiva ta’ ekonomija ċirkolari Ewropea rilevanti għall-kompetittività sistemika tal-UE sakemm tkun ibbażata fuq viżjoni strateġika Ewropea kondiviża bil-parteċipazzjoni attiva tad-dinja tax-xogħol, tal-gvernijiet, ta’ min iħaddem, tal-ħaddiema, tal-konsumaturi u tal-awtoritajiet leġislattivi u regolamentari fil-livelli differenti. |
| --- | --- |

1.1.

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) iqis il-prospettiva ta’ ekonomija ċirkolari Ewropea rilevanti għall-kompetittività sistemika tal-UE sakemm tkun ibbażata fuq viżjoni strateġika Ewropea kondiviża bil-parteċipazzjoni attiva tad-dinja tax-xogħol, tal-gvernijiet, ta’ min iħaddem, tal-ħaddiema, tal-konsumaturi u tal-awtoritajiet leġislattivi u regolamentari fil-livelli differenti.

| 1.2. | Il-KESE huwa konvint li t-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari Ewropea tista’ tiftaħ prospettivi pożittivi għat-twettiq tal-għanijiet tal-istrateġija Ewropa 2020: tista’ ssir mutur ta’ tkabbir, tiġġenera impjiegi ġodda u kompetenzi ekoloġiċi, u ssaħħaħ il-kapaċità ta’ ġestjoni sostenibbli tar-riżorsi naturali f’ekonomija sostenibbli u kompetittiva. |
| --- | --- |

1.2.

Il-KESE huwa konvint li t-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari Ewropea tista’ tiftaħ prospettivi pożittivi għat-twettiq tal-għanijiet tal-istrateġija Ewropa 2020: tista’ ssir mutur ta’ tkabbir, tiġġenera impjiegi ġodda u kompetenzi ekoloġiċi, u ssaħħaħ il-kapaċità ta’ ġestjoni sostenibbli tar-riżorsi naturali f’ekonomija sostenibbli u kompetittiva.

| 1.3. | Il-Kumitat jitlob li titnieda inizjattiva ta’ eżerċizzju ta’ analiżi ta’ prospettiva fil-livell Ewropew, li tkun parteċipatorja u li jkollha l-għan li twassal għal viżjoni komuni għall-atturi pubbliċi u privati kollha biex jiġu żviluppati poltiki u strumenti koerenti u effikaċi fil-livell tal-UE, nazzjonali u reġjonali għal tranżizzjoni konsenswali lejn ekonomija ċirkolari u biex tingħata spinta konkreta lill-Aġenda għall-innovazzjoni ekoloġika. Għandhom jiġu appoġġjati n-netwerks ta’ atturi tas-soċjetà ċivili li japprovaw it-tranżizzjoni għal mudell ta’ ekonomija ċirkolari. Il-Kumitat jista’ jippromovi b’mod attiv dawn in-netwerks kif ukoll jesplora t-twaqqif ta’ pjattaforma Ewropea għall-ekonomija ċirkolari. |
| --- | --- |

1.3.

Il-Kumitat jitlob li titnieda inizjattiva ta’ eżerċizzju ta’ analiżi ta’ prospettiva fil-livell Ewropew, li tkun parteċipatorja u li jkollha l-għan li twassal għal viżjoni komuni għall-atturi pubbliċi u privati kollha biex jiġu żviluppati poltiki u strumenti koerenti u effikaċi fil-livell tal-UE, nazzjonali u reġjonali għal tranżizzjoni konsenswali lejn ekonomija ċirkolari u biex tingħata spinta konkreta lill-Aġenda għall-innovazzjoni ekoloġika. Għandhom jiġu appoġġjati n-netwerks ta’ atturi tas-soċjetà ċivili li japprovaw it-tranżizzjoni għal mudell ta’ ekonomija ċirkolari. Il-Kumitat jista’ jippromovi b’mod attiv dawn in-netwerks kif ukoll jesplora t-twaqqif ta’ pjattaforma Ewropea għall-ekonomija ċirkolari.

| 1.4. | B’mod parallel, il-KESE iqis li huwa fundamentali li jitnieda djalogu strutturat għal setturi individwali, fejn jingħataw bidu proġetti pilota ta’ appoġġ għall-isperimentazzjoni li jservu biex jiggwidaw u juru l-potenzjal ta’ prattiki aktar sostenibbli, bil-parteċipazzjoni sħiħa tal-organizzazzjonijiet tal-konsumaturi, l-intrapriżi ż-żgħar u l-mikrointrapriżi u l-ekonomija soċjali. |
| --- | --- |

1.4.

B’mod parallel, il-KESE iqis li huwa fundamentali li jitnieda djalogu strutturat għal setturi individwali, fejn jingħataw bidu proġetti pilota ta’ appoġġ għall-isperimentazzjoni li jservu biex jiggwidaw u juru l-potenzjal ta’ prattiki aktar sostenibbli, bil-parteċipazzjoni sħiħa tal-organizzazzjonijiet tal-konsumaturi, l-intrapriżi ż-żgħar u l-mikrointrapriżi u l-ekonomija soċjali.

| 1.5. | Il-Kumitat iqis li huwa importanti li ssir analiżi tal-ispejjeż u l-benefiċċji li tivvaluta fuq min jista’ jaqa’ l-piż ta’ rikonverżjoni sistemika tas-sistemi ta’ manifattura, dawk kummerċjali, distributtivi u ta’ konsum, biex titwarrab is-sistema ta’ obsolenza programmata favur kwalitajiet ġodda tal-użu u ta’ konsum, għall-prodotti u l-komponenti li jżommu l-valur miżjud tagħhom u l-użu tagħhom mill-ġdid kemm jista’ jkun fit-tul. |
| --- | --- |

1.5.

Il-Kumitat iqis li huwa importanti li ssir analiżi tal-ispejjeż u l-benefiċċji li tivvaluta fuq min jista’ jaqa’ l-piż ta’ rikonverżjoni sistemika tas-sistemi ta’ manifattura, dawk kummerċjali, distributtivi u ta’ konsum, biex titwarrab is-sistema ta’ obsolenza programmata favur kwalitajiet ġodda tal-użu u ta’ konsum, għall-prodotti u l-komponenti li jżommu l-valur miżjud tagħhom u l-użu tagħhom mill-ġdid kemm jista’ jkun fit-tul.

| 1.6. | Fil-fehma tal-KESE, it-tranżizzjoni lejn mudell ġdid ta’ ekonomija ċirkolari li jinkludi re-manufacturing u re-consuming ma jistax jiġi separat mit-tixrid ġeneralizzat tal-metodi ta’ territorji soċjaliment responsabbli, li jaġixxu ta’ lieva għall-iżvilupp ta’ kultura kondiviża u innovattiva-parteċipattiva. |
| --- | --- |

1.6.

Fil-fehma tal-KESE, it-tranżizzjoni lejn mudell ġdid ta’ ekonomija ċirkolari li jinkludi re-manufacturing u re-consuming ma jistax jiġi separat mit-tixrid ġeneralizzat tal-metodi ta’ territorji soċjaliment responsabbli, li jaġixxu ta’ lieva għall-iżvilupp ta’ kultura kondiviża u innovattiva-parteċipattiva.

| 1.7. | Il-KESE jitlob li bis-saħħa ta’ kriterji stabbiliti minn qabel, l-UE toħloq il-possibbiltà li jiġu identifikati b’mod preċiż għadd sinifikanti ta’ żoni ta’ innovazzjoni faċilitata – smart cities, zoni ta’ portijiet ħielsa, clusters lokalizzati, negozju ekolġiku (green deal) – fejn il-proċess ta’ tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari jkun jista’ jiġi mistħarreġ u jserraħ ukoll fuq esperjenzi pożittivi ta’ strumenti Ewropej bħall-Patt tas-Sindki. |
| --- | --- |

1.7.

Il-KESE jitlob li bis-saħħa ta’ kriterji stabbiliti minn qabel, l-UE toħloq il-possibbiltà li jiġu identifikati b’mod preċiż għadd sinifikanti ta’ żoni ta’ innovazzjoni faċilitata – smart cities, zoni ta’ portijiet ħielsa, clusters lokalizzati, negozju ekolġiku (green deal) – fejn il-proċess ta’ tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari jkun jista’ jiġi mistħarreġ u jserraħ ukoll fuq esperjenzi pożittivi ta’ strumenti Ewropej bħall-Patt tas-Sindki.

| 1.8. | B’hekk il-KESE jilqa’ b’mod favorevoli l-proposti tal-Pjan ta’ Azzjoni Ekoloġiku għall-SMEs u l-Inizjattiva għall-impjiegi ekoloġiċi, iżda huwa diżappuntat għan-nuqqas ta’ azzjoni konkreta u ta’ gwida prattika li tgħin lill-SMEs isiru aktar sostenibbli u ekoloġiċi. Barra minn hekk jitlob li l-prinċipju “Aħseb l-ewwel fiż-żgħir” isir il-pern tal-pjan ta’ azzjoni b’koerenza mas-Small Business Act. |
| --- | --- |

1.8.

B’hekk il-KESE jilqa’ b’mod favorevoli l-proposti tal-Pjan ta’ Azzjoni Ekoloġiku għall-SMEs u l-Inizjattiva għall-impjiegi ekoloġiċi, iżda huwa diżappuntat għan-nuqqas ta’ azzjoni konkreta u ta’ gwida prattika li tgħin lill-SMEs isiru aktar sostenibbli u ekoloġiċi. Barra minn hekk jitlob li l-prinċipju “Aħseb l-ewwel fiż-żgħir” isir il-pern tal-pjan ta’ azzjoni b’koerenza mas-Small Business Act.

| 1.9. | B’mod partikolari, il-KESE jqis fundamentali r-rwol attiv tal-partijiet soċjali u s-soċjetà ċivili fit-tfassil, l-applikazzjoni u l-monitoraġġ tal-politiki nazzjonali ta’ żvilupp sostenibbli u fit-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari li tkun ambjentalment sostenibbli ħafna, bil-ħolqien ta’ ħafna intrapriżi u b’ħafna impjiegi ekoloġiċi; |
| --- | --- |

1.9.

B’mod partikolari, il-KESE jqis fundamentali r-rwol attiv tal-partijiet soċjali u s-soċjetà ċivili fit-tfassil, l-applikazzjoni u l-monitoraġġ tal-politiki nazzjonali ta’ żvilupp sostenibbli u fit-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari li tkun ambjentalment sostenibbli ħafna, bil-ħolqien ta’ ħafna intrapriżi u b’ħafna impjiegi ekoloġiċi;

| 1.10. | Fil-fehma tal-KESE, il-miżuri proposti biex jimtlew in-nuqqasijiet attwali fil-kompetenzi “ekoloġiċi” jridu jiġu msaħħa b’użu effiċjenti u mmirat tal-fondi strutturali, speċjalment tal-fond soċjali Ewropew, il-fond reġjonali u l-fondi tal-agrikoltura u s-sajd, u l-istrumenti tal-innovazzjoni bħall-Orizzont 2020, COSME u LIFE, kif ukoll il-punt uniku tal-BEI tal-mikrofinanzjament ekoloġiku. |
| --- | --- |

1.10.

Fil-fehma tal-KESE, il-miżuri proposti biex jimtlew in-nuqqasijiet attwali fil-kompetenzi “ekoloġiċi” jridu jiġu msaħħa b’użu effiċjenti u mmirat tal-fondi strutturali, speċjalment tal-fond soċjali Ewropew, il-fond reġjonali u l-fondi tal-agrikoltura u s-sajd, u l-istrumenti tal-innovazzjoni bħall-Orizzont 2020, COSME u LIFE, kif ukoll il-punt uniku tal-BEI tal-mikrofinanzjament ekoloġiku.

| 1.10.1. | Għandhom isiru wkoll:






  — | kwantifikazzjoni reali tal-livelli ta’ impjieg fit-tul u li ma jistgħux jiġu rilokati; |
| --- | --- | --- |

1.10.1.

Għandhom isiru wkoll:

—

kwantifikazzjoni reali tal-livelli ta’ impjieg fit-tul u li ma jistgħux jiġu rilokati;

| — | ħarsien tal-ekwità u s-sostenibbiltà tal-proċess, li jevita r-riskji tal-faqar u l-prekarjetà enerġetika bi djalogu soċjali strutturat f’livelli varji, li jifforma parti minn viżjoni strateġika maqbula; |
| --- | --- |

—

ħarsien tal-ekwità u s-sostenibbiltà tal-proċess, li jevita r-riskji tal-faqar u l-prekarjetà enerġetika bi djalogu soċjali strutturat f’livelli varji, li jifforma parti minn viżjoni strateġika maqbula;

| — | attività ta’ sensibilizzazzjoni u ta’ direzzjoni żviluppata b’mod konġunt mill-partijiet soċjali: |
| --- | --- |

—

attività ta’ sensibilizzazzjoni u ta’ direzzjoni żviluppata b’mod konġunt mill-partijiet soċjali:

| — | kuntatti mill-viċin bejn id-dinja tax-xogħol u l-qasam edukattiv u tat-taħriġ, li jibnu fuq il-forzi soċjali. |
| --- | --- |

—

kuntatti mill-viċin bejn id-dinja tax-xogħol u l-qasam edukattiv u tat-taħriġ, li jibnu fuq il-forzi soċjali.

| 1.11. | Il-KESE huwa konvint li tranżizzjoni kunsenswali u parteċipatorja lejn ekonomija Ewropea ċirkolari tista’ tiftaħ diversi opportunitajiet għall-mikrointrapriżi, l-intrapriżi żgħar u dawk ta’ daqs medju u għall-ekonomija soċjali, li jsiru mutur importanti għat-tkabbir kemm fis-suq intern kif ukoll dak internazzjonali. F’dan ir-rigward trid tingħata prijorità:






  — | lit-tisħiħ u l-ġeneralizzazzjoni tal-mekkaniżmu volontarju tal-awditjar ambjentali tal-intrapriżi. |
| --- | --- | --- |

1.11.

Il-KESE huwa konvint li tranżizzjoni kunsenswali u parteċipatorja lejn ekonomija Ewropea ċirkolari tista’ tiftaħ diversi opportunitajiet għall-mikrointrapriżi, l-intrapriżi żgħar u dawk ta’ daqs medju u għall-ekonomija soċjali, li jsiru mutur importanti għat-tkabbir kemm fis-suq intern kif ukoll dak internazzjonali. F’dan ir-rigward trid tingħata prijorità:

—

lit-tisħiħ u l-ġeneralizzazzjoni tal-mekkaniżmu volontarju tal-awditjar ambjentali tal-intrapriżi.

| — | lit-tisħiħ tal-aċċess għall-kreditu, speċjalment b’sistemi ta’ garanzija; |
| --- | --- |

—

lit-tisħiħ tal-aċċess għall-kreditu, speċjalment b’sistemi ta’ garanzija;

| — | lill-finanzjament tal-ekoinnovazzjoni mikro-mini azjendali, fuq kollox fl-oqsma tas-Systemic Eco-Innovation Demostrator; |
| --- | --- |

—

lill-finanzjament tal-ekoinnovazzjoni mikro-mini azjendali, fuq kollox fl-oqsma tas-Systemic Eco-Innovation Demostrator;

| — | lit-tisħiħ tal-azzjoni ta’ taħriġ għall-intraprenditorija u utoraġġ fl-azjenda; |
| --- | --- |

—

lit-tisħiħ tal-azzjoni ta’ taħriġ għall-intraprenditorija u utoraġġ fl-azjenda;

| — | lill-appoġġ lil suq ċirkolari tal-UE tal-materjali, l-komponenti u l-prodotti intermedji, anke bit-twaqqif ta’ Circular eBay fuq il-bażi ta’ standards tekniċi u regolatorji Ewropej u internazzjonali sabiex dawn ir-riżorsi primarji u sekondarji jiġu stabbilizzati fl-Ewropa wkoll, dawn jistgħu jkunu prezzjużi għal provvista sikura u l-bilanċji fl-iskambji. |
| --- | --- |

—

lill-appoġġ lil suq ċirkolari tal-UE tal-materjali, l-komponenti u l-prodotti intermedji, anke bit-twaqqif ta’ Circular eBay fuq il-bażi ta’ standards tekniċi u regolatorji Ewropej u internazzjonali sabiex dawn ir-riżorsi primarji u sekondarji jiġu stabbilizzati fl-Ewropa wkoll, dawn jistgħu jkunu prezzjużi għal provvista sikura u l-bilanċji fl-iskambji.

| 1.12. | Il-Kumitat huwa konvint li l-proċess lejn ekonomija ċirkolari jistħoqqlu jiġi appoġġjat b’mod sħiħ, speċjalment fil-kontinent Ewropew. Għalhekk jista’ jkun neċessarju li:






  — | dan l-approċċ politiku integrat jiddaħħal fir-reviżjoni ta’ nofs it-terminu tal-istrateġija Ewropa 2020 għat-tkabbir sostenibbli, intelliġenti u inklużiv biex jiġi sfruttat il-potenzjal ekonomiku u okkupazzjonali. |
| --- | --- | --- |

1.12.

Il-Kumitat huwa konvint li l-proċess lejn ekonomija ċirkolari jistħoqqlu jiġi appoġġjat b’mod sħiħ, speċjalment fil-kontinent Ewropew. Għalhekk jista’ jkun neċessarju li:

—

dan l-approċċ politiku integrat jiddaħħal fir-reviżjoni ta’ nofs it-terminu tal-istrateġija Ewropa 2020 għat-tkabbir sostenibbli, intelliġenti u inklużiv biex jiġi sfruttat il-potenzjal ekonomiku u okkupazzjonali.

| — | l-attenzjoni tiġi fukata fuq ideat u/jew setturi ġodda li huma innovattivi ħafna u li għandhom applikazzjoni prattika teknoloġika kbira, inklużi l-isfruttament ta’ teknoloġiji eżistenti u l-integrazzjoni ta’ innovazzjonijiet soċjali sostenibbli; |
| --- | --- |

—

l-attenzjoni tiġi fukata fuq ideat u/jew setturi ġodda li huma innovattivi ħafna u li għandhom applikazzjoni prattika teknoloġika kbira, inklużi l-isfruttament ta’ teknoloġiji eżistenti u l-integrazzjoni ta’ innovazzjonijiet soċjali sostenibbli;

| — | jinqaleb l-approċċ politiku-leġislattiv fil-livelli differenti – tal-UE, nazzjonali u reġjonali – minn wieħed projbittiv għal wieħed proattiv anke permezz tat-tnedija ta’ White Paper mixtieqa dwar l-ekonomija ċirkolari, l-impjiegi u t-tkabbir tal-UE, li tindirizza l-istrumenti u l-politiki kollha li huma implikati. |
| --- | --- |

—

jinqaleb l-approċċ politiku-leġislattiv fil-livelli differenti – tal-UE, nazzjonali u reġjonali – minn wieħed projbittiv għal wieħed proattiv anke permezz tat-tnedija ta’ White Paper mixtieqa dwar l-ekonomija ċirkolari, l-impjiegi u t-tkabbir tal-UE, li tindirizza l-istrumenti u l-politiki kollha li huma implikati.

2.   Introduzzjoni

| 2.1. | Il-kunċett ta’ ekonomija ċirkulari, li huwa kuntrarju għal dak ta’ ekonomija lineari (“ħu-ipproduċi-uża-armi”), ħareġ mill-ħtieġa li jiġi żviluppat it-tkabbir sostenibbli, bil-għan li l-prodotti jżommu l-valur miżjud tagħhom kemm jista’ jkun fit-tul u li l-komponenti infushom ikollhom l-akbar possibbiltà li jerġgħu jiġu użati għal skopijiet ta’ produzzjoni, biex jonqos b’mod progressiv il-ħolqien u r-rimi tal-iskart u tonqos il-pressjoni fuq l-ambjent. |
| --- | --- |

2.1.

Il-kunċett ta’ ekonomija ċirkulari, li huwa kuntrarju għal dak ta’ ekonomija lineari (“ħu-ipproduċi-uża-armi”), ħareġ mill-ħtieġa li jiġi żviluppat it-tkabbir sostenibbli, bil-għan li l-prodotti jżommu l-valur miżjud tagħhom kemm jista’ jkun fit-tul u li l-komponenti infushom ikollhom l-akbar possibbiltà li jerġgħu jiġu użati għal skopijiet ta’ produzzjoni, biex jonqos b’mod progressiv il-ħolqien u r-rimi tal-iskart u tonqos il-pressjoni fuq l-ambjent.

| 2.2. | McKinsey jgħid li bejn 60 % u 80 % tar-riżorsi jinħlew fl-aħħar fażi tal-proċess lineari estrazzjoni-produzzjoni-konsum-rimi. F’dinja li fiha 3 biljun konsumatur qed jidħlu fil-klassi medja, dan m’għadux sostenibbli. |
| --- | --- |

2.2.

McKinsey jgħid li bejn 60 % u 80 % tar-riżorsi jinħlew fl-aħħar fażi tal-proċess lineari estrazzjoni-produzzjoni-konsum-rimi. F’dinja li fiha 3 biljun konsumatur qed jidħlu fil-klassi medja, dan m’għadux sostenibbli.

| 2.3. | It-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari timplika bidliet importanti fil-mentalità tal-produtturi, il-ħaddiema, il-konsumaturi u ċ-ċittadini, fl-użu tar-riżorsi u l-materji prima, fid-disinn tal-prodotti, fil-mudelli tas-suq u tal-intrapriżi u fir-riċerka ta’ metodi ġodda tat-trasformazzjoni tal-iskart f’riżorsi. |
| --- | --- |

2.3.

It-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari timplika bidliet importanti fil-mentalità tal-produtturi, il-ħaddiema, il-konsumaturi u ċ-ċittadini, fl-użu tar-riżorsi u l-materji prima, fid-disinn tal-prodotti, fil-mudelli tas-suq u tal-intrapriżi u fir-riċerka ta’ metodi ġodda tat-trasformazzjoni tal-iskart f’riżorsi.

| 2.4. | Hemm it-tekonoloġiji meħtieġa biex jintraċċaw il-ħajja tal-materjali tul il-katina tal-valur. Imbagħad hemm l-iskarsezza li qed tiżdied tar-riżorsi bil-prezzijiet għoljin tal-oġġetti offruti. Għall-kunsumaturi, servizz f’waqtu jista’ jkun aktar interessanti mill-possess sempliċi ta’ prodott. |
| --- | --- |

2.4.

Hemm it-tekonoloġiji meħtieġa biex jintraċċaw il-ħajja tal-materjali tul il-katina tal-valur. Imbagħad hemm l-iskarsezza li qed tiżdied tar-riżorsi bil-prezzijiet għoljin tal-oġġetti offruti. Għall-kunsumaturi, servizz f’waqtu jista’ jkun aktar interessanti mill-possess sempliċi ta’ prodott.

| 2.5. | Mudell ta’ tkabbir ekoloġiku bħal dan jimplika mhux biss bidla kulturali radikali, b’impuls qawwi għall-innovazzjoni u r-riċerka, iżda wkoll investimenti importanti fil-livell tat-teknoloġija, l-edukazzjoni, l-organizzazzjoni u l-kwalifiki għal tipi ta’ professjonijiet ġodda, metodi ġodda ta’ finanzjament u politiki adegwati. |
| --- | --- |

2.5.

Mudell ta’ tkabbir ekoloġiku bħal dan jimplika mhux biss bidla kulturali radikali, b’impuls qawwi għall-innovazzjoni u r-riċerka, iżda wkoll investimenti importanti fil-livell tat-teknoloġija, l-edukazzjoni, l-organizzazzjoni u l-kwalifiki għal tipi ta’ professjonijiet ġodda, metodi ġodda ta’ finanzjament u politiki adegwati.

| 2.6. | Approċċ politiku integrat huwa essenzjali biex jiġi sfruttat il-potenzjal ta’ impjiegi fuq bażi ta’ aċċessibbiltà adegwata għal professjonijiet ġodda u biex jiġu ffaċċjati l-isfidi li jirriżultaw minn tranżizzjoni lejn ekonomija ċiklika u mhux lineari, anke billi tissaħħaħ ukoll il-komunikazzjoni ħalli jiġu ffaċċjati l-isfidi kollha marbutin ma’ mudelli ġodda ta’ taħriġ, xogħol u organizzazzjoni. |
| --- | --- |

2.6.

Approċċ politiku integrat huwa essenzjali biex jiġi sfruttat il-potenzjal ta’ impjiegi fuq bażi ta’ aċċessibbiltà adegwata għal professjonijiet ġodda u biex jiġu ffaċċjati l-isfidi li jirriżultaw minn tranżizzjoni lejn ekonomija ċiklika u mhux lineari, anke billi tissaħħaħ ukoll il-komunikazzjoni ħalli jiġu ffaċċjati l-isfidi kollha marbutin ma’ mudelli ġodda ta’ taħriġ, xogħol u organizzazzjoni.

| 2.7. | Għall-futur tal-kompetittività industrijali tal-UE, huwa essenzjali li tissaħħaħ il-kapaċità tal-produzzjoni ta’ oġġetti sostenibbli li tuża inqas materja prima, inqas enerġija u inqas ilma u li tuża riżorsi mwarrba fir-reġun: għalhekk hemm bżonn li jiġu disinjati u prodotti oġġetti li jistgħu jerġgħu jintużaw, jissewwew, jingħataw ħajja ġdida u jiġu riċiklati u jinħolqu servizzi li jaħdmu għal dan l-iskop. |
| --- | --- |

2.7.

Għall-futur tal-kompetittività industrijali tal-UE, huwa essenzjali li tissaħħaħ il-kapaċità tal-produzzjoni ta’ oġġetti sostenibbli li tuża inqas materja prima, inqas enerġija u inqas ilma u li tuża riżorsi mwarrba fir-reġun: għalhekk hemm bżonn li jiġu disinjati u prodotti oġġetti li jistgħu jerġgħu jintużaw, jissewwew, jingħataw ħajja ġdida u jiġu riċiklati u jinħolqu servizzi li jaħdmu għal dan l-iskop.

| 2.8. | L-iskart minn xi fażi tal-produzzjoni għandu jiġi mibdul f’riżorsi għal attivitajiet oħra u eventwalment bħala fertilizzanti għall-irziezet fiż-żona. Is-sħana, flok ma tinħela, għandha tiġi rkuprata għal użu ieħor bħat-tisħin tad-djar jew tas-serrer. |
| --- | --- |

2.8.

L-iskart minn xi fażi tal-produzzjoni għandu jiġi mibdul f’riżorsi għal attivitajiet oħra u eventwalment bħala fertilizzanti għall-irziezet fiż-żona. Is-sħana, flok ma tinħela, għandha tiġi rkuprata għal użu ieħor bħat-tisħin tad-djar jew tas-serrer.

| 2.9. | Mudell ċirkulari: minn kull tunellata ta’ materjal, minn kull Joule ta’ enerġija, minn kull ettaru ta’ art irid ikun possibbli li jinkiseb l-akbar valur miżjud u l-aktar benefiċċji, bis-saħħa ta’ ammont inqas ta’ materjali, inqas użu u r-riċiklaġġ tagħhom. |
| --- | --- |

2.9.

Mudell ċirkulari: minn kull tunellata ta’ materjal, minn kull Joule ta’ enerġija, minn kull ettaru ta’ art irid ikun possibbli li jinkiseb l-akbar valur miżjud u l-aktar benefiċċji, bis-saħħa ta’ ammont inqas ta’ materjali, inqas użu u r-riċiklaġġ tagħhom.

| 2.10. | Biex jinkiseb benefiċċju mill-proċess ta’ tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari hemm bżonn: |
| --- | --- |

2.10.

Biex jinkiseb benefiċċju mill-proċess ta’ tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari hemm bżonn:

| 2.10.1. | jiġu eliminati l-ostakli sistemiċi li jimpedixxu l-adozzjoni tal-mudelli ta’ negozju ċirkolari min-naħa tal-SMEs, isir użu effiċjenti tal-materjali mill-flussi tal-iskart, netwerks ta’ informazzjoni settorjali u intersettorjali, kif ukoll fil-livell tal-UE; |
| --- | --- |

2.10.1.

jiġu eliminati l-ostakli sistemiċi li jimpedixxu l-adozzjoni tal-mudelli ta’ negozju ċirkolari min-naħa tal-SMEs, isir użu effiċjenti tal-materjali mill-flussi tal-iskart, netwerks ta’ informazzjoni settorjali u intersettorjali, kif ukoll fil-livell tal-UE;

| 2.10.2. | taħriġ għal tipi ġodda ta’ professjonijiet tar-riżorsi umani, li jkunu inkarigati li jmexxu dawn il-proċessi peress li l-edukazzjoni u t-taħriġ biex l-impjiegi jsiru aktar ekoloġiċi jserħu taħriġ bażiku tajjeb u fuq it-tagħlim tul il-ħajja attiva, li jagħti formazzjoni mmirata li toħloq sensibiltà u għarfien ambjentali (1); |
| --- | --- |

2.10.2.

taħriġ għal tipi ġodda ta’ professjonijiet tar-riżorsi umani, li jkunu inkarigati li jmexxu dawn il-proċessi peress li l-edukazzjoni u t-taħriġ biex l-impjiegi jsiru aktar ekoloġiċi jserħu taħriġ bażiku tajjeb u fuq it-tagħlim tul il-ħajja attiva, li jagħti formazzjoni mmirata li toħloq sensibiltà u għarfien ambjentali (1);

| 2.10.3. | strumenti finanzjarji adegwati fuq kollox għar-riċerka u l-innovazzjoni, il-bini tal-kapaċità u l-analiżi tas-suq, bl-użu ta’ strumenti bħall-Orizzont 2020, il-fondi strutturali, il-BEI u l-SPP; |
| --- | --- |

2.10.3.

strumenti finanzjarji adegwati fuq kollox għar-riċerka u l-innovazzjoni, il-bini tal-kapaċità u l-analiżi tas-suq, bl-użu ta’ strumenti bħall-Orizzont 2020, il-fondi strutturali, il-BEI u l-SPP;

| 2.10.4. | semplifikar u adattament regolatorju mill-awtoritajiet fil-livelli differenti minn sistemi ta’ projbizzjoni għal approċċ proattiv li jiffaċilita l-ħolqien u l-iżvilupp ta’ intrapriżi ekoloġiċi li joħolqu impjiegi kwalifikati u fit-tul, b’mod koerenti mas-Small Business Act; |
| --- | --- |

2.10.4.

semplifikar u adattament regolatorju mill-awtoritajiet fil-livelli differenti minn sistemi ta’ projbizzjoni għal approċċ proattiv li jiffaċilita l-ħolqien u l-iżvilupp ta’ intrapriżi ekoloġiċi li joħolqu impjiegi kwalifikati u fit-tul, b’mod koerenti mas-Small Business Act;

| 2.10.5. | jiġi żviluppat rwol attiv tal-partijiet soċjali u s-soċjetà ċivili fit-tfassil, l-applikazzjoni u l-monitoraġġ tal-politiki nazzjonali u l-iżvilupp sostenibbli u fit-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari li tkun ambjentalment sostenibbli ħafna u b’ħafna impjiegi ekoloġiċi; |
| --- | --- |

2.10.5.

jiġi żviluppat rwol attiv tal-partijiet soċjali u s-soċjetà ċivili fit-tfassil, l-applikazzjoni u l-monitoraġġ tal-politiki nazzjonali u l-iżvilupp sostenibbli u fit-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari li tkun ambjentalment sostenibbli ħafna u b’ħafna impjiegi ekoloġiċi;

| 2.10.6. | jingħataw direzzjoni u appoġġ tekniku konkret lill-mikrointrapriżi, l-intrapriżi żgħar u dawk ta’ daqs medju u lill-kooperattivi biex bl-għajnuna tal-imsieħba soċjali jingħataw direzzjoni dwar kif il-produzzjoni tagħhom tista’ ssir aktar ekoloġika fil-forma ta’ “sett ta’ għodod” għal mudelli ta’ negozju ġodda u skambji tal-aħjar prattiki; |
| --- | --- |

2.10.6.

jingħataw direzzjoni u appoġġ tekniku konkret lill-mikrointrapriżi, l-intrapriżi żgħar u dawk ta’ daqs medju u lill-kooperattivi biex bl-għajnuna tal-imsieħba soċjali jingħataw direzzjoni dwar kif il-produzzjoni tagħhom tista’ ssir aktar ekoloġika fil-forma ta’ “sett ta’ għodod” għal mudelli ta’ negozju ġodda u skambji tal-aħjar prattiki;

| 2.10.7. | il-promozzjoni ta’ kultura ta’ djalogu u kooperazzjoni fuq il-post tax-xogħol, biex ir-riżorsi jintużaw b’mod aktar razzjonali, biex jonqos l-iskart, biex jintużaw teknoloġiji u metodi tax-xogħol nodfa u ħielsa mill-periklu u biex titjieb il-kwalità tal-impjiegi. |
| --- | --- |

2.10.7.

il-promozzjoni ta’ kultura ta’ djalogu u kooperazzjoni fuq il-post tax-xogħol, biex ir-riżorsi jintużaw b’mod aktar razzjonali, biex jonqos l-iskart, biex jintużaw teknoloġiji u metodi tax-xogħol nodfa u ħielsa mill-periklu u biex titjieb il-kwalità tal-impjiegi.

| 2.11. | L-ekoloġizzazzjoni tal-postijiet tax-xogħol u l-promozzjoni ta’ impjieg ekoloġiċi, kemm fis-setturi tradizzjonali kif ukoll dawk emerġenti, għandhom jiffavorixxu ekonomija ekoloġikament sostenibbli, kompetittiva u b’użu baxx tal-karbonju, kif ukoll modi ta’ konsum u ta’ produzzjoni sostenibbli, li jikkontribwixxu fil-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima. |
| --- | --- |

2.11.

L-ekoloġizzazzjoni tal-postijiet tax-xogħol u l-promozzjoni ta’ impjieg ekoloġiċi, kemm fis-setturi tradizzjonali kif ukoll dawk emerġenti, għandhom jiffavorixxu ekonomija ekoloġikament sostenibbli, kompetittiva u b’użu baxx tal-karbonju, kif ukoll modi ta’ konsum u ta’ produzzjoni sostenibbli, li jikkontribwixxu fil-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima.

| 2.12. | Il-KESE indirizza dan is-suġġett wiesa’ kemm il-darba f’diversi opinjonijiet (2) li fihom enfasizza fost affarijiet oħra:






  — | li kulħadd irid jagħraf li bħalissa qegħdin naffaċċjaw revoluzzjoni industrijali ġdida, fejn fil-qalba tal-iżvilupp qed jitpoġġew il-kwalità tal-ħajja u tal-ambjent, bidliet li jirrikjedu aproċċ ġdid u integrat lejn l-ippjanar, il-produzzjoni u l-konsum u lejn il-konservazzjoni u l-ġestjoni tar-riżorsi naturali; |
| --- | --- | --- |

2.12.

Il-KESE indirizza dan is-suġġett wiesa’ kemm il-darba f’diversi opinjonijiet (2) li fihom enfasizza fost affarijiet oħra:

—

li kulħadd irid jagħraf li bħalissa qegħdin naffaċċjaw revoluzzjoni industrijali ġdida, fejn fil-qalba tal-iżvilupp qed jitpoġġew il-kwalità tal-ħajja u tal-ambjent, bidliet li jirrikjedu aproċċ ġdid u integrat lejn l-ippjanar, il-produzzjoni u l-konsum u lejn il-konservazzjoni u l-ġestjoni tar-riżorsi naturali;

| — | li hemm bżonn urġenti li nħallu warajna imġiba difensiv u reattiv u ngħaddu għal ieħor sod u proattiv; |
| --- | --- |

—

li hemm bżonn urġenti li nħallu warajna imġiba difensiv u reattiv u ngħaddu għal ieħor sod u proattiv;

| — | l-appoġġ lil inizjattivi mmirati lejn l-iżvilupp ta’ politika komunitarja ta’ konsum u produzzjoni sostenibbli, li tkun integrata għall-kollox mal-politiki l-oħra tal-UE, bl-iskop li tittrasforma l-isfidi potenzjali f’opportunità kompetittiva għall-industrija tal-UE; |
| --- | --- |

—

l-appoġġ lil inizjattivi mmirati lejn l-iżvilupp ta’ politika komunitarja ta’ konsum u produzzjoni sostenibbli, li tkun integrata għall-kollox mal-politiki l-oħra tal-UE, bl-iskop li tittrasforma l-isfidi potenzjali f’opportunità kompetittiva għall-industrija tal-UE;

| — | il-ħtieġa ta’ djalogu serju bil-parteċipazzjoni tal-istituzzjonijiet tal-UE, il-gvernijiet nazzjoanli u dawk reġjonali, kif ukoll il-partijiet soċjali kollha dwar il-possibbiltà li jiġu modifikati d-dinamiċi tal-konsum u l-mudell ekonomiku u soċjali ġenerali. |
| --- | --- |

—

il-ħtieġa ta’ djalogu serju bil-parteċipazzjoni tal-istituzzjonijiet tal-UE, il-gvernijiet nazzjoanli u dawk reġjonali, kif ukoll il-partijiet soċjali kollha dwar il-possibbiltà li jiġu modifikati d-dinamiċi tal-konsum u l-mudell ekonomiku u soċjali ġenerali.

| 2.12.1. | Il-parti l-kbira tal-progress industrijali tal-aħħar tletin sena huwa riżultat ta’ liġijiet u regolamenti li sfurzaw lill-industrija tnaqqas it-tniġġis u tagħmel riċerka dwar modi ġodda kif l-iskart jinbidel fi qligħ. Iridu jinstabu regoli fiskali ġodda li joħolqu bilanċ bejn l-iffrankar u l-użu tal-enerġija, u dispożizzjonijiet adatti li jippermettu lill-industrija li tieħu r-responsabblità għaċ-ċiklu kollu tal-prodotti. |
| --- | --- |

2.12.1.

Il-parti l-kbira tal-progress industrijali tal-aħħar tletin sena huwa riżultat ta’ liġijiet u regolamenti li sfurzaw lill-industrija tnaqqas it-tniġġis u tagħmel riċerka dwar modi ġodda kif l-iskart jinbidel fi qligħ. Iridu jinstabu regoli fiskali ġodda li joħolqu bilanċ bejn l-iffrankar u l-użu tal-enerġija, u dispożizzjonijiet adatti li jippermettu lill-industrija li tieħu r-responsabblità għaċ-ċiklu kollu tal-prodotti.

| 2.13. | Barraminnhekk, f’opinjoni preċedenti, il-KESE qies li l-bidliet profondi u meħtieġa fil-forom ta’ produzzjoni u konsum jeħtieġu, bħala rekwiżit fundamentali, li s-soċjetà ċivili tiġi involuta f’dan il-proċess kollu ta’ tranżizzjoni lejn ekonomija ekoloġika inklużiva u dan għandu jsir fil-livelli kollha, speċjalment fil-livell settorjali u territorjali (Ewropew, nazzjonali u reġjonali) (3). |
| --- | --- |

2.13.

Barraminnhekk, f’opinjoni preċedenti, il-KESE qies li l-bidliet profondi u meħtieġa fil-forom ta’ produzzjoni u konsum jeħtieġu, bħala rekwiżit fundamentali, li s-soċjetà ċivili tiġi involuta f’dan il-proċess kollu ta’ tranżizzjoni lejn ekonomija ekoloġika inklużiva u dan għandu jsir fil-livelli kollha, speċjalment fil-livell settorjali u territorjali (Ewropew, nazzjonali u reġjonali) (3).

| 2.14. | Min-naħa tiegħu, il-Parlament Ewropew adotta riżoluzzjoni fit-12 ta’ Diċembru 2013, dwar l-Ekoinnovazzjoni – Impjiegi u Tkabbir permezz tal-politika ambjentali
   (4), li fiha:






  — | enfasizza fost affarijiet oħra, il-vantaġġi doppji ambjentali u ekonomiċi tal-passaġġ għal ekonomija ekoloġika sostenibbli, f’termini ta’ ħolqien ta’ impjiegi sostenibbli; |
| --- | --- | --- |

2.14.

Min-naħa tiegħu, il-Parlament Ewropew adotta riżoluzzjoni fit-12 ta’ Diċembru 2013, dwar l-Ekoinnovazzjoni – Impjiegi u Tkabbir permezz tal-politika ambjentali
   (4), li fiha:

—

enfasizza fost affarijiet oħra, il-vantaġġi doppji ambjentali u ekonomiċi tal-passaġġ għal ekonomija ekoloġika sostenibbli, f’termini ta’ ħolqien ta’ impjiegi sostenibbli;

| — | enfasizza li dawn l-opportunitajiet għandhom joħolqu impjiegi sostenibbli u ta’ kwalità kemm għall-ħaddiema kwalifikati kif ukoll għal dawk li mhumiex; |
| --- | --- |

—

enfasizza li dawn l-opportunitajiet għandhom joħolqu impjiegi sostenibbli u ta’ kwalità kemm għall-ħaddiema kwalifikati kif ukoll għal dawk li mhumiex;

| — | ħeġġeġ lill-Istati Membri jipprovdu inċentivi għan-negozji, partikolarment għall-SMEs, biex jippromwovu investimenti ikbar fl-attivitajiet ta’ riċerka u żvilupp tas-settur privat; |
| --- | --- |

—

ħeġġeġ lill-Istati Membri jipprovdu inċentivi għan-negozji, partikolarment għall-SMEs, biex jippromwovu investimenti ikbar fl-attivitajiet ta’ riċerka u żvilupp tas-settur privat;

| 2.15. | F’Ottubru 2011, il-Kumitat tar-Reġjuni (KtR) adotta opinjoni dwar l-inizjattiva ewlenija dwar Ewropa li tuża r-riżorsi b’effiċjenza li fiha l-KtR appoġġja l-ħolqien ta’ “pjattaforma ta’ tranżizzjoni għal bosta atturi dwar l-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi”, li għandha tinkludi wkoll lil “dawk li jfasslu l-politika minn diversi livelli amministrattivi inklużi dawk reġjonali u lokali”. |
| --- | --- |

2.15.

F’Ottubru 2011, il-Kumitat tar-Reġjuni (KtR) adotta opinjoni dwar l-inizjattiva ewlenija dwar Ewropa li tuża r-riżorsi b’effiċjenza li fiha l-KtR appoġġja l-ħolqien ta’ “pjattaforma ta’ tranżizzjoni għal bosta atturi dwar l-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi”, li għandha tinkludi wkoll lil “dawk li jfasslu l-politika minn diversi livelli amministrattivi inklużi dawk reġjonali u lokali”.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | Il-Kumitat jesprimi s-sodisfazzjon tiegħu għall-preżentazzjoni tal-pakkett tal-ekonomija ċirkolari u b’mod partikolari ż-żewġ inizjattivi għall-impjiegi ekoloġiċi u l-pjan ta’ żvilupp tal-SMEs, li huma s-suġġett ta’ din l-opinjoni, fil-proċess ta’ tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari. |
| --- | --- |

3.1.

Il-Kumitat jesprimi s-sodisfazzjon tiegħu għall-preżentazzjoni tal-pakkett tal-ekonomija ċirkolari u b’mod partikolari ż-żewġ inizjattivi għall-impjiegi ekoloġiċi u l-pjan ta’ żvilupp tal-SMEs, li huma s-suġġett ta’ din l-opinjoni, fil-proċess ta’ tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari.

| 3.2. | Mandankollu, il-KESE jixtieq jesprimi t-tħassib tiegħu dwar dawn l-inizjattivi speċjalment il-miżuri favur l-SMEs, minħabba fl-ammont kbir ta’ informazzjoni mingħajr miżuri konkreti u gwidi prattiki għall-SMEs u minħabba fil-kompetenzi meħtieġa biex il-proċessi ta’ produzzjoni u l-offerta tas-servizzi jsiru ekoloġiċi b’mod effiċjenti, bi spejjeż limitati u bi kwalità aħjar tax-xogħol, mingħajr ma tintilef il-kompetittività. |
| --- | --- |

3.2.

Mandankollu, il-KESE jixtieq jesprimi t-tħassib tiegħu dwar dawn l-inizjattivi speċjalment il-miżuri favur l-SMEs, minħabba fl-ammont kbir ta’ informazzjoni mingħajr miżuri konkreti u gwidi prattiki għall-SMEs u minħabba fil-kompetenzi meħtieġa biex il-proċessi ta’ produzzjoni u l-offerta tas-servizzi jsiru ekoloġiċi b’mod effiċjenti, bi spejjeż limitati u bi kwalità aħjar tax-xogħol, mingħajr ma tintilef il-kompetittività.

| 3.3. | Fil-fehma tal-KESE, it-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari ma tistax isseħħ mingħajr il-parteċipazzjoni tal-komponenti tal-produzzjoni, ix-xogħol u l-konsum kif ukoll l-awtoritajiet politiċi fil-livelli differenti li jibdew minn dak tal-UE, li jrid jitbiegħed minn approċċ ibbażat fuq il-projbizzjonijiet u jgħaddi għal wieħed proattiv u koerenti li jappoġġja t-tranżizzjoni, anke permezz tal-użu ta’ stipulazzjonijiet “ekoloġiċi” fis-sistema kollha tas-sejħiet għall-offerti. |
| --- | --- |

3.3.

Fil-fehma tal-KESE, it-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari ma tistax isseħħ mingħajr il-parteċipazzjoni tal-komponenti tal-produzzjoni, ix-xogħol u l-konsum kif ukoll l-awtoritajiet politiċi fil-livelli differenti li jibdew minn dak tal-UE, li jrid jitbiegħed minn approċċ ibbażat fuq il-projbizzjonijiet u jgħaddi għal wieħed proattiv u koerenti li jappoġġja t-tranżizzjoni, anke permezz tal-użu ta’ stipulazzjonijiet “ekoloġiċi” fis-sistema kollha tas-sejħiet għall-offerti.

| 3.4. | Filfatt, m’aħniex nitkellmu biss dwar id-disinn ta’ prodotti ġodda u l-ħtieġa li tirriżulta minnhom ta’ kompetenzi ġodda min-naħa tal-intraprendituri u l-ħaddiema, l-iżvilupp ta’ sistemi organizzattivi u ta’ swieq innovattivi, tal-kisba ta’ kwalitajiet ġodda ta’ użu u ta’ konsum, iżda wkoll, u forsi fuq kollox, ta’ kultura ġdida industrijali u tas-servizzi, kif ukoll, u forsi fuq kollox, kultura ġdida leġislattiva u amministrattiva. |
| --- | --- |

3.4.

Filfatt, m’aħniex nitkellmu biss dwar id-disinn ta’ prodotti ġodda u l-ħtieġa li tirriżulta minnhom ta’ kompetenzi ġodda min-naħa tal-intraprendituri u l-ħaddiema, l-iżvilupp ta’ sistemi organizzattivi u ta’ swieq innovattivi, tal-kisba ta’ kwalitajiet ġodda ta’ użu u ta’ konsum, iżda wkoll, u forsi fuq kollox, ta’ kultura ġdida industrijali u tas-servizzi, kif ukoll, u forsi fuq kollox, kultura ġdida leġislattiva u amministrattiva.

| 3.5. | Il-Kumitat jitlob b’konvinzjoni li, fil-qafas tal-Orizzont 2020, titnieda inizjattiva ta’ eżerċizzju ta’ analiżi ta’ prospettiva fil-livell Ewropew, li tkun parteċipatorja u li jkollha l-għan li twassal għal viżjoni komuni għall-atturi pubbliċi u privati kollha għall-iżvilupp ta’ poltiki u strumenti koerenti u effikaċi fil-livell tal-UE, nazzjonali u reġjonali, għal tranżizzjoni konsenswali u koerenti lejn ekonomija ċirkolari, lil hinn mill-isforzi pożittivi tal-Pjattaforma Ewropea dwar l-effiċjenza tal-użu tar-riżorsi – OREP. |
| --- | --- |

3.5.

Il-Kumitat jitlob b’konvinzjoni li, fil-qafas tal-Orizzont 2020, titnieda inizjattiva ta’ eżerċizzju ta’ analiżi ta’ prospettiva fil-livell Ewropew, li tkun parteċipatorja u li jkollha l-għan li twassal għal viżjoni komuni għall-atturi pubbliċi u privati kollha għall-iżvilupp ta’ poltiki u strumenti koerenti u effikaċi fil-livell tal-UE, nazzjonali u reġjonali, għal tranżizzjoni konsenswali u koerenti lejn ekonomija ċirkolari, lil hinn mill-isforzi pożittivi tal-Pjattaforma Ewropea dwar l-effiċjenza tal-użu tar-riżorsi – OREP.

| 3.5.1. | Biex iċ-ċittadini, il-ħaddiema, il-konsumaturi u l-intrapriżi jiġu motivati permezz ta’ miżuri innovattivi u speċifiċi ta’ stimolu, anke fil-livell individwali, lejn imġieba u azzjonijiet li jiġu premjati; |
| --- | --- |

3.5.1.

Biex iċ-ċittadini, il-ħaddiema, il-konsumaturi u l-intrapriżi jiġu motivati permezz ta’ miżuri innovattivi u speċifiċi ta’ stimolu, anke fil-livell individwali, lejn imġieba u azzjonijiet li jiġu premjati;

| 3.5.2. | biex tiġi promossa s-sostenibbiltà ambjentali u soċjali, u jiġu stimolati l-innovazzjoni u l-investimenti fil-kapital uman, soċjali u ambjentali b’oqfsa regolatorji u inċentivi finanzjarji mill-UE; |
| --- | --- |

3.5.2.

biex tiġi promossa s-sostenibbiltà ambjentali u soċjali, u jiġu stimolati l-innovazzjoni u l-investimenti fil-kapital uman, soċjali u ambjentali b’oqfsa regolatorji u inċentivi finanzjarji mill-UE;

| 3.5.3. | biex jitwaqqaf qafas istituzzjonali koerenti u semplifikat li fih l-intrapriżi, il-ħaddiema, l-investituri u l-konsumaturi jkunu jistgħu jipparteċipaw b’mod attiv fil-proċess ta’ tranżizzjoni; |
| --- | --- |

3.5.3.

biex jitwaqqaf qafas istituzzjonali koerenti u semplifikat li fih l-intrapriżi, il-ħaddiema, l-investituri u l-konsumaturi jkunu jistgħu jipparteċipaw b’mod attiv fil-proċess ta’ tranżizzjoni;

| 3.5.4. | biex jiġi assigurat appoġġ finanzjarju adegwat mill-UE, il-livell nazzjonali u dawk reġjonali u lokali li jiffaċilita l-aċċess għall-kreditu, speċjalment għall-mikrointrapriżi. |
| --- | --- |

3.5.4.

biex jiġi assigurat appoġġ finanzjarju adegwat mill-UE, il-livell nazzjonali u dawk reġjonali u lokali li jiffaċilita l-aċċess għall-kreditu, speċjalment għall-mikrointrapriżi.

| 3.5.5. | biex jiġu promossi miżuri ta’ inċentivi fiskali mmirati, sħubijiet pubbliċi-privati innovattivi u politiki tal-akkwist pubbliku “ekoloġiku”, u jiġu diffużi l-aħjar prattiki li jistgħu jippromovu l-aċċess għal opportunitajiet ekonomiċi u jagħmlu s-swieq tax-xogħol aktar inklużivi filwaqt li jitħarsu r-riżorsi fir-reġjun; |
| --- | --- |

3.5.5.

biex jiġu promossi miżuri ta’ inċentivi fiskali mmirati, sħubijiet pubbliċi-privati innovattivi u politiki tal-akkwist pubbliku “ekoloġiku”, u jiġu diffużi l-aħjar prattiki li jistgħu jippromovu l-aċċess għal opportunitajiet ekonomiċi u jagħmlu s-swieq tax-xogħol aktar inklużivi filwaqt li jitħarsu r-riżorsi fir-reġjun;

| 3.5.6. | biex titnieda interazzjoni sostenibbli bejn id-dinja tax-xogħol u n-negozju minn naħa u d-dinja tal-edukazzjoni u t-taħriġ min-naħa l-oħra dwar il-produzzjoni, il-konsum u l-impjiegi ekoloġiċi (5); |
| --- | --- |

3.5.6.

biex titnieda interazzjoni sostenibbli bejn id-dinja tax-xogħol u n-negozju minn naħa u d-dinja tal-edukazzjoni u t-taħriġ min-naħa l-oħra dwar il-produzzjoni, il-konsum u l-impjiegi ekoloġiċi (5);

| 3.5.7. | biex tingħata għajnuna u tutoraġġ lill-mikrointrapriżi, l-intrapriżi żgħar u dawk ta’ daqs medju permezz ta’ netwerks u ċentri ta’ eċċellenza Ewropej għall-iżvilupp tal-għarfien, il-kompetenzi u s-swieq iżda fuq kollox permezz ta’ appoġġ finanzjarju u ta’ taħriġ. |
| --- | --- |

3.5.7.

biex tingħata għajnuna u tutoraġġ lill-mikrointrapriżi, l-intrapriżi żgħar u dawk ta’ daqs medju permezz ta’ netwerks u ċentri ta’ eċċellenza Ewropej għall-iżvilupp tal-għarfien, il-kompetenzi u s-swieq iżda fuq kollox permezz ta’ appoġġ finanzjarju u ta’ taħriġ.

| 3.6. | B’mod parallel, il-KESE iqis li huwa fundamentali li jitnieda djalogu strutturat għal setturi individwali, fejn jibdew azzjonijiet pilota ta’ appoġġ għall-isperimentazzjoni li jkollhom rwol ta’ gwida u juru l-potenzjal ta’ prattiki aktar sostenibbli, bil-parteċipazzjoni sħiħa tal-forzi soċjali, l-organizzazzjoni tal-konsumaturi, l-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju u l-ekonomija soċjali. |
| --- | --- |

3.6.

B’mod parallel, il-KESE iqis li huwa fundamentali li jitnieda djalogu strutturat għal setturi individwali, fejn jibdew azzjonijiet pilota ta’ appoġġ għall-isperimentazzjoni li jkollhom rwol ta’ gwida u juru l-potenzjal ta’ prattiki aktar sostenibbli, bil-parteċipazzjoni sħiħa tal-forzi soċjali, l-organizzazzjoni tal-konsumaturi, l-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju u l-ekonomija soċjali.

| 3.7. | Fil-fehma tal-Kumitat, ikun tajjeb li qabel ma tittieħed azzjoni biex jinħolqu impjiegi ekoloġiċi ġodda li jkunu dinjitużi u sostenibbli u għall-iżvilupp ta’ pjani ta’ azzjoni ekoloġiċi mill-SMEs, jitnieda pjan biex tiġi miġġielda l-obsolenza programmata tal-prodotti. |
| --- | --- |

3.7.

Fil-fehma tal-Kumitat, ikun tajjeb li qabel ma tittieħed azzjoni biex jinħolqu impjiegi ekoloġiċi ġodda li jkunu dinjitużi u sostenibbli u għall-iżvilupp ta’ pjani ta’ azzjoni ekoloġiċi mill-SMEs, jitnieda pjan biex tiġi miġġielda l-obsolenza programmata tal-prodotti.

| 3.8. | L-ispejjeż tal-industriji tar-riċiklaġġ u l-użu mill-ġdid, il-kwalità u s-sostenibbiltà tal-impjiegi l-ġodda li jinħolqu b’dan il-mod ma jistgħux jitqiesu biss bħala esiġenza tal-politika ambjentali peress li jeħtieġu sistemi ta’ governanza proattivi u kumplessi, b’interventi integrati f’diversi setturi strateġiċi, bħall-oqsma marbutin mal-konsumaturi, it-trasport, l-agrikoltura u l-enerġija (6). |
| --- | --- |

3.8.

L-ispejjeż tal-industriji tar-riċiklaġġ u l-użu mill-ġdid, il-kwalità u s-sostenibbiltà tal-impjiegi l-ġodda li jinħolqu b’dan il-mod ma jistgħux jitqiesu biss bħala esiġenza tal-politika ambjentali peress li jeħtieġu sistemi ta’ governanza proattivi u kumplessi, b’interventi integrati f’diversi setturi strateġiċi, bħall-oqsma marbutin mal-konsumaturi, it-trasport, l-agrikoltura u l-enerġija (6).

| 3.9. | L-innovazzjoni fis-swieq tal-materjali riċiklati trid tkun tista’ sserraħ fuq qafas regolatorju Ewropew imġedded u koerenti, b’inċentivi li jġibu flimkien l-innovazzjoni tal-prodott mal-użu tiegħu li jiġġieled il-flussi preżenti ta’ riċiklaġġ ta’ materjal skartat u r-rimi ta’ komponenti f’pajjiżi bi spejjeż baxxi tax-xogħol u b’nuqqas ta’ attenzjoni għas-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema (7). |
| --- | --- |

3.9.

L-innovazzjoni fis-swieq tal-materjali riċiklati trid tkun tista’ sserraħ fuq qafas regolatorju Ewropew imġedded u koerenti, b’inċentivi li jġibu flimkien l-innovazzjoni tal-prodott mal-użu tiegħu li jiġġieled il-flussi preżenti ta’ riċiklaġġ ta’ materjal skartat u r-rimi ta’ komponenti f’pajjiżi bi spejjeż baxxi tax-xogħol u b’nuqqas ta’ attenzjoni għas-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema (7).

| 3.10. | Fil-fehma tal-KESE, it-tranżizzjoni lejn mudell ġdid ta’ ekonomija ċirkolari li tinkludi r-remanufacturing u r-reconsuming ma tistax tiġi separata mit-tixrid ġeneralizzat tal-kuneċtt ta’ territorji soċjaliment responsabbli. |
| --- | --- |

3.10.

Fil-fehma tal-KESE, it-tranżizzjoni lejn mudell ġdid ta’ ekonomija ċirkolari li tinkludi r-remanufacturing u r-reconsuming ma tistax tiġi separata mit-tixrid ġeneralizzat tal-kuneċtt ta’ territorji soċjaliment responsabbli.

4.   L-ekonomija ċirkolari u l-ħolqien tal-impjiegi

| 4.1. | Il-KESE jqis li l-miżuri proposti biex jimtlew in-nuqqasijiet fil-kompetenzi ekoloġiċi mhumiex biżżejjed: l-iskambju ta’ prattiki tajbin fi ħdan in-netwerks attwali ma jidhirx li huwa biżejjed biex jiżgura valutazzjoni aħjar tal-iżviluppi fil-qasam tal-kompetenzi u x-xogħol. Fil-fehma tal-KESE, definizzjoni aħjar fil-livell Ewropew tal-kompetenzi u l-impjiegi ekoloġiċi bil-parteċipazzjoni attiva tal-partijiet soċjali, tal-SMEs u tal-ekonomija soċjali, li hija utli wkoll għal ġbir aħjar tal-istatistika, tista’ twassal għal analiżi aktar ċara u eżerċizzji ta’ previżjoni aktar immirati, mhux biss tat-tipi ġodda ta’ professjonijiet iżda wkoll għar-riċiklaġġ tal-professjonijiet superati, anke f’termini ta’ flessigurtà u l-introduzzjoni tal-Qafas Ewropew tal-Kwalità (8). |
| --- | --- |

4.1.

Il-KESE jqis li l-miżuri proposti biex jimtlew in-nuqqasijiet fil-kompetenzi ekoloġiċi mhumiex biżżejjed: l-iskambju ta’ prattiki tajbin fi ħdan in-netwerks attwali ma jidhirx li huwa biżejjed biex jiżgura valutazzjoni aħjar tal-iżviluppi fil-qasam tal-kompetenzi u x-xogħol. Fil-fehma tal-KESE, definizzjoni aħjar fil-livell Ewropew tal-kompetenzi u l-impjiegi ekoloġiċi bil-parteċipazzjoni attiva tal-partijiet soċjali, tal-SMEs u tal-ekonomija soċjali, li hija utli wkoll għal ġbir aħjar tal-istatistika, tista’ twassal għal analiżi aktar ċara u eżerċizzji ta’ previżjoni aktar immirati, mhux biss tat-tipi ġodda ta’ professjonijiet iżda wkoll għar-riċiklaġġ tal-professjonijiet superati, anke f’termini ta’ flessigurtà u l-introduzzjoni tal-Qafas Ewropew tal-Kwalità (8).

| 4.2. | Il-KESE huwa tal-fehma li użu effiċjenti u mmirat tal-fondi strutturali u l-istrumenti tal-innovazzjoni bħall-Orizzont 2020, COSME u LIFE kif ukoll il-faċilità tal-mikrofinanzjament ekoloġiku tal-BIE – huma fundamentali għall-promozzjoni ta’ impjiegi kwalifikati speċjalment jekk ikunu indirizzati lejn intrapriżi żgħar u għall-ekonomija soċjali u marbutin bil-proċess kunsenswali ta’ previżjoni li l-Kumitat jappoġġja.
  F’dan ir-rigward hemm bżonn: |
| --- | --- |

4.2.

Il-KESE huwa tal-fehma li użu effiċjenti u mmirat tal-fondi strutturali u l-istrumenti tal-innovazzjoni bħall-Orizzont 2020, COSME u LIFE kif ukoll il-faċilità tal-mikrofinanzjament ekoloġiku tal-BIE – huma fundamentali għall-promozzjoni ta’ impjiegi kwalifikati speċjalment jekk ikunu indirizzati lejn intrapriżi żgħar u għall-ekonomija soċjali u marbutin bil-proċess kunsenswali ta’ previżjoni li l-Kumitat jappoġġja.

F’dan ir-rigward hemm bżonn:

| 4.2.1. | kwantifikazzjoni reali tal-għadd potenzjali ta’ impjiegi sostenibbli u li ma jistgħux jirrilokaw fil-livell lokali, settorjali u intersettorjali li jistgħu jinħolqu mit-tranżizzjoni għall-ekonomija ċirkolari, anke b’rabta mal-ħtieġa kbira ta’ tkabbir sostenibbli u li joħloq l-impjiegi għall-ekonomija Ewropea; |
| --- | --- |

4.2.1.

kwantifikazzjoni reali tal-għadd potenzjali ta’ impjiegi sostenibbli u li ma jistgħux jirrilokaw fil-livell lokali, settorjali u intersettorjali li jistgħu jinħolqu mit-tranżizzjoni għall-ekonomija ċirkolari, anke b’rabta mal-ħtieġa kbira ta’ tkabbir sostenibbli u li joħloq l-impjiegi għall-ekonomija Ewropea;

| 4.2.2. | ħarsien tal-ekwità u s-sostenibbiltà tal-proċess: it-tranżizzjoni għal ekonomija ċirkolari m’għandhiex twassal għal problemi ta’ ġustizzja soċjali għall-ħaddiema, il-mikrointrapriżi u miniintrapriżi u għall-ekonomija soċjali; |
| --- | --- |

4.2.2.

ħarsien tal-ekwità u s-sostenibbiltà tal-proċess: it-tranżizzjoni għal ekonomija ċirkolari m’għandhiex twassal għal problemi ta’ ġustizzja soċjali għall-ħaddiema, il-mikrointrapriżi u miniintrapriżi u għall-ekonomija soċjali;

| 4.2.3. | djalogu soċjali strutturat fil-livelli differenti u li jidħol għal kollox fid-definizzjoni u l-kunsens dwar il-viżjoni strateġika u l-politiki integrati, li jistgħu jiġu implimentati peress li l-ekonomija ċirkolari jkollha fl-istess waqt kompetenzi okkupazzjonali u forza tax-xogħol adatti għall-iżvilupp tagħha; |
| --- | --- |

4.2.3.

djalogu soċjali strutturat fil-livelli differenti u li jidħol għal kollox fid-definizzjoni u l-kunsens dwar il-viżjoni strateġika u l-politiki integrati, li jistgħu jiġu implimentati peress li l-ekonomija ċirkolari jkollha fl-istess waqt kompetenzi okkupazzjonali u forza tax-xogħol adatti għall-iżvilupp tagħha;

| 4.2.4. | kollaborazzjoni mill-viċin bejn id-dinja tax-xogħol u d-dinja tat-tagħlim u t-taħriġ għal żvilupp pożittiv tal-kompetenzi, b’sistemi b’saħħithom ta’ tagħlim u taħriġ tekniku u professjonali li jinkludu b’mod dirett l-imsieħba soċjali (9). |
| --- | --- |

4.2.4.

kollaborazzjoni mill-viċin bejn id-dinja tax-xogħol u d-dinja tat-tagħlim u t-taħriġ għal żvilupp pożittiv tal-kompetenzi, b’sistemi b’saħħithom ta’ tagħlim u taħriġ tekniku u professjonali li jinkludu b’mod dirett l-imsieħba soċjali (9).

5.   Il-Pjan ta’ Azzjoni Ekoloġiku għall-SMEs

| 5.1. | Il-KESE huwa konvint li t-tranżizzjoni lejn ekonomija Ewropea ċirkolari tista’ tiftaħ diversi opportunitajiet għall-mikrointrapriżi, l-intrapriżi ż-żgħar u dawk ta’ daqs medju u għall-ekonomija soċjali, li jsiru mutur importanti għat-tkabbir kemm fis-suq intern kif ukoll dak internazzjonali. Hija ssaħħaħ ukoll il-kapaċità tagħhom li jiġġestixxu b’mod sostenibbli r-riżorsi naturali u toħloq impjiegi ġodda kwalifikati. |
| --- | --- |

5.1.

Il-KESE huwa konvint li t-tranżizzjoni lejn ekonomija Ewropea ċirkolari tista’ tiftaħ diversi opportunitajiet għall-mikrointrapriżi, l-intrapriżi ż-żgħar u dawk ta’ daqs medju u għall-ekonomija soċjali, li jsiru mutur importanti għat-tkabbir kemm fis-suq intern kif ukoll dak internazzjonali. Hija ssaħħaħ ukoll il-kapaċità tagħhom li jiġġestixxu b’mod sostenibbli r-riżorsi naturali u toħloq impjiegi ġodda kwalifikati.

| 5.2. | Il-KESE jitlob li l-Pjan ta’ azzjoni ekoloġiku għall-SMEs isegwi u jippromovi l-prinċipju “Aħseb l-ewwel fiż-żgħir” tul il-proċess kollu ta’ regolamentazzjoni u implimentazzjoni, b’attenzjoni partikolari għall-leġislazzjoni dwar l-użu effiċjenti tar-riżorsi u b’koerenza mas-Small Business Act, bl-użu tal-“Prova tal-SMEs” bħala element ewlieni fil-proċess ta’ tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari. |
| --- | --- |

5.2.

Il-KESE jitlob li l-Pjan ta’ azzjoni ekoloġiku għall-SMEs isegwi u jippromovi l-prinċipju “Aħseb l-ewwel fiż-żgħir” tul il-proċess kollu ta’ regolamentazzjoni u implimentazzjoni, b’attenzjoni partikolari għall-leġislazzjoni dwar l-użu effiċjenti tar-riżorsi u b’koerenza mas-Small Business Act, bl-użu tal-“Prova tal-SMEs” bħala element ewlieni fil-proċess ta’ tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari.

| 5.3. | Fil-fehma tal-KESE, bħala konsegwenza, l-istrumenti għandhom bżonn jiġu adattati biex jappoġġjaw intrapriżi żgħar u l-ekonomija soċjali, peress li l-istrumenti ta’ qabel, bħall-Pjan ta’ Azzjoni għall-ekoinnovazzjoni, kellhom riżultati limitati. |
| --- | --- |

5.3.

Fil-fehma tal-KESE, bħala konsegwenza, l-istrumenti għandhom bżonn jiġu adattati biex jappoġġjaw intrapriżi żgħar u l-ekonomija soċjali, peress li l-istrumenti ta’ qabel, bħall-Pjan ta’ Azzjoni għall-ekoinnovazzjoni, kellhom riżultati limitati.

| 5.4. | Mill-34 azzjoni deskritti fid-dokument ta’ ħidma tal-Kummissjoni (10) anness mal-proposta, il-KESE huwa tal-fehma li dawn li ġejjin għandhom jingħataw prijorità: |
| --- | --- |

5.4.

Mill-34 azzjoni deskritti fid-dokument ta’ ħidma tal-Kummissjoni (10) anness mal-proposta, il-KESE huwa tal-fehma li dawn li ġejjin għandhom jingħataw prijorità:

| 5.4.1. | tisħiħ u espansjoni tal-mekkaniżmu ta’ esperimenti volontarji ta’ awditjar ekoloġiku għall-SMEs biex ikun hemm kontrolli mifruxa fuq it-teknoloġiji ambjentali ETV, id-disinjar ekoloġiku u l-proċessi bil-possibbiltà ta’ tikketta Ewropea “green” (bħal Ecolabel II) b’sussidji mill-UE: |
| --- | --- |

5.4.1.

tisħiħ u espansjoni tal-mekkaniżmu ta’ esperimenti volontarji ta’ awditjar ekoloġiku għall-SMEs biex ikun hemm kontrolli mifruxa fuq it-teknoloġiji ambjentali ETV, id-disinjar ekoloġiku u l-proċessi bil-possibbiltà ta’ tikketta Ewropea “green” (bħal Ecolabel II) b’sussidji mill-UE:

| 5.4.2. | tisħiħ tal-aċċess għall-kreditu: twessigħ tar-rwol tal-BEI biex jingaħata aċċess għall-kreditu tal-azjendi għat-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari, it-tisħiħ tal-faċilità Natural Capital Financing Facility (NCFF); ħolqien ta’ sistemi ta’ garanzija speċifika għall-mikrointrapriżi mikro u l-intrapriżi żgħar għal aċċess mgħaġġel u sempliċi għall-kreditu, il-mikrokreditu, kapital ta’ riskju u l-istrument ta’ Finanzjament Privat għall-Effiċjenza Enerġetika (PF4EE) li għandhom jiġu implimentati madwar l-UE; |
| --- | --- |

5.4.2.

tisħiħ tal-aċċess għall-kreditu: twessigħ tar-rwol tal-BEI biex jingaħata aċċess għall-kreditu tal-azjendi għat-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari, it-tisħiħ tal-faċilità Natural Capital Financing Facility (NCFF); ħolqien ta’ sistemi ta’ garanzija speċifika għall-mikrointrapriżi mikro u l-intrapriżi żgħar għal aċċess mgħaġġel u sempliċi għall-kreditu, il-mikrokreditu, kapital ta’ riskju u l-istrument ta’ Finanzjament Privat għall-Effiċjenza Enerġetika (PF4EE) li għandhom jiġu implimentati madwar l-UE;

| 5.4.3. | finanzjar tal-ekoinnovazzjoni għall-mikrointrapriżi u miniintrapriżi: użu faċilitat tal-istrumenti l-ġodda għall-SMEs taħt Orizzont 2020, il-fondi FEŻR, FEMS, LIFE u FAEŻR għal skemi pilota innovattivi tal-UE permezz ta’ faċilitajiet b’punt uniku għal diversi programmi f’oqsma definiti u stabbiliti tajjeb bħal Systemic Eco-Innovation Demostrator SEIDEM f’żoni bħal smart cities, clusters reġjonali, żoni ħielsa – fejn jiġu konċentrati miżuri, inċentivi u eżenzjonijiet, bi skopijiet intermedji kwantifikabbli u b’viżibbiltà għolja: |
| --- | --- |

5.4.3.

finanzjar tal-ekoinnovazzjoni għall-mikrointrapriżi u miniintrapriżi: użu faċilitat tal-istrumenti l-ġodda għall-SMEs taħt Orizzont 2020, il-fondi FEŻR, FEMS, LIFE u FAEŻR għal skemi pilota innovattivi tal-UE permezz ta’ faċilitajiet b’punt uniku għal diversi programmi f’oqsma definiti u stabbiliti tajjeb bħal Systemic Eco-Innovation Demostrator SEIDEM f’żoni bħal smart cities, clusters reġjonali, żoni ħielsa – fejn jiġu konċentrati miżuri, inċentivi u eżenzjonijiet, bi skopijiet intermedji kwantifikabbli u b’viżibbiltà għolja:

| 5.4.4. | tisħiħ tal-azzjoni ta’ taħriġ intraprenditorjali u ta’ mentoring fl-intrapriża: li jipprijoritizza t-taħriġ fl-intrapriża permezz ta’ applikazzjonijiet diġitali – bl-appoġġ tan-Netwerk Ewropew għall-Intrapriżi u l-European Resource Efficiency Excellence Centre futur u tutoraġġ minn esperti bil-finanzjament tal-UE għall-organizzazzjonijiet professjonali tal-mikrointrapriżi u l-intrapriżi żgħar lokali, li jużaw l-Erasmus Plus u COSME għal proġetti magħżula; |
| --- | --- |

5.4.4.

tisħiħ tal-azzjoni ta’ taħriġ intraprenditorjali u ta’ mentoring fl-intrapriża: li jipprijoritizza t-taħriġ fl-intrapriża permezz ta’ applikazzjonijiet diġitali – bl-appoġġ tan-Netwerk Ewropew għall-Intrapriżi u l-European Resource Efficiency Excellence Centre futur u tutoraġġ minn esperti bil-finanzjament tal-UE għall-organizzazzjonijiet professjonali tal-mikrointrapriżi u l-intrapriżi żgħar lokali, li jużaw l-Erasmus Plus u COSME għal proġetti magħżula;

| 5.4.5. | il-ħoqien ta’ suq ċirkolari tal-materjali, il-komponenti u l-prodotti intermedji: tnedija ta’ Circular eBay b’aċċess faċilitat u sikurizzat tal-mikrointrapriżi u l-intrapriżi żgħar ekoloġiċi u tal-ekonomija soċjali, bi skambji bbażati fuq standards tekniċi u regolatorji aktar stretti, CEN-CENELEC-ETSI u ISO. |
| --- | --- |

5.4.5.

il-ħoqien ta’ suq ċirkolari tal-materjali, il-komponenti u l-prodotti intermedji: tnedija ta’ Circular eBay b’aċċess faċilitat u sikurizzat tal-mikrointrapriżi u l-intrapriżi żgħar ekoloġiċi u tal-ekonomija soċjali, bi skambji bbażati fuq standards tekniċi u regolatorji aktar stretti, CEN-CENELEC-ETSI u ISO.

Brussell, l-10 ta’ Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  ĠU C 318, 29.10.2011, p. 142.

1

(2)  ĠU C 224, 30.8.2008, p. 1; ĠU C 226, 16.7.2014, p. 1; ĠU C 67, 6.3.2014, p. 23 u ĠU C 44, 11.2.2011, p. 110.

2

(3)  ĠU C 271, 19.9.2013, p. 18.

3

(4)  http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P7-TA-2013-0584+0+DOC+XML+V0//MT

4

(5)  ĠU C 311, 12.9.2014, p. 7.

5

(6)  ĠU C 24, 28.1.2012, p. 11.

6

(7)  ĠU C 107, 6.4.2011, p. 1.

7

(8)  ĠU C 451, 16.12.214, p. 116.

8

(9)  ĠU C 311, 12.9.2014, p. 7.

9

(10)  SWD(2014) 213 final.

10

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/107 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/107

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill: “Għarfien aħjar tas-sitwazzjoni permezz ta’ kooperazzjoni msaħħa bejn l-awtoritajiet ta’ sorveljanza marittima: il-passi li jmiss fi ħdan l-Ambjent Komuni għall-Qsim tal-Informazzjoni għad-dominju marittimu tal-UE”

(COM(2014) 451 final)

(2015/C 230/16)

| Relatur: | is-Sur POLYZOGOPOULOS |
| --- | --- |

Relatur:

is-Sur POLYZOGOPOULOS

Nhar l-20 ta’ Novembru 2013, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill:Għarfien aħjar tas-sitwazzjoni permezz ta’ kooperazzjoni msaħħa bejn l-awtoritajiet ta’ sorveljanza marittima: il-passi li jmiss fi ħdan l-Ambjent Komuni għall-Qsim tal-Informazzjoni għad-dominju marittimu tal-UE

COM(2014) 451 final.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar il-11 ta’ Novembru 2014.

Matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu li saret fl-10 u l-11 ta’ Diċembru 2014 (seduta tal-10 ta’ Diċembru 2014), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’unanimità.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jilqa’ b’mod pożittiv il-Komunikazzjoni li qed tiġi analizzata peress li din tagħmel parti mill-kontinwità loġika tal-impenji mnedija għall-implimentazzjoni tas-sorveljanza marittima effikaċi u aktar ta’ profitt, mil-lat finanzjarju, li hija wieħed mill-għanijiet strateġiċi tal-Politika Marittima Integrata (PMI), u jirrimarka li t-titjib tal-iskambju ta’ informazzjoni bejn l-awtoritajiet inkarigati minn din is-sorveljanza hija marbuta b’mod essenzjali mal-protezzjoni tal-Unjoni, is-sigurtà u l-ekonomija tagħha u l-ġejjieni tal-ambjent tagħha. |
| --- | --- |

1.1.

Il-KESE jilqa’ b’mod pożittiv il-Komunikazzjoni li qed tiġi analizzata peress li din tagħmel parti mill-kontinwità loġika tal-impenji mnedija għall-implimentazzjoni tas-sorveljanza marittima effikaċi u aktar ta’ profitt, mil-lat finanzjarju, li hija wieħed mill-għanijiet strateġiċi tal-Politika Marittima Integrata (PMI), u jirrimarka li t-titjib tal-iskambju ta’ informazzjoni bejn l-awtoritajiet inkarigati minn din is-sorveljanza hija marbuta b’mod essenzjali mal-protezzjoni tal-Unjoni, is-sigurtà u l-ekonomija tagħha u l-ġejjieni tal-ambjent tagħha.

Il-KESE jirrikonoxxi l-progress li sar fil-livell Ewropew u dak nazzjonali minn meta ġie elaborat il-pjan direzzjonali tal-2010 (1), filwaqt li, madankollu, iqis li jkun partikolarment aktar utli li dan il-progress jiġi kkalkolat b’mod aktar preċiż meta mqabbel mal-għanijiet u s-sitt passi ta’ dan il-pjan direzzjonali u l-Komunikazzjoni tal-15 ta’ Ottubru 2009 (2).

| 1.2. | Dan l-aħħar il-KESE osserva (3) li fil-qasam tas-sigurtà marittima qed jiżdiedu l-isfidi ġeopolitiċi, strateġiċi u ambjentali. Għalhekk jitlob lill-Kummissjoni biex mill-aktar fis possibbli tispeċifika u tħaffef il-“proċess ta’ reviżjoni biex tivvaluta l-implimentazzjoni ta’ CISE Marittimu u l-ħtieġa ta’ azzjoni ulterjuri” (4) li għandhom jitnedew sal-2018. |
| --- | --- |

1.2.

Dan l-aħħar il-KESE osserva (3) li fil-qasam tas-sigurtà marittima qed jiżdiedu l-isfidi ġeopolitiċi, strateġiċi u ambjentali. Għalhekk jitlob lill-Kummissjoni biex mill-aktar fis possibbli tispeċifika u tħaffef il-“proċess ta’ reviżjoni biex tivvaluta l-implimentazzjoni ta’ CISE Marittimu u l-ħtieġa ta’ azzjoni ulterjuri” (4) li għandhom jitnedew sal-2018.

| 1.3. | Il-KESE jirrakkomanda li fl-iżvilupp ulterjuri tas-CISE (“ambjent komuni għall-qsim tal-informazzjoni”) għandu jsir użu mill-ambitu estiż u l-possibbiltajiet li toffri l-Komunikazzjoni reċenti dwar l-Istrateġija Ewropea għas-Sigurtà Marittima (5) sabiex jiġi żviluppat approċċ aġġornat, koerenti u globali għas-sorveljanza marittima. |
| --- | --- |

1.3.

Il-KESE jirrakkomanda li fl-iżvilupp ulterjuri tas-CISE (“ambjent komuni għall-qsim tal-informazzjoni”) għandu jsir użu mill-ambitu estiż u l-possibbiltajiet li toffri l-Komunikazzjoni reċenti dwar l-Istrateġija Ewropea għas-Sigurtà Marittima (5) sabiex jiġi żviluppat approċċ aġġornat, koerenti u globali għas-sorveljanza marittima.

| 1.4. | Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni tispeċifika kif jistgħu jitħeġġu l-Istati Membri “bil-ħidma ta’ modernizzazzjoni tas-sistema informatika ta’ sorveljanza marittima tagħhom” mingħajr ma jkollhom mezzi addizzjonali oħra għal dan il-għan ħlief “finanzjament (...) biex isostni titjib żgħir” (6) u jirrakkomanda li tiġi direzzjonata jew investita mill-ġdid parti mir-riżorsi mfaddla sabiex jimtlew il-lakuni tas-CISE u biex din titjieb globalment. |
| --- | --- |

1.4.

Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni tispeċifika kif jistgħu jitħeġġu l-Istati Membri “bil-ħidma ta’ modernizzazzjoni tas-sistema informatika ta’ sorveljanza marittima tagħhom” mingħajr ma jkollhom mezzi addizzjonali oħra għal dan il-għan ħlief “finanzjament (...) biex isostni titjib żgħir” (6) u jirrakkomanda li tiġi direzzjonata jew investita mill-ġdid parti mir-riżorsi mfaddla sabiex jimtlew il-lakuni tas-CISE u biex din titjieb globalment.

| 1.5. | Peress li l-proġett huwa fuq bażi volontarja u minħabba l-importanza li din tassumi fil-qasam tar-rieda politika, kif ukoll tal-ostakli kulturali li jirriżultaw, fost l-oħrajn, mill-mentalitajiet, l-istereotipi u l-metodi ta’ ħidma li ilhom snin stabbiliti, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tikkonċentra l-isforzi tagħha fuq azzjonijiet edukattivi jew ta’ taħriġ u inizjattivi li jistgħu jrawmu l-fiduċja mill-ġdid, billi jkunu bbażati fuq l-esperjenzi pożittivi eżistenti, bħalma huma n-North Atlantic Coast Guard Forum jew l-Assoċjazzjoni Internazzjonali tal-Awtoritajiet tal-Fanali |
| --- | --- |

1.5.

Peress li l-proġett huwa fuq bażi volontarja u minħabba l-importanza li din tassumi fil-qasam tar-rieda politika, kif ukoll tal-ostakli kulturali li jirriżultaw, fost l-oħrajn, mill-mentalitajiet, l-istereotipi u l-metodi ta’ ħidma li ilhom snin stabbiliti, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tikkonċentra l-isforzi tagħha fuq azzjonijiet edukattivi jew ta’ taħriġ u inizjattivi li jistgħu jrawmu l-fiduċja mill-ġdid, billi jkunu bbażati fuq l-esperjenzi pożittivi eżistenti, bħalma huma n-North Atlantic Coast Guard Forum jew l-Assoċjazzjoni Internazzjonali tal-Awtoritajiet tal-Fanali

| 1.6. | Madankollu jistieden ukoll lill-Kummissjoni tiddefinixxi b’mod aktar ċar b’liema taħlita ta’ miżuri beħsiebha tindirizza, fil-perjodu qasir u dak twil, l-ostakli legali u tekniċi li jikkumplikaw il-konsolidazzjoni ta’ CISE effikaċi. |
| --- | --- |

1.6.

Madankollu jistieden ukoll lill-Kummissjoni tiddefinixxi b’mod aktar ċar b’liema taħlita ta’ miżuri beħsiebha tindirizza, fil-perjodu qasir u dak twil, l-ostakli legali u tekniċi li jikkumplikaw il-konsolidazzjoni ta’ CISE effikaċi.

| 1.7. | Il-KESE jipprevedi li l-evoluzzjoni mgħaġġla ħafna tal-mezzi informatiċi inevitabbilment tesponi kwalunkwe ambjent ġdid ta’ skambju ta’ informazzjoni sensittiva, bħalma hu s-CISE għal attakki (7) ċibernetiċi iżda wkoll mit-terroristi b’konsegwenzi potenzjali li ma jistgħux jiġu kwantifikati għas-sigurtà tat-trasport, l-iskambji, il-portijiet, il-bastimenti, l-ekwipaġġi u l-merkanzija u għaldaqstant jitlob lill-Kummissjoni tanalizza b’mod immedjat il-kwistjoni taċ-ċibersigurtà fit-trasport marittimu u li toħloq miżuri speċifiċi biex tipproteġi s-CISE. Ir-rapport tal-2014 tad-Direttorat tal-Verifika tal-Kungress tal-Istati Uniti (Government Accountability Office, GAO) dwar “Il-protezzjoni tal-infrastruttura marittima kritika” (http://gao.gov/products/GAO-14-459) juri l-urġenza tas-sitwazzjoni. |
| --- | --- |

1.7.

Il-KESE jipprevedi li l-evoluzzjoni mgħaġġla ħafna tal-mezzi informatiċi inevitabbilment tesponi kwalunkwe ambjent ġdid ta’ skambju ta’ informazzjoni sensittiva, bħalma hu s-CISE għal attakki (7) ċibernetiċi iżda wkoll mit-terroristi b’konsegwenzi potenzjali li ma jistgħux jiġu kwantifikati għas-sigurtà tat-trasport, l-iskambji, il-portijiet, il-bastimenti, l-ekwipaġġi u l-merkanzija u għaldaqstant jitlob lill-Kummissjoni tanalizza b’mod immedjat il-kwistjoni taċ-ċibersigurtà fit-trasport marittimu u li toħloq miżuri speċifiċi biex tipproteġi s-CISE. Ir-rapport tal-2014 tad-Direttorat tal-Verifika tal-Kungress tal-Istati Uniti (Government Accountability Office, GAO) dwar “Il-protezzjoni tal-infrastruttura marittima kritika” (http://gao.gov/products/GAO-14-459) juri l-urġenza tas-sitwazzjoni.

| 1.8. | Il-KESE jenfasizza li għarfien imtejjeb tas-sitwazzjoni u l-kooperazzjoni msaħħa bejn l-awtoritajiet ta’ sorveljanza marittima permezz tas-CISE ser jikkontribwixxu wkoll għall-protezzjoni tal-integrità ekoloġika tal-qasam marittimu tal-UE, billi jiġu preservati aħjar il-bijodiversità u r-riżorsi tal-baħar mill-aċċidenti nukleari, mir-rimi illegali ta’ sustanzi tossiċi, inċidenti gravi li jikkonċernaw sustanzi li jniġġsu, kif ukoll it-tibdil fil-klima. Barra minn hekk, it-titjib tas-sigurtà tal-kejbils u l-pajpijiet ta’ taħt il-baħar ser isaħħaħ l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija. |
| --- | --- |

1.8.

Il-KESE jenfasizza li għarfien imtejjeb tas-sitwazzjoni u l-kooperazzjoni msaħħa bejn l-awtoritajiet ta’ sorveljanza marittima permezz tas-CISE ser jikkontribwixxu wkoll għall-protezzjoni tal-integrità ekoloġika tal-qasam marittimu tal-UE, billi jiġu preservati aħjar il-bijodiversità u r-riżorsi tal-baħar mill-aċċidenti nukleari, mir-rimi illegali ta’ sustanzi tossiċi, inċidenti gravi li jikkonċernaw sustanzi li jniġġsu, kif ukoll it-tibdil fil-klima. Barra minn hekk, it-titjib tas-sigurtà tal-kejbils u l-pajpijiet ta’ taħt il-baħar ser isaħħaħ l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija.

2.   Introduzzjoni

| 2.1. | Sabiex nifhmu r-riskji u t-theddid, huwa importanti ħafna li jkollna aċċess f’waqtu għal informazzjoni preċiża u li nkunu nistgħu nibnu stampa komuni u valida tas-sitwazzjoni marittima. L-integrazzjoni ta’ sorsi differenti ta’ data u l-koordinazzjoni tal-awtoritajiet kompetenti jikkontribwixxu għal komprensjoni aħjar tal-isfidi marittimi attwali u joħolqu valur miżjud permezz tal-użu effikaċi ta’ riżorsi limitati. |
| --- | --- |

2.1.

Sabiex nifhmu r-riskji u t-theddid, huwa importanti ħafna li jkollna aċċess f’waqtu għal informazzjoni preċiża u li nkunu nistgħu nibnu stampa komuni u valida tas-sitwazzjoni marittima. L-integrazzjoni ta’ sorsi differenti ta’ data u l-koordinazzjoni tal-awtoritajiet kompetenti jikkontribwixxu għal komprensjoni aħjar tal-isfidi marittimi attwali u joħolqu valur miżjud permezz tal-użu effikaċi ta’ riżorsi limitati.

| 2.2. | F’dan il-kuntest, l-iskambju ottimu ta’ informazzjoni bejn l-awtoritajiet ta’ sorveljanza marittima jikkostitwixxi wieħed mill-objettivi strateġiċi tal-politika marittima integrata. L-iżvilupp ta’ ambjent komuni għall-qsim ta’ informazzjoni għad-dominju marittimu tal-UE kien is-suġġett ta’ żewġ Komunikazzjonijiet ippubblikati mill-Kummissjoni fl-2009 u l-2010 (8). |
| --- | --- |

2.2.

F’dan il-kuntest, l-iskambju ottimu ta’ informazzjoni bejn l-awtoritajiet ta’ sorveljanza marittima jikkostitwixxi wieħed mill-objettivi strateġiċi tal-politika marittima integrata. L-iżvilupp ta’ ambjent komuni għall-qsim ta’ informazzjoni għad-dominju marittimu tal-UE kien is-suġġett ta’ żewġ Komunikazzjonijiet ippubblikati mill-Kummissjoni fl-2009 u l-2010 (8).

| 2.3. | Fl-2012, it-tisħiħ tas-sigurtà marittima permezz tas-sorveljanza integrata tal-ibħra ġie kkunsidrat bħala element bażiku tal-programm favur it-tkabbir blu, li għandu l-għan li joħloq it-tkabbir u l-impjiegi fl-ekonomija marittima (9). |
| --- | --- |

2.3.

Fl-2012, it-tisħiħ tas-sigurtà marittima permezz tas-sorveljanza integrata tal-ibħra ġie kkunsidrat bħala element bażiku tal-programm favur it-tkabbir blu, li għandu l-għan li joħloq it-tkabbir u l-impjiegi fl-ekonomija marittima (9).

| 2.4. | Il-Komunikazzjoni konġunta reċenti (2014) dwar l-Istrateġija tal-UE dwar is-sigurtà marittima (10) tikkonferma, permezz ta’ argumenti sostanzjati, l-importanza tas-sorveljanza marittima u tal-iskambju ta’ informazzjoni dwar l-affarijiet marittimi bħala element essenzjali tas-sigurtà marittima. |
| --- | --- |

2.4.

Il-Komunikazzjoni konġunta reċenti (2014) dwar l-Istrateġija tal-UE dwar is-sigurtà marittima (10) tikkonferma, permezz ta’ argumenti sostanzjati, l-importanza tas-sorveljanza marittima u tal-iskambju ta’ informazzjoni dwar l-affarijiet marittimi bħala element essenzjali tas-sigurtà marittima.

3.   Il-punti prinċipali tal-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni

| 3.1. | Il-Komunikazzjoni tippreżenta l-progress li sar fil-livell Ewropew u nazzjonali wara t-tnedija tal-pjan direzzjonali tas-CISE, li jikkostitwixxi proċess ta’ kollaborazzjoni volontarja permanenti bil-għan li jissaħħu l-għarfien, l-effikaċja, il-kwalità, il-kapaċitajiet ta’ reazzjoni u l-koordinazzjoni fir-rigward tal-azzjonijiet ta’ sorveljanza tal-qasam marittimu Ewropew, kif ukoll biex titħeġġeġ l-innovazzjoni. |
| --- | --- |

3.1.

Il-Komunikazzjoni tippreżenta l-progress li sar fil-livell Ewropew u nazzjonali wara t-tnedija tal-pjan direzzjonali tas-CISE, li jikkostitwixxi proċess ta’ kollaborazzjoni volontarja permanenti bil-għan li jissaħħu l-għarfien, l-effikaċja, il-kwalità, il-kapaċitajiet ta’ reazzjoni u l-koordinazzjoni fir-rigward tal-azzjonijiet ta’ sorveljanza tal-qasam marittimu Ewropew, kif ukoll biex titħeġġeġ l-innovazzjoni.

| 3.2. | Apparti l-iskambju tal-informazzjoni, l-UE, flimkien mas-CISE, għandha l-għan li din l-informazzjoni tintuża aktar minn darba u b’mod korrett mill-komunitajiet differenti ta’ utenti, mingħajr duplikazzjoni, permezz ta’ netwerk deċentralizzat ta’ sorveljanza marittima li jirrispetta d-dispożizzjonijiet dwar il-protezzjoni tad-data u r-regoli internazzjonali. Il-CISE ma jissostitwixxix is-sistemi u l-pjattaformi ta’ skambju ta’ informazzjoni li jeżistu bħalissa u m’għandux impatt fuq l-istrutturi relatati jew fuq il-leġislazzjoni li teżisti fl-Istati Membri. |
| --- | --- |

3.2.

Apparti l-iskambju tal-informazzjoni, l-UE, flimkien mas-CISE, għandha l-għan li din l-informazzjoni tintuża aktar minn darba u b’mod korrett mill-komunitajiet differenti ta’ utenti, mingħajr duplikazzjoni, permezz ta’ netwerk deċentralizzat ta’ sorveljanza marittima li jirrispetta d-dispożizzjonijiet dwar il-protezzjoni tad-data u r-regoli internazzjonali. Il-CISE ma jissostitwixxix is-sistemi u l-pjattaformi ta’ skambju ta’ informazzjoni li jeżistu bħalissa u m’għandux impatt fuq l-istrutturi relatati jew fuq il-leġislazzjoni li teżisti fl-Istati Membri.

| 3.3. | B’mod aktar speċifiku, il-pjan direzzjonali (11) stabilixxa sitt stadji għall-iżvilupp tas-CISE – l-identifikazzjoni tal-komunitajiet tal-utenti, l-identifikazzjoni ta’ gruppi ta’ data u analiżi tad-differenza għal skambju tad-data, livelli komuni ta’ klassifikazzjoni tad-data, l-iżvilupp ta’ qafas ta’ appoġġ, l-istabbiliment ta’ drittijiet ta’ aċċess u fl-aħħar it-twaqqif ta’ qafas legali koerenti. |
| --- | --- |

3.3.

B’mod aktar speċifiku, il-pjan direzzjonali (11) stabilixxa sitt stadji għall-iżvilupp tas-CISE – l-identifikazzjoni tal-komunitajiet tal-utenti, l-identifikazzjoni ta’ gruppi ta’ data u analiżi tad-differenza għal skambju tad-data, livelli komuni ta’ klassifikazzjoni tad-data, l-iżvilupp ta’ qafas ta’ appoġġ, l-istabbiliment ta’ drittijiet ta’ aċċess u fl-aħħar it-twaqqif ta’ qafas legali koerenti.

| 3.4. | Is-CISE jikkonċerna s-setturi ta’ intervent li ġejjin: 1) is-sigurtà marittima (inklużi r-riċerka u s-salvataġġ), is-sikurezza marittima u l-prevenzjoni tat-tniġġis mill-bastimenti, 2) il-kontroll tas-sajd, 3) it-tħejjija u r-reazzjoni fil-qasam tat-tniġġis aċċidentali tal-baħar u l-protezzjoni tal-ambjent tal-baħar, 4) id-dwana, 5) il-kontrolli fil-fruntieri, 6) l-applikazzjoni ġenerali tal-leġislazzjoni u 7) id-difiża. |
| --- | --- |

3.4.

Is-CISE jikkonċerna s-setturi ta’ intervent li ġejjin: 1) is-sigurtà marittima (inklużi r-riċerka u s-salvataġġ), is-sikurezza marittima u l-prevenzjoni tat-tniġġis mill-bastimenti, 2) il-kontroll tas-sajd, 3) it-tħejjija u r-reazzjoni fil-qasam tat-tniġġis aċċidentali tal-baħar u l-protezzjoni tal-ambjent tal-baħar, 4) id-dwana, 5) il-kontrolli fil-fruntieri, 6) l-applikazzjoni ġenerali tal-leġislazzjoni u 7) id-difiża.

| 3.5. | L-iffrankar potenzjali li tista’ tikseb l-ekonomija Ewropea, fir-rigward ta’ spejjeż amministrattivi u operattivi, jammonta għal madwar EUR 400 miljun fis-sena u madwar EUR 40 miljun fis-sena direttament għall-awtoritajiet pubbliċi. L-investimenti relatati matul l-ewwel għaxar snin huma stmati għal madwar EUR 10 miljun fuq bażi annwali. |
| --- | --- |

3.5.

L-iffrankar potenzjali li tista’ tikseb l-ekonomija Ewropea, fir-rigward ta’ spejjeż amministrattivi u operattivi, jammonta għal madwar EUR 400 miljun fis-sena u madwar EUR 40 miljun fis-sena direttament għall-awtoritajiet pubbliċi. L-investimenti relatati matul l-ewwel għaxar snin huma stmati għal madwar EUR 10 miljun fuq bażi annwali.

4.   Kummenti ġenerali

| 4.1. | Huwa u jenfasizza l-importanza kwantitattiva tal-qasam marittimu Ewropew u l-firxa tiegħu mil-lat tal-impjieg u l-ekonomija, fl-opinjonijiet preċendenti tieħu, il-KESE għamel kummenti u rakkomandazzjonijiet rilevanti dwar għadd ta’ kwistjonijiet relatati mal-politika marittima Ewropea (12) u esprima ruħu b’mod iddettaljat kemm dwar il-kwistjonijiet ġenerali tas-sigurtà fil-baħar kif ukoll dwar il-kwistjonijiet li jolqtu b’mod aktar speċifiku s-sorveljanza marittima integrata, u indika li biex tiġi żgurata din is-sorveljanza hemm bżonn ta’ mekkaniżmu integrat (13). |
| --- | --- |

4.1.

Huwa u jenfasizza l-importanza kwantitattiva tal-qasam marittimu Ewropew u l-firxa tiegħu mil-lat tal-impjieg u l-ekonomija, fl-opinjonijiet preċendenti tieħu, il-KESE għamel kummenti u rakkomandazzjonijiet rilevanti dwar għadd ta’ kwistjonijiet relatati mal-politika marittima Ewropea (12) u esprima ruħu b’mod iddettaljat kemm dwar il-kwistjonijiet ġenerali tas-sigurtà fil-baħar kif ukoll dwar il-kwistjonijiet li jolqtu b’mod aktar speċifiku s-sorveljanza marittima integrata, u indika li biex tiġi żgurata din is-sorveljanza hemm bżonn ta’ mekkaniżmu integrat (13).

| 4.2. | Peress li jaqbel ma’ approċċ transsettorjali fir-rigward tal-ġestjoni tal-ibħra, il-KESE enfasizza b’mod aktar speċifiku li biex jinkiseb suq marittimu verament integrat huwa indispensabbli li s-servizzi ta’ spezzjonar, il-gwardja kostali u l-flotot navali tal-gwerra tal-Istati Membri jikkooperaw aktar mill-qrib, li jirrikjedi l-istabbiliment ta’ struttura ta’ skambju ta’ informazzjoni u sistema integrata ta’ sorveljanza tal-baħar (14). |
| --- | --- |

4.2.

Peress li jaqbel ma’ approċċ transsettorjali fir-rigward tal-ġestjoni tal-ibħra, il-KESE enfasizza b’mod aktar speċifiku li biex jinkiseb suq marittimu verament integrat huwa indispensabbli li s-servizzi ta’ spezzjonar, il-gwardja kostali u l-flotot navali tal-gwerra tal-Istati Membri jikkooperaw aktar mill-qrib, li jirrikjedi l-istabbiliment ta’ struttura ta’ skambju ta’ informazzjoni u sistema integrata ta’ sorveljanza tal-baħar (14).

| 4.3. | Il-KESE esprima ruħu wkoll favur mekkaniżmu komuni ta’ sorveljanza komuni għall-UE kollha bbażat fuq qafas legali armonizzat bil-għan li jippermetti l-iskambju ta’ informazzjoni, sensittiva u mhux, bejn l-awtoritajiet, l-aġenziji u l-utenti tal-Istati Membri tal-Unjoni (15). |
| --- | --- |

4.3.

Il-KESE esprima ruħu wkoll favur mekkaniżmu komuni ta’ sorveljanza komuni għall-UE kollha bbażat fuq qafas legali armonizzat bil-għan li jippermetti l-iskambju ta’ informazzjoni, sensittiva u mhux, bejn l-awtoritajiet, l-aġenziji u l-utenti tal-Istati Membri tal-Unjoni (15).

| 4.4. | Il-KESE jenfasizza b’mod partikolari li jeħtieġ li jiġu ċċarati u jissaħħu l-istrutturi ta’ governanza u r-riżorsi jekk irridu niżguraw il-vijabbiltà tal-inizjattiva li qed tiġi analizzata, li hija ta’ kumplessità u ambizzjoni eċċezzjonali, u li fiha qed jipparteċipaw aktar minn 400 awtorità, li qed jamministraw volum enormi ta’ informazzjoni relatata mas-sorveljanza marittima, fost dawn insibu l-awtoritajiet pubbliċi tal-Istati Membri tal-UE u taż-ŻEE kif ukoll diversi korpi tal-UE bħall-Aġenzija Ewropea għall-Kontroll tas-Sajd (EFCA), l-Aġenzija Ewropea għall-Ġestjoni ta’ Koperazzjoni Operazzjonali fil-Fruntieri Esterni tal-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea (Frontex), l-Aġenzija Ewropea għas-Sigurtà Marittima (EMSA) u l-Aġenzija Ewropea għad-Difiża (EDA). |
| --- | --- |

4.4.

Il-KESE jenfasizza b’mod partikolari li jeħtieġ li jiġu ċċarati u jissaħħu l-istrutturi ta’ governanza u r-riżorsi jekk irridu niżguraw il-vijabbiltà tal-inizjattiva li qed tiġi analizzata, li hija ta’ kumplessità u ambizzjoni eċċezzjonali, u li fiha qed jipparteċipaw aktar minn 400 awtorità, li qed jamministraw volum enormi ta’ informazzjoni relatata mas-sorveljanza marittima, fost dawn insibu l-awtoritajiet pubbliċi tal-Istati Membri tal-UE u taż-ŻEE kif ukoll diversi korpi tal-UE bħall-Aġenzija Ewropea għall-Kontroll tas-Sajd (EFCA), l-Aġenzija Ewropea għall-Ġestjoni ta’ Koperazzjoni Operazzjonali fil-Fruntieri Esterni tal-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea (Frontex), l-Aġenzija Ewropea għas-Sigurtà Marittima (EMSA) u l-Aġenzija Ewropea għad-Difiża (EDA).

| 4.5. | Il-KESE jinnota li, peress li din l-azzjoni hija ta’ natura volontarja u fid-dawl tal-prinċipju tas-sussidjarjetà, huma l-Istati Membri li, f’kuntest ta’ awsterità baġitarja u ta’ kriżi, jassumu rwol ċentrali li jwassal għal piżijiet addizzjonali għall-awtoritajiet kompetenti tagħhom u spejjeż kbar biex jimmodernizzaw u jagħmlu kompatibbli it-tagħmir informatiku rispettiv tagħhom, li jiddependu fil-biċċa l-kbira – madwar kwart minnhom – fuq arkitettura monolitiku u qadima. Dwar dan il-punt, nistgħu nirreferu għad-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni SWD(2014) 224 final – Sinteżi tal-analiżi tal-impatt, u għad-dokument ta’ Gartner, 2013, Sustainability and Efficiency of Visions for CISE [Is-sostenibbiltà u l-effiċjenza tal-viżjonijiet għas-CISE], mid-Direttorat Ġenerali għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd tal-Kummissjoni Ewropea. |
| --- | --- |

4.5.

Il-KESE jinnota li, peress li din l-azzjoni hija ta’ natura volontarja u fid-dawl tal-prinċipju tas-sussidjarjetà, huma l-Istati Membri li, f’kuntest ta’ awsterità baġitarja u ta’ kriżi, jassumu rwol ċentrali li jwassal għal piżijiet addizzjonali għall-awtoritajiet kompetenti tagħhom u spejjeż kbar biex jimmodernizzaw u jagħmlu kompatibbli it-tagħmir informatiku rispettiv tagħhom, li jiddependu fil-biċċa l-kbira – madwar kwart minnhom – fuq arkitettura monolitiku u qadima. Dwar dan il-punt, nistgħu nirreferu għad-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni SWD(2014) 224 final – Sinteżi tal-analiżi tal-impatt, u għad-dokument ta’ Gartner, 2013, Sustainability and Efficiency of Visions for CISE [Is-sostenibbiltà u l-effiċjenza tal-viżjonijiet għas-CISE], mid-Direttorat Ġenerali għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd tal-Kummissjoni Ewropea.

| 4.6. | Fid-dawl tal-istudju li sar dwar il-valutazzjoni tar-riskji fil-qasam marittimu tal-UE għall-ħmistax il-sena li ġejjin, il-KESE jqis li fil-ġerarkija tal-informazzjoni li ser tiġi skambjata jeħtieġ li tingħata prijorità lill-identifikazzjoni effikaċi tal-perikli, it-theddid u d-dgħufijiet, f’kull settur b’mod partikolari fiż-żoni marittimi iżda wkoll fuq livell aktar ġenerali. (Ara Wise Pen International, 2013. Risk Assessment Study as an Integral Part of the Impact Assessment in Support of a CISE for the EU Maritime Domain [Studju ta’ valutazzjoni tar-riskju bħala parti integrali mill-valutazzjoni tal-impatt li jappoġġja s-CISE għal qasam marittimu tal-UE], mid-Direttorat Ġenerali għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd tal-Kummissjoni Ewropea). |
| --- | --- |

4.6.

Fid-dawl tal-istudju li sar dwar il-valutazzjoni tar-riskji fil-qasam marittimu tal-UE għall-ħmistax il-sena li ġejjin, il-KESE jqis li fil-ġerarkija tal-informazzjoni li ser tiġi skambjata jeħtieġ li tingħata prijorità lill-identifikazzjoni effikaċi tal-perikli, it-theddid u d-dgħufijiet, f’kull settur b’mod partikolari fiż-żoni marittimi iżda wkoll fuq livell aktar ġenerali. (Ara Wise Pen International, 2013. Risk Assessment Study as an Integral Part of the Impact Assessment in Support of a CISE for the EU Maritime Domain [Studju ta’ valutazzjoni tar-riskju bħala parti integrali mill-valutazzjoni tal-impatt li jappoġġja s-CISE għal qasam marittimu tal-UE], mid-Direttorat Ġenerali għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd tal-Kummissjoni Ewropea).

| 4.7. | Fi kwalunkwe każ, il-kunfidenzjalità u l-protezzjoni tad-data sensittiva personali jew kummerċjali jikkostitwixxu kwistjonijiet ta’ importanza kbira. Il-KESE jqis li dawn iż-żewġ kwistjonijiet għandhom jingħataw aktar attenzjoni u jiġu speċifikati aktar, u jirreferi għall-kummenti u r-rakkomandazzjonijiet li għamel preċedentement dwar is-suġġett. |
| --- | --- |

4.7.

Fi kwalunkwe każ, il-kunfidenzjalità u l-protezzjoni tad-data sensittiva personali jew kummerċjali jikkostitwixxu kwistjonijiet ta’ importanza kbira. Il-KESE jqis li dawn iż-żewġ kwistjonijiet għandhom jingħataw aktar attenzjoni u jiġu speċifikati aktar, u jirreferi għall-kummenti u r-rakkomandazzjonijiet li għamel preċedentement dwar is-suġġett.

| 4.8. | Il-KESE jesprimi s-sodisfazzjon tiegħu fir-rigward tal-progress li sar fl-implimentazzjoni tal-pjan direzzjonali dwar is-CISE, permezz tal-programmi BlueMassMed, Marsuno u CoopP, li kkonfermaw il-ħtieġa operattiva tal-iskambju intersettorjali ta’ informazzjoni u kkontribwixxew biex jiġi ċċarat is-suġġett; iħeġġeġ ukoll lill-Kummissjoni biex testendi l-isforzi tagħha. |
| --- | --- |

4.8.

Il-KESE jesprimi s-sodisfazzjon tiegħu fir-rigward tal-progress li sar fl-implimentazzjoni tal-pjan direzzjonali dwar is-CISE, permezz tal-programmi BlueMassMed, Marsuno u CoopP, li kkonfermaw il-ħtieġa operattiva tal-iskambju intersettorjali ta’ informazzjoni u kkontribwixxew biex jiġi ċċarat is-suġġett; iħeġġeġ ukoll lill-Kummissjoni biex testendi l-isforzi tagħha.

| 4.9. | Il-KESE jqis ukoll b’mod inkoraġġanti l-avvanzi li diġà ġew indikati fir-rigward tal-implimentazzjoni ta’ diversi mekkaniżmi (16) bil-għan li jinkisbu l-objettivi fid-diversi oqsma ta’ azzjoni u li, f’ċerti każijiet, ikopru aktar minn qasam wieħed. |
| --- | --- |

4.9.

Il-KESE jqis ukoll b’mod inkoraġġanti l-avvanzi li diġà ġew indikati fir-rigward tal-implimentazzjoni ta’ diversi mekkaniżmi (16) bil-għan li jinkisbu l-objettivi fid-diversi oqsma ta’ azzjoni u li, f’ċerti każijiet, ikopru aktar minn qasam wieħed.

| 4.10. | Il-KESE jenfasizza li l-ġeografija marittima tal-Unjoni Ewropea, li bis-sitt baċiri marittimi tagħha, ir-reġjuni ultraperiferiċi tagħha u l-ispeċifiċitajiet taż-żoni insulari tagħha, hija unika fin-natura tagħha u jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li f’sitwazzjonijiet ta’ theddid u riskju kbar ta’ dimensjoni dinjija, l-għarfien u l-effiċjenza tas-CISE ma jistgħux jissaħħu jekk ma tiżdiedx ukoll il-kooperazzjoni internazzjonali, reġjonali u transkonfinali, billi tingħata l-attenzjoni meħtieġa lill-iskambju tal-informazzjoni magħżula ma’ pajjiżi terzi u lill-analiżi tal-kwistjonijiet ta’ sigurtà u ta’ reċiproċità ta’ din id-data. |
| --- | --- |

4.10.

Il-KESE jenfasizza li l-ġeografija marittima tal-Unjoni Ewropea, li bis-sitt baċiri marittimi tagħha, ir-reġjuni ultraperiferiċi tagħha u l-ispeċifiċitajiet taż-żoni insulari tagħha, hija unika fin-natura tagħha u jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li f’sitwazzjonijiet ta’ theddid u riskju kbar ta’ dimensjoni dinjija, l-għarfien u l-effiċjenza tas-CISE ma jistgħux jissaħħu jekk ma tiżdiedx ukoll il-kooperazzjoni internazzjonali, reġjonali u transkonfinali, billi tingħata l-attenzjoni meħtieġa lill-iskambju tal-informazzjoni magħżula ma’ pajjiżi terzi u lill-analiżi tal-kwistjonijiet ta’ sigurtà u ta’ reċiproċità ta’ din id-data.

| 4.11. | Il-KESE jqis li approċċ koerenti tas-sorveljanza marittima, fl-UE u fil-livell internazzjonali, għandu jqis il-kwistjonijiet marbuta mat-tfassil u t-twettiq ta’ missjonijiet u operazzjonijiet li jikkonċernaw il-politika ta’ sigurtà u ta’ difiża komuni (PSDK). |
| --- | --- |

4.11.

Il-KESE jqis li approċċ koerenti tas-sorveljanza marittima, fl-UE u fil-livell internazzjonali, għandu jqis il-kwistjonijiet marbuta mat-tfassil u t-twettiq ta’ missjonijiet u operazzjonijiet li jikkonċernaw il-politika ta’ sigurtà u ta’ difiża komuni (PSDK).

| 4.12. | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon it-titjib sinifikanti li sar fl-iskambju tal-informazzjoni bejn l-awtoritajiet ċivili u l-awtoritajiet militari, li huma fost id-detenturi prinċipali ta’ data dwar is-sorveljanza marittima u jistedinhom jikkunsidraw l-użu mmirat tar-riżorsi tan-NATO. Barra minn hekk ifakkar fis-soluzzjonijiet eżemplari ta’ kooperazzjoni bejn iċ-ċivil u l-militar, fil-livell nazzjonali u Ewropew, li diġà ġew żviluppati fil-qafas tas-Sistema Ewropea ta’ Sorveljanza tal-Fruntieri (Eurosur). |
| --- | --- |

4.12.

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon it-titjib sinifikanti li sar fl-iskambju tal-informazzjoni bejn l-awtoritajiet ċivili u l-awtoritajiet militari, li huma fost id-detenturi prinċipali ta’ data dwar is-sorveljanza marittima u jistedinhom jikkunsidraw l-użu mmirat tar-riżorsi tan-NATO. Barra minn hekk ifakkar fis-soluzzjonijiet eżemplari ta’ kooperazzjoni bejn iċ-ċivil u l-militar, fil-livell nazzjonali u Ewropew, li diġà ġew żviluppati fil-qafas tas-Sistema Ewropea ta’ Sorveljanza tal-Fruntieri (Eurosur).

| 4.13. | Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni timpenja ruħha biex tagħmel użu aħjar mir-riżorsi u d-data spazjali biex tiżviluppa s-CISE, peress li s-sorveljanza marittima hija waħda mill-oqsma ta’ użu tas-sistemi satellitari tal-UE. Pereżempju, is-servizzi ta’ sorveljanza marittima ta’ Copernicus (dak li qabel kien il-Programm GMES ta’ “Monitoraġġ Globali tal-Ambjent u s-Sigurtà”) jappoġġjaw azzjonijiet immirati għall-ġlieda kontra l-piraterija, it-traffikar tad-droga, is-sajd illegali, kif ukoll ir-rimi ta’ skart tossiku, f’kooperazzjoni mas-servizzi bħalma huma Frontex, Emsa jew iċ-Ċentru Satellitari biex jiżgura s-sigurtà tal-fruntieri fuq l-artfilwaq t li jikkontribwixxu għall-applikazzjonijiet ta’ sigurtà fir-rigward tas-sorveljanza tal-fruntieri marittimi esterni tal-UE. |
| --- | --- |

4.13.

Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni timpenja ruħha biex tagħmel użu aħjar mir-riżorsi u d-data spazjali biex tiżviluppa s-CISE, peress li s-sorveljanza marittima hija waħda mill-oqsma ta’ użu tas-sistemi satellitari tal-UE. Pereżempju, is-servizzi ta’ sorveljanza marittima ta’ Copernicus (dak li qabel kien il-Programm GMES ta’ “Monitoraġġ Globali tal-Ambjent u s-Sigurtà”) jappoġġjaw azzjonijiet immirati għall-ġlieda kontra l-piraterija, it-traffikar tad-droga, is-sajd illegali, kif ukoll ir-rimi ta’ skart tossiku, f’kooperazzjoni mas-servizzi bħalma huma Frontex, Emsa jew iċ-Ċentru Satellitari biex jiżgura s-sigurtà tal-fruntieri fuq l-artfilwaq t li jikkontribwixxu għall-applikazzjonijiet ta’ sigurtà fir-rigward tas-sorveljanza tal-fruntieri marittimi esterni tal-UE.

| 4.14. | Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni biex teżamina mill-aktar fis il-kwistjoni taċ-ċibersigurtà fit-trasport marittimu u tistabbilixxi miżuri speċifiċi biex tipproteġi s-CISE, billi tikkunsidra li huwa indispensabbli li tiġi żgurata koordinazzjoni orizzontali partikolarment b’saħħitha tal-awtoritajiet ikkonċernati. |
| --- | --- |

4.14.

Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni biex teżamina mill-aktar fis il-kwistjoni taċ-ċibersigurtà fit-trasport marittimu u tistabbilixxi miżuri speċifiċi biex tipproteġi s-CISE, billi tikkunsidra li huwa indispensabbli li tiġi żgurata koordinazzjoni orizzontali partikolarment b’saħħitha tal-awtoritajiet ikkonċernati.

5.   Kwistjonijiet speċifiċi

| 5.1. | Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni tintensifika l-isforzi tagħha fil-qasam tar-riċerka, l-iżvilupp u l-innovazzjoni sabiex tamministra l-aspetti tekniċi diffiċli tal-interoperabbiltà u l-arkitettura tal-applikazzjonijiet, is-sistemi u s-servizzi, pereżempju fir-rigward tal-varjazzjonijiet kwalitattivi tad-data bejn is-softwer u l-mekkaniżmi differenti li għandhom riperkussjonijiet kbar fuq l-implimentazzjoni korretta tal-CISE u l-affidabbiltà tiegħu (17). |
| --- | --- |

5.1.

Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni tintensifika l-isforzi tagħha fil-qasam tar-riċerka, l-iżvilupp u l-innovazzjoni sabiex tamministra l-aspetti tekniċi diffiċli tal-interoperabbiltà u l-arkitettura tal-applikazzjonijiet, is-sistemi u s-servizzi, pereżempju fir-rigward tal-varjazzjonijiet kwalitattivi tad-data bejn is-softwer u l-mekkaniżmi differenti li għandhom riperkussjonijiet kbar fuq l-implimentazzjoni korretta tal-CISE u l-affidabbiltà tiegħu (17).

| 5.2. | Il-KESE jemmen li l-ħolqien ta’ ambjent komuni ta’ skambju tal-informazzjoni għas-settur marittimu jista’ joffri lill-UE prospetti ta’ impjieg u ta’ attività intraprenditorjali innovattivi, b’mod partikolari fir-rigward tat-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni (ICT). Barra minn hekk, iħeġġeġ lill-Kummissjoni tenfasizza dan l-aspett importanti tal-proġett. |
| --- | --- |

5.2.

Il-KESE jemmen li l-ħolqien ta’ ambjent komuni ta’ skambju tal-informazzjoni għas-settur marittimu jista’ joffri lill-UE prospetti ta’ impjieg u ta’ attività intraprenditorjali innovattivi, b’mod partikolari fir-rigward tat-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni (ICT). Barra minn hekk, iħeġġeġ lill-Kummissjoni tenfasizza dan l-aspett importanti tal-proġett.

| 5.3. | Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tintensifika l-isforzi tagħha biex tegħleb l-ostakoli kulturali għall-iskambju u d-distribuzzjoni tal-informazzjoni u jqis li, biex titrawwem il-fiduċja u tiġi promossa mentalità ta’ kondiviżjoni bil-għan ta’ sensibilizzazzjoni (care to share to be aware), kemm fis-setturi kkonċernati kif ukoll bejniethom, mhuwiex biżżejjed li jiġi ppubblikat manwal mhux vinkolanti li jiġbor fih ir-rakkomandazzjonijiet tal-prattiki tajba għall-implimentazzjoni tas-CISE. |
| --- | --- |

5.3.

Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tintensifika l-isforzi tagħha biex tegħleb l-ostakoli kulturali għall-iskambju u d-distribuzzjoni tal-informazzjoni u jqis li, biex titrawwem il-fiduċja u tiġi promossa mentalità ta’ kondiviżjoni bil-għan ta’ sensibilizzazzjoni (care to share to be aware), kemm fis-setturi kkonċernati kif ukoll bejniethom, mhuwiex biżżejjed li jiġi ppubblikat manwal mhux vinkolanti li jiġbor fih ir-rakkomandazzjonijiet tal-prattiki tajba għall-implimentazzjoni tas-CISE.

| 5.4. | Id-differenzi trassettorjali li jeżistu fl-integrazzjoni tas-sorveljanza marittima joħolqu inkonsistenzi kbar fl-isforzi li jsiru biex dawn jiġu armonizzati mas-CISE. B’hekk, ċerti pajjiżi ssemplifikaw is-sistemi informatiċi intiżi għal din is-sorveljanza, filwaqt li pajjiżi oħra ma għamlux dan. Uħud nedew movimenti b’saħħithom biex jiżguraw il-kooperazzjoni elettronika bejn is-setturi fuq it-territorju tagħhom mentri oħrajn ippreżentaw mekkaniżmi informatiċi settorjali li għadhom magħluqa. |
| --- | --- |

5.4.

Id-differenzi trassettorjali li jeżistu fl-integrazzjoni tas-sorveljanza marittima joħolqu inkonsistenzi kbar fl-isforzi li jsiru biex dawn jiġu armonizzati mas-CISE. B’hekk, ċerti pajjiżi ssemplifikaw is-sistemi informatiċi intiżi għal din is-sorveljanza, filwaqt li pajjiżi oħra ma għamlux dan. Uħud nedew movimenti b’saħħithom biex jiżguraw il-kooperazzjoni elettronika bejn is-setturi fuq it-territorju tagħhom mentri oħrajn ippreżentaw mekkaniżmi informatiċi settorjali li għadhom magħluqa.

| 5.5. | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon l-inizjattivi tal-Kummissjoni bil-għan li jiġu stabbiliti regoli sabiex jitfassal mudell komuni tad-data, f’dan il-każ lista ta’ termini, definizzjonijiet, konvenzjonijiet ta’ denominazzjoni, formati tad-data u r-relazzjonijiet bejn id-data, li ser jikkostitwixxi għodda għat-“traduzzjoni” tad-data bejn is-sistemi ta’ informazzjoni dwar is-sorveljanza marittima, b’mod partikolari bejn is-sistemi ċivili u militari. |
| --- | --- |

5.5.

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon l-inizjattivi tal-Kummissjoni bil-għan li jiġu stabbiliti regoli sabiex jitfassal mudell komuni tad-data, f’dan il-każ lista ta’ termini, definizzjonijiet, konvenzjonijiet ta’ denominazzjoni, formati tad-data u r-relazzjonijiet bejn id-data, li ser jikkostitwixxi għodda għat-“traduzzjoni” tad-data bejn is-sistemi ta’ informazzjoni dwar is-sorveljanza marittima, b’mod partikolari bejn is-sistemi ċivili u militari.

| 5.6. | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-progress li sar fl-introduzzjoni ta’ punti uniċi ta’ servizz nazzjonali li joffru pjattaformi ċentrali nazzjonali għall-iskambju ta’ informazzjoni bil-għan li jitressqu dikjarazzjonijiet u jkun hemm skambju tad-data dwar il-bastimenti. Dawn il-pjattaformi ser ikunu f’koordinazzjoni mas-sistema magħquda ta’ skambju ta’ informazzjoni marittima tal-Unjoni kif ukoll ma’ sistemi oħra. Il-prattiki tajba f’dan ir-rigward li ġew identifikati mill-Kummissjoni Ekonomika għall-Ewropa tan-Nazzjonijiet Uniti (NU/KEE) u r-rakkomandazzjoni numru 33 ta’ din il-Kummissjoni dwar l-iffaċilitar tal-iskambji kummerċjali u t-trasport jikkostitwixxu wkoll punt ta’ referenza utli għas-CISE. |
| --- | --- |

5.6.

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-progress li sar fl-introduzzjoni ta’ punti uniċi ta’ servizz nazzjonali li joffru pjattaformi ċentrali nazzjonali għall-iskambju ta’ informazzjoni bil-għan li jitressqu dikjarazzjonijiet u jkun hemm skambju tad-data dwar il-bastimenti. Dawn il-pjattaformi ser ikunu f’koordinazzjoni mas-sistema magħquda ta’ skambju ta’ informazzjoni marittima tal-Unjoni kif ukoll ma’ sistemi oħra. Il-prattiki tajba f’dan ir-rigward li ġew identifikati mill-Kummissjoni Ekonomika għall-Ewropa tan-Nazzjonijiet Uniti (NU/KEE) u r-rakkomandazzjoni numru 33 ta’ din il-Kummissjoni dwar l-iffaċilitar tal-iskambji kummerċjali u t-trasport jikkostitwixxu wkoll punt ta’ referenza utli għas-CISE.

| 5.7. | Il-KESE jqis li jeħtieġ li tiġi indirizzata d-diffikultà serja tad-dipendenza tal-pjattaformi informatiċi fir-rigward tal-provvedituri rispettivi tagħhom. Din id-dipendenza tikkumplika l-interoperabbiltà tagħhom peress li, f’madwar 85 % tal-każijiet, is-sistemi informatiċi ta’ sorveljanza marittima użati fl-Istati Membri jibbażaw fuq infrastruttura speċifika u ma ġewx standardizzati, iżda xorta jibqgħu jiddependu minn dawn l-istess provvedituri għal kwalunkwe aġġornament jew adattament eventwali. |
| --- | --- |

5.7.

Il-KESE jqis li jeħtieġ li tiġi indirizzata d-diffikultà serja tad-dipendenza tal-pjattaformi informatiċi fir-rigward tal-provvedituri rispettivi tagħhom. Din id-dipendenza tikkumplika l-interoperabbiltà tagħhom peress li, f’madwar 85 % tal-każijiet, is-sistemi informatiċi ta’ sorveljanza marittima użati fl-Istati Membri jibbażaw fuq infrastruttura speċifika u ma ġewx standardizzati, iżda xorta jibqgħu jiddependu minn dawn l-istess provvedituri għal kwalunkwe aġġornament jew adattament eventwali.

Brussell, l-10 ta’ Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  Pjan direzzjonali li jistabbilixxi Ambjent Komuni Għall-Iskambju ta’ Informazzjoni għas-sorveljanza tad-dominju marittimu tal-UE, COM(2010) 584 final.

1

(2)  Lejn l-integrazzjoni tas-sorveljanza marittima: Ambjent komuni għall-qsim tal-informazzjoni għad-dominju marittimu tal-UE, COM(2009)538 final.

2

(3)  Opinjoni tal-KESE dwar “L-Istrateġija tas-Sigurtá Marittima tal-UE”, ĠU C 458, 19.12.2014, p. 61.

3

(4)  COM(2014) 451 final, p. 9.

4

(5)  “Għal qasam marittimu dinji miftuħ u sigur: l-elementi għal Strateġija ta’ Sigurtà Marittima tal-Unjoni Ewropea” (JOIN(2014) 9 final).

5

(6)  COM(2014) 451 final, p. 8.

6

(7)  Ara l-Opinjoni fuq inizjattiva proprja tal-KESE dwar “Attakki ċibernetiċi fl-UE”, ĠU C 451, 16.12.2014, p. 31.

7

(8)  COM(2009) 538 final u COM(2010) 584 final.

8

(9)  COM(2012) 494 final.

9

(10)  JOIN(2014) 9 final.

10

(11)  COM(2010) 584 final.

11

(12)  Ara b’mod partikolari: ĠU C 211, 19.8.2008, p. 31-36; ĠU C 128, 18.5.2010, p. 131-135; ĠU C 107, 6.4.2011, p. 64-67; ĠU C 161, 6.6.2013, p. 87-92; ĠU C 255, 22.9.2010, p. 103-109.

12

(13)  Ara b’mod partikolari: ĠU C 44, 11.2.2011, p. 173-177; ĠU C 67, 6.3.2014, p. 32-46; ĠU C 76, 14.3.2013, p. 15-19; ĠU C 168, 20.7.2007, p. 57-62; ĠU C 32, 5.2.2004, p. 21-27; ĠU C 61, 14.3.2003, p. 174-183; u ĠU C 458, 19.12.2014, p. 61.

13

(14)  ĠU C 107, 6.4.2011, p. 64-67.

14

(15)  ĠU C 44, 11.2.2011, p. 173-177.

15

(16)  COM(2014) 451 final, p. 5.

16

(17)  COM(2014) 451 final.

17

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/112 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/112

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Strateġija għall-ħarsien u l-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali fil-pajjiżi terzi (Komunikazzjoni)”

(COM(2014) 389 final)

(2015/C 230/17)

| Relatur: | is-Sur LEMERCIER |
| --- | --- |

Relatur:

is-Sur LEMERCIER

Nhar is-16 ta’ Lulju 2014, il-Kummissjoni ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

“il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill u lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew – Kummerċ, tkabbir u proprjetà intellettwali – Strateġija għall-ħarsien u l-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali fil-pajjiżi terzi”

COM(2014) 389 final.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għar-Relazzjonijiet Esterni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar is-17 ta’ Novembru 2014.

Matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu li saret fl-10 u l-11 ta’ Diċembru 2014 (seduta tal-10 ta’ Diċembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’127 vot favur, 0 voti kontra u 4 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jappoġġja l-komunikazzjoni intiża biex jitjiebu l-ħarsien u l-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali fil-pajjiżi terzi. |
| --- | --- |

1.1.

Il-KESE jappoġġja l-komunikazzjoni intiża biex jitjiebu l-ħarsien u l-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali fil-pajjiżi terzi.

| 1.2. | Il-KESE jappoġġja b’mod partikolari l-approċċ tal-Kummissjoni fil-ġlieda tagħha kontra l-falsifikazzjoni fil-pajjiżi terzi, ikkunsidrat bħala prijorità. |
| --- | --- |

1.2.

Il-KESE jappoġġja b’mod partikolari l-approċċ tal-Kummissjoni fil-ġlieda tagħha kontra l-falsifikazzjoni fil-pajjiżi terzi, ikkunsidrat bħala prijorità.

| 1.3. | Il-KESE jqis li l-approċċ il-ġdid, li jirrigwarda l-pajjiżi terzi, huwa bbilanċjat bejn li tkompli tingħata l-għajnuna Ewropea u s-sanzjonijiet previsti f’każ ta’ frodi ċara. |
| --- | --- |

1.3.

Il-KESE jqis li l-approċċ il-ġdid, li jirrigwarda l-pajjiżi terzi, huwa bbilanċjat bejn li tkompli tingħata l-għajnuna Ewropea u s-sanzjonijiet previsti f’każ ta’ frodi ċara.

| 1.4. | Il-KESE jfakkar li n-nies lokali bl-ebda mod m’għandhom jagħmlu tajjeb għat-tnaqqis potenzjali f’ċerti fondi tal-UE. |
| --- | --- |

1.4.

Il-KESE jfakkar li n-nies lokali bl-ebda mod m’għandhom jagħmlu tajjeb għat-tnaqqis potenzjali f’ċerti fondi tal-UE.

| 1.5. | Il-KESE jenfasizza l-bżonn li s-soċjetà ċivili Ewropea, flimkien mal-pajjiżi terzi, ikunu informati u sensibilizzati aħjar dwar il-konsegwenzi jekk ma jiġux rispettati d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali (DPI). Is-settur tal-lussu mhuwiex l-uniku wieħed li ntlaqat mill-falsifikazzjoni. Dan jolqot setturi differenti bħall-karozzi, l-avjazzjoni, il-mediċini, il-prodotti fitosanitarji, l-igjene u anke prodotti ta’ konsum fuq skala kbira bħal pereżempju l-ġugarelli u l-apparat elettroniku. |
| --- | --- |

1.5.

Il-KESE jenfasizza l-bżonn li s-soċjetà ċivili Ewropea, flimkien mal-pajjiżi terzi, ikunu informati u sensibilizzati aħjar dwar il-konsegwenzi jekk ma jiġux rispettati d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali (DPI). Is-settur tal-lussu mhuwiex l-uniku wieħed li ntlaqat mill-falsifikazzjoni. Dan jolqot setturi differenti bħall-karozzi, l-avjazzjoni, il-mediċini, il-prodotti fitosanitarji, l-igjene u anke prodotti ta’ konsum fuq skala kbira bħal pereżempju l-ġugarelli u l-apparat elettroniku.

| 1.6. | Il-KESE huwa konvint li flimkien mal-ftehimiet internazzjonali dwar id-drittijiet intellettwali, l-iffirmar tal-ftehimiet bilaterali tal-kummerċ dwar l-għoti tal-assistenza teknika lill-pajjiżi terzi huwa l-aħjar strument biex jitħarsu l-interessi tad-diversi partijiet. |
| --- | --- |

1.6.

Il-KESE huwa konvint li flimkien mal-ftehimiet internazzjonali dwar id-drittijiet intellettwali, l-iffirmar tal-ftehimiet bilaterali tal-kummerċ dwar l-għoti tal-assistenza teknika lill-pajjiżi terzi huwa l-aħjar strument biex jitħarsu l-interessi tad-diversi partijiet.

| 1.7. | Għalhekk il-KESE jappoġġja l-approċċ “Follow the money” li l-Kummissjoni qed tuża għad-Drittijiet tal-Proprjetà Intellettwali iżda għandu d-dubji dwar l-effikaċja reali tiegħu, lil hinn mill-approċċ volontarju eżemplari tal-intermedjarji prinċipali li jintervjenu tul il-katina sħiħa ta’ valur tal-ekonomija tal-Internet. |
| --- | --- |

1.7.

Għalhekk il-KESE jappoġġja l-approċċ “Follow the money” li l-Kummissjoni qed tuża għad-Drittijiet tal-Proprjetà Intellettwali iżda għandu d-dubji dwar l-effikaċja reali tiegħu, lil hinn mill-approċċ volontarju eżemplari tal-intermedjarji prinċipali li jintervjenu tul il-katina sħiħa ta’ valur tal-ekonomija tal-Internet.

| 1.8. | Fl-aħħar nett, il-KESE jqis li l-Kummissjoni, li ma rnexxielha la tinforma u lanqas tissensibilizza l-pubbliku dwar kemm hu importanti li jiġu rispettati d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali, għandha tniedi azzjonijiet ġodda bħala soluzzjoni. |
| --- | --- |

1.8.

Fl-aħħar nett, il-KESE jqis li l-Kummissjoni, li ma rnexxielha la tinforma u lanqas tissensibilizza l-pubbliku dwar kemm hu importanti li jiġu rispettati d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali, għandha tniedi azzjonijiet ġodda bħala soluzzjoni.

2.   Sinteżi tal-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni

| 2.1. | Din il-Komunikazzjoni għandha l-għan li tadatta l-istrateġija adottata mill-Kummissjoni Ewropea fl-2004 u tipproponi strateġija ġdida għall-ħarsien u l-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali fil-pajjiżi terzi. Il-Kummissjoni tqis li f’dawn l-aħħar għaxar snin ma sarux biss bidliet teknoloġiċi importanti iżda anke evoluzzjoni konsiderevoli fil-kwistjonijiet u r-riskji għall-proprjetà intellettwali fl-intrapriżi Ewropej, u anke fir-relazzjoni li s-soċjetà għandha mad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali. It-test jipproponi soluzzjonijiet iktar preċiżi rigward il-protezzjoni tal-proprjetà intellettwali fil-pajjiżi terzi u fil-ġlieda kontra l-falsifikazzjoni. |
| --- | --- |

2.1.

Din il-Komunikazzjoni għandha l-għan li tadatta l-istrateġija adottata mill-Kummissjoni Ewropea fl-2004 u tipproponi strateġija ġdida għall-ħarsien u l-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali fil-pajjiżi terzi. Il-Kummissjoni tqis li f’dawn l-aħħar għaxar snin ma sarux biss bidliet teknoloġiċi importanti iżda anke evoluzzjoni konsiderevoli fil-kwistjonijiet u r-riskji għall-proprjetà intellettwali fl-intrapriżi Ewropej, u anke fir-relazzjoni li s-soċjetà għandha mad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali. It-test jipproponi soluzzjonijiet iktar preċiżi rigward il-protezzjoni tal-proprjetà intellettwali fil-pajjiżi terzi u fil-ġlieda kontra l-falsifikazzjoni.

2.2.   Osservazzjoni serja: l-approprjazzjoni illeċita tal-proprjetà intellettwali hija ostaklu għat-tkabbir

| 2.2.1. | Is-setturi b’użu qawwi tad-DPI jikkontribwixxu għal iktar minn 39 % tal-PDG tal-UE, jiġifieri EUR 4  700 biljun fis-sena u jirrappreżentaw sa 35 % tal-impjiegi diretti u indiretti. |
| --- | --- |

2.2.1.

Is-setturi b’użu qawwi tad-DPI jikkontribwixxu għal iktar minn 39 % tal-PDG tal-UE, jiġifieri EUR 4  700 biljun fis-sena u jirrappreżentaw sa 35 % tal-impjiegi diretti u indiretti.

| 2.2.2. | Skont ċerti stimi kwotati mill-Kummissjoni, l-UE ser titlef kważi EUR 8 biljun ta’ PDG fis-sena minħabba l-falsifikazzjoni u l-piraterija. Fil-livell dinji, l-ispiża tista’ tilħaq EUR 1  300 biljun sal-2015. |
| --- | --- |

2.2.2.

Skont ċerti stimi kwotati mill-Kummissjoni, l-UE ser titlef kważi EUR 8 biljun ta’ PDG fis-sena minħabba l-falsifikazzjoni u l-piraterija. Fil-livell dinji, l-ispiża tista’ tilħaq EUR 1  300 biljun sal-2015.

| 2.2.3. | Peress li s-sehem tal-pajjiżi BRICS (1) kiber fil-kummerċ dinji – qabeż minn 8 % fl-2000 għal 18,2 % fl-2010 – u billi ġie stmat li l-pajjiżi li qed jiżviluppaw ser jirrappreżentaw kważi 60 % tal-PDG dinji sal-2030, il-falsifikazzjoni, il-piraterija, is-serq tal-proprjetà intellettwali u forom oħra ta’ approprjazzjoni illeċita tal-proprjetà intellettwali li għadhom mifruxa, ser jiżviluppaw iktar. |
| --- | --- |

2.2.3.

Peress li s-sehem tal-pajjiżi BRICS (1) kiber fil-kummerċ dinji – qabeż minn 8 % fl-2000 għal 18,2 % fl-2010 – u billi ġie stmat li l-pajjiżi li qed jiżviluppaw ser jirrappreżentaw kważi 60 % tal-PDG dinji sal-2030, il-falsifikazzjoni, il-piraterija, is-serq tal-proprjetà intellettwali u forom oħra ta’ approprjazzjoni illeċita tal-proprjetà intellettwali li għadhom mifruxa, ser jiżviluppaw iktar.

| 2.2.4. | L-Internet huwa essenzjali għal bosta setturi peress li l-ekonomija tal-Internet oriġinarjament ġiet stmata għal iktar minn 20 % tat-tkabbir tal-PDG tal-pajjiżi tal-G8 mill-2006 sal-2011. Madankollu, iż-żieda fit-teknoloġiji diġitali tiffaċilita l-ksur tad-DPI li laħqu livell mingħajr preċedent, u wasslet għal stima ta’ prodotti falsifikati u piratati fl-2008 li jirrappreżentaw 2 % tal-kummerċ dinji. |
| --- | --- |

2.2.4.

L-Internet huwa essenzjali għal bosta setturi peress li l-ekonomija tal-Internet oriġinarjament ġiet stmata għal iktar minn 20 % tat-tkabbir tal-PDG tal-pajjiżi tal-G8 mill-2006 sal-2011. Madankollu, iż-żieda fit-teknoloġiji diġitali tiffaċilita l-ksur tad-DPI li laħqu livell mingħajr preċedent, u wasslet għal stima ta’ prodotti falsifikati u piratati fl-2008 li jirrappreżentaw 2 % tal-kummerċ dinji.

| 2.2.5. | Il-ksur tad-DPI ma jikkonċernax biss il-beni kulturali diġitali iżda anke l-beni fiżiċi, li qed jiġu negozjati dejjem iktar fil-pjattaformi tal-kummerċ elettroniku. |
| --- | --- |

2.2.5.

Il-ksur tad-DPI ma jikkonċernax biss il-beni kulturali diġitali iżda anke l-beni fiżiċi, li qed jiġu negozjati dejjem iktar fil-pjattaformi tal-kummerċ elettroniku.

2.3.   B’hekk jeħtieġ li tinħoloq “infrastruttura” ġenwina tal-proprjetà intellettwali.

| 2.3.1. | Naturalment, il-ftehim tad-WTO dwar l-aspetti tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali relatati mal-kummerċ (TRIPS) xpruna lill-pajjiżi terzi biex jadottaw bosta riformi regolamentari. Iżda l-isforzi għall-implimentazzjoni qed jixxekklu minn nuqqas ta’ rieda politika, minn informazzjoni insuffiċjenti tal-amministraturi responsabbli lokali, minn proċeduri ġudizzjarji twal wisq u minn sanzjonijiet dgħajfin wisq mogħtija mit-tribunali. Barra minn hekk, il-fatt li l-Internet m’għandu l-ebda fruntiera – b’kuntrast mal-liġijiet tal-proprjetà intellettwali – jikkomplika t-tfassil ta’ politiki bilanċjati u jqajjem il-kwistjoni tar-responsabbiltà tal-intermedjarji, bħal pereżempju l-provvedituri tas-servizzi tal-Internet meta jospitaw siti li jiksru d-DPI, b’mod partikolari meta jiġu stabbiliti f’pajjiżi terzi fejn m’hemmx leġislazzjoni adatta u/jew ir-rieda li tittieħed azzjoni. |
| --- | --- |

2.3.1.

Naturalment, il-ftehim tad-WTO dwar l-aspetti tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali relatati mal-kummerċ (TRIPS) xpruna lill-pajjiżi terzi biex jadottaw bosta riformi regolamentari. Iżda l-isforzi għall-implimentazzjoni qed jixxekklu minn nuqqas ta’ rieda politika, minn informazzjoni insuffiċjenti tal-amministraturi responsabbli lokali, minn proċeduri ġudizzjarji twal wisq u minn sanzjonijiet dgħajfin wisq mogħtija mit-tribunali. Barra minn hekk, il-fatt li l-Internet m’għandu l-ebda fruntiera – b’kuntrast mal-liġijiet tal-proprjetà intellettwali – jikkomplika t-tfassil ta’ politiki bilanċjati u jqajjem il-kwistjoni tar-responsabbiltà tal-intermedjarji, bħal pereżempju l-provvedituri tas-servizzi tal-Internet meta jospitaw siti li jiksru d-DPI, b’mod partikolari meta jiġu stabbiliti f’pajjiżi terzi fejn m’hemmx leġislazzjoni adatta u/jew ir-rieda li tittieħed azzjoni.

| 2.3.2. | Fir-rigward tas-suġġett speċifiku tal-aċċess għall-mediċini affidabbli u effikaċi bi prezz affordabbli, l-UE tadotta politiki destinati għall-promozzjoni tal-kummerċ kemm tal-mediċini innovattivi kif ukoll ta’ mediċini ġeneriċi. Wieħed mill-għanijiet tagħha jinkludi l-ġlieda kontra l-kummerċ ta’ mediċini foloz u falsifikati li jistgħu jkunu perikolużi għall-pazjent. |
| --- | --- |

2.3.2.

Fir-rigward tas-suġġett speċifiku tal-aċċess għall-mediċini affidabbli u effikaċi bi prezz affordabbli, l-UE tadotta politiki destinati għall-promozzjoni tal-kummerċ kemm tal-mediċini innovattivi kif ukoll ta’ mediċini ġeneriċi. Wieħed mill-għanijiet tagħha jinkludi l-ġlieda kontra l-kummerċ ta’ mediċini foloz u falsifikati li jistgħu jkunu perikolużi għall-pazjent.

| 2.3.3. | Sabiex jiġu miġġielda dawn it-tendenzi, il-Komunikazzjoni tfakkar li l-UE għandha sensiela sħiħa ta’ “strumenti” li l-effikaċja tagħhom tiddependi wisq drabi fuq ir-rieda tal-pajjiżi terzi li jirrispettaw dawn il-liġijiet. |
| --- | --- |

2.3.3.

Sabiex jiġu miġġielda dawn it-tendenzi, il-Komunikazzjoni tfakkar li l-UE għandha sensiela sħiħa ta’ “strumenti” li l-effikaċja tagħhom tiddependi wisq drabi fuq ir-rieda tal-pajjiżi terzi li jirrispettaw dawn il-liġijiet.

2.4.   Intejbu l-Komunikazzjoni fir-rigward tal-partijiet interessati

| 2.4.1. | Għandu jiġi nnotat li r-rispett tad-drittijiet fundamentali kif ukoll tal-“libertajiet tal-Internet” wasslu biex tiġi rifjutata l-proposta għal ftehim kummerċjali kontra l-falsifikazzjoni (ACTA) fl-Ewropa u l-ftehim dwar il-proġetti “Stop Online Piracy Act” kontra l-piraterija onlajn u l-“PROTECT IP Act” (PIPA) għall-ħarsien tal-proprjetà intellettwali fl-Istati Uniti. Dawn in-nuqqasijiet juru kemm hu diffiċli li jinstab bilanċ bejn ir-rispett tad-DPI u l-opinjoni pubblika. B’hekk, ċerti setturi tal-opinjoni pubblika Ewropea jew iqisu li l-falsifikazzjoni u l-piraterija mhumiex delitti jew jinjoraw il-konsegwenzi ekonomiċi marbuta mal-ksur tal-liġijiet tad-DPI.
  Għalhekk għandha tingħata spjega aħjar dwar l-għanijiet tal-UE u l-impatt tal-isforzi tal-Unjoni fil-pajjiżi terzi biex jiġu rispettati d-DPI f’dawn il-pajjiżi b’tali mod li jinħoloq ambjent favorevoli għall-ħarsien tad-drittijiet tal-inventuri. |
| --- | --- |

2.4.1.

Għandu jiġi nnotat li r-rispett tad-drittijiet fundamentali kif ukoll tal-“libertajiet tal-Internet” wasslu biex tiġi rifjutata l-proposta għal ftehim kummerċjali kontra l-falsifikazzjoni (ACTA) fl-Ewropa u l-ftehim dwar il-proġetti “Stop Online Piracy Act” kontra l-piraterija onlajn u l-“PROTECT IP Act” (PIPA) għall-ħarsien tal-proprjetà intellettwali fl-Istati Uniti. Dawn in-nuqqasijiet juru kemm hu diffiċli li jinstab bilanċ bejn ir-rispett tad-DPI u l-opinjoni pubblika. B’hekk, ċerti setturi tal-opinjoni pubblika Ewropea jew iqisu li l-falsifikazzjoni u l-piraterija mhumiex delitti jew jinjoraw il-konsegwenzi ekonomiċi marbuta mal-ksur tal-liġijiet tad-DPI.

Għalhekk għandha tingħata spjega aħjar dwar l-għanijiet tal-UE u l-impatt tal-isforzi tal-Unjoni fil-pajjiżi terzi biex jiġu rispettati d-DPI f’dawn il-pajjiżi b’tali mod li jinħoloq ambjent favorevoli għall-ħarsien tad-drittijiet tal-inventuri.

2.5.   Nipprovdu informazzjoni aħjar

| 2.5.1. | Ċerta informazzjoni, bħal dik dwar id-daqs u l-impatt tal-ksur tad-DPI hija diffiċli biex tinkiseb. |
| --- | --- |

2.5.1.

Ċerta informazzjoni, bħal dik dwar id-daqs u l-impatt tal-ksur tad-DPI hija diffiċli biex tinkiseb.

| 2.5.2. | Il-ħolqien ta’ Osservatorju Ewropew dwar il-ksur tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali huwa att importanti: huwa jipprovdi elementi dwar kemm id-DPI jiġu rispettati fil-pajjiżi li mhumiex membri tal-UE biex jislet il-prijoritajiet u jinforma lill-partijiet konċernati. |
| --- | --- |

2.5.2.

Il-ħolqien ta’ Osservatorju Ewropew dwar il-ksur tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali huwa att importanti: huwa jipprovdi elementi dwar kemm id-DPI jiġu rispettati fil-pajjiżi li mhumiex membri tal-UE biex jislet il-prijoritajiet u jinforma lill-partijiet konċernati.

2.6.   Narmonizzaw il-leġislazzjoni Ewropea għal influwenza ikbar fil-pajjiżi terzi

Jidher li leġislazzjoni armonizzata fil-livell tal-UE fir-rigward tad-DPI tiffaċilita n-negozjati mal-pajjiżi terzi peress li tistabbilixxi bażi ċara biex tiġi definita l-pożizzjoni li tadotta l-Unjoni Ewropea fin-negozjati.

2.7.   It-tisħiħ tal-kooperazzjoni fi ħdan l-UE

Għandha tiġi eżaminata l-possibbiltà li tittejjeb iktar il-kooperazzjoni bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri (b’mod partikolari fir-rigward tal-iskambju tal-informazzjoni) abbażi tas-sħubija li, pereżempju, inħolqot bejn il-Kummissjoni, l-Istati Membri u l-intrapriżi biex tiġi implimentata l-istrateġija ta’ aċċess għas-swieq u b’hekk għal użu aħjar tar-riżorsi.

2.8.   Intejbu l-protezzjoni u r-rispett tad-DPI fil-pajjiżi terzi

Kif ħareġ mill-istudju ta’ valutazzjoni tal-2010, il-Kummissjoni kkontribwiet b’mod attiv għar-rispett tal-proprjetà intellettwali fil-livell multilaterali, b’mod partikolari fi ħdan il-Kunsill tat-TRIPS (Drittijiet tal-Proprjetà Intellettwali Relatati mal-Kummerċ) tad-WTO, iżda ma sabitx appoġġ f’dan ir-rigward, l-iktar minħabba l-oppożizzjoni minn pajjiżi terzi.

2.9.   Ir-regolazzjoni tat-tilwim u mezzi oħra ta’ rikors

| 2.9.1. | F’każ ta’ ksur tal-ftehim dwar it-TRIPS jista’ jsir rikors għall-proċeduri tar-regolazzjoni tat-tilwim tad-WTO. |
| --- | --- |

2.9.1.

F’każ ta’ ksur tal-ftehim dwar it-TRIPS jista’ jsir rikors għall-proċeduri tar-regolazzjoni tat-tilwim tad-WTO.

| 2.9.2. | Meta xi pajjiżi jibqgħu jinsistu li jevitaw l-impenji internazzjonali tagħhom fir-rigward tar-rispett tal-proprjetà intellettwali, il-Kummissjoni tista’ tipprevedi li xxekkel il-parteċipazzjoni tagħhom f’ċerti programmi speċifiċi ta’ assistenza teknika appoġġjati mill-Unjoni Ewropea, jew il-kontribut finanzjarju li jibbenefikaw minnu fil-qafas ta’ dawn il-programmi. |
| --- | --- |

2.9.2.

Meta xi pajjiżi jibqgħu jinsistu li jevitaw l-impenji internazzjonali tagħhom fir-rigward tar-rispett tal-proprjetà intellettwali, il-Kummissjoni tista’ tipprevedi li xxekkel il-parteċipazzjoni tagħhom f’ċerti programmi speċifiċi ta’ assistenza teknika appoġġjati mill-Unjoni Ewropea, jew il-kontribut finanzjarju li jibbenefikaw minnu fil-qafas ta’ dawn il-programmi.

| 2.9.3. | Biex jiġi żgurat djalogu aħjar, u tiġi applikata l-esperjenza fuq il-post, bosta Stati Membri għandhom “Kunsilliera PI” (2) fi ħdan id-delegazzjonijiet tagħhom fil-pajjiżi ewlenin. L-għan hu li tiġi provduta assistenza lid-detenturi tad-drittijiet tal-UE fil-pajjiżi terzi. |
| --- | --- |

2.9.3.

Biex jiġi żgurat djalogu aħjar, u tiġi applikata l-esperjenza fuq il-post, bosta Stati Membri għandhom “Kunsilliera PI” (2) fi ħdan id-delegazzjonijiet tagħhom fil-pajjiżi ewlenin. L-għan hu li tiġi provduta assistenza lid-detenturi tad-drittijiet tal-UE fil-pajjiżi terzi.

2.10.   Stabbiliment ta’ prijoritajiet ġeografiċi

Kull sentejn, l-UE ser taġġorna lista ta’ pajjiżi prijoritarji fejn id-DPI ma jiġux rispettati.

3.   Punti ewlenin

| 3.1. | L-aħħar studju li sar mill-Osservatorju Ewropew dwar il-ksur tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali u l-Uffiċċju Ewropew tal-privattivi jidħol fid-dettall dwar l-industriji li jużaw id-DPI fl-UE. L-istudju jevalwa l-kontribut tagħhom għar-riżultati ekonomiċi għall-iskambju kummerċjali fil-livell tal-UE u jkompli b’analiżi fil-livell tal-Istati Membru matul il-perjodu 2008-2010. |
| --- | --- |

3.1.

L-aħħar studju li sar mill-Osservatorju Ewropew dwar il-ksur tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali u l-Uffiċċju Ewropew tal-privattivi jidħol fid-dettall dwar l-industriji li jużaw id-DPI fl-UE. L-istudju jevalwa l-kontribut tagħhom għar-riżultati ekonomiċi għall-iskambju kummerċjali fil-livell tal-UE u jkompli b’analiżi fil-livell tal-Istati Membru matul il-perjodu 2008-2010.

| 3.2. | Tul dan il-perjodu, l-industriji li jużaw id-drittijiet tal-proprjetà intellettwali jirrappreżentaw il-biċċa l-kbira tal-kummerċ tal-UE mal-bqija tad-dinja u jiġġeneraw bilanċ kummerċjali favorevoli. 88 % tal-importazzjonijiet tal-UE huwa magħmul minn merkanzija li tuża ħafna DPI. 90 % tal-esportazzjonijiet huwa magħmul minn merkanzija b’użu qawwi ta’ DPI. Fil-fatt, l-industriji b’użu qawwi ta’ DPI jikkontribwixxu b’mod pożittiv għall-pożizzjoni kummerċjali tal-Unjoni. |
| --- | --- |

3.2.

Tul dan il-perjodu, l-industriji li jużaw id-drittijiet tal-proprjetà intellettwali jirrappreżentaw il-biċċa l-kbira tal-kummerċ tal-UE mal-bqija tad-dinja u jiġġeneraw bilanċ kummerċjali favorevoli. 88 % tal-importazzjonijiet tal-UE huwa magħmul minn merkanzija li tuża ħafna DPI. 90 % tal-esportazzjonijiet huwa magħmul minn merkanzija b’użu qawwi ta’ DPI. Fil-fatt, l-industriji b’użu qawwi ta’ DPI jikkontribwixxu b’mod pożittiv għall-pożizzjoni kummerċjali tal-Unjoni.

| 3.3. | Skont l-istudju, is-setturi b’użu qawwi tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali jirrappreżentaw direttament 26 % tal-impjiegi globali fi ħdan l-UE, jiġifieri 56 miljun impjieg dirett li magħhom jiżdiedu 20 miljun impjieg indirett. B’kollox, kull impjieg minn tlieta fl-UE jiddependi mis-setturi b’użu qawwi tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali. |
| --- | --- |

3.3.

Skont l-istudju, is-setturi b’użu qawwi tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali jirrappreżentaw direttament 26 % tal-impjiegi globali fi ħdan l-UE, jiġifieri 56 miljun impjieg dirett li magħhom jiżdiedu 20 miljun impjieg indirett. B’kollox, kull impjieg minn tlieta fl-UE jiddependi mis-setturi b’użu qawwi tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali.

| 3.4. | Ser ikun importanti li jitkejjel l-impatt ekonomiku u soċjali tan-nuqqas ta’ rispett tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali fl-Istati Membri tal-UE u fil-pajjiżi terzi. Din il-ħtieġa hija ġustifikata minħabba d-diffikultajiet ekonomiċi u soċjali li għaddejja minnhom bħalissal-Unjoni Ewropea. |
| --- | --- |

3.4.

Ser ikun importanti li jitkejjel l-impatt ekonomiku u soċjali tan-nuqqas ta’ rispett tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali fl-Istati Membri tal-UE u fil-pajjiżi terzi. Din il-ħtieġa hija ġustifikata minħabba d-diffikultajiet ekonomiċi u soċjali li għaddejja minnhom bħalissal-Unjoni Ewropea.

3.5.   Ċerti setturi għadhom sensittivi ħafna. Fosthom insibu l-aċċess għall-mediċini.

| 3.5.1. | Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-każ partikolari tal-liċenzji obbligatorji fil-kuntest tal-kummerċ internazzjonali. Il-liċenzji huma definiti mill-Artikolu 31 tal-Ftehim tat-TRIPS u jikkostitwixxu mekkaniżmu li permezz tiegħu jintuża l-prodott tal-privattiva mingħajr l-awtorizzazzjoni tad-detentur tad-dritt, pereżempju għal finijiet tas-saħħa pubblika. |
| --- | --- |

3.5.1.

Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-każ partikolari tal-liċenzji obbligatorji fil-kuntest tal-kummerċ internazzjonali. Il-liċenzji huma definiti mill-Artikolu 31 tal-Ftehim tat-TRIPS u jikkostitwixxu mekkaniżmu li permezz tiegħu jintuża l-prodott tal-privattiva mingħajr l-awtorizzazzjoni tad-detentur tad-dritt, pereżempju għal finijiet tas-saħħa pubblika.

| 3.5.2. | Ġeneralment, it-titular ta’ privattiva huwa ħieles li juża l-invenzjoni protetta personalment jew li jawtorizza persuna oħra tużaha. Madankollu, meta r-raġunijiet ta’ interess ġenerali jkunu ġustifikabbli, l-awtoritajiet pubbliċi nazzjonali jistgħu jawtorizzaw l-użu ta’ privattiva minn persuna terza mingħajr il-kunsens tal-proprjetarju. |
| --- | --- |

3.5.2.

Ġeneralment, it-titular ta’ privattiva huwa ħieles li juża l-invenzjoni protetta personalment jew li jawtorizza persuna oħra tużaha. Madankollu, meta r-raġunijiet ta’ interess ġenerali jkunu ġustifikabbli, l-awtoritajiet pubbliċi nazzjonali jistgħu jawtorizzaw l-użu ta’ privattiva minn persuna terza mingħajr il-kunsens tal-proprjetarju.

| 3.5.3. | Din id-dispożizzjoni tista’ tiġi applikata f’pajjiż terz firmatarju tal-Ftehim tat-TRIPS kif ukoll mill-Istati Membri tal-UE meta molekuli li jistgħu jtejbu s-saħħa pubblika jitqiegħdu fis-suq bi prezz projbittiv minn intrapriżi bbażati f’pajjiż terz. |
| --- | --- |

3.5.3.

Din id-dispożizzjoni tista’ tiġi applikata f’pajjiż terz firmatarju tal-Ftehim tat-TRIPS kif ukoll mill-Istati Membri tal-UE meta molekuli li jistgħu jtejbu s-saħħa pubblika jitqiegħdu fis-suq bi prezz projbittiv minn intrapriżi bbażati f’pajjiż terz.

4.   Kummenti tal-KESE

| 4.1. | Il-KESE jappoġġja l-komunikazzjoni intiża biex jitjiebu l-ħarsien u l-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali fil-pajjiżi terzi. |
| --- | --- |

4.1.

Il-KESE jappoġġja l-komunikazzjoni intiża biex jitjiebu l-ħarsien u l-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali fil-pajjiżi terzi.

| 4.2. | Il-KESE jilqa’ b’mod partikolari li l-approċċ il-ġdid, li jirrigwarda l-pajjiżi terzi, huwa wieħed bilanċjat bejn it-tkomplija tal-għoti tal-għajnuna Ewropea u s-sanzjonijiet previsti f’każ ta’ nuqqas ta’ rispett għad-DPI. |
| --- | --- |

4.2.

Il-KESE jilqa’ b’mod partikolari li l-approċċ il-ġdid, li jirrigwarda l-pajjiżi terzi, huwa wieħed bilanċjat bejn it-tkomplija tal-għoti tal-għajnuna Ewropea u s-sanzjonijiet previsti f’każ ta’ nuqqas ta’ rispett għad-DPI.

| 4.3. | Il-KESE jfakkar li n-nies lokali bl-ebda mod m’għandhom jagħmlu tajjeb għat-tnaqqis potenzjali f’ċerti fondi tal-UE. |
| --- | --- |

4.3.

Il-KESE jfakkar li n-nies lokali bl-ebda mod m’għandhom jagħmlu tajjeb għat-tnaqqis potenzjali f’ċerti fondi tal-UE.

| 4.4. | Il-KESE jappoġġja l-konferma tal-Kunsill Ewropew ta’ Marzu 2014 li fakkar li l-proprjetà intellettwali hija mutur kruċjali għat-tkabbir u l-innovazzjoni. |
| --- | --- |

4.4.

Il-KESE jappoġġja l-konferma tal-Kunsill Ewropew ta’ Marzu 2014 li fakkar li l-proprjetà intellettwali hija mutur kruċjali għat-tkabbir u l-innovazzjoni.

| 4.5. | Il-KESE għalhekk jappoġġja l-approċċ tal-Kummissjoni fil-ġlieda tagħha kontra l-falsifikazzjoni, ikkunsidrata bħala prijorità. |
| --- | --- |

4.5.

Il-KESE għalhekk jappoġġja l-approċċ tal-Kummissjoni fil-ġlieda tagħha kontra l-falsifikazzjoni, ikkunsidrata bħala prijorità.

| 4.6. | Il-KESE jfakkar li mhumiex biss is-setturi tal-lussu li ntlaqtu (ħwejjeġ, fwieħa, basktijiet, eċċ.). Il-falsifikazzjoni ta’ partijiet mekkaniċi għas-settur tal-karozzi, ta’ pestiċidi komposti ħafna drabi ferm perikolużi, u ta’ prodotti attwali ta’ konsum għall-iġjene tal-ġisem jiġu żviluppati b’mod perikoluż, b’konsegwenzi immedjati għas-saħħa u s-sigurtà. |
| --- | --- |

4.6.

Il-KESE jfakkar li mhumiex biss is-setturi tal-lussu li ntlaqtu (ħwejjeġ, fwieħa, basktijiet, eċċ.). Il-falsifikazzjoni ta’ partijiet mekkaniċi għas-settur tal-karozzi, ta’ pestiċidi komposti ħafna drabi ferm perikolużi, u ta’ prodotti attwali ta’ konsum għall-iġjene tal-ġisem jiġu żviluppati b’mod perikoluż, b’konsegwenzi immedjati għas-saħħa u s-sigurtà.

| 4.7. | Il-KESE jfakkar li 90 % tal-esportazzjonijiet tal-UE jsiru minn setturi b’użu qawwi tad-DPI u li l-konsegwenzi għall-ekonomija u l-impjieg bl-ebda mod m’huma negliġibbli. |
| --- | --- |

4.7.

Il-KESE jfakkar li 90 % tal-esportazzjonijiet tal-UE jsiru minn setturi b’użu qawwi tad-DPI u li l-konsegwenzi għall-ekonomija u l-impjieg bl-ebda mod m’huma negliġibbli.

| 4.8. | Il-KESE jieħu nota tal-miżuri ġodda biex jiġi miġġieled dan in-nuqqas ta’ applikazzjoni tal-liġi tal-kummerċ internazzjonali. |
| --- | --- |

4.8.

Il-KESE jieħu nota tal-miżuri ġodda biex jiġi miġġieled dan in-nuqqas ta’ applikazzjoni tal-liġi tal-kummerċ internazzjonali.

| 4.9. | Il-KESE jappoġġja l-prinċipju ta’ stħarriġ perjodiku sistematiku li permezz tiegħu jistgħu jiġu identifikati l-intrapriżi msemmija jew l-Istati Membri responsabbli għat-tali mġiba. |
| --- | --- |

4.9.

Il-KESE jappoġġja l-prinċipju ta’ stħarriġ perjodiku sistematiku li permezz tiegħu jistgħu jiġu identifikati l-intrapriżi msemmija jew l-Istati Membri responsabbli għat-tali mġiba.

| 4.10. | Il-KESE jiddikjara li huwa favur miżuri proporzjonati għat-trasgressuri identifikati li ma jidhrilhomx li għandhom jirrispettaw ir-regoli. |
| --- | --- |

4.10.

Il-KESE jiddikjara li huwa favur miżuri proporzjonati għat-trasgressuri identifikati li ma jidhrilhomx li għandhom jirrispettaw ir-regoli.

| 4.11. | Il-KESE għalhekk huwa favur kull politika li tagħti prijorità lit-trasgressuri li jaġixxu f’livell kummerċjali bil-għan li jcaħdu d-dħul ġenerat mill-kummerċ illeċitu, bi ksur sħiħ tad-DPI, b’effett dannuż fuq it-tkabbir, l-innovazzjoni u l-impjieg. |
| --- | --- |

4.11.

Il-KESE għalhekk huwa favur kull politika li tagħti prijorità lit-trasgressuri li jaġixxu f’livell kummerċjali bil-għan li jcaħdu d-dħul ġenerat mill-kummerċ illeċitu, bi ksur sħiħ tad-DPI, b’effett dannuż fuq it-tkabbir, l-innovazzjoni u l-impjieg.

| 4.12. | Il-KESE għalhekk jixtieq li tiddaħħal l-iktar definizzjoni preċiża possibbli fil-kunċett tal-livell kummerċjali biex jiġi evitat li niġu konfrontati b’kamp ta’ applikazzjoni limitat wisq tas-sanzjonijiet previsti, jew għal żieda konsiderevoli fid-dewmien tal-applikazzjoni. |
| --- | --- |

4.12.

Il-KESE għalhekk jixtieq li tiddaħħal l-iktar definizzjoni preċiża possibbli fil-kunċett tal-livell kummerċjali biex jiġi evitat li niġu konfrontati b’kamp ta’ applikazzjoni limitat wisq tas-sanzjonijiet previsti, jew għal żieda konsiderevoli fid-dewmien tal-applikazzjoni.

| 4.13. | Il-KESE jenfasizza l-importanza ta’ kooperazzjoni tajba mal-Istati Membri. Il-KESE jfakkar b’mod partikolari dwar il-ħidma li saret mill-Istati Membri dwar il-protezzjoni u r-rispett tad-DPI fil-pajjiżi terzi. |
| --- | --- |

4.13.

Il-KESE jenfasizza l-importanza ta’ kooperazzjoni tajba mal-Istati Membri. Il-KESE jfakkar b’mod partikolari dwar il-ħidma li saret mill-Istati Membri dwar il-protezzjoni u r-rispett tad-DPI fil-pajjiżi terzi.

| 4.14. | Fl-aħħar nett, il-KESE jqis li l-Kummissjoni, li ma rnexxielha la tinforma u lanqas tissensibilizza l-pubbliku dwar kemm hu importanti li jiġu rispettati d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali, għandha tniedi azzjonijiet ġodda bħala soluzzjoni. |
| --- | --- |

4.14.

Fl-aħħar nett, il-KESE jqis li l-Kummissjoni, li ma rnexxielha la tinforma u lanqas tissensibilizza l-pubbliku dwar kemm hu importanti li jiġu rispettati d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali, għandha tniedi azzjonijiet ġodda bħala soluzzjoni.

Brussell, l-10 ta’ Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  Il-Brażil, ir-Russja, l-Indja, iċ-Ċina u l-Afrika t’Isfel.

1

(2)  Kunsilliera tal-Proprjetà Intellettwali (PI).

2

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/117 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/117

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill fuq l-importazzjoni fl-Unjoni ta’ prodotti agrikoli li ġejjin mit-Turkija (Kodifikazzjoni)”

(COM(2014) 586 final – 2014/0272 (COD))

(2015/C 230/18)

Nhar l-20 ta’ Ottubru 2014 il-Parlament Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 207(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

“Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill fuq l-importazzjoni fl-Unjoni ta’ prodotti agrikoli li ġejjin mit-Turkija (Kodifikazzjoni)”

COM(2014) 586 final – 2014/0272 (COD).

Billi l-Kumitat japprova bla riżervi l-kontenut tal-proposta u jaħseb li m’hemm bżonn tal-ebda kumment min-naħa tiegħu, iddeċieda, matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu tal-10 u l-11 ta’ Diċembru 2014 (seduta tal-10 ta’ Diċembru 2014), b’144 vot favur, 3 voti kontra u 2 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost.

Brussell, l-10 ta’ Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/118 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/118

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jissospendi konċessjonijiet oħra fuq l-importazzjoni fil-Unjoni ta’ prodotti agrikoli li ġejjin mit-Turkija” (Kodifikazzjoni)

(COM(2014)593 final – 2014/0275 (COD))

(2015/C 230/19)

Nhar l-20 ta’ Ottubru 2014, il-Parlament Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 207(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

“Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jissospendi konċessjonijiet oħra fuq l-importazzjoni fil-Unjoni ta’ prodotti agrikoli li ġejjin mit-Turkija” (Kodifikazzjoni)

COM(2014) 593 final – 2014/0275 (COD).

Billi l-Kumitat japprova bla riżervi l-kontenut tal-proposta u jaħseb li m’hemm bżonn tal-ebda kumment min-naħa tiegħu, iddeċieda, matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu tal-10 u l-11 ta’ Diċembru 2014 (seduta tal-10 ta’ Diċembru 2014), b’145 vot favur, 2 voti kontra u 5 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost.

Brussell, l-10 ta’ Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSe

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/119 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/119

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jiftaħ u jipprovdi l-amministrazzjoni ta’ ċerti kwoti tat-tariffa tal-Unjoni għal-laħam taċ-ċanga ta’ kwalità għolja u għal-laħam tal-majjal, il-laħam tat-tjur, il-qamħ u l-maħlut, u tipi ta’ nuħħala, il-frak iebes u fdalijiet oħra (Kodifikazzjoni)”

COM(2014) 594 final – 2014/0276 COD

(2015/C 230/20)

Nhar l-20 ta’ Ottubru 2014 il-Parlament Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 207 (2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jiftaħ u jipprovdi l-amministrazzjoni ta’ ċerti kwoti tat-tariffa tal-Unjoni għal-laħam taċ-ċanga ta’ kwalità għolja u għal-laħam tal-majjal, il-laħam tat-tjur, il-qamħ u l-maħlut, u tipi ta’ nuħħala, il-frak iebes u fdalijiet oħra (Kodifikazzjoni)

COM(2014) 594 final – 2014/0276 COD

Billi l-Kumitat japprova bla riżervi l-kontenut tal-proposta u jaħseb li m’hemm bżonn tal-ebda kumment min-naħa tiegħu, iddeċieda, matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu tal-10 u l-11 ta’ Diċembru 2014 (seduta tal-10 ta’ Diċembru 2014), b’150 vot favur, 2 voti kontra u 6 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost.

Brussell, l-10 ta’ Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/120 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/120

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi pjan pluriennali għall-istokkijiet tal-merluzz, l-aringi u l-laċċ ikħal fil-Baħar Baltiku u s-sajd li jisfrutta dawk l-istokkijiet, li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2187/2005 u li jirrevoka r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1098/2007”

(COM(2014) 614 final – 2014/0285 COD)

(2015/C 230/21)

Nhar l-20 ta' Ottubru 2014 u nhar is-27 ta' Ottubru 2014, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill rispettivament iddeċidew, b’konformità mal-Artikolu 43(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

“Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi pjan pluriennali għall-istokkijiet tal-merluzz, l-aringi u l-laċċ ikħal fil-Baħar Baltiku u s-sajd li jisfrutta dawk l-istokkijiet, li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2187/2005 u li jirrevoka r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1098/2007”

COM(2014) 614 final – 2014/0285 COD.

Billi l-Kumitat japprova bla riżervi l-kontenut tal-proposta u jaħseb li m’hemm bżonn tal-ebda kumment min-naħa tiegħu, iddeċieda, matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu tal-10 u l-11 ta' Diċembru 2014 (seduta tal-10 ta' Diċembru 2014), b’152 vot favur, vot wieħed (1) kontra u 2 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost.

Brussell, l-10 ta' Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/121 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/121

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropej dwar il-“Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-miżuri ta' salvagwardja previsti fil-Ftehim bejn il-Komunità Ekonomika Ewropea u r-Repubblika tal-Islanda (Kodifikazzjoni)”

COM(2014) 308 final – 2014/0160 (COD)

(2015/C 230/22)

Nhar il-15 ta' Settembru 2014, il-Parlament Ewropew iddeċieda, b'konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-miżuri ta' salvagwardja previsti fil-Ftehim bejn il-Komunità Ekonomika Ewropea u r-Repubblika tal-Islanda (Kodifikazzjoni)

COM(2014) 308 final – 2014/0160 (COD).

Billi l-Kumitat jikkunsidra l-kontenut tal-proposta huwa kompletament sodisfaċenti u li m'hemm bżonn tal-ebda kumment min-naħa tiegħu, iddeċieda, matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu tal-10 u l-11 ta' Diċembru 2014 (seduta tal-10 ta' Diċembru 2014), b'157 vot favur, vot 1 kontra u 3 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost.

Brussell, l-10 ta' Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/122 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/122

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli komuni għall-esportazzjoni (Kodifikazzjoni)”

(COM(2014) 322 final – 2014/0167 (COD))

(2015/C 230/23)

Nhar il-15 ta’ Settembru 2014, il-Parlament Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

“Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli komuni għall-esportazzjoni (Kodifikazzjoni)”

COM(2014) 322 final – 2014/0167 (COD).

Billi l-Kumitat iqis li l-kontenut tal-proposta huwa kompletament sodisfaċenti u m’hemm bżonn tal-ebda kummenti min-naħa tiegħu, iddeċieda, matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu tad-10 u l-11 ta’ Diċembru 2014 (seduta tal-10 ta' Diċembru 2014), b'147 vot favur, vot 1 kontra u 4 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost.

Brussell, l-10 ta’ Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/123 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/123

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ir-regoli komuni għall-importazzjonijiet (Kodifikazzjoni)”

COM(2014) 321 final – 2014/0166 (COD)

(2015/C 230/24)

Nhar il-15 ta’ Settembru 2014, il-Parlament Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ir-regoli komuni għall-importazzjonijiet (Kodifikazzjoni)

COM(2014) 321 final – 2014/0166 (COD).

Billi l-Kumitat iqis li l-kontenut tal-proposta huwa kompletament sodisfaċenti u m’hemm bżonn tal-ebda kummenti min-naħa tiegħu, iddeċieda, matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu tad-10 u l-11 ta’ Diċembru 2014 (seduta tal-10 ta' Diċembru 2014), b'150 vot favur, vot 1 kontra u 5 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost.

Brussell, l-10 ta' Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/124 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/124

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il- “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli komuni għall-importazzjonijiet minn ċerti pajjiżi terzi (Riformulazzjoni)”

COM(2014) 323 final – 2014/0168 (COD)

(2015/C 230/25)

Nhar il-15 ta' Settembru 2014 u nhar it-8 ta' Ottubru 2014, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill rispettivament iddeċidew, b'konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

“Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli komuni għall-importazzjonijiet minn ċerti pajjiżi terzi (Riformulazzjoni)”

COM(2014) 323 final – 2014/0168 (COD).

Billi l-Kumitat iqis li l-kontenut tal-proposta huwa kompletament sodisfaċenti u m’hemm bżonn tal-ebda kummenti min-naħa tiegħu, iddeċieda, matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu tal-10 u l-11 ta’ Diċembru 2014 (seduta tal-10 ta’ Diċembru), b’145 voti favur, 3 voti kontra u 7 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost.

Brussell, 10 ta' Diċembru 2014

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/125 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/125

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli komuni għall-importazzjoni ta' prodotti tessili minn għadd ta' pajjiżi terzi mhux koperti minn ftehim bilaterali, Protokoll jew arranġamenti oħra, jew minn regoli tal-importazzjoni speċifika tal-Unjoni (riformulazzjoni)”

COM(2014) 345 final – 2014/0177 (COD)

(2015/C 230/26)

Nhar it-8 ta' Ottubru 2014, il-Kunsill iddeċieda, b'konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-“Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli komuni għall-importazzjoni ta' prodotti tessili minn għadd ta' pajjiżi terzi mhux koperti minn ftehim bilaterali, Protokoll jew arranġamenti oħra, jew minn regoli tal-importazzjoni speċifika tal-Unjoni (riformulazzjoni)”

COM(2014) 345 final – 2014/0177 (COD)

Billi l-Kumitat iqis li l-kontenut tal-proposta huwa kompletament sodisfaċenti u li m'hemm bżonn tal-ebda kummenti min-naħa tiegħu, iddeċieda, matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu tal-10 u l-11 ta' Diċembru 2014 (seduta tal-10 ta' Diċembru 2014), b'151 vot favur, 2 voti kontra u 5 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost.

Brussell, l-10 ta' Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/126 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/126

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-proċeduri tal-Unjoni fil-qasam ta' politika kummerċjali komuni sabiex jiżgura l-eżerċizzju tad-drittijiet tal-Unjoni skont ir-regoli internazzjonali tal-kummerċ, b'mod partikolari dawk stabbiliti taħt l-awspiċji tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (Kodifikazzjoni)”

COM(2014) 341 final – 2014/0174 (COD)

(2015/C 230/27)

Nhar il-15 ta’ Settembru 2014, il-Parlament Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

“il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-proċeduri tal-Unjoni fil-qasam ta' politika kummerċjali komuni sabiex jiżgura l-eżerċizzju tad-drittijiet tal-Unjoni skont ir-regoli internazzjonali tal-kummerċ, b'mod partikolari dawk stabbiliti taħt l-awspiċji tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (Kodifikazzjoni)”

COM(2014) 341 final – 2014/0174 (COD).

Billi l-Kumitat iqis li l-kontenut tal-proposta huwa kompletament sodisfaċenti u m'hemm bżonn tal-ebda kummenti min-naħa tiegħu, iddeċieda, matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu tal-10 u l-11 ta’ Diċembru 2014 (seduta tal-10 ta' Diċembru), b'150 vot favur, 3 voti kontra u astensjoni waħda (1), li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost.

Brussell, l-10 ta' Diċembru 2014

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/127 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/127

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill fuq il-miżuri li jistgħu jittieħdu mill-Unjoni wara rapport adottat mill-Korp għall-Ftehim fuq Tilwim tal-WTO dwar kwistjonijiet fuq anti-dumping u anti-sussidji (Kodifikazzjoni)”

(COM(2014) 317 final – 2014/0163 (COD))

(2015/C 230/28)

Nhar l-20 ta’ Ottubru 2014, il-Parlament Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

“Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill fuq il-miżuri li jistgħu jittieħdu mill-Unjoni wara rapport adottat mill-Korp għall-Ftehim fuq Tilwim tal-WTO dwar kwistjonijiet fuq anti-dumping u anti-sussidji (Kodifikazzjoni)”

COM(2014) 317 final – 2014/0163 (COD).

Billi l-Kumitat iqis li l-kontenut tal-proposta huwa kompletament sodisfaċenti u m’hemm bżonn tal-ebda kummenti min-naħa tiegħu, iddeċieda, matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu tad-10 u l-11 ta’ Diċembru 2014 (seduta tal-10 ta’ Diċembru), b’148 voti favur, 3 voti kontra u 6 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost.

Brussell, l-10 ta' Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/128 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/128

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ċerti proċeduri għall-applikazzjoni tal-Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħhom, minn naħa waħda, u r-Repubblika tal-Montenegro, min-naħa l-oħra (Kodifikazzjoni)

COM(2014) 374 final – 2014/0190 (COD)

(2015/C 230/29)

Nhar l-20 ta’ Ottubru 2014, il-Parlament Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

“Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ċerti proċeduri għall-applikazzjoni tal-Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħhom, minn naħa waħda, u r-Repubblika tal-Montenegro, min-naħa l-oħra (Kodifikazzjoni)”

COM(2014) 374 final – 2014/0190 (COD).

Billi l-Kumitat iqis li l-kontenut tal-proposta huwa kompletament sodisfaċenti u m’hemm bżonn tal-ebda kummenti min-naħa tiegħu, iddeċieda, matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu tad-10 u l-11 ta’ Diċembru 2014 (seduta tal-10 ta’ Diċembru 2014), b’152 vot favur, vot 1 kontra u 6 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost.

Brussell, l-10 ta’ Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

| 14.7.2015 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 230/129 |
| --- | --- | --- | --- |

14.7.2015

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 230/129

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-protezzjoni kontra importazzjonijiet sussidjati minn pajjiżi li mhumiex membri tal-Unjoni Ewropea (Kodifikazzjoni)”

(COM(2014) 660 final – 2014/0305 (COD))

(2015/C 230/30)

Nhar it-12 ta’ Novembru 2014, il-Parlament Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

“Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-protezzjoni kontra importazzjonijiet sussidjati minn pajjiżi li mhumiex membri tal-Unjoni Ewropea (Kodifikazzjoni)”

COM(2014) 660 final – 2014/0305 (COD).

Billi l-Kumitat iqis li l-kontenut tal-proposta huwa kompletament sodisfaċenti u m’hemm bżonn tal-ebda kummenti min-naħa tiegħu, iddeċieda, matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu tal-10 u l-11 ta’ Diċembru 2014 (seduta tal-10 ta’ Diċembru), b’154 voti favur, 3 voti kontra u 5 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost.

Brussell, l-10 ta' Diċembru 2014.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---