# Publicatieblad C 164/8 me

| | ISSN 1977-0995 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 164 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 61e jaargang8 mei 2018 |

ISSN 1977-0995

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 164

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

61e jaargang8 mei 2018

---

| Nummer | Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- | --- |
| | I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen |
| | RESOLUTIES |
| | Comité van de Regio's |
| | 126e CVDR-ZITTING, 30.11.2017-1.12.2017 |
| 2018/C 164/01 | Resolutie van het Europees Comité van de Regio’s over het werkprogramma van de Commissie voor 2018 voorafgaand aan de gezamenlijke verklaring over de wetgevingsprioriteiten van de EU voor 2018 | 1 |
| | ADVIEZEN |
| | Comité van de Regio's |
| | 126e CVDR-ZITTING, 30.11.2017-1.12.2017 |
| 2018/C 164/02 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de discussienota over de verdieping van de economische en monetaire unie (EMU) tegen 2025 | 7 |
| 2018/C 164/03 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de uitvoering van de macroregionale strategieën | 11 |
| 2018/C 164/04 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s — Verslag over het EU-burgerschap 2017 | 19 |
| 2018/C 164/05 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de modernisering van het schoolonderwijs en het hoger onderwijs | 24 |
| 2018/C 164/06 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s — Bevordering van innovatie in de overheidssector via digitale oplossingen vanuit lokaal en regionaal perspectief | 34 |
| 2018/C 164/07 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s — De-institutionalisering van de zorg op lokaal en regionaal niveau | 39 |
| 2018/C 164/08 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s over landelijke gebieden nieuw leven inblazen via slimme dorpen | 45 |
| 2018/C 164/09 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s over het verslag van de Europese Commissie over het mededingingsbeleid 2016 | 50 |
| 2018/C 164/10 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s over een Europese agenda voor huisvesting | 57 |

Nummer

Inhoud

Bladzijde

I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen

RESOLUTIES

Comité van de Regio's

126e CVDR-ZITTING, 30.11.2017-1.12.2017

2018/C 164/01

Resolutie van het Europees Comité van de Regio’s over het werkprogramma van de Commissie voor 2018 voorafgaand aan de gezamenlijke verklaring over de wetgevingsprioriteiten van de EU voor 2018

1

ADVIEZEN

Comité van de Regio's

126e CVDR-ZITTING, 30.11.2017-1.12.2017

2018/C 164/02

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de discussienota over de verdieping van de economische en monetaire unie (EMU) tegen 2025

7

2018/C 164/03

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de uitvoering van de macroregionale strategieën

11

2018/C 164/04

Advies van het Europees Comité van de Regio’s — Verslag over het EU-burgerschap 2017

19

2018/C 164/05

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de modernisering van het schoolonderwijs en het hoger onderwijs

24

2018/C 164/06

Advies van het Europees Comité van de Regio’s — Bevordering van innovatie in de overheidssector via digitale oplossingen vanuit lokaal en regionaal perspectief

34

2018/C 164/07

Advies van het Europees Comité van de Regio’s — De-institutionalisering van de zorg op lokaal en regionaal niveau

39

2018/C 164/08

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over landelijke gebieden nieuw leven inblazen via slimme dorpen

45

2018/C 164/09

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over het verslag van de Europese Commissie over het mededingingsbeleid 2016

50

2018/C 164/10

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over een Europese agenda voor huisvesting

57

---

| | III   Voorbereidende handelingen |
| --- | --- |
| | COMITÉ VAN DE REGIO'S |
| | 126e CVDR-ZITTING, 30.11.2017-1.12.2017 |
| 2018/C 164/11 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s — Evenwicht tussen werk en privéleven voor ouders en mantelzorgers | 62 |
| 2018/C 164/12 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de rol van energiewinning uit afval in de circulaire economie | 73 |
| 2018/C 164/13 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s — Actieplan voor een maritieme strategie in het Atlantische gebied — Totstandbrenging van slimme, duurzame en inclusieve groei | 77 |
| 2018/C 164/14 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de rechtshandelingen die verwijzen naar de regelgevingsprocedure met toetsing | 82 |

III   Voorbereidende handelingen

COMITÉ VAN DE REGIO'S

126e CVDR-ZITTING, 30.11.2017-1.12.2017

2018/C 164/11

Advies van het Europees Comité van de Regio’s — Evenwicht tussen werk en privéleven voor ouders en mantelzorgers

62

2018/C 164/12

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de rol van energiewinning uit afval in de circulaire economie

73

2018/C 164/13

Advies van het Europees Comité van de Regio’s — Actieplan voor een maritieme strategie in het Atlantische gebied — Totstandbrenging van slimme, duurzame en inclusieve groei

77

2018/C 164/14

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de rechtshandelingen die verwijzen naar de regelgevingsprocedure met toetsing

82

---

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

I Resoluties, aanbevelingen en adviezen

RESOLUTIES

Comité van de Regio's

126e CVDR-ZITTING, 30.11.2017-1.12.2017

| 8.5.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 164/1 |
| --- | --- | --- | --- |

8.5.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 164/1

---

Resolutie van het Europees Comité van de Regio’s over het werkprogramma van de Commissie voor 2018 voorafgaand aan de gezamenlijke verklaring over de wetgevingsprioriteiten van de EU voor 2018

(2018/C 164/01)

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S (CvdR),

Gezien:

| — | het werkprogramma van de Commissie voor 2018 (COM(2017) 650 final); |
| --- | --- |

—

het werkprogramma van de Commissie voor 2018 (COM(2017) 650 final);

| — | zijn resolutie van 22 maart 2017 over de bijdrage aan het werkprogramma van de Commissie voor 2018; |
| --- | --- |

—

zijn resolutie van 22 maart 2017 over de bijdrage aan het werkprogramma van de Commissie voor 2018;

| — | het Protocol betreffende de samenwerking met de Commissie van februari 2012; |
| --- | --- |

—

het Protocol betreffende de samenwerking met de Commissie van februari 2012;

Banen, groei, investeringen en cohesiebeleid

| 1. | wijst erop dat er dringend behoefte bestaat aan een langetermijnstrategie van de EU als opvolger van de Europa 2020-strategie, die gericht is op duurzame, veerkrachtige en inclusieve groei en een koers uitzet voor het meerjarig financieel kader (MFK) van de EU, het Europees Semester en het EU-beleid, als onderdeel van een stelselmatige aanpak. Aangezien de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling en de doelstellingen voor duurzame ontwikkeling (SDG’s) het kader voor een dergelijke strategie verschaffen, stelt het CvdR voor dat de presentatie van de overkoepelende EU-strategie voor de tenuitvoerlegging van de SDG’s en de presentatie van de voorstellen voor het MFK goed op elkaar worden afgestemd. Het CvdR wijst in dit verband op de cruciale rol die de Stedelijke Agenda van de EU bij de tenuitvoerlegging van de SDG’s speelt en verzoekt de Commissie zijn aanbevelingen op dit vlak ter harte te nemen; |
| --- | --- |

1.

wijst erop dat er dringend behoefte bestaat aan een langetermijnstrategie van de EU als opvolger van de Europa 2020-strategie, die gericht is op duurzame, veerkrachtige en inclusieve groei en een koers uitzet voor het meerjarig financieel kader (MFK) van de EU, het Europees Semester en het EU-beleid, als onderdeel van een stelselmatige aanpak. Aangezien de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling en de doelstellingen voor duurzame ontwikkeling (SDG’s) het kader voor een dergelijke strategie verschaffen, stelt het CvdR voor dat de presentatie van de overkoepelende EU-strategie voor de tenuitvoerlegging van de SDG’s en de presentatie van de voorstellen voor het MFK goed op elkaar worden afgestemd. Het CvdR wijst in dit verband op de cruciale rol die de Stedelijke Agenda van de EU bij de tenuitvoerlegging van de SDG’s speelt en verzoekt de Commissie zijn aanbevelingen op dit vlak ter harte te nemen;

| 2. | benadrukt dat de toekomstige begroting van de EU in staat moet zijn om opkomende uitdagingen aan te gaan en traditionele beleidsmaatregelen van de EU met een aantoonbare Europese meerwaarde te handhaven. Het CvdR staat afwijzend tegenover scenario’s zoals geschetst in de discussienota over de toekomst van de EU-financiën, waarin de begroting van de EU, in relatieve termen en rekening houdend met de impact van de brexit, naar verwachting zal krimpen of gelijk zal blijven terwijl het hoofd moet worden geboden aan nieuwe uitdagingen. Het verwacht dan ook dat de Commissie in haar voorstel voor het volgende MFK met een concreter voorstel over de eigen middelen van de EU zal komen; |
| --- | --- |

2.

benadrukt dat de toekomstige begroting van de EU in staat moet zijn om opkomende uitdagingen aan te gaan en traditionele beleidsmaatregelen van de EU met een aantoonbare Europese meerwaarde te handhaven. Het CvdR staat afwijzend tegenover scenario’s zoals geschetst in de discussienota over de toekomst van de EU-financiën, waarin de begroting van de EU, in relatieve termen en rekening houdend met de impact van de brexit, naar verwachting zal krimpen of gelijk zal blijven terwijl het hoofd moet worden geboden aan nieuwe uitdagingen. Het verwacht dan ook dat de Commissie in haar voorstel voor het volgende MFK met een concreter voorstel over de eigen middelen van de EU zal komen;

| 3. | benadrukt samen met de partners van de #CohesionAlliance hoe belangrijk een krachtig en doeltreffend cohesiebeleid voor de toekomst van de Europese Unie als geheel is, aangezien de drie dimensies van het cohesiebeleid (de economische, de sociale en de territoriale) een integraal onderdeel van de beleidsdoelstellingen van de EU uitmaken. Het cohesiebeleid zou dan ook — in verbeterde vorm — gehandhaafd moeten worden als het belangrijkste investeringsbeleid van de EU voor alle regio’s, waarbij voldoende middelen voor de periode na 2020 worden uitgetrokken, met behoud van het huidige aandeel. Het CvdR wijst in dit verband opnieuw op de noodzaak om het cohesiebeleid in de volgende financieringsperiode flexibeler en eenvoudiger te maken, zonder dat de strategische focus en de planningszekerheid voor lokale en regionale overheden in het gedrang komen, opdat de werking van multilevel governance, het partnerschapsbeginsel en de bottom-upaanpak door middel van gedeeld beheer gewaarborgd kan worden en de vereisten voor de beheers- en controlesystemen van de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESIF) grondig herzien kunnen worden; |
| --- | --- |

3.

benadrukt samen met de partners van de #CohesionAlliance hoe belangrijk een krachtig en doeltreffend cohesiebeleid voor de toekomst van de Europese Unie als geheel is, aangezien de drie dimensies van het cohesiebeleid (de economische, de sociale en de territoriale) een integraal onderdeel van de beleidsdoelstellingen van de EU uitmaken. Het cohesiebeleid zou dan ook — in verbeterde vorm — gehandhaafd moeten worden als het belangrijkste investeringsbeleid van de EU voor alle regio’s, waarbij voldoende middelen voor de periode na 2020 worden uitgetrokken, met behoud van het huidige aandeel. Het CvdR wijst in dit verband opnieuw op de noodzaak om het cohesiebeleid in de volgende financieringsperiode flexibeler en eenvoudiger te maken, zonder dat de strategische focus en de planningszekerheid voor lokale en regionale overheden in het gedrang komen, opdat de werking van multilevel governance, het partnerschapsbeginsel en de bottom-upaanpak door middel van gedeeld beheer gewaarborgd kan worden en de vereisten voor de beheers- en controlesystemen van de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESIF) grondig herzien kunnen worden;

| 4. | dringt er wat betreft de wetgevingsvoorstellen ten aanzien van de ESIF voor de programmeringsperiode na 2020 opnieuw op aan dat de bbp-indicator wordt aangevuld met regionale indicatoren (die onder meer verband houden met demografie, sociale inclusie, toegankelijkheid en klimaatverandering) en dat de regelingen voor de tenuitvoerlegging van de ESIF drastisch vereenvoudigd worden; is voorstander van een gemeenschappelijke reeks regels voor de ESIF om de wetgeving minder complex te maken en vindt dat het Europees Sociaal Fonds deel uit moet blijven maken van de ESIF; |
| --- | --- |

4.

dringt er wat betreft de wetgevingsvoorstellen ten aanzien van de ESIF voor de programmeringsperiode na 2020 opnieuw op aan dat de bbp-indicator wordt aangevuld met regionale indicatoren (die onder meer verband houden met demografie, sociale inclusie, toegankelijkheid en klimaatverandering) en dat de regelingen voor de tenuitvoerlegging van de ESIF drastisch vereenvoudigd worden; is voorstander van een gemeenschappelijke reeks regels voor de ESIF om de wetgeving minder complex te maken en vindt dat het Europees Sociaal Fonds deel uit moet blijven maken van de ESIF;

| 5. | benadrukt dat het EFSI 2.0 en de herziene omnibusverordening zo snel mogelijk uitgevoerd moeten worden, met name om het combineren van ESIF met het EFSI te vergemakkelijken; pleit tevens voor een betere afstemming van de financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen (Connecting Europe Facility, CEF) en Horizon 2020 op andere fondsen, en betreurt dat deze instrumenten ingewikkelde procedures omvatten; |
| --- | --- |

5.

benadrukt dat het EFSI 2.0 en de herziene omnibusverordening zo snel mogelijk uitgevoerd moeten worden, met name om het combineren van ESIF met het EFSI te vergemakkelijken; pleit tevens voor een betere afstemming van de financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen (Connecting Europe Facility, CEF) en Horizon 2020 op andere fondsen, en betreurt dat deze instrumenten ingewikkelde procedures omvatten;

| 6. | pleit ervoor dat het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering (EFG) wordt opgewaardeerd door de begroting ervan te herzien, de drempels waarbij een beroep op het EFG kan worden gedaan, aanmerkelijk te verlagen en de synergie met de ESIF te verbeteren; |
| --- | --- |

6.

pleit ervoor dat het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering (EFG) wordt opgewaardeerd door de begroting ervan te herzien, de drempels waarbij een beroep op het EFG kan worden gedaan, aanmerkelijk te verlagen en de synergie met de ESIF te verbeteren;

Economisch beleid en de sociale dimensie van de EU

| 7. | benadrukt dat de lokale en regionale overheden een belangrijke rol binnen het Europees Semester spelen, aangezien meer dan 60 % van de landenspecifieke aanbevelingen rechtstreeks tot hen wordt gericht; roept de Commissie dan ook opnieuw op om samen met het Europees Parlement en de Raad op basis van het voorstel van het CvdR een gedragscode voor de inbreng van lokale en regionale overheden in het Europees Semester op te stellen; |
| --- | --- |

7.

benadrukt dat de lokale en regionale overheden een belangrijke rol binnen het Europees Semester spelen, aangezien meer dan 60 % van de landenspecifieke aanbevelingen rechtstreeks tot hen wordt gericht; roept de Commissie dan ook opnieuw op om samen met het Europees Parlement en de Raad op basis van het voorstel van het CvdR een gedragscode voor de inbreng van lokale en regionale overheden in het Europees Semester op te stellen;

| 8. | benadrukt dat alle overheidsniveaus, evenals de sociale partners en het maatschappelijk middenveld een gedeelde verantwoordelijkheid dragen en belang hebben bij het streven naar een welvarender en toekomstbestendiger Europa, waar economische en sociale ontwikkelingen hand in hand gaan; |
| --- | --- |

8.

benadrukt dat alle overheidsniveaus, evenals de sociale partners en het maatschappelijk middenveld een gedeelde verantwoordelijkheid dragen en belang hebben bij het streven naar een welvarender en toekomstbestendiger Europa, waar economische en sociale ontwikkelingen hand in hand gaan;

| 9. | dringt erop aan dat het akkoord van januari 2015 over de flexibiliteitsmarges binnen het stabiliteits- en groeipact (SGP) in primair recht wordt omgezet. Ook pleit het CvdR nogmaals voor verdere maatregelen om overheidsinvesteringen te stimuleren, met name door nationale, regionale en lokale cofinanciering in de context van de ESIF uit te sluiten van de berekeningen in het kader van het SGP, zoals ook al het geval is bij cofinanciering in de context van het EFSI, en door voor te stellen om een indicator voor het investeringspercentage op te nemen in het macro-economische scorebord; |
| --- | --- |

9.

dringt erop aan dat het akkoord van januari 2015 over de flexibiliteitsmarges binnen het stabiliteits- en groeipact (SGP) in primair recht wordt omgezet. Ook pleit het CvdR nogmaals voor verdere maatregelen om overheidsinvesteringen te stimuleren, met name door nationale, regionale en lokale cofinanciering in de context van de ESIF uit te sluiten van de berekeningen in het kader van het SGP, zoals ook al het geval is bij cofinanciering in de context van het EFSI, en door voor te stellen om een indicator voor het investeringspercentage op te nemen in het macro-economische scorebord;

| 10. | moedigt de Commissie aan om de strijd tegen belastingontwijking op te voeren en verder te gaan dan het opstellen van een zwarte lijst van belastingparadijzen of het hervormen van de btw, door voor te stellen om met gekwalificeerde meerderheid over belastingkwesties te stemmen, teneinde de besluitvorming in de Raad te bespoedigen; |
| --- | --- |

10.

moedigt de Commissie aan om de strijd tegen belastingontwijking op te voeren en verder te gaan dan het opstellen van een zwarte lijst van belastingparadijzen of het hervormen van de btw, door voor te stellen om met gekwalificeerde meerderheid over belastingkwesties te stemmen, teneinde de besluitvorming in de Raad te bespoedigen;

| 11. | is ingenomen met de inspanningen van de Commissie om regels vast te stellen op grond waarvan winsten die door multinationale ondernemingen via de digitale economie worden gegenereerd, belast kunnen worden; |
| --- | --- |

11.

is ingenomen met de inspanningen van de Commissie om regels vast te stellen op grond waarvan winsten die door multinationale ondernemingen via de digitale economie worden gegenereerd, belast kunnen worden;

| 12. | benadrukt dat de sociale dimensie van de EU moet worden verbeterd door de Europese pijler van sociale rechten aan te vullen met een sterke Europese sociale agenda, die onder meer zou voorzien in een grotere rol voor sociale indicatoren in het Europees Semester en reële loonconvergentie die gelijke tred houdt met de productiviteit; |
| --- | --- |

12.

benadrukt dat de sociale dimensie van de EU moet worden verbeterd door de Europese pijler van sociale rechten aan te vullen met een sterke Europese sociale agenda, die onder meer zou voorzien in een grotere rol voor sociale indicatoren in het Europees Semester en reële loonconvergentie die gelijke tred houdt met de productiviteit;

| 13. | is van plan bijzondere aandacht te schenken aan de nieuwe wetgevingsvoorstellen die tot doel hebben convergentie tussen de lidstaten in de richting van betere arbeids- en levensomstandigheden tot stand te brengen, zoals het voorstel om een gemeenschappelijke arbeidsmarktautoriteit op te richten en de geplande voorstellen om de regels inzake arbeidsovereenkomsten te moderniseren en iedereen toegang tot sociale bescherming te bieden; |
| --- | --- |

13.

is van plan bijzondere aandacht te schenken aan de nieuwe wetgevingsvoorstellen die tot doel hebben convergentie tussen de lidstaten in de richting van betere arbeids- en levensomstandigheden tot stand te brengen, zoals het voorstel om een gemeenschappelijke arbeidsmarktautoriteit op te richten en de geplande voorstellen om de regels inzake arbeidsovereenkomsten te moderniseren en iedereen toegang tot sociale bescherming te bieden;

Internemarktstrategie, midden- en kleinbedrijf (mkb), concurrentie, industrie en de digitale eengemaakte markt

| 14. | pleit voor verdere vereenvoudiging van de staatssteunregels, met name voor diensten van algemeen economisch belang (DAEB), door het desbetreffende besluit en de kaderregeling (het „Almunia-pakket”) grondig te herzien; verzoekt de Commissie ook te onderzoeken of de door het voornemen van het Verenigd Koninkrijk om uit de EU te stappen veroorzaakte economische verstoringen aanleiding zouden moeten geven tot uitbreiding van de algemene groepsvrijstellingsverordeningen en een tijdelijke versoepeling of opschorting van de staatssteunregels voor bepaalde ondernemingen en sectoren die waarschijnlijk het zwaarst zullen worden getroffen; |
| --- | --- |

14.

pleit voor verdere vereenvoudiging van de staatssteunregels, met name voor diensten van algemeen economisch belang (DAEB), door het desbetreffende besluit en de kaderregeling (het „Almunia-pakket”) grondig te herzien; verzoekt de Commissie ook te onderzoeken of de door het voornemen van het Verenigd Koninkrijk om uit de EU te stappen veroorzaakte economische verstoringen aanleiding zouden moeten geven tot uitbreiding van de algemene groepsvrijstellingsverordeningen en een tijdelijke versoepeling of opschorting van de staatssteunregels voor bepaalde ondernemingen en sectoren die waarschijnlijk het zwaarst zullen worden getroffen;

| 15. | onderstreept het belang van een industriële strategie die het concurrentievermogen een impuls geeft en bevestigt dat het zich wil inzetten om de rol van de lokale en regionale overheden in deze strategie te benadrukken; |
| --- | --- |

15.

onderstreept het belang van een industriële strategie die het concurrentievermogen een impuls geeft en bevestigt dat het zich wil inzetten om de rol van de lokale en regionale overheden in deze strategie te benadrukken;

| 16. | dringt er bij de Commissie op aan de Small Business Act te actualiseren en de samenhang ervan met het voorstel van de Commissie inzake het starters- en opschalingsinitiatief te verzekeren; |
| --- | --- |

16.

dringt er bij de Commissie op aan de Small Business Act te actualiseren en de samenhang ervan met het voorstel van de Commissie inzake het starters- en opschalingsinitiatief te verzekeren;

| 17. | betreurt dat zijn oproep om lokale en regionale mkb-gezanten officieel en systematisch op te nemen in het netwerk van mkb-gezanten geen weerklank heeft gevonden in het werkprogramma van de Commissie; |
| --- | --- |

17.

betreurt dat zijn oproep om lokale en regionale mkb-gezanten officieel en systematisch op te nemen in het netwerk van mkb-gezanten geen weerklank heeft gevonden in het werkprogramma van de Commissie;

| 18. | is ingenomen met de lancering van het participatief breedbandplatform van de Commissie en het CvdR en met het permanente overleg over de behoefte aan een betere uitrol van breedbandinfrastructuur in de EU, met name met het oog op de volgende programmeringsperiode en een adequate follow-up van het „slimme dorpen”-initiatief. In dit verband dringt het erop aan dat investeringen in digitale ontwikkeling om dunbevolkte en plattelandsgebieden waar de markt tekortschiet een betaalbare toegang tot breedband te bieden, worden erkend als diensten van algemeen economisch belang en dat de staatssteunregels dienovereenkomstig worden toegepast; |
| --- | --- |

18.

is ingenomen met de lancering van het participatief breedbandplatform van de Commissie en het CvdR en met het permanente overleg over de behoefte aan een betere uitrol van breedbandinfrastructuur in de EU, met name met het oog op de volgende programmeringsperiode en een adequate follow-up van het „slimme dorpen”-initiatief. In dit verband dringt het erop aan dat investeringen in digitale ontwikkeling om dunbevolkte en plattelandsgebieden waar de markt tekortschiet een betaalbare toegang tot breedband te bieden, worden erkend als diensten van algemeen economisch belang en dat de staatssteunregels dienovereenkomstig worden toegepast;

Landbouw, blauwe economie, volksgezondheid en demografie

| 19. | dringt erop aan dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) van de EU uitgroeit tot een rechtvaardig, duurzaam en op solidariteit gebaseerd landbouwbeleid ten behoeve van boeren, regio’s, consumenten en burgers, en pleit voor plafonnering en aanpassing van de rechtstreekse betalingen per landbouwarbeider alsook voor harmonisatie van de rechtstreekse betalingen tussen de lidstaten van de EU in het kader van de eerste pijler; benadrukt dat verdere herziening van het GLB van belang is om zowel boeren als levensmiddelenproducenten te stimuleren om duurzaam te produceren; |
| --- | --- |

19.

dringt erop aan dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) van de EU uitgroeit tot een rechtvaardig, duurzaam en op solidariteit gebaseerd landbouwbeleid ten behoeve van boeren, regio’s, consumenten en burgers, en pleit voor plafonnering en aanpassing van de rechtstreekse betalingen per landbouwarbeider alsook voor harmonisatie van de rechtstreekse betalingen tussen de lidstaten van de EU in het kader van de eerste pijler; benadrukt dat verdere herziening van het GLB van belang is om zowel boeren als levensmiddelenproducenten te stimuleren om duurzaam te produceren;

| 20. | betreurt dat in het werkprogramma van de Commissie geen plattelandsstrategie voor de EU wordt voorgesteld, waardoor de afname van de algemene financiële steun van de EU voor plattelandsontwikkeling in vergelijking met de vorige programmeringsperiode nog groter uitvalt; |
| --- | --- |

20.

betreurt dat in het werkprogramma van de Commissie geen plattelandsstrategie voor de EU wordt voorgesteld, waardoor de afname van de algemene financiële steun van de EU voor plattelandsontwikkeling in vergelijking met de vorige programmeringsperiode nog groter uitvalt;

| 21. | verzoekt de Commissie nogmaals om aan te geven in hoeverre de dienstenrichtlijn van toepassing is op de deeleconomie en met voorstellen te komen ter bescherming van de rechten van werknemers in de nieuwe vormen van werkgelegenheid die kenmerkend zijn voor de deeleconomie; |
| --- | --- |

21.

verzoekt de Commissie nogmaals om aan te geven in hoeverre de dienstenrichtlijn van toepassing is op de deeleconomie en met voorstellen te komen ter bescherming van de rechten van werknemers in de nieuwe vormen van werkgelegenheid die kenmerkend zijn voor de deeleconomie;

| 22. | roept de Commissie op om bestaande vereisten in de aanbestedingsregels te verduidelijken, zodat duurzaamheidscriteria gemakkelijker kunnen worden toegepast; is bezorgd over het huidige verbod in de EU-wetgeving om territoriale voorkeuren (zoals lokale levensmiddelen) in contracten voor overheidsopdrachten op te nemen; |
| --- | --- |

22.

roept de Commissie op om bestaande vereisten in de aanbestedingsregels te verduidelijken, zodat duurzaamheidscriteria gemakkelijker kunnen worden toegepast; is bezorgd over het huidige verbod in de EU-wetgeving om territoriale voorkeuren (zoals lokale levensmiddelen) in contracten voor overheidsopdrachten op te nemen;

| 23. | roept de Commissie op om de Europese blauwe economie een nieuwe impuls te geven door een witboek over „De centrale rol van de zee in Europa” uit te brengen, een investeringsmechanisme voor de blauwe economie in te voeren en een beleidsplatform voor oceaangovernance op te zetten. Ook herhaalt het zijn oproep om een kennis- en innovatiegemeenschap op te zetten die specifiek gericht is op de blauwe economie, teneinde een betere overdracht van ideeën van marien onderzoek naar het bedrijfsleven tot stand te brengen; |
| --- | --- |

23.

roept de Commissie op om de Europese blauwe economie een nieuwe impuls te geven door een witboek over „De centrale rol van de zee in Europa” uit te brengen, een investeringsmechanisme voor de blauwe economie in te voeren en een beleidsplatform voor oceaangovernance op te zetten. Ook herhaalt het zijn oproep om een kennis- en innovatiegemeenschap op te zetten die specifiek gericht is op de blauwe economie, teneinde een betere overdracht van ideeën van marien onderzoek naar het bedrijfsleven tot stand te brengen;

| 24. | dringt erop aan dat de Commissie, de Raad, het Parlement en het CvdR, in overeenstemming met het bestaande Interinstitutioneel Akkoord, samen regelmatig een gestructureerde dialoog over oceaangovernance organiseren om gezamenlijk nieuw beleid op dit gebied te ontwikkelen; |
| --- | --- |

24.

dringt erop aan dat de Commissie, de Raad, het Parlement en het CvdR, in overeenstemming met het bestaande Interinstitutioneel Akkoord, samen regelmatig een gestructureerde dialoog over oceaangovernance organiseren om gezamenlijk nieuw beleid op dit gebied te ontwikkelen;

| 25. | verzoekt te worden betrokken bij de vrijwillige uitwisselingen die in 2018 in het kader van de „gezondheidstoestand in de EU” zijn gepland; |
| --- | --- |

25.

verzoekt te worden betrokken bij de vrijwillige uitwisselingen die in 2018 in het kader van de „gezondheidstoestand in de EU” zijn gepland;

| 26. | vindt dat gezondheid tot de belangrijkste thema’s in het kader van de stedelijke agenda van de EU behoort en roept de Commissie en de lidstaten op zich in 2018 meer inspanningen te getroosten om een partnerschap op het gebied van gezondheid op te zetten; |
| --- | --- |

26.

vindt dat gezondheid tot de belangrijkste thema’s in het kader van de stedelijke agenda van de EU behoort en roept de Commissie en de lidstaten op zich in 2018 meer inspanningen te getroosten om een partnerschap op het gebied van gezondheid op te zetten;

| 27. | verwacht dat de Commissie en de Raadsvoorzitterschappen in 2018 en 2019 een grondige follow-up aan de conclusies over de-institutionalisering van de Raad Epsco van december 2017 zullen geven en spreekt zijn steun uit voor de overgang van institutionele zorg naar zorg die door de gemeenschap wordt verleend, waarbij nationale en regionale sociaalmedische systemen en maatschappelijke voorkeuren in acht worden genomen; |
| --- | --- |

27.

verwacht dat de Commissie en de Raadsvoorzitterschappen in 2018 en 2019 een grondige follow-up aan de conclusies over de-institutionalisering van de Raad Epsco van december 2017 zullen geven en spreekt zijn steun uit voor de overgang van institutionele zorg naar zorg die door de gemeenschap wordt verleend, waarbij nationale en regionale sociaalmedische systemen en maatschappelijke voorkeuren in acht worden genomen;

| 28. | herinnert de Commissie eraan dat er behoefte is aan een Europese strategie op demografisch gebied; |
| --- | --- |

28.

herinnert de Commissie eraan dat er behoefte is aan een Europese strategie op demografisch gebied;

Toerisme en cultuur

| 29. | verzoekt de Commissie opnieuw haar toerismestrategie van 2010 grondig te herzien en daarbij een duidelijk meerjarig werkprogramma op te stellen en te zorgen voor een specifieke begrotingslijn voor de financiering van Europese toerismeprojecten na 2020; kan zich er in dit verband in vinden dat het Europees Jaar van het cultureel erfgoed (2018) zal worden benut om een interinstitutionele contactgroep voor toerisme op te richten; |
| --- | --- |

29.

verzoekt de Commissie opnieuw haar toerismestrategie van 2010 grondig te herzien en daarbij een duidelijk meerjarig werkprogramma op te stellen en te zorgen voor een specifieke begrotingslijn voor de financiering van Europese toerismeprojecten na 2020; kan zich er in dit verband in vinden dat het Europees Jaar van het cultureel erfgoed (2018) zal worden benut om een interinstitutionele contactgroep voor toerisme op te richten;

| 30. | betreurt dat de Commissie in haar werkprogramma geen voorstellen inzake een volwaardige EU-strategie voor internationale culturele betrekkingen en de ontwikkeling van culturele diplomatie heeft opgenomen noch gewag maakt van het Europees Jaar van het cultureel erfgoed (2018), en herhaalt dat het een actieve bijdrage aan dit themajaar op Europees, nationaal, regionaal en lokaal niveau wil leveren om de culturele en taalverscheidenheid van Europa te belichten; |
| --- | --- |

30.

betreurt dat de Commissie in haar werkprogramma geen voorstellen inzake een volwaardige EU-strategie voor internationale culturele betrekkingen en de ontwikkeling van culturele diplomatie heeft opgenomen noch gewag maakt van het Europees Jaar van het cultureel erfgoed (2018), en herhaalt dat het een actieve bijdrage aan dit themajaar op Europees, nationaal, regionaal en lokaal niveau wil leveren om de culturele en taalverscheidenheid van Europa te belichten;

Energie-unie, klimaatbeleid en milieu

| 31. | verzoekt de Commissie om het CvdR te betrekken bij de voorbereiding van het toekomstige klimaat- en energiebeleid van de EU om de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs te halen, waarvoor de EU meer ambitie aan de dag zal moeten leggen. Wat beperking van en aanpassing aan klimaatverandering betreft is in dit verband een cruciale rol weggelegd voor de lokale en regionale overheden. Het CvdR is voorstander van het plan om, in aanvulling op de nationaal vastgestelde bijdragen aan het terugdringen van de CO2-uitstoot, een systeem van lokaal vastgestelde bijdragen op te zetten; |
| --- | --- |

31.

verzoekt de Commissie om het CvdR te betrekken bij de voorbereiding van het toekomstige klimaat- en energiebeleid van de EU om de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs te halen, waarvoor de EU meer ambitie aan de dag zal moeten leggen. Wat beperking van en aanpassing aan klimaatverandering betreft is in dit verband een cruciale rol weggelegd voor de lokale en regionale overheden. Het CvdR is voorstander van het plan om, in aanvulling op de nationaal vastgestelde bijdragen aan het terugdringen van de CO2-uitstoot, een systeem van lokaal vastgestelde bijdragen op te zetten;

| 32. | vraagt de Commissie, wat de governance van de energie-unie betreft, om samen met het CvdR aanbevelingen uit te werken voor de lidstaten over de passende integratie van lokale en regionale componenten in hun nationale planning, monitoring en voortgangsverslagen, en herinnert eraan dat het CvdR vertegenwoordigd zou moeten zijn in het toekomstige comité voor de energie-unie, dat krachtens de nieuwe governanceverordening moet worden opgericht; |
| --- | --- |

32.

vraagt de Commissie, wat de governance van de energie-unie betreft, om samen met het CvdR aanbevelingen uit te werken voor de lidstaten over de passende integratie van lokale en regionale componenten in hun nationale planning, monitoring en voortgangsverslagen, en herinnert eraan dat het CvdR vertegenwoordigd zou moeten zijn in het toekomstige comité voor de energie-unie, dat krachtens de nieuwe governanceverordening moet worden opgericht;

| 33. | verwacht dat de Commissie, in samenwerking met de EIB en het bedrijfsleven, haar inspanningen opvoert om het initiatief „Slimme financiering voor slimme gebouwen” verder te ontwikkelen en de transparantie van dit proces te vergroten, waarbij zij ervoor zorgt dat de desbetreffende aanbevelingen van het CvdR worden opgevolgd en dat synergieën worden gecreëerd tussen de verschillende financieringsbronnen waarover men op lokaal en regionaal niveau kan beschikken, met inbegrip van permanente technische bijstand voor kleinschalige lokale projecten op het vlak van duurzame energie, opdat projecten gemakkelijker samengevoegd kunnen worden waardoor ze in aanmerking komen voor financiering; |
| --- | --- |

33.

verwacht dat de Commissie, in samenwerking met de EIB en het bedrijfsleven, haar inspanningen opvoert om het initiatief „Slimme financiering voor slimme gebouwen” verder te ontwikkelen en de transparantie van dit proces te vergroten, waarbij zij ervoor zorgt dat de desbetreffende aanbevelingen van het CvdR worden opgevolgd en dat synergieën worden gecreëerd tussen de verschillende financieringsbronnen waarover men op lokaal en regionaal niveau kan beschikken, met inbegrip van permanente technische bijstand voor kleinschalige lokale projecten op het vlak van duurzame energie, opdat projecten gemakkelijker samengevoegd kunnen worden waardoor ze in aanmerking komen voor financiering;

| 34. | wijst erop dat toegang tot financiering belangrijk is voor het succes van de energietransitie en roept de Commissie dan ook op een classificatie te ontwikkelen van duurzame activa, met duidelijke en bindende definities van de verschillende soorten „klimaatfinanciering”, om de uitrol van nieuwe instrumenten zoals groene obligaties en collectieve garanties te vergemakkelijken; onderstreept dat de EU-regels inzake staatssteun en/of de Europese boekhoudregels voor overheidsinstanties meer ruimte zouden moeten bieden om in milieu en klimaat te investeren; |
| --- | --- |

34.

wijst erop dat toegang tot financiering belangrijk is voor het succes van de energietransitie en roept de Commissie dan ook op een classificatie te ontwikkelen van duurzame activa, met duidelijke en bindende definities van de verschillende soorten „klimaatfinanciering”, om de uitrol van nieuwe instrumenten zoals groene obligaties en collectieve garanties te vergemakkelijken; onderstreept dat de EU-regels inzake staatssteun en/of de Europese boekhoudregels voor overheidsinstanties meer ruimte zouden moeten bieden om in milieu en klimaat te investeren;

| 35. | dringt er bij de Commissie op aan om de vertegenwoordiging van verschillende subnationale bestuurslagen van uiteenlopende omvang in de opzet van het Wereldwijde Burgemeestersconvenant te waarborgen en daarin het partnerschaps- en het multilevel governance-beginsel te behouden; |
| --- | --- |

35.

dringt er bij de Commissie op aan om de vertegenwoordiging van verschillende subnationale bestuurslagen van uiteenlopende omvang in de opzet van het Wereldwijde Burgemeestersconvenant te waarborgen en daarin het partnerschaps- en het multilevel governance-beginsel te behouden;

| 36. | verzoekt om de formele integratie van de lokale en regionale overheden in de governancemechanismen van de UNFCCC en roept de Commissie op in de komende herziening van de EU-strategie voor aanpassing aan de klimaatverandering voorrang te geven aan de lokale en regionale dimensie; |
| --- | --- |

36.

verzoekt om de formele integratie van de lokale en regionale overheden in de governancemechanismen van de UNFCCC en roept de Commissie op in de komende herziening van de EU-strategie voor aanpassing aan de klimaatverandering voorrang te geven aan de lokale en regionale dimensie;

| 37. | staat klaar om via de EIR-cyclus te zorgen voor grotere betrokkenheid van de lokale en regionale overheden bij de implementatie van milieuwetgeving en om bij te dragen aan herzieningen van belangrijke milieurichtlijnen, zoals die over minimumkwaliteitsnormen voor hergebruik van water, en aan de Refit van de drinkwaterrichtlijn; verwacht met name nauw te worden betrokken bij het toekomstige monitoringkader voor de circulaire economie en andere initiatieven om de uitvoering van het pakket voor de circulaire economie te bespoedigen; is ook van plan een bijdrage te leveren aan het milieuactieprogramma voor na 2020 en aan de evaluatie van het huidige 7e MAP; |
| --- | --- |

37.

staat klaar om via de EIR-cyclus te zorgen voor grotere betrokkenheid van de lokale en regionale overheden bij de implementatie van milieuwetgeving en om bij te dragen aan herzieningen van belangrijke milieurichtlijnen, zoals die over minimumkwaliteitsnormen voor hergebruik van water, en aan de Refit van de drinkwaterrichtlijn; verwacht met name nauw te worden betrokken bij het toekomstige monitoringkader voor de circulaire economie en andere initiatieven om de uitvoering van het pakket voor de circulaire economie te bespoedigen; is ook van plan een bijdrage te leveren aan het milieuactieprogramma voor na 2020 en aan de evaluatie van het huidige 7e MAP;

| 38. | steunt de implementatie van het Actieplan voor natuur, mens en economie, is van plan te blijven meewerken aan de Natura 2000-prijs en aan de prijs voor Europese groene hoofdsteden/European Green Leaf Cities en verwacht te blijven meewerken aan de voorbereiding van de Groene Week; |
| --- | --- |

38.

steunt de implementatie van het Actieplan voor natuur, mens en economie, is van plan te blijven meewerken aan de Natura 2000-prijs en aan de prijs voor Europese groene hoofdsteden/European Green Leaf Cities en verwacht te blijven meewerken aan de voorbereiding van de Groene Week;

| 39. | benadrukt dat alle EU-projecten voor de aanleg van nieuwe infrastructuur zouden moeten stroken met de duurzaamheidsverbintenissen van de EU in het kader van de duurzame-ontwikkelingsdoelstellingen en dus onder meer rampenbestendig zouden moeten zijn (of die projecten nu worden gerealiseerd via de ESIF of het EFSI); pleit ervoor dit uitgangspunt duidelijk in de regels voor het gebruik van de fondsen te vermelden; roept de Commissie op met een actieplan te komen voor de verbetering van de aardbevingsbestendigheid van bestaande gebouwen, wat een prioriteit zou moeten zijn in de operationele programma’s voor regionale ontwikkeling van de lidstaten; |
| --- | --- |

39.

benadrukt dat alle EU-projecten voor de aanleg van nieuwe infrastructuur zouden moeten stroken met de duurzaamheidsverbintenissen van de EU in het kader van de duurzame-ontwikkelingsdoelstellingen en dus onder meer rampenbestendig zouden moeten zijn (of die projecten nu worden gerealiseerd via de ESIF of het EFSI); pleit ervoor dit uitgangspunt duidelijk in de regels voor het gebruik van de fondsen te vermelden; roept de Commissie op met een actieplan te komen voor de verbetering van de aardbevingsbestendigheid van bestaande gebouwen, wat een prioriteit zou moeten zijn in de operationele programma’s voor regionale ontwikkeling van de lidstaten;

Justitie, veiligheid, grondrechten en migratie

| 40. | neemt kennis van de voorstellen voor voltooiing van de Europese veiligheidsunie en wijst erop dat moet worden gezorgd voor een evenwicht tussen veiligheidsbelangen en individuele rechten, waaronder gegevensbescherming; herhaalt zijn oproep aan de Commissie om de lokale en regionale overheden te ondersteunen bij de aanpak van radicalisering die tot gewelddadig extremisme leidt door voor die overheden richtsnoeren op te stellen voor de uitwerking van preventiestrategieën ter bestrijding van radicalisering; dringt er ook bij de Commissie op aan een multistakeholderaanpak te volgen ten aanzien van de diverse aspecten van radicalisering en extremisme, de transparantie over de beschikbare financieringsmogelijkheden in dit verband te vergroten en het bedrijfsleven en publieke ondernemingen bij genoemde aanpak te betrekken; |
| --- | --- |

40.

neemt kennis van de voorstellen voor voltooiing van de Europese veiligheidsunie en wijst erop dat moet worden gezorgd voor een evenwicht tussen veiligheidsbelangen en individuele rechten, waaronder gegevensbescherming; herhaalt zijn oproep aan de Commissie om de lokale en regionale overheden te ondersteunen bij de aanpak van radicalisering die tot gewelddadig extremisme leidt door voor die overheden richtsnoeren op te stellen voor de uitwerking van preventiestrategieën ter bestrijding van radicalisering; dringt er ook bij de Commissie op aan een multistakeholderaanpak te volgen ten aanzien van de diverse aspecten van radicalisering en extremisme, de transparantie over de beschikbare financieringsmogelijkheden in dit verband te vergroten en het bedrijfsleven en publieke ondernemingen bij genoemde aanpak te betrekken;

| 41. | vraagt de Commissie om snel met een voorstel te komen voor één herzien, adequaat EU-mechanisme voor de rechtsstaat, waarin de bestaande instrumenten voor de bescherming van de democratie en grondrechten een plaats zouden moeten krijgen en dat op alle bestuursniveaus van toepassing is; |
| --- | --- |

41.

vraagt de Commissie om snel met een voorstel te komen voor één herzien, adequaat EU-mechanisme voor de rechtsstaat, waarin de bestaande instrumenten voor de bescherming van de democratie en grondrechten een plaats zouden moeten krijgen en dat op alle bestuursniveaus van toepassing is;

| 42. | dringt er bij de lidstaten op aan om voor juni 2018 met het Europees Parlement overeenstemming te bereiken over de hervorming van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel, rekening houdende met de grote gevolgen die de opvang van migranten en de integratie van vluchtelingen in regio’s en steden hebben en met de al door het CvdR in dit verband gedane aanbevelingen; verzoekt de lidstaten en het EP nadrukkelijk om nieuwe regelgeving te baseren op de beginselen van respect voor de mensenrechten en internationale verplichtingen, solidariteit en wederkerigheid; gaat er in het licht van de herziening van de Europese migratieagenda ook van uit dat de Commissievoorstellen voor meer legale manieren om naar Europa te komen voor personen die internationale bescherming behoeven worden uitgevoerd, waarbij weer de volledige controle over migratieroutes wordt verkregen; |
| --- | --- |

42.

dringt er bij de lidstaten op aan om voor juni 2018 met het Europees Parlement overeenstemming te bereiken over de hervorming van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel, rekening houdende met de grote gevolgen die de opvang van migranten en de integratie van vluchtelingen in regio’s en steden hebben en met de al door het CvdR in dit verband gedane aanbevelingen; verzoekt de lidstaten en het EP nadrukkelijk om nieuwe regelgeving te baseren op de beginselen van respect voor de mensenrechten en internationale verplichtingen, solidariteit en wederkerigheid; gaat er in het licht van de herziening van de Europese migratieagenda ook van uit dat de Commissievoorstellen voor meer legale manieren om naar Europa te komen voor personen die internationale bescherming behoeven worden uitgevoerd, waarbij weer de volledige controle over migratieroutes wordt verkregen;

| 43. | verzoekt de Commissie om te zorgen voor nog eenvoudigere en snellere financieringsprocedures en om regio’s en steden gemakkelijker toegang te verlenen tot de financiële middelen die bedoeld zijn voor humanitaire crises en de integratie van vluchtelingen; |
| --- | --- |

43.

verzoekt de Commissie om te zorgen voor nog eenvoudigere en snellere financieringsprocedures en om regio’s en steden gemakkelijker toegang te verlenen tot de financiële middelen die bedoeld zijn voor humanitaire crises en de integratie van vluchtelingen;

Extern beleid

| 44. | vraagt de Commissie met klem ervoor te zorgen dat bij onderhandelingen over nieuwe handelsovereenkomsten ook wordt gekeken naar de lokale en regionale dimensie van het handelsbeleid van de EU en zou via de leeskamerprocedure graag toegang blijven houden tot relevante onderhandelingsdocumenten; |
| --- | --- |

44.

vraagt de Commissie met klem ervoor te zorgen dat bij onderhandelingen over nieuwe handelsovereenkomsten ook wordt gekeken naar de lokale en regionale dimensie van het handelsbeleid van de EU en zou via de leeskamerprocedure graag toegang blijven houden tot relevante onderhandelingsdocumenten;

| 45. | benadrukt dat het CvdR zich inzet voor de doelstelling van de Commissie om stabiliteit en welvaart buiten de EU te bevorderen, namelijk via zijn gemengd raadgevende comités en werkgroepen met (potentiële) kandidaat-lidstaten, de Euromediterrane vergadering van lokale en regionale overheden (Arlem), de Conferentie van regionale en lokale overheden van het Oostelijk Partnerschap (Corleap), zijn taskforce Oekraïne, het programma voor de versterking van lokale overheden, verantwoordingsplicht en ontwikkeling in Oekraïne (U-LEAD) en het Nicosia-initiatief voor Libische gemeenten; |
| --- | --- |

45.

benadrukt dat het CvdR zich inzet voor de doelstelling van de Commissie om stabiliteit en welvaart buiten de EU te bevorderen, namelijk via zijn gemengd raadgevende comités en werkgroepen met (potentiële) kandidaat-lidstaten, de Euromediterrane vergadering van lokale en regionale overheden (Arlem), de Conferentie van regionale en lokale overheden van het Oostelijk Partnerschap (Corleap), zijn taskforce Oekraïne, het programma voor de versterking van lokale overheden, verantwoordingsplicht en ontwikkeling in Oekraïne (U-LEAD) en het Nicosia-initiatief voor Libische gemeenten;

| 46. | onderstreept de territoriale dimensie van de toetredingsstrategieën en het belang van het bij de uitwerking van de desbetreffende strategieën betrekken van de lokale en regionale overheden; |
| --- | --- |

46.

onderstreept de territoriale dimensie van de toetredingsstrategieën en het belang van het bij de uitwerking van de desbetreffende strategieën betrekken van de lokale en regionale overheden;

| 47. | wijst erop dat op alle bestuursniveaus permanente publieke discussie nodig is over de EU-uitbreiding om te waarborgen dat het vooruitzicht op EU-toetreding de subsidiariteit, democratie, bescherming van de rechten van nationale minderheden en veiligheid kan blijven bevorderen; nodigt in dit verband de Commissie nogmaals uit samen met het CvdR de jaarlijkse Dag van de uitbreiding te organiseren, om de lokale en regionale overheden in de uitbreidingslanden informatie en politieke ondersteuning te geven; |
| --- | --- |

47.

wijst erop dat op alle bestuursniveaus permanente publieke discussie nodig is over de EU-uitbreiding om te waarborgen dat het vooruitzicht op EU-toetreding de subsidiariteit, democratie, bescherming van de rechten van nationale minderheden en veiligheid kan blijven bevorderen; nodigt in dit verband de Commissie nogmaals uit samen met het CvdR de jaarlijkse Dag van de uitbreiding te organiseren, om de lokale en regionale overheden in de uitbreidingslanden informatie en politieke ondersteuning te geven;

| 48. | verwacht dat in de voor begin 2018 aangekondigde strategie van de Commissie voor de Westelijke Balkan veel nadruk ligt op de lokale en regionale dimensie; |
| --- | --- |

48.

verwacht dat in de voor begin 2018 aangekondigde strategie van de Commissie voor de Westelijke Balkan veel nadruk ligt op de lokale en regionale dimensie;

| 49. | dringt er bij de Commissie op aan te erkennen dat de Libische lokale overheden een grote rol spelen bij de stabilisering van het land en de beheersing van het gebruik van de migratieroutes naar Europa, en pleit ervoor Libië op te nemen in de EU-programma’s voor het Middellandse Zeegebied, zoals CBC-Med, onverminderd de inspanningen die het moet leveren op het vlak van respect voor de mensenrechten en eerbiediging van de rechtsstaat; stelt voor innovatieve rechtsinstrumenten, zoals de EGTS, te gebruiken om Libische steden in staat te stellen deel te nemen aan grensoverschrijdende samenwerkingsprojecten en rechtstreeks partnerschappen aan te gaan met steden en regio’s in de EU; verzoekt de Commissie om het CvdR en de lokale en regionale overheden die het vertegenwoordigt, te betrekken bij de planning, tenuitvoerlegging en follow-up van de EU-programma’s in Latijns Amerika, in het bijzonder bij de programma’s ter bevordering van de samenwerking op het vlak van duurzame ontwikkeling en sociale samenhang; |
| --- | --- |

49.

dringt er bij de Commissie op aan te erkennen dat de Libische lokale overheden een grote rol spelen bij de stabilisering van het land en de beheersing van het gebruik van de migratieroutes naar Europa, en pleit ervoor Libië op te nemen in de EU-programma’s voor het Middellandse Zeegebied, zoals CBC-Med, onverminderd de inspanningen die het moet leveren op het vlak van respect voor de mensenrechten en eerbiediging van de rechtsstaat; stelt voor innovatieve rechtsinstrumenten, zoals de EGTS, te gebruiken om Libische steden in staat te stellen deel te nemen aan grensoverschrijdende samenwerkingsprojecten en rechtstreeks partnerschappen aan te gaan met steden en regio’s in de EU; verzoekt de Commissie om het CvdR en de lokale en regionale overheden die het vertegenwoordigt, te betrekken bij de planning, tenuitvoerlegging en follow-up van de EU-programma’s in Latijns Amerika, in het bijzonder bij de programma’s ter bevordering van de samenwerking op het vlak van duurzame ontwikkeling en sociale samenhang;

| 50. | roept de Commissie op de lokale en regionale overheden via het CvdR te betrekken bij de implementatie van de Agenda 2030 en de nieuwe consensus inzake ontwikkeling, en steun te verlenen voor coördinatie tussen alle betrokkenen bij decentrale ontwikkelingssamenwerking; |
| --- | --- |

50.

roept de Commissie op de lokale en regionale overheden via het CvdR te betrekken bij de implementatie van de Agenda 2030 en de nieuwe consensus inzake ontwikkeling, en steun te verlenen voor coördinatie tussen alle betrokkenen bij decentrale ontwikkelingssamenwerking;

| 51. | dringt er nogmaals op aan dat bestaande financieringsregelingen van de EU, met name Taiex en Twinning, verder worden aangepast om in te spelen op de behoeften van lokale en regionale belanghebbenden; |
| --- | --- |

51.

dringt er nogmaals op aan dat bestaande financieringsregelingen van de EU, met name Taiex en Twinning, verder worden aangepast om in te spelen op de behoeften van lokale en regionale belanghebbenden;

| 52. | onderstreept dat de lokale en regionale overheden daadwerkelijk zouden moeten worden betrokken bij de implementatie van het Europees Fonds voor duurzame ontwikkeling, en staat achter het voornemen van de Commissie daar snel lokale projecten mee te gaan ondersteunen; |
| --- | --- |

52.

onderstreept dat de lokale en regionale overheden daadwerkelijk zouden moeten worden betrokken bij de implementatie van het Europees Fonds voor duurzame ontwikkeling, en staat achter het voornemen van de Commissie daar snel lokale projecten mee te gaan ondersteunen;

Burgerschap, governance en beter wetgeven

| 53. | benadrukt bereid te zijn om door middel van zijn drie afgevaardigden in de taskforce subsidiariteit en evenredigheid bij te dragen met de expertise die het via zijn netwerk voor subsidiariteitstoezicht en zijn jarenlange werkzaamheden op dit gebied heeft opgedaan; is in dit verband ingenomen met het feit dat de taskforce de expliciete taak heeft om zich te buigen over de vraag hoe lokale en regionale overheden beter kunnen worden betrokken bij de ontwikkeling en follow-up van het EU-beleid, en wijst erop dat in dit verband een discussie nodig is die niet slechts gaat over het teruggeven van bepaalde bevoegdheden aan de lidstaten, maar ook over een alomvattende benadering van multilevel governance in de EU; |
| --- | --- |

53.

benadrukt bereid te zijn om door middel van zijn drie afgevaardigden in de taskforce subsidiariteit en evenredigheid bij te dragen met de expertise die het via zijn netwerk voor subsidiariteitstoezicht en zijn jarenlange werkzaamheden op dit gebied heeft opgedaan; is in dit verband ingenomen met het feit dat de taskforce de expliciete taak heeft om zich te buigen over de vraag hoe lokale en regionale overheden beter kunnen worden betrokken bij de ontwikkeling en follow-up van het EU-beleid, en wijst erop dat in dit verband een discussie nodig is die niet slechts gaat over het teruggeven van bepaalde bevoegdheden aan de lidstaten, maar ook over een alomvattende benadering van multilevel governance in de EU;

| 54. | vestigt de aandacht op de bijdrage die het CvdR levert aan het democratische en inclusieve debat over de toekomst van Europa, waaraan het voor oktober 2018 een advies zal wijden, met name via een brede reflectie op basis van een bottom-upaanpak waarbij ook burgers en lokale en regionale belanghebbenden worden gehoord, teneinde de voornaamste uitdagingen voor EU-burgers in kaart te brengen en concrete voorstellen te doen voor de toekomstige koers die de EU zou moeten varen om haar legitimiteit te vergroten; wijst in dit licht op de desbetreffende voorstellen uit zijn advies over het Verslag over het EU-burgerschap 2017, dat tijdens de CvdR-zitting van november 2017 is goedgekeurd; |
| --- | --- |

54.

vestigt de aandacht op de bijdrage die het CvdR levert aan het democratische en inclusieve debat over de toekomst van Europa, waaraan het voor oktober 2018 een advies zal wijden, met name via een brede reflectie op basis van een bottom-upaanpak waarbij ook burgers en lokale en regionale belanghebbenden worden gehoord, teneinde de voornaamste uitdagingen voor EU-burgers in kaart te brengen en concrete voorstellen te doen voor de toekomstige koers die de EU zou moeten varen om haar legitimiteit te vergroten; wijst in dit licht op de desbetreffende voorstellen uit zijn advies over het Verslag over het EU-burgerschap 2017, dat tijdens de CvdR-zitting van november 2017 is goedgekeurd;

| 55. | kijkt uit naar de mededeling over de vraag hoe de Unie verenigder, sterker en democratischer kan worden gemaakt in termen van communicatie, en herhaalt bereid te zijn om in nauwe samenwerking met de andere EU-instellingen en lokale en regionale overheden uit de hele EU bij te dragen aan de uitwerking van decentrale communicatiestrategieën en -activiteiten; |
| --- | --- |

55.

kijkt uit naar de mededeling over de vraag hoe de Unie verenigder, sterker en democratischer kan worden gemaakt in termen van communicatie, en herhaalt bereid te zijn om in nauwe samenwerking met de andere EU-instellingen en lokale en regionale overheden uit de hele EU bij te dragen aan de uitwerking van decentrale communicatiestrategieën en -activiteiten;

| 56. | draagt zijn voorzitter op om deze resolutie aan de Europese Commissie, het Europees Parlement, het Estse en het Bulgaarse voorzitterschap van de Raad van de EU en de voorzitter van de Europese Raad toe te sturen. |
| --- | --- |

56.

draagt zijn voorzitter op om deze resolutie aan de Europese Commissie, het Europees Parlement, het Estse en het Bulgaarse voorzitterschap van de Raad van de EU en de voorzitter van de Europese Raad toe te sturen.

Brussel, 1 december 2017.

De voorzitter van het Europees Comité van de Regio's

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

ADVIEZEN

Comité van de Regio's

126e CVDR-ZITTING, 30.11.2017-1.12.2017

| 8.5.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 164/7 |
| --- | --- | --- | --- |

8.5.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 164/7

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de discussienota over de verdieping van de economische en monetaire unie (EMU) tegen 2025

(2018/C 164/02)

| Rapporteur: | Christophe ROUILLON (FR/PSE), burgemeester van Coulaines |
| --- | --- |
| Referentiedocument: | Discussienota over de verdieping van de economische en monetaire unie
  COM(2017) 291 final |

Rapporteur:

Christophe ROUILLON (FR/PSE), burgemeester van Coulaines

Referentiedocument:

Discussienota over de verdieping van de economische en monetaire unie

COM(2017) 291 final

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S,

| 1. | is van mening dat het gelet op het convergentie- en cohesietekort in de Europese Unie en de onstabiele economische en bancaire situatie, die een bijzondere impact hebben op de lokale en regionale overheden, met name wat betreft de stijging van de sociale uitgaven als gevolg van de crisis, de beperking van hun investeringscapaciteit en het behoud van een bevredigend kwaliteitsniveau van de openbare dienstverlening, noodzakelijk is de structurele tekortkomingen van de economische en monetaire unie (EMU) zeer snel te corrigeren voordat er een nieuwe crisis ontstaat. |
| --- | --- |

1.

is van mening dat het gelet op het convergentie- en cohesietekort in de Europese Unie en de onstabiele economische en bancaire situatie, die een bijzondere impact hebben op de lokale en regionale overheden, met name wat betreft de stijging van de sociale uitgaven als gevolg van de crisis, de beperking van hun investeringscapaciteit en het behoud van een bevredigend kwaliteitsniveau van de openbare dienstverlening, noodzakelijk is de structurele tekortkomingen van de economische en monetaire unie (EMU) zeer snel te corrigeren voordat er een nieuwe crisis ontstaat.

| 2. | Het Europees Comité van de Regio’s (CvdR) dringt daarom aan op een kwalitatieve sprong voorwaarts ter verbetering van de EMU door de nadruk te leggen op versterking van de weerstand tegen economische en sociale schokken en bevordering van economische convergentie die rekening houdt met de rol van lokale en regionale overheden. De toekomstige stappen op weg naar de EMU moeten tegen 2025 in verschillende fasen zijn gezet, waarbij moet worden aangegeven welke maatregelen onmiddellijk, zonder verdragswijzigingen, kunnen worden genomen en voor welke maatregelen, te beginnen met de omzetting van het begrotingspact in primair recht, verdragswijzigingen nodig zijn. |
| --- | --- |

2.

Het Europees Comité van de Regio’s (CvdR) dringt daarom aan op een kwalitatieve sprong voorwaarts ter verbetering van de EMU door de nadruk te leggen op versterking van de weerstand tegen economische en sociale schokken en bevordering van economische convergentie die rekening houdt met de rol van lokale en regionale overheden. De toekomstige stappen op weg naar de EMU moeten tegen 2025 in verschillende fasen zijn gezet, waarbij moet worden aangegeven welke maatregelen onmiddellijk, zonder verdragswijzigingen, kunnen worden genomen en voor welke maatregelen, te beginnen met de omzetting van het begrotingspact in primair recht, verdragswijzigingen nodig zijn.

| 3. | Het is een goede zaak dat er in de discussienota op wordt gewezen dat de EMU ook, als een van de prioritaire onderwerpen, aan bod moet komen in het maatschappelijk debat over de toekomst van Europa (1). Hoewel 73 % van de burgers in de eurozone en 60 % in de EU voorstander is van de EMU (2), gaat de steun voor de euro (nu een gemeenschappelijk erfgoed) gepaard met een krachtige roep om omvorming van de eurozone (3) tot een sterke en stabiele munt en om een echte democratische governance van het economisch en monetair beleid. De hervorming van de EMU zou dan ook een van de prioritaire thema’s moeten zijn van de decentrale democratische conventies die vanaf 2018 in de Europese regio’s en gemeenten zouden kunnen worden gehouden om de burgers bij het hervormingsproces van de EU te betrekken. |
| --- | --- |

3.

Het is een goede zaak dat er in de discussienota op wordt gewezen dat de EMU ook, als een van de prioritaire onderwerpen, aan bod moet komen in het maatschappelijk debat over de toekomst van Europa (1). Hoewel 73 % van de burgers in de eurozone en 60 % in de EU voorstander is van de EMU (2), gaat de steun voor de euro (nu een gemeenschappelijk erfgoed) gepaard met een krachtige roep om omvorming van de eurozone (3) tot een sterke en stabiele munt en om een echte democratische governance van het economisch en monetair beleid. De hervorming van de EMU zou dan ook een van de prioritaire thema’s moeten zijn van de decentrale democratische conventies die vanaf 2018 in de Europese regio’s en gemeenten zouden kunnen worden gehouden om de burgers bij het hervormingsproces van de EU te betrekken.

| 4. | Het CvdR betreurt echter dat er in de discussienota onvoldoende aandacht wordt besteed aan de financiële en economische noodzaak om de oorspronkelijke tekortkomingen van de eurozone te verhelpen. Het huidige herstel van de groei in de EU berust namelijk op de conjuncturele steun die via het monetaire beleid van de Europese Centrale Bank (ECB) wordt verstrekt. Dat heeft er met name voor gezorgd dat overheden sinds 2008 maar liefst 1 000 miljard EUR minder aan rentebetalingen hoefden uit te geven en dat de zeer lage rentevoeten in veel lidstaten konden worden gehandhaafd. Maar de overheden en financiële actoren van de eurozone moeten zich voorbereiden op een geleidelijke vermindering van de monetaire steun van de ECB en een stijging van de langetermijnrente. Tegelijkertijd verkeert de EU in een periode waarin het strategische belang van de eurozone moet worden bekrachtigd door aantoonbare economische toegevoegde waarde. |
| --- | --- |

4.

Het CvdR betreurt echter dat er in de discussienota onvoldoende aandacht wordt besteed aan de financiële en economische noodzaak om de oorspronkelijke tekortkomingen van de eurozone te verhelpen. Het huidige herstel van de groei in de EU berust namelijk op de conjuncturele steun die via het monetaire beleid van de Europese Centrale Bank (ECB) wordt verstrekt. Dat heeft er met name voor gezorgd dat overheden sinds 2008 maar liefst 1 000 miljard EUR minder aan rentebetalingen hoefden uit te geven en dat de zeer lage rentevoeten in veel lidstaten konden worden gehandhaafd. Maar de overheden en financiële actoren van de eurozone moeten zich voorbereiden op een geleidelijke vermindering van de monetaire steun van de ECB en een stijging van de langetermijnrente. Tegelijkertijd verkeert de EU in een periode waarin het strategische belang van de eurozone moet worden bekrachtigd door aantoonbare economische toegevoegde waarde.

| 5. | Het CvdR wijst erop dat de meeste concrete voorstellen in de discussienota betrekking hebben op reeds bestaande maatregelen in verband met de kapitaalmarktunie en de bankenunie, zoals de oprichting van een Europees depositoverzekeringsstelsel (EDIS) waarover hopelijk vóór eind 2019 een akkoord wordt bereikt, zodat het in 2025 ten uitvoer kan worden gelegd. Het is betreurenswaardig dat de vraagstukken die verband houden met de EMU pas aan het einde van de discussienota aan de orde komen en dan ook nog zo vrijblijvend, zonder dat de Commissie concrete voorstellen aandraagt waarvoor zij zich gaat inzetten. Daarom levert het discussiestuk weinig nieuws op ten opzichte van het verslag van de vier voorzitters (december 2012) (4) en dat van de vijf voorzitters (juni 2015) (5), en evenmin ten opzichte van de talrijke resoluties van het Europees Parlement, zoals die van 16 februari 2017 over een begrotingscapaciteit voor de eurozone. |
| --- | --- |

5.

Het CvdR wijst erop dat de meeste concrete voorstellen in de discussienota betrekking hebben op reeds bestaande maatregelen in verband met de kapitaalmarktunie en de bankenunie, zoals de oprichting van een Europees depositoverzekeringsstelsel (EDIS) waarover hopelijk vóór eind 2019 een akkoord wordt bereikt, zodat het in 2025 ten uitvoer kan worden gelegd. Het is betreurenswaardig dat de vraagstukken die verband houden met de EMU pas aan het einde van de discussienota aan de orde komen en dan ook nog zo vrijblijvend, zonder dat de Commissie concrete voorstellen aandraagt waarvoor zij zich gaat inzetten. Daarom levert het discussiestuk weinig nieuws op ten opzichte van het verslag van de vier voorzitters (december 2012) (4) en dat van de vijf voorzitters (juni 2015) (5), en evenmin ten opzichte van de talrijke resoluties van het Europees Parlement, zoals die van 16 februari 2017 over een begrotingscapaciteit voor de eurozone.

| 6. | Prioritair zijn versterking van de structurele groei van elke lidstaat en stimulering van het scheppen van de voorwaarden voor convergentie binnen de eurozone om deze schokbestendiger te maken tegen toekomstige financiële crises. Vastgesteld moet immers worden dat de groeiverschillen tussen de lidstaten over het algemeen kleiner zijn geworden, maar dat er nog grote verschillen bestaan voor wat het inkomen per hoofd van de bevolking betreft. Bovendien heeft de EU te kampen met een gebrek aan concurrentievermogen in veel economische sectoren, een geringe interne vraag en teruglopende particuliere en publieke investeringen. Tegelijkertijd is het verontrustend om vast te stellen dat de reële economie uiteindelijk weinig voordeel lijkt te hebben van het monetaire beleid, aangezien het productiekapitaal stagneert, terwijl de waarde van financiële activa en onroerend goed tot onevenredige hoogte stijgt. |
| --- | --- |

6.

Prioritair zijn versterking van de structurele groei van elke lidstaat en stimulering van het scheppen van de voorwaarden voor convergentie binnen de eurozone om deze schokbestendiger te maken tegen toekomstige financiële crises. Vastgesteld moet immers worden dat de groeiverschillen tussen de lidstaten over het algemeen kleiner zijn geworden, maar dat er nog grote verschillen bestaan voor wat het inkomen per hoofd van de bevolking betreft. Bovendien heeft de EU te kampen met een gebrek aan concurrentievermogen in veel economische sectoren, een geringe interne vraag en teruglopende particuliere en publieke investeringen. Tegelijkertijd is het verontrustend om vast te stellen dat de reële economie uiteindelijk weinig voordeel lijkt te hebben van het monetaire beleid, aangezien het productiekapitaal stagneert, terwijl de waarde van financiële activa en onroerend goed tot onevenredige hoogte stijgt.

| 7. | Het CvdR is daarom voorstander van een convergentiestrategie waarin, in aanvulling op het reeds bestaande Europese beleid ter versterking van de economische, sociale en territoriale samenhang, de volgende elementen centraal staan: |
| --- | --- |

7.

Het CvdR is daarom voorstander van een convergentiestrategie waarin, in aanvulling op het reeds bestaande Europese beleid ter versterking van de economische, sociale en territoriale samenhang, de volgende elementen centraal staan:

| 7.1. | de eurozone krijgt een begrotingscapaciteit, alsook een instrument dat landen helpt met de voorbereiding op toetreding tot de eurozone, voor het stimuleren van macro-economische en sociale convergentie en het vergroten van de weerbaarheid tegen globalisering. Met het oog hierop dient er volgens het CvdR meer aandacht te worden besteed aan de rol van lokale en regionale overheden in fiscale aangelegenheden. Het wijst er in dit verband op dat veel lokale en regionale overheden waarschijnlijk al over fiscale bevoegdheden beschikken en dat voorstellen op EU-niveau hiermee rekening moeten houden; |
| --- | --- |

7.1.

de eurozone krijgt een begrotingscapaciteit, alsook een instrument dat landen helpt met de voorbereiding op toetreding tot de eurozone, voor het stimuleren van macro-economische en sociale convergentie en het vergroten van de weerbaarheid tegen globalisering. Met het oog hierop dient er volgens het CvdR meer aandacht te worden besteed aan de rol van lokale en regionale overheden in fiscale aangelegenheden. Het wijst er in dit verband op dat veel lokale en regionale overheden waarschijnlijk al over fiscale bevoegdheden beschikken en dat voorstellen op EU-niveau hiermee rekening moeten houden;

| 7.2. | een deel van het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM) wordt omgevormd tot een geïntegreerd Europees niet-monetair instrument dat onder de verantwoordelijkheid van de Europese instellingen valt en een duidelijk omschreven mandaat heeft, alsook over een krediet- en leningscapaciteit van 100 tot 200 miljard EUR beschikt voor acties op korte en middellange termijn in het geval van plotselinge financiële crises en asymmetrische schokken; |
| --- | --- |

7.2.

een deel van het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM) wordt omgevormd tot een geïntegreerd Europees niet-monetair instrument dat onder de verantwoordelijkheid van de Europese instellingen valt en een duidelijk omschreven mandaat heeft, alsook over een krediet- en leningscapaciteit van 100 tot 200 miljard EUR beschikt voor acties op korte en middellange termijn in het geval van plotselinge financiële crises en asymmetrische schokken;

| 7.3. | er wordt een „convergentiecode” aangenomen die wordt aangevuld met een systeem voor structurele hervormingen waarvan de reikwijdte nog moet worden vastgesteld op basis van hun Europese meerwaarde. Daarbij kan met name worden gedacht aan fiscale convergentie, maatregelen om de arbeidsmarkt dynamischer te maken via bij- en omscholing, digitalisering en meer sociale cohesie, vooral rekening houdend met de uitdagingen als gevolg van demografische ontwikkelingen. Er zij in dit verband op gewezen dat technische bijstand reeds via het steunprogramma voor structurele hervormingen (SRSP) kan worden verleend. |
| --- | --- |

7.3.

er wordt een „convergentiecode” aangenomen die wordt aangevuld met een systeem voor structurele hervormingen waarvan de reikwijdte nog moet worden vastgesteld op basis van hun Europese meerwaarde. Daarbij kan met name worden gedacht aan fiscale convergentie, maatregelen om de arbeidsmarkt dynamischer te maken via bij- en omscholing, digitalisering en meer sociale cohesie, vooral rekening houdend met de uitdagingen als gevolg van demografische ontwikkelingen. Er zij in dit verband op gewezen dat technische bijstand reeds via het steunprogramma voor structurele hervormingen (SRSP) kan worden verleend.

| 8. | In dit verband dringt het CvdR erop aan om:






  — | nationale, regionale en lokale cofinanciering in de context van de Europese structuur- en investeringsfondsen uit te sluiten van het boekhoudmechanisme van het stabiliteits- en groeipact, zoals ook het geval is bij cofinanciering en het Europees Fonds voor strategische investeringen; |
| --- | --- | --- |

8.

In dit verband dringt het CvdR erop aan om:

—

nationale, regionale en lokale cofinanciering in de context van de Europese structuur- en investeringsfondsen uit te sluiten van het boekhoudmechanisme van het stabiliteits- en groeipact, zoals ook het geval is bij cofinanciering en het Europees Fonds voor strategische investeringen;

| — | met een Europese indeling te komen van de kwaliteit van overheidsinvesteringen in de staten van overheidsuitgaven en zulks in het licht van hun effect op de lange termijn; |
| --- | --- |

—

met een Europese indeling te komen van de kwaliteit van overheidsinvesteringen in de staten van overheidsuitgaven en zulks in het licht van hun effect op de lange termijn;

| — | de methode voor de berekening van het „structurele tekort” tegen het licht te houden om rekening te houden met de specifieke kenmerken van de nationale economieën en de structurele verschillen tussen overheidsuitgaven; |
| --- | --- |

—

de methode voor de berekening van het „structurele tekort” tegen het licht te houden om rekening te houden met de specifieke kenmerken van de nationale economieën en de structurele verschillen tussen overheidsuitgaven;

| — | een indicator voor het investeringspercentage in het macro-economische scorebord op te nemen. |
| --- | --- |

—

een indicator voor het investeringspercentage in het macro-economische scorebord op te nemen.

| 9. | Het CvdR bepleit een daadwerkelijk democratische deelname van het Europees Parlement en een raadpleging van het CvdR en de sociale partners voordat de aanbevelingen per land van het Europees Semester worden goedgekeurd, met name om ervoor te zorgen dat de landenaanbevelingen stroken met het subsidiariteitsbeginsel en niet worden voorgelegd op basis van potentiële macro-economische onevenwichtigheden die uitsluitend uitgaan van nationale cijfers, zonder rekening te houden met hun regionale en/of lokale relevantie. |
| --- | --- |

9.

Het CvdR bepleit een daadwerkelijk democratische deelname van het Europees Parlement en een raadpleging van het CvdR en de sociale partners voordat de aanbevelingen per land van het Europees Semester worden goedgekeurd, met name om ervoor te zorgen dat de landenaanbevelingen stroken met het subsidiariteitsbeginsel en niet worden voorgelegd op basis van potentiële macro-economische onevenwichtigheden die uitsluitend uitgaan van nationale cijfers, zonder rekening te houden met hun regionale en/of lokale relevantie.

| 10. | Het CvdR pleit voor een versterking van de democratische werking van de eurozone door het Europees Parlement en de nationale parlementen een grotere rol te geven, vooral waar het gaat om de controle op het ESM en de toekomstige omvorming daarvan tot Europees fonds. Het CvdR is echter niet gecharmeerd van het idee om nieuwe parlementaire structuren in het leven te roepen. Het Europees Parlement fungeert immers al als parlement van de eurozone, aangezien de euro volgens de Verdragen de gemeenschappelijke munt van de Europese Unie is. Op termijn en waar nodig in het kader van een herziening van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) kunnen stemprocedures als bedoeld in artikel 138 VWEU met betrekking tot de Raad binnen het Europees Parlement echter worden aangepast om rekening te houden met het feit dat leden van het Europees Parlement kunnen worden gekozen in lidstaten die niet tot de eurozone behoren. |
| --- | --- |

10.

Het CvdR pleit voor een versterking van de democratische werking van de eurozone door het Europees Parlement en de nationale parlementen een grotere rol te geven, vooral waar het gaat om de controle op het ESM en de toekomstige omvorming daarvan tot Europees fonds. Het CvdR is echter niet gecharmeerd van het idee om nieuwe parlementaire structuren in het leven te roepen. Het Europees Parlement fungeert immers al als parlement van de eurozone, aangezien de euro volgens de Verdragen de gemeenschappelijke munt van de Europese Unie is. Op termijn en waar nodig in het kader van een herziening van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) kunnen stemprocedures als bedoeld in artikel 138 VWEU met betrekking tot de Raad binnen het Europees Parlement echter worden aangepast om rekening te houden met het feit dat leden van het Europees Parlement kunnen worden gekozen in lidstaten die niet tot de eurozone behoren.

| 11. | Samenvoeging van de functies van voorzitter van de Eurogroep en commissaris voor economische en monetaire zaken zou het algemeen belang van de eurozone binnen de Eurogroep ten goede komen. |
| --- | --- |

11.

Samenvoeging van de functies van voorzitter van de Eurogroep en commissaris voor economische en monetaire zaken zou het algemeen belang van de eurozone binnen de Eurogroep ten goede komen.

| 12. | Het CvdR is voorstander van de invoering van formele functioneringsregels voor de Eurogroep, teneinde de transparantie te bevorderen. |
| --- | --- |

12.

Het CvdR is voorstander van de invoering van formele functioneringsregels voor de Eurogroep, teneinde de transparantie te bevorderen.

| 13. | Volgens het stappenplan van de Europese Raad van december 2012 zou de EMU moeten worden aangevuld met een echte sociale pijler om werkgelegenheid en geharmoniseerde sociale normen bovenaan de macro-economische agenda te krijgen (6). |
| --- | --- |

13.

Volgens het stappenplan van de Europese Raad van december 2012 zou de EMU moeten worden aangevuld met een echte sociale pijler om werkgelegenheid en geharmoniseerde sociale normen bovenaan de macro-economische agenda te krijgen (6).

| 14. | Het CvdR stelt verder voor om de vier door de Commissie voorgestelde richtsnoeren voor de verdieping van de EMU aan te vullen met een vijfde betreffende de bijdrage aan duurzame ontwikkeling en aan de verwezenlijking van de doelstellingen van de klimaatconferentie van Parijs. |
| --- | --- |

14.

Het CvdR stelt verder voor om de vier door de Commissie voorgestelde richtsnoeren voor de verdieping van de EMU aan te vullen met een vijfde betreffende de bijdrage aan duurzame ontwikkeling en aan de verwezenlijking van de doelstellingen van de klimaatconferentie van Parijs.

| 15. | Het CvdR wijst er nogmaals op dat de omvang van de huidige EU-begroting, die slechts 1 % van het bbp bedraagt, onvoldoende is om een anticyclisch macro-economisch effect in de EU te bewerkstelligen. Het CvdR benadrukt evenwel dat de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESI-fondsen) ondanks hun betrekkelijk bescheiden omvang (0,37 % van het bruto nationaal inkomen (bni) van de EU) een belangrijke factor blijven voor het stimuleren van lokale investeringen en ertoe bijdragen om de verschillen tussen de economieën van de toekomstige 27 EU-lidstaten weg te werken. Het CvdR dringt er derhalve op aan dat het cohesiebeleid na 2020 over voldoende middelen beschikt, ter hoogte van ten minste een derde van de toekomstige EU-begroting. |
| --- | --- |

15.

Het CvdR wijst er nogmaals op dat de omvang van de huidige EU-begroting, die slechts 1 % van het bbp bedraagt, onvoldoende is om een anticyclisch macro-economisch effect in de EU te bewerkstelligen. Het CvdR benadrukt evenwel dat de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESI-fondsen) ondanks hun betrekkelijk bescheiden omvang (0,37 % van het bruto nationaal inkomen (bni) van de EU) een belangrijke factor blijven voor het stimuleren van lokale investeringen en ertoe bijdragen om de verschillen tussen de economieën van de toekomstige 27 EU-lidstaten weg te werken. Het CvdR dringt er derhalve op aan dat het cohesiebeleid na 2020 over voldoende middelen beschikt, ter hoogte van ten minste een derde van de toekomstige EU-begroting.

| 16. | Het zou een goede zaak zijn als het volgende financiële kader van de Unie voor de periode vanaf 2021 zou worden aangevuld met nieuwe soorten eigen middelen (7). Dat zou de democratische governance en de begrijpelijkheid van de EU-begroting ten goede moeten komen en het begrotingsbeheer efficiënter moeten maken. De nieuwe eigen middelen zouden met name kunnen worden gebaseerd op een Europese vennootschapsbelasting via een gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting (CCCTB), evenals op een Europese belasting op de winsten en/of op de omzet in de sector van de digitale economie, een belasting op financiële transacties en een koolstofheffing die aanzet tot terugdringing van de uitstoot van CO2, waarvoor de Commissie volgens haar mededeling van 21 september 2017 uiterlijk in het voorjaar van 2018 voorstellen moet doen. |
| --- | --- |

16.

Het zou een goede zaak zijn als het volgende financiële kader van de Unie voor de periode vanaf 2021 zou worden aangevuld met nieuwe soorten eigen middelen (7). Dat zou de democratische governance en de begrijpelijkheid van de EU-begroting ten goede moeten komen en het begrotingsbeheer efficiënter moeten maken. De nieuwe eigen middelen zouden met name kunnen worden gebaseerd op een Europese vennootschapsbelasting via een gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting (CCCTB), evenals op een Europese belasting op de winsten en/of op de omzet in de sector van de digitale economie, een belasting op financiële transacties en een koolstofheffing die aanzet tot terugdringing van de uitstoot van CO2, waarvoor de Commissie volgens haar mededeling van 21 september 2017 uiterlijk in het voorjaar van 2018 voorstellen moet doen.

| 17. | Zolang het maximum van de eigen middelen op 1,23 % van het bni van de EU blijft gehandhaafd, is het CvdR gekant tegen het idee om in de EU-begroting een begrotingslijn voor de eurozone op te nemen die vorm moet geven aan de begrotingscapaciteit van de eurozone. Indien de begrotingscapaciteit van de eurozone onderdeel zou worden van de EU-begroting, zou dat betekenen dat deze maximaal 30 miljard EUR per jaar zou bedragen, wat wellicht volstrekt ontoereikend is om de door de Commissie beoogde taken te vervullen, te weten: 1) ondersteuning bieden bij structurele hervormingen; 2) een stabiliserende factor zijn; 3) een ondersteuningsmechanisme of „backstop” zijn voor de bankenunie; 4) fungeren als instrument voor pretoetredingssteun aan niet-eurolidstaten. Overigens zou met dit scenario, nl. een begrotingscapaciteit die onderdeel is van de EU-begroting, het risico van een „crowding out effect” als dreiging over de financiering van EU-beleidsmaatregelen als de ESI-fondsen blijven hangen. |
| --- | --- |

17.

Zolang het maximum van de eigen middelen op 1,23 % van het bni van de EU blijft gehandhaafd, is het CvdR gekant tegen het idee om in de EU-begroting een begrotingslijn voor de eurozone op te nemen die vorm moet geven aan de begrotingscapaciteit van de eurozone. Indien de begrotingscapaciteit van de eurozone onderdeel zou worden van de EU-begroting, zou dat betekenen dat deze maximaal 30 miljard EUR per jaar zou bedragen, wat wellicht volstrekt ontoereikend is om de door de Commissie beoogde taken te vervullen, te weten: 1) ondersteuning bieden bij structurele hervormingen; 2) een stabiliserende factor zijn; 3) een ondersteuningsmechanisme of „backstop” zijn voor de bankenunie; 4) fungeren als instrument voor pretoetredingssteun aan niet-eurolidstaten. Overigens zou met dit scenario, nl. een begrotingscapaciteit die onderdeel is van de EU-begroting, het risico van een „crowding out effect” als dreiging over de financiering van EU-beleidsmaatregelen als de ESI-fondsen blijven hangen.

| 18. | Een voorwaarde voor het in gebruik nemen van convergentie-instrumenten met het oog op de toetreding van landen tot de eurozone zou zijn dat er duidelijkheid wordt verschaft over hun reikwijdte ten opzichte van de ESI-fondsen en vooral het Cohesiefonds (8). |
| --- | --- |

18.

Een voorwaarde voor het in gebruik nemen van convergentie-instrumenten met het oog op de toetreding van landen tot de eurozone zou zijn dat er duidelijkheid wordt verschaft over hun reikwijdte ten opzichte van de ESI-fondsen en vooral het Cohesiefonds (8).

| 19. | In de discussienota wordt gesproken over een eventueel nauwer verband tussen structurele hervormingen en de EU-begroting, hetzij via een specifiek fonds om lidstaten aan te moedigen tot het doorvoeren van hervormingen, hetzij door betalingen uit de structuur- en investeringsfondsen (geheel of gedeeltelijk) te koppelen aan de voortgang met de uitvoering van concrete hervormingsmaatregelen om convergentie te stimuleren. Als onderdeel van het Europees Semester zou toezicht kunnen worden uitgeoefend op de uitvoering van de hervormingen. In dit verband blijft het CvdR zich verzetten tegen iedere vorm van macro-economische conditionaliteit waarbij de ESI-fondsen als een afschrikmiddel of sanctie worden ingezet. Het CvdR is ook verontrust over het feit dat de vermindering van de nationale overheidstekorten, om de hoge schuldquote in de hand te houden of te verminderen, in het Europees Semester veel meer gewicht krijgt dan maatregelen om de groei te stimuleren. Het CvdR constateert ten slotte tot zijn spijt dat de betrokkenheid van de lokale en regionale overheden bij het Europees Semester zeer onbevredigend blijft, hoewel meer dan driekwart van de landenspecifieke aanbevelingen voor 2017 op de regio’s is toegesneden en de tenuitvoerlegging ervan berust bij het decentraal bestuur. |
| --- | --- |

19.

In de discussienota wordt gesproken over een eventueel nauwer verband tussen structurele hervormingen en de EU-begroting, hetzij via een specifiek fonds om lidstaten aan te moedigen tot het doorvoeren van hervormingen, hetzij door betalingen uit de structuur- en investeringsfondsen (geheel of gedeeltelijk) te koppelen aan de voortgang met de uitvoering van concrete hervormingsmaatregelen om convergentie te stimuleren. Als onderdeel van het Europees Semester zou toezicht kunnen worden uitgeoefend op de uitvoering van de hervormingen. In dit verband blijft het CvdR zich verzetten tegen iedere vorm van macro-economische conditionaliteit waarbij de ESI-fondsen als een afschrikmiddel of sanctie worden ingezet. Het CvdR is ook verontrust over het feit dat de vermindering van de nationale overheidstekorten, om de hoge schuldquote in de hand te houden of te verminderen, in het Europees Semester veel meer gewicht krijgt dan maatregelen om de groei te stimuleren. Het CvdR constateert ten slotte tot zijn spijt dat de betrokkenheid van de lokale en regionale overheden bij het Europees Semester zeer onbevredigend blijft, hoewel meer dan driekwart van de landenspecifieke aanbevelingen voor 2017 op de regio’s is toegesneden en de tenuitvoerlegging ervan berust bij het decentraal bestuur.

| 20. | Het akkoord van de Raad van februari 2016 over een flexibele toepassing van het SGP zou ook onderdeel van het primaire recht van de EU moeten worden. Het CvdR wil in dit verband ook herinneren aan zijn pleidooi om investeringen van lokale en regionale overheden niet te beschouwen als onderdeel van het structurele tekort voor de middellangetermijndoelstelling (MTD) van het SGP en het begrotingspact, en om medefinanciering van de ESI-fondsen door de lidstaten en lokale en regionale overheden niet aan te merken als structurele overheidsuitgaven. Deze medefinancieringsoperaties zijn per definitie investeringen van algemeen Europees belang en hebben een bewezen hefboomeffect op de economische groei (9). |
| --- | --- |

20.

Het akkoord van de Raad van februari 2016 over een flexibele toepassing van het SGP zou ook onderdeel van het primaire recht van de EU moeten worden. Het CvdR wil in dit verband ook herinneren aan zijn pleidooi om investeringen van lokale en regionale overheden niet te beschouwen als onderdeel van het structurele tekort voor de middellangetermijndoelstelling (MTD) van het SGP en het begrotingspact, en om medefinanciering van de ESI-fondsen door de lidstaten en lokale en regionale overheden niet aan te merken als structurele overheidsuitgaven. Deze medefinancieringsoperaties zijn per definitie investeringen van algemeen Europees belang en hebben een bewezen hefboomeffect op de economische groei (9).

| 21. | Het zou een goede zaak zijn als in het kader van de bankenunie een gecoördineerde Europese aanpak van niet-renderende leningen zou worden ontwikkeld (10). Deze leningen liepen eind 2016 op tot bijna 1 000 miljard EUR, wat overeenkomt met ongeveer 6,7 % van het bbp van de EU en 5,1 % van alle bankleningen; bovendien bestaan er binnen de EU zeer grote verschillen op dit vlak, variërend van 1 % tot 46 % en met een grote spreiding per economische sector. Het CvdR steunt dan ook het actieplan dat de Raad op 11 juli 2017 heeft aangenomen om het probleem van niet-renderende leningen in de banksector aan te pakken door middel van een aantal initiatieven op het gebied van bankentoezicht, hervorming van insolventiekaders en terugvordering van schulden, ontwikkeling van secundaire markten voor niet-renderende leningen en herstructurering van de banksector. |
| --- | --- |

21.

Het zou een goede zaak zijn als in het kader van de bankenunie een gecoördineerde Europese aanpak van niet-renderende leningen zou worden ontwikkeld (10). Deze leningen liepen eind 2016 op tot bijna 1 000 miljard EUR, wat overeenkomt met ongeveer 6,7 % van het bbp van de EU en 5,1 % van alle bankleningen; bovendien bestaan er binnen de EU zeer grote verschillen op dit vlak, variërend van 1 % tot 46 % en met een grote spreiding per economische sector. Het CvdR steunt dan ook het actieplan dat de Raad op 11 juli 2017 heeft aangenomen om het probleem van niet-renderende leningen in de banksector aan te pakken door middel van een aantal initiatieven op het gebied van bankentoezicht, hervorming van insolventiekaders en terugvordering van schulden, ontwikkeling van secundaire markten voor niet-renderende leningen en herstructurering van de banksector.

| 22. | Het CvdR heeft nog steeds twijfels over het voorstel om gesecuritiseerde financiële producten te creëren die zouden kunnen worden uitgegeven door een commerciële entiteit of een instelling die een portefeuille van staatsobligaties van de eurozone zou kopen en haar eigen door deze portefeuille gedekte obligaties zou gaan uitgeven [„sovereign bond-backed securities” (SBBS)] — vergelijkbaar met Amerikaans schatkistpapier. Dergelijke waardepapieren zouden de band tussen banken en lenende overheden kunnen verbreken en de bevoorrechte positie van staatsobligaties kunnen opheffen, waardoor onderlinge verdeling van schulden en moral hazard worden voorkomen. Tegelijkertijd kunnen banken via securitisatie financiële risico’s over niet-gereglementeerde financiële actoren spreiden. Overigens bestaat het risico dat de SBBS het renteverschil tussen staatsobligaties (spread) in tijden van economische stress verhogen. |
| --- | --- |

22.

Het CvdR heeft nog steeds twijfels over het voorstel om gesecuritiseerde financiële producten te creëren die zouden kunnen worden uitgegeven door een commerciële entiteit of een instelling die een portefeuille van staatsobligaties van de eurozone zou kopen en haar eigen door deze portefeuille gedekte obligaties zou gaan uitgeven [„sovereign bond-backed securities” (SBBS)] — vergelijkbaar met Amerikaans schatkistpapier. Dergelijke waardepapieren zouden de band tussen banken en lenende overheden kunnen verbreken en de bevoorrechte positie van staatsobligaties kunnen opheffen, waardoor onderlinge verdeling van schulden en moral hazard worden voorkomen. Tegelijkertijd kunnen banken via securitisatie financiële risico’s over niet-gereglementeerde financiële actoren spreiden. Overigens bestaat het risico dat de SBBS het renteverschil tussen staatsobligaties (spread) in tijden van economische stress verhogen.

Brussel, 30 november 2017.

De voorzitter van het Europees Comité van de Regio's

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  Naar aanleiding van zijn resolutie over „Het Witboek van de Europese Commissie over de toekomst van Europa — Beschouwingen en scenario’s voor de EU-27 tegen 2025”, die op 12 mei 2017 werd aangenomen, heeft het CvdR een burgerraadpleging gelanceerd over dit onderwerp. De conclusies van deze raadpleging zullen worden verwerkt in een advies dat medio 2018 zal verschijnen.

1

(2)  Zie blz. 34 en 35 van de laatste Eurobarometer, Standard 87, voorjaar 2017.

2

(3)  Zie eupinions #2016/4: „A European Finance minister with Budget Autonomy? Need for reforms of the Eurozone and their potential, given public opinion in Europe”, Bertelsmann Stiftung.

3

(4)  http://www2.consilium.europa.eu/media/26310/132525.pdf

4

(5)  http://www.consilium.europa.eu/fr/policies/emu-report-2015/

5

(6)  Zie het advies van het CvdR over de mededeling van de Commissie — „Versterking van de sociale dimensie van de EMU”, COM(2013) 690, opgesteld door Jean-Louis DESTANS (FR/PSE) en goedgekeurd op 31 januari 2014 — ECOS-V-050. Ook zal het CvdR op 11 of 12 oktober 2017 een advies aannemen van de hand van Mauro D’Attis (IT/EVP) over het „Voorstel voor een interinstitutionele verklaring over de Europese pijler van sociale rechten en discussienota over de sociale dimensie van Europa”, SEDEC-VI/027.

6

(7)  Zie paragraaf 35 van het advies van 7 februari 2017 over „Begrotingscapaciteit en automatische stabilisatoren in de economische en monetaire unie”, opgesteld door Carl Hendrik Graf (SE/EVP).

7

(8)  Zie paragraaf 35 van het advies van 7 februari 2017 over „Begrotingscapaciteit en automatische stabilisatoren in de economische en monetaire unie”, opgesteld door Carl Hendrik Graf (SE/EVP).

8

(9)  Zie de paragrafen 52 en 54 van het advies van 8 februari 2017 getiteld „Het overbruggen van de investeringskloof: hoe gaan we de uitdagingen aan?”, opgesteld door Markku MARKKULA (FI/EVP).

9

(10)  Niet-renderende leningen zijn bankleningen die te laat worden terugbetaald of die waarschijnlijk niet zullen worden terugbetaald zonder dat daarvoor executoriaal beslag nodig is. Het feit dat er nog zoveel niet-renderende leningen bestaan is een probleem en zet de winst van banken onder druk omdat er hogere administratieve en financieringskosten mee gemoeid zijn. De voorzieningsbehoeften trekken een zware wissel op de eigen middelen van banken en zijn een risico voor de overlevingskansen van banken met een grote hoeveelheid niet-renderende leningen op hun balans.

10

---

| 8.5.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 164/11 |
| --- | --- | --- | --- |

8.5.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 164/11

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de uitvoering van de macroregionale strategieën

(2018/C 164/03)

| Rapporteur: | Raffaele Cattaneo (IT/EVP), regionaal afgevaardigde en voorzitter van de regionale raad van Lombardije |
| --- | --- |
| Referentiedocument: | Verslag van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s betreffende de uitvoering van de macroregionale strategieën van de EU
  COM(2016) 805 final |

Rapporteur:

Raffaele Cattaneo (IT/EVP), regionaal afgevaardigde en voorzitter van de regionale raad van Lombardije

Referentiedocument:

Verslag van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s betreffende de uitvoering van de macroregionale strategieën van de EU

COM(2016) 805 final

I.   BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S,

| 1. | wijst erop dat macroregionale strategieën (MRS) de uiting zijn van een functionele en diepgewortelde Europese visie en is ingenomen met het allereerste verslag van de Europese Commissie over de uitvoering van de MRS van de Europese Unie. De EU heeft behoefte aan een grensoverschrijdende territoriale visie (1) om een „totaalaanpak” te kunnen ontwikkelen. |
| --- | --- |

1.

wijst erop dat macroregionale strategieën (MRS) de uiting zijn van een functionele en diepgewortelde Europese visie en is ingenomen met het allereerste verslag van de Europese Commissie over de uitvoering van de MRS van de Europese Unie. De EU heeft behoefte aan een grensoverschrijdende territoriale visie (1) om een „totaalaanpak” te kunnen ontwikkelen.

| 2. | Hoewel MRS nog maar pas bestaan (2), zijn ze al een gevestigd bottom-up- en plaatsgericht instrument voor een efficiënter gebruik van het gemeenschappelijk potentieel van macroregio’s door een betere uitvoering en coördinatie van beleidsoplossingen voor uiteenlopende problemen, zoals economische groei, innovatie, vervoer, energie, milieu en klimaatverandering. |
| --- | --- |

2.

Hoewel MRS nog maar pas bestaan (2), zijn ze al een gevestigd bottom-up- en plaatsgericht instrument voor een efficiënter gebruik van het gemeenschappelijk potentieel van macroregio’s door een betere uitvoering en coördinatie van beleidsoplossingen voor uiteenlopende problemen, zoals economische groei, innovatie, vervoer, energie, milieu en klimaatverandering.

| 3. | MRS zijn een cruciale stap in de verwezenlijking van de strategische doelstellingen van de EU en een essentieel onderdeel van het Europees meerlagig bestuursmodel. MRS spelen een belangrijke rol als aanjager van ontwikkelingsprocessen in minder ontwikkelde regio’s. Zij spelen ook een belangrijke rol waar het gaat om transitie, toetreding en derde landen zoals buurlanden. |
| --- | --- |

3.

MRS zijn een cruciale stap in de verwezenlijking van de strategische doelstellingen van de EU en een essentieel onderdeel van het Europees meerlagig bestuursmodel. MRS spelen een belangrijke rol als aanjager van ontwikkelingsprocessen in minder ontwikkelde regio’s. Zij spelen ook een belangrijke rol waar het gaat om transitie, toetreding en derde landen zoals buurlanden.

| 4. | Het Comité benadrukt het belang van de MRS voor het ondersteunen van acties ter bestrijding van klimaatverandering in kwetsbare gebieden. Dergelijke strategieën kunnen een efficiënte bestrijding dienen van overstromingen of branden in grensgebieden. |
| --- | --- |

4.

Het Comité benadrukt het belang van de MRS voor het ondersteunen van acties ter bestrijding van klimaatverandering in kwetsbare gebieden. Dergelijke strategieën kunnen een efficiënte bestrijding dienen van overstromingen of branden in grensgebieden.

| 5. | Het CvdR meent dat MRS en andere EU-instrumenten voor grensoverschrijdende en transnationale samenwerking, zoals Europese groeperingen voor territoriale samenwerking (EGTS) en andere structuren voor territoriale samenwerking zoals werkgemeenschappen, en de Interreg-programma’s, essentiële bouwstenen zijn van de toekomstige EU. |
| --- | --- |

5.

Het CvdR meent dat MRS en andere EU-instrumenten voor grensoverschrijdende en transnationale samenwerking, zoals Europese groeperingen voor territoriale samenwerking (EGTS) en andere structuren voor territoriale samenwerking zoals werkgemeenschappen, en de Interreg-programma’s, essentiële bouwstenen zijn van de toekomstige EU.

| 6. | Het CvdR is zeer te spreken over de idee om één enkel verslag op te stellen over de uitvoering van vier MRS en kijkt uit naar de uitvoeringsverslagen die de Europese Commissie eind 2018 zal opstellen. |
| --- | --- |

6.

Het CvdR is zeer te spreken over de idee om één enkel verslag op te stellen over de uitvoering van vier MRS en kijkt uit naar de uitvoeringsverslagen die de Europese Commissie eind 2018 zal opstellen.

| 7. | Het Comité onderstreept de potentiële rol van MRS bij geïntegreerde ontwikkeling over de grenzen van de EU heen en met name gezien het feit dat het Verenigd Koninkrijk de EU wil verlaten, en stelt daarom voor te onderzoeken hoe MRS zouden kunnen bijdragen aan de totstandbrenging van de toekomstige relatie tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU. Het pleit ook voor een sterke betrokkenheid van de lokale en regionale overheden bij toekomstige discussies over deze kwestie aan beide zijden. |
| --- | --- |

7.

Het Comité onderstreept de potentiële rol van MRS bij geïntegreerde ontwikkeling over de grenzen van de EU heen en met name gezien het feit dat het Verenigd Koninkrijk de EU wil verlaten, en stelt daarom voor te onderzoeken hoe MRS zouden kunnen bijdragen aan de totstandbrenging van de toekomstige relatie tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU. Het pleit ook voor een sterke betrokkenheid van de lokale en regionale overheden bij toekomstige discussies over deze kwestie aan beide zijden.

| 8. | Voor specifieke opmerkingen over elke macroregionale strategie afzonderlijk verwijst het CvdR naar zijn eerder uitgebrachte adviezen over dit onderwerp (3), waarop het zich baseert bij het formuleren van algemene opmerkingen over alle MRS in dit advies. Daarnaast is meer doeltreffendheid en een meer resultaatgerichte aanpak van belang, evenals een meer praktische kijk op de uitvoering van MRS. |
| --- | --- |

8.

Voor specifieke opmerkingen over elke macroregionale strategie afzonderlijk verwijst het CvdR naar zijn eerder uitgebrachte adviezen over dit onderwerp (3), waarop het zich baseert bij het formuleren van algemene opmerkingen over alle MRS in dit advies. Daarnaast is meer doeltreffendheid en een meer resultaatgerichte aanpak van belang, evenals een meer praktische kijk op de uitvoering van MRS.

| 9. | Het voordeel van MRS is dat nationale, regionale en lokale partijen samen, binnen een gemeenschappelijk kader, een overkoepelende strategie en gezamenlijke programma’s kunnen uitwerken die ertoe bijdragen dat het in het EU-Verdrag vastgelegde doel van economische, sociale en territoriale cohesie wordt bereikt en doeltreffend wordt ingespeeld op plaatselijke behoeften. Bovendien zorgen macroregionale strategieën ervoor dat burgers meer betrokken worden bij het Europese project en dat de kloof tussen de EU en de lokale beleidsmakers wordt overbrugd. |
| --- | --- |

9.

Het voordeel van MRS is dat nationale, regionale en lokale partijen samen, binnen een gemeenschappelijk kader, een overkoepelende strategie en gezamenlijke programma’s kunnen uitwerken die ertoe bijdragen dat het in het EU-Verdrag vastgelegde doel van economische, sociale en territoriale cohesie wordt bereikt en doeltreffend wordt ingespeeld op plaatselijke behoeften. Bovendien zorgen macroregionale strategieën ervoor dat burgers meer betrokken worden bij het Europese project en dat de kloof tussen de EU en de lokale beleidsmakers wordt overbrugd.

| 10. | Feit is echter dat de MRS zich in een kritieke fase bevinden, waarin hun potentieel in toenemende mate wordt erkend, maar hun praktische tenuitvoerlegging moet worden verbeterd om dat potentieel ten volle te benutten. Dit advies biedt niet alleen een lokaal en regionaal perspectief op MRS, maar heeft ook een bredere strategische doelstelling die past binnen de voorbereidingen voor de volgende programmeringsperiode en de toekomst van Europa in het algemeen. |
| --- | --- |

10.

Feit is echter dat de MRS zich in een kritieke fase bevinden, waarin hun potentieel in toenemende mate wordt erkend, maar hun praktische tenuitvoerlegging moet worden verbeterd om dat potentieel ten volle te benutten. Dit advies biedt niet alleen een lokaal en regionaal perspectief op MRS, maar heeft ook een bredere strategische doelstelling die past binnen de voorbereidingen voor de volgende programmeringsperiode en de toekomst van Europa in het algemeen.

| 11. | Het CvdR staat achter recente initiatieven om nieuwe MRS op te stellen. Een meer systematische aanpak is daarbij echter geboden, waarbij in een bottom-upproces functionele behoeften worden vastgesteld. Uit bestaande en gevestigde structuren voor territoriale samenwerking moet blijken of MRS voor meerwaarde kunnen zorgen en nieuwe kansen kunnen bieden om bestaande structuren voor territoriale samenwerking te verbeteren. |
| --- | --- |

11.

Het CvdR staat achter recente initiatieven om nieuwe MRS op te stellen. Een meer systematische aanpak is daarbij echter geboden, waarbij in een bottom-upproces functionele behoeften worden vastgesteld. Uit bestaande en gevestigde structuren voor territoriale samenwerking moet blijken of MRS voor meerwaarde kunnen zorgen en nieuwe kansen kunnen bieden om bestaande structuren voor territoriale samenwerking te verbeteren.

| 12. | Feit is dat bij bestaande macroregionale strategieën veel EU-landen zijn betrokken, maar het moet ook mogelijk worden om macroregionale strategieën op te stellen waarbij minder landen maar meer regio’s zijn betrokken, die in deze territoriale aanpak een geschikt en doeltreffend instrument vinden om gemeenschappelijke problemen op te lossen, met bovendien bijzondere aandacht voor regio’s met natuurlijke handicaps, zoals eiland- en ultraperifere regio’s. |
| --- | --- |

12.

Feit is dat bij bestaande macroregionale strategieën veel EU-landen zijn betrokken, maar het moet ook mogelijk worden om macroregionale strategieën op te stellen waarbij minder landen maar meer regio’s zijn betrokken, die in deze territoriale aanpak een geschikt en doeltreffend instrument vinden om gemeenschappelijke problemen op te lossen, met bovendien bijzondere aandacht voor regio’s met natuurlijke handicaps, zoals eiland- en ultraperifere regio’s.

| 13. | Het maatschappelijk middenveld en bevoegde lokale belanghebbenden, regio’s en steden kunnen volgens het CvdR van groot nut zijn bij het consolideren van de Europese gedachte en het bereiken van de juiste hefboomwerking; het is dan ook essentieel dat belangrijke macroregionale uitvoerders en maatschappelijke organisaties worden betrokken bij het uitwerken van strategische programma’s. Door deze betrokkenheid kunnen wij ervoor zorgen dat Europa beter presteert op subsidiariteitsgebied, niet alleen in betrekkingen tussen beleidsmakers en instellingen, maar ook in betrekkingen tussen economische en sociale belanghebbenden op lokaal en regionaal niveau. |
| --- | --- |

13.

Het maatschappelijk middenveld en bevoegde lokale belanghebbenden, regio’s en steden kunnen volgens het CvdR van groot nut zijn bij het consolideren van de Europese gedachte en het bereiken van de juiste hefboomwerking; het is dan ook essentieel dat belangrijke macroregionale uitvoerders en maatschappelijke organisaties worden betrokken bij het uitwerken van strategische programma’s. Door deze betrokkenheid kunnen wij ervoor zorgen dat Europa beter presteert op subsidiariteitsgebied, niet alleen in betrekkingen tussen beleidsmakers en instellingen, maar ook in betrekkingen tussen economische en sociale belanghebbenden op lokaal en regionaal niveau.

II.   ACHTERGROND EN FINANCIERING

| 14. | Het CvdR constateert dat MRS in essentie een beleidsinstrument zijn voor het coördineren van de uitvoering van allerlei beleidsmaatregelen. Hun werkingssfeer is veel groter dan het doel van Europese territoriale samenwerking: enerzijds wordt op allerlei verschillende beleidsterreinen bijgedragen aan de uitvoering van MRS en anderzijds zouden alle EU-beleidsmaatregelen baat hebben bij een betere coördinatie via MRS. |
| --- | --- |

14.

Het CvdR constateert dat MRS in essentie een beleidsinstrument zijn voor het coördineren van de uitvoering van allerlei beleidsmaatregelen. Hun werkingssfeer is veel groter dan het doel van Europese territoriale samenwerking: enerzijds wordt op allerlei verschillende beleidsterreinen bijgedragen aan de uitvoering van MRS en anderzijds zouden alle EU-beleidsmaatregelen baat hebben bij een betere coördinatie via MRS.

| 15. | Het CvdR stelt vast dat de doelstellingen van MRS op gecoördineerde wijze moeten worden opgenomen in de algemene EU-strategie na 2020, zodat zij een samenhangend kader vormen voor alle programma’s en er bij de strategische planning van alle beleidsmaatregelen die van invloed zijn op regionale ontwikkeling rekening wordt gehouden met MRS. Dit geldt voor alle vormen van beleidsmaatregelen en op alle niveaus, inclusief beleid onder gedeeld beheer, en ook voor beleid dat direct wordt aangestuurd door de Europese Commissie en voor nationaal regionaal beleid. |
| --- | --- |

15.

Het CvdR stelt vast dat de doelstellingen van MRS op gecoördineerde wijze moeten worden opgenomen in de algemene EU-strategie na 2020, zodat zij een samenhangend kader vormen voor alle programma’s en er bij de strategische planning van alle beleidsmaatregelen die van invloed zijn op regionale ontwikkeling rekening wordt gehouden met MRS. Dit geldt voor alle vormen van beleidsmaatregelen en op alle niveaus, inclusief beleid onder gedeeld beheer, en ook voor beleid dat direct wordt aangestuurd door de Europese Commissie en voor nationaal regionaal beleid.

| 16. | Helaas komt de meerwaarde van MRS thans niet voldoende tot uiting in het sectoraal beleid en de bijbehorende financieringsprogramma’s. Dit leidt tot praktische problemen wanneer projecten moeten voldoen aan de strategische vereisten van de MRS en de sectorale beleidsmaatregelen, die de financiële middelen verstrekken en aanzienlijk kunnen verschillen. Met als gevolg dat projecten die onder de MRS vallen, een langere voorbereidingstijd hebben en dus minder concurrerend zijn dan „standaard” sectorale beleidsprojecten. |
| --- | --- |

16.

Helaas komt de meerwaarde van MRS thans niet voldoende tot uiting in het sectoraal beleid en de bijbehorende financieringsprogramma’s. Dit leidt tot praktische problemen wanneer projecten moeten voldoen aan de strategische vereisten van de MRS en de sectorale beleidsmaatregelen, die de financiële middelen verstrekken en aanzienlijk kunnen verschillen. Met als gevolg dat projecten die onder de MRS vallen, een langere voorbereidingstijd hebben en dus minder concurrerend zijn dan „standaard” sectorale beleidsprojecten.

| 17. | Om voor toegang tot financiële middelen te zorgen in de programmeringsperiode na 2020 moet het gehele EU-beleid (inclusief het cohesiebeleid) speciale uitvoeringsregels hanteren voor projecten die bijdragen aan een macroregionale strategie die voor betere toegang tot financiële middelen en minder administratieve rompslomp zorgt. De uitvoering van EU-programma’s moet dringend worden vereenvoudigd. |
| --- | --- |

17.

Om voor toegang tot financiële middelen te zorgen in de programmeringsperiode na 2020 moet het gehele EU-beleid (inclusief het cohesiebeleid) speciale uitvoeringsregels hanteren voor projecten die bijdragen aan een macroregionale strategie die voor betere toegang tot financiële middelen en minder administratieve rompslomp zorgt. De uitvoering van EU-programma’s moet dringend worden vereenvoudigd.

| 18. | De banden tussen MRS en Europese financieringsbronnen zouden moeten worden versterkt, zowel tijdens de ontwerpfase als tijdens de uitvoering van het sectoraal beleid. Overlapping van procedures en verslaggeving moet worden vermeden. Het beleid moet in principe eerst komen en dan pas de fondsen, en niet andersom. Maar nu lijkt helaas het tegenovergestelde het geval te zijn: MRS moeten steun aanvragen uit financieringsprogramma’s. |
| --- | --- |

18.

De banden tussen MRS en Europese financieringsbronnen zouden moeten worden versterkt, zowel tijdens de ontwerpfase als tijdens de uitvoering van het sectoraal beleid. Overlapping van procedures en verslaggeving moet worden vermeden. Het beleid moet in principe eerst komen en dan pas de fondsen, en niet andersom. Maar nu lijkt helaas het tegenovergestelde het geval te zijn: MRS moeten steun aanvragen uit financieringsprogramma’s.

| 19. | Het CvdR moedigt de lidstaten aan om een discussie te starten over hoe macroregionale strategieën moeten worden opgenomen in het meerjarig financieel kader van de EU na 2020, met inachtneming van de grondbeginselen van MRS. Met het oog op de volgende generatie financieringsprogramma’s zou de Commissie voldoende financiële middelen moeten voorzien voor de transnationale programma’s die aansluiten bij MRS en een mechanisme moeten ontwikkelen dat voorrang geeft aan projecten die door een macroregionale strategie als strategisch worden bestempeld. De middelen moeten een aanvulling vormen op de financiering van projecten die onder andere EU-instrumenten voor grensoverschrijdende en transnationale samenwerking vallen. |
| --- | --- |

19.

Het CvdR moedigt de lidstaten aan om een discussie te starten over hoe macroregionale strategieën moeten worden opgenomen in het meerjarig financieel kader van de EU na 2020, met inachtneming van de grondbeginselen van MRS. Met het oog op de volgende generatie financieringsprogramma’s zou de Commissie voldoende financiële middelen moeten voorzien voor de transnationale programma’s die aansluiten bij MRS en een mechanisme moeten ontwikkelen dat voorrang geeft aan projecten die door een macroregionale strategie als strategisch worden bestempeld. De middelen moeten een aanvulling vormen op de financiering van projecten die onder andere EU-instrumenten voor grensoverschrijdende en transnationale samenwerking vallen.

| 20. | Het CvdR verzoekt de MRS-coördinatoren om zo spoedig mogelijk over te gaan tot het opstellen van strategienota’s over hoe verschillende beleidsmaatregelen moeten bijdragen aan de uitvoering van MRS. In het licht van de voorbereiding van wetgevingshandelingen voor de programmeringsperiode na 2020 kunnen dergelijke nota’s de Europese beleidsmakers ertoe aansporen om de regelgeving af te stemmen op de behoeften van de MRS. Strategienota’s kunnen trouwens rechtstreeks worden meegenomen in de programmeringsfase en kunnen als uitgangspunt dienen voor het opstellen van operationele programma’s. |
| --- | --- |

20.

Het CvdR verzoekt de MRS-coördinatoren om zo spoedig mogelijk over te gaan tot het opstellen van strategienota’s over hoe verschillende beleidsmaatregelen moeten bijdragen aan de uitvoering van MRS. In het licht van de voorbereiding van wetgevingshandelingen voor de programmeringsperiode na 2020 kunnen dergelijke nota’s de Europese beleidsmakers ertoe aansporen om de regelgeving af te stemmen op de behoeften van de MRS. Strategienota’s kunnen trouwens rechtstreeks worden meegenomen in de programmeringsfase en kunnen als uitgangspunt dienen voor het opstellen van operationele programma’s.

| 21. | Het CvdR verzoekt de Europese Commissie om dit proces in het kader van het Interact-programma en in samenwerking met de thematische en nationale coördinatoren van de MRS, evenals met belanghebbenden van bestaande en toekomstige MRS te ondersteunen door specifieke workshops voor het opstellen van dergelijke strategienota’s te organiseren en te financieren. Het CvdR verzoekt de Commissie om eveneens in het kader van het Interact-programma de uitwisseling van ervaringen tussen de vier MRS te stimuleren, zowel met het oog op de thematische prioriteiten van de strategieën als wat de algemene aspecten van hun tenuitvoerlegging betreft. De voorbereiding van nieuwe MRS moet volgens dezelfde methodiek worden ondersteund. |
| --- | --- |

21.

Het CvdR verzoekt de Europese Commissie om dit proces in het kader van het Interact-programma en in samenwerking met de thematische en nationale coördinatoren van de MRS, evenals met belanghebbenden van bestaande en toekomstige MRS te ondersteunen door specifieke workshops voor het opstellen van dergelijke strategienota’s te organiseren en te financieren. Het CvdR verzoekt de Commissie om eveneens in het kader van het Interact-programma de uitwisseling van ervaringen tussen de vier MRS te stimuleren, zowel met het oog op de thematische prioriteiten van de strategieën als wat de algemene aspecten van hun tenuitvoerlegging betreft. De voorbereiding van nieuwe MRS moet volgens dezelfde methodiek worden ondersteund.

| 22. | De Europese Commissie zou een grotere en meer proactieve rol moeten spelen bij het coördineren en stimuleren van de macroregionale strategieën. Behalve DG Regio zouden ook andere directoraten-generaal van de Commissie actiever betrokken moeten zijn bij de uitvoering van de strategische doelstellingen van de MRS, die beter zouden moeten aansluiten bij alle EU-beleidsterreinen en instrumenten om ervoor te zorgen dat zij een grotere bijdrage leveren aan de algemene doelstellingen van de EU. |
| --- | --- |

22.

De Europese Commissie zou een grotere en meer proactieve rol moeten spelen bij het coördineren en stimuleren van de macroregionale strategieën. Behalve DG Regio zouden ook andere directoraten-generaal van de Commissie actiever betrokken moeten zijn bij de uitvoering van de strategische doelstellingen van de MRS, die beter zouden moeten aansluiten bij alle EU-beleidsterreinen en instrumenten om ervoor te zorgen dat zij een grotere bijdrage leveren aan de algemene doelstellingen van de EU.

| 23. | Er zouden met steun van de Commissie stimulansen, o.a. op economisch vlak, kunnen worden gecreëerd voor regio’s en lidstaten om het gebruik van nieuwe uitvoeringsmethoden voor Europees beleid en wetgeving op het gebied van macroregionale strategieën te vergemakkelijken. Dergelijke nieuwe methoden zouden bijvoorbeeld kunnen bestaan in het uittesten van mogelijke toekomstige Europese normen of beleidsmaatregelen of in het vergemakkelijken van de uitvoering van reeds aangenomen Europese regels en beleidslijnen (eventuele snellere realisering van bepaalde doelstellingen, bijv. op het gebied van klimaat, energie, vervoer enz., of vaststelling van ambitieuzere doelen dan de bij Europese regelgeving vastgestelde kwalitatieve en kwantitatieve doelstellingen). In de praktijk zou dit stimuleringsmechanisme erop neer kunnen komen dat macroregionale partners op basis van vrijwilligheid in contact worden gebracht met de Europese Commissie via een „programma-overeenkomst” waarin de doelen en middelen worden beschreven en stimulansen worden geboden om tot een snellere tenuitvoerlegging te komen. |
| --- | --- |

23.

Er zouden met steun van de Commissie stimulansen, o.a. op economisch vlak, kunnen worden gecreëerd voor regio’s en lidstaten om het gebruik van nieuwe uitvoeringsmethoden voor Europees beleid en wetgeving op het gebied van macroregionale strategieën te vergemakkelijken. Dergelijke nieuwe methoden zouden bijvoorbeeld kunnen bestaan in het uittesten van mogelijke toekomstige Europese normen of beleidsmaatregelen of in het vergemakkelijken van de uitvoering van reeds aangenomen Europese regels en beleidslijnen (eventuele snellere realisering van bepaalde doelstellingen, bijv. op het gebied van klimaat, energie, vervoer enz., of vaststelling van ambitieuzere doelen dan de bij Europese regelgeving vastgestelde kwalitatieve en kwantitatieve doelstellingen). In de praktijk zou dit stimuleringsmechanisme erop neer kunnen komen dat macroregionale partners op basis van vrijwilligheid in contact worden gebracht met de Europese Commissie via een „programma-overeenkomst” waarin de doelen en middelen worden beschreven en stimulansen worden geboden om tot een snellere tenuitvoerlegging te komen.

MRS en cohesiebeleid

| 24. | Het CvdR onderstreept dat het cohesiebeleid niet alleen het Europese beleidsinstrument voor regionale ontwikkeling en bestrijding van ongelijkheden is, maar ook het belangrijkste investeringsinstrument. Er is behoefte aan een nauwer en rechtstreeks verband tussen de MRS en de cohesiebeleidsmaatregelen, zodat de MRS kunnen profiteren van een geïntegreerde en specifieke aanpak binnen de operationele programma’s. |
| --- | --- |

24.

Het CvdR onderstreept dat het cohesiebeleid niet alleen het Europese beleidsinstrument voor regionale ontwikkeling en bestrijding van ongelijkheden is, maar ook het belangrijkste investeringsinstrument. Er is behoefte aan een nauwer en rechtstreeks verband tussen de MRS en de cohesiebeleidsmaatregelen, zodat de MRS kunnen profiteren van een geïntegreerde en specifieke aanpak binnen de operationele programma’s.

| 25. | Het cohesiebeleid is van cruciaal belang voor de MRS. Enerzijds verleent het cohesiebeleid essentiële financiële steun voor projecten die bijdragen aan de uitvoering van de MRS, en anderzijds kan het cohesiebeleid het dagelijks functioneren van de MRS veiligstellen door technische ondersteuning te bieden aan hun governancemechanismen. |
| --- | --- |

25.

Het cohesiebeleid is van cruciaal belang voor de MRS. Enerzijds verleent het cohesiebeleid essentiële financiële steun voor projecten die bijdragen aan de uitvoering van de MRS, en anderzijds kan het cohesiebeleid het dagelijks functioneren van de MRS veiligstellen door technische ondersteuning te bieden aan hun governancemechanismen.

| 26. | Het CvdR constateert dat het cohesiebeleid op nationale financiering drijft en dus in de eerste plaats op nationale prioriteiten is gericht. In de praktijk betekent dit dat als een land/regio besluit om projecten in het kader van een macroregionale strategie te steunen, er geen garantie is dat het andere land/de andere regio hetzelfde zal doen om ook de uitvoering hiervan te steunen. Dit ondermijnt helaas de doeltreffendheid van het project en knaagt aan de meerwaarde van de MRS. De lidstaten zouden bij de programmering van het cohesiebeleid rekening moeten houden met de macroregionale strategieën. |
| --- | --- |

26.

Het CvdR constateert dat het cohesiebeleid op nationale financiering drijft en dus in de eerste plaats op nationale prioriteiten is gericht. In de praktijk betekent dit dat als een land/regio besluit om projecten in het kader van een macroregionale strategie te steunen, er geen garantie is dat het andere land/de andere regio hetzelfde zal doen om ook de uitvoering hiervan te steunen. Dit ondermijnt helaas de doeltreffendheid van het project en knaagt aan de meerwaarde van de MRS. De lidstaten zouden bij de programmering van het cohesiebeleid rekening moeten houden met de macroregionale strategieën.

| 27. | Het CvdR zou daarom willen pleiten voor verdere versterking van Europese territoriale samenwerking binnen het cohesiebeleid en voor een grotere transnationale dimensie van de belangrijkste operationele programma’s — die ongeveer 95 % van het cohesiebeleid uitmaken — en een betere afstemming daarvan op MRS. Er moet ook meer synergie komen tussen de programma’s van de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESIF) en direct beheerde sectoraal programma’s als Horizon 2020, Erasmus+ en de Connecting Europe Facility (CEF). De desbetreffende operationele programma’s moeten duidelijk rekening houden met de MRS van het betreffende gebied. De regio’s aan alle interne en externe landgrenzen van de EU, en aan alle zeegrenzen (regio’s op maximaal 150 km afstand of, in het geval van ultraperifere of eilandregio’s op meer dan 150 km afstand), zouden steun moeten kunnen krijgen en kunnen deelnemen aan grensoverschrijdende en macroregionale samenwerkingsprogramma’s. |
| --- | --- |

27.

Het CvdR zou daarom willen pleiten voor verdere versterking van Europese territoriale samenwerking binnen het cohesiebeleid en voor een grotere transnationale dimensie van de belangrijkste operationele programma’s — die ongeveer 95 % van het cohesiebeleid uitmaken — en een betere afstemming daarvan op MRS. Er moet ook meer synergie komen tussen de programma’s van de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESIF) en direct beheerde sectoraal programma’s als Horizon 2020, Erasmus+ en de Connecting Europe Facility (CEF). De desbetreffende operationele programma’s moeten duidelijk rekening houden met de MRS van het betreffende gebied. De regio’s aan alle interne en externe landgrenzen van de EU, en aan alle zeegrenzen (regio’s op maximaal 150 km afstand of, in het geval van ultraperifere of eilandregio’s op meer dan 150 km afstand), zouden steun moeten kunnen krijgen en kunnen deelnemen aan grensoverschrijdende en macroregionale samenwerkingsprogramma’s.

| 28. | Het CvdR herhaalt de in zijn recente advies over „People-to-people- en kleinschalige projecten in programma’s voor grensoverschrijdende samenwerking” geuite wens dat kleine projecten gemakkelijker in aanmerking moeten kunnen komen voor steun in het kader van het cohesiebeleid. De ervaring leert dat sommige kleinschalige transnationale projecten aansluiten bij de doelstellingen van MRS. De meeste Europese financieringsprogramma’s zijn echter niet bedoeld voor het steunen van kleine projecten: veel kleine gemeenschappen en maatschappelijke organisaties vallen buiten de boot omdat zij niet over de noodzakelijke financiële en administratieve capaciteit beschikken. Met het oog hierop wordt aangeraden om gemakkelijk toegankelijke en behapbare financieringsinstrumenten te ontwikkelen, ook voor prefinanciering en projectontwikkeling van kleinere projecten. |
| --- | --- |

28.

Het CvdR herhaalt de in zijn recente advies over „People-to-people- en kleinschalige projecten in programma’s voor grensoverschrijdende samenwerking” geuite wens dat kleine projecten gemakkelijker in aanmerking moeten kunnen komen voor steun in het kader van het cohesiebeleid. De ervaring leert dat sommige kleinschalige transnationale projecten aansluiten bij de doelstellingen van MRS. De meeste Europese financieringsprogramma’s zijn echter niet bedoeld voor het steunen van kleine projecten: veel kleine gemeenschappen en maatschappelijke organisaties vallen buiten de boot omdat zij niet over de noodzakelijke financiële en administratieve capaciteit beschikken. Met het oog hierop wordt aangeraden om gemakkelijk toegankelijke en behapbare financieringsinstrumenten te ontwikkelen, ook voor prefinanciering en projectontwikkeling van kleinere projecten.

| 29. | Het CvdR beklemtoont dat Europese programma’s voor territoriale samenwerking (ETC) een cruciale rol spelen in de ondersteuning van MRS. Maar deze programma’s leveren slechts een beperkt deel van de totale financiering en zijn daarom eerder in kwalitatief dan in kwantitatief opzicht van belang. De ETC-programma’s zouden daarom vooral grensoverschrijdende, transnationale en interregionale samenwerking, evenals experimentele en innovatieve programma’s moeten steunen en technische bijstand moeten leveren bij de financiering van de uitvoering van MRS. Concurrentie tussen ETC- en MRS-projecten om aanspraak te maken op dezelfde fondsen is contraproductief en moet worden vermeden. |
| --- | --- |

29.

Het CvdR beklemtoont dat Europese programma’s voor territoriale samenwerking (ETC) een cruciale rol spelen in de ondersteuning van MRS. Maar deze programma’s leveren slechts een beperkt deel van de totale financiering en zijn daarom eerder in kwalitatief dan in kwantitatief opzicht van belang. De ETC-programma’s zouden daarom vooral grensoverschrijdende, transnationale en interregionale samenwerking, evenals experimentele en innovatieve programma’s moeten steunen en technische bijstand moeten leveren bij de financiering van de uitvoering van MRS. Concurrentie tussen ETC- en MRS-projecten om aanspraak te maken op dezelfde fondsen is contraproductief en moet worden vermeden.

| 30. | EGTS spelen een belangrijke rol in de uitvoering van MRS en andere transnationale en grensoverschrijdende initiatieven, zoals werkgemeenschappen. Deze groeperingen zijn echter nog niet tot volledige wasdom gekomen door onvolledige uitvoering van de desbetreffende wetgeving in sommige lidstaten, gebrek aan kennis van de mogelijkheden die dit instrument biedt en andere hardnekkige administratieve belemmeringen. |
| --- | --- |

30.

EGTS spelen een belangrijke rol in de uitvoering van MRS en andere transnationale en grensoverschrijdende initiatieven, zoals werkgemeenschappen. Deze groeperingen zijn echter nog niet tot volledige wasdom gekomen door onvolledige uitvoering van de desbetreffende wetgeving in sommige lidstaten, gebrek aan kennis van de mogelijkheden die dit instrument biedt en andere hardnekkige administratieve belemmeringen.

Herinterpretatie van het „driewerf nee”-beginsel

| 31. | Een grondbeginsel van een macroregionale strategie blijft het „driewerf nee”: geen nieuwe EU-wetgeving, EU-financiering of EU-instellingen. In de praktijk heeft dat beginsel echter tot wat verwarring geleid. Zo zijn in het kader van alle MRS nieuwe structuren als samenwerkingsplatforms en netwerken opgezet, maar dat zijn geen formele EU-structuren. De uitvoering van MRS is sterk afhankelijk van EU-financiering. Praktisch gezien gaat het echter niet om nieuwe financiering, maar om middelen die anders worden gebruikt. En ondanks het feit dat MRS geen aanleiding mogen geven tot nieuwe regelgeving, zou het mogelijk moeten zijn om op alle niveaus regels voor te stellen of te wijzigen als dat de uitvoering van de MRS ten goede komt. |
| --- | --- |

31.

Een grondbeginsel van een macroregionale strategie blijft het „driewerf nee”: geen nieuwe EU-wetgeving, EU-financiering of EU-instellingen. In de praktijk heeft dat beginsel echter tot wat verwarring geleid. Zo zijn in het kader van alle MRS nieuwe structuren als samenwerkingsplatforms en netwerken opgezet, maar dat zijn geen formele EU-structuren. De uitvoering van MRS is sterk afhankelijk van EU-financiering. Praktisch gezien gaat het echter niet om nieuwe financiering, maar om middelen die anders worden gebruikt. En ondanks het feit dat MRS geen aanleiding mogen geven tot nieuwe regelgeving, zou het mogelijk moeten zijn om op alle niveaus regels voor te stellen of te wijzigen als dat de uitvoering van de MRS ten goede komt.

| 32. | Het CvdR vindt dat „driewerf nee” moet worden vervangen door „driewerf ja”, om tot een beter gebruik van bestaande regelgeving, instellingen en financiële middelen te komen. Er moet voor een praktische aanpak worden gekozen waarbij de nodige maatregelen worden genomen om de MRS beter te doen werken, in plaats van te focussen op verwarrende beginselen als „driewerf nee”. Het CvdR zegt ja tegen betere synergie met financieringsinstrumenten, ja tegen een betere integratie van bestaande structuren in MRS en ja tegen een betere uitvoering van bestaande regels. |
| --- | --- |

32.

Het CvdR vindt dat „driewerf nee” moet worden vervangen door „driewerf ja”, om tot een beter gebruik van bestaande regelgeving, instellingen en financiële middelen te komen. Er moet voor een praktische aanpak worden gekozen waarbij de nodige maatregelen worden genomen om de MRS beter te doen werken, in plaats van te focussen op verwarrende beginselen als „driewerf nee”. Het CvdR zegt ja tegen betere synergie met financieringsinstrumenten, ja tegen een betere integratie van bestaande structuren in MRS en ja tegen een betere uitvoering van bestaande regels.

Bestuur

| 33. | Het CvdR stelt vast dat het „bestuur” van MRS moet worden verbeterd en om dat bestuur te verbeteren, moeten ook verbeteringen worden aangebracht op lokaal en regionaal niveau. De aansturing van MRS kan niet alleen aan de nationale overheden worden overgelaten, want dat is in strijd met de hele gedachte achter die strategieën. |
| --- | --- |

33.

Het CvdR stelt vast dat het „bestuur” van MRS moet worden verbeterd en om dat bestuur te verbeteren, moeten ook verbeteringen worden aangebracht op lokaal en regionaal niveau. De aansturing van MRS kan niet alleen aan de nationale overheden worden overgelaten, want dat is in strijd met de hele gedachte achter die strategieën.

| 34. | Voor de uitvoering van de MRS is een specifieke aanpak nodig, die gebaseerd is op samenwerking en coördinatie. Met het oog hierop zijn een verbeterde administratieve capaciteit met een groter gevoel van verantwoordelijkheid en betere samenwerking noodzakelijk. Deze specifieke aanpak moet onderdeel worden van bestaande structuren en deze integratie moet op gecoördineerde wijze gebeuren, zodat overlapping wordt voorkomen en een gestroomlijnde aanpak wordt bereikt. Coördinatie-inspanningen mogen onder geen beding leiden tot verkapte centralisering. |
| --- | --- |

34.

Voor de uitvoering van de MRS is een specifieke aanpak nodig, die gebaseerd is op samenwerking en coördinatie. Met het oog hierop zijn een verbeterde administratieve capaciteit met een groter gevoel van verantwoordelijkheid en betere samenwerking noodzakelijk. Deze specifieke aanpak moet onderdeel worden van bestaande structuren en deze integratie moet op gecoördineerde wijze gebeuren, zodat overlapping wordt voorkomen en een gestroomlijnde aanpak wordt bereikt. Coördinatie-inspanningen mogen onder geen beding leiden tot verkapte centralisering.

| 35. | Om de administratieve capaciteit te verbeteren is betrokkenheid van Europese, nationale en regionale politici en overheden geboden; helaas is die betrokkenheid in het geval van MRS nog ver te zoeken. Deze situatie kan worden verbeterd door het bewustzijn omtrent de doorslaggevende rol van lokale en regionale overheden te vergroten. |
| --- | --- |

35.

Om de administratieve capaciteit te verbeteren is betrokkenheid van Europese, nationale en regionale politici en overheden geboden; helaas is die betrokkenheid in het geval van MRS nog ver te zoeken. Deze situatie kan worden verbeterd door het bewustzijn omtrent de doorslaggevende rol van lokale en regionale overheden te vergroten.

| 36. | Het CvdR ziet in dat het aanvankelijk best lastig en ingewikkeld kan lijken om MRS en aanverwante projecten uit te stippelen en uit te voeren, omdat verschillende administratieve culturen en tradities samenkomen en een gemeenschappelijke ontwikkelingsstrategie moeten zien uit te werken. Het opzetten van nieuwe procedures en administratieve structuren voor MRS vergt in het begin een aanzienlijke personeels- en tijdsinspanning. Daarvoor is een nieuwe administratieve mentaliteit nodig (die opener en meer strategisch van aard is), moet kennis worden verworven omtrent nieuwe benaderingen en rechtskaders, en moeten nieuwe talen worden geleerd. |
| --- | --- |

36.

Het CvdR ziet in dat het aanvankelijk best lastig en ingewikkeld kan lijken om MRS en aanverwante projecten uit te stippelen en uit te voeren, omdat verschillende administratieve culturen en tradities samenkomen en een gemeenschappelijke ontwikkelingsstrategie moeten zien uit te werken. Het opzetten van nieuwe procedures en administratieve structuren voor MRS vergt in het begin een aanzienlijke personeels- en tijdsinspanning. Daarvoor is een nieuwe administratieve mentaliteit nodig (die opener en meer strategisch van aard is), moet kennis worden verworven omtrent nieuwe benaderingen en rechtskaders, en moeten nieuwe talen worden geleerd.

| 37. | Constante dialoog, doeltreffende samenwerkingsverbanden en sterke partnerschappen zijn essentieel om een gevoel van verantwoordelijkheid voor de uitvoering van MRS te bereiken. Gezamenlijk beheer is de beste methode in situaties waarin sprake is van meerlagig bestuur. In dit verband is het belangrijk om duidelijkheid te verschaffen over de verantwoordelijkheden en bevoegdheden van alle afzonderlijke spelers. |
| --- | --- |

37.

Constante dialoog, doeltreffende samenwerkingsverbanden en sterke partnerschappen zijn essentieel om een gevoel van verantwoordelijkheid voor de uitvoering van MRS te bereiken. Gezamenlijk beheer is de beste methode in situaties waarin sprake is van meerlagig bestuur. In dit verband is het belangrijk om duidelijkheid te verschaffen over de verantwoordelijkheden en bevoegdheden van alle afzonderlijke spelers.

| 38. | Het CvdR is van mening dat de EU-instellingen overeenstemming moeten bereiken over een algemene Europese visie en ontwikkelingsstrategie die uitgaat van nationale, regionale en lokale behoeften. MRS gaan uit van „functionele” regio’s en zijn daarom bij uitstek geschikt voor het uitvoeren van een Europese ontwikkelingsstrategie en het realiseren van de doelstellingen ervan door in te spelen op de specifieke behoeften en eisen van een bepaald gebied en door doeltreffende toepassing van het partnerschapsbeginsel. |
| --- | --- |

38.

Het CvdR is van mening dat de EU-instellingen overeenstemming moeten bereiken over een algemene Europese visie en ontwikkelingsstrategie die uitgaat van nationale, regionale en lokale behoeften. MRS gaan uit van „functionele” regio’s en zijn daarom bij uitstek geschikt voor het uitvoeren van een Europese ontwikkelingsstrategie en het realiseren van de doelstellingen ervan door in te spelen op de specifieke behoeften en eisen van een bepaald gebied en door doeltreffende toepassing van het partnerschapsbeginsel.

| 39. | Een doeltreffend partnerschap houdt in dat alle belanghebbenden worden betrokken bij de strategische planning en in het besluitvormingsproces. Dit kan uiteraard alleen gebeuren als de lokale en regionale behoeften bekend zijn, zijn geanalyseerd in het licht van de EU-situatie en zijn opgenomen in de MRS. Anderzijds kan ook de uitvoering van MRS alleen succesvol zijn als lokale en regionale spelers, evenals het maatschappelijk middenveld, de flexibiliteit, het vertrouwen en de financiële prikkels krijgen om doelen van gemeenschappelijk Europees belang, die zijn aangepast aan de lokale en regionale behoeften, na te streven. |
| --- | --- |

39.

Een doeltreffend partnerschap houdt in dat alle belanghebbenden worden betrokken bij de strategische planning en in het besluitvormingsproces. Dit kan uiteraard alleen gebeuren als de lokale en regionale behoeften bekend zijn, zijn geanalyseerd in het licht van de EU-situatie en zijn opgenomen in de MRS. Anderzijds kan ook de uitvoering van MRS alleen succesvol zijn als lokale en regionale spelers, evenals het maatschappelijk middenveld, de flexibiliteit, het vertrouwen en de financiële prikkels krijgen om doelen van gemeenschappelijk Europees belang, die zijn aangepast aan de lokale en regionale behoeften, na te streven.

| 40. | Het CvdR zou graag zien dat er een stevig mandaat is voor nationale coördinatie met alle andere beleids-, institutionele en administratieve niveaus, evenals een speciaal budget voor coördinatiewerkzaamheden. Coördinatie kan ook betekenen dat er voor elke macroregionale strategie een netwerk van onderling verbonden nationale coördinatieplatforms moet worden opgezet om ervoor te zorgen dat de strategie in elk deelnemend land op inclusieve wijze wordt uitgevoerd, en om voor samenhang te zorgen tussen de verschillende uitvoeringsstrategieën van de deelnemende landen en regio’s. |
| --- | --- |

40.

Het CvdR zou graag zien dat er een stevig mandaat is voor nationale coördinatie met alle andere beleids-, institutionele en administratieve niveaus, evenals een speciaal budget voor coördinatiewerkzaamheden. Coördinatie kan ook betekenen dat er voor elke macroregionale strategie een netwerk van onderling verbonden nationale coördinatieplatforms moet worden opgezet om ervoor te zorgen dat de strategie in elk deelnemend land op inclusieve wijze wordt uitgevoerd, en om voor samenhang te zorgen tussen de verschillende uitvoeringsstrategieën van de deelnemende landen en regio’s.

| 41. | Om de aansturing van MRS te verbeteren is steun van de Europese Commissie vereist, die de nationale en thematische coördinatie actief zou moeten steunen en zich zou moeten inzetten voor een nauwer verband tussen het EU-beleid en de uitvoering van MRS; daarbij zou speciale aandacht moeten uitgaan naar het regionale en lokale perspectief. De Europese Commissie zou regelmatig vergaderingen en seminars moeten organiseren, zodat de uitvoerders en belangrijkste belanghebbenden meer inzicht krijgen in de doelstellingen van de EU en er goede praktijkvoorbeelden kunnen worden uitgewisseld tussen bestaande MRS. |
| --- | --- |

41.

Om de aansturing van MRS te verbeteren is steun van de Europese Commissie vereist, die de nationale en thematische coördinatie actief zou moeten steunen en zich zou moeten inzetten voor een nauwer verband tussen het EU-beleid en de uitvoering van MRS; daarbij zou speciale aandacht moeten uitgaan naar het regionale en lokale perspectief. De Europese Commissie zou regelmatig vergaderingen en seminars moeten organiseren, zodat de uitvoerders en belangrijkste belanghebbenden meer inzicht krijgen in de doelstellingen van de EU en er goede praktijkvoorbeelden kunnen worden uitgewisseld tussen bestaande MRS.

| 42. | Het CvdR is van oordeel dat de Commissie de interne coördinatie tussen haar verschillende directoraten-generaal aanzienlijk zou moeten verbeteren en bestaande overlappingen in het EU-beleid zou moeten aanpakken. In het volgende verslag van de Commissie over de uitvoering van de macroregionale strategieën van de EU zou nog meer nadruk moeten worden gelegd op goede praktijkvoorbeelden die kunnen worden uitgewisseld tussen de strategieën. |
| --- | --- |

42.

Het CvdR is van oordeel dat de Commissie de interne coördinatie tussen haar verschillende directoraten-generaal aanzienlijk zou moeten verbeteren en bestaande overlappingen in het EU-beleid zou moeten aanpakken. In het volgende verslag van de Commissie over de uitvoering van de macroregionale strategieën van de EU zou nog meer nadruk moeten worden gelegd op goede praktijkvoorbeelden die kunnen worden uitgewisseld tussen de strategieën.

| 43. | Daarnaast zouden de toekomstige verslagen van de Commissie ook harde cijfers moeten bevatten voor wat de financiële bijdragen aan MRS betreft, evenals het aantal projecten dat steun ontvangt. Tot slot zou de Commissie ook meer moeite moeten doen om voorstellen te formuleren voor harmonisering van de terminologie die wordt gebruikt om de rollen en processen in MRS te beschrijven. |
| --- | --- |

43.

Daarnaast zouden de toekomstige verslagen van de Commissie ook harde cijfers moeten bevatten voor wat de financiële bijdragen aan MRS betreft, evenals het aantal projecten dat steun ontvangt. Tot slot zou de Commissie ook meer moeite moeten doen om voorstellen te formuleren voor harmonisering van de terminologie die wordt gebruikt om de rollen en processen in MRS te beschrijven.

Monitoring, evaluatie en communicatie

| 44. | Het CvdR wijst op de behoefte aan monitoring en evaluatie van de wijze waarop MRS worden uitgevoerd, zodat hun doeltreffendheid kan worden beoordeeld en de uitwisseling van beleidservaringen wordt gestimuleerd. Het moet echter duidelijk zijn wat de bedoeling is van de verslaglegging, voor wie de verslagen zijn bestemd en wat ervan wordt verwacht. Verslaggeving zonder duidelijk doel is zinloos en zonde van de moeite. |
| --- | --- |

44.

Het CvdR wijst op de behoefte aan monitoring en evaluatie van de wijze waarop MRS worden uitgevoerd, zodat hun doeltreffendheid kan worden beoordeeld en de uitwisseling van beleidservaringen wordt gestimuleerd. Het moet echter duidelijk zijn wat de bedoeling is van de verslaglegging, voor wie de verslagen zijn bestemd en wat ervan wordt verwacht. Verslaggeving zonder duidelijk doel is zinloos en zonde van de moeite.

| 45. | Verslagen over de uitvoering van MRS moeten dienen om te beoordelen of Europese en nationale beleidsmaatregelen nog steeds coherent zijn en voldoende zijn afgestemd op de uitvoering van MRS, en moeten de Europese en nationale beleidsmakers attent maken op aspecten die moeten worden aangepast. Telkens wanneer nieuwe regelgeving wordt voorgesteld zou er een territoriale effectbeoordeling moeten worden uitgevoerd om het mogelijke effect op MRS in kaart te brengen. Verslagen moeten ook de mensen die de MRS uitvoeren helpen om inzicht te krijgen in de geboekte vooruitgang, interne processen te verbeteren en zich aan te passen aan nieuwe ontwikkelingen. |
| --- | --- |

45.

Verslagen over de uitvoering van MRS moeten dienen om te beoordelen of Europese en nationale beleidsmaatregelen nog steeds coherent zijn en voldoende zijn afgestemd op de uitvoering van MRS, en moeten de Europese en nationale beleidsmakers attent maken op aspecten die moeten worden aangepast. Telkens wanneer nieuwe regelgeving wordt voorgesteld zou er een territoriale effectbeoordeling moeten worden uitgevoerd om het mogelijke effect op MRS in kaart te brengen. Verslagen moeten ook de mensen die de MRS uitvoeren helpen om inzicht te krijgen in de geboekte vooruitgang, interne processen te verbeteren en zich aan te passen aan nieuwe ontwikkelingen.

| 46. | Territoriale samenwerking is een beetje riskant en niet gemakkelijk te voorspellen. Monitoring en evaluatie moeten daarom gericht zijn op resultaten en samenwerkingsprocessen en niet op cijfers. Fouten zijn onvermijdelijk en mogen niet onmiddellijk leiden tot financiële correcties of stopzetting van de maatregelen, omdat dit innovatieve maar riskante projecten in de weg kan staan. |
| --- | --- |

46.

Territoriale samenwerking is een beetje riskant en niet gemakkelijk te voorspellen. Monitoring en evaluatie moeten daarom gericht zijn op resultaten en samenwerkingsprocessen en niet op cijfers. Fouten zijn onvermijdelijk en mogen niet onmiddellijk leiden tot financiële correcties of stopzetting van de maatregelen, omdat dit innovatieve maar riskante projecten in de weg kan staan.

| 47. | Het CvdR deelt de mening van de Commissie dat een sterke communicatiestrategie onderdeel zou moeten zijn van de MRS, en denkt dat er gezien de huidige situatie in de EU behoefte is aan communicatie over de meerwaarde van EU-actie. MRS maken de Europese beleidsdoelstellingen zichtbaarder en inzichtelijker voor de burger. Zo wordt ingespeeld op de huidige politieke ontwikkelingen in Europa en kan substantiële input worden geleverd voor het debat over de toekomstige EU-27, dat de Commissie onlangs is gestart met haar witboek over de toekomst van Europa. |
| --- | --- |

47.

Het CvdR deelt de mening van de Commissie dat een sterke communicatiestrategie onderdeel zou moeten zijn van de MRS, en denkt dat er gezien de huidige situatie in de EU behoefte is aan communicatie over de meerwaarde van EU-actie. MRS maken de Europese beleidsdoelstellingen zichtbaarder en inzichtelijker voor de burger. Zo wordt ingespeeld op de huidige politieke ontwikkelingen in Europa en kan substantiële input worden geleverd voor het debat over de toekomstige EU-27, dat de Commissie onlangs is gestart met haar witboek over de toekomst van Europa.

Opmerkingen over afzonderlijke strategieën

EU-strategie voor het Oostzeegebied (EUSBSR)

| 48. | Het CvdR staat achter het oordeel van de Commissie ten aanzien van de uitvoering en uitdagingen van de EUSBSR en wil erop wijzen dat er in een 2016 een netwerk van managementautoriteiten van het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO) is opgericht voor de EU-strategie voor het Oostzeegebied. Doel van dit netwerk is manieren te vinden om efficiëntere financiële steun te verlenen voor de uitvoering van EUSBSR. Soortgelijke netwerken zijn ook voor andere fondsen opgezet. Dit is een goed praktijkvoorbeeld dat in andere MRS kan worden gebruikt. Een ander voorbeeld van een goede praktijk is de deelname van regionale en stedelijke netwerken aan de EUSBSR. |
| --- | --- |

48.

Het CvdR staat achter het oordeel van de Commissie ten aanzien van de uitvoering en uitdagingen van de EUSBSR en wil erop wijzen dat er in een 2016 een netwerk van managementautoriteiten van het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO) is opgericht voor de EU-strategie voor het Oostzeegebied. Doel van dit netwerk is manieren te vinden om efficiëntere financiële steun te verlenen voor de uitvoering van EUSBSR. Soortgelijke netwerken zijn ook voor andere fondsen opgezet. Dit is een goed praktijkvoorbeeld dat in andere MRS kan worden gebruikt. Een ander voorbeeld van een goede praktijk is de deelname van regionale en stedelijke netwerken aan de EUSBSR.

| 49. | Het CvdR constateert dat het „zaaikapitaal” in het kader van de EUSBSR een efficiënt instrument is geweest om partnerschappen tot stand te brengen en samenwerkingsprojecten op te zetten die financiering aanvragen uit het Interreg-programma voor het Oostzeegebied of andere financieringsprogramma’s. Aangezien de EUSBSR een van de eerste macroregionale strategieën was, kunnen hieruit ook een groot aantal goede voorbeelden worden gehaald voor andere MRS. |
| --- | --- |

49.

Het CvdR constateert dat het „zaaikapitaal” in het kader van de EUSBSR een efficiënt instrument is geweest om partnerschappen tot stand te brengen en samenwerkingsprojecten op te zetten die financiering aanvragen uit het Interreg-programma voor het Oostzeegebied of andere financieringsprogramma’s. Aangezien de EUSBSR een van de eerste macroregionale strategieën was, kunnen hieruit ook een groot aantal goede voorbeelden worden gehaald voor andere MRS.

EU-strategie voor het Donaugebied (EUSDR)

| 50. | Het CvdR staat achter het oordeel van de Commissie ten aanzien van de uitvoering en uitdagingen van de EUSDR. Een van de meest zichtbare resultaten van de EUSDR is het transnationale Interreg-programma voor de Donau, dat exact hetzelfde geografische gebied dekt als de Donaustrategie. Een aantal projecten is via de EUSDR ontwikkeld, en vele daarvan werden goedgekeurd door het transnationaal programma voor de Donau-regio of komen in aanmerking voor andere financieringsbronnen. Bovendien hebben de 14 deelnemende landen in 2014 gezamenlijk het Donaustrategiepunt (DSP) opgericht, om de uitvoering van de EUSDR te vergemakkelijken en de betrokkenheid van alle huidige en mogelijk toekomstige spelers te bevorderen. Beide initiatieven boeken zeer goede resultaten en moeten steun blijven ontvangen. |
| --- | --- |

50.

Het CvdR staat achter het oordeel van de Commissie ten aanzien van de uitvoering en uitdagingen van de EUSDR. Een van de meest zichtbare resultaten van de EUSDR is het transnationale Interreg-programma voor de Donau, dat exact hetzelfde geografische gebied dekt als de Donaustrategie. Een aantal projecten is via de EUSDR ontwikkeld, en vele daarvan werden goedgekeurd door het transnationaal programma voor de Donau-regio of komen in aanmerking voor andere financieringsbronnen. Bovendien hebben de 14 deelnemende landen in 2014 gezamenlijk het Donaustrategiepunt (DSP) opgericht, om de uitvoering van de EUSDR te vergemakkelijken en de betrokkenheid van alle huidige en mogelijk toekomstige spelers te bevorderen. Beide initiatieven boeken zeer goede resultaten en moeten steun blijven ontvangen.

| 51. | Het is een goede zaak dat de EUSDR een innovatief platform voor regionaal beleid en uitbreiding en nabuurschapsbeleid biedt en dat het de deelname van decentrale overheden en het maatschappelijk middenveld, inclusief de sociale partners, stimuleert. |
| --- | --- |

51.

Het is een goede zaak dat de EUSDR een innovatief platform voor regionaal beleid en uitbreiding en nabuurschapsbeleid biedt en dat het de deelname van decentrale overheden en het maatschappelijk middenveld, inclusief de sociale partners, stimuleert.

EU-strategie voor de Adriatische en Ionische regio (EUSAIR)

| 52. | Het CvdR stelt vast dat de vluchtelingen- en migratiecrisis een enorme impact heeft op de landen in de Adriatisch-Ionische regio. Het tweede forum van EUSAIR, dat op 11-12 mei 2017 plaatsvond in Ioannina (Griekenland), stond in het teken van de vraag hoe EUSAIR de Adriatisch-Ionische landen veerkrachtiger kan maken en kan helpen bij hun aanpak van de crisis. In de resolutie die tijdens dit forum werd aangenomen werden de deelnemende landen uitgenodigd om een samenwerkingsplatform op te zetten aan de hand waarvan landen in de regio hun aanpak van de crisis beter kunnen coördineren en van elkaar kunnen leren. |
| --- | --- |

52.

Het CvdR stelt vast dat de vluchtelingen- en migratiecrisis een enorme impact heeft op de landen in de Adriatisch-Ionische regio. Het tweede forum van EUSAIR, dat op 11-12 mei 2017 plaatsvond in Ioannina (Griekenland), stond in het teken van de vraag hoe EUSAIR de Adriatisch-Ionische landen veerkrachtiger kan maken en kan helpen bij hun aanpak van de crisis. In de resolutie die tijdens dit forum werd aangenomen werden de deelnemende landen uitgenodigd om een samenwerkingsplatform op te zetten aan de hand waarvan landen in de regio hun aanpak van de crisis beter kunnen coördineren en van elkaar kunnen leren.

| 53. | Het CvdR is ingenomen met de inspanningen tot bevordering van de samenwerking tussen de ESIF en het instrument voor pretoetredingssteun (IPA). Dit betekent dat ESIF, IPA en andere relevante nationale en regionale financieringsstromen zouden moeten bijdragen tot de verwezenlijking van de EUSAIR-doelstellingen. Er kan worden gezocht naar meer synergie op dit vlak met de EUSDR en regionale of internationale organisaties. Het feit dat er uiteenlopende terminologie wordt gebruikt om de uitvoeringsprocessen van verschillende financieringsprogramma’s te beschrijven veroorzaakt helaas nog steeds verwarring en zorgt ervoor dat synergieën niet goed kunnen worden benut. |
| --- | --- |

53.

Het CvdR is ingenomen met de inspanningen tot bevordering van de samenwerking tussen de ESIF en het instrument voor pretoetredingssteun (IPA). Dit betekent dat ESIF, IPA en andere relevante nationale en regionale financieringsstromen zouden moeten bijdragen tot de verwezenlijking van de EUSAIR-doelstellingen. Er kan worden gezocht naar meer synergie op dit vlak met de EUSDR en regionale of internationale organisaties. Het feit dat er uiteenlopende terminologie wordt gebruikt om de uitvoeringsprocessen van verschillende financieringsprogramma’s te beschrijven veroorzaakt helaas nog steeds verwarring en zorgt ervoor dat synergieën niet goed kunnen worden benut.

| 54. | Het CvdR erkent de meerwaarde van de strategie voor de bestaande intergouvernementele en multilaterale samenwerkingsverbanden die actief zijn in het EUSAIR-gebied. |
| --- | --- |

54.

Het CvdR erkent de meerwaarde van de strategie voor de bestaande intergouvernementele en multilaterale samenwerkingsverbanden die actief zijn in het EUSAIR-gebied.

| 55. | Het CvdR is van oordeel dat de kloof tussen politieke verklaringen en de middelen die beschikbaar zijn voor de uitvoering moet worden overbrugd. De doelstellingen van de strategie kunnen alleen worden bereikt als deze strategie kan beschikken over de financiële middelen en noodzakelijke aansturingsinstrumenten. |
| --- | --- |

55.

Het CvdR is van oordeel dat de kloof tussen politieke verklaringen en de middelen die beschikbaar zijn voor de uitvoering moet worden overbrugd. De doelstellingen van de strategie kunnen alleen worden bereikt als deze strategie kan beschikken over de financiële middelen en noodzakelijke aansturingsinstrumenten.

EU-strategie voor het Alpengebied (EUSALP)

| 56. | Het CvdR constateert dat in de eerste helft van 2016 een begin werd gemaakt met de uitvoering van EUSALP. Het is te vroeg om conclusies te trekken, maar EUSALP heeft zeker een vliegende start gemaakt. Het is positief dat de meeste van de zeven EUSALP-landen voornamelijk via hun regionale niveau zijn betrokken. Het nationale/federale niveau is betrokken bij de raad van bestuur, maar de uitvoering van de strategie vindt hoofdzakelijk plaats op het regionale niveau. Als er op nationaal/federaal niveau eenmaal sprake is van betrokkenheid, kan dat een belangrijke factor zijn om de strategie in de nabije toekomst een impuls te geven. Deze betrokkenheid van het lokale en regionale niveau zal zeker helpen om een gevoel van verantwoordelijkheid tot stand te brengen en zal leiden tot een inclusieve en vruchtbare uitvoering van de strategie in de nabije toekomst. |
| --- | --- |

56.

Het CvdR constateert dat in de eerste helft van 2016 een begin werd gemaakt met de uitvoering van EUSALP. Het is te vroeg om conclusies te trekken, maar EUSALP heeft zeker een vliegende start gemaakt. Het is positief dat de meeste van de zeven EUSALP-landen voornamelijk via hun regionale niveau zijn betrokken. Het nationale/federale niveau is betrokken bij de raad van bestuur, maar de uitvoering van de strategie vindt hoofdzakelijk plaats op het regionale niveau. Als er op nationaal/federaal niveau eenmaal sprake is van betrokkenheid, kan dat een belangrijke factor zijn om de strategie in de nabije toekomst een impuls te geven. Deze betrokkenheid van het lokale en regionale niveau zal zeker helpen om een gevoel van verantwoordelijkheid tot stand te brengen en zal leiden tot een inclusieve en vruchtbare uitvoering van de strategie in de nabije toekomst.

| 57. | De strategie voor het Alpengebied kan bijdragen aan de tenuitvoerlegging van een duurzaam ontwikkelingsmodel dat door de Europese macroregio’s wordt gedeeld. Hoewel de bevolking en de rijkdom in Europa hoofdzakelijk in stedelijke en grootstedelijke gebieden geconcentreerd zijn, is het met het oog op een duurzame ontwikkeling ervan ook zaak dat plattelands- en berggebieden in hun omgeving in stand worden gehouden. De bescherming van natuurlijke rijkdommen zorgt ervoor dat burgers kunnen genieten van welzijnsoasen en toegang hebben tot gezonde en kwaliteitsvolle voeding en dat de biodiversiteit in stand wordt gehouden. Verbindingen tussen grootstedelijke gebieden, die als productieve drijfkracht en katalysator voor creativiteit en innovatie fungeren, en plattelands- en berggebieden, zijn van cruciaal belang voor de ontwikkeling van synergieën tussen projecten en gemeenschappelijke communicatiecampagnes ten aanzien van de burgers. |
| --- | --- |

57.

De strategie voor het Alpengebied kan bijdragen aan de tenuitvoerlegging van een duurzaam ontwikkelingsmodel dat door de Europese macroregio’s wordt gedeeld. Hoewel de bevolking en de rijkdom in Europa hoofdzakelijk in stedelijke en grootstedelijke gebieden geconcentreerd zijn, is het met het oog op een duurzame ontwikkeling ervan ook zaak dat plattelands- en berggebieden in hun omgeving in stand worden gehouden. De bescherming van natuurlijke rijkdommen zorgt ervoor dat burgers kunnen genieten van welzijnsoasen en toegang hebben tot gezonde en kwaliteitsvolle voeding en dat de biodiversiteit in stand wordt gehouden. Verbindingen tussen grootstedelijke gebieden, die als productieve drijfkracht en katalysator voor creativiteit en innovatie fungeren, en plattelands- en berggebieden, zijn van cruciaal belang voor de ontwikkeling van synergieën tussen projecten en gemeenschappelijke communicatiecampagnes ten aanzien van de burgers.

| 58. | Het CvdR stelt echter vast dat gezien de lange geschiedenis van samenwerking in het gebied en een florerende economie, de EUSALP-spelers nog ambitieuzer zouden kunnen zijn en verder zouden kunnen gaan dan de Interreg-samenwerking, en derhalve als voorbeeld zouden kunnen dienen voor andere macroregio’s. Eén optie die wellicht kan worden overwogen is de oprichting van een permanente coördinatiestructuur voor de uitvoering van de strategie, om de aansturende instanties te ontlasten. |
| --- | --- |

58.

Het CvdR stelt echter vast dat gezien de lange geschiedenis van samenwerking in het gebied en een florerende economie, de EUSALP-spelers nog ambitieuzer zouden kunnen zijn en verder zouden kunnen gaan dan de Interreg-samenwerking, en derhalve als voorbeeld zouden kunnen dienen voor andere macroregio’s. Eén optie die wellicht kan worden overwogen is de oprichting van een permanente coördinatiestructuur voor de uitvoering van de strategie, om de aansturende instanties te ontlasten.

| 59. | Het CvdR neemt verheugd kennis van de gezamenlijke standpuntnota van het Beierse voorzitterschap en andere deelnemende regio’s, waarin wordt gepleit voor het opnemen van de strategieën in de regelgeving van het komend meerjarig financieel kader. |
| --- | --- |

59.

Het CvdR neemt verheugd kennis van de gezamenlijke standpuntnota van het Beierse voorzitterschap en andere deelnemende regio’s, waarin wordt gepleit voor het opnemen van de strategieën in de regelgeving van het komend meerjarig financieel kader.

Uittreding Verenigd Koninkrijk uit de EU

| 60. | Het CvdR is van mening dat de grondbeginselen van macroregionale strategieën een solide en realistisch uitgangspunt bieden op grond waarvan de Britse decentrale overheden en de lokale en regionale overheden en hun gemeenschappen kunnen blijven samenwerken met hun collega’s uit de EU, en verzoekt de onderhandelaars van het VK en de EU deze kwestie mee te nemen in de onderhandelingen over de overeenkomst tot uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de EU. |
| --- | --- |

60.

Het CvdR is van mening dat de grondbeginselen van macroregionale strategieën een solide en realistisch uitgangspunt bieden op grond waarvan de Britse decentrale overheden en de lokale en regionale overheden en hun gemeenschappen kunnen blijven samenwerken met hun collega’s uit de EU, en verzoekt de onderhandelaars van het VK en de EU deze kwestie mee te nemen in de onderhandelingen over de overeenkomst tot uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de EU.

Brussel, 30 november 2017.

De voorzitter van het Europees Comité van de Regio's

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  Advies van het Comité „Territoriale visie 2050: wat is de toekomst?” (COR-2015-04285)

1

(2)  De eerste macroregionale strategie (EU-strategie voor het Oostzeegebied (EUSBSR)) werd gelanceerd in 2009.

2

(3)  Advies over de EU-strategie voor het Donaugebied (CdR 86/2011 fin); advies over de herziene strategie voor het Oostzeegebied (CdR 1272/2012 fin); advies over de meerwaarde van Europese macroregionale strategieën (CdR 5074/2013 fin); advies over de EU-strategie voor de Adriatisch-Ionische regio (CdR 23/2014 fin); advies over een macroregionale EU-strategie voor het Alpengebied (CdR 2994/2014 fin).

3

---

| 8.5.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 164/19 |
| --- | --- | --- | --- |

8.5.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 164/19

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s — Verslag over het EU-burgerschap 2017

(2018/C 164/04)

| Rapporteur: | Guillermo MARTÍNEZ SUÁREZ (PSE/ES), minister van het Prinsdom Asturië |
| --- | --- |
| Referentiedocument: | Verslag van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Versterking van de rechten van de burgers in een Unie van democratische verandering — Verslag over het EU-burgerschap 2017
  COM(2017) 30 final/2 |

Rapporteur:

Guillermo MARTÍNEZ SUÁREZ (PSE/ES), minister van het Prinsdom Asturië

Referentiedocument:

Verslag van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Versterking van de rechten van de burgers in een Unie van democratische verandering — Verslag over het EU-burgerschap 2017

COM(2017) 30 final/2

BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S

Inleiding en context

| 1. | erkent, gezien de huidige onzekerheid waarin de Unie verkeert, dat het versterken van het gevoel van verbondenheid en betrokkenheid van de burgers en hun nabijheid tot het integratieproject dat inmiddels al zestig jaar gaande is, van cruciaal belang is. Het Europese model is nog steeds aantrekkelijk, maar het proces moet een nieuwe impuls krijgen, onder andere door de positie van burgers op alle terreinen (politiek, sociaal, economisch en cultureel) te versterken. In dit verband kan het burgerschap van de EU — dat 25 jaar geleden in het leven is geroepen door het Verdrag van Maastricht en is geconcipieerd als een gemeenschappelijke status voor de Europese burgers — een belangrijk instrument zijn om deze doeleinden te verwezenlijken. |
| --- | --- |

1.

erkent, gezien de huidige onzekerheid waarin de Unie verkeert, dat het versterken van het gevoel van verbondenheid en betrokkenheid van de burgers en hun nabijheid tot het integratieproject dat inmiddels al zestig jaar gaande is, van cruciaal belang is. Het Europese model is nog steeds aantrekkelijk, maar het proces moet een nieuwe impuls krijgen, onder andere door de positie van burgers op alle terreinen (politiek, sociaal, economisch en cultureel) te versterken. In dit verband kan het burgerschap van de EU — dat 25 jaar geleden in het leven is geroepen door het Verdrag van Maastricht en is geconcipieerd als een gemeenschappelijke status voor de Europese burgers — een belangrijk instrument zijn om deze doeleinden te verwezenlijken.

| 2. | Het CvdR pleit voor een versterking van de rechten van de burgers, aangezien het mondialiseringsproces zowel kansen als uitdagingen met zich meebrengt voor de burgers. In dat opzicht is het ingenomen met de discussie die de Commissie onlangs op gang heeft gebracht over de vraag hoe de mondialisering in goede banen kan worden geleid, om de positie van de Europese burgers te beschermen door een krachtig sociaal beleid te ontwikkelen, door een opwaartse convergentie van de levensstandaard te verwezenlijken en door de noodzakelijke steun te bieden voor onderwijs en opleiding gedurende het hele leven, met een grote betrokkenheid van de particuliere sector. Het vestigt met name de aandacht op de rol die de Europese structuur- en investeringsfondsen kunnen spelen om dergelijke maatregelen te ontwikkelen ten behoeve van kwetsbare regio’s. |
| --- | --- |

2.

Het CvdR pleit voor een versterking van de rechten van de burgers, aangezien het mondialiseringsproces zowel kansen als uitdagingen met zich meebrengt voor de burgers. In dat opzicht is het ingenomen met de discussie die de Commissie onlangs op gang heeft gebracht over de vraag hoe de mondialisering in goede banen kan worden geleid, om de positie van de Europese burgers te beschermen door een krachtig sociaal beleid te ontwikkelen, door een opwaartse convergentie van de levensstandaard te verwezenlijken en door de noodzakelijke steun te bieden voor onderwijs en opleiding gedurende het hele leven, met een grote betrokkenheid van de particuliere sector. Het vestigt met name de aandacht op de rol die de Europese structuur- en investeringsfondsen kunnen spelen om dergelijke maatregelen te ontwikkelen ten behoeve van kwetsbare regio’s.

| 3. | Het CvdR benadrukt dat het beginsel van de rechtsstaat dient te worden geëerbiedigd, ook op lokaal en regionaal niveau, omdat dat de niveaus zijn waarop de burgers de rechtstaat ervaren. Er zijn immers bijna honderdduizend subnationale overheden in de EU, die — zoals het Comité heeft opgemerkt (1) — in hoge mate verantwoordelijk zijn voor het waarborgen van de grondrechten en vrijheden in hun contacten met mensen in al hun diversiteit. |
| --- | --- |

3.

Het CvdR benadrukt dat het beginsel van de rechtsstaat dient te worden geëerbiedigd, ook op lokaal en regionaal niveau, omdat dat de niveaus zijn waarop de burgers de rechtstaat ervaren. Er zijn immers bijna honderdduizend subnationale overheden in de EU, die — zoals het Comité heeft opgemerkt (1) — in hoge mate verantwoordelijk zijn voor het waarborgen van de grondrechten en vrijheden in hun contacten met mensen in al hun diversiteit.

| 4. | In het verlengde van zijn eerdere adviezen over de vorige verslagen over het burgerschap, herhaalt het CvdR dat niet mag worden voorbijgegaan aan de sociale dimensie en de speciale bevoegdheden waarover de regionale en lokale overheden op dit gebied beschikken. Vanuit dit oogpunt is het CvdR ingenomen met de toezegging van de instellingen om een opwaartse convergentie van de levensstandaard te helpen verwezenlijken. Het onderstreept dat het subsidiariteitsbeginsel in acht moet worden genomen in een „Europese pijler van de sociale rechten”, en vestigt de aandacht op de gevolgen van het daarin voorgestelde hoofdstuk III — inzake sociale bescherming en inclusie — voor de bevoegdheden van de lokale en regionale overheden om maatregelen te treffen op het gebied van de bescherming van kinderen, de toekenning van minimuminkomens, de inclusie van personen met een handicap, de toegang tot huisvesting en tot essentiële diensten enz. (2). Het CvdR benadrukt dat iedere versterking van die rechten — waarvan het document uitgaat — vergezeld moet gaan van een territoriale effectbeoordeling en een subsidiariteits- en evenredigheidstoetsing om ervoor te zorgen dat de bevoegdheden van de lokale en regionale overheden worden gerespecteerd. |
| --- | --- |

4.

In het verlengde van zijn eerdere adviezen over de vorige verslagen over het burgerschap, herhaalt het CvdR dat niet mag worden voorbijgegaan aan de sociale dimensie en de speciale bevoegdheden waarover de regionale en lokale overheden op dit gebied beschikken. Vanuit dit oogpunt is het CvdR ingenomen met de toezegging van de instellingen om een opwaartse convergentie van de levensstandaard te helpen verwezenlijken. Het onderstreept dat het subsidiariteitsbeginsel in acht moet worden genomen in een „Europese pijler van de sociale rechten”, en vestigt de aandacht op de gevolgen van het daarin voorgestelde hoofdstuk III — inzake sociale bescherming en inclusie — voor de bevoegdheden van de lokale en regionale overheden om maatregelen te treffen op het gebied van de bescherming van kinderen, de toekenning van minimuminkomens, de inclusie van personen met een handicap, de toegang tot huisvesting en tot essentiële diensten enz. (2). Het CvdR benadrukt dat iedere versterking van die rechten — waarvan het document uitgaat — vergezeld moet gaan van een territoriale effectbeoordeling en een subsidiariteits- en evenredigheidstoetsing om ervoor te zorgen dat de bevoegdheden van de lokale en regionale overheden worden gerespecteerd.

| 5. | Het CvdR maakt zich ernstige zorgen over de gevolgen van de brexit voor het burgerschap, en is dan ook van mening dat het absoluut noodzakelijk is dat de rechten van de Europese burgers en hun gezinnen die in het Verenigd Koninkrijk wonen, en, op basis van wederkerigheid, de rechten van Britse onderdanen die in een andere EU- lidstaat wonen, met de nodige duidelijkheid en volledige inachtneming van de rechtszekerheid zullen worden gewaarborgd, en dat dit de komende jaren een speciaal aandachtspunt blijft. Hiervoor is het met name noodzakelijk dat de toekomstige overeenkomst de nodige garanties biedt, die doeltreffend, niet-discriminerend en zo breed mogelijk moeten zijn om de rechten van burgers te eerbiedigen, met inbegrip van het recht op permanent verblijf van EU-burgers in het Verenigd Koninkrijk en van Britse burgers in de EU. Het spreekt voor zich dat, in het belang van een billijke oplossing, deze rechten op basis van wederkerigheid gewaarborgd moeten zijn. |
| --- | --- |

5.

Het CvdR maakt zich ernstige zorgen over de gevolgen van de brexit voor het burgerschap, en is dan ook van mening dat het absoluut noodzakelijk is dat de rechten van de Europese burgers en hun gezinnen die in het Verenigd Koninkrijk wonen, en, op basis van wederkerigheid, de rechten van Britse onderdanen die in een andere EU- lidstaat wonen, met de nodige duidelijkheid en volledige inachtneming van de rechtszekerheid zullen worden gewaarborgd, en dat dit de komende jaren een speciaal aandachtspunt blijft. Hiervoor is het met name noodzakelijk dat de toekomstige overeenkomst de nodige garanties biedt, die doeltreffend, niet-discriminerend en zo breed mogelijk moeten zijn om de rechten van burgers te eerbiedigen, met inbegrip van het recht op permanent verblijf van EU-burgers in het Verenigd Koninkrijk en van Britse burgers in de EU. Het spreekt voor zich dat, in het belang van een billijke oplossing, deze rechten op basis van wederkerigheid gewaarborgd moeten zijn.

| 6. | Aangemoedigd door de houding van de partijen bij het onderhandelingsproces met betrekking tot deze kwesties, en in de hoop zo veel mogelijk actuele en permanente informatie te verkrijgen, is het CvdR wel van mening dat nauwkeurig moet worden vastgesteld wie de begunstigden zijn, welke basisrechten moeten worden gewaarborgd — zoals toegang tot en gebruik van de gezondheidszorg en sociale diensten — en dat bepaalde situaties in stand moeten worden gehouden, zoals in Noord-Ierland en Cyprus, waar de rechten van het Europese burgerschap in het bijzonder zouden kunnen worden beïnvloed. Gedurende dit hele proces zouden de lokale en regionale overheden moeten helpen om de getroffen personen zo goed mogelijk te informeren, en om discriminatie of vreemdelingenhaat jegens hen te voorkomen. |
| --- | --- |

6.

Aangemoedigd door de houding van de partijen bij het onderhandelingsproces met betrekking tot deze kwesties, en in de hoop zo veel mogelijk actuele en permanente informatie te verkrijgen, is het CvdR wel van mening dat nauwkeurig moet worden vastgesteld wie de begunstigden zijn, welke basisrechten moeten worden gewaarborgd — zoals toegang tot en gebruik van de gezondheidszorg en sociale diensten — en dat bepaalde situaties in stand moeten worden gehouden, zoals in Noord-Ierland en Cyprus, waar de rechten van het Europese burgerschap in het bijzonder zouden kunnen worden beïnvloed. Gedurende dit hele proces zouden de lokale en regionale overheden moeten helpen om de getroffen personen zo goed mogelijk te informeren, en om discriminatie of vreemdelingenhaat jegens hen te voorkomen.

| 7. | Gelet op het voorgaande, is het CvdR bijzonder ingenomen met de voorstellen die de Europese Commissie doet in haar verslag over het EU-burgerschap 2017, waarmee een nieuwe fase kan worden ingeluid in de versterking van de rechten van de Europese burgers, hoewel de inhoud ervan nog kan worden verrijkt. |
| --- | --- |

7.

Gelet op het voorgaande, is het CvdR bijzonder ingenomen met de voorstellen die de Europese Commissie doet in haar verslag over het EU-burgerschap 2017, waarmee een nieuwe fase kan worden ingeluid in de versterking van de rechten van de Europese burgers, hoewel de inhoud ervan nog kan worden verrijkt.

Bevordering van de rechten die verband houden met het EU-burgerschap en de gemeenschappelijke waarden van de Europese Unie

| 8. | De Europese burgers hebben het meeste vertrouwen in regionale en lokale overheden; lokale en regionale politici zouden een veel belangrijkere rol moeten spelen in het EU-besluitvormingsproces, om de meningen van de burgers te vertegenwoordigen. |
| --- | --- |

8.

De Europese burgers hebben het meeste vertrouwen in regionale en lokale overheden; lokale en regionale politici zouden een veel belangrijkere rol moeten spelen in het EU-besluitvormingsproces, om de meningen van de burgers te vertegenwoordigen.

| 9. | Het werk van de regionale en lokale overheden zal doorslaggevend zijn bij de uitvoering van de voorstellen van de Commissie in verband met de bewustmaking van burgers over hun rechten. Er moet worden getracht regionale en lokale overheden bij deze processen te betrekken om rechtstreekse toegang tot deze informatie te faciliteren, aangezien zij van nature de bestuurslaag vormen die het dichtst bij de burgers staat en voor hen het meest toegankelijk is. In dit verband zou het raadzaam zijn de rol van de Europese informatiecentra (Europe Direct) te versterken ten behoeve van de bewustmaking en voorlichting van de burgers over hun rechten en financieringsmogelijkheden in de EU, evenementen en seminars over Europese thema’s, en contactgegevens van relevante organisaties. |
| --- | --- |

9.

Het werk van de regionale en lokale overheden zal doorslaggevend zijn bij de uitvoering van de voorstellen van de Commissie in verband met de bewustmaking van burgers over hun rechten. Er moet worden getracht regionale en lokale overheden bij deze processen te betrekken om rechtstreekse toegang tot deze informatie te faciliteren, aangezien zij van nature de bestuurslaag vormen die het dichtst bij de burgers staat en voor hen het meest toegankelijk is. In dit verband zou het raadzaam zijn de rol van de Europese informatiecentra (Europe Direct) te versterken ten behoeve van de bewustmaking en voorlichting van de burgers over hun rechten en financieringsmogelijkheden in de EU, evenementen en seminars over Europese thema’s, en contactgegevens van relevante organisaties.

| 10. | Initiatieven op het gebied van bewustmaking moeten in eerste instantie op jongeren worden gericht. Jongeren zijn tot nu toe het meest getroffen door de economische crisis en hierbij moet in het bijzonder rekening worden gehouden met het feit dat zij het vertrouwen zijn kwijtgeraakt in het proces van integratie en een burgerschap dat niet in staat is hun volledige persoonlijke en professionele ontwikkeling te garanderen. De maatregelen die worden aangenomen — en waarbij regionale en lokale overheden een essentiële rol spelen — moeten niet alleen zijn gericht op de lancering van het Europees Solidariteitskorps, maar initiatieven op allerlei gebieden omvatten (toegang tot de arbeidsmarkt, mobiliteit, onderwijs, ontwikkeling van vaardigheden enz.), in overeenstemming met de oproep van de Europese Raad van afgelopen december. |
| --- | --- |

10.

Initiatieven op het gebied van bewustmaking moeten in eerste instantie op jongeren worden gericht. Jongeren zijn tot nu toe het meest getroffen door de economische crisis en hierbij moet in het bijzonder rekening worden gehouden met het feit dat zij het vertrouwen zijn kwijtgeraakt in het proces van integratie en een burgerschap dat niet in staat is hun volledige persoonlijke en professionele ontwikkeling te garanderen. De maatregelen die worden aangenomen — en waarbij regionale en lokale overheden een essentiële rol spelen — moeten niet alleen zijn gericht op de lancering van het Europees Solidariteitskorps, maar initiatieven op allerlei gebieden omvatten (toegang tot de arbeidsmarkt, mobiliteit, onderwijs, ontwikkeling van vaardigheden enz.), in overeenstemming met de oproep van de Europese Raad van afgelopen december.

| 11. | Wat betreft de versterking van het democratische beginsel, is de bijdrage van lokale overheden cruciaal, aangezien zij voor de Europese burgers een primair en direct platform voor de representatieve democratie vormen. Daarnaast draagt de deelname van lokale en regionale overheden aan dialogen met burgers en openbare debatten bij aan het bevorderen van de participatieve democratie, en daarom moet dit in de toekomst worden gestimuleerd. |
| --- | --- |

11.

Wat betreft de versterking van het democratische beginsel, is de bijdrage van lokale overheden cruciaal, aangezien zij voor de Europese burgers een primair en direct platform voor de representatieve democratie vormen. Daarnaast draagt de deelname van lokale en regionale overheden aan dialogen met burgers en openbare debatten bij aan het bevorderen van de participatieve democratie, en daarom moet dit in de toekomst worden gestimuleerd.

| 12. | Anderzijds dienen de lokale en regionale overheden, wanneer zij steun of sociale uitkeringen verstrekken, ook een belangrijke rol te spelen bij het garanderen van het recht van Europese burgers om zich in een andere lidstaat te vestigen. Hun optreden in het kader van „sociaal burgerschap” moet in ieder geval zijn gebaseerd op de criteria die zijn verankerd in het Europees recht en die worden verduidelijkt in de jurisprudentie. Deze criteria moeten beter worden gecommuniceerd en verspreid. |
| --- | --- |

12.

Anderzijds dienen de lokale en regionale overheden, wanneer zij steun of sociale uitkeringen verstrekken, ook een belangrijke rol te spelen bij het garanderen van het recht van Europese burgers om zich in een andere lidstaat te vestigen. Hun optreden in het kader van „sociaal burgerschap” moet in ieder geval zijn gebaseerd op de criteria die zijn verankerd in het Europees recht en die worden verduidelijkt in de jurisprudentie. Deze criteria moeten beter worden gecommuniceerd en verspreid.

| 13. | Het CvdR erkent dat de toepassing van het vrij verkeer van personen, dat zich heeft ontwikkeld in de vorm van toeristische, culturele, academische en economische uitwisselingen, heeft bijgedragen aan de vorming van een besef van Europees burgerschap en de bevordering van wederzijds begrip. Door deze contacten uit te breiden, wordt het eenheidsgevoel onder de Europeanen vergroot. Met name de versterking van onze culturele diversiteit en ons cultureel erfgoed kan hiertoe bijdragen, zoals is erkend door de Europese instellingen, die het jaar 2018 hebben uitgeroepen tot Europees Jaar van het Cultureel Erfgoed. Lokale en regionale overheden zijn belangrijke en strategische actoren bij de acties en initiatieven die in het kader van het Europees Jaar van het Cultureel Erfgoed worden ondernomen. |
| --- | --- |

13.

Het CvdR erkent dat de toepassing van het vrij verkeer van personen, dat zich heeft ontwikkeld in de vorm van toeristische, culturele, academische en economische uitwisselingen, heeft bijgedragen aan de vorming van een besef van Europees burgerschap en de bevordering van wederzijds begrip. Door deze contacten uit te breiden, wordt het eenheidsgevoel onder de Europeanen vergroot. Met name de versterking van onze culturele diversiteit en ons cultureel erfgoed kan hiertoe bijdragen, zoals is erkend door de Europese instellingen, die het jaar 2018 hebben uitgeroepen tot Europees Jaar van het Cultureel Erfgoed. Lokale en regionale overheden zijn belangrijke en strategische actoren bij de acties en initiatieven die in het kader van het Europees Jaar van het Cultureel Erfgoed worden ondernomen.

Bevordering en vergroting van de deelname van burgers aan het democratisch bestel van de EU

| 14. | Een van de essentiële dimensies van burgerschap — bovendien ook de meest directe — heeft te maken met de deelname van de burgers aan lokale en regionale electorale processen. Het CvdR wijst er voorts op dat deelname aan de verkiezingen voor het Europees Parlement in het land van verblijf tevens een belangrijke uiting van het Europees burgerschap is, maar dat de verschillende nationale regels voor verkiezingen geen ruimte laten voor een gemeenschappelijke Europese aanpak. Het schaart zich dan ook achter de voorstellen van het Europees Parlement voor het „europeaniseren” van de verkiezingscampagnes en het idee van transnationale lijsten voor de verkiezing van Europese afgevaardigden. |
| --- | --- |

14.

Een van de essentiële dimensies van burgerschap — bovendien ook de meest directe — heeft te maken met de deelname van de burgers aan lokale en regionale electorale processen. Het CvdR wijst er voorts op dat deelname aan de verkiezingen voor het Europees Parlement in het land van verblijf tevens een belangrijke uiting van het Europees burgerschap is, maar dat de verschillende nationale regels voor verkiezingen geen ruimte laten voor een gemeenschappelijke Europese aanpak. Het schaart zich dan ook achter de voorstellen van het Europees Parlement voor het „europeaniseren” van de verkiezingscampagnes en het idee van transnationale lijsten voor de verkiezing van Europese afgevaardigden.

| 15. | Het CvdR waarschuwt er echter voor dat dit niet is opgenomen in de rechten van het Europese burgerschap. Dit is een kwestie waarvoor een bijzondere wetgevingsprocedure met eenparigheid van stemmen vereist is (artikel 25, tweede alinea, VWEU) en die derhalve nader moet worden onderzocht. Ondertussen kunnen de lidstaten worden verzocht formules te zoeken om de verkiezingen open te stellen voor EU-burgers. |
| --- | --- |

15.

Het CvdR waarschuwt er echter voor dat dit niet is opgenomen in de rechten van het Europese burgerschap. Dit is een kwestie waarvoor een bijzondere wetgevingsprocedure met eenparigheid van stemmen vereist is (artikel 25, tweede alinea, VWEU) en die derhalve nader moet worden onderzocht. Ondertussen kunnen de lidstaten worden verzocht formules te zoeken om de verkiezingen open te stellen voor EU-burgers.

| 16. | Om de deelname van de Europese burgers aan lokale verkiezingen te vergroten, is het absoluut noodzakelijk dat er in nauwe samenwerking met de lokale overheden diverse maatregelen worden genomen (informatievoorziening, bewustmakingscampagnes, vereenvoudiging van de inschrijving in het kiesregister enz.). Tegelijkertijd moet, met het oog op de toenemende deelname van Europese burgers aan lokale verkiezingen, het recht op volledige deelname aan het politieke leven van mensen met een functionele beperking onverwijld worden aangepakt, waarbij in voorkomend geval alle belemmeringen voor hun deelname die momenteel in de lidstaten bestaan moeten worden weggenomen. De Commissie moet in haar voorstellen aandacht besteden aan deze kwestie, die de bevoegdheden van de regionale en lokale overheden overstijgt. |
| --- | --- |

16.

Om de deelname van de Europese burgers aan lokale verkiezingen te vergroten, is het absoluut noodzakelijk dat er in nauwe samenwerking met de lokale overheden diverse maatregelen worden genomen (informatievoorziening, bewustmakingscampagnes, vereenvoudiging van de inschrijving in het kiesregister enz.). Tegelijkertijd moet, met het oog op de toenemende deelname van Europese burgers aan lokale verkiezingen, het recht op volledige deelname aan het politieke leven van mensen met een functionele beperking onverwijld worden aangepakt, waarbij in voorkomend geval alle belemmeringen voor hun deelname die momenteel in de lidstaten bestaan moeten worden weggenomen. De Commissie moet in haar voorstellen aandacht besteden aan deze kwestie, die de bevoegdheden van de regionale en lokale overheden overstijgt.

| 17. | Burgers uit derde landen die legaal in de EU verblijven, moeten, afhankelijk van hun verblijfsduur, ook kunnen deelnemen aan het politieke leven op lokaal en regionaal niveau, overeenkomstig het recht van het land van verblijf. |
| --- | --- |

17.

Burgers uit derde landen die legaal in de EU verblijven, moeten, afhankelijk van hun verblijfsduur, ook kunnen deelnemen aan het politieke leven op lokaal en regionaal niveau, overeenkomstig het recht van het land van verblijf.

| 18. | Sinds het Verdrag van Lissabon is de participatie van de Europese burgers echter niet beperkt tot de uitoefening van hun stemrecht. Zij dienen ook bij het democratische proces te worden betrokken door middel van verschillende vormen van participatieve democratie. De regionale en lokale overheden moeten bijdragen aan een ruimere verbreiding van en kennis over deze nieuwe manieren van participatie bij de Europese burgers en moeten deze zelf ook toepassen. |
| --- | --- |

18.

Sinds het Verdrag van Lissabon is de participatie van de Europese burgers echter niet beperkt tot de uitoefening van hun stemrecht. Zij dienen ook bij het democratische proces te worden betrokken door middel van verschillende vormen van participatieve democratie. De regionale en lokale overheden moeten bijdragen aan een ruimere verbreiding van en kennis over deze nieuwe manieren van participatie bij de Europese burgers en moeten deze zelf ook toepassen.

| 19. | Tot deze instrumenten behoort ook het Europees burgerinitiatief (EBI), tot nu toe de meest zichtbare vorm van participatieve democratie in de EU, die de rechtstreekse relatie tussen burgers en het bestuur, waarbij ook regionale en lokale instellingen zijn betrokken, kan versterken. In haar verslag geeft de Commissie aan in het algemeen tevreden te zijn met de toepassing van dit initiatief in de afgelopen vijf jaar, maar het is duidelijk dat deze instrumenten verder moeten worden ontwikkeld en gebruikersvriendelijker moeten worden gemaakt, om het democratisch potentieel ervan volledig te benutten. Het CvdR zal nauwlettend toezien op de ontwikkeling van het EBI en werkt momenteel aan zijn aanbevelingen voor de voorgestelde herziening van Verordening (EU) nr. 211/2011. |
| --- | --- |

19.

Tot deze instrumenten behoort ook het Europees burgerinitiatief (EBI), tot nu toe de meest zichtbare vorm van participatieve democratie in de EU, die de rechtstreekse relatie tussen burgers en het bestuur, waarbij ook regionale en lokale instellingen zijn betrokken, kan versterken. In haar verslag geeft de Commissie aan in het algemeen tevreden te zijn met de toepassing van dit initiatief in de afgelopen vijf jaar, maar het is duidelijk dat deze instrumenten verder moeten worden ontwikkeld en gebruikersvriendelijker moeten worden gemaakt, om het democratisch potentieel ervan volledig te benutten. Het CvdR zal nauwlettend toezien op de ontwikkeling van het EBI en werkt momenteel aan zijn aanbevelingen voor de voorgestelde herziening van Verordening (EU) nr. 211/2011.

| 20. | Het CvdR is ingenomen met de recente uitspraken van het Gerecht in verband met het EBI die de ruime beoordelingsbevoegdheid van de Commissie lijken te beperken en die aansturen op een uitbreiding van de bevoegdheid van EBI’s om invloed uit te oefenen op alle soorten procedures (3); het dringt er daarom op aan om bij de hervorming van het mechanisme te zorgen voor een daadwerkelijke inspraak van de burgers in de politieke en juridische procedures van de EU. |
| --- | --- |

20.

Het CvdR is ingenomen met de recente uitspraken van het Gerecht in verband met het EBI die de ruime beoordelingsbevoegdheid van de Commissie lijken te beperken en die aansturen op een uitbreiding van de bevoegdheid van EBI’s om invloed uit te oefenen op alle soorten procedures (3); het dringt er daarom op aan om bij de hervorming van het mechanisme te zorgen voor een daadwerkelijke inspraak van de burgers in de politieke en juridische procedures van de EU.

Vereenvoudiging van het dagelijks leven van burgers in de Unie

| 21. | Lokale en regionale overheden voeren dagelijks veel van de procedures uit waar burgers behoefte aan hebben. Meestal zijn zij de eerste bestuurslaag waarmee contact wordt opgenomen. |
| --- | --- |

21.

Lokale en regionale overheden voeren dagelijks veel van de procedures uit waar burgers behoefte aan hebben. Meestal zijn zij de eerste bestuurslaag waarmee contact wordt opgenomen.

| 22. | De Europese burgers klagen echter over een gebrek aan informatie over en de traagheid en complexiteit van een groot deel van de administratieve procedures die zij moeten uitvoeren om hun recht van vrij verkeer en vestiging in andere lidstaten te kunnen uitoefenen. Deze kritiek is mogelijk een symptoom van het gebrek aan aandacht die overheidsinstanties (waaronder regionale en lokale) besteden aan de suggesties, verwachtingen en behoeften van de burgers op het moment dat zij contact met hen opnemen. Het CvdR wijst op het belang van eenvoudige en transparante regels die EU-burgers in staat stellen in een andere EU-lidstaat te wonen en volledig deel te nemen aan het sociale leven van dat land. Het erkent de noodzaak van een aanpak op basis van multilevel governance, waarbij alle bestuursniveaus moeten samenwerken om dit proces te vergemakkelijken. |
| --- | --- |

22.

De Europese burgers klagen echter over een gebrek aan informatie over en de traagheid en complexiteit van een groot deel van de administratieve procedures die zij moeten uitvoeren om hun recht van vrij verkeer en vestiging in andere lidstaten te kunnen uitoefenen. Deze kritiek is mogelijk een symptoom van het gebrek aan aandacht die overheidsinstanties (waaronder regionale en lokale) besteden aan de suggesties, verwachtingen en behoeften van de burgers op het moment dat zij contact met hen opnemen. Het CvdR wijst op het belang van eenvoudige en transparante regels die EU-burgers in staat stellen in een andere EU-lidstaat te wonen en volledig deel te nemen aan het sociale leven van dat land. Het erkent de noodzaak van een aanpak op basis van multilevel governance, waarbij alle bestuursniveaus moeten samenwerken om dit proces te vergemakkelijken.

| 23. | Bij de voorgenomen maatregelen van de Commissie met betrekking tot de oprichting van een „uniek digitaal loket” moeten niet alleen de nationale overheden worden betrokken, maar ook de regionale en lokale overheden, om met een globale aanpak de eerste stap te zetten in het noodzakelijke proces van administratieve vereenvoudiging en stroomlijning. Aangezien de versterking van het Europees burgerschap, gebaseerd op de democratische waarden die zijn neergelegd in artikel 2 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, rechtstreeks samenhangt met de eerbiediging van het transparantiebeginsel door de verschillende overheidsadministraties, zou het zeer nuttig zijn als de instellingen van de Europese Unie met hen zouden samenwerken en hun de nodige technische instrumenten en financiële middelen ter beschikking zouden stellen om de beginselen van transparantie en goed bestuur op de verschillende niveaus van het Europees openbaar bestuur effectief te kunnen toepassen. Ook zou er ruimte moeten zijn voor uitwisseling en evaluatie van ervaringen. |
| --- | --- |

23.

Bij de voorgenomen maatregelen van de Commissie met betrekking tot de oprichting van een „uniek digitaal loket” moeten niet alleen de nationale overheden worden betrokken, maar ook de regionale en lokale overheden, om met een globale aanpak de eerste stap te zetten in het noodzakelijke proces van administratieve vereenvoudiging en stroomlijning. Aangezien de versterking van het Europees burgerschap, gebaseerd op de democratische waarden die zijn neergelegd in artikel 2 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, rechtstreeks samenhangt met de eerbiediging van het transparantiebeginsel door de verschillende overheidsadministraties, zou het zeer nuttig zijn als de instellingen van de Europese Unie met hen zouden samenwerken en hun de nodige technische instrumenten en financiële middelen ter beschikking zouden stellen om de beginselen van transparantie en goed bestuur op de verschillende niveaus van het Europees openbaar bestuur effectief te kunnen toepassen. Ook zou er ruimte moeten zijn voor uitwisseling en evaluatie van ervaringen.

| 24. | Vooral bewoners in grensregio’s worden door hun positie aan de grens, dagelijks geconfronteerd met de drempels om hun recht van vrij verkeer uit te oefenen. Met name grensarbeiders worden geconfronteerd met tal van belemmeringen voor de mobiliteit, als gevolg van het gebrek aan coördinatie tussen de nationale wetgevingen op het gebied van sociale zekerheid, directe belastingen en fiscale voordelen, en de verschillen qua arbeidswetgeving, waardoor zij hun recht op gelijke toegang tot de arbeidsmarkt niet kunnen uitoefenen. De vraag wat hun EU-burgerschap dan betekent of kan betekenen, zou ook voor de EU relevant moeten zijn, omdat in deze Europese grensregio’s bij uitstek nu al de Europese gedachte en de gemeenschappelijke waarden zichtbaar worden gemaakt. De Europese Commissie zou in de grensregio’s en grensoverschrijdende samenwerkingsverbanden de grensoverschrijdende dialoog, processen en participatie moeten faciliteren. Ook zou zij de lidstaten moeten aansporen de coördinatie van hun wetgeving te verbeteren teneinde de rechten van inwoners van grensregio’s te beschermen. |
| --- | --- |

24.

Vooral bewoners in grensregio’s worden door hun positie aan de grens, dagelijks geconfronteerd met de drempels om hun recht van vrij verkeer uit te oefenen. Met name grensarbeiders worden geconfronteerd met tal van belemmeringen voor de mobiliteit, als gevolg van het gebrek aan coördinatie tussen de nationale wetgevingen op het gebied van sociale zekerheid, directe belastingen en fiscale voordelen, en de verschillen qua arbeidswetgeving, waardoor zij hun recht op gelijke toegang tot de arbeidsmarkt niet kunnen uitoefenen. De vraag wat hun EU-burgerschap dan betekent of kan betekenen, zou ook voor de EU relevant moeten zijn, omdat in deze Europese grensregio’s bij uitstek nu al de Europese gedachte en de gemeenschappelijke waarden zichtbaar worden gemaakt. De Europese Commissie zou in de grensregio’s en grensoverschrijdende samenwerkingsverbanden de grensoverschrijdende dialoog, processen en participatie moeten faciliteren. Ook zou zij de lidstaten moeten aansporen de coördinatie van hun wetgeving te verbeteren teneinde de rechten van inwoners van grensregio’s te beschermen.

| 25. | Ook is het de moeite waard rekening te houden met de goede werkwijzen die zijn ontwikkeld in het kader van de deelname van lokale overheden aan het programma „slimme steden”. Indien deze goede werkwijzen worden opgepakt, kan dit bijdragen aan een verbetering van de instrumenten die de Commissie heeft voorzien. |
| --- | --- |

25.

Ook is het de moeite waard rekening te houden met de goede werkwijzen die zijn ontwikkeld in het kader van de deelname van lokale overheden aan het programma „slimme steden”. Indien deze goede werkwijzen worden opgepakt, kan dit bijdragen aan een verbetering van de instrumenten die de Commissie heeft voorzien.

Verbetering van de veiligheid en bevordering van gelijkheid

| 26. | Het CvdR benadrukt dat de acties van lokale en regionale overheden met name belangrijk zijn voor het bevorderen van gelijke kansen. Aangezien financiële integratie een onmisbaar aspect van het burgerschap binnen de EU is en een belangrijke rol speelt bij het terugdringen van de armoede, het verkleinen van inkomensverschillen en het vergroten van de economische groei, zouden de lokale en regionale overheden partnerschappen moeten ontwikkelen om maatregelen op te zetten ter voorkoming en bestrijding van financiële uitsluiting en overmatige schuldenlast, met bijzondere aandacht voor de meest kwetsbare burgers. |
| --- | --- |

26.

Het CvdR benadrukt dat de acties van lokale en regionale overheden met name belangrijk zijn voor het bevorderen van gelijke kansen. Aangezien financiële integratie een onmisbaar aspect van het burgerschap binnen de EU is en een belangrijke rol speelt bij het terugdringen van de armoede, het verkleinen van inkomensverschillen en het vergroten van de economische groei, zouden de lokale en regionale overheden partnerschappen moeten ontwikkelen om maatregelen op te zetten ter voorkoming en bestrijding van financiële uitsluiting en overmatige schuldenlast, met bijzondere aandacht voor de meest kwetsbare burgers.

| 27. | In het geval van de voorgestelde maatregelen ter bestrijding van gendergerelateerd geweld is het van fundamenteel belang om de omzetting door de lidstaten van Richtlijn 2011/99/EU te bevorderen, hen aan te sporen zich aan te sluiten bij de overeenkomst van Istanbul en rekening te houden met de rol van regionale en lokale overheden, aangezien er op lokaal en regionaal niveau programma’s op dit gebied bestaan (oriëntatie, opvangcentra voor slachtoffers, pensioenen of economische steun enz.), en omdat zij van nature dicht bij de slachtoffers staan. |
| --- | --- |

27.

In het geval van de voorgestelde maatregelen ter bestrijding van gendergerelateerd geweld is het van fundamenteel belang om de omzetting door de lidstaten van Richtlijn 2011/99/EU te bevorderen, hen aan te sporen zich aan te sluiten bij de overeenkomst van Istanbul en rekening te houden met de rol van regionale en lokale overheden, aangezien er op lokaal en regionaal niveau programma’s op dit gebied bestaan (oriëntatie, opvangcentra voor slachtoffers, pensioenen of economische steun enz.), en omdat zij van nature dicht bij de slachtoffers staan.

| 28. | Wat betreft de maatregelen om het evenwicht tussen werk en privéleven te bevorderen, kunnen deze overheden ook een belangrijke rol spelen door middel van steunmaatregelen, schooltijden enz. In dit verband neemt het met voldoening nota van de voorstellen in het door de Commissie gepresenteerde wetgevingsinitiatief. Wat het vergemakkelijken van het gezinsleven betreft, benadrukt het Comité bovendien dat het wenselijk is om op Europees niveau de beste praktijken en beleidsmaatregelen te promoten die door afzonderlijke regionale en lokale overheden worden ontwikkeld ter ondersteuning van gezinnen in moeilijkheden, met name grote gezinnen. |
| --- | --- |

28.

Wat betreft de maatregelen om het evenwicht tussen werk en privéleven te bevorderen, kunnen deze overheden ook een belangrijke rol spelen door middel van steunmaatregelen, schooltijden enz. In dit verband neemt het met voldoening nota van de voorstellen in het door de Commissie gepresenteerde wetgevingsinitiatief. Wat het vergemakkelijken van het gezinsleven betreft, benadrukt het Comité bovendien dat het wenselijk is om op Europees niveau de beste praktijken en beleidsmaatregelen te promoten die door afzonderlijke regionale en lokale overheden worden ontwikkeld ter ondersteuning van gezinnen in moeilijkheden, met name grote gezinnen.

| 29. | In het kader van de maatregelen ter bevordering van de gelijkheid zijn ook de op lokaal en regionaal niveau ontwikkelde initiatieven ter bestrijding van de discriminatie en het gebrek aan maatschappelijke acceptatie waarvan LGBTI-groepen het slachtoffer zijn van bijzonder belang. |
| --- | --- |

29.

In het kader van de maatregelen ter bevordering van de gelijkheid zijn ook de op lokaal en regionaal niveau ontwikkelde initiatieven ter bestrijding van de discriminatie en het gebrek aan maatschappelijke acceptatie waarvan LGBTI-groepen het slachtoffer zijn van bijzonder belang.

| 30. | Het CvdR herinnert aan de belangrijke rol die de lokale en regionale overheden spelen bij het bevorderen van de integratie en de gelijkwaardige participatie van personen met een functionele beperking. Het steunt in dat verband het project van de Europese gehandicaptenkaart, een instrument waarmee gehandicapten in elk van de deelnemende landen bepaalde specifieke voordelen kunnen genieten (met name op het gebied van cultuur, vervoer, vrije tijd en sport). |
| --- | --- |

30.

Het CvdR herinnert aan de belangrijke rol die de lokale en regionale overheden spelen bij het bevorderen van de integratie en de gelijkwaardige participatie van personen met een functionele beperking. Het steunt in dat verband het project van de Europese gehandicaptenkaart, een instrument waarmee gehandicapten in elk van de deelnemende landen bepaalde specifieke voordelen kunnen genieten (met name op het gebied van cultuur, vervoer, vrije tijd en sport).

| 31. | Bij acties met betrekking tot de Roma- en Sintiminderheden en andere minderheden kunnen lokale en regionale overheden een belangrijke rol spelen op het gebied van sociale bijstand, onderwijs, huisvesting enz. |
| --- | --- |

31.

Bij acties met betrekking tot de Roma- en Sintiminderheden en andere minderheden kunnen lokale en regionale overheden een belangrijke rol spelen op het gebied van sociale bijstand, onderwijs, huisvesting enz.

| 32. | De voorgestelde acties om de gelijkheid te bevorderen houden geen rekening met de specifieke behoeften van jongeren. De moeilijke toegang tot de arbeidsmarkt en onzekere banen zijn elementen die het voor hen lastig maken om op voet van gelijkheid hun rechten als mensen en burgers uit hoofde van de oprichtingsverdragen en het Handvest van de grondrechten uit te oefenen. In deze context kan de desinteresse van jongeren zich ontwikkelen tot openlijke vijandigheid met betrekking tot het Europese project — ten gunste van populistische en xenofobe bewegingen — of tot radicalisering. |
| --- | --- |

32.

De voorgestelde acties om de gelijkheid te bevorderen houden geen rekening met de specifieke behoeften van jongeren. De moeilijke toegang tot de arbeidsmarkt en onzekere banen zijn elementen die het voor hen lastig maken om op voet van gelijkheid hun rechten als mensen en burgers uit hoofde van de oprichtingsverdragen en het Handvest van de grondrechten uit te oefenen. In deze context kan de desinteresse van jongeren zich ontwikkelen tot openlijke vijandigheid met betrekking tot het Europese project — ten gunste van populistische en xenofobe bewegingen — of tot radicalisering.

| 33. | Als gevolg van de duidelijke verbetering in het opleidingsniveau van Europese jongeren, nu zij steeds meer toegang hebben tot Europese programma’s op het gebied van onderwijs, opleiding, jongeren en sport — inmiddels samengebracht onder het Erasmus+-programma — is het belangrijker dan ooit dat maatregelen worden genomen om hun overgang van de onderwijsfase naar de arbeidsmarkt te versoepelen, door jongeren de mogelijkheid te geven om aanvullende vaardigheden te verwerven om beter inzetbaar te zijn op de arbeidsmarkt, zowel door voort te bouwen op initiatieven die reeds op gang zijn gebracht door de lokale overheden (bijv. via het ESF), als dankzij een nauwere samenwerking tussen de betrokken sectoren, zodat kan worden voorkomen dat de hoogstopgeleide Europese generatie ook de generatie is die de meeste moeilijkheden ondervindt bij het vinden van een (kwalitatief hoogwaardige) baan. Ten slotte benadrukt het CvdR dat het van essentieel belang is dat de inzetbaarheid van jongeren op de arbeidsmarkt wordt bevorderd om jongeren dichter bij de Europese Unie en haar waarden te brengen. |
| --- | --- |

33.

Als gevolg van de duidelijke verbetering in het opleidingsniveau van Europese jongeren, nu zij steeds meer toegang hebben tot Europese programma’s op het gebied van onderwijs, opleiding, jongeren en sport — inmiddels samengebracht onder het Erasmus+-programma — is het belangrijker dan ooit dat maatregelen worden genomen om hun overgang van de onderwijsfase naar de arbeidsmarkt te versoepelen, door jongeren de mogelijkheid te geven om aanvullende vaardigheden te verwerven om beter inzetbaar te zijn op de arbeidsmarkt, zowel door voort te bouwen op initiatieven die reeds op gang zijn gebracht door de lokale overheden (bijv. via het ESF), als dankzij een nauwere samenwerking tussen de betrokken sectoren, zodat kan worden voorkomen dat de hoogstopgeleide Europese generatie ook de generatie is die de meeste moeilijkheden ondervindt bij het vinden van een (kwalitatief hoogwaardige) baan. Ten slotte benadrukt het CvdR dat het van essentieel belang is dat de inzetbaarheid van jongeren op de arbeidsmarkt wordt bevorderd om jongeren dichter bij de Europese Unie en haar waarden te brengen.

Brussel, 30 november 2017.

De voorzitter van het Europees Comité van de Regio's

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  Comité van de Regio’s, RESOL-VI/020: „De rechtsstaat in de EU vanuit lokaal en regionaal perspectief”, 122e zitting, 22 en 23 maart 2017.

1

(2)  Europese Commissie, Voorstel voor een interinstitutionele afkondiging van de Europese pijler van sociale rechten, Brussel, 26.4.2017, COM(2017) 251 final. Zie voorts: https://ec.europa.eu/commission/priorities/deeper-and-fairer-economic-and-monetary-union/european-pillar-social-rights_nl (gezien op 15.5.2017).

2

(3)  Zie het arrest van het Gerecht van 3 februari 2017, Bürgerausschuss für die Bürgerinitiative Minority SafePack — one million signatures for diversity in Europe/Europese Commissie, T-646/13, ECLI:EU:T:2017:59, en het arrest van het Gerecht van 10 mei 2017, Michael Efler e.a./Europese Commissie, T-754/14.

3

---

| 8.5.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 164/24 |
| --- | --- | --- | --- |

8.5.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 164/24

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de modernisering van het schoolonderwijs en het hoger onderwijs

(2018/C 164/05)

| Rapporteur: | Csaba Borboly (RO/EVP), voorzitter van de regioraad van Harghita |
| --- | --- |
| Referentiedocumenten: | Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Een nieuwe EU-agenda voor het hoger onderwijs
  COM(2017) 247 final
  Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Een goede start in het leven dankzij ontwikkeling van scholen en uitstekend onderwijs
  COM(2017) 248 final
  Voorstel voor een aanbeveling van de Raad over het volgen van afgestudeerden
  COM(2017) 249 final |

Rapporteur:

Csaba Borboly (RO/EVP), voorzitter van de regioraad van Harghita

Referentiedocumenten:

Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Een nieuwe EU-agenda voor het hoger onderwijs

COM(2017) 247 final

Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Een goede start in het leven dankzij ontwikkeling van scholen en uitstekend onderwijs

COM(2017) 248 final

Voorstel voor een aanbeveling van de Raad over het volgen van afgestudeerden

COM(2017) 249 final

I.   AANBEVELINGEN VOOR WIJZIGINGEN

Wijzigingsvoorstel 1

Voorstel voor een aanbeveling van de Raad over het volgen van afgestudeerden

Overweging 1

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel |
| --- | --- |
| De inzetbaarheid van afgestudeerden die onderwijs en opleiding hebben verlaten is in veel lidstaten een punt van zorg, met name doordat de arbeidsparticipatie van pas afgestudeerden in het hoger onderwijs in de Unie na de financiële crisis van 2008 niet volledig is hersteld. De situatie van afgestudeerden van beroepsonderwijs- en beroepsopleidingsprogramma’s verschilt daarentegen van lidstaat tot lidstaat. | De inzetbaarheid van afgestudeerden die onderwijs en opleiding hebben verlaten is in veel lidstaten een punt van zorg, met name doordat de arbeidsparticipatie van pas afgestudeerden in het hoger onderwijs in de Unie na de financiële crisis van 2008 niet volledig is hersteld. De situatie van afgestudeerden van beroepsonderwijs- en beroepsopleidingsprogramma’s verschilt daarentegen van lidstaat tot lidstaat
  en van regio tot regio en hangt vaak van de geografische locatie af
  .
  Er moet ook rekening worden gehouden met de specifieke situatie van de ultraperifere regio’s, die met de hoogste werkloosheidscijfers in Europa kampen. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel

De inzetbaarheid van afgestudeerden die onderwijs en opleiding hebben verlaten is in veel lidstaten een punt van zorg, met name doordat de arbeidsparticipatie van pas afgestudeerden in het hoger onderwijs in de Unie na de financiële crisis van 2008 niet volledig is hersteld. De situatie van afgestudeerden van beroepsonderwijs- en beroepsopleidingsprogramma’s verschilt daarentegen van lidstaat tot lidstaat.

De inzetbaarheid van afgestudeerden die onderwijs en opleiding hebben verlaten is in veel lidstaten een punt van zorg, met name doordat de arbeidsparticipatie van pas afgestudeerden in het hoger onderwijs in de Unie na de financiële crisis van 2008 niet volledig is hersteld. De situatie van afgestudeerden van beroepsonderwijs- en beroepsopleidingsprogramma’s verschilt daarentegen van lidstaat tot lidstaat
  en van regio tot regio en hangt vaak van de geografische locatie af
  .
  Er moet ook rekening worden gehouden met de specifieke situatie van de ultraperifere regio’s, die met de hoogste werkloosheidscijfers in Europa kampen.

Motivering

Er moet niet alleen rekening worden gehouden met de verschillen tussen de lidstaten, maar ook met die tussen de regio’s.

Wijzigingsvoorstel 2

Voorstel voor een aanbeveling van de Raad over het volgen van afgestudeerden

Overweging 6

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel |
| --- | --- |
| Hoewel veel lidstaten systemen voor het volgen van afgestudeerden ontwikkelen, is de uitwisseling van kennis, goede praktijken en wederzijds leren beperkt. | Hoewel veel lidstaten
  en lokale en regionale overheden
  systemen voor het volgen van afgestudeerden ontwikkelen, is de uitwisseling van kennis, goede praktijken en wederzijds leren beperkt. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel

Hoewel veel lidstaten systemen voor het volgen van afgestudeerden ontwikkelen, is de uitwisseling van kennis, goede praktijken en wederzijds leren beperkt.

Hoewel veel lidstaten
  en lokale en regionale overheden
  systemen voor het volgen van afgestudeerden ontwikkelen, is de uitwisseling van kennis, goede praktijken en wederzijds leren beperkt.

Motivering

Niet alleen lidstaten ontwikkelen systemen om afgestudeerden te volgen; ook sommige lokale en regionale overheden doen dit om de plaatselijke en/of regionale werkgelegenheid te bevorderen.

Wijzigingsvoorstel 3

Voorstel voor een aanbeveling van de Raad over het volgen van afgestudeerden

Overweging 9

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel |
| --- | --- |
| De lidstaten pleiten voor maatregelen op EU-niveau om de informatiestroom over de inzetbaarheid, de slechte afstemming van het aanbod aan vaardigheden op de vraag en de behoeften van de arbeidsmarkt te verbeteren. Met name wordt in het gezamenlijk verslag 2015 van de Raad en de Commissie over de uitvoering van het strategisch kader voor Europese samenwerking op het gebied van onderwijs en opleiding (ET 2020) voorgesteld de relevantie van het hoger onderwijs voor arbeidsmarkt en maatschappij te propageren, onder meer via betere informatie over de arbeidsmarktbehoeften en -resultaten en het anticiperen daarop, bijvoorbeeld het in beeld brengen van de loopbanen van afgestudeerden. | De lidstaten pleiten voor maatregelen op EU-niveau om de informatiestroom over de inzetbaarheid, de slechte afstemming van het aanbod aan vaardigheden op de vraag en de behoeften van de arbeidsmarkt te verbeteren
  , met een zo groot mogelijke mate van uitsplitsing
  . Met name wordt in het gezamenlijk verslag 2015 van de Raad en de Commissie over de uitvoering van het strategisch kader voor Europese samenwerking op het gebied van onderwijs en opleiding (ET 2020) voorgesteld de relevantie van het hoger onderwijs voor arbeidsmarkt en maatschappij te propageren, onder meer via betere informatie over de arbeidsmarktbehoeften en -resultaten en het anticiperen daarop, bijvoorbeeld het in beeld brengen van de loopbanen van afgestudeerden. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel

De lidstaten pleiten voor maatregelen op EU-niveau om de informatiestroom over de inzetbaarheid, de slechte afstemming van het aanbod aan vaardigheden op de vraag en de behoeften van de arbeidsmarkt te verbeteren. Met name wordt in het gezamenlijk verslag 2015 van de Raad en de Commissie over de uitvoering van het strategisch kader voor Europese samenwerking op het gebied van onderwijs en opleiding (ET 2020) voorgesteld de relevantie van het hoger onderwijs voor arbeidsmarkt en maatschappij te propageren, onder meer via betere informatie over de arbeidsmarktbehoeften en -resultaten en het anticiperen daarop, bijvoorbeeld het in beeld brengen van de loopbanen van afgestudeerden.

De lidstaten pleiten voor maatregelen op EU-niveau om de informatiestroom over de inzetbaarheid, de slechte afstemming van het aanbod aan vaardigheden op de vraag en de behoeften van de arbeidsmarkt te verbeteren
  , met een zo groot mogelijke mate van uitsplitsing
  . Met name wordt in het gezamenlijk verslag 2015 van de Raad en de Commissie over de uitvoering van het strategisch kader voor Europese samenwerking op het gebied van onderwijs en opleiding (ET 2020) voorgesteld de relevantie van het hoger onderwijs voor arbeidsmarkt en maatschappij te propageren, onder meer via betere informatie over de arbeidsmarktbehoeften en -resultaten en het anticiperen daarop, bijvoorbeeld het in beeld brengen van de loopbanen van afgestudeerden.

Motivering

Met een zo groot mogelijke mate van uitsplitsing kan het beleid worden verfijnd en beter op de vastgestelde behoeften worden afgestemd.

Wijzigingsvoorstel 4

Voorstel voor een aanbeveling van de Raad over het volgen van afgestudeerden

Overweging 10

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel |
| --- | --- |
| In de conclusies van Riga van 2015 over een nieuwe reeks doelstellingen voor de middellange termijn op het gebied van beroepsonderwijs en -opleiding voor de periode 2015-2020 hebben de lidstaten ook toegezegd voor permanente informatie- en feedbackloops te zullen zorgen door onder meer gegevens over de inzetbaarheid van afgestudeerden in beroepsonderwijs en -opleiding en een combinatie van gegevens over leren, toetreding tot de arbeidsmarkt en loopbaan te gebruiken, en de actoren op nationaal niveau beter in staat te stellen gegevens over afgestudeerden te gebruiken om curricula, beroepsprofielen en de inhoud van kwalificaties in beroepsonderwijs en -opleiding aan nieuwe economische en technische vereisten aan te passen. | In de conclusies van Riga van 2015 over een nieuwe reeks doelstellingen voor de middellange termijn op het gebied van beroepsonderwijs en -opleiding voor de periode 2015-2020 hebben de lidstaten ook toegezegd voor permanente informatie- en feedbackloops te zullen zorgen door onder meer gegevens over de inzetbaarheid van afgestudeerden in beroepsonderwijs en -opleiding en een combinatie van gegevens over leren, toetreding tot de arbeidsmarkt en loopbaan te gebruiken, en de actoren op nationaal
  , regionaal en lokaal
  niveau beter in staat te stellen gegevens over afgestudeerden te gebruiken om curricula, beroepsprofielen en de inhoud van kwalificaties in beroepsonderwijs en -opleiding aan nieuwe economische en technische vereisten aan te passen. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel

In de conclusies van Riga van 2015 over een nieuwe reeks doelstellingen voor de middellange termijn op het gebied van beroepsonderwijs en -opleiding voor de periode 2015-2020 hebben de lidstaten ook toegezegd voor permanente informatie- en feedbackloops te zullen zorgen door onder meer gegevens over de inzetbaarheid van afgestudeerden in beroepsonderwijs en -opleiding en een combinatie van gegevens over leren, toetreding tot de arbeidsmarkt en loopbaan te gebruiken, en de actoren op nationaal niveau beter in staat te stellen gegevens over afgestudeerden te gebruiken om curricula, beroepsprofielen en de inhoud van kwalificaties in beroepsonderwijs en -opleiding aan nieuwe economische en technische vereisten aan te passen.

In de conclusies van Riga van 2015 over een nieuwe reeks doelstellingen voor de middellange termijn op het gebied van beroepsonderwijs en -opleiding voor de periode 2015-2020 hebben de lidstaten ook toegezegd voor permanente informatie- en feedbackloops te zullen zorgen door onder meer gegevens over de inzetbaarheid van afgestudeerden in beroepsonderwijs en -opleiding en een combinatie van gegevens over leren, toetreding tot de arbeidsmarkt en loopbaan te gebruiken, en de actoren op nationaal
  , regionaal en lokaal
  niveau beter in staat te stellen gegevens over afgestudeerden te gebruiken om curricula, beroepsprofielen en de inhoud van kwalificaties in beroepsonderwijs en -opleiding aan nieuwe economische en technische vereisten aan te passen.

Motivering

Op het gebied van onderwijs en arbeidsmarkt spelen regionale en lokale actoren thans ook een belangrijke rol.

Wijzigingsvoorstel 5

Voorstel voor een aanbeveling van de Raad over het volgen van afgestudeerden

Punt 1

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel |
| --- | --- |
| a) | de verzameling van relevante administratieve gegevens afkomstig uit databases met betrekking tot onderwijs, belasting en sociale zekerheid; |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel

a)

de verzameling van relevante administratieve gegevens afkomstig uit databases met betrekking tot onderwijs, belasting en sociale zekerheid;

| a) | de verzameling van relevante administratieve gegevens afkomstig uit databases met betrekking tot onderwijs, belastingen en sociale zekerheid
  , zonder dat regionale/lokale overheden hierdoor te maken krijgen met extra lasten
  ; |
| --- | --- |

a)

de verzameling van relevante administratieve gegevens afkomstig uit databases met betrekking tot onderwijs, belastingen en sociale zekerheid
  , zonder dat regionale/lokale overheden hierdoor te maken krijgen met extra lasten
  ;

Motivering

De nieuwe administratieve lasten die met deze maatregel gepaard gaan, mogen er niet toe leiden dat er meer begrotingsmiddelen moeten worden uitgetrokken dan noodzakelijk is om de verhoopte resultaten te bereiken.

Wijzigingsvoorstel 6

Voorstel voor een aanbeveling van de Raad over het volgen van afgestudeerden

Punt 1

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel |
| --- | --- |
| c) | de mogelijkheid voor overheden om gegevens afkomstig van verschillende bronnen geanonimiseerd aan elkaar te koppelen om een samengesteld beeld van de resultaten van afgestudeerden te creëren. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel

c)

de mogelijkheid voor overheden om gegevens afkomstig van verschillende bronnen geanonimiseerd aan elkaar te koppelen om een samengesteld beeld van de resultaten van afgestudeerden te creëren.

| c) | de mogelijkheid voor overheden om gegevens afkomstig van verschillende bronnen
  zowel binnen de grenzen als over de grenzen heen
  geanonimiseerd aan elkaar te koppelen om een samengesteld beeld van de resultaten van afgestudeerden te creëren. |
| --- | --- |

c)

de mogelijkheid voor overheden om gegevens afkomstig van verschillende bronnen
  zowel binnen de grenzen als over de grenzen heen
  geanonimiseerd aan elkaar te koppelen om een samengesteld beeld van de resultaten van afgestudeerden te creëren.

Motivering

Lerenden worden steeds mobieler. Om een volledig beeld te krijgen van wat er met afgestudeerden gebeurt, moeten gegevens daarom ook over de grenzen van afzonderlijke lidstaten heen toegankelijk zijn.

Wijzigingsvoorstel 7

Voorstel voor een aanbeveling van de Raad over het volgen van afgestudeerden

Punt 2

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel |
| --- | --- |
| gegevens te verzamelen bestaande uit: | gegevens te verzamelen
  , zo veel mogelijk uitgesplitst,
  bestaande uit: |
| a) | de volgende kwantitatieve gegevens |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel

gegevens te verzamelen bestaande uit:

gegevens te verzamelen
  , zo veel mogelijk uitgesplitst,
  bestaande uit:

a)

de volgende kwantitatieve gegevens

| a) | de volgende kwantitatieve gegevens |
| --- | --- |

a)

de volgende kwantitatieve gegevens

| i) | sociaal-biografische en sociaal-economische informatie |
| --- | --- |

i)

sociaal-biografische en sociaal-economische informatie

| ii) | studie-intensiteit |
| --- | --- |

ii)

studie-intensiteit

| iii) | studiemethode |
| --- | --- |

iii)

studiemethode

| iv) | kwalificatie(s) |
| --- | --- |

iv)

kwalificatie(s)

| v) | toegekende studiepunten |
| --- | --- |

v)

toegekende studiepunten

| vi) | studierichting |
| --- | --- |

vi)

studierichting

| vii) | overgang naar werk of vervolgonderwijs of -opleiding |
| --- | --- |

vii)

overgang naar werk of vervolgonderwijs of -opleiding

| viii) | inkomsten |
| --- | --- |

viii)

inkomsten

| ix) | type contract |
| --- | --- |

ix)

type contract

| x) | arbeidspositie |
| --- | --- |

x)

arbeidspositie

| xi) | beroep, beroepsstatus en/of -activiteit |
| --- | --- |

xi)

beroep, beroepsstatus en/of -activiteit

| xii) | geografische en/of sectorale mobiliteit |
| --- | --- |

xii)

geografische en/of sectorale mobiliteit

| i) | sociaal-biografische en sociaal-economische informatie |
| --- | --- |

i)

sociaal-biografische en sociaal-economische informatie

| ii) | studie-intensiteit |
| --- | --- |

ii)

studie-intensiteit

| iii) | studiemethode |
| --- | --- |

iii)

studiemethode

| iv) | kwalificatie(s) |
| --- | --- |

iv)

kwalificatie(s)

| v) | toegekende studiepunten |
| --- | --- |

v)

toegekende studiepunten

| vi) | studierichting |
| --- | --- |

vi)

studierichting

| vii) | overgang naar werk of vervolgonderwijs of -opleiding |
| --- | --- |

vii)

overgang naar werk of vervolgonderwijs of -opleiding

| viii) | inkomsten |
| --- | --- |

viii)

inkomsten

| ix) | type contract |
| --- | --- |

ix)

type contract

| x) | arbeidspositie |
| --- | --- |

x)

arbeidspositie

| xi) | beroep, beroepsstatus en/of -activiteit |
| --- | --- |

xi)

beroep, beroepsstatus en/of -activiteit

| xii) | geografische en/of sectorale mobiliteit |
| --- | --- |

xii)

geografische en/of sectorale mobiliteit

| b) | de volgende kwalitatieve gegevens |
| --- | --- |

b)

de volgende kwalitatieve gegevens

| b) | de volgende kwalitatieve gegevens |
| --- | --- |

b)

de volgende kwalitatieve gegevens

| i) | relevantie van studie voor werk |
| --- | --- |

i)

relevantie van studie voor werk

| ii) | deelname aan vrijwilligerswerk of maatschappelijke activiteiten |
| --- | --- |

ii)

deelname aan vrijwilligerswerk of maatschappelijke activiteiten

| iii) | loopbaanontwikkeling en tevredenheid over loopbaan |
| --- | --- |

iii)

loopbaanontwikkeling en tevredenheid over loopbaan

| iv) | de perceptie van de kwaliteit en relevantie van hun onderwijs- en opleidingservaring. |
| --- | --- |

iv)

de perceptie van de kwaliteit en relevantie van hun onderwijs- en opleidingservaring.

| i) | relevantie van studie voor werk |
| --- | --- |

i)

relevantie van studie voor werk

| ii) | deelname aan vrijwilligerswerk of maatschappelijke activiteiten |
| --- | --- |

ii)

deelname aan vrijwilligerswerk of maatschappelijke activiteiten

| iii) | loopbaanontwikkeling en tevredenheid over loopbaan |
| --- | --- |

iii)

loopbaanontwikkeling en tevredenheid over loopbaan

| iv) | de perceptie van de kwaliteit en relevantie van hun onderwijs- en opleidingservaring. |
| --- | --- |

iv)

de perceptie van de kwaliteit en relevantie van hun onderwijs- en opleidingservaring.

Motivering

Met gegevens die zo veel mogelijk uitgesplitst zijn kan een beter inzicht in de problematiek worden verkregen.

Wijzigingsvoorstel 8

Voorstel voor een aanbeveling van de Raad over het volgen van afgestudeerden

Punt 3

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel |
| --- | --- |
| Longitudinale enquêtes voor afgestudeerden







  3. | een hoge, representatieve en continue respons op longitudinale enquêtes voor afgestudeerden aan te moedigen, met inbegrip van het volgen van afgestudeerden die zijn gemigreerd vanwege onderwijs en opleiding of na voltooiing van hun onderwijs en opleiding. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel

Longitudinale enquêtes voor afgestudeerden

3.

een hoge, representatieve en continue respons op longitudinale enquêtes voor afgestudeerden aan te moedigen, met inbegrip van het volgen van afgestudeerden die zijn gemigreerd vanwege onderwijs en opleiding of na voltooiing van hun onderwijs en opleiding.

Longitudinale enquêtes voor afgestudeerden

| 3. | een hoge, representatieve en continue respons op longitudinale enquêtes voor afgestudeerden aan te moedigen, met inbegrip van het volgen van afgestudeerden die zijn gemigreerd vanwege onderwijs en opleiding of na voltooiing van hun onderwijs en opleiding
  , en van afgestudeerden die zijn teruggekeerd nadat ze in een andere lidstaat of in enig ander land, met name een land dat aan de EU grenst, een studierichting in hoger onderwijs of beroepsonderwijs en -opleiding hebben voltooid
  . |
| --- | --- |

3.

een hoge, representatieve en continue respons op longitudinale enquêtes voor afgestudeerden aan te moedigen, met inbegrip van het volgen van afgestudeerden die zijn gemigreerd vanwege onderwijs en opleiding of na voltooiing van hun onderwijs en opleiding
  , en van afgestudeerden die zijn teruggekeerd nadat ze in een andere lidstaat of in enig ander land, met name een land dat aan de EU grenst, een studierichting in hoger onderwijs of beroepsonderwijs en -opleiding hebben voltooid
  .

Motivering

Tegen de achtergrond van het feit dat de arbeidsmarkten in de EU steeds meer met elkaar verbonden zijn en lerenden steeds mobieler worden, streven alle lidstaten er met hun onderwijsstelsels naar om het verwerven van vaardigheden en de inzetbaarheid te verbeteren. Daarom moeten afgestudeerden ook buiten de nationale grenzen worden gevolgd.

Wijzigingsvoorstel 9

Voorstel voor een aanbeveling van de Raad over het volgen van afgestudeerden

Punt 5

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel |
| --- | --- |
| e) | bij te dragen aan beleidsontwikkeling op nationaal en EU-niveau. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel

e)

bij te dragen aan beleidsontwikkeling op nationaal en EU-niveau.

| e) | bij te dragen aan beleidsontwikkeling op nationaal
  , regionaal, lokaal
  en EU-niveau. |
| --- | --- |

e)

bij te dragen aan beleidsontwikkeling op nationaal
  , regionaal, lokaal
  en EU-niveau.

Motivering

Lokale en regionale overheden spelen een belangrijke rol op het gebied van onderwijs en arbeidsmarktmaatregelen.

Wijzigingsvoorstel 10

Voorstel voor een aanbeveling van de Raad over het volgen van afgestudeerden

Punt 9

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel |
| --- | --- |
| bij de capaciteitsopbouw in beroepsonderwijs en -opleiding de nodige ondersteuning biedt om systemen voor het volgen van afgestudeerden op te zetten op basis van goede praktijken die in de verschillende lidstaten uitgebreid in kaart zijn gebracht, en de samenwerking tussen autoriteiten, aanbieders van beroepsonderwijs en -opleiding en begeleidingsdiensten bevordert bij het gebruik van „tracking data” over afgestudeerden. | bij de capaciteitsopbouw in beroepsonderwijs en -opleiding de nodige ondersteuning biedt om systemen voor het volgen van afgestudeerden op te zetten op basis van goede praktijken die in de verschillende lidstaten
  op nationaal, regionaal en/of lokaal niveau
  uitgebreid in kaart zijn gebracht, en de samenwerking tussen
  de verschillende
  autoriteiten, aanbieders van beroepsonderwijs en -opleiding en begeleidingsdiensten bevordert bij het gebruik van „tracking data” over afgestudeerden. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel

bij de capaciteitsopbouw in beroepsonderwijs en -opleiding de nodige ondersteuning biedt om systemen voor het volgen van afgestudeerden op te zetten op basis van goede praktijken die in de verschillende lidstaten uitgebreid in kaart zijn gebracht, en de samenwerking tussen autoriteiten, aanbieders van beroepsonderwijs en -opleiding en begeleidingsdiensten bevordert bij het gebruik van „tracking data” over afgestudeerden.

bij de capaciteitsopbouw in beroepsonderwijs en -opleiding de nodige ondersteuning biedt om systemen voor het volgen van afgestudeerden op te zetten op basis van goede praktijken die in de verschillende lidstaten
  op nationaal, regionaal en/of lokaal niveau
  uitgebreid in kaart zijn gebracht, en de samenwerking tussen
  de verschillende
  autoriteiten, aanbieders van beroepsonderwijs en -opleiding en begeleidingsdiensten bevordert bij het gebruik van „tracking data” over afgestudeerden.

Motivering

De verschillende bestuurslagen zijn hier het vermelden waard.

Wijzigingsvoorstel 11

Voorstel voor een aanbeveling van de Raad over het volgen van afgestudeerden

Punt 11

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel |
| --- | --- |
| ervoor zorgt dat de lidstaten en de belanghebbende partijen over de verzamelde gegevens en daaraan gerelateerde analyses kunnen beschikken, onder andere met behulp van bestaande online EU-instrumenten. | ervoor zorgt dat de lidstaten en
  de regionale en lokale overheden, maar ook
  de belanghebbende partijen over de verzamelde gegevens en daaraan gerelateerde analyses kunnen beschikken, onder andere met behulp van bestaande online EU-instrumenten
  , waarbij enerzijds de bescherming van persoonlijke gegevens gewaarborgd moet zijn en er anderzijds sprake dient te zijn van een algemeen belang of doelstellingen op het gebied van onderzoek of strategische planning waardoor het verlenen van een dergelijke toegang gerechtvaardigd is
  . |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel

ervoor zorgt dat de lidstaten en de belanghebbende partijen over de verzamelde gegevens en daaraan gerelateerde analyses kunnen beschikken, onder andere met behulp van bestaande online EU-instrumenten.

ervoor zorgt dat de lidstaten en
  de regionale en lokale overheden, maar ook
  de belanghebbende partijen over de verzamelde gegevens en daaraan gerelateerde analyses kunnen beschikken, onder andere met behulp van bestaande online EU-instrumenten
  , waarbij enerzijds de bescherming van persoonlijke gegevens gewaarborgd moet zijn en er anderzijds sprake dient te zijn van een algemeen belang of doelstellingen op het gebied van onderzoek of strategische planning waardoor het verlenen van een dergelijke toegang gerechtvaardigd is
  .

Motivering

Een dergelijke toegang moet vanzelfsprekend gegarandeerd zijn voor regionale en lokale overheden, maar moet voor belanghebbende partijen beperkt worden, afhankelijk van de vraag waarvoor ze de gegevens en analyses willen gebruiken.

II.   BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S (CvdR),

| 1. | beschouwt het Commissievoorstel voor een aanbeveling van de Raad als een welkome maar voorzichtige eerste stap in de richting van Europese samenwerking, vanuit het besef dat de beschikbaarheid van vergelijkbare informatie in de gehele EU over de vraag of afgestudeerden al dan niet werk vinden, van cruciaal belang is om iets te doen aan o.m. de braindrain binnen en tussen Europese regio’s. Deze beschikbaarheid van gegevens moet de Commissie ook in staat stellen op uniforme wijze beleidsaanbevelingen te formuleren als onderdeel van een brede aanpak. |
| --- | --- |

1.

beschouwt het Commissievoorstel voor een aanbeveling van de Raad als een welkome maar voorzichtige eerste stap in de richting van Europese samenwerking, vanuit het besef dat de beschikbaarheid van vergelijkbare informatie in de gehele EU over de vraag of afgestudeerden al dan niet werk vinden, van cruciaal belang is om iets te doen aan o.m. de braindrain binnen en tussen Europese regio’s. Deze beschikbaarheid van gegevens moet de Commissie ook in staat stellen op uniforme wijze beleidsaanbevelingen te formuleren als onderdeel van een brede aanpak.

| 2. | Het is een goede zaak dat de Commissie speciale aandacht aan ontwikkelingskwesties op onderwijsgebied besteedt. Het onderwijs zoals zich dat in de loop der tijden in Europa heeft ontwikkeld, behoort tot de belangrijkste factoren die aan het concurrentievermogen van de lidstaten en de regio’s bijdragen en die gelijke kansen, sociale mobiliteit en Europees burgerschap mogelijk maken. |
| --- | --- |

2.

Het is een goede zaak dat de Commissie speciale aandacht aan ontwikkelingskwesties op onderwijsgebied besteedt. Het onderwijs zoals zich dat in de loop der tijden in Europa heeft ontwikkeld, behoort tot de belangrijkste factoren die aan het concurrentievermogen van de lidstaten en de regio’s bijdragen en die gelijke kansen, sociale mobiliteit en Europees burgerschap mogelijk maken.

| 3. | Het CvdR steunt de Europese Commissie in haar pogingen om, met strikte erkenning van de verantwoordelijkheid van de lidstaten voor de inhoud van het onderwijs en de opzet van de onderwijsstelsels, de verschillende Europese school-, opleidings- en hogeronderwijsstelsels mogelijk beter op elkaar te laten aansluiten en interoperabeler te maken. In dit verband meent het CvdR dat de voorgestelde actie geen aanleiding geeft tot zorg over de subsidiariteit en benadrukt het CvdR het belang dat het evenredigheidsbeginsel in acht wordt genomen om te garanderen dat er geen nieuwe financiële of administratieve rompslomp ontstaat. |
| --- | --- |

3.

Het CvdR steunt de Europese Commissie in haar pogingen om, met strikte erkenning van de verantwoordelijkheid van de lidstaten voor de inhoud van het onderwijs en de opzet van de onderwijsstelsels, de verschillende Europese school-, opleidings- en hogeronderwijsstelsels mogelijk beter op elkaar te laten aansluiten en interoperabeler te maken. In dit verband meent het CvdR dat de voorgestelde actie geen aanleiding geeft tot zorg over de subsidiariteit en benadrukt het CvdR het belang dat het evenredigheidsbeginsel in acht wordt genomen om te garanderen dat er geen nieuwe financiële of administratieve rompslomp ontstaat.

| 4. | Terecht stelt de Europese Commissie in haar mededeling dat het streven om alle jongeren daadwerkelijk in staat te stellen alle essentiële vaardigheden te verwerven, een belangrijke stap vormt in het proces om gelijke kansen voor EU-burgers te waarborgen. Hiermee wordt gehoor gegeven aan een voorstel dat voor het eerst naar voren is gebracht in het advies van het Europees Comité van de Regio’s over „Europese samenwerking in jeugdzaken (2010-2018)”. |
| --- | --- |

4.

Terecht stelt de Europese Commissie in haar mededeling dat het streven om alle jongeren daadwerkelijk in staat te stellen alle essentiële vaardigheden te verwerven, een belangrijke stap vormt in het proces om gelijke kansen voor EU-burgers te waarborgen. Hiermee wordt gehoor gegeven aan een voorstel dat voor het eerst naar voren is gebracht in het advies van het Europees Comité van de Regio’s over „Europese samenwerking in jeugdzaken (2010-2018)”.

| 5. | Het CvdR onderstreept dat de toegang tot onderwijsmogelijkheden niet door het gezinsinkomen, noch door de herkomst en de moedertaal van de leerling mag worden bepaald en dat gelijke kansen in de Europese systemen voor schoolonderwijs en hoger onderwijs centraal moeten staan, zodat alle EU-burgers hun potentieel kunnen benutten. Het verheugt zich erover dat de Commissie het belang erkent van meer investeringen in de onderwijs- en opleidingssector, onder meer om tegen te gaan dat jongeren hun school of universitaire studie niet afmaken, zodat lokale en regionale overheden het recht op onderwijs aan iedereen kunnen garanderen en de economische obstakels kunnen wegnemen die het kiezen en vooral het volgen van onderwijstrajecten belemmeren. |
| --- | --- |

5.

Het CvdR onderstreept dat de toegang tot onderwijsmogelijkheden niet door het gezinsinkomen, noch door de herkomst en de moedertaal van de leerling mag worden bepaald en dat gelijke kansen in de Europese systemen voor schoolonderwijs en hoger onderwijs centraal moeten staan, zodat alle EU-burgers hun potentieel kunnen benutten. Het verheugt zich erover dat de Commissie het belang erkent van meer investeringen in de onderwijs- en opleidingssector, onder meer om tegen te gaan dat jongeren hun school of universitaire studie niet afmaken, zodat lokale en regionale overheden het recht op onderwijs aan iedereen kunnen garanderen en de economische obstakels kunnen wegnemen die het kiezen en vooral het volgen van onderwijstrajecten belemmeren.

| 6. | Om echt werk te kunnen maken van „maatschappelijk betrokken universiteiten” moeten de EU en de lidstaten de decentrale overheden volwaardig betrekken bij de beleidsvorming over het hoger onderwijs. Het CvdR zou graag zien dat de Europese Commissie het Bolognaproces nieuw leven inblaast en alle nodige maatregelen neemt waar het er met name om gaat diploma’s en beroepskwalificaties snel of zelfs automatisch te erkennen en gelijkwaardig te verklaren, ook in het geval van doctors- en andere academische titels. |
| --- | --- |

6.

Om echt werk te kunnen maken van „maatschappelijk betrokken universiteiten” moeten de EU en de lidstaten de decentrale overheden volwaardig betrekken bij de beleidsvorming over het hoger onderwijs. Het CvdR zou graag zien dat de Europese Commissie het Bolognaproces nieuw leven inblaast en alle nodige maatregelen neemt waar het er met name om gaat diploma’s en beroepskwalificaties snel of zelfs automatisch te erkennen en gelijkwaardig te verklaren, ook in het geval van doctors- en andere academische titels.

| 7. | Digitalisering kan een oplossing zijn voor diverse problemen waar scholen mee kampen en is bovendien van fundamenteel belang voor de modernisering van het onderwijs. Zo kan digitalisering:






  — | een meer op maat gemaakt en inclusief onderwijs bevorderen, vooral voor klassen met gemengde vaardigheden; |
| --- | --- | --- |

7.

Digitalisering kan een oplossing zijn voor diverse problemen waar scholen mee kampen en is bovendien van fundamenteel belang voor de modernisering van het onderwijs. Zo kan digitalisering:

—

een meer op maat gemaakt en inclusief onderwijs bevorderen, vooral voor klassen met gemengde vaardigheden;

| — | onderwijs op afstand bevorderen, bijvoorbeeld om de meest geïsoleerde of afgelegen gebieden of minder toegankelijke groepen te bereiken; |
| --- | --- |

—

onderwijs op afstand bevorderen, bijvoorbeeld om de meest geïsoleerde of afgelegen gebieden of minder toegankelijke groepen te bereiken;

| — | vorderingen van lerenden zichtbaar maken, beoordelingen door leerkrachten vergemakkelijken en de administratieve rompslomp verminderen. |
| --- | --- |

—

vorderingen van lerenden zichtbaar maken, beoordelingen door leerkrachten vergemakkelijken en de administratieve rompslomp verminderen.

| 8. | Wat de modernisering van het school- en hoger onderwijs betreft, volstaat het niet om te discussiëren over de doelstellingen, vooral omdat de EU momenteel bezig is met de planning van de steunverlening voor de volgende programmeringsperiode en er in dit verband op moet worden aangedrongen om na 2020 specifieke steun uit te trekken voor projecten en maatregelen ten behoeve van de ontwikkeling van opleidingsprogramma’s en infrastructuurvoorzieningen in het school- en hoger onderwijs in minder ontwikkelde regio’s. |
| --- | --- |

8.

Wat de modernisering van het school- en hoger onderwijs betreft, volstaat het niet om te discussiëren over de doelstellingen, vooral omdat de EU momenteel bezig is met de planning van de steunverlening voor de volgende programmeringsperiode en er in dit verband op moet worden aangedrongen om na 2020 specifieke steun uit te trekken voor projecten en maatregelen ten behoeve van de ontwikkeling van opleidingsprogramma’s en infrastructuurvoorzieningen in het school- en hoger onderwijs in minder ontwikkelde regio’s.

| 9. | Gelijke kansen inzake toegang tot hoger onderwijs, ook voor leerlingen uit kansarme, afgelegen of ultraperifere regio’s of uit minderheidsgroepen, kunnen beter worden gewaarborgd als het openbare onderwijs waartoe deze leerlingen toegang hebben efficiënt, doeltreffend en inclusief is. |
| --- | --- |

9.

Gelijke kansen inzake toegang tot hoger onderwijs, ook voor leerlingen uit kansarme, afgelegen of ultraperifere regio’s of uit minderheidsgroepen, kunnen beter worden gewaarborgd als het openbare onderwijs waartoe deze leerlingen toegang hebben efficiënt, doeltreffend en inclusief is.

| 10. | De mogelijkheid om in de EU te reizen en aan culturele uitwisselingen mee te doen (bijv. via het Erasmusprogramma) kan de onderwijservaringen van studenten verrijken en een gevoel van EU-burgerschap helpen stimuleren. Het is in dit verband van fundamenteel belang dat gelijke kansen op het gebied van mobiliteit worden gegarandeerd om ervoor te zorgen dat alle jongeren, ongeacht waar ze wonen, gelijke toegangsmogelijkheden hebben. |
| --- | --- |

10.

De mogelijkheid om in de EU te reizen en aan culturele uitwisselingen mee te doen (bijv. via het Erasmusprogramma) kan de onderwijservaringen van studenten verrijken en een gevoel van EU-burgerschap helpen stimuleren. Het is in dit verband van fundamenteel belang dat gelijke kansen op het gebied van mobiliteit worden gegarandeerd om ervoor te zorgen dat alle jongeren, ongeacht waar ze wonen, gelijke toegangsmogelijkheden hebben.

| 11. | Het zou nuttig zijn om meer bekendheid te geven aan stelsels voor aanvullende opleiding en inhaalprogramma’s die de overgang van een bepaald onderwijsniveau naar een hoger niveau mogelijk maken. De uitwisseling van goede praktijken op dit gebied zou toereikend moeten worden ondersteund. |
| --- | --- |

11.

Het zou nuttig zijn om meer bekendheid te geven aan stelsels voor aanvullende opleiding en inhaalprogramma’s die de overgang van een bepaald onderwijsniveau naar een hoger niveau mogelijk maken. De uitwisseling van goede praktijken op dit gebied zou toereikend moeten worden ondersteund.

| 12. | Het CvdR stelt voor om nog eens goed na te denken over het voorstel om de financiering van hogeronderwijsinstellingen meer te laten afhangen van de resultaten, teneinde terdege rekening te houden met de specifieke uitdagingen voor universiteiten die van regionaal en lokaal belang zijn, en met name hogeronderwijsinstellingen die op minderheden gericht zijn en slechts een beperkt aantal studenten hebben en waarvan het verdwijnen een fors verlies op cultureel, economisch en gemeenschapsgebied zou betekenen. |
| --- | --- |

12.

Het CvdR stelt voor om nog eens goed na te denken over het voorstel om de financiering van hogeronderwijsinstellingen meer te laten afhangen van de resultaten, teneinde terdege rekening te houden met de specifieke uitdagingen voor universiteiten die van regionaal en lokaal belang zijn, en met name hogeronderwijsinstellingen die op minderheden gericht zijn en slechts een beperkt aantal studenten hebben en waarvan het verdwijnen een fors verlies op cultureel, economisch en gemeenschapsgebied zou betekenen.

| 13. | Op het vlak van de internationalisering van het hoger onderwijs zijn er nieuwe maatregelen nodig, met name waar het — met inachtneming van kwaliteitseisen — gaat om gezamenlijke Europese en internationale uitwisselings- en mobiliteitsprogramma’s, diploma’s en de uitbreiding van Erasmus tot landen die zich in de procedure voor EU-toetreding bevinden en tot buurlanden van de EU. |
| --- | --- |

13.

Op het vlak van de internationalisering van het hoger onderwijs zijn er nieuwe maatregelen nodig, met name waar het — met inachtneming van kwaliteitseisen — gaat om gezamenlijke Europese en internationale uitwisselings- en mobiliteitsprogramma’s, diploma’s en de uitbreiding van Erasmus tot landen die zich in de procedure voor EU-toetreding bevinden en tot buurlanden van de EU.

| 14. | Er zijn momenteel onvoldoende fondsen beschikbaar voor de internationalisering van de stelsels voor onderwijs en beroepsopleiding die aan het hoger onderwijs voorafgaan. Het is dan ook noodzakelijk om hiervoor nieuwe Europese en nationale, maar ook regionale en lokale middelen vrij te maken. |
| --- | --- |

14.

Er zijn momenteel onvoldoende fondsen beschikbaar voor de internationalisering van de stelsels voor onderwijs en beroepsopleiding die aan het hoger onderwijs voorafgaan. Het is dan ook noodzakelijk om hiervoor nieuwe Europese en nationale, maar ook regionale en lokale middelen vrij te maken.

| 15. | In het huidige hogeronderwijs- en opleidingsstelsel blijken de voorbereiding, de kwalificaties en de vaardigheden van de gediplomeerden vaak niet goed afgestemd op de arbeidsmarktbehoeften en de voorwaarden om voor een baan in aanmerking te komen. Er moet derhalve meer voor worden geijverd om in het hoger onderwijs opleidingsprogramma’s in te voeren die zijn toegespitst op wat er nodig is, waarbij het voor studenten bijv. mogelijk zou moeten worden om vakken vrijelijk te kiezen aan verschillende universiteiten, waarbij zou moeten worden voorzien in betrokkenheid en raadpleging van alle belanghebbenden, inclusief lokale werkgevers. Hebben de studenten deze opleidingsprogramma’s afgerond, dan kunnen ze daarvoor studiepunten krijgen die gelijkwaardig zijn aan die welke via reguliere programma’s voor hoger onderwijs zijn verkregen. |
| --- | --- |

15.

In het huidige hogeronderwijs- en opleidingsstelsel blijken de voorbereiding, de kwalificaties en de vaardigheden van de gediplomeerden vaak niet goed afgestemd op de arbeidsmarktbehoeften en de voorwaarden om voor een baan in aanmerking te komen. Er moet derhalve meer voor worden geijverd om in het hoger onderwijs opleidingsprogramma’s in te voeren die zijn toegespitst op wat er nodig is, waarbij het voor studenten bijv. mogelijk zou moeten worden om vakken vrijelijk te kiezen aan verschillende universiteiten, waarbij zou moeten worden voorzien in betrokkenheid en raadpleging van alle belanghebbenden, inclusief lokale werkgevers. Hebben de studenten deze opleidingsprogramma’s afgerond, dan kunnen ze daarvoor studiepunten krijgen die gelijkwaardig zijn aan die welke via reguliere programma’s voor hoger onderwijs zijn verkregen.

| 16. | Het Comité pleit voor een systeem van duaal leren, waarbij een link wordt gelegd tussen het aanbod van onderwijs en beroepsopleiding en de territoriale omgeving, alsook rekening wordt gehouden met de concrete behoeften van de specifieke arbeidsmarkt. Daarbij kan ook gebruik worden gemaakt van organisatiemodellen die medeverantwoordelijkheid van de publieke en particuliere actoren garanderen, teneinde gemeenschappelijke doelstellingen te verwezenlijken. Er moet meer aandacht uitgaan naar leerervaringen op de werkplek, zoals leerlingplaatsen en opleidingsstages, die een kans bieden om marktgerichte vaardigheden te ontwikkelen. |
| --- | --- |

16.

Het Comité pleit voor een systeem van duaal leren, waarbij een link wordt gelegd tussen het aanbod van onderwijs en beroepsopleiding en de territoriale omgeving, alsook rekening wordt gehouden met de concrete behoeften van de specifieke arbeidsmarkt. Daarbij kan ook gebruik worden gemaakt van organisatiemodellen die medeverantwoordelijkheid van de publieke en particuliere actoren garanderen, teneinde gemeenschappelijke doelstellingen te verwezenlijken. Er moet meer aandacht uitgaan naar leerervaringen op de werkplek, zoals leerlingplaatsen en opleidingsstages, die een kans bieden om marktgerichte vaardigheden te ontwikkelen.

| 17. | Ter wille van de flexibiliteit van het hogeronderwijsstelsel acht het CvdR het echt zaak om korte opleidingen te ontwikkelen. Beroeps- en brancheorganisaties zouden interne opleidingen en bijscholingscursussen moeten geven waarbij eventueel zou kunnen worden voorzien in gelijkwaardigheid met het hoger onderwijs. Mocht zo’n opleiding met succes worden afgerond, dan zou ze — met inachtneming van passende kwaliteitseisen — op zijn minst gedeeltelijk kunnen worden erkend als gelijkwaardig met één of meerdere vakken die in het kader van een universitaire opleiding zijn gevolgd. |
| --- | --- |

17.

Ter wille van de flexibiliteit van het hogeronderwijsstelsel acht het CvdR het echt zaak om korte opleidingen te ontwikkelen. Beroeps- en brancheorganisaties zouden interne opleidingen en bijscholingscursussen moeten geven waarbij eventueel zou kunnen worden voorzien in gelijkwaardigheid met het hoger onderwijs. Mocht zo’n opleiding met succes worden afgerond, dan zou ze — met inachtneming van passende kwaliteitseisen — op zijn minst gedeeltelijk kunnen worden erkend als gelijkwaardig met één of meerdere vakken die in het kader van een universitaire opleiding zijn gevolgd.

| 18. | Het is noodzakelijk dat binnen het hoger onderwijs een grotere plaats wordt ingeruimd voor beroepsgericht leren door op universiteiten en technische hogescholen meer beroepsopleidingscursussen aan te bieden. |
| --- | --- |

18.

Het is noodzakelijk dat binnen het hoger onderwijs een grotere plaats wordt ingeruimd voor beroepsgericht leren door op universiteiten en technische hogescholen meer beroepsopleidingscursussen aan te bieden.

| 19. | De autonomie van universiteiten moet worden gerespecteerd, maar daarnaast dient ook te worden gewaarborgd dat het publiek hoorcolleges kan volgen, met name ook online, overeenkomstig de idee van universitas. |
| --- | --- |

19.

De autonomie van universiteiten moet worden gerespecteerd, maar daarnaast dient ook te worden gewaarborgd dat het publiek hoorcolleges kan volgen, met name ook online, overeenkomstig de idee van universitas.

| 20. | Aan de Europese universiteiten wordt belangrijk onderzoek verricht, gefinancierd uit hoofde van het kaderprogramma Horizon 2020 of met nationale overheidsmiddelen. Het CvdR stelt echter bezorgd vast dat de resultaten ervan zeer dikwijls niet gratis toegankelijk zijn, in ieder geval niet voor professionals, docenten die niet in het hoger onderwijs lesgeven of andere eventuele belangstellenden. Dit vermindert de impact van het Europese stelsel voor onderzoek en ontwikkeling aanzienlijk en maakt het voor docenten en personen in opleiding die onvoldoende middelen hebben tegelijkertijd moeilijker om toegang te krijgen tot de laatste onderzoeksresultaten. |
| --- | --- |

20.

Aan de Europese universiteiten wordt belangrijk onderzoek verricht, gefinancierd uit hoofde van het kaderprogramma Horizon 2020 of met nationale overheidsmiddelen. Het CvdR stelt echter bezorgd vast dat de resultaten ervan zeer dikwijls niet gratis toegankelijk zijn, in ieder geval niet voor professionals, docenten die niet in het hoger onderwijs lesgeven of andere eventuele belangstellenden. Dit vermindert de impact van het Europese stelsel voor onderzoek en ontwikkeling aanzienlijk en maakt het voor docenten en personen in opleiding die onvoldoende middelen hebben tegelijkertijd moeilijker om toegang te krijgen tot de laatste onderzoeksresultaten.

| 21. | Het CvdR onderschrijft dat de pedagogische, psychologische en methodologische voorbereiding van leerkrachten, opleiders en hogeronderwijsdocenten een essentiële voorwaarde is voor succesvol onderwijs in de toekomst. Het acht het dan ook hoogst noodzakelijk om op dit gebied, dat volop in beweging is, goede praktijken uit te wisselen die de betrokkenen kunnen leren kennen en zich eigen kunnen maken via de door het Erasmusprogramma geboden mobiliteit, en gezamenlijke innovatieplannen te ondersteunen, met inbegrip van initiatieven betreffende opleidings- en studieprogramma’s voor personeel dat belast is met de opleiding en bijscholing van onderwijskrachten en opleiders. Voorts kan technologische bijscholing van de betrokkenen, met name in een aantal regio’s, bijdragen aan een betere kwaliteit van het onderwijs en bijgevolg de nog bestaande prestatiekloof tussen regio’s en lidstaten helpen verminderen. |
| --- | --- |

21.

Het CvdR onderschrijft dat de pedagogische, psychologische en methodologische voorbereiding van leerkrachten, opleiders en hogeronderwijsdocenten een essentiële voorwaarde is voor succesvol onderwijs in de toekomst. Het acht het dan ook hoogst noodzakelijk om op dit gebied, dat volop in beweging is, goede praktijken uit te wisselen die de betrokkenen kunnen leren kennen en zich eigen kunnen maken via de door het Erasmusprogramma geboden mobiliteit, en gezamenlijke innovatieplannen te ondersteunen, met inbegrip van initiatieven betreffende opleidings- en studieprogramma’s voor personeel dat belast is met de opleiding en bijscholing van onderwijskrachten en opleiders. Voorts kan technologische bijscholing van de betrokkenen, met name in een aantal regio’s, bijdragen aan een betere kwaliteit van het onderwijs en bijgevolg de nog bestaande prestatiekloof tussen regio’s en lidstaten helpen verminderen.

| 22. | Het CvdR is bezorgd dat de rechten van afgestudeerden, leerlingen en studenten die een opleiding volgen in het Verenigd Koninkrijk geschonden kunnen worden door de brexit. Dit gevaar komt niet alleen door wat er voor hen wellicht zal veranderen in het onderwijsbeleid van het Verenigd Koninkrijk, maar ook door de onzekerheid over de erkenning en gelijkwaardigheid van hun opleidingen, kwalificaties en diploma’s in de lidstaten. Het betreft hier een gevaar dat alle landen van de EU aangaat. Gezamenlijk optreden op EU-niveau zou dan ook gerechtvaardigd zijn. |
| --- | --- |

22.

Het CvdR is bezorgd dat de rechten van afgestudeerden, leerlingen en studenten die een opleiding volgen in het Verenigd Koninkrijk geschonden kunnen worden door de brexit. Dit gevaar komt niet alleen door wat er voor hen wellicht zal veranderen in het onderwijsbeleid van het Verenigd Koninkrijk, maar ook door de onzekerheid over de erkenning en gelijkwaardigheid van hun opleidingen, kwalificaties en diploma’s in de lidstaten. Het betreft hier een gevaar dat alle landen van de EU aangaat. Gezamenlijk optreden op EU-niveau zou dan ook gerechtvaardigd zijn.

| 23. | Het CvdR verzoekt de Europese Commissie om onverminderd het wederkerigheidsbeginsel toe te zien op het zo veel mogelijk beperken van de nevenschade van het vertrek van het VK uit de EU, zoals een eventuele vermindering van de uitstekende permanente samenwerking die er op dit moment bestaat met Britse hogeronderwijsinstellingen en onderzoeks- en ontwikkelingscentra, ook als dat redelijke begrotingsuitgaven met zich meebrengt. |
| --- | --- |

23.

Het CvdR verzoekt de Europese Commissie om onverminderd het wederkerigheidsbeginsel toe te zien op het zo veel mogelijk beperken van de nevenschade van het vertrek van het VK uit de EU, zoals een eventuele vermindering van de uitstekende permanente samenwerking die er op dit moment bestaat met Britse hogeronderwijsinstellingen en onderzoeks- en ontwikkelingscentra, ook als dat redelijke begrotingsuitgaven met zich meebrengt.

| 24. | Het CvdR wijst erop dat sommige minder ontwikkelde regio’s meegesleept dreigen te worden in een negatieve spiraal op demografisch en onderwijsgebied, omdat demografische en onderwijsprocessen elkaar onderling versterken. Dit zou kunnen leiden tot een verdere verslechtering van hun concurrentievermogen en gepaard kunnen gaan met een toenemende aantasting van hun onderwijsstelsels. Het CvdR dringt er daarom op aan dat er strategische oplossingen worden uitgedokterd waarmee de mobiliteit van leerlingen en studenten kan worden verbeterd en waarmee het voor hen tevens gemakkelijker wordt om eventueel naar hun herkomstregio terug te keren. |
| --- | --- |

24.

Het CvdR wijst erop dat sommige minder ontwikkelde regio’s meegesleept dreigen te worden in een negatieve spiraal op demografisch en onderwijsgebied, omdat demografische en onderwijsprocessen elkaar onderling versterken. Dit zou kunnen leiden tot een verdere verslechtering van hun concurrentievermogen en gepaard kunnen gaan met een toenemende aantasting van hun onderwijsstelsels. Het CvdR dringt er daarom op aan dat er strategische oplossingen worden uitgedokterd waarmee de mobiliteit van leerlingen en studenten kan worden verbeterd en waarmee het voor hen tevens gemakkelijker wordt om eventueel naar hun herkomstregio terug te keren.

| 25. | Het CvdR acht het hoog tijd om adequaat te investeren in onderwijsinfrastructuur, zowel in de meest als in de minder ontwikkelde regio’s, waarbij er altijd op moet worden gelet dat de investeringen zijn afgestemd op de specifieke regionale situatie. In dit verband moet in het bijzonder worden overwogen om via de Europese Investeringsbank en de Europese fondsen meer steun te verlenen voor regionale initiatieven om het onderwijs verder te ontwikkelen. |
| --- | --- |

25.

Het CvdR acht het hoog tijd om adequaat te investeren in onderwijsinfrastructuur, zowel in de meest als in de minder ontwikkelde regio’s, waarbij er altijd op moet worden gelet dat de investeringen zijn afgestemd op de specifieke regionale situatie. In dit verband moet in het bijzonder worden overwogen om via de Europese Investeringsbank en de Europese fondsen meer steun te verlenen voor regionale initiatieven om het onderwijs verder te ontwikkelen.

| 26. | Als van systemen voor hoger onderwijs, opleiding en openbaar onderwijs wordt geëist dat ze efficiënt zijn, het concurrentievermogen rechtstreeks ten goede komen en afgestudeerden snel of zelfs onmiddellijk aan een baan helpen, dan zou dat het voortbestaan van bepaalde studierichtingen en vakken in gevaar kunnen brengen. Deze mogen dan voor de afgestudeerden weinig kansen op werk bieden, het verdwijnen ervan zou op middellange en lange termijn onschatbare schade toebrengen aan de Europese cultuur, de kunst, de geavanceerde wetenschap en de lokale kennis. |
| --- | --- |

26.

Als van systemen voor hoger onderwijs, opleiding en openbaar onderwijs wordt geëist dat ze efficiënt zijn, het concurrentievermogen rechtstreeks ten goede komen en afgestudeerden snel of zelfs onmiddellijk aan een baan helpen, dan zou dat het voortbestaan van bepaalde studierichtingen en vakken in gevaar kunnen brengen. Deze mogen dan voor de afgestudeerden weinig kansen op werk bieden, het verdwijnen ervan zou op middellange en lange termijn onschatbare schade toebrengen aan de Europese cultuur, de kunst, de geavanceerde wetenschap en de lokale kennis.

| 27. | Waar het gaat om instellingen voor onderwijs, opleiding en eventueel hoger onderwijs waar les wordt gegeven in talen van nationale of etnische minderheden, moet alles in het werk worden gesteld om te vermijden dat onderwijs voor leerlingen uit minderheidsgroepen minder toegankelijk wordt en moeten er systemen worden ingevoerd om ervoor te zorgen dat elke afgestudeerde die uit een minderheidsgroep komt of binnen de EU is geëmigreerd, dezelfde kansen heeft om een voortgezette opleiding te volgen of toegang te krijgen tot de arbeidsmarkt als andere afgestudeerden. |
| --- | --- |

27.

Waar het gaat om instellingen voor onderwijs, opleiding en eventueel hoger onderwijs waar les wordt gegeven in talen van nationale of etnische minderheden, moet alles in het werk worden gesteld om te vermijden dat onderwijs voor leerlingen uit minderheidsgroepen minder toegankelijk wordt en moeten er systemen worden ingevoerd om ervoor te zorgen dat elke afgestudeerde die uit een minderheidsgroep komt of binnen de EU is geëmigreerd, dezelfde kansen heeft om een voortgezette opleiding te volgen of toegang te krijgen tot de arbeidsmarkt als andere afgestudeerden.

| 28. | In verschillende lidstaten leveren religieuze onderwijsinstellingen en scholen, alsook opleidingscentra en hogeronderwijsinstellingen die gerund worden door kerken of religieuze organisaties een bijdrage aan het Europese onderwijs. Daarom mogen zij, net als alle andere onderwijsinstellingen, niet gediscrimineerd worden, zolang als het nationale onderwijscurriculum wordt uitgevoerd. Tegelijkertijd onderstreept het CvdR dat seculier onderwijs en eerbiediging van verschillende religies en geloofsovertuigingen hoekstenen van de Europese integratie vormen. Tegelijkertijd onderstreept het CvdR dat seculier onderwijs en eerbiediging van verschillende religies en geloofsovertuigingen hoekstenen van de Europese integratie vormen. |
| --- | --- |

28.

In verschillende lidstaten leveren religieuze onderwijsinstellingen en scholen, alsook opleidingscentra en hogeronderwijsinstellingen die gerund worden door kerken of religieuze organisaties een bijdrage aan het Europese onderwijs. Daarom mogen zij, net als alle andere onderwijsinstellingen, niet gediscrimineerd worden, zolang als het nationale onderwijscurriculum wordt uitgevoerd. Tegelijkertijd onderstreept het CvdR dat seculier onderwijs en eerbiediging van verschillende religies en geloofsovertuigingen hoekstenen van de Europese integratie vormen. Tegelijkertijd onderstreept het CvdR dat seculier onderwijs en eerbiediging van verschillende religies en geloofsovertuigingen hoekstenen van de Europese integratie vormen.

| 29. | Bij de vraag hoe er met de migratiecrisis en de situatie van vluchtelingen, asielzoekers en mensen in vergelijkbare omstandigheden moet worden omgegaan, is het een van de voornaamste uitdagingen om de kennis, vaardigheden en diploma’s van de betrokkenen in kaart te brengen en eventueel vast te stellen wanneer er sprake is van gelijkwaardigheid. Dit is absoluut noodzakelijk om deze personen te helpen bij hun integratie in het onderwijsstelsel of op de arbeidsmarkt. Het CvdR wijst er daarom nogmaals op dat de lidstaten geholpen moeten worden bij hun inspanningen om toegang te verschaffen tot inventarissen van vaardigheden, taalonderwijs, maatregelen ter bevordering van vaardigheden en andere maatregelen om de integratie op de arbeidsmarkt en in de samenleving te vergemakkelijken. Ook zou een in het land van herkomst genoten opleiding of behaald diploma zonder vertraging gevalideerd moeten kunnen worden (1). De betrokken regionale en lokale overheden zouden geraadpleegd moeten worden om deze situatie gezamenlijk en doeltreffend te regelen, met inachtneming van de doelstellingen op het vlak van integratie, gelijke kansen en mensenrechten. |
| --- | --- |

29.

Bij de vraag hoe er met de migratiecrisis en de situatie van vluchtelingen, asielzoekers en mensen in vergelijkbare omstandigheden moet worden omgegaan, is het een van de voornaamste uitdagingen om de kennis, vaardigheden en diploma’s van de betrokkenen in kaart te brengen en eventueel vast te stellen wanneer er sprake is van gelijkwaardigheid. Dit is absoluut noodzakelijk om deze personen te helpen bij hun integratie in het onderwijsstelsel of op de arbeidsmarkt. Het CvdR wijst er daarom nogmaals op dat de lidstaten geholpen moeten worden bij hun inspanningen om toegang te verschaffen tot inventarissen van vaardigheden, taalonderwijs, maatregelen ter bevordering van vaardigheden en andere maatregelen om de integratie op de arbeidsmarkt en in de samenleving te vergemakkelijken. Ook zou een in het land van herkomst genoten opleiding of behaald diploma zonder vertraging gevalideerd moeten kunnen worden (1). De betrokken regionale en lokale overheden zouden geraadpleegd moeten worden om deze situatie gezamenlijk en doeltreffend te regelen, met inachtneming van de doelstellingen op het vlak van integratie, gelijke kansen en mensenrechten.

| 30. | Er zou nagedacht moeten worden over middelen om sport en gezondheidseducatie een belangrijkere plaats in het onderwijsstelsel te geven, waarbij speciale aandacht moet uitgaan naar het basisonderwijs en met name aan ondersteuning van buitenschoolse programma’s. De aanpak van gezondheidseducatie moet holistisch zijn en lichamelijk en geestelijk welzijn omvatten om intimidatie en geweld op school te voorkomen. |
| --- | --- |

30.

Er zou nagedacht moeten worden over middelen om sport en gezondheidseducatie een belangrijkere plaats in het onderwijsstelsel te geven, waarbij speciale aandacht moet uitgaan naar het basisonderwijs en met name aan ondersteuning van buitenschoolse programma’s. De aanpak van gezondheidseducatie moet holistisch zijn en lichamelijk en geestelijk welzijn omvatten om intimidatie en geweld op school te voorkomen.

| 31. | Onderwijs en opleiding zouden moeten bijdragen tot het bevorderen van verdraagzaamheid en van de waarden die aan de EU ten grondslag liggen, nl. eerbied voor de menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid, de rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten, waaronder de rechten van personen die tot minderheden behoren. Dit kan helpen bij het bestrijden van radicalisering, uitsluiting, vreemdelingenhaat en het gevaar dat extremisme in al zijn uitingsvormen terrein wint. |
| --- | --- |

31.

Onderwijs en opleiding zouden moeten bijdragen tot het bevorderen van verdraagzaamheid en van de waarden die aan de EU ten grondslag liggen, nl. eerbied voor de menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid, de rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten, waaronder de rechten van personen die tot minderheden behoren. Dit kan helpen bij het bestrijden van radicalisering, uitsluiting, vreemdelingenhaat en het gevaar dat extremisme in al zijn uitingsvormen terrein wint.

| 32. | Het CvdR pleit er uitdrukkelijk voor om — in het kader van onderling afgestemde inspanningen om de kloof tussen verschillende regio’s daadwerkelijk te verkleinen — bepaalde minder ontwikkelde regio’s de nodige hulp te geven zodat ze het schoolonderwijs en het hoger onderwijs kunnen moderniseren en tegelijkertijd kunnen doorgaan met de ontwikkeling van beroepsonderwijs en opleiding. In dit verband zij erop gewezen dat er in sommige van deze regio’s vooral werk te vinden is voor personen die met succes beroepsonderwijs of een beroepsopleiding hebben genoten. Wordt de ontwikkeling van dit soort onderwijs van de prioriteitenlijst afgevoerd, dan zou de sociaal-economische situatie in deze gebieden verder verslechteren. |
| --- | --- |

32.

Het CvdR pleit er uitdrukkelijk voor om — in het kader van onderling afgestemde inspanningen om de kloof tussen verschillende regio’s daadwerkelijk te verkleinen — bepaalde minder ontwikkelde regio’s de nodige hulp te geven zodat ze het schoolonderwijs en het hoger onderwijs kunnen moderniseren en tegelijkertijd kunnen doorgaan met de ontwikkeling van beroepsonderwijs en opleiding. In dit verband zij erop gewezen dat er in sommige van deze regio’s vooral werk te vinden is voor personen die met succes beroepsonderwijs of een beroepsopleiding hebben genoten. Wordt de ontwikkeling van dit soort onderwijs van de prioriteitenlijst afgevoerd, dan zou de sociaal-economische situatie in deze gebieden verder verslechteren.

| 33. | Op het gebied van schoolonderwijs, opleiding en hoger onderwijs vindt het CvdR net als de Commissie dat een grotere inzet van multilevel-governance-instrumenten en decentralisering (indien gerechtvaardigd) een geschikte benadering zou kunnen zijn om samenwerkingsverbanden en partnerschappen tussen bepaalde regio’s (met name grensregio’s en regio’s met soortgelijke kenmerken) te bevorderen, zodat de modernisering van het schoolonderwijs en het hoger onderwijs efficiënt gepland en ten uitvoer gelegd kan worden. |
| --- | --- |

33.

Op het gebied van schoolonderwijs, opleiding en hoger onderwijs vindt het CvdR net als de Commissie dat een grotere inzet van multilevel-governance-instrumenten en decentralisering (indien gerechtvaardigd) een geschikte benadering zou kunnen zijn om samenwerkingsverbanden en partnerschappen tussen bepaalde regio’s (met name grensregio’s en regio’s met soortgelijke kenmerken) te bevorderen, zodat de modernisering van het schoolonderwijs en het hoger onderwijs efficiënt gepland en ten uitvoer gelegd kan worden.

| 34. | De Europese Commissie wordt verzocht om het Europees Comité van de Regio’s te beschouwen als een partner bij het uitwerken van beleid inzake de ontwikkeling en modernisering van het schoolonderwijs en het hoger onderwijs, en om tijdens het raadplegingsproces zo veel mogelijk gebruik te maken van de expertise van decentrale overheden als enerzijds belanghebbenden en anderzijds actoren die het onderwijs ondersteunen of zelfs organiseren. |
| --- | --- |

34.

De Europese Commissie wordt verzocht om het Europees Comité van de Regio’s te beschouwen als een partner bij het uitwerken van beleid inzake de ontwikkeling en modernisering van het schoolonderwijs en het hoger onderwijs, en om tijdens het raadplegingsproces zo veel mogelijk gebruik te maken van de expertise van decentrale overheden als enerzijds belanghebbenden en anderzijds actoren die het onderwijs ondersteunen of zelfs organiseren.

Brussel, 30 november 2017.

De voorzitter van het Europees Comité van de Regio's

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  CvdR-advies over „Een agenda voor nieuwe vaardigheden voor Europa” (COR-2016-04094).

1

---

| 8.5.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 164/34 |
| --- | --- | --- | --- |

8.5.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 164/34

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s — Bevordering van innovatie in de overheidssector via digitale oplossingen vanuit lokaal en regionaal perspectief

(2018/C 164/06)

| Rapporteur: | Frank CECCONI (FR/ADLE), lid van de regioraad van Île-de-France |
| --- | --- |

Rapporteur:

Frank CECCONI (FR/ADLE), lid van de regioraad van Île-de-France

BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITE VAN DE REGIO’S

Algemene opmerkingen

| 1. | constateert dat de overheidssector een cruciale economische rol vervult als regelgever, dienstverlener en werkgever en zich in een veranderende wereld ook moet aanpassen om aan de verwachtingen van de samenleving te voldoen. |
| --- | --- |

1.

constateert dat de overheidssector een cruciale economische rol vervult als regelgever, dienstverlener en werkgever en zich in een veranderende wereld ook moet aanpassen om aan de verwachtingen van de samenleving te voldoen.

| 2. | Lokale en regionale overheden, die dicht bij de burgers staan en verantwoordelijk zijn voor het rechtstreeks verlenen aan die burgers van dagelijkse diensten, spelen een belangrijke rol bij de modernisering van de openbare dienstverlening. |
| --- | --- |

2.

Lokale en regionale overheden, die dicht bij de burgers staan en verantwoordelijk zijn voor het rechtstreeks verlenen aan die burgers van dagelijkse diensten, spelen een belangrijke rol bij de modernisering van de openbare dienstverlening.

| 3. | Digitale oplossingen kunnen een grote rol spelen bij de totstandbrenging van een nieuw administratief model dat transparanter, eenvoudiger, efficiënter, inclusiever en ook gebruiksvriendelijker is. |
| --- | --- |

3.

Digitale oplossingen kunnen een grote rol spelen bij de totstandbrenging van een nieuw administratief model dat transparanter, eenvoudiger, efficiënter, inclusiever en ook gebruiksvriendelijker is.

| 4. | Het Comité herinnert eraan dat de Europese Raad in oktober 2013 heeft geconcludeerd dat de modernisering van de overheidsadministraties moet worden voortgezet, door snelle invoering van elektronische dienstverlening (zoals e-gezondheid, e-facturering en e-aanbesteding), en dat open data een bron met enorm potentieel vormen die nog niet is aangeboord. |
| --- | --- |

4.

Het Comité herinnert eraan dat de Europese Raad in oktober 2013 heeft geconcludeerd dat de modernisering van de overheidsadministraties moet worden voortgezet, door snelle invoering van elektronische dienstverlening (zoals e-gezondheid, e-facturering en e-aanbesteding), en dat open data een bron met enorm potentieel vormen die nog niet is aangeboord.

| 5. | Het potentieel van digitale publieke dienstverlening wordt nog niet volledig benut door burgers en bedrijven en de ontwikkeling op het gebied van e-overheid verloopt niet in alle lidstaten en regio’s van de Unie gelijk. |
| --- | --- |

5.

Het potentieel van digitale publieke dienstverlening wordt nog niet volledig benut door burgers en bedrijven en de ontwikkeling op het gebied van e-overheid verloopt niet in alle lidstaten en regio’s van de Unie gelijk.

| 6. | De modernisering van de overheidssector aan de hand van digitale oplossingen biedt bedrijven nieuwe economische perspectieven en draagt aldus bij tot de versterking van het concurrentievermogen van de Unie en haar lidstaten. |
| --- | --- |

6.

De modernisering van de overheidssector aan de hand van digitale oplossingen biedt bedrijven nieuwe economische perspectieven en draagt aldus bij tot de versterking van het concurrentievermogen van de Unie en haar lidstaten.

| 7. | Nu de meeste overheidsinstanties zich genoodzaakt zien om het mes te zetten in hun uitgaven, is digitalisering van de administratie het middel bij uitstek om zowel de dienstverlening te verbeteren als aanzienlijke bezuinigingen door te voeren. |
| --- | --- |

7.

Nu de meeste overheidsinstanties zich genoodzaakt zien om het mes te zetten in hun uitgaven, is digitalisering van de administratie het middel bij uitstek om zowel de dienstverlening te verbeteren als aanzienlijke bezuinigingen door te voeren.

| 8. | Het Comité is dan ook zeer te spreken over de prioriteit die het Estische voorzitterschap van de Raad toekent aan de totstandbrenging van een digitaal Europa en aan het vrije verkeer van gegevens, evenals aan het doel om geleidelijk grensoverschrijdende digitale overheidsdiensten in te voeren die het dagelijks leven veraangenamen. |
| --- | --- |

8.

Het Comité is dan ook zeer te spreken over de prioriteit die het Estische voorzitterschap van de Raad toekent aan de totstandbrenging van een digitaal Europa en aan het vrije verkeer van gegevens, evenals aan het doel om geleidelijk grensoverschrijdende digitale overheidsdiensten in te voeren die het dagelijks leven veraangenamen.

| 9. | Het Comité heeft zich al eerder positief uitgelaten over de voorrang die door de Commissie wordt gegeven aan de digitalisering van de overheidssector in het kader van de totstandbrenging van een digitale eengemaakte markt, evenals aan het actieplan inzake e-overheid 2016-2020. |
| --- | --- |

9.

Het Comité heeft zich al eerder positief uitgelaten over de voorrang die door de Commissie wordt gegeven aan de digitalisering van de overheidssector in het kader van de totstandbrenging van een digitale eengemaakte markt, evenals aan het actieplan inzake e-overheid 2016-2020.

| 10. | Daarnaast onderschrijft het volledig het standpunt dat de Commissie met het oog op dit actieplan heeft ingenomen, nl. dat overheidsdiensten en -instellingen uiterlijk in 2020 open, efficiënt en inclusief moeten zijn en alle burgers en bedrijven in de Unie gepersonaliseerde en gebruiksvriendelijke digitale diensten zonder grenzen moeten leveren. |
| --- | --- |

10.

Daarnaast onderschrijft het volledig het standpunt dat de Commissie met het oog op dit actieplan heeft ingenomen, nl. dat overheidsdiensten en -instellingen uiterlijk in 2020 open, efficiënt en inclusief moeten zijn en alle burgers en bedrijven in de Unie gepersonaliseerde en gebruiksvriendelijke digitale diensten zonder grenzen moeten leveren.

| 11. | Het Comité is blij met de status van waarnemer die het heeft gekregen in de stuurgroep voor het actieplan inzake e-overheid 2016-2020 en zou het, gezien de rol die de lokale en regionale overheden spelen in de modernisering van de overheidssector, op prijs stellen indien deze status werd omgezet in die van „volwaardig lid”. |
| --- | --- |

11.

Het Comité is blij met de status van waarnemer die het heeft gekregen in de stuurgroep voor het actieplan inzake e-overheid 2016-2020 en zou het, gezien de rol die de lokale en regionale overheden spelen in de modernisering van de overheidssector, op prijs stellen indien deze status werd omgezet in die van „volwaardig lid”.

| 12. | Het Comité heeft al eerder aangegeven dat het graag zou zien dat de lokale en regionale overheden in de Unie zouden worden betrokken bij het bedenken van de maatregelen en instrumenten om dit doel te halen, en niet alleen bij de uitvoering ervan. |
| --- | --- |

12.

Het Comité heeft al eerder aangegeven dat het graag zou zien dat de lokale en regionale overheden in de Unie zouden worden betrokken bij het bedenken van de maatregelen en instrumenten om dit doel te halen, en niet alleen bij de uitvoering ervan.

| 13. | Gebleken is immers dat deze overheden over een zeer grote capaciteit voor innovatie en experimenten beschikken op het gebied van met name toegang tot informatie, energie-efficiëntie, duurzame mobiliteit, afvalverwerking, administratieve vereenvoudiging, gezondheid en veiligheid. |
| --- | --- |

13.

Gebleken is immers dat deze overheden over een zeer grote capaciteit voor innovatie en experimenten beschikken op het gebied van met name toegang tot informatie, energie-efficiëntie, duurzame mobiliteit, afvalverwerking, administratieve vereenvoudiging, gezondheid en veiligheid.

| 14. | Innovatie van de overheidssector is dit jaar een van de thema’s van het gemeenschappelijk platform voor kennisuitwisseling van het CvdR en DG RTD. De werkzaamheden van dit platform zouden ertoe moeten leiden dat belangstellende steden en regio’s worden aangewezen als voortrekkers van innovatieve modernisering van overheidsdiensten en innovatieve aanbestedingen, om aldus een doeltreffende verspreiding van goede praktijken te kunnen realiseren. Met behulp van de pionierende steden en regio’s en in samenwerking met de Commissie moeten een doeltreffender dienstverlening en schaalvoordelen voor de hele EU worden bereikt. |
| --- | --- |

14.

Innovatie van de overheidssector is dit jaar een van de thema’s van het gemeenschappelijk platform voor kennisuitwisseling van het CvdR en DG RTD. De werkzaamheden van dit platform zouden ertoe moeten leiden dat belangstellende steden en regio’s worden aangewezen als voortrekkers van innovatieve modernisering van overheidsdiensten en innovatieve aanbestedingen, om aldus een doeltreffende verspreiding van goede praktijken te kunnen realiseren. Met behulp van de pionierende steden en regio’s en in samenwerking met de Commissie moeten een doeltreffender dienstverlening en schaalvoordelen voor de hele EU worden bereikt.

Visie en onderliggende beginselen

| 15. | Het is volgens het Comité de verantwoordelijkheid van overheidsdiensten om, binnen of buiten de overheidssector, ecosystemen op te zetten die bevorderlijk zijn voor innovatie. |
| --- | --- |

15.

Het is volgens het Comité de verantwoordelijkheid van overheidsdiensten om, binnen of buiten de overheidssector, ecosystemen op te zetten die bevorderlijk zijn voor innovatie.

| 16. | Het is belangrijk dat een overheidsdienst open is en zijn gegevens en diensten op een veilige manier toegankelijk maakt om de transparantie en doeltreffendheid ervan te verbeteren. Het uitgangspunt moet namelijk zijn dat overheidsinstanties, zowel onderling als met burgers en bedrijven, op transparante en inclusieve wijze informatie uitwisselen. |
| --- | --- |

16.

Het is belangrijk dat een overheidsdienst open is en zijn gegevens en diensten op een veilige manier toegankelijk maakt om de transparantie en doeltreffendheid ervan te verbeteren. Het uitgangspunt moet namelijk zijn dat overheidsinstanties, zowel onderling als met burgers en bedrijven, op transparante en inclusieve wijze informatie uitwisselen.

| 17. | Het Comité is er, zoals het eerder al heeft aangegeven (1), voorstander van dat overheidsinstanties hun diensten „in principe digitaal” verlenen, ook over de grens, op voorwaarde dat er ondersteunende maatregelen worden genomen om ervoor te zorgen dat niemand de digitale boot mist. |
| --- | --- |

17.

Het Comité is er, zoals het eerder al heeft aangegeven (1), voorstander van dat overheidsinstanties hun diensten „in principe digitaal” verlenen, ook over de grens, op voorwaarde dat er ondersteunende maatregelen worden genomen om ervoor te zorgen dat niemand de digitale boot mist.

| 18. | Daarnaast is het ook aanhanger van het „eenmaligheidsbeginsel”, dat inhoudt dat overheidsinstanties burgers en bedrijven niet meer dan één keer om dezelfde informatie mogen vragen. Dat zou de contacten tussen burgers, bedrijven en openbaar bestuur vereenvoudigen. |
| --- | --- |

18.

Daarnaast is het ook aanhanger van het „eenmaligheidsbeginsel”, dat inhoudt dat overheidsinstanties burgers en bedrijven niet meer dan één keer om dezelfde informatie mogen vragen. Dat zou de contacten tussen burgers, bedrijven en openbaar bestuur vereenvoudigen.

| 19. | Toe te juichen is ook het beginsel van „standaard interoperabiliteit”, dat een voorwaarde is om de mogelijkheden van digitalisering te kunnen benutten. |
| --- | --- |

19.

Toe te juichen is ook het beginsel van „standaard interoperabiliteit”, dat een voorwaarde is om de mogelijkheden van digitalisering te kunnen benutten.

| 20. | Tot slot verdienen ook het beginsel van „coconstructie” (2) en de groeiende betrokkenheid van gebruikers bij de veranderingen die gaande zijn in de openbare dienstverlening alle steun. Een en ander sluit tevens aan bij het verzoek van het CvdR om ook uit te gaan van het beginsel van coconstructie, zodat de lokale en regionale overheden ten volle worden betrokken bij de ontwikkeling van het volgende EU-programma voor onderzoek en innovatie (3). |
| --- | --- |

20.

Tot slot verdienen ook het beginsel van „coconstructie” (2) en de groeiende betrokkenheid van gebruikers bij de veranderingen die gaande zijn in de openbare dienstverlening alle steun. Een en ander sluit tevens aan bij het verzoek van het CvdR om ook uit te gaan van het beginsel van coconstructie, zodat de lokale en regionale overheden ten volle worden betrokken bij de ontwikkeling van het volgende EU-programma voor onderzoek en innovatie (3).

| 21. | Het Comité staat dan ook achter de harmonisering van de rechtsregels die door de algemene verordening gegevensbescherming wordt beoogd en waardoor, overeenkomstig het evenredigheidsbeginsel, het fundamentele recht op bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens niet in strijd is met andere belangrijke grondrechten, en herinnert eraan dat de gefragmenteerde wijze waarop persoonsgegevens in de Unie worden beschermd leidt tot rechtsonzekerheid die schadelijk is voor het vrije verkeer van gegevens binnen de Unie. De ontwikkeling van het initiatief MyData tijdens het Estse voorzitterschap van de Raad biedt nieuwe mogelijkheden voor het verbeteren van het beheer van persoonsgegevens op een manier waarbij de mens centraal staat. |
| --- | --- |

21.

Het Comité staat dan ook achter de harmonisering van de rechtsregels die door de algemene verordening gegevensbescherming wordt beoogd en waardoor, overeenkomstig het evenredigheidsbeginsel, het fundamentele recht op bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens niet in strijd is met andere belangrijke grondrechten, en herinnert eraan dat de gefragmenteerde wijze waarop persoonsgegevens in de Unie worden beschermd leidt tot rechtsonzekerheid die schadelijk is voor het vrije verkeer van gegevens binnen de Unie. De ontwikkeling van het initiatief MyData tijdens het Estse voorzitterschap van de Raad biedt nieuwe mogelijkheden voor het verbeteren van het beheer van persoonsgegevens op een manier waarbij de mens centraal staat.

| 22. | De lokale en regionale overheden kunnen vooral in grensregio’s een cruciale rol spelen bij het in kaart brengen, testen en ontwikkelen van een adequate, doeltreffende en doorlopende grensoverschrijdende dienstverlening. |
| --- | --- |

22.

De lokale en regionale overheden kunnen vooral in grensregio’s een cruciale rol spelen bij het in kaart brengen, testen en ontwikkelen van een adequate, doeltreffende en doorlopende grensoverschrijdende dienstverlening.

| 23. | Voor de particuliere sector is een rol weggelegd in de ontwikkeling van een totaalaanpak. Door innovatie kunnen consumenten via vereenvoudigde procedures gebruikmaken van een groot aantal zowel publieke als particuliere diensten. Daarom zou de particuliere sector moeten worden beschouwd als een volwaardige partner en bondgenoot van overheidsdiensten op het vlak van innovatie. |
| --- | --- |

23.

Voor de particuliere sector is een rol weggelegd in de ontwikkeling van een totaalaanpak. Door innovatie kunnen consumenten via vereenvoudigde procedures gebruikmaken van een groot aantal zowel publieke als particuliere diensten. Daarom zou de particuliere sector moeten worden beschouwd als een volwaardige partner en bondgenoot van overheidsdiensten op het vlak van innovatie.

| 24. | De digitalisering van de economie, die tot nieuwe consumptiepatronen, werkmethoden en contactmogelijkheden leidt, gaat gepaard met nieuwe verwachtingen van de burgers ten aanzien van hun overheidsdiensten. In dit opzicht bieden innovatie in de publieke sector en een beter gebruik van elektronische overheidsdiensten ook een kans om beter aan deze verwachtingen te voldoen, vooral wat de ontwikkeling van de deeleconomie en aanverwante kwesties zoals registratieprocedures, belastingen en werkgelegenheid betreft. |
| --- | --- |

24.

De digitalisering van de economie, die tot nieuwe consumptiepatronen, werkmethoden en contactmogelijkheden leidt, gaat gepaard met nieuwe verwachtingen van de burgers ten aanzien van hun overheidsdiensten. In dit opzicht bieden innovatie in de publieke sector en een beter gebruik van elektronische overheidsdiensten ook een kans om beter aan deze verwachtingen te voldoen, vooral wat de ontwikkeling van de deeleconomie en aanverwante kwesties zoals registratieprocedures, belastingen en werkgelegenheid betreft.

A.   Het „structurele” aspect

| 25. | Voor het Comité is bevordering van digitale geletterdheid en uitbreiding van digitale dienstverlening een prioriteit van hetzelfde kaliber als de digitale eengemaakte markt; in beide gevallen is het immers noodzakelijk om het aantal gebieden dat nog niet over betrouwbare, kwalitatief hoogwaardige en betaalbare netwerken beschikt te verminderen door maatregelen te blijven nemen die de uitrol van digitale samenwerkingsnetwerken ondersteunen en deze netwerken inhoudelijk verder ontwikkelen. |
| --- | --- |

25.

Voor het Comité is bevordering van digitale geletterdheid en uitbreiding van digitale dienstverlening een prioriteit van hetzelfde kaliber als de digitale eengemaakte markt; in beide gevallen is het immers noodzakelijk om het aantal gebieden dat nog niet over betrouwbare, kwalitatief hoogwaardige en betaalbare netwerken beschikt te verminderen door maatregelen te blijven nemen die de uitrol van digitale samenwerkingsnetwerken ondersteunen en deze netwerken inhoudelijk verder ontwikkelen.

| 26. | Overheidsinstanties moeten, net als alle andere organisaties die met gevoelige gegevens omgaan, systematisch oog hebben voor de classificatie en beveiliging van deze gegevens. Gezien de grote schade die hacken, cyberaanvallen en cyberterrorisme kunnen veroorzaken, moet in bepaalde gevallen naar oplossingen worden gezocht die ervoor zorgen dat gegevens en soms hele systemen fysiek gescheiden zijn van het internet. |
| --- | --- |

26.

Overheidsinstanties moeten, net als alle andere organisaties die met gevoelige gegevens omgaan, systematisch oog hebben voor de classificatie en beveiliging van deze gegevens. Gezien de grote schade die hacken, cyberaanvallen en cyberterrorisme kunnen veroorzaken, moet in bepaalde gevallen naar oplossingen worden gezocht die ervoor zorgen dat gegevens en soms hele systemen fysiek gescheiden zijn van het internet.

| 27. | Het is de taak van de Europese Commissie om de basisvoorwaarden te scheppen voor interoperabiliteit en harmonisering die het pad effenen voor het delen van de informatie waarop de beginselen zijn gebaseerd. |
| --- | --- |

27.

Het is de taak van de Europese Commissie om de basisvoorwaarden te scheppen voor interoperabiliteit en harmonisering die het pad effenen voor het delen van de informatie waarop de beginselen zijn gebaseerd.

| 28. | Het Comité steunt het streven naar de ontwikkeling van grensoverschrijdende overheidsdiensten via digitale oplossingen en kijkt dan ook vol verwachting uit naar initiatieven die de interoperabiliteit tussen de verschillende instanties kunnen verbeteren, evenals naar de ontwikkeling van mogelijkheden als elektronische identificatie en elektronische handtekeningen. |
| --- | --- |

28.

Het Comité steunt het streven naar de ontwikkeling van grensoverschrijdende overheidsdiensten via digitale oplossingen en kijkt dan ook vol verwachting uit naar initiatieven die de interoperabiliteit tussen de verschillende instanties kunnen verbeteren, evenals naar de ontwikkeling van mogelijkheden als elektronische identificatie en elektronische handtekeningen.

| 29. | Het Comité pleit voor een totaalaanpak van de ontwikkeling van digitale infrastructuur, waarbij de verschillende overheidsinstanties voor interoperabele oplossingen kiezen en zo veel mogelijk gebruikmaken van een gemeenschappelijke technische basis die wordt aangevuld met specifieke, op basis van hun behoeften ontwikkelde toepassingen. Dat heeft als voordeel dat elke dienst niet zijn eigen infrastructuur hoeft te ontwikkelen, wat de kosten drukt en winst kan opleveren op het punt van efficiëntie. Bovendien kan een dergelijke aanpak territoriale versnippering van de eengemaakte markt helpen voorkomen. |
| --- | --- |

29.

Het Comité pleit voor een totaalaanpak van de ontwikkeling van digitale infrastructuur, waarbij de verschillende overheidsinstanties voor interoperabele oplossingen kiezen en zo veel mogelijk gebruikmaken van een gemeenschappelijke technische basis die wordt aangevuld met specifieke, op basis van hun behoeften ontwikkelde toepassingen. Dat heeft als voordeel dat elke dienst niet zijn eigen infrastructuur hoeft te ontwikkelen, wat de kosten drukt en winst kan opleveren op het punt van efficiëntie. Bovendien kan een dergelijke aanpak territoriale versnippering van de eengemaakte markt helpen voorkomen.

| 30. | Het Comité herhaalt in dit verband zijn oproep om projecten inzake de ontwikkeling van breedband te erkennen als diensten van algemeen economisch belang (4). |
| --- | --- |

30.

Het Comité herhaalt in dit verband zijn oproep om projecten inzake de ontwikkeling van breedband te erkennen als diensten van algemeen economisch belang (4).

| 31. | Alle initiatieven die de toegang van burgers en bedrijven tot overheidsdiensten vergemakkelijken, worden door het Comité toegejuicht. Wel moeten eenvoud en het voldoen aan de behoeften van de gebruiker bij elk initiatief vooropstaan. |
| --- | --- |

31.

Alle initiatieven die de toegang van burgers en bedrijven tot overheidsdiensten vergemakkelijken, worden door het Comité toegejuicht. Wel moeten eenvoud en het voldoen aan de behoeften van de gebruiker bij elk initiatief vooropstaan.

B.   Het „menselijke” aspect

| 32. | Wil de overheidssector echt innovatief worden, dan moeten er ingrijpende veranderingen worden doorgevoerd in de organisatiecultuur; daarbij kunnen de mensen die in de verschillende overheidsdiensten werken, als aanjagers fungeren. |
| --- | --- |

32.

Wil de overheidssector echt innovatief worden, dan moeten er ingrijpende veranderingen worden doorgevoerd in de organisatiecultuur; daarbij kunnen de mensen die in de verschillende overheidsdiensten werken, als aanjagers fungeren.

| 33. | Het Comité hoopt dat de voortdurende bijscholing van overheidsfunctionarissen op het vlak van digitale oplossingen een prioriteit wordt van zowel de lokale als nationale overheidsinstanties en pleit voor de verspreiding van een cultuur van transparantie, communicatie en uitwisseling van ervaringen binnen deze instanties. |
| --- | --- |

33.

Het Comité hoopt dat de voortdurende bijscholing van overheidsfunctionarissen op het vlak van digitale oplossingen een prioriteit wordt van zowel de lokale als nationale overheidsinstanties en pleit voor de verspreiding van een cultuur van transparantie, communicatie en uitwisseling van ervaringen binnen deze instanties.

| 34. | Binnen de verschillende overheidsinstanties zouden multidisciplinaire teams op hoog niveau moeten worden opgezet, waarbij gebruikers kunnen worden betrokken die zijn belast met het voorstellen van innovatieve oplossingen aan publieke beleidsmakers. |
| --- | --- |

34.

Binnen de verschillende overheidsinstanties zouden multidisciplinaire teams op hoog niveau moeten worden opgezet, waarbij gebruikers kunnen worden betrokken die zijn belast met het voorstellen van innovatieve oplossingen aan publieke beleidsmakers.

| 35. | Willen we het potentieel van onlineoverheidsdiensten volledig benutten, dan moeten we er eerst voor zorgen dat burgers en bedrijven vertrouwen krijgen in de manier waarop wordt omgegaan met de gegevens die zij verstrekken, en dit vertrouwen is afhankelijk van de vraag of bepaalde gegevens onder een geharmoniseerde vorm van zeer hoge bescherming vallen. Interessant detail is dat dit vertrouwen toeneemt wanneer burgers en bedrijven het recht op inzage hebben in het gebruik van hun gegevens door overheidsinstanties. |
| --- | --- |

35.

Willen we het potentieel van onlineoverheidsdiensten volledig benutten, dan moeten we er eerst voor zorgen dat burgers en bedrijven vertrouwen krijgen in de manier waarop wordt omgegaan met de gegevens die zij verstrekken, en dit vertrouwen is afhankelijk van de vraag of bepaalde gegevens onder een geharmoniseerde vorm van zeer hoge bescherming vallen. Interessant detail is dat dit vertrouwen toeneemt wanneer burgers en bedrijven het recht op inzage hebben in het gebruik van hun gegevens door overheidsinstanties.

| 36. | Modernisering van de overheidssector aan de hand van digitale oplossingen moet er ook voor zorgen dat burgers meer betrokken zijn bij de publieke besluitvorming en het Comité vindt dat er op dit vlak, dat van cruciaal belang is voor de lokale democratie, specifieke initiatieven moeten worden ontplooid. |
| --- | --- |

36.

Modernisering van de overheidssector aan de hand van digitale oplossingen moet er ook voor zorgen dat burgers meer betrokken zijn bij de publieke besluitvorming en het Comité vindt dat er op dit vlak, dat van cruciaal belang is voor de lokale democratie, specifieke initiatieven moeten worden ontplooid.

| 37. | Het Comité wijst ook op het belang van het beginsel van „coconstructie”, d.w.z. dat gebruikers worden betrokken bij het bedenken en uitwerken van procedures voor publieke dienstverlening. Door deze nieuwe manier van samenwerken tussen overheid, burgers en bedrijfsleven kan niet alleen beter worden beantwoord aan de behoeften van de gebruikers, maar kunnen ook de kennis en expertise van de burgers in kaart worden gebracht en onderling worden afgestemd, zodat er kan worden samengewerkt met het oog op verbetering van de dienstverlening. Hierbij zou gebruik kunnen worden gemaakt van bestaande instrumenten als de OESO-toolkit, die onder de aandacht van de lokale en regionale overheden moeten worden gebracht. |
| --- | --- |

37.

Het Comité wijst ook op het belang van het beginsel van „coconstructie”, d.w.z. dat gebruikers worden betrokken bij het bedenken en uitwerken van procedures voor publieke dienstverlening. Door deze nieuwe manier van samenwerken tussen overheid, burgers en bedrijfsleven kan niet alleen beter worden beantwoord aan de behoeften van de gebruikers, maar kunnen ook de kennis en expertise van de burgers in kaart worden gebracht en onderling worden afgestemd, zodat er kan worden samengewerkt met het oog op verbetering van de dienstverlening. Hierbij zou gebruik kunnen worden gemaakt van bestaande instrumenten als de OESO-toolkit, die onder de aandacht van de lokale en regionale overheden moeten worden gebracht.

| 38. | Het CvdR stelt voor om de netwerkactiviteiten van de Europese innovatiecentra ten volle te benutten om de innovatie in steden en regio’s te stimuleren. |
| --- | --- |

38.

Het CvdR stelt voor om de netwerkactiviteiten van de Europese innovatiecentra ten volle te benutten om de innovatie in steden en regio’s te stimuleren.

| 39. | Wanneer wordt overgegaan tot digitalisering van overheidsdiensten, moet ervoor worden gezorgd dat alle burgers over digitale toegang beschikken, ongeacht hun opleidingsniveau, leeftijd, eventuele handicap of verblijfplaats in Europa. |
| --- | --- |

39.

Wanneer wordt overgegaan tot digitalisering van overheidsdiensten, moet ervoor worden gezorgd dat alle burgers over digitale toegang beschikken, ongeacht hun opleidingsniveau, leeftijd, eventuele handicap of verblijfplaats in Europa.

| 40. | Burgers en bedrijven, vooral kleine en middelgrote ondernemingen, zullen zich moeten verdiepen en bekwamen in het gebruik van digitale overheidsdiensten; dat is van doorslaggevend belang voor de algemene acceptatie van de „e-overheid”, vooral door mensen die het minst vertrouwd zijn met digitale technologie. |
| --- | --- |

40.

Burgers en bedrijven, vooral kleine en middelgrote ondernemingen, zullen zich moeten verdiepen en bekwamen in het gebruik van digitale overheidsdiensten; dat is van doorslaggevend belang voor de algemene acceptatie van de „e-overheid”, vooral door mensen die het minst vertrouwd zijn met digitale technologie.

| 41. | Onderwijs en opleiding zijn een cruciale factor in het realiseren van een cultuuromslag op dit vlak en daarom pleit het Comité voor de bevordering van computercursussen op school, zodat nieuwe generaties de digitale vaardigheden die zij nodig hebben om actieve leden van de kennismaatschappij van morgen te worden van jongs af aan meekrijgen. Daarnaast moeten er adequate voorzieningen op het vlak van een leven lang leren komen om volwassenen van alle leeftijden in staat te stellen digitale vaardigheden te verwerven of hun digitale vaardigheden te verbeteren. |
| --- | --- |

41.

Onderwijs en opleiding zijn een cruciale factor in het realiseren van een cultuuromslag op dit vlak en daarom pleit het Comité voor de bevordering van computercursussen op school, zodat nieuwe generaties de digitale vaardigheden die zij nodig hebben om actieve leden van de kennismaatschappij van morgen te worden van jongs af aan meekrijgen. Daarnaast moeten er adequate voorzieningen op het vlak van een leven lang leren komen om volwassenen van alle leeftijden in staat te stellen digitale vaardigheden te verwerven of hun digitale vaardigheden te verbeteren.

De voordelen van meer samenwerking

| 42. | Innovatie in de overheidssector kan worden vergemakkelijkt door samenwerking en uitwisseling van goede praktijkvoorbeelden tussen overheden aan beide zijden van de grens. |
| --- | --- |

42.

Innovatie in de overheidssector kan worden vergemakkelijkt door samenwerking en uitwisseling van goede praktijkvoorbeelden tussen overheden aan beide zijden van de grens.

| 43. | Het Comité volgt de experimenten op het gebied van gegevensuitwisseling tussen overheden in het kader van het proefproject in Estland en Finland (5) met belangstelling en stelt voor om dit soort samenwerking als voorbeeld te nemen voor interregionale samenwerkingsverbanden. |
| --- | --- |

43.

Het Comité volgt de experimenten op het gebied van gegevensuitwisseling tussen overheden in het kader van het proefproject in Estland en Finland (5) met belangstelling en stelt voor om dit soort samenwerking als voorbeeld te nemen voor interregionale samenwerkingsverbanden.

| 44. | Het Comité stelt voor om de initiatieven met betrekking tot het in kaart brengen van de innovaties die zijn doorgevoerd door lokale en regionale overheden, het uitwisselen van ervaringen en het verspreiden van goede praktijken verder te ontwikkelen. |
| --- | --- |

44.

Het Comité stelt voor om de initiatieven met betrekking tot het in kaart brengen van de innovaties die zijn doorgevoerd door lokale en regionale overheden, het uitwisselen van ervaringen en het verspreiden van goede praktijken verder te ontwikkelen.

| 45. | Het is van belang dat de lokale en regionale overheden nauw worden betrokken bij alle beleidsmaatregelen die gericht zijn op het stimuleren van innovatie in de overheidssector via digitale oplossingen. |
| --- | --- |

45.

Het is van belang dat de lokale en regionale overheden nauw worden betrokken bij alle beleidsmaatregelen die gericht zijn op het stimuleren van innovatie in de overheidssector via digitale oplossingen.

Aanbevelingen

| 46. | De lokale en regionale overheden moeten een sleutelrol spelen in de modernisering van de publieke sector. |
| --- | --- |

46.

De lokale en regionale overheden moeten een sleutelrol spelen in de modernisering van de publieke sector.

| 47. | Het is een goede zaak dat het Europees Comité van de Regio’s betrokken is bij bestaande platforms als de stuurgroep voor het actieplan inzake e-overheid 2016-2020. Het Comité zou echter graag volwaardig lid worden van deze stuurgroep en een partnerschap aangaan met de Waarnemingspost voor innovatie in de publieke sector van de OESO, zodat het een grotere bijdrage kan leveren aan de bevordering van innovatie in de publieke sector. |
| --- | --- |

47.

Het is een goede zaak dat het Europees Comité van de Regio’s betrokken is bij bestaande platforms als de stuurgroep voor het actieplan inzake e-overheid 2016-2020. Het Comité zou echter graag volwaardig lid worden van deze stuurgroep en een partnerschap aangaan met de Waarnemingspost voor innovatie in de publieke sector van de OESO, zodat het een grotere bijdrage kan leveren aan de bevordering van innovatie in de publieke sector.

| 48. | Het Europees Comité van de Regio’s zou een samenwerkingsverband moeten aangaan met het Open Government Partnership (partnerschap voor open overheid). |
| --- | --- |

48.

Het Europees Comité van de Regio’s zou een samenwerkingsverband moeten aangaan met het Open Government Partnership (partnerschap voor open overheid).

| 49. | Er zouden concrete indicatoren moeten worden ontwikkeld aan de hand waarvan een betrouwbare vergelijking kan worden gemaakt tussen overheidsinstanties en de mate waarin zij openstaan voor digitalisering. |
| --- | --- |

49.

Er zouden concrete indicatoren moeten worden ontwikkeld aan de hand waarvan een betrouwbare vergelijking kan worden gemaakt tussen overheidsinstanties en de mate waarin zij openstaan voor digitalisering.

| 50. | Het Comité verzoekt de publieke sector om zich sterk te maken voor een innovatie die is afgestemd op de behoeften van de gebruikers en gebaseerd is op principes als gelijke toegang tot digitale diensten voor alle burgers en bedrijven, verhoogde bescherming van gevoelige informatie, diensten die „in principe digitaal” worden geleverd, het eenmaligheidsbeginsel, het beginsel van „coconstructie” en het beginsel van interoperabiliteit. |
| --- | --- |

50.

Het Comité verzoekt de publieke sector om zich sterk te maken voor een innovatie die is afgestemd op de behoeften van de gebruikers en gebaseerd is op principes als gelijke toegang tot digitale diensten voor alle burgers en bedrijven, verhoogde bescherming van gevoelige informatie, diensten die „in principe digitaal” worden geleverd, het eenmaligheidsbeginsel, het beginsel van „coconstructie” en het beginsel van interoperabiliteit.

| 51. | Het CvdR stelt voor om belangstellende steden en regio’s aan te wijzen als voortrekkers van innovatieve modernisering van overheidsdiensten en innovatieve aanbestedingen, om zo voor heel Europa een betere dienstverlening en schaalvoordelen te kunnen realiseren. |
| --- | --- |

51.

Het CvdR stelt voor om belangstellende steden en regio’s aan te wijzen als voortrekkers van innovatieve modernisering van overheidsdiensten en innovatieve aanbestedingen, om zo voor heel Europa een betere dienstverlening en schaalvoordelen te kunnen realiseren.

| 52. | Het Comité schaart zich achter het verzoek van het Europees Parlement aan de Europese Commissie om zelf het goede voorbeeld te geven op dit gebied. |
| --- | --- |

52.

Het Comité schaart zich achter het verzoek van het Europees Parlement aan de Europese Commissie om zelf het goede voorbeeld te geven op dit gebied.

| 53. | Het Comité pleit ervoor een regelmatig te houden evenement in het leven te roepen waarop de beste digitale oplossingen van lokale en regionale overheden op het gebied van innovatie worden belicht. |
| --- | --- |

53.

Het Comité pleit ervoor een regelmatig te houden evenement in het leven te roepen waarop de beste digitale oplossingen van lokale en regionale overheden op het gebied van innovatie worden belicht.

Brussel, 30 november 2017.

De voorzitter van het Europees Comité van de Regio's

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  Advies van het CvdR over het Europees actieplan inzake e-overheid 2016-2020 (COR-2016-02882).

1

(2)  https://www.oecd.org/governance/observatory-public-sector-innovation/blog/page/citizenpoweredcitiesco-producingbetterpublicserviceswithcitizens.htm

2

(3)  Advies van het CvdR over de lokale en regionale dimensie van Horizon 2020 en het nieuwe kaderprogramma voor onderzoek en innovatie (COR-2017-00854).

3

(4)  Advies van het CvdR over het Europees cloudinitiatief en normalisatieprioriteiten op ICT-gebied voor de digitale eengemaakte markt (COR-2016-02880).

4

(5)  Estland en Finland werken momenteel intensief samen aan de uitbouw van X-Road, een systeem voor rechtstreekse en beveiligde gegevensuitwisseling. Het Nordic Institute for Interoperability solutions (Noords instituut voor interoperabiliteitsoplossingen), dat onlangs door beide landen is opgezet, zal daarbij een centrale rol vervullen. (http://vm.fi/en/article/-/asset_publisher/suomi-ja-viro-perustavat-yhteisen-instituutin-kehittamaan-x-road-teknologiaa)

5

---

| 8.5.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 164/39 |
| --- | --- | --- | --- |

8.5.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 164/39

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s — De-institutionalisering van de zorg op lokaal en regionaal niveau

(2018/C 164/07)

| Rapporteur: | Xamuel GONZALEZ WESTLING (SE/PSE), lid van de gemeenteraad van Hofors |
| --- | --- |

Rapporteur:

Xamuel GONZALEZ WESTLING (SE/PSE), lid van de gemeenteraad van Hofors

BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S

Rechten van personen met een handicap

| 1. | is ingenomen met het verzoek van de regering van Estland om een advies op te stellen over het thema „de-institutionalisering van de zorg op lokaal en regionaal niveau”. Naar schatting één op de zes mensen in de EU — ongeveer 80 miljoen — heeft in lichtere of zwaardere mate te kampen met een of andere handicap. Meer dan een derde van alle 75-plussers heeft een beperking waarvan hij in zijn dagelijks leven last heeft. Dit cijfer zal naar verwachting nog toenemen naarmate het aantal ouderen in de EU de komende jaren stijgt (1). Hoewel de levensomstandigheden van personen met een handicap de afgelopen twintig jaar aanzienlijk zijn verbeterd, vertoont de zorg in een groot aantal EU-lidstaten nog altijd grotere of kleinere tekortkomingen voor mensen met een beperking en wordt er steeds negatiever naar hen gekeken. Het komt helaas steeds vaker voor dat mensen met bijvoorbeeld een ontwikkelingsstoornis en/of een psychische aandoening niet volledig over hun eigen leven kunnen beslissen. |
| --- | --- |

1.

is ingenomen met het verzoek van de regering van Estland om een advies op te stellen over het thema „de-institutionalisering van de zorg op lokaal en regionaal niveau”. Naar schatting één op de zes mensen in de EU — ongeveer 80 miljoen — heeft in lichtere of zwaardere mate te kampen met een of andere handicap. Meer dan een derde van alle 75-plussers heeft een beperking waarvan hij in zijn dagelijks leven last heeft. Dit cijfer zal naar verwachting nog toenemen naarmate het aantal ouderen in de EU de komende jaren stijgt (1). Hoewel de levensomstandigheden van personen met een handicap de afgelopen twintig jaar aanzienlijk zijn verbeterd, vertoont de zorg in een groot aantal EU-lidstaten nog altijd grotere of kleinere tekortkomingen voor mensen met een beperking en wordt er steeds negatiever naar hen gekeken. Het komt helaas steeds vaker voor dat mensen met bijvoorbeeld een ontwikkelingsstoornis en/of een psychische aandoening niet volledig over hun eigen leven kunnen beslissen.

| 2. | Mensen met een handicap moeten in onze samenleving alle mogelijke kansen krijgen op integratie en autonomie en hun keuzevrijheid moet worden gerespecteerd. In dit verband dient erop te worden gewezen dat de zorgstelsels van land tot land uiteenlopen, hetgeen betekent dat bij de overgang naar gemeenschapszorg rekening moet worden gehouden met de lokale situatie en dat zowel de betreffende gemeenschappen als de cliënten en hun familie hierbij moeten worden betrokken. Dit advies is nadrukkelijk niet bedoeld om alle institutionele zorg in alle omstandigheden van de hand te wijzen of te veroordelen. instellingen zijn niet dé oplossing, maar kunnen wel tot de mogelijkheden blijven behoren. In sommige landen hebben instellingen zich meer opengesteld voor nieuwe vormen van begeleiding, om zich zo aan te passen aan uiteenlopende situaties en iedereen, ongeacht de ernst van zijn of haar handicap, een maximale kans op ontplooiing te bieden. De rol van gezinnen in het functioneren van deze instellingen moet in het bijzonder worden benadrukt. |
| --- | --- |

2.

Mensen met een handicap moeten in onze samenleving alle mogelijke kansen krijgen op integratie en autonomie en hun keuzevrijheid moet worden gerespecteerd. In dit verband dient erop te worden gewezen dat de zorgstelsels van land tot land uiteenlopen, hetgeen betekent dat bij de overgang naar gemeenschapszorg rekening moet worden gehouden met de lokale situatie en dat zowel de betreffende gemeenschappen als de cliënten en hun familie hierbij moeten worden betrokken. Dit advies is nadrukkelijk niet bedoeld om alle institutionele zorg in alle omstandigheden van de hand te wijzen of te veroordelen. instellingen zijn niet dé oplossing, maar kunnen wel tot de mogelijkheden blijven behoren. In sommige landen hebben instellingen zich meer opengesteld voor nieuwe vormen van begeleiding, om zich zo aan te passen aan uiteenlopende situaties en iedereen, ongeacht de ernst van zijn of haar handicap, een maximale kans op ontplooiing te bieden. De rol van gezinnen in het functioneren van deze instellingen moet in het bijzonder worden benadrukt.

| 3. | Het optreden van de Europese Unie op het gebied van de volksgezondheid vormt, overeenkomstig artikel 168 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, voornamelijk een aanvulling op het nationale, regionale of lokale gezondheidsbeleid. Met volledige inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel is het optreden van de EU gericht op:






  — | het bevorderen van coördinatie die gericht is op verbetering van de volksgezondheid, preventie van lichamelijke en geestelijke ziekten en aandoeningen, en het wegnemen van bronnen van gevaar voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid. Dit optreden omvat de bestrijding van grote bedreigingen van de gezondheid, door het bevorderen van onderzoek naar de oorzaken, de overdracht en de preventie daarvan, alsmede door het bevorderen van gezondheidsvoorlichting en gezondheidsonderwijs, en de controle van, de alarmering bij en de bestrijding van ernstige grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid; |
| --- | --- | --- |

3.

Het optreden van de Europese Unie op het gebied van de volksgezondheid vormt, overeenkomstig artikel 168 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, voornamelijk een aanvulling op het nationale, regionale of lokale gezondheidsbeleid. Met volledige inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel is het optreden van de EU gericht op:

—

het bevorderen van coördinatie die gericht is op verbetering van de volksgezondheid, preventie van lichamelijke en geestelijke ziekten en aandoeningen, en het wegnemen van bronnen van gevaar voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid. Dit optreden omvat de bestrijding van grote bedreigingen van de gezondheid, door het bevorderen van onderzoek naar de oorzaken, de overdracht en de preventie daarvan, alsmede door het bevorderen van gezondheidsvoorlichting en gezondheidsonderwijs, en de controle van, de alarmering bij en de bestrijding van ernstige grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid;

| — | het nemen van maatregelen waarbij bepaalde kwaliteits- en veiligheidseisen worden gesteld aan organen en stoffen van menselijke oorsprong, evenals maatregelen op veterinair en fytosanitair gebied en met betrekking tot geneesmiddelen. |
| --- | --- |

—

het nemen van maatregelen waarbij bepaalde kwaliteits- en veiligheidseisen worden gesteld aan organen en stoffen van menselijke oorsprong, evenals maatregelen op veterinair en fytosanitair gebied en met betrekking tot geneesmiddelen.

| 4. | Het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap uit 2006 was een keerpunt: de nadruk kwam te liggen op hoe de samenleving of naaste omgeving zich kan aanpassen, zodat iemand met een handicap zo min mogelijk hinder ondervindt en een zo zelfstandig mogelijk leven kan leiden als volwaardig lid van de samenleving. In november 2017 hadden 27 van de 28 EU-lidstaten dit verdrag — en 22 landen ook het aanvullend protocol — geratificeerd (2). Het Europees Comité van de Regio’s (CvdR) zou graag zien dat alle lidstaten zowel het verdrag als het aanvullend protocol ratificeren. |
| --- | --- |

4.

Het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap uit 2006 was een keerpunt: de nadruk kwam te liggen op hoe de samenleving of naaste omgeving zich kan aanpassen, zodat iemand met een handicap zo min mogelijk hinder ondervindt en een zo zelfstandig mogelijk leven kan leiden als volwaardig lid van de samenleving. In november 2017 hadden 27 van de 28 EU-lidstaten dit verdrag — en 22 landen ook het aanvullend protocol — geratificeerd (2). Het Europees Comité van de Regio’s (CvdR) zou graag zien dat alle lidstaten zowel het verdrag als het aanvullend protocol ratificeren.

| 5. | Het CvdR hanteert de VN-definitie van „handicap”; hiermee wordt verwezen naar het resultaat van de wisselwerking tussen personen met een langdurige fysieke, mentale, intellectuele of zintuiglijke handicap en sociale en fysieke drempels die hen belet ten volle, effectief en op voet van gelijkheid met anderen te participeren in de samenleving. Een handicap kan ontstaan als gevolg van ziekte of een andere aandoening, of als gevolg van een aangeboren afwijking of later opgelopen gezondheidsschade. Dergelijke ziekten, aandoeningen of letselgevallen kunnen van voorbijgaande of blijvende aard zijn. |
| --- | --- |

5.

Het CvdR hanteert de VN-definitie van „handicap”; hiermee wordt verwezen naar het resultaat van de wisselwerking tussen personen met een langdurige fysieke, mentale, intellectuele of zintuiglijke handicap en sociale en fysieke drempels die hen belet ten volle, effectief en op voet van gelijkheid met anderen te participeren in de samenleving. Een handicap kan ontstaan als gevolg van ziekte of een andere aandoening, of als gevolg van een aangeboren afwijking of later opgelopen gezondheidsschade. Dergelijke ziekten, aandoeningen of letselgevallen kunnen van voorbijgaande of blijvende aard zijn.

De overgang van institutionele naar gemeenschapszorg

| 6. | Het CvdR is ingenomen met het initiatief van voormalig eurocommissaris Vladimir Špidla, die met behulp van een groep deskundigen Europese richtsnoeren heeft opgesteld voor de overgang van institutionele naar gemeenschapszorg („Common European Guidelines on the Transition from Institutional to Community-based Care”) (3). Het CvdR raadt aan om een „instelling” op basis van deze richtsnoeren te definiëren als een centrum voor residentiële zorg waar bewoners buiten de samenleving worden geplaatst en/of worden gedwongen om samen te leven, waar bewoners onvoldoende controle hebben over hun leven en over besluiten die hen aangaan, en waar de verlangens en behoeften van de organisatie zelf voorrang lijken te hebben op de afzonderlijke behoeften van de bewoners. De richtsnoeren zijn bedoeld als ruggensteun voor lidstaten die overstappen van institutionele naar zorg in de eigen omgeving. Op grond van de ervaringen en de lessen die zijn geleerd door de landen die zijn afgestapt van institutionele zorg kan worden gesteld dat er behoefte is aan een gemeenschappelijke strategie en visie, betrokkenheid van cliënten en hun familieleden, gedeelde verantwoordelijkheid van alle betrokkenen op alle niveaus, alsook leiding en sturing en procesbegeleiding. Het CvdR constateert dat de richtsnoeren goede ondersteuning kunnen bieden bij de overgang van institutionele naar gemeenschapszorg en raadt alle lidstaten aan om hiervan gebruik te maken. |
| --- | --- |

6.

Het CvdR is ingenomen met het initiatief van voormalig eurocommissaris Vladimir Špidla, die met behulp van een groep deskundigen Europese richtsnoeren heeft opgesteld voor de overgang van institutionele naar gemeenschapszorg („Common European Guidelines on the Transition from Institutional to Community-based Care”) (3). Het CvdR raadt aan om een „instelling” op basis van deze richtsnoeren te definiëren als een centrum voor residentiële zorg waar bewoners buiten de samenleving worden geplaatst en/of worden gedwongen om samen te leven, waar bewoners onvoldoende controle hebben over hun leven en over besluiten die hen aangaan, en waar de verlangens en behoeften van de organisatie zelf voorrang lijken te hebben op de afzonderlijke behoeften van de bewoners. De richtsnoeren zijn bedoeld als ruggensteun voor lidstaten die overstappen van institutionele naar zorg in de eigen omgeving. Op grond van de ervaringen en de lessen die zijn geleerd door de landen die zijn afgestapt van institutionele zorg kan worden gesteld dat er behoefte is aan een gemeenschappelijke strategie en visie, betrokkenheid van cliënten en hun familieleden, gedeelde verantwoordelijkheid van alle betrokkenen op alle niveaus, alsook leiding en sturing en procesbegeleiding. Het CvdR constateert dat de richtsnoeren goede ondersteuning kunnen bieden bij de overgang van institutionele naar gemeenschapszorg en raadt alle lidstaten aan om hiervan gebruik te maken.

| 7. | Institutionele zorg wordt steeds meer in twijfel getrokken en uit verschillende wetenschappelijke studies blijkt dat langdurige institutionele zorg verstrekkende negatieve gevolgen heeft voor het betreffende individu, zoals het verlies van vrijheid, stigmatisering, verlies van autonomie en depersonalisatie. Er zijn ook negatieve gevolgen voor het personeel dat in een institutionele omgeving werkt. Op basis daarvan is iedereen het erover eens dat meer transparante vormen van gemeenschapszorg de voorkeur hebben boven institutionele zorg en de richting van de toekomstige zorgpraktijk bepalen. Dat wordt ook in het „European Mental Health Action Plan” (4) bepleit. Dit plan is ontworpen door het Regionaal Comité voor Europa van de Wereldgezondheidsorganisatie, in nauwe samenwerking en overleg met de lidstaten, die het plan ook onderschrijven. Het CvdR herhaalt ook dat het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap vaststelt dat mensen met een handicap het recht hebben om „in een normale omgeving te wonen, met dezelfde keuzemogelijkheden als anderen” (5). |
| --- | --- |

7.

Institutionele zorg wordt steeds meer in twijfel getrokken en uit verschillende wetenschappelijke studies blijkt dat langdurige institutionele zorg verstrekkende negatieve gevolgen heeft voor het betreffende individu, zoals het verlies van vrijheid, stigmatisering, verlies van autonomie en depersonalisatie. Er zijn ook negatieve gevolgen voor het personeel dat in een institutionele omgeving werkt. Op basis daarvan is iedereen het erover eens dat meer transparante vormen van gemeenschapszorg de voorkeur hebben boven institutionele zorg en de richting van de toekomstige zorgpraktijk bepalen. Dat wordt ook in het „European Mental Health Action Plan” (4) bepleit. Dit plan is ontworpen door het Regionaal Comité voor Europa van de Wereldgezondheidsorganisatie, in nauwe samenwerking en overleg met de lidstaten, die het plan ook onderschrijven. Het CvdR herhaalt ook dat het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap vaststelt dat mensen met een handicap het recht hebben om „in een normale omgeving te wonen, met dezelfde keuzemogelijkheden als anderen” (5).

| 8. | Veel EU-lidstaten hebben de afgelopen twintig jaar een zelfde soort ontwikkeling doorgemaakt, waarbij grote instellingen en speciale ziekenhuizen worden gesloten en worden vervangen door een meer transparante en door de gemeenschap gedragen vorm van zorgverlening. Desondanks verblijven in Europa momenteel nog steeds meer dan een miljoen personen met een handicap in een instelling (6). De overstap van institutionele zorg naar een meer transparante en door de gemeenschap gedragen zorg kan niet van de ene dag op de andere worden gemaakt. Dit is een verandering die jaren in beslag neemt en inspanningen en maatregelen op alle niveaus van de samenleving vergt, evenals een mentaliteitswijziging en aanpassing van de wetgeving. Het CvdR vindt dat de overgang naar gemeenschapszorg hoog op het prioriteitenlijstje van alle EU-lidstaten moet staan en dat de-institutionalisering van de zorg met respect voor de rechten van de doelgroep moet gebeuren en voor de betrokkenen zo positief mogelijk moet uitpakken. |
| --- | --- |

8.

Veel EU-lidstaten hebben de afgelopen twintig jaar een zelfde soort ontwikkeling doorgemaakt, waarbij grote instellingen en speciale ziekenhuizen worden gesloten en worden vervangen door een meer transparante en door de gemeenschap gedragen vorm van zorgverlening. Desondanks verblijven in Europa momenteel nog steeds meer dan een miljoen personen met een handicap in een instelling (6). De overstap van institutionele zorg naar een meer transparante en door de gemeenschap gedragen zorg kan niet van de ene dag op de andere worden gemaakt. Dit is een verandering die jaren in beslag neemt en inspanningen en maatregelen op alle niveaus van de samenleving vergt, evenals een mentaliteitswijziging en aanpassing van de wetgeving. Het CvdR vindt dat de overgang naar gemeenschapszorg hoog op het prioriteitenlijstje van alle EU-lidstaten moet staan en dat de-institutionalisering van de zorg met respect voor de rechten van de doelgroep moet gebeuren en voor de betrokkenen zo positief mogelijk moet uitpakken.

| 9. | Het risico bestaat dat de lidstaten in de overgang naar meer door de gemeenschap gedragen zorg en open zorgvormen nieuwe instellingen oprichten ter vervanging van de instellingen die zijn gesloten, bijvoorbeeld in het geval van personen met bijzonder ernstige en complexe zorgbehoeften waarin de samenleving maar moeilijk kan voorzien; bij gebrek aan individuele oplossingen ligt het dan voor de hand dat er nieuwe para-institutionele woonzorgcentra en verzorgingshuizen in het leven worden geroepen. Dit kan ook het geval zijn in een noodsituatie, zoals de stroom vluchtelingen die in het najaar van 2015 in verschillende EU-lidstaten aankwam. Toen werden er opvangcentra voor vluchtelingen ingericht om mensen snel een dak boven het hoofd te kunnen bieden. Dergelijke oplossingen zijn bedoeld als tijdelijke maatregel, maar dreigen blijvend te worden, met alle negatieve gevolgen van dien voor het individu. |
| --- | --- |

9.

Het risico bestaat dat de lidstaten in de overgang naar meer door de gemeenschap gedragen zorg en open zorgvormen nieuwe instellingen oprichten ter vervanging van de instellingen die zijn gesloten, bijvoorbeeld in het geval van personen met bijzonder ernstige en complexe zorgbehoeften waarin de samenleving maar moeilijk kan voorzien; bij gebrek aan individuele oplossingen ligt het dan voor de hand dat er nieuwe para-institutionele woonzorgcentra en verzorgingshuizen in het leven worden geroepen. Dit kan ook het geval zijn in een noodsituatie, zoals de stroom vluchtelingen die in het najaar van 2015 in verschillende EU-lidstaten aankwam. Toen werden er opvangcentra voor vluchtelingen ingericht om mensen snel een dak boven het hoofd te kunnen bieden. Dergelijke oplossingen zijn bedoeld als tijdelijke maatregel, maar dreigen blijvend te worden, met alle negatieve gevolgen van dien voor het individu.

Stigmatisering tegengaan

| 10. | De EU-lidstaten beschikken in meerdere of mindere mate over allerlei wetten en beleidsdocumenten waarin is vastgelegd dat personen met een handicap in staat moeten worden gesteld om deel uit te maken van de maatschappij en een normaal leven moeten kunnen leiden als ieder ander. Toch stuiten mensen met een handicap in de maatschappij op verborgen en soms openlijke weerstand. Gestigmatiseerde groepen worden vaak vijandig en met angst bejegend, beschouwd als minderwaardig en met de nek aangekeken. Uit verschillende studies is gebleken dat mensen met een psychische aandoening gestigmatiseerd worden (7) en vervolgens ook worden gediscrimineerd. Dit kan tot uitdrukking komen in de vorm van bijvoorbeeld mankerende gezondheidszorg of sociale uitsluiting, waardoor de psychische gezondheid van de betrokken persoon nog verder verslechtert. Zo ontstaat een vicieuze cirkel die steeds moeilijker en misschien wel nooit meer wordt doorbroken. De-institutionalisering van de zorg gaat verder dan het sluiten van grote instellingen en het invoeren van alternatieve vormen van zorg. Het gaat ook om het wegnemen van vooroordelen, het bestrijden van stereotypen en het bewerkstelligen van mentaliteitsveranderingen. Personen met een handicap mogen niet langer hoofdzakelijk worden gezien als een object en als passieve afnemers van zorg en behandeling, maar moeten worden erkend als gelijkwaardige leden van de samenleving met volledige mensenrechten. Het CvdR is van oordeel dat de lidstaten gelijktijdig met de de-institutionalisering van de zorg ook stigmatisering moeten tegengaan en discriminatie moeten voorkomen. Dit betekent dat landen, overeenkomstig het VN-Verdrag (CRPD, artikelen 4 tot en met 6), positieve en preventieve maatregelen moeten nemen om alle vormen van discriminatie tegen te gaan en de mensenrechten van iedereen te beschermen. Het CvdR stelt vast dat er in nationale campagnes ter bestrijding van stigmatisering verschillende goede voorbeelden worden genoemd waaruit inspiratie kan worden gehaald, zowel binnen de lidstaten als daarbuiten. |
| --- | --- |

10.

De EU-lidstaten beschikken in meerdere of mindere mate over allerlei wetten en beleidsdocumenten waarin is vastgelegd dat personen met een handicap in staat moeten worden gesteld om deel uit te maken van de maatschappij en een normaal leven moeten kunnen leiden als ieder ander. Toch stuiten mensen met een handicap in de maatschappij op verborgen en soms openlijke weerstand. Gestigmatiseerde groepen worden vaak vijandig en met angst bejegend, beschouwd als minderwaardig en met de nek aangekeken. Uit verschillende studies is gebleken dat mensen met een psychische aandoening gestigmatiseerd worden (7) en vervolgens ook worden gediscrimineerd. Dit kan tot uitdrukking komen in de vorm van bijvoorbeeld mankerende gezondheidszorg of sociale uitsluiting, waardoor de psychische gezondheid van de betrokken persoon nog verder verslechtert. Zo ontstaat een vicieuze cirkel die steeds moeilijker en misschien wel nooit meer wordt doorbroken. De-institutionalisering van de zorg gaat verder dan het sluiten van grote instellingen en het invoeren van alternatieve vormen van zorg. Het gaat ook om het wegnemen van vooroordelen, het bestrijden van stereotypen en het bewerkstelligen van mentaliteitsveranderingen. Personen met een handicap mogen niet langer hoofdzakelijk worden gezien als een object en als passieve afnemers van zorg en behandeling, maar moeten worden erkend als gelijkwaardige leden van de samenleving met volledige mensenrechten. Het CvdR is van oordeel dat de lidstaten gelijktijdig met de de-institutionalisering van de zorg ook stigmatisering moeten tegengaan en discriminatie moeten voorkomen. Dit betekent dat landen, overeenkomstig het VN-Verdrag (CRPD, artikelen 4 tot en met 6), positieve en preventieve maatregelen moeten nemen om alle vormen van discriminatie tegen te gaan en de mensenrechten van iedereen te beschermen. Het CvdR stelt vast dat er in nationale campagnes ter bestrijding van stigmatisering verschillende goede voorbeelden worden genoemd waaruit inspiratie kan worden gehaald, zowel binnen de lidstaten als daarbuiten.

| 11. | Het Comité vestigt de aandacht op het feit dat de behoeften van patiënten die na hun ontslag zijn aangewezen op meer open, gemeenschapsgerichte zorg goed in kaart moeten worden gebracht. Lokale en regionale overheden moeten ervoor zorgen dat in deze behoeften wordt voorzien, zodat mensen controle hebben over hun eigen leven, zelf hun keuzes kunnen maken en beslissingen kunnen nemen over waar zij willen wonen, met wie zij willen samenwonen en hoe zij willen leven. Diensten (waaronder persoonlijke assistentie) moeten voor iedereen beschikbaar en toegankelijk worden gemaakt om te garanderen dat mensen in een dergelijke situatie deel uitmaken van de gemeenschap en een zo zelfstandig mogelijk leven kunnen leiden. |
| --- | --- |

11.

Het Comité vestigt de aandacht op het feit dat de behoeften van patiënten die na hun ontslag zijn aangewezen op meer open, gemeenschapsgerichte zorg goed in kaart moeten worden gebracht. Lokale en regionale overheden moeten ervoor zorgen dat in deze behoeften wordt voorzien, zodat mensen controle hebben over hun eigen leven, zelf hun keuzes kunnen maken en beslissingen kunnen nemen over waar zij willen wonen, met wie zij willen samenwonen en hoe zij willen leven. Diensten (waaronder persoonlijke assistentie) moeten voor iedereen beschikbaar en toegankelijk worden gemaakt om te garanderen dat mensen in een dergelijke situatie deel uitmaken van de gemeenschap en een zo zelfstandig mogelijk leven kunnen leiden.

Vaardigheden en kennis

| 12. | Overstappen van institutionele zorg op gemeenschapszorg vereist een paradigmaverschuiving, ook op het vlak van personeel en vaardigheden. Waar eerst de nadruk lag op medische kennis en beroepen, is nu, door de overgang naar een meer door de gemeenschap gedragen zorg, de behoefte aan sociale en pedagogische kennis ontstaan. Het CvdR vindt het belangrijk dat het personeel dat de betrokkenen begeleidt, over de voor zijn taak noodzakelijke kennis beschikt (artikel 4 VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap). Met personeel dat over de juiste vaardigheden beschikt, wordt niet alleen het overgangsproces bespoedigd maar ook voorkomen dat er nieuwe instellingen worden opgericht. Maar in tal van landen is geen personeel met passende academische vaardigheden voorhanden. Door internationale samenwerking en uitwisseling zou de beschikbaarheid van personeel met de juiste vaardigheden kunnen worden vergroot. Om het overgangsproces te versoepelen, pleit het CvdR voor het opdoen van beroepservaring in combinatie met nieuwe opleidingen op universitair en hoger beroepsniveau. Om de beschikbaarheid van goed opgeleid personeel te waarborgen, zijn planning en coördinatie nodig. Het CvdR wijst erop dat tijdens de opleiding en omscholing van personeel aandacht moet worden besteed aan mensenrechten, aan de vraag hoe het is om met een handicap te leven of in een instelling te wonen, en aan de vaardigheid om mensen te betrekken bij de manier waarop steun wordt verleend. Wie gewend is aan het leven in een instelling, went daarna niet gemakkelijk aan een situatie van zelfstandig wonen en zelfstandig besluiten nemen. De kans op isolement en/of uitsluiting ligt op de loer wanneer mensen hun weg in de maatschappij moeten vinden. Het is van groot belang dat mensen worden opgevangen of steun krijgen van bekwaam personeel dat hen kent en weet wat ze nodig hebben. Onderzoek en kennisontwikkeling op dit gebied hebben positieve resultaten opgeleverd, met name in het geval van psychische en neuropsychiatrische handicaps. Er wordt vaker en gemakkelijker gebruikgemaakt van op kennis en op feiten gebaseerde methoden, zowel op het gebied van medische en psychologische behandelingsmethoden als in het geval van psychosociale ondersteuning en cognitieve hulpmiddelen. In Zweden bestaan er bijvoorbeeld al jarenlang nationale, door de Zweedse raad voor gezondheid en welzijn opgestelde richtsnoeren op allerlei gebieden, waaronder schizofrenie en schizofreniegerelateerde ziekten (8). De richtsnoeren omvatten centrale aanbevelingen voor het gebruik van empirisch onderbouwde methoden voor de gezondheids- en sociale diensten. De nationale raad voor gezondheid en welzijn in Zweden heeft ook richtsnoeren gepubliceerd voor het werken met personen met diverse handicaps en de kennis en vaardigheden waarover het personeel en de werkgevers in deze sector moeten beschikken (9)
   (10). |
| --- | --- |

12.

Overstappen van institutionele zorg op gemeenschapszorg vereist een paradigmaverschuiving, ook op het vlak van personeel en vaardigheden. Waar eerst de nadruk lag op medische kennis en beroepen, is nu, door de overgang naar een meer door de gemeenschap gedragen zorg, de behoefte aan sociale en pedagogische kennis ontstaan. Het CvdR vindt het belangrijk dat het personeel dat de betrokkenen begeleidt, over de voor zijn taak noodzakelijke kennis beschikt (artikel 4 VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap). Met personeel dat over de juiste vaardigheden beschikt, wordt niet alleen het overgangsproces bespoedigd maar ook voorkomen dat er nieuwe instellingen worden opgericht. Maar in tal van landen is geen personeel met passende academische vaardigheden voorhanden. Door internationale samenwerking en uitwisseling zou de beschikbaarheid van personeel met de juiste vaardigheden kunnen worden vergroot. Om het overgangsproces te versoepelen, pleit het CvdR voor het opdoen van beroepservaring in combinatie met nieuwe opleidingen op universitair en hoger beroepsniveau. Om de beschikbaarheid van goed opgeleid personeel te waarborgen, zijn planning en coördinatie nodig. Het CvdR wijst erop dat tijdens de opleiding en omscholing van personeel aandacht moet worden besteed aan mensenrechten, aan de vraag hoe het is om met een handicap te leven of in een instelling te wonen, en aan de vaardigheid om mensen te betrekken bij de manier waarop steun wordt verleend. Wie gewend is aan het leven in een instelling, went daarna niet gemakkelijk aan een situatie van zelfstandig wonen en zelfstandig besluiten nemen. De kans op isolement en/of uitsluiting ligt op de loer wanneer mensen hun weg in de maatschappij moeten vinden. Het is van groot belang dat mensen worden opgevangen of steun krijgen van bekwaam personeel dat hen kent en weet wat ze nodig hebben. Onderzoek en kennisontwikkeling op dit gebied hebben positieve resultaten opgeleverd, met name in het geval van psychische en neuropsychiatrische handicaps. Er wordt vaker en gemakkelijker gebruikgemaakt van op kennis en op feiten gebaseerde methoden, zowel op het gebied van medische en psychologische behandelingsmethoden als in het geval van psychosociale ondersteuning en cognitieve hulpmiddelen. In Zweden bestaan er bijvoorbeeld al jarenlang nationale, door de Zweedse raad voor gezondheid en welzijn opgestelde richtsnoeren op allerlei gebieden, waaronder schizofrenie en schizofreniegerelateerde ziekten (8). De richtsnoeren omvatten centrale aanbevelingen voor het gebruik van empirisch onderbouwde methoden voor de gezondheids- en sociale diensten. De nationale raad voor gezondheid en welzijn in Zweden heeft ook richtsnoeren gepubliceerd voor het werken met personen met diverse handicaps en de kennis en vaardigheden waarover het personeel en de werkgevers in deze sector moeten beschikken (9)
   (10).

Kinderen en jongeren

| 13. | Het CvdR juicht het toe dat de ministers van Buitenlandse Zaken van de EU de herziene richtsnoeren voor de bevordering en bescherming van de rechten van het kind hebben aangenomen. Overeenkomstig de geldende VN-Verdragen vindt het CvdR dat alle EU-landen het beginsel dat kinderen bij hun familie moeten opgroeien, moeten onderschrijven. Onderzoek heeft uitgewezen dat kinderen die opgroeien in een tehuis, zich niet op dezelfde manier ontwikkelen als kinderen die opgroeien bij hun familie en niet over dezelfde rechten en mogelijkheden om naar school te gaan beschikken als andere kinderen. Gebleken is ook dat die kinderen op latere leeftijd gedragsproblemen en problemen met sociale contacten kunnen krijgen die zijn toe te schrijven aan hun verblijf in een tehuis. Kinderen in tehuizen worden vaak onvoldoende gestimuleerd en ontwikkelen daardoor, bij wijze van compensatie, zelfbeschadigend of problematisch gedrag. Alle kinderen hebben behoefte aan continuïteit en aandacht om zich positief te kunnen ontwikkelen. Het CvdR raadt alle landen in de EU aan om kinderen met een handicap en hun ouders thuis of vlak bij huis de hulp en de steun te bieden die zij nodig hebben. Ouders moeten steun krijgen en informatie ontvangen over de handicap van hun kind en moeten een beroep kunnen doen op de samenleving/gemeenschap bij het vervullen van hun rol als ouders. Indien ouders zich genoodzaakt zien om minder te gaan werken om hun gehandicapte kind thuis te ondersteunen, zouden ze aanspraak moeten kunnen maken op financiële bijstand. |
| --- | --- |

13.

Het CvdR juicht het toe dat de ministers van Buitenlandse Zaken van de EU de herziene richtsnoeren voor de bevordering en bescherming van de rechten van het kind hebben aangenomen. Overeenkomstig de geldende VN-Verdragen vindt het CvdR dat alle EU-landen het beginsel dat kinderen bij hun familie moeten opgroeien, moeten onderschrijven. Onderzoek heeft uitgewezen dat kinderen die opgroeien in een tehuis, zich niet op dezelfde manier ontwikkelen als kinderen die opgroeien bij hun familie en niet over dezelfde rechten en mogelijkheden om naar school te gaan beschikken als andere kinderen. Gebleken is ook dat die kinderen op latere leeftijd gedragsproblemen en problemen met sociale contacten kunnen krijgen die zijn toe te schrijven aan hun verblijf in een tehuis. Kinderen in tehuizen worden vaak onvoldoende gestimuleerd en ontwikkelen daardoor, bij wijze van compensatie, zelfbeschadigend of problematisch gedrag. Alle kinderen hebben behoefte aan continuïteit en aandacht om zich positief te kunnen ontwikkelen. Het CvdR raadt alle landen in de EU aan om kinderen met een handicap en hun ouders thuis of vlak bij huis de hulp en de steun te bieden die zij nodig hebben. Ouders moeten steun krijgen en informatie ontvangen over de handicap van hun kind en moeten een beroep kunnen doen op de samenleving/gemeenschap bij het vervullen van hun rol als ouders. Indien ouders zich genoodzaakt zien om minder te gaan werken om hun gehandicapte kind thuis te ondersteunen, zouden ze aanspraak moeten kunnen maken op financiële bijstand.

| 14. | Kinderen en jongeren met een handicap hebben dezelfde rechten en plichten op het gebied van school en studie als anderen. Scholen moeten aan de behoeften van kinderen kunnen voldoen, anders is de kans op isolement aanwezig, ook buiten de instellingen. Lokale en regionale overheden zouden meer moeten investeren in het schoolbudget om het gebrek aan geschikte voorzieningen aan te pakken en prioriteit te geven aan toegankelijkheid en universele vormgeving. Er moeten programma’s worden opgezet om het schoolpersoneel en andere kinderen bewust te maken van wat een handicap met zich meebrengt en leerkrachten adequaat te trainen op het gebied van inclusieve methoden en hen te stimuleren om met gehandicapte kinderen te werken. Houdingen en vooroordelen moeten worden aangepakt, wil volledige inclusie mogelijk worden. |
| --- | --- |

14.

Kinderen en jongeren met een handicap hebben dezelfde rechten en plichten op het gebied van school en studie als anderen. Scholen moeten aan de behoeften van kinderen kunnen voldoen, anders is de kans op isolement aanwezig, ook buiten de instellingen. Lokale en regionale overheden zouden meer moeten investeren in het schoolbudget om het gebrek aan geschikte voorzieningen aan te pakken en prioriteit te geven aan toegankelijkheid en universele vormgeving. Er moeten programma’s worden opgezet om het schoolpersoneel en andere kinderen bewust te maken van wat een handicap met zich meebrengt en leerkrachten adequaat te trainen op het gebied van inclusieve methoden en hen te stimuleren om met gehandicapte kinderen te werken. Houdingen en vooroordelen moeten worden aangepakt, wil volledige inclusie mogelijk worden.

Curatele en onderbewindstelling

| 15. | Een groot aantal EU-burgers met een ontwikkelingsstoornis en/of een psychische aandoening wordt onder curatele (plenary guardianship) of onder bewind (partial guardianship) gesteld. Het CvdR erkent dat onderbewindstelling de belangen van het betrokken individu kan beschermen en dit individu kan behoeden voor misbruik dat anders zou kunnen plaatsvinden. Het spreekt echter zijn bezorgdheid uit over ondercuratelestelling, hetgeen betekent dat men zo goed als al zijn wettelijke rechten kwijt is en dat besluiten over de meeste dingen in het leven door een wettelijk vertegenwoordiger worden genomen. Er zijn veel volwassenen die tegen hun wil in een instelling zijn geplaatst door een wettelijk vertegenwoordiger. Het CvdR zou graag zien dat de lidstaten zich inzetten voor een vermindering van het aantal ondercuratelestellingen en voor meer betrokkenheid van cliënten, hun familie, hun belangenorganisaties en specialisten bij de besluitvorming. Bij een herziening van de wetgeving inzake wettelijke bevoegdheid zou meer moeten worden ingezet op „besluitvorming in overleg” en zouden de rechten van betrokkenen moeten worden versterkt. |
| --- | --- |

15.

Een groot aantal EU-burgers met een ontwikkelingsstoornis en/of een psychische aandoening wordt onder curatele (plenary guardianship) of onder bewind (partial guardianship) gesteld. Het CvdR erkent dat onderbewindstelling de belangen van het betrokken individu kan beschermen en dit individu kan behoeden voor misbruik dat anders zou kunnen plaatsvinden. Het spreekt echter zijn bezorgdheid uit over ondercuratelestelling, hetgeen betekent dat men zo goed als al zijn wettelijke rechten kwijt is en dat besluiten over de meeste dingen in het leven door een wettelijk vertegenwoordiger worden genomen. Er zijn veel volwassenen die tegen hun wil in een instelling zijn geplaatst door een wettelijk vertegenwoordiger. Het CvdR zou graag zien dat de lidstaten zich inzetten voor een vermindering van het aantal ondercuratelestellingen en voor meer betrokkenheid van cliënten, hun familie, hun belangenorganisaties en specialisten bij de besluitvorming. Bij een herziening van de wetgeving inzake wettelijke bevoegdheid zou meer moeten worden ingezet op „besluitvorming in overleg” en zouden de rechten van betrokkenen moeten worden versterkt.

Raadpleging en betrokkenheid van cliënten

| 16. | De wet zou erin moeten voorzien dat personen met een handicap — met steun van anderen — besluiten kunnen nemen die henzelf, hun dagelijks leven en de invulling van de lokale dienstverlening aangaan. Daarbij moet de informatie worden afgestemd op de behoeften van de doelgroep. Door te luisteren naar en samen te werken met organisaties van cliënten en familieleden wordt zowel de invloed als betrokkenheid van cliënten bevorderd. De kennis en ervaring waarover cliënten beschikken zijn een groot goed waarmee zorgvuldig moet worden omgegaan. Het CvdR raadt de lidstaten aan om de oprichting van en samenwerking met cliëntenorganisaties te steunen. |
| --- | --- |

16.

De wet zou erin moeten voorzien dat personen met een handicap — met steun van anderen — besluiten kunnen nemen die henzelf, hun dagelijks leven en de invulling van de lokale dienstverlening aangaan. Daarbij moet de informatie worden afgestemd op de behoeften van de doelgroep. Door te luisteren naar en samen te werken met organisaties van cliënten en familieleden wordt zowel de invloed als betrokkenheid van cliënten bevorderd. De kennis en ervaring waarover cliënten beschikken zijn een groot goed waarmee zorgvuldig moet worden omgegaan. Het CvdR raadt de lidstaten aan om de oprichting van en samenwerking met cliëntenorganisaties te steunen.

Wetgeving en richtsnoeren

| 17. | Het is belangrijk dat geldende wetgeving en staand beleid in overeenstemming zijn met artikel 4, lid 1, van het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap en dat vooral rekening wordt gehouden met de rechten van het kind. Voorts moet de wetgeving een zelfstandig leven ondersteunen en moet de steun zijn afgestemd op de wensen en behoeften van elk individu. |
| --- | --- |

17.

Het is belangrijk dat geldende wetgeving en staand beleid in overeenstemming zijn met artikel 4, lid 1, van het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap en dat vooral rekening wordt gehouden met de rechten van het kind. Voorts moet de wetgeving een zelfstandig leven ondersteunen en moet de steun zijn afgestemd op de wensen en behoeften van elk individu.

| 18. | In de periode na de dood van ouders en gezinsleden zijn maatregelen geboden ter assistentie en bescherming van personen met een ernstige handicap. Het gaat dan in de eerste plaats om een garantie aan gehandicapten die niet de volledige verantwoordelijkheid aankunnen voor hun eigen steun, welzijn, inclusie en, in de mate van het mogelijke, autonomie. Automatische opname in een instelling moet daarbij vermeden worden. |
| --- | --- |

18.

In de periode na de dood van ouders en gezinsleden zijn maatregelen geboden ter assistentie en bescherming van personen met een ernstige handicap. Het gaat dan in de eerste plaats om een garantie aan gehandicapten die niet de volledige verantwoordelijkheid aankunnen voor hun eigen steun, welzijn, inclusie en, in de mate van het mogelijke, autonomie. Automatische opname in een instelling moet daarbij vermeden worden.

Gegevens en statistieken voor follow-up

| 19. | Door een gebrek aan gegevens is het moeilijk om het verloop van de de-institutionalisering van de zorg te volgen en de verschillende lidstaten met elkaar te vergelijken. Het CvdR pleit er daarom voor om vaart te zetten achter het vaststellen van indicatoren en het opstellen van een strategie en planning voor de overgang naar door de gemeenschap gedragen zorg- en dienstverlening. De paradigmaverschuiving naar een meer individuele en persoonsgerichte zorg moet ook zijn terug te vinden in de normen en indicatoren die worden gehanteerd. Deze moeten zijn gericht op de levenskwaliteit en rechten van de cliënt in plaats van op de follow-up van gegevens van meer technische aard. Het is aanbevelenswaardig dat de lidstaten zich samen inzetten voor de ontwikkeling en vaststelling van normen en indicatoren. |
| --- | --- |

19.

Door een gebrek aan gegevens is het moeilijk om het verloop van de de-institutionalisering van de zorg te volgen en de verschillende lidstaten met elkaar te vergelijken. Het CvdR pleit er daarom voor om vaart te zetten achter het vaststellen van indicatoren en het opstellen van een strategie en planning voor de overgang naar door de gemeenschap gedragen zorg- en dienstverlening. De paradigmaverschuiving naar een meer individuele en persoonsgerichte zorg moet ook zijn terug te vinden in de normen en indicatoren die worden gehanteerd. Deze moeten zijn gericht op de levenskwaliteit en rechten van de cliënt in plaats van op de follow-up van gegevens van meer technische aard. Het is aanbevelenswaardig dat de lidstaten zich samen inzetten voor de ontwikkeling en vaststelling van normen en indicatoren.

Werk en werkgelegenheid

| 20. | Het recht op werk is een grondrecht, dat is vastgelegd in artikel 27 van het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Het is van belang dat dit recht niet wordt geschonden door bijvoorbeeld vooroordelen of ontoegankelijkheid. Het Comité pleit voor maatregelen die ervoor zorgen dat mensen met een beperking werk kunnen verrichten dat is afgestemd op hun persoonlijke situatie. Een goede revalidatie en aanpassing van arbeidsplaatsen en arbeidstaken is dan ook van groot belang. Door allerlei activiteitenvormen in het leven te roepen voor mensen die geen betaald werk aankunnen op een reguliere arbeidsmarkt wordt een belangrijke, gezondheidsbevorderende maatregel genomen die de stigmatisering en het isolement van personen met een beperking kan helpen tegengaan; vandaar het belang van instellingen en diensten voor arbeidstherapie en sociale werkplaatsen. Met het oog hierop is samenwerking tussen de sociale diensten en de arbeidsmarkt geboden, via een structuur die voorziet in een dienst voor arbeidsintegratie die gediversifieerde, op de persoon afgestemde programma’s kan samenstellen voor oriëntatie, opleiding, bemiddeling bij plaatsing, behoud van arbeidsplaatsen en sociale integratie op de werkvloer. Het is belangrijk dat initiatieven op het gebied van gezondheid en werk als een investering worden gezien en niet als een kostenpost. Toegang tot werk tegen betaling of een andere vorm van vergoeding zorgt niet alleen voor een betere integratie, maar bestrijdt ook armoede. Het is voor iedereen van groot belang om zich onderdeel van een groter geheel te voelen, een bijdrage te leveren en iets nuttigs te doen. Zo worden anderen zich ook meer bewust van de mogelijkheden en problemen van personen met een handicap. |
| --- | --- |

20.

Het recht op werk is een grondrecht, dat is vastgelegd in artikel 27 van het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Het is van belang dat dit recht niet wordt geschonden door bijvoorbeeld vooroordelen of ontoegankelijkheid. Het Comité pleit voor maatregelen die ervoor zorgen dat mensen met een beperking werk kunnen verrichten dat is afgestemd op hun persoonlijke situatie. Een goede revalidatie en aanpassing van arbeidsplaatsen en arbeidstaken is dan ook van groot belang. Door allerlei activiteitenvormen in het leven te roepen voor mensen die geen betaald werk aankunnen op een reguliere arbeidsmarkt wordt een belangrijke, gezondheidsbevorderende maatregel genomen die de stigmatisering en het isolement van personen met een beperking kan helpen tegengaan; vandaar het belang van instellingen en diensten voor arbeidstherapie en sociale werkplaatsen. Met het oog hierop is samenwerking tussen de sociale diensten en de arbeidsmarkt geboden, via een structuur die voorziet in een dienst voor arbeidsintegratie die gediversifieerde, op de persoon afgestemde programma’s kan samenstellen voor oriëntatie, opleiding, bemiddeling bij plaatsing, behoud van arbeidsplaatsen en sociale integratie op de werkvloer. Het is belangrijk dat initiatieven op het gebied van gezondheid en werk als een investering worden gezien en niet als een kostenpost. Toegang tot werk tegen betaling of een andere vorm van vergoeding zorgt niet alleen voor een betere integratie, maar bestrijdt ook armoede. Het is voor iedereen van groot belang om zich onderdeel van een groter geheel te voelen, een bijdrage te leveren en iets nuttigs te doen. Zo worden anderen zich ook meer bewust van de mogelijkheden en problemen van personen met een handicap.

Economische gevolgen

| 21. | Om de houdbaarheid van gemeenschapszorg op lange termijn te waarborgen, moet er een radicale verschuiving plaatsvinden in de publieke uitgaven en moet vooral in preventie en vroegtijdig ingrijpen worden geïnvesteerd. Bij de beoordeling en analyse van de economische gevolgen van de overgang naar gemeenschapszorg moet dus niet alleen naar de kosten worden gekeken, maar ook naar de betere resultaten en de effecten op lange termijn voor zowel het individu als de samenleving. Uit economisch onderzoek is gebleken dat psychiatrische gemeenschapszorg in het algemeen net zoveel kost als ziekenhuiszorg. Maar omdat er vaak betere individuele resultaten worden geboekt, is deze zorg in dergelijke gevallen vanuit maatschappelijk perspectief meer kostenefficiënt. Door de positieve gezondheidseffecten kunnen meer mensen aan de slag op de arbeidsmarkt; dit leidt tot een hoger productieniveau, meer sociale integratie en minder risico op criminaliteit, waardoor minder druk wordt uitgeoefend op het gerechtelijk apparaat (11). Door te investeren in preventie en vroegtijdige interventie en steun te verlenen aan kinderen en jongeren en hun ouders, kunnen problemen op school worden opgelost. Hierdoor kunnen zij hun opleiding afmaken en een plaats verwerven op de arbeidsmarkt. De stap van grote instellingen en speciale ziekenhuizen naar alternatieve en gemeenschapszorg kan pas worden gezet als deze zorg eenmaal vorm heeft gekregen en georganiseerd is. Het kan gebeuren dat de kosten in het eerste stadium van het overgangsproces oplopen. |
| --- | --- |

21.

Om de houdbaarheid van gemeenschapszorg op lange termijn te waarborgen, moet er een radicale verschuiving plaatsvinden in de publieke uitgaven en moet vooral in preventie en vroegtijdig ingrijpen worden geïnvesteerd. Bij de beoordeling en analyse van de economische gevolgen van de overgang naar gemeenschapszorg moet dus niet alleen naar de kosten worden gekeken, maar ook naar de betere resultaten en de effecten op lange termijn voor zowel het individu als de samenleving. Uit economisch onderzoek is gebleken dat psychiatrische gemeenschapszorg in het algemeen net zoveel kost als ziekenhuiszorg. Maar omdat er vaak betere individuele resultaten worden geboekt, is deze zorg in dergelijke gevallen vanuit maatschappelijk perspectief meer kostenefficiënt. Door de positieve gezondheidseffecten kunnen meer mensen aan de slag op de arbeidsmarkt; dit leidt tot een hoger productieniveau, meer sociale integratie en minder risico op criminaliteit, waardoor minder druk wordt uitgeoefend op het gerechtelijk apparaat (11). Door te investeren in preventie en vroegtijdige interventie en steun te verlenen aan kinderen en jongeren en hun ouders, kunnen problemen op school worden opgelost. Hierdoor kunnen zij hun opleiding afmaken en een plaats verwerven op de arbeidsmarkt. De stap van grote instellingen en speciale ziekenhuizen naar alternatieve en gemeenschapszorg kan pas worden gezet als deze zorg eenmaal vorm heeft gekregen en georganiseerd is. Het kan gebeuren dat de kosten in het eerste stadium van het overgangsproces oplopen.

Samenwerking en coördinatie

| 22. | Voor de de-institutionalisering van de zorg zijn inspanningen van verschillende maatschappelijke instanties nodig en daarvoor is meer samenwerking vereist. Het is van groot belang dat de taakverdeling helder en transparant is en dat het ook duidelijk is waar en hoe zal worden samengewerkt. Afhankelijk van de wijze waarop dit in de grondwet van het desbetreffende land is geregeld, varieert het per land in hoeverre de staat bepaalt en controleert hoe de gezondheidszorg en de sociale dienstverlening worden georganiseerd en uitgevoerd op lokaal en regionaal niveau. In landen als Zweden bijvoorbeeld, waar lokale autoriteiten en regio’s in hoge mate autonoom zijn, ligt de verantwoordelijkheid voor hoe de overgang naar een meer door de gemeenschap gedragen zorg plaatsvindt bij de decentrale overheid. Het hangt eveneens af van de grondwet van de desbetreffende lidstaat tot welk niveau de aanbevelingen van het CvdR zijn gericht. Maar los van hoe de verantwoordelijkheid wordt verdeeld tussen het nationale, lokale en regionale niveau is steun van de nationale overheid volgens het CvdR buitengewoon belangrijk; ook moeten de activiteiten en inspanningen op de verschillende niveaus worden gecoördineerd (12). |
| --- | --- |

22.

Voor de de-institutionalisering van de zorg zijn inspanningen van verschillende maatschappelijke instanties nodig en daarvoor is meer samenwerking vereist. Het is van groot belang dat de taakverdeling helder en transparant is en dat het ook duidelijk is waar en hoe zal worden samengewerkt. Afhankelijk van de wijze waarop dit in de grondwet van het desbetreffende land is geregeld, varieert het per land in hoeverre de staat bepaalt en controleert hoe de gezondheidszorg en de sociale dienstverlening worden georganiseerd en uitgevoerd op lokaal en regionaal niveau. In landen als Zweden bijvoorbeeld, waar lokale autoriteiten en regio’s in hoge mate autonoom zijn, ligt de verantwoordelijkheid voor hoe de overgang naar een meer door de gemeenschap gedragen zorg plaatsvindt bij de decentrale overheid. Het hangt eveneens af van de grondwet van de desbetreffende lidstaat tot welk niveau de aanbevelingen van het CvdR zijn gericht. Maar los van hoe de verantwoordelijkheid wordt verdeeld tussen het nationale, lokale en regionale niveau is steun van de nationale overheid volgens het CvdR buitengewoon belangrijk; ook moeten de activiteiten en inspanningen op de verschillende niveaus worden gecoördineerd (12).

Gelijke opvangfaciliteiten

| 23. | Het CvdR wijst op het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (artikel 25), waarin staat dat zorgverleners aan personen met een handicap dezelfde zorg moeten verlenen als aan anderen. Wanneer mensen vanuit een instelling, waar alle medische kennis is geconcentreerd, thuis gaan wonen, moet ervoor worden gezorgd dat ook de primaire zorgverleners meer kennis over handicaps verwerven, zodat zij ook aan de behoeften van deze doelgroep kunnen voldoen. Het voorkomt uitsluiting en bevordert gelijke zorg voor iedereen als personen met aan handicap op verschillende niveaus een plaats in de samenleving krijgen en gewoon worden beschouwd als een onderdeel van de menselijke diversiteit. |
| --- | --- |

23.

Het CvdR wijst op het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (artikel 25), waarin staat dat zorgverleners aan personen met een handicap dezelfde zorg moeten verlenen als aan anderen. Wanneer mensen vanuit een instelling, waar alle medische kennis is geconcentreerd, thuis gaan wonen, moet ervoor worden gezorgd dat ook de primaire zorgverleners meer kennis over handicaps verwerven, zodat zij ook aan de behoeften van deze doelgroep kunnen voldoen. Het voorkomt uitsluiting en bevordert gelijke zorg voor iedereen als personen met aan handicap op verschillende niveaus een plaats in de samenleving krijgen en gewoon worden beschouwd als een onderdeel van de menselijke diversiteit.

| 24. | Het staat vast dat de vooruitgang van de gezondheidswetenschappen tot een hogere levensverwachting leidt. Gehandicapten worden dus ook ouder, terwijl zij voorheen vaak niet zo oud werden omdat adequate behandeling ontbrak. De sociale diensten die moeten zorgen voor de sociale en professionele integratie van gehandicapten hebben met gehandicapten van gevorderde leeftijd te maken. Het personeel in deze diensten is niet toegerust om te voldoen aan de behoeften in verband met de ouderdom en handicap van de cliënt. Daarom moeten de opleidingsvereisten aangepast worden van sociaal-medisch personeel dat volgens de voorschriften van de EU voor de sociale integratie van deze doelgroep moet blijven zorgen. |
| --- | --- |

24.

Het staat vast dat de vooruitgang van de gezondheidswetenschappen tot een hogere levensverwachting leidt. Gehandicapten worden dus ook ouder, terwijl zij voorheen vaak niet zo oud werden omdat adequate behandeling ontbrak. De sociale diensten die moeten zorgen voor de sociale en professionele integratie van gehandicapten hebben met gehandicapten van gevorderde leeftijd te maken. Het personeel in deze diensten is niet toegerust om te voldoen aan de behoeften in verband met de ouderdom en handicap van de cliënt. Daarom moeten de opleidingsvereisten aangepast worden van sociaal-medisch personeel dat volgens de voorschriften van de EU voor de sociale integratie van deze doelgroep moet blijven zorgen.

Brussel, 30 november 2017.

De voorzitter van het Europees Comité van de Regio's

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  http://europa.eu/rapid/press-release_IP-10-1505_nl.htm?locale=NL

1

(2)  http://indicators.ohchr.org/

2

(3)  http://www.deinstitutionalisationguide.eu/

3

(4)  http://www.euro.who.int/en/publications/abstracts/european-mental-health-action-plan-20132020-the

4

(5)  Artikel 19 van dit Verdrag.

5

(6)  http://www.deinstitutionalisationguide.eu/

6

(7)  http://www.nsph.se/projekt/projektet-din-ratt/

7

http://bringchange2mind.org/

(8)  http://www.socialstyrelsen.se/publikationer2017/2017-10-34/

8

(9)  http://www.socialstyrelsen.se/publikationer2014/2014-3-19

9

(10)  http://www.socialstyrelsen.se/Lists/Artikelkatalog/Attachments/18607/2012-2-17.pdf

10

(11)  http://www.deinstitutionalisationguide.eu/

11

(12)  http://www.deinstitutionalisationguide.eu/

12

---

| 8.5.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 164/45 |
| --- | --- | --- | --- |

8.5.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 164/45

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over landelijke gebieden nieuw leven inblazen via „slimme dorpen”

(2018/C 164/08)

| Rapporteur: | Enda Stenson (IE/EA), lid van de graafschapsraad van Leitrim |
| --- | --- |

Rapporteur:

Enda Stenson (IE/EA), lid van de graafschapsraad van Leitrim

BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S,

| 1. | is verheugd over het initiatief van de Commissie met betrekking tot „slimme dorpen” (EU Action for Smart Villages), waarmee wordt erkend dat er gerichte ondersteunende maatregelen moeten komen om landelijke gebieden nieuw leven in te blazen en tot duurzame woon- en werkplekken te maken. Vergroting van de welvaart en levensvatbaarheid van plattelandsgebieden is één van de dringendste opgaven, aangezien een evenwichtigere territoriale ontwikkeling de basis kan vormen voor een in sociaaleconomisch en ecologisch opzicht duurzamere ontwikkeling. |
| --- | --- |

1.

is verheugd over het initiatief van de Commissie met betrekking tot „slimme dorpen” (EU Action for Smart Villages), waarmee wordt erkend dat er gerichte ondersteunende maatregelen moeten komen om landelijke gebieden nieuw leven in te blazen en tot duurzame woon- en werkplekken te maken. Vergroting van de welvaart en levensvatbaarheid van plattelandsgebieden is één van de dringendste opgaven, aangezien een evenwichtigere territoriale ontwikkeling de basis kan vormen voor een in sociaaleconomisch en ecologisch opzicht duurzamere ontwikkeling.

| 2. | Het Commissiedocument legt, in combinatie met het feit dat de eurocommissarissen voor Landbouw en Plattelandsontwikkeling, Regionaal Beleid, en Mobiliteit en Vervoer bij het initiatief zijn betrokken, een solide basis voor een gecoördineerde en sectoroverschrijdende benadering. |
| --- | --- |

2.

Het Commissiedocument legt, in combinatie met het feit dat de eurocommissarissen voor Landbouw en Plattelandsontwikkeling, Regionaal Beleid, en Mobiliteit en Vervoer bij het initiatief zijn betrokken, een solide basis voor een gecoördineerde en sectoroverschrijdende benadering.

| 3. | Wel valt te betreuren dat de Commissie weinig ambitie tentoonspreidt in haar document, dat slechts een overzicht laat zien van de initiatieven die al bestaan. Het Comité pleit voor hogere aspiraties en de ontwikkeling van een specifiek en toekomstgericht beleid ten aanzien van slimme dorpen voor de periode na 2020, waarbij de noodzaak om het hele scala aan gebiedsgerichte „slimme instrumenten” van de EU te consolideren als uitgangspunt wordt genomen. |
| --- | --- |

3.

Wel valt te betreuren dat de Commissie weinig ambitie tentoonspreidt in haar document, dat slechts een overzicht laat zien van de initiatieven die al bestaan. Het Comité pleit voor hogere aspiraties en de ontwikkeling van een specifiek en toekomstgericht beleid ten aanzien van slimme dorpen voor de periode na 2020, waarbij de noodzaak om het hele scala aan gebiedsgerichte „slimme instrumenten” van de EU te consolideren als uitgangspunt wordt genomen.

| 4. | Wil er nog vóór de volgende financieringsperiode een duurzaam en doeltreffend programma voor slimme dorpen zijn uitgewerkt, waarbij ook wordt bekeken hoe relevant EU-beleid en financieringsstromen beter op elkaar afgestemd kunnen worden en grotere synergie-effecten kunnen opleveren door een integraal beleid en een ondersteuningsinstrument ten behoeve van „slimme dorpen” te ontwikkelen, dan moet nu met de voorbereidende werkzaamheden worden begonnen. |
| --- | --- |

4.

Wil er nog vóór de volgende financieringsperiode een duurzaam en doeltreffend programma voor slimme dorpen zijn uitgewerkt, waarbij ook wordt bekeken hoe relevant EU-beleid en financieringsstromen beter op elkaar afgestemd kunnen worden en grotere synergie-effecten kunnen opleveren door een integraal beleid en een ondersteuningsinstrument ten behoeve van „slimme dorpen” te ontwikkelen, dan moet nu met de voorbereidende werkzaamheden worden begonnen.

| 5. | Een nauwe coördinatie op alle overheidsniveaus is van groot belang, met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel om tot gebiedsgerichte oplossingen op basis van een bottom-upbenadering te komen. De lokale en regionale overheden spelen een centrale rol bij de tenuitvoerlegging van het beleidskader. |
| --- | --- |

5.

Een nauwe coördinatie op alle overheidsniveaus is van groot belang, met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel om tot gebiedsgerichte oplossingen op basis van een bottom-upbenadering te komen. De lokale en regionale overheden spelen een centrale rol bij de tenuitvoerlegging van het beleidskader.

| 6. | Het Comité stelt voor om het begrip „slimme dorpen” te verruimen tot „slimme plattelandsgebieden” en het initiatief onder te brengen in de Europese plattelandsagenda teneinde ook de synergieën tussen kleine naburige gemeenten in slimme plattelandsgebieden te bevorderen en te ontwikkelen. |
| --- | --- |

6.

Het Comité stelt voor om het begrip „slimme dorpen” te verruimen tot „slimme plattelandsgebieden” en het initiatief onder te brengen in de Europese plattelandsagenda teneinde ook de synergieën tussen kleine naburige gemeenten in slimme plattelandsgebieden te bevorderen en te ontwikkelen.

| 7. | In dit verband steunt het Comité de belangrijke rol van de Cork 2.0-verklaring als kader voor de versterking van het plattelandsbeleid en het landbouwbeleid, en met name de tien beleidsrichtsnoeren in deze verklaring, waaronder de erkenning dat bijzondere aandacht aan het overbruggen van de digitale kloof moet worden gegeven (1). |
| --- | --- |

7.

In dit verband steunt het Comité de belangrijke rol van de Cork 2.0-verklaring als kader voor de versterking van het plattelandsbeleid en het landbouwbeleid, en met name de tien beleidsrichtsnoeren in deze verklaring, waaronder de erkenning dat bijzondere aandacht aan het overbruggen van de digitale kloof moet worden gegeven (1).

| 8. | Plattelandsgebieden moet nieuw leven worden ingeblazen om te voorkomen dat ze op termijn leeglopen. Daartoe moet het platteland duurzamer en aantrekkelijker voor nieuwkomers worden gemaakt en moet generatievernieuwing ondersteund en bevorderd worden. |
| --- | --- |

8.

Plattelandsgebieden moet nieuw leven worden ingeblazen om te voorkomen dat ze op termijn leeglopen. Daartoe moet het platteland duurzamer en aantrekkelijker voor nieuwkomers worden gemaakt en moet generatievernieuwing ondersteund en bevorderd worden.

| 9. | De Commissie wordt verzocht na te denken over eenvoudige maatregelen die makkelijk repliceerbaar en ook toegankelijk zijn voor zeer kleine gemeenten, die vaak niet over de nodige structuren beschikken om vlot slimme acties op touw te zetten. |
| --- | --- |

9.

De Commissie wordt verzocht na te denken over eenvoudige maatregelen die makkelijk repliceerbaar en ook toegankelijk zijn voor zeer kleine gemeenten, die vaak niet over de nodige structuren beschikken om vlot slimme acties op touw te zetten.

| 10. | Er zou bijzondere aandacht moeten uitgaan naar de problemen van perifere plattelandsgebieden, waar niet alleen de breedbandinfrastructuur tekortschiet, maar ook de vervoers- en energieverbindingen wezenlijke uitdagingen opleveren, waardoor de belangrijkste overheidsdiensten onvoldoende beschikbaar zijn. Het initiatief „slimme plattelandsgebieden” moet voorzien in een „plattelandstoets” (2), zodat bij de ontwikkeling van bredere beleidsinitiatieven rekening wordt gehouden met de gevolgen voor het platteland. |
| --- | --- |

10.

Er zou bijzondere aandacht moeten uitgaan naar de problemen van perifere plattelandsgebieden, waar niet alleen de breedbandinfrastructuur tekortschiet, maar ook de vervoers- en energieverbindingen wezenlijke uitdagingen opleveren, waardoor de belangrijkste overheidsdiensten onvoldoende beschikbaar zijn. Het initiatief „slimme plattelandsgebieden” moet voorzien in een „plattelandstoets” (2), zodat bij de ontwikkeling van bredere beleidsinitiatieven rekening wordt gehouden met de gevolgen voor het platteland.

| 11. | Aangezien perifere grensregio’s met steeds grotere problemen te maken hebben moeten er ruimere mogelijkheden en programma’s op het gebied van grensoverschrijdende samenwerking komen om deze uitdagingen aan te pakken. |
| --- | --- |

11.

Aangezien perifere grensregio’s met steeds grotere problemen te maken hebben moeten er ruimere mogelijkheden en programma’s op het gebied van grensoverschrijdende samenwerking komen om deze uitdagingen aan te pakken.

Verkleining van de digitale kloof

| 12. | Om digitale diensten te kunnen aanbieden en goed te kunnen functioneren in een geglobaliseerde economie zijn snelle en betrouwbare breedbandverbindingen een absolute noodzaak. De ICT-infrastructuur blijkt dan ook bepalend te zijn voor het ontwikkelingspotentieel van de regio’s in de Unie. |
| --- | --- |

12.

Om digitale diensten te kunnen aanbieden en goed te kunnen functioneren in een geglobaliseerde economie zijn snelle en betrouwbare breedbandverbindingen een absolute noodzaak. De ICT-infrastructuur blijkt dan ook bepalend te zijn voor het ontwikkelingspotentieel van de regio’s in de Unie.

| 13. | Zoals eerder gezegd (3) moet ervoor gezorgd worden dat in de hele EU een telecommunicatienetwerk met zeer hoge capaciteit voorhanden is; dit is een noodzakelijke voorwaarde voor het concurrentievermogen en de economische groei van plattelandsgebieden en komt ook overeen met de doelstellingen van de Europese Digitale Agenda 2020. |
| --- | --- |

13.

Zoals eerder gezegd (3) moet ervoor gezorgd worden dat in de hele EU een telecommunicatienetwerk met zeer hoge capaciteit voorhanden is; dit is een noodzakelijke voorwaarde voor het concurrentievermogen en de economische groei van plattelandsgebieden en komt ook overeen met de doelstellingen van de Europese Digitale Agenda 2020.

| 14. | Helaas is de vooruitgang op dit punt nog altijd ontoereikend en ongelijk; met name tussen stedelijke en plattelandsgebieden blijven verschillen bestaan. Hoe groot de uitdaging is, blijkt wel uit het feit dat 9,1 miljoen huishoudens in de EU in 2012 nog geen toegang tot vast breedband had — 90 % daarvan woonde op het platteland (4). |
| --- | --- |

14.

Helaas is de vooruitgang op dit punt nog altijd ontoereikend en ongelijk; met name tussen stedelijke en plattelandsgebieden blijven verschillen bestaan. Hoe groot de uitdaging is, blijkt wel uit het feit dat 9,1 miljoen huishoudens in de EU in 2012 nog geen toegang tot vast breedband had — 90 % daarvan woonde op het platteland (4).

| 15. | De EU streeft ernaar dat in heel Europa, met inbegrip van de meer landelijke of afgelegen gebieden, in 2020 een verbinding met een snelheid boven 30 Mb/s beschikbaar is. Het gaat hier echter slechts om een gemiddelde op EU-niveau; per land en regio verschilt de snelheid enorm, met name in landelijke en de meest afgelegen gebieden, waar zelfs in economisch welvarende lidstaten een snelheid van 10 Mb/s niet ongewoon is. Dit is de gebruikelijke norm voor een doorsnee huishouden om van de populairste onlinediensten gebruik te kunnen maken. Het gebrek aan een toereikende breedbandverbinding houdt in deze tijd een grote uitdaging in voor territoriale samenhang. Het Comité verzoekt de Commissie haar inspanningen ten behoeve van de uitrol van snel internet in plattelandsgebieden op te voeren door middel van financieringsmodellen die de toegang van bepaalde lidstaten tot financiering voor investeringen in breedbandnetwerken niet beperken en door de toegang tot financiering voor investeringen in breedbandnetwerken voor kleinschalige projecten te ondersteunen. Het dringt er tevens op aan dat voor de ontwikkeling van breedband in plattelandsgebieden specifieke middelen worden uitgetrokken, die niet aan andere maatregelen besteed mogen worden. |
| --- | --- |

15.

De EU streeft ernaar dat in heel Europa, met inbegrip van de meer landelijke of afgelegen gebieden, in 2020 een verbinding met een snelheid boven 30 Mb/s beschikbaar is. Het gaat hier echter slechts om een gemiddelde op EU-niveau; per land en regio verschilt de snelheid enorm, met name in landelijke en de meest afgelegen gebieden, waar zelfs in economisch welvarende lidstaten een snelheid van 10 Mb/s niet ongewoon is. Dit is de gebruikelijke norm voor een doorsnee huishouden om van de populairste onlinediensten gebruik te kunnen maken. Het gebrek aan een toereikende breedbandverbinding houdt in deze tijd een grote uitdaging in voor territoriale samenhang. Het Comité verzoekt de Commissie haar inspanningen ten behoeve van de uitrol van snel internet in plattelandsgebieden op te voeren door middel van financieringsmodellen die de toegang van bepaalde lidstaten tot financiering voor investeringen in breedbandnetwerken niet beperken en door de toegang tot financiering voor investeringen in breedbandnetwerken voor kleinschalige projecten te ondersteunen. Het dringt er tevens op aan dat voor de ontwikkeling van breedband in plattelandsgebieden specifieke middelen worden uitgetrokken, die niet aan andere maatregelen besteed mogen worden.

| 16. | Om het initiatief „slimme dorpen” een betere kans van slagen te geven beveelt het Comité sterk aan dat de EU en, indien van toepassing, de lidstaten, de toegang tot internet aanmerken als een dienst van algemeen belang, en aanvaardbare minimumnormen voor breedband vaststellen die niet alleen een betrouwbare internettoegang waarborgen, maar ook anticiperen op toekomstige veranderingen in de dienstverlening (waaronder beëindiging van het verkeer via koperen telefoonlijnen en invoering van de opvolger van 4G), en dienstverlening in geval van nood garanderen, met name voor gemeenschappen die in digitaal opzicht afgelegen zijn, naar voorbeeld van Zwitserland en Finland, waar de internetverbinding tot en met het laatste stuk (de „last mile”) gegarandeerd is. Dit zou op zijn minst als voorafgaande voorwaarde voor iedere vorm van financiering voor „slimme dorpen” moeten worden gesteld. |
| --- | --- |

16.

Om het initiatief „slimme dorpen” een betere kans van slagen te geven beveelt het Comité sterk aan dat de EU en, indien van toepassing, de lidstaten, de toegang tot internet aanmerken als een dienst van algemeen belang, en aanvaardbare minimumnormen voor breedband vaststellen die niet alleen een betrouwbare internettoegang waarborgen, maar ook anticiperen op toekomstige veranderingen in de dienstverlening (waaronder beëindiging van het verkeer via koperen telefoonlijnen en invoering van de opvolger van 4G), en dienstverlening in geval van nood garanderen, met name voor gemeenschappen die in digitaal opzicht afgelegen zijn, naar voorbeeld van Zwitserland en Finland, waar de internetverbinding tot en met het laatste stuk (de „last mile”) gegarandeerd is. Dit zou op zijn minst als voorafgaande voorwaarde voor iedere vorm van financiering voor „slimme dorpen” moeten worden gesteld.

| 17. | Het is van groot belang dat de technologie die in verband met initiatieven in het kader van „slimme dorpen” wordt toegepast, verder ontwikkeld wordt. Daarbij moet gebruik worden gemaakt van open standaarden; niet alleen zal dit de samenwerking tussen overheden en bedrijven bevorderen, het maakt het ook mogelijk de tot stand gebrachte oplossingen meerdere malen te gebruiken en de interoperabiliteit ervan te verbeteren. |
| --- | --- |

17.

Het is van groot belang dat de technologie die in verband met initiatieven in het kader van „slimme dorpen” wordt toegepast, verder ontwikkeld wordt. Daarbij moet gebruik worden gemaakt van open standaarden; niet alleen zal dit de samenwerking tussen overheden en bedrijven bevorderen, het maakt het ook mogelijk de tot stand gebrachte oplossingen meerdere malen te gebruiken en de interoperabiliteit ervan te verbeteren.

| 18. | Het Comité vindt dat de verschillende leeftijdscategorieën les moeten krijgen in het gebruik van digitale technologie en dat de lessen aangepast moeten worden aan de doelgroep, met het oog op de digitalisering van bepaalde openbare diensten op lokaal of ander niveau (opvragen van documenten, belastingaangifte, elektronische facturen, traceerbaarheid, GLB enz.). Het vindt dat alle burgers recht hebben op digitale geletterdheid, d.w.z. dat zij de nodige scholing moeten kunnen volgen om zich basisvaardigheden eigen te maken met het oog op de nieuwe digitale omgeving, en dat hiervoor via de Europese structuur- en investeringsfondsen financiering beschikbaar gesteld moet worden. |
| --- | --- |

18.

Het Comité vindt dat de verschillende leeftijdscategorieën les moeten krijgen in het gebruik van digitale technologie en dat de lessen aangepast moeten worden aan de doelgroep, met het oog op de digitalisering van bepaalde openbare diensten op lokaal of ander niveau (opvragen van documenten, belastingaangifte, elektronische facturen, traceerbaarheid, GLB enz.). Het vindt dat alle burgers recht hebben op digitale geletterdheid, d.w.z. dat zij de nodige scholing moeten kunnen volgen om zich basisvaardigheden eigen te maken met het oog op de nieuwe digitale omgeving, en dat hiervoor via de Europese structuur- en investeringsfondsen financiering beschikbaar gesteld moet worden.

| 19. | De problemen rond de uitbreiding van breedband in plattelandsgebieden en rond de „last mile” houden rechtstreeks verband met het feit dat de markt wordt gekenmerkt door machtsposities en gevestigde aanbieders. Een oplossing zal pas in zicht komen nadat het regelgevingskader alternatieve exploitanten stimuleert om de markt te betreden en toegangsnetwerken van de volgende generatie uit te rollen, en de ontwikkeling van door de gemeenschap geleide innovatie bevordert. |
| --- | --- |

19.

De problemen rond de uitbreiding van breedband in plattelandsgebieden en rond de „last mile” houden rechtstreeks verband met het feit dat de markt wordt gekenmerkt door machtsposities en gevestigde aanbieders. Een oplossing zal pas in zicht komen nadat het regelgevingskader alternatieve exploitanten stimuleert om de markt te betreden en toegangsnetwerken van de volgende generatie uit te rollen, en de ontwikkeling van door de gemeenschap geleide innovatie bevordert.

| 20. | Boeren en de landbouwsector in het algemeen moeten in dit verband voorrang krijgen, ter bevordering van de toepassing en ontwikkeling van elektronische landbouwinstrumenten en -methoden. |
| --- | --- |

20.

Boeren en de landbouwsector in het algemeen moeten in dit verband voorrang krijgen, ter bevordering van de toepassing en ontwikkeling van elektronische landbouwinstrumenten en -methoden.

| 21. | Er moeten meer middelen worden uitgetrokken om mensen op te leiden en bewust te maken van de kansen die de huidige digitale economie landbouwbedrijven biedt, zoals toegang tot nieuwe markten, ontwikkeling van nieuwe producten en mogelijkheden tot klantenbinding. |
| --- | --- |

21.

Er moeten meer middelen worden uitgetrokken om mensen op te leiden en bewust te maken van de kansen die de huidige digitale economie landbouwbedrijven biedt, zoals toegang tot nieuwe markten, ontwikkeling van nieuwe producten en mogelijkheden tot klantenbinding.

| 22. | In meerdere lidstaten zijn al „digitale hubs” opgezet, waar mensen op het platteland die zelf niet over een snelle breedbandverbinding beschikken, terecht kunnen (5). |
| --- | --- |

22.

In meerdere lidstaten zijn al „digitale hubs” opgezet, waar mensen op het platteland die zelf niet over een snelle breedbandverbinding beschikken, terecht kunnen (5).

| 23. | Deze hubs pakken niet alleen de digitale kloof aan, maar bieden nog meer voordelen: ze dragen bij tot inrichting van de openbare ruimte („placemaking”), blazen dorpscentra nieuw leven in, leveren banen op en bieden bewoners op het platteland opleidingsmogelijkheden. |
| --- | --- |

23.

Deze hubs pakken niet alleen de digitale kloof aan, maar bieden nog meer voordelen: ze dragen bij tot inrichting van de openbare ruimte („placemaking”), blazen dorpscentra nieuw leven in, leveren banen op en bieden bewoners op het platteland opleidingsmogelijkheden.

| 24. | De hubs kunnen dienen als potentiële ankers voor andere onlinediensten, zoals e-gezondheidszorg (bijv. online consulten), e-advocatuur (bijv. juridisch advies), e-governance (zoals online stemmen, belastingaangifte, uitkering aanvragen), e-handel (bijv. onlinebankieren, onlineverkoop enz.). |
| --- | --- |

24.

De hubs kunnen dienen als potentiële ankers voor andere onlinediensten, zoals e-gezondheidszorg (bijv. online consulten), e-advocatuur (bijv. juridisch advies), e-governance (zoals online stemmen, belastingaangifte, uitkering aanvragen), e-handel (bijv. onlinebankieren, onlineverkoop enz.).

Slimme steden en slimme plattelandsgebieden

| 25. | Net als bij „slimme steden” zou bij „slimme plattelandsgebieden” gekozen moeten worden voor een brede aanpak van ontwikkeling en innovatie die de volgende zes dimensies omvat:






  a) | een slimme, innovatieve, ondernemende en productieve economie; |
| --- | --- | --- |

25.

Net als bij „slimme steden” zou bij „slimme plattelandsgebieden” gekozen moeten worden voor een brede aanpak van ontwikkeling en innovatie die de volgende zes dimensies omvat:

a)

een slimme, innovatieve, ondernemende en productieve economie;

| b) | betere mobiliteit, met toegankelijke, moderne en duurzame vervoersnetwerken; |
| --- | --- |

b)

betere mobiliteit, met toegankelijke, moderne en duurzame vervoersnetwerken;

| c) | een visie op milieu en duurzame energie; |
| --- | --- |

c)

een visie op milieu en duurzame energie;

| d) | gekwalificeerde en betrokken burgers; |
| --- | --- |

d)

gekwalificeerde en betrokken burgers;

| e) | kwaliteit van het leven qua cultuur, gezondheid, veiligheid en onderwijs; |
| --- | --- |

e)

kwaliteit van het leven qua cultuur, gezondheid, veiligheid en onderwijs;

| f) | een efficiënt, transparant en ambitieus bestuur. |
| --- | --- |

f)

een efficiënt, transparant en ambitieus bestuur.

| 26. | Het Comité is ingenomen met de nieuwe Wifi4EU-regeling om de internetconnectiviteit in lokale gemeenschappen te verbeteren. Wel wijst het erop dat de projecten volgens het principe „wie het eerst komt, het eerst maalt” geselecteerd zullen worden, waarbij de subsidies geografisch gespreid zullen worden. Bij de selectie van projecten zou aandacht moeten worden geschonken aan de extra belemmeringen waarmee kleinere overheden op het platteland, die over minder middelen beschikken dan steden, geconfronteerd worden. |
| --- | --- |

26.

Het Comité is ingenomen met de nieuwe Wifi4EU-regeling om de internetconnectiviteit in lokale gemeenschappen te verbeteren. Wel wijst het erop dat de projecten volgens het principe „wie het eerst komt, het eerst maalt” geselecteerd zullen worden, waarbij de subsidies geografisch gespreid zullen worden. Bij de selectie van projecten zou aandacht moeten worden geschonken aan de extra belemmeringen waarmee kleinere overheden op het platteland, die over minder middelen beschikken dan steden, geconfronteerd worden.

| 27. | Het is niet de bedoeling dat „slimme steden” en „slimme dorpen/slimme plattelandsgebieden” tegenover elkaar worden geplaatst; de twee concepten zijn complementair doordat zij elkaars succes ondersteunen en versterken. Strategisch gezien houdt een gebied niet op bij zijn bestuurlijke grenzen; het onderhoudt betrekkingen met zijn buren — zowel stedelijke als rurale entiteiten — en plant zijn ontwikkeling in harmonie met zijn omgeving. Er moet worden nagedacht over de relatie tussen stad en platteland. Plattelandsgebieden mogen niet slechts als dienstverleners voor stedelijke gebieden fungeren. Het Comité benadrukt in dit verband dat hele systeem alleen levensvatbaar is als alle onderdelen ervan, van grote steden tot kleine dorpen, levensvatbaar zijn. |
| --- | --- |

27.

Het is niet de bedoeling dat „slimme steden” en „slimme dorpen/slimme plattelandsgebieden” tegenover elkaar worden geplaatst; de twee concepten zijn complementair doordat zij elkaars succes ondersteunen en versterken. Strategisch gezien houdt een gebied niet op bij zijn bestuurlijke grenzen; het onderhoudt betrekkingen met zijn buren — zowel stedelijke als rurale entiteiten — en plant zijn ontwikkeling in harmonie met zijn omgeving. Er moet worden nagedacht over de relatie tussen stad en platteland. Plattelandsgebieden mogen niet slechts als dienstverleners voor stedelijke gebieden fungeren. Het Comité benadrukt in dit verband dat hele systeem alleen levensvatbaar is als alle onderdelen ervan, van grote steden tot kleine dorpen, levensvatbaar zijn.

| 28. | Wel is het belangrijk dat de verschillende kenmerken van elk model onderkend worden. Zo kunnen slimme steden een beroep doen op tal van actoren om initiatieven te promoten en aan te sturen, terwijl dit niet geldt voor plattelandsgebieden, die doorgaans over minder middelen (zowel mensen als bestuurlijke capaciteit) beschikken. Bij het uitwerken van een toekomstig beleidskader en financieringsmogelijkheden dient rekening met deze verschillen gehouden te worden. |
| --- | --- |

28.

Wel is het belangrijk dat de verschillende kenmerken van elk model onderkend worden. Zo kunnen slimme steden een beroep doen op tal van actoren om initiatieven te promoten en aan te sturen, terwijl dit niet geldt voor plattelandsgebieden, die doorgaans over minder middelen (zowel mensen als bestuurlijke capaciteit) beschikken. Bij het uitwerken van een toekomstig beleidskader en financieringsmogelijkheden dient rekening met deze verschillen gehouden te worden.

| 29. | Directoraat-generaal Energie van de Commissie heeft een Europees innovatiepartnerschap (EIP) voor slimme steden en gemeenschappen opgezet ter bevordering en ondersteuning van de activiteiten van slimme gebieden in de EU. Het Comité betreurt dat plattelandsgebieden daarbij tot dusver niet tot de prioriteiten worden gerekend. |
| --- | --- |

29.

Directoraat-generaal Energie van de Commissie heeft een Europees innovatiepartnerschap (EIP) voor slimme steden en gemeenschappen opgezet ter bevordering en ondersteuning van de activiteiten van slimme gebieden in de EU. Het Comité betreurt dat plattelandsgebieden daarbij tot dusver niet tot de prioriteiten worden gerekend.

Mobiliteit en Energie

| 30. | Gezien de bijzondere uitdagingen in de zin van bevolkingsspreiding en hogere kosten waarmee plattelandsgebieden worden geconfronteerd, zijn duurzame vervoersverbindingen en -netwerken bij de verdere ontwikkeling van slimme dorpen/gebieden van even cruciaal belang als een betere digitale connectiviteit. De Commissie verwijst in haar document over slimme dorpen zelf naar de Financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen (CEF), als instrument van de EU om slimme dorpen te steunen. Het Comité zou graag zien dat nader wordt aangegeven hoe de desbetreffende middelen ingezet kunnen worden om de connectiviteit in plattelandsgebieden te ondersteunen, met name in de meest perifere plattelandsgebieden. |
| --- | --- |

30.

Gezien de bijzondere uitdagingen in de zin van bevolkingsspreiding en hogere kosten waarmee plattelandsgebieden worden geconfronteerd, zijn duurzame vervoersverbindingen en -netwerken bij de verdere ontwikkeling van slimme dorpen/gebieden van even cruciaal belang als een betere digitale connectiviteit. De Commissie verwijst in haar document over slimme dorpen zelf naar de Financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen (CEF), als instrument van de EU om slimme dorpen te steunen. Het Comité zou graag zien dat nader wordt aangegeven hoe de desbetreffende middelen ingezet kunnen worden om de connectiviteit in plattelandsgebieden te ondersteunen, met name in de meest perifere plattelandsgebieden.

| 31. | Er zij aan herinnerd dat het lokaal opwekken van energie (zowel elektriciteit als warmte) economische, sociale en ecologische kansen oplevert alsook mogelijke synergieën met maatregelen ten behoeve van regionale/plattelandsontwikkeling en het GLB (via pijler 2). Voorbeelden hiervan zijn de rol van wind, zon, biomassa en biogas bij de opwekking van elektriciteit en de rol van biomassa (bijv. hout) en/of biogas bij lokale verwarming. Het is belangrijk dat lokale en regionale overheden beschikken over de bevoegdheid om gerichte milieumaatregelen in gang te zetten en te beheren, en om territoriale overeenkomsten te sluiten met aanbieders op het platteland van bronnen van lokaal opgewekte brandstof of elektriciteit (6). |
| --- | --- |

31.

Er zij aan herinnerd dat het lokaal opwekken van energie (zowel elektriciteit als warmte) economische, sociale en ecologische kansen oplevert alsook mogelijke synergieën met maatregelen ten behoeve van regionale/plattelandsontwikkeling en het GLB (via pijler 2). Voorbeelden hiervan zijn de rol van wind, zon, biomassa en biogas bij de opwekking van elektriciteit en de rol van biomassa (bijv. hout) en/of biogas bij lokale verwarming. Het is belangrijk dat lokale en regionale overheden beschikken over de bevoegdheid om gerichte milieumaatregelen in gang te zetten en te beheren, en om territoriale overeenkomsten te sluiten met aanbieders op het platteland van bronnen van lokaal opgewekte brandstof of elektriciteit (6).

Steun voor bottom-upbenaderingen

| 32. | Op het gebied van lokale ontwikkeling leveren bottom-upbenaderingen, zoals Leader en, meer recentelijk, vanuit de gemeenschap geleide lokale ontwikkeling (CLLD), goede resultaten op. |
| --- | --- |

32.

Op het gebied van lokale ontwikkeling leveren bottom-upbenaderingen, zoals Leader en, meer recentelijk, vanuit de gemeenschap geleide lokale ontwikkeling (CLLD), goede resultaten op.

| 33. | Het kan echter zijn dat men al te veel op dit soort benaderingen leunt; ook andere actoren (bijv. innovatiemakelaars) kunnen het potentieel van plattelandsgebieden helpen katalyseren. Innovatiemakelaars bekijken wat de sterke punten en mogelijkheden van een dorp/landelijk gebied zijn en brengen relevante instanties (derde niveau, lokale overheden, financieringsbronnen enz.) bij elkaar om bestaande en toekomstige activiteiten en mogelijke financieringsbronnen te coördineren. Zij moeten de plaatselijke gemeenschap informeren en betrekken en ervoor zorgen dat de gemeenschap zich inzet om een visie te ontwikkelen, eigen verantwoordelijkheid te nemen en de baten te delen. |
| --- | --- |

33.

Het kan echter zijn dat men al te veel op dit soort benaderingen leunt; ook andere actoren (bijv. innovatiemakelaars) kunnen het potentieel van plattelandsgebieden helpen katalyseren. Innovatiemakelaars bekijken wat de sterke punten en mogelijkheden van een dorp/landelijk gebied zijn en brengen relevante instanties (derde niveau, lokale overheden, financieringsbronnen enz.) bij elkaar om bestaande en toekomstige activiteiten en mogelijke financieringsbronnen te coördineren. Zij moeten de plaatselijke gemeenschap informeren en betrekken en ervoor zorgen dat de gemeenschap zich inzet om een visie te ontwikkelen, eigen verantwoordelijkheid te nemen en de baten te delen.

| 34. | Innovatiemakelaars kunnen de productontwikkeling in kleine ondernemingen stimuleren en marktbelemmeringen aanpakken, alsook een impuls geven aan de plaatselijke consumptie van en korte distributieketens voor agrofood en lokale hernieuwbare energieproducten. |
| --- | --- |

34.

Innovatiemakelaars kunnen de productontwikkeling in kleine ondernemingen stimuleren en marktbelemmeringen aanpakken, alsook een impuls geven aan de plaatselijke consumptie van en korte distributieketens voor agrofood en lokale hernieuwbare energieproducten.

| 35. | Lokale en regionale overheden zijn bij uitstek in staat om deze functie te vervullen. Dat hebben sommige reeds laten zien door bijv. ontwikkelingsraden en ondernemingskantoren op te zetten en openbare aanbestedingen uit te schrijven. |
| --- | --- |

35.

Lokale en regionale overheden zijn bij uitstek in staat om deze functie te vervullen. Dat hebben sommige reeds laten zien door bijv. ontwikkelingsraden en ondernemingskantoren op te zetten en openbare aanbestedingen uit te schrijven.

| 36. | Het is van essentieel belang dat er financiering beschikbaar komt voor kleinschalige projecten die toegankelijk zijn voor lokale overheden. Daarbij moet ook gedacht worden aan steun voor innovatieve projecten en initiatieven die afgestemd kunnen worden op de specifieke behoeften van plattelandsgemeenten in de EU, met inbegrip van perifere regio’s. |
| --- | --- |

36.

Het is van essentieel belang dat er financiering beschikbaar komt voor kleinschalige projecten die toegankelijk zijn voor lokale overheden. Daarbij moet ook gedacht worden aan steun voor innovatieve projecten en initiatieven die afgestemd kunnen worden op de specifieke behoeften van plattelandsgemeenten in de EU, met inbegrip van perifere regio’s.

| 37. | Het aanvragen van financiering moet eenvoudiger worden; binnen het huidige programma voor plattelandsontwikkeling worden wel blijken van belangstelling ingediend, maar het uiteindelijke aantal volwaardige subsidieaanvragen blijft ver achter omdat het moeilijk is aan de voorwaarden te voldoen. Het programma voor plattelandsontwikkeling voor de periode na 2020 moet naadloos aansluiten op het huidige ontwikkelingsprogramma, om het momentum en het vertrouwen niet verloren te laten gaan. |
| --- | --- |

37.

Het aanvragen van financiering moet eenvoudiger worden; binnen het huidige programma voor plattelandsontwikkeling worden wel blijken van belangstelling ingediend, maar het uiteindelijke aantal volwaardige subsidieaanvragen blijft ver achter omdat het moeilijk is aan de voorwaarden te voldoen. Het programma voor plattelandsontwikkeling voor de periode na 2020 moet naadloos aansluiten op het huidige ontwikkelingsprogramma, om het momentum en het vertrouwen niet verloren te laten gaan.

| 38. | Gehonoreerde subsidieaanvragen zouden de oprichting van en deelname aan netwerken, clusters en samenwerkingsverbanden moeten stimuleren — in slimme plattelandsgebieden zijn deze meestal noodzakelijk om de vereiste schaal te bereiken en het leerproces te bevorderen. |
| --- | --- |

38.

Gehonoreerde subsidieaanvragen zouden de oprichting van en deelname aan netwerken, clusters en samenwerkingsverbanden moeten stimuleren — in slimme plattelandsgebieden zijn deze meestal noodzakelijk om de vereiste schaal te bereiken en het leerproces te bevorderen.

| 39. | Slimme gebieden moeten voortbouwen op hun sociaal-culturele erfgoed en een eigen identiteit tonen, met alle infrastructuurvoorzieningen — met name algemene diensten — die ondernemingen nodig hebben, en bedrijven uit steden aantrekken. |
| --- | --- |

39.

Slimme gebieden moeten voortbouwen op hun sociaal-culturele erfgoed en een eigen identiteit tonen, met alle infrastructuurvoorzieningen — met name algemene diensten — die ondernemingen nodig hebben, en bedrijven uit steden aantrekken.

| 40. | Daarnaast is het voor lokale en regionale overheden lastig om op de hoogte te blijven van de financieringsmogelijkheden en toegang tot financiering te krijgen. Een actieve rol van de betrokken directoraten-generaal van de Commissie en nationale en regionale beheersautoriteiten voor relevante EU-financieringsstromen is dan ook geboden. Het CvdR kan ook een belangrijke rol vervullen bij de uitwisseling van informatie, de ondersteuning van netwerken en het verstrekken van voorbeelden van beste praktijken, onder meer via het werk van het breedbandplatform, waarbinnen het Comité en de Commissie samenwerken. |
| --- | --- |

40.

Daarnaast is het voor lokale en regionale overheden lastig om op de hoogte te blijven van de financieringsmogelijkheden en toegang tot financiering te krijgen. Een actieve rol van de betrokken directoraten-generaal van de Commissie en nationale en regionale beheersautoriteiten voor relevante EU-financieringsstromen is dan ook geboden. Het CvdR kan ook een belangrijke rol vervullen bij de uitwisseling van informatie, de ondersteuning van netwerken en het verstrekken van voorbeelden van beste praktijken, onder meer via het werk van het breedbandplatform, waarbinnen het Comité en de Commissie samenwerken.

| 41. | Het zou de communicatie over de beschikbare mogelijkheden op EU-niveau ten goede kunnen komen wanneer de Commissie een prijs zou instellen die jaarlijks aan het succesvolste slimme dorp/gebied in de EU uitgereikt zou worden. Ook zou via bestaande netwerken, zoals het Enterprise Europe Network (EEN), en hun lokale uitvoeringspartners in de lidstaten actuele informatie verstrekt kunnen worden over allerlei onderwerpen die voor ondernemers in dorpen en plattelandsgebieden relevant zijn. |
| --- | --- |

41.

Het zou de communicatie over de beschikbare mogelijkheden op EU-niveau ten goede kunnen komen wanneer de Commissie een prijs zou instellen die jaarlijks aan het succesvolste slimme dorp/gebied in de EU uitgereikt zou worden. Ook zou via bestaande netwerken, zoals het Enterprise Europe Network (EEN), en hun lokale uitvoeringspartners in de lidstaten actuele informatie verstrekt kunnen worden over allerlei onderwerpen die voor ondernemers in dorpen en plattelandsgebieden relevant zijn.

| 42. | De lokale en regionale overheden kunnen een faciliterende rol spelen door een „slimme benadering” in planningsstrategieën en regionale ruimtelijke strategieën te integreren. Bij dergelijke strategieën wordt nagegaan over welke middelen en capaciteit de regio beschikt, op welke locaties meerdere diensten ondergebracht kunnen worden en welk ondersteunend economisch beleid wenselijk is. |
| --- | --- |

42.

De lokale en regionale overheden kunnen een faciliterende rol spelen door een „slimme benadering” in planningsstrategieën en regionale ruimtelijke strategieën te integreren. Bij dergelijke strategieën wordt nagegaan over welke middelen en capaciteit de regio beschikt, op welke locaties meerdere diensten ondergebracht kunnen worden en welk ondersteunend economisch beleid wenselijk is.

Brussel, 1 december 2017.

De voorzitter van het Europees Comité van de Regio's

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  Cork 2.0-verklaring 2016, punt 3.

1

(2)  Plattelandstoets: instrument om ervoor te zorgen dat de behoeften en belangen van mensen, gemeenschappen en ondernemingen in plattelandsgebieden bij de ontwikkeling en uitvoering van alle beleidsmaatregelen en programma’s naar behoren in aanmerking worden genomen. Voor de centrale overheid betekent dit dat zij beleidskeuzes maakt die voor het platteland zo billijk mogelijk zijn.

2

(3)  Advies van het Europees Comité van de Regio’s — Innovatie en modernisering van de plattelandseconomie (PB C 120 van 5.4.2016, blz. 10).

3

(4)  Zesde verslag inzake economische, sociale en territoriale cohesie, juli 2014.

4

(5)  Zoals de Ludgate Hub (IE), The Hive in Leitrim (IE).

5

(6)  Advies van het Europees Comité van de Regio’s over een duurzaam EU-voedselbeleid dat zorgt voor banen en groei in de regio’s en steden van Europa (PB C 272 van 17.8.2017, blz. 14).

6

---

| 8.5.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 164/50 |
| --- | --- | --- | --- |

8.5.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 164/50

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over het verslag van de Europese Commissie over het mededingingsbeleid 2016

(2018/C 164/09)

| Rapporteur: | Michael Murphy (IE/EVP), lid van de graafschapsraad van Tipperary |
| --- | --- |
| Referentiedocument: | Verslag van de Europese Commissie over het mededingingsbeleid 2016
  COM(2017) 285 final |

Rapporteur:

Michael Murphy (IE/EVP), lid van de graafschapsraad van Tipperary

Referentiedocument:

Verslag van de Europese Commissie over het mededingingsbeleid 2016

COM(2017) 285 final

BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S,

| 1. | is ingenomen met het Verslag van de Europese Commissie over het mededingingsbeleid 2016 en met name met haar erkenning van het feit dat het mededingingsbeleid het leven van de mensen rechtstreeks raakt. Adequaat mededingingsbeleid is essentieel voor een efficiënt functionerende interne markt en levert de consument belangrijke voordelen op doordat het de ondernemingsgeest, innovatie en efficiency stimuleert en leidt tot meer keuze voor de EU-burgers. |
| --- | --- |

1.

is ingenomen met het Verslag van de Europese Commissie over het mededingingsbeleid 2016 en met name met haar erkenning van het feit dat het mededingingsbeleid het leven van de mensen rechtstreeks raakt. Adequaat mededingingsbeleid is essentieel voor een efficiënt functionerende interne markt en levert de consument belangrijke voordelen op doordat het de ondernemingsgeest, innovatie en efficiency stimuleert en leidt tot meer keuze voor de EU-burgers.

| 2. | Het Comité vindt dat in een geglobaliseerde economie een open en fair mededingingsklimaat en daarmee regulering van de mededinging en niet alleen een „mededingingscultuur” nodig is. De toezegging van de Commissie om nauwe contacten met andere EU-instellingen, internationale organisaties en mededingingshandhavers over de hele wereld te onderhouden, kan op instemming van het Comité rekenen. |
| --- | --- |

2.

Het Comité vindt dat in een geglobaliseerde economie een open en fair mededingingsklimaat en daarmee regulering van de mededinging en niet alleen een „mededingingscultuur” nodig is. De toezegging van de Commissie om nauwe contacten met andere EU-instellingen, internationale organisaties en mededingingshandhavers over de hele wereld te onderhouden, kan op instemming van het Comité rekenen.

| 3. | Dat geldt eveneens voor de inzet van de Commissie om de mededingingsregels te handhaven, maar bij de toewijzing van middelen voor die handhaving zou zij naar behoren rekening moeten houden met het nationale en regionale industrie- en investeringsbeleid van de lidstaten, in het bijzonder met het industriebeleid dat een nationale bevoegdheid is en buiten de werkingssfeer van EU-verdragen valt. |
| --- | --- |

3.

Dat geldt eveneens voor de inzet van de Commissie om de mededingingsregels te handhaven, maar bij de toewijzing van middelen voor die handhaving zou zij naar behoren rekening moeten houden met het nationale en regionale industrie- en investeringsbeleid van de lidstaten, in het bijzonder met het industriebeleid dat een nationale bevoegdheid is en buiten de werkingssfeer van EU-verdragen valt.

| 4. | De besluitvorming rond de inzet van middelen voor omvangrijke mededingingsonderzoeken op EU-niveau zou transparanter moeten worden en zou altijd moeten worden gekoppeld aan tastbare resultaten die de interne markt ten goede komen. |
| --- | --- |

4.

De besluitvorming rond de inzet van middelen voor omvangrijke mededingingsonderzoeken op EU-niveau zou transparanter moeten worden en zou altijd moeten worden gekoppeld aan tastbare resultaten die de interne markt ten goede komen.

| 5. | Het is een taak van de Commissie om met een alomvattend antwoord te komen op de uitdagingen waar de mondiale concurrentie en de globalisering van de markten de EU voor stellen, door EU-beleid en -instrumenten beter op elkaar af te stemmen en de regionale dimensie meer in aanmerking te nemen. |
| --- | --- |

5.

Het is een taak van de Commissie om met een alomvattend antwoord te komen op de uitdagingen waar de mondiale concurrentie en de globalisering van de markten de EU voor stellen, door EU-beleid en -instrumenten beter op elkaar af te stemmen en de regionale dimensie meer in aanmerking te nemen.

| 6. | Het Verenigd Koninkrijk blijft tot ten minste 31 maart 2019 onderworpen aan de EU-mededingingsregels en vóór die datum ingestelde onderzoeken, zoals het op 26 oktober 2017 gestarte onderzoek naar de door het VK aan multinationals verleende vrijstellingen om hen te beschermen tegen belastingontwijkingsregels, worden wellicht na die datum afgesloten, maar aan de conclusies ervan zal nog steeds gehoor moeten worden gegeven. |
| --- | --- |

6.

Het Verenigd Koninkrijk blijft tot ten minste 31 maart 2019 onderworpen aan de EU-mededingingsregels en vóór die datum ingestelde onderzoeken, zoals het op 26 oktober 2017 gestarte onderzoek naar de door het VK aan multinationals verleende vrijstellingen om hen te beschermen tegen belastingontwijkingsregels, worden wellicht na die datum afgesloten, maar aan de conclusies ervan zal nog steeds gehoor moeten worden gegeven.

| 7. | De brexit mag inderdaad niet worden misbruikt om alle controles op staatssteun af te schaffen. Vanwege de economische onrust die de brexit in andere EU-lidstaten veroorzaakt, zouden de algemene groepsvrijstellingsverordeningen echter moeten worden verruimd en de staatssteunregels voor bepaalde, naar verwachting de hardst getroffen industrieën versoepeld of opgeschort moeten worden. Daarbij is selectieve steun uiteraard uitgesloten, die zou in strijd zou zijn met het doel om de mededingingsregels van de Unie fair op alle ondernemingen toe te passen. |
| --- | --- |

7.

De brexit mag inderdaad niet worden misbruikt om alle controles op staatssteun af te schaffen. Vanwege de economische onrust die de brexit in andere EU-lidstaten veroorzaakt, zouden de algemene groepsvrijstellingsverordeningen echter moeten worden verruimd en de staatssteunregels voor bepaalde, naar verwachting de hardst getroffen industrieën versoepeld of opgeschort moeten worden. Daarbij is selectieve steun uiteraard uitgesloten, die zou in strijd zou zijn met het doel om de mededingingsregels van de Unie fair op alle ondernemingen toe te passen.

Staatssteun en fiscale rulings

| 8. | Het Comité is ingenomen met de strijd van de Commissie tegen verboden staatssteun in de vorm van selectieve belastingvoordelen, wat het beschouwt als effectieve manier om te waarborgen dat de EU-regels eerlijk worden toegepast op alle ondernemingen die actief zijn op de interne markt van de EU, ongeacht omvang, bedrijfstak of nationaliteit, en dat ondernemingen worden onderworpen aan belastingen die in verhouding staan tot hun omvang en vermogen, zodat wordt bijgedragen aan de financiering van publieke diensten en de bestrijding van ongelijkheid, hetgeen op lokaal niveau van zeer groot belang is. |
| --- | --- |

8.

Het Comité is ingenomen met de strijd van de Commissie tegen verboden staatssteun in de vorm van selectieve belastingvoordelen, wat het beschouwt als effectieve manier om te waarborgen dat de EU-regels eerlijk worden toegepast op alle ondernemingen die actief zijn op de interne markt van de EU, ongeacht omvang, bedrijfstak of nationaliteit, en dat ondernemingen worden onderworpen aan belastingen die in verhouding staan tot hun omvang en vermogen, zodat wordt bijgedragen aan de financiering van publieke diensten en de bestrijding van ongelijkheid, hetgeen op lokaal niveau van zeer groot belang is.

| 9. | Als het gaat over belastingontwijking, vormt de aanpak van fiscale rulings een onderdeel van de algemene inspanningen van de EU om die ontwijking door grote ondernemingen tegen te gaan, bijvoorbeeld met het pakket antiontgaansmaatregelen, rapportage per land, het pakket hervorming vennootschapsbelasting en de nieuwe transparantieregels voor fiscale tussenpersonen. De EU moet tevens overwegen of nieuwe regelgeving in plaats van handhaving meer zekerheid zou kunnen bieden in de lidstaten voor wat betreft fiscale rulings, en of er als onderdeel van een nieuw regelgevingskader een sanctieprocedure ten behoeve van de eigen middelen van de EU-begroting moet worden vastgesteld. |
| --- | --- |

9.

Als het gaat over belastingontwijking, vormt de aanpak van fiscale rulings een onderdeel van de algemene inspanningen van de EU om die ontwijking door grote ondernemingen tegen te gaan, bijvoorbeeld met het pakket antiontgaansmaatregelen, rapportage per land, het pakket hervorming vennootschapsbelasting en de nieuwe transparantieregels voor fiscale tussenpersonen. De EU moet tevens overwegen of nieuwe regelgeving in plaats van handhaving meer zekerheid zou kunnen bieden in de lidstaten voor wat betreft fiscale rulings, en of er als onderdeel van een nieuw regelgevingskader een sanctieprocedure ten behoeve van de eigen middelen van de EU-begroting moet worden vastgesteld.

| 10. | De in artikel 3 VWEU vastgelegde exclusieve bevoegdheid van de EU voor de vaststelling van mededingingsregels die voor de werking van de interne markt nodig zijn, tast niet het soevereine recht van de lidstaten aan om hun eigen stelsels van vennootschapsbelasting en belastingtarieven vast te stellen. lidstaten moeten wel overal op de interne markt van de EU een fair en gelijk speelveld voor ondernemingen en consumenten garanderen (1). |
| --- | --- |

10.

De in artikel 3 VWEU vastgelegde exclusieve bevoegdheid van de EU voor de vaststelling van mededingingsregels die voor de werking van de interne markt nodig zijn, tast niet het soevereine recht van de lidstaten aan om hun eigen stelsels van vennootschapsbelasting en belastingtarieven vast te stellen. lidstaten moeten wel overal op de interne markt van de EU een fair en gelijk speelveld voor ondernemingen en consumenten garanderen (1).

| 11. | Het meest in het oog springend was het besluit van het DG Mededinging van 30 augustus 2016 dat de specifieke fiscale rulings van Ierland uit 1991 en mei 2007 ten gunste van twee in Ierland gevestigde ondernemingen van Apple steunmaatregelen waren in de zin van artikel 107, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. De Commissie stelt in haar besluit dat Ierland, door het afgeven van de betwiste fiscale rulings op grond waarvan de ondernemingen van Apple hun jaarlijks verschuldigde vennootschapsbelasting in Ierland konden vaststellen in de jaren dat die rulings van kracht waren, in strijd met artikel 108, lid 3, van het Verdrag onrechtmatig staatssteun heeft verleend aan die Apple-ondernemingen en de Apple-groep, die Ierland op grond van artikel 16 van Verordening (EU) 2015/1589 moet terugvorderen. Volgens de Commissie wordt in dit besluit noch het algemene Ierse belastingstelsel noch het tarief van de Ierse vennootschapsbelasting betwist. |
| --- | --- |

11.

Het meest in het oog springend was het besluit van het DG Mededinging van 30 augustus 2016 dat de specifieke fiscale rulings van Ierland uit 1991 en mei 2007 ten gunste van twee in Ierland gevestigde ondernemingen van Apple steunmaatregelen waren in de zin van artikel 107, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. De Commissie stelt in haar besluit dat Ierland, door het afgeven van de betwiste fiscale rulings op grond waarvan de ondernemingen van Apple hun jaarlijks verschuldigde vennootschapsbelasting in Ierland konden vaststellen in de jaren dat die rulings van kracht waren, in strijd met artikel 108, lid 3, van het Verdrag onrechtmatig staatssteun heeft verleend aan die Apple-ondernemingen en de Apple-groep, die Ierland op grond van artikel 16 van Verordening (EU) 2015/1589 moet terugvorderen. Volgens de Commissie wordt in dit besluit noch het algemene Ierse belastingstelsel noch het tarief van de Ierse vennootschapsbelasting betwist.

| 12. | De tenuitvoerlegging op nationaal niveau van de Richtlijn (EU) 2016/1164 van de Raad tot vaststelling van regels ter bestrijding van belastingontwijkingspraktijken welke rechtstreeks van invloed zijn op de werking van de interne markt veroorzaakt momenteel problemen. Artikel 4, lid 4, van die richtlijn bevat een afwijking van de beperking van de aftrekbaarheid van rente voor leningen die voor de financiering van een langlopend openbare-infrastructuurproject worden gebruikt. De richtlijn biedt veel ruimte voor een afwijking voor activiteiten die worden beschouwd als activiteiten van algemeen belang, maar de lidstaten maken niet ten volle gebruik van deze mogelijkheid. |
| --- | --- |

12.

De tenuitvoerlegging op nationaal niveau van de Richtlijn (EU) 2016/1164 van de Raad tot vaststelling van regels ter bestrijding van belastingontwijkingspraktijken welke rechtstreeks van invloed zijn op de werking van de interne markt veroorzaakt momenteel problemen. Artikel 4, lid 4, van die richtlijn bevat een afwijking van de beperking van de aftrekbaarheid van rente voor leningen die voor de financiering van een langlopend openbare-infrastructuurproject worden gebruikt. De richtlijn biedt veel ruimte voor een afwijking voor activiteiten die worden beschouwd als activiteiten van algemeen belang, maar de lidstaten maken niet ten volle gebruik van deze mogelijkheid.

| 13. | De Commissie berekende dat de aldus door Ierland aan beide Apple-ondernemingen verschafte steun 13 miljard EUR bedroeg en bepaalde dat dit geld aan de Ierse schatkist moest worden teruggestort. De Ierse regering tekende tegen dit besluit beroep aan bij het Hof van Justitie van de EU. Echter, sinds het besluit van de Commissie had Ierland vier maanden voor de terugvordering van de onwettige staatssteun, d.w.z. tot januari 2017. De Ierse regering heeft getracht om die 13 miljard EUR vast te pinnen en aan voorlopig beslag te onderwerpen, in afwachting van de rechterlijke beslissing. Dat is niet tijdig gelukt en daarom heeft de Europese Commissie op 4 oktober 2017 besloten om Ierland voor het Hof van Justitie van de EU te dagen, maar beide partijen hopen sancties te vermijden. |
| --- | --- |

13.

De Commissie berekende dat de aldus door Ierland aan beide Apple-ondernemingen verschafte steun 13 miljard EUR bedroeg en bepaalde dat dit geld aan de Ierse schatkist moest worden teruggestort. De Ierse regering tekende tegen dit besluit beroep aan bij het Hof van Justitie van de EU. Echter, sinds het besluit van de Commissie had Ierland vier maanden voor de terugvordering van de onwettige staatssteun, d.w.z. tot januari 2017. De Ierse regering heeft getracht om die 13 miljard EUR vast te pinnen en aan voorlopig beslag te onderwerpen, in afwachting van de rechterlijke beslissing. Dat is niet tijdig gelukt en daarom heeft de Europese Commissie op 4 oktober 2017 besloten om Ierland voor het Hof van Justitie van de EU te dagen, maar beide partijen hopen sancties te vermijden.

| 14. | Het Comité dringt aan op een snelle afhandeling van deze zaak tegen Apple, om zekerheid te creëren over de impact die het mededingingsrecht kan hebben op andere bestaande fiscale rulings. |
| --- | --- |

14.

Het Comité dringt aan op een snelle afhandeling van deze zaak tegen Apple, om zekerheid te creëren over de impact die het mededingingsrecht kan hebben op andere bestaande fiscale rulings.

Initiatief voor de modernisering van het staatssteunbeleid

| 15. | De Commissie heeft gelijk dat meer transparantie van de overheidsuitgaven van groot belang is voor een optimale benutting van het geld van de belastingbetalers. Transparantie is ook een manier om het vertrouwen van de burgers in de geloofwaardigheid en de legitimiteit van de overheid te vergroten. |
| --- | --- |

15.

De Commissie heeft gelijk dat meer transparantie van de overheidsuitgaven van groot belang is voor een optimale benutting van het geld van de belastingbetalers. Transparantie is ook een manier om het vertrouwen van de burgers in de geloofwaardigheid en de legitimiteit van de overheid te vergroten.

| 16. | Het Comité herhaalt (2) dat de Europese regels inzake staatssteun voor diensten van algemeen economisch belang (DAEB) niet alleen tot de beginselen van mededinging mogen worden beperkt, maar ook gebaseerd dienen te zijn op de door de Verdragen verleende ruime discretionaire bevoegdheid voor de lidstaten om te bepalen wat een DAEB is, alsook op de beginselen van lokale en regionale autonomie op het gebied van economische, sociale en territoriale cohesie, en op neutraliteit met betrekking tot de regeling van het eigendomsrecht in de lidstaten, waarmee volledig rekening moet worden gehouden (artikel 3 VEU, artikelen 14, 106 en 345 en Protocol nr. 26 VWEU). De DAEB moeten de verschillen in behoeften, voorkeuren van de gebruikers en overheidsopdrachten weerspiegelen. Die kunnen voortvloeien uit verschillende geografische, sociale of culturele situaties en democratische processen in de lidstaten. Toetsing aan de staatssteunregels mag alleen gebeuren indien een nationale, regionale of lokale regeling of financiering van DAEB grensoverschrijdende effecten en/of gevolgen voor de interne markt heeft. |
| --- | --- |

16.

Het Comité herhaalt (2) dat de Europese regels inzake staatssteun voor diensten van algemeen economisch belang (DAEB) niet alleen tot de beginselen van mededinging mogen worden beperkt, maar ook gebaseerd dienen te zijn op de door de Verdragen verleende ruime discretionaire bevoegdheid voor de lidstaten om te bepalen wat een DAEB is, alsook op de beginselen van lokale en regionale autonomie op het gebied van economische, sociale en territoriale cohesie, en op neutraliteit met betrekking tot de regeling van het eigendomsrecht in de lidstaten, waarmee volledig rekening moet worden gehouden (artikel 3 VEU, artikelen 14, 106 en 345 en Protocol nr. 26 VWEU). De DAEB moeten de verschillen in behoeften, voorkeuren van de gebruikers en overheidsopdrachten weerspiegelen. Die kunnen voortvloeien uit verschillende geografische, sociale of culturele situaties en democratische processen in de lidstaten. Toetsing aan de staatssteunregels mag alleen gebeuren indien een nationale, regionale of lokale regeling of financiering van DAEB grensoverschrijdende effecten en/of gevolgen voor de interne markt heeft.

| 17. | Het Comité betreurt dat in het verslag over het mededingingsbeleid 2016 de kwestie staatssteun voor DAEB amper aan bod komt en met name geen helderheid wordt verschaft over de herziening van het zogeheten „Almunia-pakket” en over de herziening van de verordening inzake de-minimissteun voor DAEB. Het herinnert eraan dat het eerder heeft gepleit voor:






  — | gedetailleerde richtsnoeren voor de vervulling van het vierde Altmark-criterium om te bepalen wat een gemiddeld, goed beheerd en behoorlijk uitgerust bedrijf met adequate middelen is; |
| --- | --- | --- |

17.

Het Comité betreurt dat in het verslag over het mededingingsbeleid 2016 de kwestie staatssteun voor DAEB amper aan bod komt en met name geen helderheid wordt verschaft over de herziening van het zogeheten „Almunia-pakket” en over de herziening van de verordening inzake de-minimissteun voor DAEB. Het herinnert eraan dat het eerder heeft gepleit voor:

—

gedetailleerde richtsnoeren voor de vervulling van het vierde Altmark-criterium om te bepalen wat een gemiddeld, goed beheerd en behoorlijk uitgerust bedrijf met adequate middelen is;

| — | een herziening van de definitie van redelijke winst voor een DAEB, met name om rekening te houden met het feit dat deze winst vaak wordt geherinvesteerd in de dienstverlener, onder meer via stimulansen of een verhoging van het percentage redelijke winst; |
| --- | --- |

—

een herziening van de definitie van redelijke winst voor een DAEB, met name om rekening te houden met het feit dat deze winst vaak wordt geherinvesteerd in de dienstverlener, onder meer via stimulansen of een verhoging van het percentage redelijke winst;

| — | een verhoging van de de-minimisdrempels voor staatssteun voor DAEB; |
| --- | --- |

—

een verhoging van de de-minimisdrempels voor staatssteun voor DAEB;

| — | een verhoging van de drempel voor vrijstelling van de aanmeldingsverplichting uit hoofde van artikel 108, lid 3, VWEU voor staatssteun in de vorm van compensatie voor een openbare dienst voor DAEB-verleners tot de drempel van vóór 2011 van 30 miljoen EUR per jaar. |
| --- | --- |

—

een verhoging van de drempel voor vrijstelling van de aanmeldingsverplichting uit hoofde van artikel 108, lid 3, VWEU voor staatssteun in de vorm van compensatie voor een openbare dienst voor DAEB-verleners tot de drempel van vóór 2011 van 30 miljoen EUR per jaar.

| 18. | Het Comité wijst op zijn eerdere oproep (3) om de definitie die de Commissie in haar besluit van 20 december 2011 van sociale woningbouw heeft gegeven, uit te breiden. De lidstaten moeten namelijk ruimere beoordelingsvrijheid krijgen bij het aanbieden, verzorgen, financieren en organiseren van de sociale huisvesting om de democratische keuzevrijheid te waarborgen. De beperking tot behoeftige of sociaal zwakkere bevolkingsgroepen dient dan ook geschrapt te worden. Het recht op betaalbare en passende huisvesting moet een belangrijkere plaats innemen. De markt blijkt niet in staat om aan alle huisvestingsbehoeften te voldoen. Dat heeft niet alleen gevolgen voor personen die gewoonweg geen toegang tot huisvesting hebben, maar ook voor mensen die in ongezonde, ontoereikende of overvolle woningen wonen en voor mensen die het grootste deel van hun inkomen aan huur of maandelijkse hypotheeklasten besteden. |
| --- | --- |

18.

Het Comité wijst op zijn eerdere oproep (3) om de definitie die de Commissie in haar besluit van 20 december 2011 van sociale woningbouw heeft gegeven, uit te breiden. De lidstaten moeten namelijk ruimere beoordelingsvrijheid krijgen bij het aanbieden, verzorgen, financieren en organiseren van de sociale huisvesting om de democratische keuzevrijheid te waarborgen. De beperking tot behoeftige of sociaal zwakkere bevolkingsgroepen dient dan ook geschrapt te worden. Het recht op betaalbare en passende huisvesting moet een belangrijkere plaats innemen. De markt blijkt niet in staat om aan alle huisvestingsbehoeften te voldoen. Dat heeft niet alleen gevolgen voor personen die gewoonweg geen toegang tot huisvesting hebben, maar ook voor mensen die in ongezonde, ontoereikende of overvolle woningen wonen en voor mensen die het grootste deel van hun inkomen aan huur of maandelijkse hypotheeklasten besteden.

| 19. | Het Comité heeft op 9 juni 2017 een studie gepubliceerd getiteld „Uitvoering van het besluit en het kader voor DAEB: betrekken van lokale en regionale overheden bij de rapportage, en stand van zaken betreffende de beoordeling van sociale en gezondheidsdiensten als economische activiteiten”. Het concludeerde daarin dat:






  — | de lokale en regionale overheden direct of indirect betrokken waren bij het opstellen van 22 van de nationale verslagen over de uitvoering van het Almunia-pakket. |
| --- | --- | --- |

19.

Het Comité heeft op 9 juni 2017 een studie gepubliceerd getiteld „Uitvoering van het besluit en het kader voor DAEB: betrekken van lokale en regionale overheden bij de rapportage, en stand van zaken betreffende de beoordeling van sociale en gezondheidsdiensten als economische activiteiten”. Het concludeerde daarin dat:

—

de lokale en regionale overheden direct of indirect betrokken waren bij het opstellen van 22 van de nationale verslagen over de uitvoering van het Almunia-pakket.

Het deed in voornoemde studie de volgende aanbevelingen:

| — | de kwalificatie van een sociale dienst als economische activiteit, met name in de sociale en gezondheidssector, en de berekening van de compensatie, met inbegrip van redelijke winst, moeten worden verduidelijkt en er moet rekening worden gehouden met mogelijke inconsistenties tussen verschillende documenten; |
| --- | --- |

—

de kwalificatie van een sociale dienst als economische activiteit, met name in de sociale en gezondheidssector, en de berekening van de compensatie, met inbegrip van redelijke winst, moeten worden verduidelijkt en er moet rekening worden gehouden met mogelijke inconsistenties tussen verschillende documenten;

| — | de rapportageverplichtingen moeten worden vereenvoudigd; |
| --- | --- |

—

de rapportageverplichtingen moeten worden vereenvoudigd;

| — | de uitwisseling van goede praktijkvoorbeelden moet verder worden gestimuleerd. |
| --- | --- |

—

de uitwisseling van goede praktijkvoorbeelden moet verder worden gestimuleerd.

| 20. | De lokale en regionale overheden spelen als aanbieders van DAEB een rol bij de waarborging en versterking van de sociale dimensie van de interne markt en die rol is dus des te belangrijker in tijden van hoge werkloosheid, vergrijzing, sociale onrust en broze economische omstandigheden. De burgers profiteren onmiddellijk van de voordelen van DAEB, wat ook bijdraagt aan de vergroting van hun vertrouwen in de overheid. |
| --- | --- |

20.

De lokale en regionale overheden spelen als aanbieders van DAEB een rol bij de waarborging en versterking van de sociale dimensie van de interne markt en die rol is dus des te belangrijker in tijden van hoge werkloosheid, vergrijzing, sociale onrust en broze economische omstandigheden. De burgers profiteren onmiddellijk van de voordelen van DAEB, wat ook bijdraagt aan de vergroting van hun vertrouwen in de overheid.

| 21. | Alle bestuurslagen zijn collectief verantwoordelijk voor duurzame publieke diensten voor elke EU-burger. De Commissie zou haar staatssteuntoezicht op het gebied van DAEB moeten baseren op betrouwbaarheid en de betrokken overheden en stakeholders moeten helpen in plaats van uit te gaan van het standpunt dat lokale en regionale overheden de regels overtreden wanneer ze DAEB aanbieden. |
| --- | --- |

21.

Alle bestuurslagen zijn collectief verantwoordelijk voor duurzame publieke diensten voor elke EU-burger. De Commissie zou haar staatssteuntoezicht op het gebied van DAEB moeten baseren op betrouwbaarheid en de betrokken overheden en stakeholders moeten helpen in plaats van uit te gaan van het standpunt dat lokale en regionale overheden de regels overtreden wanneer ze DAEB aanbieden.

| 22. | Het Comité is ingenomen met de inspanningen van de Commissie om de toepassing van de staatssteunregels te vereenvoudigen, met name haar mededeling over het begrip „steun”, en met de erkenning in het verslag over het mededingingsbeleid dat het van bijzonder belang is om overheidsinvesteringen te stimuleren en het effect van investeringen op economische groei en banen te helpen maximaliseren. Dit weerspiegelt enigszins het pleidooi van het Comité voor verdere vereenvoudiging en uitzonderingen op het gebied van DAEB. |
| --- | --- |

22.

Het Comité is ingenomen met de inspanningen van de Commissie om de toepassing van de staatssteunregels te vereenvoudigen, met name haar mededeling over het begrip „steun”, en met de erkenning in het verslag over het mededingingsbeleid dat het van bijzonder belang is om overheidsinvesteringen te stimuleren en het effect van investeringen op economische groei en banen te helpen maximaliseren. Dit weerspiegelt enigszins het pleidooi van het Comité voor verdere vereenvoudiging en uitzonderingen op het gebied van DAEB.

| 23. | Het Comité plaatst echter vraagtekens bij de mate van rechtszekerheid die met voornoemde mededeling wordt bereikt. Stakeholders wijzen op de complexiteit van in het bijzonder DAEB en op mogelijke tegenstrijdigheden tussen de verschillende in aanmerking te nemen documenten, waardoor zij lastig kunnen beoordelen welke regel in een specifiek geval zal worden toegepast (4). |
| --- | --- |

23.

Het Comité plaatst echter vraagtekens bij de mate van rechtszekerheid die met voornoemde mededeling wordt bereikt. Stakeholders wijzen op de complexiteit van in het bijzonder DAEB en op mogelijke tegenstrijdigheden tussen de verschillende in aanmerking te nemen documenten, waardoor zij lastig kunnen beoordelen welke regel in een specifiek geval zal worden toegepast (4).

| 24. | Het Comité is ook bezorgd over de administratieve lasten die de rapportageverplichtingen uit hoofde van het DAEB-besluit en het kader voor DAEB met zich meebrengen, waarop in sommige nationale verslagen wordt gewezen. |
| --- | --- |

24.

Het Comité is ook bezorgd over de administratieve lasten die de rapportageverplichtingen uit hoofde van het DAEB-besluit en het kader voor DAEB met zich meebrengen, waarop in sommige nationale verslagen wordt gewezen.

Digitale eengemaakte markt

| 25. | Het Comité heeft altijd zijn steun uitgesproken voor inspanningen om de strategie voor de digitale eengemaakte markt te benutten om inclusieve groei in alle EU-regio’s te stimuleren. Betere toegang tot breedband en ICT-diensten kan immers, met name in perifere, afgelegen of door geografische versnippering van de bevolking gekenmerkte regio’s, diensten (bijv. e-gezondheids- en e-overheidsdiensten) toegankelijker maken waardoor overheden efficiënter kunnen werken, kan zorgen voor lagere prijzen en meer keuze voor consumenten ongeacht hun woonplaats, en kan lokale ondernemingen nieuwe economische kansen bieden, en dat zal uiteindelijk de levenskwaliteit van de burgers en de cohesie vergroten. |
| --- | --- |

25.

Het Comité heeft altijd zijn steun uitgesproken voor inspanningen om de strategie voor de digitale eengemaakte markt te benutten om inclusieve groei in alle EU-regio’s te stimuleren. Betere toegang tot breedband en ICT-diensten kan immers, met name in perifere, afgelegen of door geografische versnippering van de bevolking gekenmerkte regio’s, diensten (bijv. e-gezondheids- en e-overheidsdiensten) toegankelijker maken waardoor overheden efficiënter kunnen werken, kan zorgen voor lagere prijzen en meer keuze voor consumenten ongeacht hun woonplaats, en kan lokale ondernemingen nieuwe economische kansen bieden, en dat zal uiteindelijk de levenskwaliteit van de burgers en de cohesie vergroten.

| 26. | Het Comité vestigt in dit verband de aandacht op zijn advies „Vereenvoudiging van ESIF vanuit het oogpunt van lokale en regionale overheden” (COTER-VI/012), waarin het kijkt naar het effect van de toepassing van de regels inzake staatssteun op de uitvoering van de ESIF-middelen, en waarin het onder meer wijst op het bestaan van een grote inconsistentie bij de toepassing van de staatssteunregels. Het wijst erop dat terwijl de procedures inzake overheidssteun niet van toepassing zijn op programma’s die centraal worden beheerd door de Europese Commissie (zoals Horizon 2020, de Connecting Europe Facility en het Europees fonds voor strategische investeringen), zij wel van toepassing zijn op projecten die onder het cohesiebeleid worden gefinancierd. In de praktijk worden projecten dan ook niet beoordeeld op grond van hun aard maar op grond van de vraag of de Commissie dan wel de lidstaat de middelen verstrekt en uit welke financieringsbron. |
| --- | --- |

26.

Het Comité vestigt in dit verband de aandacht op zijn advies „Vereenvoudiging van ESIF vanuit het oogpunt van lokale en regionale overheden” (COTER-VI/012), waarin het kijkt naar het effect van de toepassing van de regels inzake staatssteun op de uitvoering van de ESIF-middelen, en waarin het onder meer wijst op het bestaan van een grote inconsistentie bij de toepassing van de staatssteunregels. Het wijst erop dat terwijl de procedures inzake overheidssteun niet van toepassing zijn op programma’s die centraal worden beheerd door de Europese Commissie (zoals Horizon 2020, de Connecting Europe Facility en het Europees fonds voor strategische investeringen), zij wel van toepassing zijn op projecten die onder het cohesiebeleid worden gefinancierd. In de praktijk worden projecten dan ook niet beoordeeld op grond van hun aard maar op grond van de vraag of de Commissie dan wel de lidstaat de middelen verstrekt en uit welke financieringsbron.

| 27. | Zeer verontrustend zijn belemmeringen voor grensoverschrijdende onlinehandel die ondernemingen soms zelf opwerpen, alsmede geoblocking en de kunstmatige buitensluiting van potentiële concurrenten van bepaalde zakelijke kansen door dominante marktpartijen. |
| --- | --- |

27.

Zeer verontrustend zijn belemmeringen voor grensoverschrijdende onlinehandel die ondernemingen soms zelf opwerpen, alsmede geoblocking en de kunstmatige buitensluiting van potentiële concurrenten van bepaalde zakelijke kansen door dominante marktpartijen.

| 28. | Nog steeds onder verwijzing naar zijn advies „Vereenvoudiging van ESIF vanuit het oogpunt van lokale en regionale overheden” (COTER-VI/012) benadrukt het CvdR dat bijzondere aandacht moet worden besteed aan het gebruik van overheidssteun in het kader van programma’s voor Europese territoriale samenwerking. Als algemene regel geldt in het kader van die programma’s dat de inspanningen die moeten worden geleverd voor de naleving van de staatssteunregels niet evenredig zijn aan het risico van concurrentieverstoring. Bovendien wordt het begrip overheidssteun op uiteenlopende wijze geïnterpreteerd in de lidstaten, zodat de regels niet met voldoende rechtszekerheid kunnen worden toegepast, waardoor het vaak onmogelijk is om hoogwaardige projecten uit te voeren. Een van de maatregelen die snel zouden kunnen worden uitgevoerd om de ESIF te vereenvoudigen zou zijn om de Europese Territoriale Samenwerking uit de werkingssfeer van de regels inzake overheidssteun te halen, zoals bijvoorbeeld is gedaan voor het Horizon 2020-programma. |
| --- | --- |

28.

Nog steeds onder verwijzing naar zijn advies „Vereenvoudiging van ESIF vanuit het oogpunt van lokale en regionale overheden” (COTER-VI/012) benadrukt het CvdR dat bijzondere aandacht moet worden besteed aan het gebruik van overheidssteun in het kader van programma’s voor Europese territoriale samenwerking. Als algemene regel geldt in het kader van die programma’s dat de inspanningen die moeten worden geleverd voor de naleving van de staatssteunregels niet evenredig zijn aan het risico van concurrentieverstoring. Bovendien wordt het begrip overheidssteun op uiteenlopende wijze geïnterpreteerd in de lidstaten, zodat de regels niet met voldoende rechtszekerheid kunnen worden toegepast, waardoor het vaak onmogelijk is om hoogwaardige projecten uit te voeren. Een van de maatregelen die snel zouden kunnen worden uitgevoerd om de ESIF te vereenvoudigen zou zijn om de Europese Territoriale Samenwerking uit de werkingssfeer van de regels inzake overheidssteun te halen, zoals bijvoorbeeld is gedaan voor het Horizon 2020-programma.

| 29. | Positief zijn in dit verband de initiatieven van de Commissie om het mededingingsrecht in de digitale wereld beter te handhaven, te weten het sectorale onderzoek naar de e-handel en de onlangs gestarte onderzoeken met het oog op de aanpak van consumptieprijsbeperkingen, discriminatie op basis van locatie en ongerechtvaardigde geoblocking (5). |
| --- | --- |

29.

Positief zijn in dit verband de initiatieven van de Commissie om het mededingingsrecht in de digitale wereld beter te handhaven, te weten het sectorale onderzoek naar de e-handel en de onlangs gestarte onderzoeken met het oog op de aanpak van consumptieprijsbeperkingen, discriminatie op basis van locatie en ongerechtvaardigde geoblocking (5).

| 30. | De Commissie zou samen met mededingingsautoriteiten van over de hele wereld de concurrentie en een gelijk speelveld in de mondiale digitale economie moeten handhaven, zodat innovatie niet wordt belemmerd, en zich daarom moeten inzetten voor nauwere samenwerking tussen nationale mededingingsautoriteiten, haarzelf en internationale organisaties zoals de OESO. |
| --- | --- |

30.

De Commissie zou samen met mededingingsautoriteiten van over de hele wereld de concurrentie en een gelijk speelveld in de mondiale digitale economie moeten handhaven, zodat innovatie niet wordt belemmerd, en zich daarom moeten inzetten voor nauwere samenwerking tussen nationale mededingingsautoriteiten, haarzelf en internationale organisaties zoals de OESO.

| 31. | Het Comité steunt de inspanningen van de Commissie om de daadwerkelijke belastingen die traditionele ondernemingen en digitale ondernemingen betalen, meer met elkaar in evenwicht te brengen. Uit de op 21 september 2017 gepresenteerde Commissiemededeling over belastingheffing in de digitale sector blijkt immers dat internationale internetondernemingen in de praktijk 10,1 % belasting betaling en traditionele internationale ondernemingen 23,2 %. Het verwacht dan ook dat de Commissie nagaat wat de mogelijkheden zijn om specifieke belastingen op omzet en/of digitale transacties in te voeren, en overweegt om in het kader van de gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting (CCCTB) het concept „virtuele vaste inrichting” voor te stellen. |
| --- | --- |

31.

Het Comité steunt de inspanningen van de Commissie om de daadwerkelijke belastingen die traditionele ondernemingen en digitale ondernemingen betalen, meer met elkaar in evenwicht te brengen. Uit de op 21 september 2017 gepresenteerde Commissiemededeling over belastingheffing in de digitale sector blijkt immers dat internationale internetondernemingen in de praktijk 10,1 % belasting betaling en traditionele internationale ondernemingen 23,2 %. Het verwacht dan ook dat de Commissie nagaat wat de mogelijkheden zijn om specifieke belastingen op omzet en/of digitale transacties in te voeren, en overweegt om in het kader van de gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting (CCCTB) het concept „virtuele vaste inrichting” voor te stellen.

Interne markt

| 32. | Het Comité wijst op de grote rol die de nationale mededingingsautoriteiten op voor de mededinging belangrijke terreinen spelen (6). Die autoriteiten zouden meer middelen moeten krijgen en zouden op Europese niveau beter moeten worden gecoördineerd via het Europees Mededingingsnetwerk (ECN). Het Comité zou positief staan tegenover een wetgevingsvoorstel van de Commissie ter versterking van de handhavings- en sanctie-instrumenten van de nationale mededingingsautoriteiten, het zogeheten ECN+, wat ervoor zou zorgen dat het potentieel van het decentrale systeem voor handhaving van de EU-mededingingsregels volledig kan worden benut. |
| --- | --- |

32.

Het Comité wijst op de grote rol die de nationale mededingingsautoriteiten op voor de mededinging belangrijke terreinen spelen (6). Die autoriteiten zouden meer middelen moeten krijgen en zouden op Europese niveau beter moeten worden gecoördineerd via het Europees Mededingingsnetwerk (ECN). Het Comité zou positief staan tegenover een wetgevingsvoorstel van de Commissie ter versterking van de handhavings- en sanctie-instrumenten van de nationale mededingingsautoriteiten, het zogeheten ECN+, wat ervoor zou zorgen dat het potentieel van het decentrale systeem voor handhaving van de EU-mededingingsregels volledig kan worden benut.

| 33. | Toegejuicht wordt dan ook het initiatief van de Commissie om van de nationale mededingingsautoriteiten nog slagkrachtigere handhavers te maken, aangezien zij in bepaalde marktsegmenten beter in staat zijn om de EU-mededingingsregels te handhaven én daarbij rekening te houden met nationale bijzonderheden. |
| --- | --- |

33.

Toegejuicht wordt dan ook het initiatief van de Commissie om van de nationale mededingingsautoriteiten nog slagkrachtigere handhavers te maken, aangezien zij in bepaalde marktsegmenten beter in staat zijn om de EU-mededingingsregels te handhaven én daarbij rekening te houden met nationale bijzonderheden.

| 34. | Wanneer dominante ondernemingen hun klanten uitbuiten door buitensporige prijzen te berekenen of oneerlijke voorwaarden op te leggen, dienen mededingingsautoriteiten absoluut daartegen op te treden. Dat geldt vooral in het geval van geneesmiddelen, teneinde ervoor te zorgen dat doeltreffende en betaalbare medicijnen voor patiënten bereikbaar blijven en voor hen en de samenleving het best mogelijke resultaat wordt behaald. |
| --- | --- |

34.

Wanneer dominante ondernemingen hun klanten uitbuiten door buitensporige prijzen te berekenen of oneerlijke voorwaarden op te leggen, dienen mededingingsautoriteiten absoluut daartegen op te treden. Dat geldt vooral in het geval van geneesmiddelen, teneinde ervoor te zorgen dat doeltreffende en betaalbare medicijnen voor patiënten bereikbaar blijven en voor hen en de samenleving het best mogelijke resultaat wordt behaald.

| 35. | Zorgwekkend is de nooit geziene golf van bedrijfsconsolidatie die zich voltrekt op de al sterk geconcentreerde wereldmarkt voor zaden, chemicaliën, pesticiden en genetisch gemodificeerde gewassen, omdat dit de concurrentie waarschijnlijk zal verminderen en zal leiden tot oligopolistische structuren. |
| --- | --- |

35.

Zorgwekkend is de nooit geziene golf van bedrijfsconsolidatie die zich voltrekt op de al sterk geconcentreerde wereldmarkt voor zaden, chemicaliën, pesticiden en genetisch gemodificeerde gewassen, omdat dit de concurrentie waarschijnlijk zal verminderen en zal leiden tot oligopolistische structuren.

| 36. | Het Comité wijst op de risico’s van een vergaande verticale integratie van genetische kenmerken, zaden en chemicaliën ten gevolge van de ongekende mondiale marktdominantie in deze gevoelige sector, die de invloed van de dominante ondernemingen nog verder zal vergroten. Als zij hun marktpositie misbruiken, kunnen onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek en het algemeen belang in gevaar komen. |
| --- | --- |

36.

Het Comité wijst op de risico’s van een vergaande verticale integratie van genetische kenmerken, zaden en chemicaliën ten gevolge van de ongekende mondiale marktdominantie in deze gevoelige sector, die de invloed van de dominante ondernemingen nog verder zal vergroten. Als zij hun marktpositie misbruiken, kunnen onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek en het algemeen belang in gevaar komen.

| 37. | Kleine landbouwers zijn belangrijk voor de duurzaamheid van regionale ecosystemen. De Commissie moet ervoor zorgen dat de aan de gang zijnde fusies geen toetredingsdrempels creëren voor kleinere innovators, niet het risico vergroten dat zij worden uitgesloten van toegang tot technologie en andere middelen die nodig zijn om doeltreffend te kunnen concurreren, en niet leiden tot hogere landbouwinputprijzen en minder keuze voor landbouwers. |
| --- | --- |

37.

Kleine landbouwers zijn belangrijk voor de duurzaamheid van regionale ecosystemen. De Commissie moet ervoor zorgen dat de aan de gang zijnde fusies geen toetredingsdrempels creëren voor kleinere innovators, niet het risico vergroten dat zij worden uitgesloten van toegang tot technologie en andere middelen die nodig zijn om doeltreffend te kunnen concurreren, en niet leiden tot hogere landbouwinputprijzen en minder keuze voor landbouwers.

| 38. | Landbouwers en kleine en middelgrote ondernemingen (79 % van alle landbouwbedrijven in de EU) zijn kwetsbaar vanwege hun zwakkere onderhandelingspositie en de oneerlijke handelspraktijken in de levensmiddelenketen. Wat dit betreft vangen de landbouwers in die keten de grootste klappen op van marktrisico’s zoals prijsschommelingen en aanhoudende lage prijzen. De Commissie zou hen moeten helpen tegenwicht te bieden tegen de gevolgen van de toenemende concentratie in de verwerkende sector en de detailhandel. |
| --- | --- |

38.

Landbouwers en kleine en middelgrote ondernemingen (79 % van alle landbouwbedrijven in de EU) zijn kwetsbaar vanwege hun zwakkere onderhandelingspositie en de oneerlijke handelspraktijken in de levensmiddelenketen. Wat dit betreft vangen de landbouwers in die keten de grootste klappen op van marktrisico’s zoals prijsschommelingen en aanhoudende lage prijzen. De Commissie zou hen moeten helpen tegenwicht te bieden tegen de gevolgen van de toenemende concentratie in de verwerkende sector en de detailhandel.

| 39. | De EU-commissarissen voor landbouw en mededinging zouden nauwer moeten samenwerken om de toepassing van de staatssteunregels op het gebied van plattelandsontwikkeling te vereenvoudigen, onder meer door te voorzien in een geïntegreerde procedure voor de gelijktijdige goedkeuring van plattelandsontwikkelingsprogramma’s en steun voor financiering voor de bosbouw en voor landbouwdiversificatie, die niet onder de vereenvoudigingen in de landbouwsector valt. Aldus zouden inspanningen voor marktdiversificatie in de agrovoedingssector worden ondersteund, met name in de lidstaten die het hardst door de brexit worden getroffen. |
| --- | --- |

39.

De EU-commissarissen voor landbouw en mededinging zouden nauwer moeten samenwerken om de toepassing van de staatssteunregels op het gebied van plattelandsontwikkeling te vereenvoudigen, onder meer door te voorzien in een geïntegreerde procedure voor de gelijktijdige goedkeuring van plattelandsontwikkelingsprogramma’s en steun voor financiering voor de bosbouw en voor landbouwdiversificatie, die niet onder de vereenvoudigingen in de landbouwsector valt. Aldus zouden inspanningen voor marktdiversificatie in de agrovoedingssector worden ondersteund, met name in de lidstaten die het hardst door de brexit worden getroffen.

| 40. | Het Comité herhaalt zijn pleidooi uit zijn advies over het GLB na 2020 voor een herziening van het EU-mededingingsrecht: alle bij een sector betrokken actoren, m.i.v. de overheid en de consumenten, moeten afspraken maken over een rechtvaardige verdeling van de toegevoegde waarde en de winstmarges die door de verschillende schakels in de waardeketen worden gerealiseerd. Dit moet de landbouwers ook helpen om hun marktpositie te verbeteren. |
| --- | --- |

40.

Het Comité herhaalt zijn pleidooi uit zijn advies over het GLB na 2020 voor een herziening van het EU-mededingingsrecht: alle bij een sector betrokken actoren, m.i.v. de overheid en de consumenten, moeten afspraken maken over een rechtvaardige verdeling van de toegevoegde waarde en de winstmarges die door de verschillende schakels in de waardeketen worden gerealiseerd. Dit moet de landbouwers ook helpen om hun marktpositie te verbeteren.

| 41. | Het Comité dringt hier tevens nogmaals aan op een herziening van het EU-recht inzake overheidsopdrachten in de sector collectieve cateringfaciliteiten. Hierin moeten beloningen worden geïntroduceerd voor het gebruik van levensmiddelen uit de EU en/of lokale en via korte ketens verkregen levensmiddelen, ter bevordering van de interne markt en de veiligheid van de gebruikte producten. |
| --- | --- |

41.

Het Comité dringt hier tevens nogmaals aan op een herziening van het EU-recht inzake overheidsopdrachten in de sector collectieve cateringfaciliteiten. Hierin moeten beloningen worden geïntroduceerd voor het gebruik van levensmiddelen uit de EU en/of lokale en via korte ketens verkregen levensmiddelen, ter bevordering van de interne markt en de veiligheid van de gebruikte producten.

| 42. | Staatssteuntoezicht heeft tijdens de crisis een sleutelrol gespeeld bij het veiliger en gezonder maken van de bankensector in de EU. |
| --- | --- |

42.

Staatssteuntoezicht heeft tijdens de crisis een sleutelrol gespeeld bij het veiliger en gezonder maken van de bankensector in de EU.

| 43. | De niet-uniforme toepassing van de richtlijn herstel en afwikkeling van banken (BRRD) leidt echter tot grotere onzekerheid op vlak van staatssteuntoezicht met betrekking tot maatregelen voor de afwikkeling of tijdelijke herkapitalisatie van financiële instellingen. |
| --- | --- |

43.

De niet-uniforme toepassing van de richtlijn herstel en afwikkeling van banken (BRRD) leidt echter tot grotere onzekerheid op vlak van staatssteuntoezicht met betrekking tot maatregelen voor de afwikkeling of tijdelijke herkapitalisatie van financiële instellingen.

| 44. | Er zou veel meer zekerheid moeten bestaan over de rol van bail-in versus bail-out en hoe die overeenstemt met de omvang van een financiële instelling, terwijl er zonder nationale vrijstellingen duidelijk sprake zou zijn van een gelijk speelveld voor staatssteuntoezicht in het gehele Europese bankenstelsel. |
| --- | --- |

44.

Er zou veel meer zekerheid moeten bestaan over de rol van bail-in versus bail-out en hoe die overeenstemt met de omvang van een financiële instelling, terwijl er zonder nationale vrijstellingen duidelijk sprake zou zijn van een gelijk speelveld voor staatssteuntoezicht in het gehele Europese bankenstelsel.

| 45. | Er zijn efficiëntere depositogarantieregelingen nodig op het niveau van de bankenunie om voldoende financiële middelen te waarborgen om het vertrouwen van alle deposanten te schragen en zo de financiële stabiliteit te vrijwaren. |
| --- | --- |

45.

Er zijn efficiëntere depositogarantieregelingen nodig op het niveau van de bankenunie om voldoende financiële middelen te waarborgen om het vertrouwen van alle deposanten te schragen en zo de financiële stabiliteit te vrijwaren.

| 46. | Het Comité is tevreden dat de staatssteunregels flexibel genoeg zijn om de lidstaten in staat te stellen kwetsbare burgers, bedrijven in nood en spaarders te helpen zonder dat die hulp wordt beschouwd als staatssteun. De Commissie heeft dit bevestigd met haar besluiten over de subsidieregeling van Cyprus voor kredietnemers en micro-ondernemingen (7) en over de afwikkeling van de coöperatieve bank van de Peloponnesos (Griekenland) (8). |
| --- | --- |

46.

Het Comité is tevreden dat de staatssteunregels flexibel genoeg zijn om de lidstaten in staat te stellen kwetsbare burgers, bedrijven in nood en spaarders te helpen zonder dat die hulp wordt beschouwd als staatssteun. De Commissie heeft dit bevestigd met haar besluiten over de subsidieregeling van Cyprus voor kredietnemers en micro-ondernemingen (7) en over de afwikkeling van de coöperatieve bank van de Peloponnesos (Griekenland) (8).

Klimaatvriendelijke energie-unie

| 47. | Het is goed dat de Commissie onderzoek heeft gedaan naar capaciteitsmechanismen (9), maar in het EU-beleid op dit terrein zou in de eerste plaats prioriteit moeten worden gegeven aan de bevordering van duurzame energie (hernieuwbare energie en meer energie-efficiëntie), teneinde de CO2-uitstoot te verminderen conform de UNFCCC-klimaatovereenkomst van Parijs, energiearmoede te bestrijden, de energievoorziening te garanderen en de territoriale samenhang te vergroten. |
| --- | --- |

47.

Het is goed dat de Commissie onderzoek heeft gedaan naar capaciteitsmechanismen (9), maar in het EU-beleid op dit terrein zou in de eerste plaats prioriteit moeten worden gegeven aan de bevordering van duurzame energie (hernieuwbare energie en meer energie-efficiëntie), teneinde de CO2-uitstoot te verminderen conform de UNFCCC-klimaatovereenkomst van Parijs, energiearmoede te bestrijden, de energievoorziening te garanderen en de territoriale samenhang te vergroten.

| 48. | De beschikbaarheid van betaalbare energie is essentieel voor het regionale concurrentievermogen, met name van minder ontwikkelde en perifere regio’s. Regio’s met een sterke industriële basis, dus met per definitie energie-intensieve sectoren, ondervinden grote invloed van energiebelastingen en -heffingen en zijn afhankelijk van een betaalbare en betrouwbare energievoorziening. |
| --- | --- |

48.

De beschikbaarheid van betaalbare energie is essentieel voor het regionale concurrentievermogen, met name van minder ontwikkelde en perifere regio’s. Regio’s met een sterke industriële basis, dus met per definitie energie-intensieve sectoren, ondervinden grote invloed van energiebelastingen en -heffingen en zijn afhankelijk van een betaalbare en betrouwbare energievoorziening.

| 49. | De energieprijzen op de retailmarkt zijn de afgelopen jaren gestegen ondanks lagere groothandelsprijzen. De Commissie merkt terecht op dat de overgang naar schone energie op billijke wijze moet gebeuren en daarbij rekening moet worden gehouden met de gevolgen van de veranderingen die hij teweegbrengt bij de stakeholders, waaronder bedrijfstakken en werknemers (10). |
| --- | --- |

49.

De energieprijzen op de retailmarkt zijn de afgelopen jaren gestegen ondanks lagere groothandelsprijzen. De Commissie merkt terecht op dat de overgang naar schone energie op billijke wijze moet gebeuren en daarbij rekening moet worden gehouden met de gevolgen van de veranderingen die hij teweegbrengt bij de stakeholders, waaronder bedrijfstakken en werknemers (10).

| 50. | De Commissie zou haar steun voor de structurele transitie in steenkool- en koolstofintensieve regio’s moeten optimaliseren, met inachtneming van de mededingingsregels, en samen met de stakeholders uit deze regio’s de EU-steun doelgerichter moeten maken om de uitwisseling van goede praktijkvoorbeelden en discussies over industriële routekaarten en omscholingsbehoeften aan te moedigen en synergie en samenwerking te stimuleren. |
| --- | --- |

50.

De Commissie zou haar steun voor de structurele transitie in steenkool- en koolstofintensieve regio’s moeten optimaliseren, met inachtneming van de mededingingsregels, en samen met de stakeholders uit deze regio’s de EU-steun doelgerichter moeten maken om de uitwisseling van goede praktijkvoorbeelden en discussies over industriële routekaarten en omscholingsbehoeften aan te moedigen en synergie en samenwerking te stimuleren.

Mondiale mededingingscultuur

| 51. | Faire mededinging wordt belemmerd door fiscale en sociale dumping, niet-correcte fiscale planning en belastingontwijking. |
| --- | --- |

51.

Faire mededinging wordt belemmerd door fiscale en sociale dumping, niet-correcte fiscale planning en belastingontwijking.

| 52. | Het Comité is ervan overtuigd dat het EU-handelsbeleid een belangrijke rol speelt bij de bevordering van convergentie tussen de verschillende jurisdicties op het punt van instrumenten en praktijken van het mededingingsbeleid en aldus een op waarden gebaseerde wereld tot stand helpt te brengen. |
| --- | --- |

52.

Het Comité is ervan overtuigd dat het EU-handelsbeleid een belangrijke rol speelt bij de bevordering van convergentie tussen de verschillende jurisdicties op het punt van instrumenten en praktijken van het mededingingsbeleid en aldus een op waarden gebaseerde wereld tot stand helpt te brengen.

| 53. | Het Comité is ingenomen met het memorandum van overeenstemming inzake staatssteun tussen de Commissie en de Chinese nationale ontwikkelings- en hervormingscommissie. Het Comité verwacht dat dit memorandum aanzienlijk zal bijdragen aan de algemene strategie van de Commissie om de verstoringen van de mondiale handel aan te pakken die het gevolg zijn van nationale subsidies (11). |
| --- | --- |

53.

Het Comité is ingenomen met het memorandum van overeenstemming inzake staatssteun tussen de Commissie en de Chinese nationale ontwikkelings- en hervormingscommissie. Het Comité verwacht dat dit memorandum aanzienlijk zal bijdragen aan de algemene strategie van de Commissie om de verstoringen van de mondiale handel aan te pakken die het gevolg zijn van nationale subsidies (11).

Brussel, 1 december 2017

De voorzitter van het Europees Comité van de Regio's

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  Ierland, Nederland, Luxemburg en België kregen ieder te maken met een besluit van het DG Mededinging betreffende hun fiscale rulings. Al die besluiten zijn door de genoemde lidstaten bij het Hof van Justitie van de EU aangevochten.

1

(2)  Zie paragraaf 2 van het advies van het Comité over „Staatssteun en diensten van algemeen economisch belang” (ECON-VI/013), goedgekeurd op 11 oktober 2016.

2

(3)  Zie paragraaf 41 van het advies van het Comité over „Staatssteun en diensten van algemeen economisch belang” (ECON-VI/013), goedgekeurd op 11 oktober 2016.

3

(4)  Zie de Verslagen van de lidstaten over de toepassing van het DAEB-besluit in de periode 2012-2016.

4

(5)  Europese Commissie, Antitrust: Commissie start drie onderzoeken naar vermeende concurrentievervalsende praktijken in de elektronische handel, hier beschikbaar.

5

Antitrust: Commissie start drie onderzoeken naar vermeende concurrentievervalsende praktijken in de elektronische handel

(6)  Het sectorale onderzoek van de Franse mededingingsautoriteit naar gegevensverwerking in onlinereclame, de door de Italiaanse mededingingsautoriteit opgelegde boete aan WhatsApp voor het vermeend verplichten van gebruikers tot instemming met het delen van persoonsgegevens met Facebook, de door de Italiaanse mededingingsautoriteit opgelegde boete aan Aspen Pharma (zaak-Aspen), en de door de Britse mededingingsautoriteit opgelegde boete aan Pfizer and Flynn Pharma (zaak-Pfizer/Flynn Pharma).

6

(7)  Zaak SA.45004 (2016/N).

7

(8)  Zaaknr. SA.43886.

8

(9)  Capaciteitsmechanismen zijn bedoeld ter ondersteuning van investeringen om verwachte capaciteitstekorten op te vangen en zo de energievoorziening te garanderen. Doorgaans bieden deze mechanismen extra vergoedingen aan aanbieders van capaciteit, bovenop hun inkomen uit de verkoop van elektriciteit op de markt, voor het behoud van bestaande capaciteit of investeringen in de nieuwe capaciteit die nodig is om de elektriciteitsvoorziening veilig te stellen.

9

(10)  Europese Commissie, Tweede verslag over de staat van de energie-unie, COM(2017) 53 final, Brussel, 1 februari 2017, hier beschikbaar.

10

(11)  http://europa.eu/rapid/press-release_IP-17-1520_en.htm

11

---

| 8.5.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 164/57 |
| --- | --- | --- | --- |

8.5.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 164/57

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over een Europese agenda voor huisvesting

(2018/C 164/10)

| Rapporteur: | Hicham IMANE (BE/PSE), gemeenteraadslid van Charleroi |
| --- | --- |

Rapporteur:

Hicham IMANE (BE/PSE), gemeenteraadslid van Charleroi

BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S (CvdR),

| 1. | wijst erop dat het recht op sociale bijstand en op bijstand voor huisvesting teneinde eenieder die niet over voldoende middelen beschikt een waardig bestaan te verzekeren, door de EU erkend en in acht genomen wordt (artikel 34 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie). Het recht op huisvesting betreft eveneens een internationale verplichting van de lidstaten tegenover de Raad van Europa en de Verenigde Naties. Daarom moeten de nationale, regionale of lokale instanties die bevoegd zijn voor het huisvestigingsbeleid waarborgen dat het recht op fatsoenlijke en betaalbare huisvesting uitgeoefend kan worden. |
| --- | --- |

1.

wijst erop dat het recht op sociale bijstand en op bijstand voor huisvesting teneinde eenieder die niet over voldoende middelen beschikt een waardig bestaan te verzekeren, door de EU erkend en in acht genomen wordt (artikel 34 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie). Het recht op huisvesting betreft eveneens een internationale verplichting van de lidstaten tegenover de Raad van Europa en de Verenigde Naties. Daarom moeten de nationale, regionale of lokale instanties die bevoegd zijn voor het huisvestigingsbeleid waarborgen dat het recht op fatsoenlijke en betaalbare huisvesting uitgeoefend kan worden.

| 2. | De EU heeft geen expliciete bevoegdheid voor huisvesting, en daarom moet bij de interactie tussen enerzijds het lokale, regionale en nationale huisvestingsbeleid en anderzijds het Europese beleid het subsidiariteitsbeginsel in acht worden genomen. Daar komt bij dat de verwezenlijking van tal van EU-doelstellingen (zoals economische stabiliteit, bestrijding van klimaatverandering en sociale inclusie) en de uitvoering van tal van EU-beleidsmaatregelen (zoals het regionaal beleid, de stedelijke agenda, mededinging, energie en sociaal beleid) op verschillende niveaus het huisvestingsbeleid beïnvloedt, maar er ook afhankelijk van is. Een betere beleidscoördinatie op dit gebied is dan ook geboden. |
| --- | --- |

2.

De EU heeft geen expliciete bevoegdheid voor huisvesting, en daarom moet bij de interactie tussen enerzijds het lokale, regionale en nationale huisvestingsbeleid en anderzijds het Europese beleid het subsidiariteitsbeginsel in acht worden genomen. Daar komt bij dat de verwezenlijking van tal van EU-doelstellingen (zoals economische stabiliteit, bestrijding van klimaatverandering en sociale inclusie) en de uitvoering van tal van EU-beleidsmaatregelen (zoals het regionaal beleid, de stedelijke agenda, mededinging, energie en sociaal beleid) op verschillende niveaus het huisvestingsbeleid beïnvloedt, maar er ook afhankelijk van is. Een betere beleidscoördinatie op dit gebied is dan ook geboden.

| 3. | Het is een goede zaak dat de Europese pijler van sociale rechten, zoals tijdens de sociale top voor eerlijke banen en groei afgekondigd door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie (17 november 2017 in Göteborg), het recht op sociale huisvesting, kwalitatief hoogwaardige woonassistentie en ondersteuning en bescherming tegen gedwongen uitzetting omvat. |
| --- | --- |

3.

Het is een goede zaak dat de Europese pijler van sociale rechten, zoals tijdens de sociale top voor eerlijke banen en groei afgekondigd door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie (17 november 2017 in Göteborg), het recht op sociale huisvesting, kwalitatief hoogwaardige woonassistentie en ondersteuning en bescherming tegen gedwongen uitzetting omvat.

| 4. | Voor regionale overheden en Europese steden is een belangrijke rol weggelegd bij de uitvoering van het huisvestingsbeleid van de lidstaten, aangezien de vraag op de huizenmarkt van gebied tot gebied steeds verder uiteenloopt, zowel door migraties binnen de lidstaten van rustige naar kritieke zones als door de recente migraties van buitenaf naar kritieke zones. |
| --- | --- |

4.

Voor regionale overheden en Europese steden is een belangrijke rol weggelegd bij de uitvoering van het huisvestingsbeleid van de lidstaten, aangezien de vraag op de huizenmarkt van gebied tot gebied steeds verder uiteenloopt, zowel door migraties binnen de lidstaten van rustige naar kritieke zones als door de recente migraties van buitenaf naar kritieke zones.

| 5. | Wat het aanbod van betaalbare huisvesting betreft is het van groot belang dat goed wordt samengewerkt met allerlei organisaties uit de non-profitsector, wooncorporaties, huurders en wijkorganisaties die rechtstreeks huisvesting of bijstand daarbij aanbieden enerzijds, maar ook met betrouwbare particuliere beleggers anderzijds. |
| --- | --- |

5.

Wat het aanbod van betaalbare huisvesting betreft is het van groot belang dat goed wordt samengewerkt met allerlei organisaties uit de non-profitsector, wooncorporaties, huurders en wijkorganisaties die rechtstreeks huisvesting of bijstand daarbij aanbieden enerzijds, maar ook met betrouwbare particuliere beleggers anderzijds.

| 6. | Er bestaat een breed scala aan huisvestingstradities en -stelsels in de lidstaten, en het is belangrijk dat bij de uitvoering van bestaand huisvestingsbeleid een neutrale aanpak wordt gevolgd ten aanzien van de verschillende bewoningssituaties. |
| --- | --- |

6.

Er bestaat een breed scala aan huisvestingstradities en -stelsels in de lidstaten, en het is belangrijk dat bij de uitvoering van bestaand huisvestingsbeleid een neutrale aanpak wordt gevolgd ten aanzien van de verschillende bewoningssituaties.

| 7. | Het Comité wijst erop dat lokale en regionale overheden bij de uitvoering van een duurzaam huisvestingsbeleid een belangrijke rol spelen en dat zij een aanzienlijke bijdrage leveren aan de praktische verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van de EU. |
| --- | --- |

7.

Het Comité wijst erop dat lokale en regionale overheden bij de uitvoering van een duurzaam huisvestingsbeleid een belangrijke rol spelen en dat zij een aanzienlijke bijdrage leveren aan de praktische verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van de EU.

| 8. | Stedelijke gebeden in Europa kampen met structurele woningnood. Gezien de wanverhouding in vele lidstaten en regio’s van de EU tussen het aanbod aan betaalbare woningen, met name in steden, en de grote vraag naar woningen moeten lokale en regionale overheden zorgen voor een aanbod van betaalbare woningen, aangezien de marktwerking wat dat betreft in gebreke blijft. Deze wanverhouding is hoofdzakelijk het gevolg van de omvangrijke interne en externe migratiestromen en de grotere vraag naar aangepaste woonruimte in het licht van de demografische ontwikkelingen die verband houden met de vergrijzing in het merendeel van de lidstaten. |
| --- | --- |

8.

Stedelijke gebeden in Europa kampen met structurele woningnood. Gezien de wanverhouding in vele lidstaten en regio’s van de EU tussen het aanbod aan betaalbare woningen, met name in steden, en de grote vraag naar woningen moeten lokale en regionale overheden zorgen voor een aanbod van betaalbare woningen, aangezien de marktwerking wat dat betreft in gebreke blijft. Deze wanverhouding is hoofdzakelijk het gevolg van de omvangrijke interne en externe migratiestromen en de grotere vraag naar aangepaste woonruimte in het licht van de demografische ontwikkelingen die verband houden met de vergrijzing in het merendeel van de lidstaten.

| 9. | De behoefte aan woonruimte is niet overal in de EU, en zelfs niet overal in één land of regio, dezelfde. Daarom moeten de procedures voor de bevordering van nieuwbouw de nodige flexibiliteit bieden. |
| --- | --- |

9.

De behoefte aan woonruimte is niet overal in de EU, en zelfs niet overal in één land of regio, dezelfde. Daarom moeten de procedures voor de bevordering van nieuwbouw de nodige flexibiliteit bieden.

| 10. | EU-maatregelen en -regelingen hebben een steeds grotere impact op het huisvestingsbeleid van de lidstaten en lokale en regionale overheden. Dat geldt voor eventuele overheidssteun, btw-regelingen, de definitie van sociale huisvesting als een dienst van algemeen economisch belang, de voorwaarden voor de gunning van overheidsopdrachten, publiek-private samenwerkingsverbanden en de landenspecifieke aanbevelingen in het kader van het Europees semester met betrekking tot huurprijsbescherming en woningsubsidies. |
| --- | --- |

10.

EU-maatregelen en -regelingen hebben een steeds grotere impact op het huisvestingsbeleid van de lidstaten en lokale en regionale overheden. Dat geldt voor eventuele overheidssteun, btw-regelingen, de definitie van sociale huisvesting als een dienst van algemeen economisch belang, de voorwaarden voor de gunning van overheidsopdrachten, publiek-private samenwerkingsverbanden en de landenspecifieke aanbevelingen in het kader van het Europees semester met betrekking tot huurprijsbescherming en woningsubsidies.

| 11. | Het is een goede zaak dat de EU in haar beleid een steeds grotere plaats inruimt voor langetermijninvesteringen in huisvesting, met name door deze in aanmerking te laten komen voor EFRO-financiering omdat ze de thermische isolatie van woningen, de toegang tot huisvesting voor gemarginaliseerde gemeenschappen en de stadsvernieuwing ten goede komen, en door de investeringen op te nemen in het plan-Juncker omdat ze een multiplicatoreffect hebben op de lokale werkgelegenheid en ze steeds meer gefinancierd worden door leningen van de EIB, vooral wat langetermijninvesteringen in sociale woningbouw en woningen voor middeninkomens betreft. |
| --- | --- |

11.

Het is een goede zaak dat de EU in haar beleid een steeds grotere plaats inruimt voor langetermijninvesteringen in huisvesting, met name door deze in aanmerking te laten komen voor EFRO-financiering omdat ze de thermische isolatie van woningen, de toegang tot huisvesting voor gemarginaliseerde gemeenschappen en de stadsvernieuwing ten goede komen, en door de investeringen op te nemen in het plan-Juncker omdat ze een multiplicatoreffect hebben op de lokale werkgelegenheid en ze steeds meer gefinancierd worden door leningen van de EIB, vooral wat langetermijninvesteringen in sociale woningbouw en woningen voor middeninkomens betreft.

| 12. | Het Comité juicht het toe dat in het kader van het Pact van Amsterdam is besloten om een stedelijke programma voor de EU op te richten en daarin een partnerschap voor huisvesting op te nemen dat gericht is op een grotere samenhang van de Europese regelgeving met betrekking tot huisvesting en op het verzamelen van goede praktijkvoorbeelden met betrekking tot het aanbod en de financiering van betaalbare woningen. |
| --- | --- |

12.

Het Comité juicht het toe dat in het kader van het Pact van Amsterdam is besloten om een stedelijke programma voor de EU op te richten en daarin een partnerschap voor huisvesting op te nemen dat gericht is op een grotere samenhang van de Europese regelgeving met betrekking tot huisvesting en op het verzamelen van goede praktijkvoorbeelden met betrekking tot het aanbod en de financiering van betaalbare woningen.

| 13. | pleit in het licht van het partnerschap voor huisvesting, dat deel uitmaakt van de stedelijke agenda van de EU, voor een Europees huisvestingsprogramma dat kan zorgen voor een betere afstemming tussen het beleid van de EU en dat van de lidstaten, regio’s en gemeenten, voor een beter gecoördineerde inzet van EU-beleidsmaatregelen en -steuninstrumenten ten behoeve van het huisvestingsbeleid, en voor een onderlinge vergelijking van de maatregelen van Europese steden om een aanbod van betaalbare woningen te garanderen. |
| --- | --- |

13.

pleit in het licht van het partnerschap voor huisvesting, dat deel uitmaakt van de stedelijke agenda van de EU, voor een Europees huisvestingsprogramma dat kan zorgen voor een betere afstemming tussen het beleid van de EU en dat van de lidstaten, regio’s en gemeenten, voor een beter gecoördineerde inzet van EU-beleidsmaatregelen en -steuninstrumenten ten behoeve van het huisvestingsbeleid, en voor een onderlinge vergelijking van de maatregelen van Europese steden om een aanbod van betaalbare woningen te garanderen.

Behoefte aan een betere samenhang tussen het EU-beleid en het huisvestingsbeleid van de lidstaten

| 14. | De EU moet wat haar beleid en optreden betreft efficiënter worden en vooral ook zichtbaarder voor de burgers in hun dagelijks leven. |
| --- | --- |

14.

De EU moet wat haar beleid en optreden betreft efficiënter worden en vooral ook zichtbaarder voor de burgers in hun dagelijks leven.

| 15. | Er is een rechtstreeks verband tussen de woonkosten van gezinnen en hun financiële armslag om hun particuliere consumptie en uitgaven voor onderwijs, gezondheid en pensioenen te bekostigen, stuk voor stuk factoren die van invloed zijn op hun economische en sociale welzijn. |
| --- | --- |

15.

Er is een rechtstreeks verband tussen de woonkosten van gezinnen en hun financiële armslag om hun particuliere consumptie en uitgaven voor onderwijs, gezondheid en pensioenen te bekostigen, stuk voor stuk factoren die van invloed zijn op hun economische en sociale welzijn.

| 16. | Het Comité onderstreept hoe belangrijk het is de overheid over de huisvesting te informeren en haar erbij te betrekken, en moedigt de deelname aan van nationale, regionale en lokale vertegenwoordigers aan breder opgezette evenementen, zoals de internationale dag van de huisvesting, de internationale dag van de architectuur en andere initiatieven. |
| --- | --- |

16.

Het Comité onderstreept hoe belangrijk het is de overheid over de huisvesting te informeren en haar erbij te betrekken, en moedigt de deelname aan van nationale, regionale en lokale vertegenwoordigers aan breder opgezette evenementen, zoals de internationale dag van de huisvesting, de internationale dag van de architectuur en andere initiatieven.

| 17. | Het is nodig om het probleem van onvoldoende huisvesting in grote agglomeraties, industriële regio’s en gebieden met hoogwaardige zakelijke dienstverlening gedeeltelijk op te lossen en tegelijkertijd de voor een welvarend bestaan noodzakelijke voorzieningen toegankelijk te houden, met name voor mensen die door natuurlijke of andere oorzaak (ziekte, handicap enz.) als niet-actief of arbeidsongeschikt worden aangemerkt. Daartoe dient aan de hand van gegevens over vrije woonruimte en de kosten van levensonderhoud in de EU-regio’s te worden onderzocht wat de mogelijkheden zijn voor migratie, teneinde grote steden te ontlasten en de bevolking van leeglopende gebieden weer te laten groeien. |
| --- | --- |

17.

Het is nodig om het probleem van onvoldoende huisvesting in grote agglomeraties, industriële regio’s en gebieden met hoogwaardige zakelijke dienstverlening gedeeltelijk op te lossen en tegelijkertijd de voor een welvarend bestaan noodzakelijke voorzieningen toegankelijk te houden, met name voor mensen die door natuurlijke of andere oorzaak (ziekte, handicap enz.) als niet-actief of arbeidsongeschikt worden aangemerkt. Daartoe dient aan de hand van gegevens over vrije woonruimte en de kosten van levensonderhoud in de EU-regio’s te worden onderzocht wat de mogelijkheden zijn voor migratie, teneinde grote steden te ontlasten en de bevolking van leeglopende gebieden weer te laten groeien.

| 18. | De spanningen in de financiële stelsels van diverse lidstaten, veroorzaakt doordat hypotheken niet werden afgelost en huizen in waarde daalden, speelden een grote rol in de recente crisis in Europa. In de Europese agenda voor huisvesting zou daarom ook een evenwicht tussen de toegang tot de nodige financiën voor de aankoop van een woning en de solvabiliteit van de financiële instellingen als doelstelling moeten krijgen. |
| --- | --- |

18.

De spanningen in de financiële stelsels van diverse lidstaten, veroorzaakt doordat hypotheken niet werden afgelost en huizen in waarde daalden, speelden een grote rol in de recente crisis in Europa. In de Europese agenda voor huisvesting zou daarom ook een evenwicht tussen de toegang tot de nodige financiën voor de aankoop van een woning en de solvabiliteit van de financiële instellingen als doelstelling moeten krijgen.

| 19. | Ook betaalbare huisvesting is een conditio sine qua non voor sociale cohesie en sociale diversiteit en levert een bijdrage aan een zodanige opbouw van gemeenschappen dat zij goed bestand zijn tegen sociale, economische en geografische segregatie. Wel kunnen statelijke woonsubsidies een rem vormen op het aannemen van werk, omdat werk eventueel leidt tot verlies van het recht op subsidie. |
| --- | --- |

19.

Ook betaalbare huisvesting is een conditio sine qua non voor sociale cohesie en sociale diversiteit en levert een bijdrage aan een zodanige opbouw van gemeenschappen dat zij goed bestand zijn tegen sociale, economische en geografische segregatie. Wel kunnen statelijke woonsubsidies een rem vormen op het aannemen van werk, omdat werk eventueel leidt tot verlies van het recht op subsidie.

| 20. | Het CvdR is ingenomen met het initiatief van de Commissie om de Europese pijler van sociale rechten aan het Europees semester te koppelen. Dat zal op het gebied van huisvestingsbeleid volgens de Commissie leiden tot een betere monitoring van de hervorming van de sociale huisvesting, de toegankelijkheid en de betaalbaarheid van huisvesting en de doeltreffendheid van huisvestingstoelagen. Het kijkt in dit verband uit naar wijziging van wat vage opmerkingen over huisvesting in het Europees semester omdat: i) de bevoegdheid van de EU ten aanzien van sommige landenanalyses en landenspecifieke aanbevelingen op huisvestingsgebied qua subsidiariteit voor twijfel vatbaar waren (bijv. huurcontroles) en ii) huisvestingsaanbevelingen uitsluitend in het licht van mogelijke macro-economische onevenwichtigheden stonden en gebaseerd waren op nationale cijfers. Dat resulteerde in een voorstel voor een „one size fits all”-beleid waarin geen ruimte bestaat voor lokale en regionale kenmerken. |
| --- | --- |

20.

Het CvdR is ingenomen met het initiatief van de Commissie om de Europese pijler van sociale rechten aan het Europees semester te koppelen. Dat zal op het gebied van huisvestingsbeleid volgens de Commissie leiden tot een betere monitoring van de hervorming van de sociale huisvesting, de toegankelijkheid en de betaalbaarheid van huisvesting en de doeltreffendheid van huisvestingstoelagen. Het kijkt in dit verband uit naar wijziging van wat vage opmerkingen over huisvesting in het Europees semester omdat: i) de bevoegdheid van de EU ten aanzien van sommige landenanalyses en landenspecifieke aanbevelingen op huisvestingsgebied qua subsidiariteit voor twijfel vatbaar waren (bijv. huurcontroles) en ii) huisvestingsaanbevelingen uitsluitend in het licht van mogelijke macro-economische onevenwichtigheden stonden en gebaseerd waren op nationale cijfers. Dat resulteerde in een voorstel voor een „one size fits all”-beleid waarin geen ruimte bestaat voor lokale en regionale kenmerken.

| 21. | In de Europese agenda voor huisvesting zouden ook de huisvestingsbehoeften van landelijke gebieden aan bod moeten komen. |
| --- | --- |

21.

In de Europese agenda voor huisvesting zouden ook de huisvestingsbehoeften van landelijke gebieden aan bod moeten komen.

| 22. | Er zou daarom sprake moeten zijn van de juiste democratische betrokkenheid van het Europees Parlement en overleg moeten plaatsvinden met het CvdR, als vertegenwoordiger van de lokale en regionale overheden, en met de sociale partners voordat in het Europees semester de landenspecifieke aanbevelingen over huisvestingsbeleid worden vastgesteld. Speciale aandacht voor het subsidiariteitsbeginsel op dit gebied is hierbij het doel. |
| --- | --- |

22.

Er zou daarom sprake moeten zijn van de juiste democratische betrokkenheid van het Europees Parlement en overleg moeten plaatsvinden met het CvdR, als vertegenwoordiger van de lokale en regionale overheden, en met de sociale partners voordat in het Europees semester de landenspecifieke aanbevelingen over huisvestingsbeleid worden vastgesteld. Speciale aandacht voor het subsidiariteitsbeginsel op dit gebied is hierbij het doel.

| 23. | De budgettaire en andere financiële voorschriften voor overheidsopdrachten moeten flexibeler zijn om particuliere investeringen aan te trekken en lokale werkgelegenheid en groei te stimuleren en daardoor de gehele samenleving langetermijnvoordelen te bieden. Daarom verzoekt het Comité om in het stabiliteits- en groeipact meer ruimte te bieden aan investeringen op lokaal en regionaal niveau in sociale infrastructuur. |
| --- | --- |

23.

De budgettaire en andere financiële voorschriften voor overheidsopdrachten moeten flexibeler zijn om particuliere investeringen aan te trekken en lokale werkgelegenheid en groei te stimuleren en daardoor de gehele samenleving langetermijnvoordelen te bieden. Daarom verzoekt het Comité om in het stabiliteits- en groeipact meer ruimte te bieden aan investeringen op lokaal en regionaal niveau in sociale infrastructuur.

| 24. | Gezien de resultaten van recent onderzoek, waaruit blijkt dat er aanzienlijke regionale verschillen bestaan in de ontwikkeling van de huizenprijzen, suggereert het Comité dat voor het scorebord van macro-economische onevenwichtigheden niet alleen nationale maar ook regionale gegevens worden gebruikt over de verandering op jaarbasis van de huizenprijzen, als een ijkpunt dat nauwlettend in het oog zou moeten worden gehouden. Het verzoekt de Commissie tevens na te gaan of het mogelijk zou zijn om een gedifferentieerd macroprudentieel beleid op regionaal niveau te voeren met verschillende limieten voor de verhoudingen tussen lening en waarde (LTV) of schuld en inkomen (DTI)) voor hypotheken, met name in stedelijke gebieden en in de rest van het land. |
| --- | --- |

24.

Gezien de resultaten van recent onderzoek, waaruit blijkt dat er aanzienlijke regionale verschillen bestaan in de ontwikkeling van de huizenprijzen, suggereert het Comité dat voor het scorebord van macro-economische onevenwichtigheden niet alleen nationale maar ook regionale gegevens worden gebruikt over de verandering op jaarbasis van de huizenprijzen, als een ijkpunt dat nauwlettend in het oog zou moeten worden gehouden. Het verzoekt de Commissie tevens na te gaan of het mogelijk zou zijn om een gedifferentieerd macroprudentieel beleid op regionaal niveau te voeren met verschillende limieten voor de verhoudingen tussen lening en waarde (LTV) of schuld en inkomen (DTI)) voor hypotheken, met name in stedelijke gebieden en in de rest van het land.

| 25. | Overheidsinvesteringen in huisvesting hebben een langetermijnkarakter en het belang ervan zou onderkend moeten worden in de regelgeving en in de in document SEC 2010 omschreven normen. Ook zouden voor particuliere beleggers (zoals verzekeringsmaatschappijen) met soortgelijke langetermijnbelangen betere voorwaarden overwogen moeten worden voor niet-volatiele en niet-speculatieve investeringen. |
| --- | --- |

25.

Overheidsinvesteringen in huisvesting hebben een langetermijnkarakter en het belang ervan zou onderkend moeten worden in de regelgeving en in de in document SEC 2010 omschreven normen. Ook zouden voor particuliere beleggers (zoals verzekeringsmaatschappijen) met soortgelijke langetermijnbelangen betere voorwaarden overwogen moeten worden voor niet-volatiele en niet-speculatieve investeringen.

| 26. | De verwezenlijking van de doelstellingen van Parijs ter bestrijding van de klimaatverandering is een forse uitdaging voor de huisvestingssector en kan een aanzienlijke hoeveelheid energiebesparing opleveren. De woningsector is namelijk verantwoordelijk voor 40 % van de totale uitstoot van broeikasgassen, terwijl bovendien 75 % van de Europese gebouwen qua energie-efficiëntie tekortschiet en er jaarlijks slechts 0,4 à 1,2 % van de gebouwen wordt gerenoveerd. |
| --- | --- |

26.

De verwezenlijking van de doelstellingen van Parijs ter bestrijding van de klimaatverandering is een forse uitdaging voor de huisvestingssector en kan een aanzienlijke hoeveelheid energiebesparing opleveren. De woningsector is namelijk verantwoordelijk voor 40 % van de totale uitstoot van broeikasgassen, terwijl bovendien 75 % van de Europese gebouwen qua energie-efficiëntie tekortschiet en er jaarlijks slechts 0,4 à 1,2 % van de gebouwen wordt gerenoveerd.

| 27. | Met betrekking tot de verbetering en de energie-efficiëntie van gebouwen is het zaak dat bij de uit te voeren maatregelen ook altijd de veiligheid en energie-efficiëntie worden onderzocht. Met name de financiële maatregelen moeten dan ook gericht zijn op preventieve en toekomstgerichte aanpassingen om gebouwen aardbevingsbestendig te maken. Dat is een keuze voor veiligheid, energie-efficiëntie, besparingen voor de burgers en vermindering van de uitstoot van verontreinigende stoffen. |
| --- | --- |

27.

Met betrekking tot de verbetering en de energie-efficiëntie van gebouwen is het zaak dat bij de uit te voeren maatregelen ook altijd de veiligheid en energie-efficiëntie worden onderzocht. Met name de financiële maatregelen moeten dan ook gericht zijn op preventieve en toekomstgerichte aanpassingen om gebouwen aardbevingsbestendig te maken. Dat is een keuze voor veiligheid, energie-efficiëntie, besparingen voor de burgers en vermindering van de uitstoot van verontreinigende stoffen.

| 28. | De lidstaten zouden in het kader van het sociaal beleid een lager btw-tarief moeten kunnen blijven hanteren voor de bouw van woningen en, in het kader van de geïnitieerde herziening van de btw-richtlijn, voor de renovatie van woningen en gebouwen in het kader van stadsvernieuwingsbeleid. |
| --- | --- |

28.

De lidstaten zouden in het kader van het sociaal beleid een lager btw-tarief moeten kunnen blijven hanteren voor de bouw van woningen en, in het kader van de geïnitieerde herziening van de btw-richtlijn, voor de renovatie van woningen en gebouwen in het kader van stadsvernieuwingsbeleid.

| 29. | Het is een goede zaak dat de Commissie in haar verslag van over de stedelijke agenda van de EU (1) gehoor geeft aan het pleidooi van het CvdR (2) om in Besluit 2012/21/EU de toegang tot sociale huisvesting niet alleen voor te behouden aan „behoeftige of sociaal zwakkere bevolkingsgroepen”; Dat zou stroken met de beoordelingsvrijheid die de lidstaten hebben bij het aanbieden, verzorgen, financieren en organiseren van de sociale huisvesting; het is aan de nationale, regionale en lokale autoriteiten om te beslissen hoe huisvestingsbeleid wordt gevoerd om een sociale mix te creëren, gettovorming te voorkomen en duurzame gemeenschappen neer te zetten. Op die manier komt het accent meer te liggen op het recht op betaalbare en passende huisvesting. De markt blijkt in sommige regio’s niet in staat om aan de huisvestingsbehoeften te voldoen. Dat heeft niet alleen gevolgen voor personen die gewoonweg geen toegang tot huisvesting hebben, maar ook voor mensen die in ongezonde, ontoereikende of overvolle woningen wonen en voor mensen die het grootste deel van hun inkomen aan huur of maandelijkse hypotheeklasten besteden. Vaststelling op Europees niveau van criteria aan de hand waarvan bepaald kan worden wat fatsoenlijke en betaalbare woonruimte inhoudt, zou dan ook een meerwaarde opleveren. |
| --- | --- |

29.

Het is een goede zaak dat de Commissie in haar verslag van over de stedelijke agenda van de EU (1) gehoor geeft aan het pleidooi van het CvdR (2) om in Besluit 2012/21/EU de toegang tot sociale huisvesting niet alleen voor te behouden aan „behoeftige of sociaal zwakkere bevolkingsgroepen”; Dat zou stroken met de beoordelingsvrijheid die de lidstaten hebben bij het aanbieden, verzorgen, financieren en organiseren van de sociale huisvesting; het is aan de nationale, regionale en lokale autoriteiten om te beslissen hoe huisvestingsbeleid wordt gevoerd om een sociale mix te creëren, gettovorming te voorkomen en duurzame gemeenschappen neer te zetten. Op die manier komt het accent meer te liggen op het recht op betaalbare en passende huisvesting. De markt blijkt in sommige regio’s niet in staat om aan de huisvestingsbehoeften te voldoen. Dat heeft niet alleen gevolgen voor personen die gewoonweg geen toegang tot huisvesting hebben, maar ook voor mensen die in ongezonde, ontoereikende of overvolle woningen wonen en voor mensen die het grootste deel van hun inkomen aan huur of maandelijkse hypotheeklasten besteden. Vaststelling op Europees niveau van criteria aan de hand waarvan bepaald kan worden wat fatsoenlijke en betaalbare woonruimte inhoudt, zou dan ook een meerwaarde opleveren.

| 30. | Ook steunt het Comité de oproep van het Europees Parlement aan de Commissie om de lidstaten te ondersteunen bij hun inspanningen om de stijgende trend van dakloosheid een halt toe te roepen met het oog op de geleidelijke eliminatie ervan. |
| --- | --- |

30.

Ook steunt het Comité de oproep van het Europees Parlement aan de Commissie om de lidstaten te ondersteunen bij hun inspanningen om de stijgende trend van dakloosheid een halt toe te roepen met het oog op de geleidelijke eliminatie ervan.

Een nieuw cohesiebeleid waarin het huisvestingsvraagstuk tot zijn recht komt

| 31. | Investeringen in huisvesting zouden in aanmerking moeten komen voor financiering door het cohesiebeleid na 2020, zodat beter tegemoet kan worden gekomen aan de grote diversiteit aan lokale behoeften (bijvoorbeeld op het gebied van energie, stedenbouw, migranten en uitsluiting). Een en ander zou moeten aansluiten op de bestaande maatregelen op het gebied van thermische renovatie, in het kader van een horizontale benadering van mede door het cohesiebeleid gefinancierde investeringen in huisvesting Sociale maatregelen in stedelijke gebieden en op het gebied van huisvesting moeten, waar zij nodig zijn, beschouwd worden als onderdeel van de horizontale aanpak van het huisvestingsbeleid van de overheid. |
| --- | --- |

31.

Investeringen in huisvesting zouden in aanmerking moeten komen voor financiering door het cohesiebeleid na 2020, zodat beter tegemoet kan worden gekomen aan de grote diversiteit aan lokale behoeften (bijvoorbeeld op het gebied van energie, stedenbouw, migranten en uitsluiting). Een en ander zou moeten aansluiten op de bestaande maatregelen op het gebied van thermische renovatie, in het kader van een horizontale benadering van mede door het cohesiebeleid gefinancierde investeringen in huisvesting Sociale maatregelen in stedelijke gebieden en op het gebied van huisvesting moeten, waar zij nodig zijn, beschouwd worden als onderdeel van de horizontale aanpak van het huisvestingsbeleid van de overheid.

| 32. | Het Comité is van mening dat het Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI) kan bijdragen het marktfalen op te vullen op het gebied van de sociale huisvesting in het geval van projecten met een hoog risicoprofiel die niet via de traditionele leningen van de EIB kunnen worden gefinancierd. Op het gebied van de sociale huisvesting moeten de nieuwe financiële instrumenten zoals het EFSI echter beantwoorden aan de specifieke behoeften op de lange termijn in termen van betaalbare huisvesting en energie-efficiëntie. De opname van 4 % van de totale begroting van het EFSI voor sociale infrastructuur in juni 2017 illustreert dit probleem dat kan worden verergerd door het ontoereikende gebruik van de investeringsclausule in het Stabiliteits- en groeipact en de keuze om investeringen in sociale huisvesting op te nemen in het ESR 2010, de boekhoudkundige categorie van openbaar bestuur bij de berekening van het overheidstekort. Het Comité dringt er daarom op aan dat er een evaluatie worden gemaakt van het investeringsplan van Juncker en de leningen van de EIB op het vlak van de investeringen op het gebied van huisvesting en verwacht van de pas opgerichte taskforce op hoog niveau over sociale infrastructuur een belangrijke rol in dit verband. |
| --- | --- |

32.

Het Comité is van mening dat het Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI) kan bijdragen het marktfalen op te vullen op het gebied van de sociale huisvesting in het geval van projecten met een hoog risicoprofiel die niet via de traditionele leningen van de EIB kunnen worden gefinancierd. Op het gebied van de sociale huisvesting moeten de nieuwe financiële instrumenten zoals het EFSI echter beantwoorden aan de specifieke behoeften op de lange termijn in termen van betaalbare huisvesting en energie-efficiëntie. De opname van 4 % van de totale begroting van het EFSI voor sociale infrastructuur in juni 2017 illustreert dit probleem dat kan worden verergerd door het ontoereikende gebruik van de investeringsclausule in het Stabiliteits- en groeipact en de keuze om investeringen in sociale huisvesting op te nemen in het ESR 2010, de boekhoudkundige categorie van openbaar bestuur bij de berekening van het overheidstekort. Het Comité dringt er daarom op aan dat er een evaluatie worden gemaakt van het investeringsplan van Juncker en de leningen van de EIB op het vlak van de investeringen op het gebied van huisvesting en verwacht van de pas opgerichte taskforce op hoog niveau over sociale infrastructuur een belangrijke rol in dit verband.

| 33. | Het CvdR verwacht dat het huisvestingsbeleid beter wordt gecoördineerd met de EU-prioriteiten betreffende demografische veranderingen. Er zijn instrumenten en de juiste regionale gegevens nodig om voorlichting te geven over met name bestaande, onbenutte woonruimte in de EU. Daarmee zou het probleem van territoriale onevenwichtigheden in vraag naar en aanbod van huisvesting op zijn minst gedeeltelijk kunnen worden opgelost. |
| --- | --- |

33.

Het CvdR verwacht dat het huisvestingsbeleid beter wordt gecoördineerd met de EU-prioriteiten betreffende demografische veranderingen. Er zijn instrumenten en de juiste regionale gegevens nodig om voorlichting te geven over met name bestaande, onbenutte woonruimte in de EU. Daarmee zou het probleem van territoriale onevenwichtigheden in vraag naar en aanbod van huisvesting op zijn minst gedeeltelijk kunnen worden opgelost.

| 34. | Het Comité roept op tot investeringen in de woningsector via innoverende financieringsmechanismen en door openbare en particuliere financiering te combineren om een multipliereffect te realiseren. |
| --- | --- |

34.

Het Comité roept op tot investeringen in de woningsector via innoverende financieringsmechanismen en door openbare en particuliere financiering te combineren om een multipliereffect te realiseren.

Een Europees huisvestingsprogramma in het verlengde van het Pact van Amsterdam

| 35. | Het Comité steunt de activiteiten van het „huisvestingspartnerschap” als onderdeel van de stedelijke agenda met betrekking tot de Europese regelgeving en het verzamelen van geslaagde manieren van Europese steden om voor de beschikbaarheid en de financiering van woningen te zorgen. |
| --- | --- |

35.

Het Comité steunt de activiteiten van het „huisvestingspartnerschap” als onderdeel van de stedelijke agenda met betrekking tot de Europese regelgeving en het verzamelen van geslaagde manieren van Europese steden om voor de beschikbaarheid en de financiering van woningen te zorgen.

| 36. | De eerste conclusies van het huisvestingspartnerschap in het kader van het stedelijk programma voor de EU, die bovendien een concrete bijdrage leveren aan het Europese Refit-programma, verdienen bijval. De lidstaten en de Europese Commissie zouden deze resultaten met concrete voorstellen, zoals een herziening van de DAEB-beschikking, moeten ondersteunen. |
| --- | --- |

36.

De eerste conclusies van het huisvestingspartnerschap in het kader van het stedelijk programma voor de EU, die bovendien een concrete bijdrage leveren aan het Europese Refit-programma, verdienen bijval. De lidstaten en de Europese Commissie zouden deze resultaten met concrete voorstellen, zoals een herziening van de DAEB-beschikking, moeten ondersteunen.

| 37. | Het is belangrijk dat in dit Europese huisvestingsprogramma te werk wordt gegaan met enerzijds een horizontale benadering van EU-maatregelen die direct of indirect betrekking hebben op huisvesting, en anderzijds een vergelijkende territoriale benadering van lokale maatregelen ter bevordering en financiering van een aanbod van betaalbare woningen. |
| --- | --- |

37.

Het is belangrijk dat in dit Europese huisvestingsprogramma te werk wordt gegaan met enerzijds een horizontale benadering van EU-maatregelen die direct of indirect betrekking hebben op huisvesting, en anderzijds een vergelijkende territoriale benadering van lokale maatregelen ter bevordering en financiering van een aanbod van betaalbare woningen.

| 38. | Conform de uitspraak van het HvJ in de zaak C-618/10 (Banco Español de Crédito) van 14 juni 2012 dienen de lidstaten de bepalingen van Richtlijn 93/13/EEG van de Raad van 5 april 1993 betreffende oneerlijke bedingen in consumentenovereenkomsten uit te voeren, zodat hypotheekgevers beschermd worden en geen gevaar lopen uit hun huis te worden gezet, met name als er een gezin woont. |
| --- | --- |

38.

Conform de uitspraak van het HvJ in de zaak C-618/10 (Banco Español de Crédito) van 14 juni 2012 dienen de lidstaten de bepalingen van Richtlijn 93/13/EEG van de Raad van 5 april 1993 betreffende oneerlijke bedingen in consumentenovereenkomsten uit te voeren, zodat hypotheekgevers beschermd worden en geen gevaar lopen uit hun huis te worden gezet, met name als er een gezin woont.

| 39. | Het Comité benadrukt dat sociale woningen moeten voldoen aan de nodige energievereisten, aan de hand van de volgende criteria: energie-efficiëntie, energiebesparing, lage CO2-uitstoot en investeringen in schone en hernieuwbare energie. Het dringt er in dit verband op aan om woningen op een „slimme” manier te renoveren, mede in overeenstemming met de doelstellingen van Horizon 2020. |
| --- | --- |

39.

Het Comité benadrukt dat sociale woningen moeten voldoen aan de nodige energievereisten, aan de hand van de volgende criteria: energie-efficiëntie, energiebesparing, lage CO2-uitstoot en investeringen in schone en hernieuwbare energie. Het dringt er in dit verband op aan om woningen op een „slimme” manier te renoveren, mede in overeenstemming met de doelstellingen van Horizon 2020.

Brussel, 1 december 2017.

De voorzitter van het Europees Comité van de Regio's

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  Zie het verslag van de Commissie over de stedelijke agenda van de EU, 20.11.2017, COM(2017) 657, blz. 9.

1

(2)  Zie paragraaf 41 van het CvdR-advies van 11 oktober 2016 over „Staatssteun en diensten van algemeen economisch belang” en paragraaf 44 van het CvdR-advies van 11 oktober 2016 over de „Europese pijler van sociale rechten”.

2

---

III Voorbereidende handelingen

COMITÉ VAN DE REGIO'S

126e CVDR-ZITTING, 30.11.2017-1.12.2017

| 8.5.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 164/62 |
| --- | --- | --- | --- |

8.5.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 164/62

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s — Evenwicht tussen werk en privéleven voor ouders en mantelzorgers

(2018/C 164/11)

| Rapporteur: | Nathalie Sarrabezolles (FR/PSE), voorzitster van de raad van het departement Finistère |
| --- | --- |
| Referentiedocumenten: | Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Een initiatief om het evenwicht tussen werk en privéleven voor werkende ouders en mantelzorgers te ondersteunen
  COM(2017) 252 final
  Voorstel voor een Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende het evenwicht tussen werk en privéleven voor ouders en mantelzorgers en tot intrekking van Richtlijn 2010/18/EU van de Raad
  COM(2017) 253 final |

Rapporteur:

Nathalie Sarrabezolles (FR/PSE), voorzitster van de raad van het departement Finistère

Referentiedocumenten:

Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Een initiatief om het evenwicht tussen werk en privéleven voor werkende ouders en mantelzorgers te ondersteunen

COM(2017) 252 final

Voorstel voor een Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende het evenwicht tussen werk en privéleven voor ouders en mantelzorgers en tot intrekking van Richtlijn 2010/18/EU van de Raad

COM(2017) 253 final

I.   AANBEVELINGEN VOOR WIJZIGINGEN

Wijzigingsvoorstel 1

Overweging 6

| Door de Europese Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel |
| --- | --- |
| Bepaalde kwesties die van belang zijn voor het evenwicht tussen werk en privéleven komen al op het niveau van de Unie aan bod in diverse richtlijnen inzake gelijkheid van vrouwen en mannen en arbeidsvoorwaarden, met name in Richtlijn 2006/54/EG van het Europees Parlement en de Raad (16), Richtlijn 2010/41/EU van het Europees Parlement en de Raad (17), Richtlijn 92/85/EEG van de Raad (18), Richtlijn 97/81/EG van de Raad (19) en Richtlijn 2010/18/EU van de Raad (20) | Bepaalde kwesties die van belang zijn voor het evenwicht tussen werk en privéleven komen al op het niveau van de Unie aan bod in diverse richtlijnen inzake gelijkheid van vrouwen en mannen en arbeidsvoorwaarden, met name in Richtlijn 2006/54/EG van het Europees Parlement en de Raad (16), Richtlijn 2010/41/EU van het Europees Parlement en de Raad (17), Richtlijn 92/85/EEG van de Raad (18), Richtlijn 97/81/EG van de Raad (19) en Richtlijn 2010/18/EU van de Raad (20).
  Voorts spoort de Raad de lidstaten en, in voorkomend geval, de EU via het Europees Pact voor de gelijkheid van mannen en vrouwen (2011-2020) en de bepalingen ervan betreffende het bevorderen van een beter evenwicht tussen werk en privéleven, aan om maatregelen te nemen om het aanbod van passende, betaalbare en hoogwaardige opvangdiensten voor kinderen onder de leerplichtige leeftijd te verbeteren, ten einde de doelstellingen van de Europese Raad van Barcelona van maart 2002 te verwezenlijken. In Aanbeveling 2013/112/EU van de Commissie

   (21)

  wordt tevens de nadruk gelegd op de noodzaak van een betere toegang tot toereikende middelen en van de verwezenlijking van de doelstellingen van Barcelona. |

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel

Bepaalde kwesties die van belang zijn voor het evenwicht tussen werk en privéleven komen al op het niveau van de Unie aan bod in diverse richtlijnen inzake gelijkheid van vrouwen en mannen en arbeidsvoorwaarden, met name in Richtlijn 2006/54/EG van het Europees Parlement en de Raad (16), Richtlijn 2010/41/EU van het Europees Parlement en de Raad (17), Richtlijn 92/85/EEG van de Raad (18), Richtlijn 97/81/EG van de Raad (19) en Richtlijn 2010/18/EU van de Raad (20)

Bepaalde kwesties die van belang zijn voor het evenwicht tussen werk en privéleven komen al op het niveau van de Unie aan bod in diverse richtlijnen inzake gelijkheid van vrouwen en mannen en arbeidsvoorwaarden, met name in Richtlijn 2006/54/EG van het Europees Parlement en de Raad (16), Richtlijn 2010/41/EU van het Europees Parlement en de Raad (17), Richtlijn 92/85/EEG van de Raad (18), Richtlijn 97/81/EG van de Raad (19) en Richtlijn 2010/18/EU van de Raad (20).
  Voorts spoort de Raad de lidstaten en, in voorkomend geval, de EU via het Europees Pact voor de gelijkheid van mannen en vrouwen (2011-2020) en de bepalingen ervan betreffende het bevorderen van een beter evenwicht tussen werk en privéleven, aan om maatregelen te nemen om het aanbod van passende, betaalbare en hoogwaardige opvangdiensten voor kinderen onder de leerplichtige leeftijd te verbeteren, ten einde de doelstellingen van de Europese Raad van Barcelona van maart 2002 te verwezenlijken. In Aanbeveling 2013/112/EU van de Commissie

   (21)

  wordt tevens de nadruk gelegd op de noodzaak van een betere toegang tot toereikende middelen en van de verwezenlijking van de doelstellingen van Barcelona.

Motivering

Verwijzen naar de doelstellingen van Barcelona, die in de Europa 2020-strategie zijn opgenomen, is belangrijk in het kader van de maatregelen ter verbetering van de deelname van vrouwen aan de arbeidsmarkt.

Wijzigingsvoorstel 2

Overweging 16

| Door de Europese Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel |
| --- | --- |
| Om de terugkeer naar het werk na het ouderschapsverlof te vergemakkelijken, moeten werknemers en werkgevers worden aangemoedigd tijdens het verlof contact met elkaar te houden en kunnen de betrokken partijen onderlinge afspraken maken over passende re-integratiemaatregelen, rekening houdend met de nationale wetgeving, collectieve overeenkomsten en gebruiken. | Om de terugkeer naar het werk na het ouderschapsverlof te vergemakkelijken, moeten werknemers en werkgevers worden aangemoedigd tijdens het verlof contact met elkaar te houden,
  overigens zonder dat hiermee afbreuk wordt gedaan aan het recht van werknemers om offline te zijn
  , en kunnen de betrokken partijen onderlinge afspraken maken over passende re-integratiemaatregelen, rekening houdend met de nationale wetgeving, collectieve overeenkomsten en gebruiken. |

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel

Om de terugkeer naar het werk na het ouderschapsverlof te vergemakkelijken, moeten werknemers en werkgevers worden aangemoedigd tijdens het verlof contact met elkaar te houden en kunnen de betrokken partijen onderlinge afspraken maken over passende re-integratiemaatregelen, rekening houdend met de nationale wetgeving, collectieve overeenkomsten en gebruiken.

Om de terugkeer naar het werk na het ouderschapsverlof te vergemakkelijken, moeten werknemers en werkgevers worden aangemoedigd tijdens het verlof contact met elkaar te houden,
  overigens zonder dat hiermee afbreuk wordt gedaan aan het recht van werknemers om offline te zijn
  , en kunnen de betrokken partijen onderlinge afspraken maken over passende re-integratiemaatregelen, rekening houdend met de nationale wetgeving, collectieve overeenkomsten en gebruiken.

Motivering

Hoewel het feit dat werknemers en werkgevers contact houden tijdens het verlof ervoor kan zorgen dat de werknemer de band met de arbeidsmarkt niet verliest, mag dit contact geen verplichting zijn voor de werknemer en mag dit ook niet ontaarden in een vorm van telewerken.

Wijzigingsvoorstel 3

Nieuwe overweging na overweging 27

| Door de Europese Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel |
| --- | --- |
| | Ook zouden lokale of regionale overheden, die een belangrijke rol spelen in de ontwikkeling, uitvoering en evaluatie van beleid waarvoor zij vaak cruciale bevoegdheden hebben — zoals jeugdzorg, waaronder kinderopvang, zorg voor ouderen en gehandicapten, onderwijs, sociale dienstverlening en werkgelegenheid alsmede sociale inclusie en arbeidsmarktintegratie — moeten worden betrokken bij de discussie over en de uitvoering van de voorgestelde maatregelen. Lokale en regionale overheden zouden zich eveneens moeten inzetten voor de verspreiding van goede praktijken en voor de uitwisseling van ervaringen die zijn opgedaan met maatregelen om werk en privéleven zo goed mogelijk met elkaar te combineren. |

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel

Ook zouden lokale of regionale overheden, die een belangrijke rol spelen in de ontwikkeling, uitvoering en evaluatie van beleid waarvoor zij vaak cruciale bevoegdheden hebben — zoals jeugdzorg, waaronder kinderopvang, zorg voor ouderen en gehandicapten, onderwijs, sociale dienstverlening en werkgelegenheid alsmede sociale inclusie en arbeidsmarktintegratie — moeten worden betrokken bij de discussie over en de uitvoering van de voorgestelde maatregelen. Lokale en regionale overheden zouden zich eveneens moeten inzetten voor de verspreiding van goede praktijken en voor de uitwisseling van ervaringen die zijn opgedaan met maatregelen om werk en privéleven zo goed mogelijk met elkaar te combineren.

Motivering

Omdat zij zo dicht bij de burgers, werkgevers en plaatselijke ondernemingen staan, kunnen lokale en regionale overheden, die zelf ook werkgevers zijn, efficiënte oplossingen aandragen voor de problemen waarop burgers stuiten wanneer zij werk en privéleven met elkaar proberen te combineren. Daarom zouden zij volledig moeten worden betrokken bij de uitvoering van de richtlijn.

Wijzigingsvoorstel 4

Artikel 2

| Door de Europese Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel |
| --- | --- |
| Toepassingsgebied
  Deze richtlijn is van toepassing op alle werknemers, zowel mannen als vrouwen, met een arbeidsovereenkomst of arbeidsbetrekking. | Toepassingsgebied
  Deze richtlijn is van toepassing op alle werknemers, zowel mannen als vrouwen, met een arbeidsovereenkomst of arbeidsbetrekking
  , en op atypische werknemers, met inbegrip van zelfstandigen
  . |

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel

Toepassingsgebied

Deze richtlijn is van toepassing op alle werknemers, zowel mannen als vrouwen, met een arbeidsovereenkomst of arbeidsbetrekking.

Toepassingsgebied

Deze richtlijn is van toepassing op alle werknemers, zowel mannen als vrouwen, met een arbeidsovereenkomst of arbeidsbetrekking
  , en op atypische werknemers, met inbegrip van zelfstandigen
  .

Motivering

In overeenstemming met Richtlijn 2010/41/EU betreffende het beginsel van gelijke behandeling van zelfstandig werkzame mannen en vrouwen.

Wijzigingsvoorstel 5

Artikel 3

| Door de Europese Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel |
| --- | --- |
| Definities | Definities |
| Voor de toepassing van deze richtlijn wordt verstaan onder: | Voor de toepassing van deze richtlijn wordt verstaan onder: |
| a) | „vaderschapsverlof”: verlof voor
  vaders
  dat bestemd is om bij geboorte van een kind te worden opgenomen; |

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel

Definities

Definities

Voor de toepassing van deze richtlijn wordt verstaan onder:

Voor de toepassing van deze richtlijn wordt verstaan onder:

a)

„vaderschapsverlof”: verlof voor
  vaders
  dat bestemd is om bij geboorte van een kind te worden opgenomen;

| a) | „vaderschapsverlof”: verlof voor
  de vader/de persoon met een gelijkwaardige rechtspositie
  dat bestemd is om bij geboorte van een kind te worden opgenomen; |
| --- | --- |

a)

„vaderschapsverlof”: verlof voor
  de vader/de persoon met een gelijkwaardige rechtspositie
  dat bestemd is om bij geboorte van een kind te worden opgenomen;

| b) | „ouderschapsverlof”: verlof bij geboorte of adoptie van een kind om voor het kind te zorgen; |
| --- | --- |

b)

„ouderschapsverlof”: verlof bij geboorte of adoptie van een kind om voor het kind te zorgen;

| b) | „ouderschapsverlof”: verlof
  voor ouders
  bij geboorte of adoptie van een kind om voor het kind te zorgen; |
| --- | --- |

b)

„ouderschapsverlof”: verlof
  voor ouders
  bij geboorte of adoptie van een kind om voor het kind te zorgen;

| c) | „mantelzorger”: werknemer die persoonlijke zorg of steun verleent bij ernstige ziekte of afhankelijkheid van een familielid; |
| --- | --- |

c)

„mantelzorger”: werknemer die persoonlijke zorg of steun verleent bij ernstige ziekte of afhankelijkheid van een familielid;

| c) | „mantelzorger”: werknemer die persoonlijke zorg of steun verleent bij ernstige ziekte of afhankelijkheid van een familielid; |
| --- | --- |

c)

„mantelzorger”: werknemer die persoonlijke zorg of steun verleent bij ernstige ziekte of afhankelijkheid van een familielid;

| d) | „familielid”: zoon, dochter, moeder, vader, echtgenoot of geregistreerd partner, indien het nationale recht in geregistreerd partnerschap voorziet, van een werknemer; |
| --- | --- |

d)

„familielid”: zoon, dochter, moeder, vader, echtgenoot of geregistreerd partner, indien het nationale recht in geregistreerd partnerschap voorziet, van een werknemer;

| d) | „familielid”: zoon, dochter, moeder, vader, echtgenoot of geregistreerd partner, indien het nationale recht in geregistreerd partnerschap voorziet, van een werknemer; |
| --- | --- |

d)

„familielid”: zoon, dochter, moeder, vader, echtgenoot of geregistreerd partner, indien het nationale recht in geregistreerd partnerschap voorziet, van een werknemer;

| e) | „afhankelijkheid”: situatie van een persoon die tijdelijk of permanent zorgbehoevend is door een handicap of ernstige aandoening die geen ernstige ziekte is; |
| --- | --- |

e)

„afhankelijkheid”: situatie van een persoon die tijdelijk of permanent zorgbehoevend is door een handicap of ernstige aandoening die geen ernstige ziekte is;

| e) | „afhankelijkheid”: situatie van een persoon die tijdelijk of permanent zorgbehoevend is door een handicap of ernstige aandoening die geen ernstige ziekte is; |
| --- | --- |

e)

„afhankelijkheid”: situatie van een persoon die tijdelijk of permanent zorgbehoevend is door een handicap of ernstige aandoening die geen ernstige ziekte is;

| f) | „flexibele werkregelingen”: de mogelijkheid van werknemers om hun werkpatronen aan te passen, onder meer door middel van telewerkregelingen, flexibele werkschema’s of vermindering van werkuren. |
| --- | --- |

f)

„flexibele werkregelingen”: de mogelijkheid van werknemers om hun werkpatronen aan te passen, onder meer door middel van telewerkregelingen, flexibele werkschema’s of vermindering van werkuren.

| f) | „flexibele werkregelingen”: de mogelijkheid van werknemers om,
  in overleg met hun werkgever
  , hun werkpatronen aan te passen, onder meer door middel van telewerkregelingen, flexibele werkschema’s of vermindering van werkuren. |
| --- | --- |

f)

„flexibele werkregelingen”: de mogelijkheid van werknemers om,
  in overleg met hun werkgever
  , hun werkpatronen aan te passen, onder meer door middel van telewerkregelingen, flexibele werkschema’s of vermindering van werkuren.

Motivering

De richtlijn dient rekening te houden met de ontwikkelingen in de gezinsstructuren.

Wijzigingsvoorstel 6

Artikel 4

| Door de Europese Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel |
| --- | --- |
| Vaderschapsverlof | Vaderschapsverlof |
| 1.   De lidstaten nemen de nodige maatregelen om te waarborgen dat
  vaders
  recht
  hebben
  op vaderschapsverlof van ten minste tien dagen bij geboorte van een kind. | 1.   De lidstaten nemen de nodige maatregelen om te waarborgen dat
  de vader/de persoon met een gelijkwaardige rechtspositie
  recht
  heeft
  op vaderschapsverlof van ten minste tien dagen bij de geboorte
  , dat binnen drie maanden na de geboorte dient te worden opgenomen
  . |
| 2.   Het in lid 1 bedoelde recht op vaderschapsverlof geldt ongeacht de burgerlijke staat of de gezinssituatie volgens het nationale recht. | 2.   Het in lid 1 bedoelde recht op vaderschapsverlof geldt ongeacht de burgerlijke staat of de gezinssituatie volgens het nationale recht. |

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel

Vaderschapsverlof

Vaderschapsverlof

1.   De lidstaten nemen de nodige maatregelen om te waarborgen dat
  vaders
  recht
  hebben
  op vaderschapsverlof van ten minste tien dagen bij geboorte van een kind.

1.   De lidstaten nemen de nodige maatregelen om te waarborgen dat
  de vader/de persoon met een gelijkwaardige rechtspositie
  recht
  heeft
  op vaderschapsverlof van ten minste tien dagen bij de geboorte
  , dat binnen drie maanden na de geboorte dient te worden opgenomen
  .

2.   Het in lid 1 bedoelde recht op vaderschapsverlof geldt ongeacht de burgerlijke staat of de gezinssituatie volgens het nationale recht.

2.   Het in lid 1 bedoelde recht op vaderschapsverlof geldt ongeacht de burgerlijke staat of de gezinssituatie volgens het nationale recht.

Motivering

De richtlijn dient rekening te houden met de ontwikkelingen in de gezinsstructuren. Ouderschapsverlof is bedoeld om rond het tijdstip van de geboorte te worden opgenomen en moet duidelijk verband houden met die gebeurtenis. Daarom wordt voorgesteld er een bepaalde tijdslimiet aan te koppelen.

Wijzigingsvoorstel 7

Artikel 5

| Door de Europese Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel |
| --- | --- |
| Ouderschapsverlof | Ouderschapsverlof |
| 1.   De lidstaten nemen de nodige maatregelen om te waarborgen dat werknemers individueel recht hebben op ouderschapsverlof van ten minste vier maanden, dat slechts kan worden opgenomen zolang het kind jonger is dan een bepaalde leeftijd, die ten minste twaalf bedraagt. | 1.   De lidstaten nemen de nodige maatregelen om te waarborgen dat werknemers individueel recht hebben op ouderschapsverlof van ten minste vier maanden, dat slechts kan worden opgenomen zolang het kind jonger is dan een bepaalde leeftijd, die ten minste twaalf bedraagt. |
| 2.   Als de lidstaten toestaan dat de ene ouder het recht op ouderschapsverlof aan de andere ouder overdraagt, waarborgen zij dat ten minste vier maanden ouderschapsverlof niet kunnen worden overgedragen. | 2.   Als de lidstaten toestaan dat de ene ouder het recht op ouderschapsverlof aan de andere ouder overdraagt, waarborgen zij dat ten minste vier maanden ouderschapsverlof niet kunnen worden overgedragen. |
| 3.   De lidstaten stellen de periode vast waarbinnen werknemers die van hun recht op ouderschapsverlof gebruikmaken, de werkgever van hun voornemen in kennis moeten stellen. Daarbij houden de lidstaten rekening met de behoeften van zowel werkgevers als werknemers. De lidstaten waarborgen dat het beoogde begin en einde van de verlofperiode in het verzoek van de werknemers wordt vermeld. | 3.   De lidstaten stellen de periode vast waarbinnen werknemers die van hun recht op ouderschapsverlof gebruikmaken, de werkgever van hun voornemen in kennis moeten stellen. Daarbij houden de lidstaten rekening met de behoeften van zowel werkgevers als werknemers. De lidstaten waarborgen dat het beoogde begin en einde van de verlofperiode in het verzoek van de werknemers wordt vermeld. |
| 4.   De lidstaten kunnen het recht op ouderschapsverlof afhankelijk stellen van een werk- of anciënniteitsperiode van ten hoogste één jaar. Indien bij dezelfde werkgever opeenvolgende overeenkomsten voor bepaalde tijd lopen in de zin van Richtlijn 1999/70/EG (21) van de Raad, wordt de som van die overeenkomsten in aanmerking genomen bij het berekenen van de periode. | 4.   De lidstaten kunnen het recht op ouderschapsverlof afhankelijk stellen van een werk- of anciënniteitsperiode van ten hoogste één jaar. Indien bij dezelfde werkgever opeenvolgende overeenkomsten voor bepaalde tijd lopen in de zin van Richtlijn 1999/70/EG (21) van de Raad, wordt de som van die overeenkomsten in aanmerking genomen bij het berekenen van de periode. |
| 5.   De lidstaten kunnen de omstandigheden vaststellen waarin werkgevers, na raadpleging overeenkomstig de nationale wetgeving, collectieve overeenkomsten en/of gebruiken, het recht kunnen hebben de toekenning van ouderschapsverlof gedurende een redelijke termijn uit te stellen omdat dit de goede werking van de organisatie ernstig zou verstoren. De werkgevers motiveren elk uitstel van ouderschapsverlof schriftelijk. | 5.   De lidstaten kunnen de omstandigheden vaststellen waarin werkgevers, na raadpleging overeenkomstig de nationale wetgeving, collectieve overeenkomsten en/of gebruiken, het recht kunnen hebben de toekenning van ouderschapsverlof gedurende een redelijke termijn uit te stellen omdat dit de goede werking van de organisatie ernstig zou verstoren. De werkgevers motiveren elk uitstel van ouderschapsverlof schriftelijk. |
| 6.   De lidstaten nemen de nodige maatregelen om te waarborgen dat werknemers kunnen verzoeken om ouderschapsverlof deeltijds, in onderbroken perioden of in andere flexibele vormen op te nemen. De werkgevers beoordelen deze verzoeken en reageren erop, rekening houdend met hun eigen behoeften en met die van de werknemers. De werkgevers motiveren elke weigering van een dergelijk verzoek schriftelijk. | 6.   De lidstaten nemen de nodige maatregelen om te waarborgen dat werknemers kunnen verzoeken om ouderschapsverlof deeltijds, in onderbroken perioden of in andere flexibele vormen op te nemen. De werkgevers beoordelen deze verzoeken en reageren erop, rekening houdend met hun eigen behoeften en met die van de werknemers. De werkgevers motiveren elke weigering van een dergelijk verzoek schriftelijk. |
| 7.   De lidstaten beoordelen of de voorwaarden en wijze van toepassing van ouderschapsverlof moeten worden aangepast aan de behoeften van adoptieouders, ouders met een handicap en ouders van kinderen met een handicap of langdurige ziekte. | 7.   De lidstaten beoordelen of de voorwaarden en wijze van toepassing van ouderschapsverlof moeten worden aangepast aan de behoeften van adoptieouders, ouders met een handicap en ouders van kinderen met een handicap of langdurige ziekte. |
| | 8.
     
  De lidstaten definiëren het begrip ouderschap en beoordelen of de voorwaarden en wijze van toepassing van ouderschapsverlof moeten worden aangepast indien meer dan twee personen dit verlof aanvragen. |

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel

Ouderschapsverlof

Ouderschapsverlof

1.   De lidstaten nemen de nodige maatregelen om te waarborgen dat werknemers individueel recht hebben op ouderschapsverlof van ten minste vier maanden, dat slechts kan worden opgenomen zolang het kind jonger is dan een bepaalde leeftijd, die ten minste twaalf bedraagt.

1.   De lidstaten nemen de nodige maatregelen om te waarborgen dat werknemers individueel recht hebben op ouderschapsverlof van ten minste vier maanden, dat slechts kan worden opgenomen zolang het kind jonger is dan een bepaalde leeftijd, die ten minste twaalf bedraagt.

2.   Als de lidstaten toestaan dat de ene ouder het recht op ouderschapsverlof aan de andere ouder overdraagt, waarborgen zij dat ten minste vier maanden ouderschapsverlof niet kunnen worden overgedragen.

2.   Als de lidstaten toestaan dat de ene ouder het recht op ouderschapsverlof aan de andere ouder overdraagt, waarborgen zij dat ten minste vier maanden ouderschapsverlof niet kunnen worden overgedragen.

3.   De lidstaten stellen de periode vast waarbinnen werknemers die van hun recht op ouderschapsverlof gebruikmaken, de werkgever van hun voornemen in kennis moeten stellen. Daarbij houden de lidstaten rekening met de behoeften van zowel werkgevers als werknemers. De lidstaten waarborgen dat het beoogde begin en einde van de verlofperiode in het verzoek van de werknemers wordt vermeld.

3.   De lidstaten stellen de periode vast waarbinnen werknemers die van hun recht op ouderschapsverlof gebruikmaken, de werkgever van hun voornemen in kennis moeten stellen. Daarbij houden de lidstaten rekening met de behoeften van zowel werkgevers als werknemers. De lidstaten waarborgen dat het beoogde begin en einde van de verlofperiode in het verzoek van de werknemers wordt vermeld.

4.   De lidstaten kunnen het recht op ouderschapsverlof afhankelijk stellen van een werk- of anciënniteitsperiode van ten hoogste één jaar. Indien bij dezelfde werkgever opeenvolgende overeenkomsten voor bepaalde tijd lopen in de zin van Richtlijn 1999/70/EG (21) van de Raad, wordt de som van die overeenkomsten in aanmerking genomen bij het berekenen van de periode.

4.   De lidstaten kunnen het recht op ouderschapsverlof afhankelijk stellen van een werk- of anciënniteitsperiode van ten hoogste één jaar. Indien bij dezelfde werkgever opeenvolgende overeenkomsten voor bepaalde tijd lopen in de zin van Richtlijn 1999/70/EG (21) van de Raad, wordt de som van die overeenkomsten in aanmerking genomen bij het berekenen van de periode.

5.   De lidstaten kunnen de omstandigheden vaststellen waarin werkgevers, na raadpleging overeenkomstig de nationale wetgeving, collectieve overeenkomsten en/of gebruiken, het recht kunnen hebben de toekenning van ouderschapsverlof gedurende een redelijke termijn uit te stellen omdat dit de goede werking van de organisatie ernstig zou verstoren. De werkgevers motiveren elk uitstel van ouderschapsverlof schriftelijk.

5.   De lidstaten kunnen de omstandigheden vaststellen waarin werkgevers, na raadpleging overeenkomstig de nationale wetgeving, collectieve overeenkomsten en/of gebruiken, het recht kunnen hebben de toekenning van ouderschapsverlof gedurende een redelijke termijn uit te stellen omdat dit de goede werking van de organisatie ernstig zou verstoren. De werkgevers motiveren elk uitstel van ouderschapsverlof schriftelijk.

6.   De lidstaten nemen de nodige maatregelen om te waarborgen dat werknemers kunnen verzoeken om ouderschapsverlof deeltijds, in onderbroken perioden of in andere flexibele vormen op te nemen. De werkgevers beoordelen deze verzoeken en reageren erop, rekening houdend met hun eigen behoeften en met die van de werknemers. De werkgevers motiveren elke weigering van een dergelijk verzoek schriftelijk.

6.   De lidstaten nemen de nodige maatregelen om te waarborgen dat werknemers kunnen verzoeken om ouderschapsverlof deeltijds, in onderbroken perioden of in andere flexibele vormen op te nemen. De werkgevers beoordelen deze verzoeken en reageren erop, rekening houdend met hun eigen behoeften en met die van de werknemers. De werkgevers motiveren elke weigering van een dergelijk verzoek schriftelijk.

7.   De lidstaten beoordelen of de voorwaarden en wijze van toepassing van ouderschapsverlof moeten worden aangepast aan de behoeften van adoptieouders, ouders met een handicap en ouders van kinderen met een handicap of langdurige ziekte.

7.   De lidstaten beoordelen of de voorwaarden en wijze van toepassing van ouderschapsverlof moeten worden aangepast aan de behoeften van adoptieouders, ouders met een handicap en ouders van kinderen met een handicap of langdurige ziekte.

8.
     
  De lidstaten definiëren het begrip ouderschap en beoordelen of de voorwaarden en wijze van toepassing van ouderschapsverlof moeten worden aangepast indien meer dan twee personen dit verlof aanvragen.

Motivering

Het is aan de afzonderlijke lidstaten om te bepalen welke consequenties eventueel aan de ontwikkeling van het begrip ouderschap worden verbonden.

Wijzigingsvoorstel 8

Artikel 8

| Door de Europese Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel |
| --- | --- |
| Toereikend inkomen
  Overeenkomstig de nationale omstandigheden, zoals nationale wetgeving, collectieve overeenkomsten en/of gebruiken, en rekening houdend met de aan de sociale partners gedelegeerde bevoegdheden, waarborgen de lidstaten dat werknemers die gebruikmaken van de in de artikelen 4, 5 of 6 bedoelde verlofrechten, een betaling of toereikende uitkering ontvangen
  die minstens even hoog is als wat de betrokken werknemers bij ziekte zouden ontvangen
  . | Toereikend inkomen
  Overeenkomstig de nationale omstandigheden, zoals nationale wetgeving, collectieve overeenkomsten en/of gebruiken, en rekening houdend met de aan de sociale partners gedelegeerde bevoegdheden, waarborgen de lidstaten dat werknemers die gebruikmaken van de in de artikelen 4, 5 of 6 bedoelde verlofrechten,
  conform de verschillende socialezekerheidsstelsels van de lidstaten
  een betaling of toereikende uitkering ontvangen. |

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel

Toereikend inkomen

Overeenkomstig de nationale omstandigheden, zoals nationale wetgeving, collectieve overeenkomsten en/of gebruiken, en rekening houdend met de aan de sociale partners gedelegeerde bevoegdheden, waarborgen de lidstaten dat werknemers die gebruikmaken van de in de artikelen 4, 5 of 6 bedoelde verlofrechten, een betaling of toereikende uitkering ontvangen
  die minstens even hoog is als wat de betrokken werknemers bij ziekte zouden ontvangen
  .

Toereikend inkomen

Overeenkomstig de nationale omstandigheden, zoals nationale wetgeving, collectieve overeenkomsten en/of gebruiken, en rekening houdend met de aan de sociale partners gedelegeerde bevoegdheden, waarborgen de lidstaten dat werknemers die gebruikmaken van de in de artikelen 4, 5 of 6 bedoelde verlofrechten,
  conform de verschillende socialezekerheidsstelsels van de lidstaten
  een betaling of toereikende uitkering ontvangen.

Motivering

De lidstaten zijn verantwoordelijk voor de sociale zekerheid.

Wijzigingsvoorstel 9

Artikel 10

| Door de Europese Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel |
| --- | --- |
| 2.   De lidstaten waarborgen dat werknemers na afloop van het in de artikelen 4, 5 of 6 bedoelde verlof
  het
  recht hebben
  om
  onder voor hen niet minder gunstige voorwaarden en omstandigheden
  naar hun baan of
  in een gelijkwaardige functie
  terug te keren
  en
  te
  profiteren van elke verbetering van de arbeidsvoorwaarden waarop zij tijdens hun afwezigheid aanspraak hadden kunnen maken. | 2.   De lidstaten waarborgen dat werknemers
  er
  na afloop van het in de artikelen 4, 5 of 6 bedoelde verlof recht
  op
  hebben
  dat hun baan voor hen gereserveerd blijft of dat zij eventueel
  onder voor hen niet minder gunstige voorwaarden en omstandigheden in een gelijkwaardige functie
  kunnen terugkeren
  en
  kunnen
  profiteren van elke verbetering van de arbeidsvoorwaarden waarop zij tijdens hun afwezigheid aanspraak hadden kunnen maken. |

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel

2.   De lidstaten waarborgen dat werknemers na afloop van het in de artikelen 4, 5 of 6 bedoelde verlof
  het
  recht hebben
  om
  onder voor hen niet minder gunstige voorwaarden en omstandigheden
  naar hun baan of
  in een gelijkwaardige functie
  terug te keren
  en
  te
  profiteren van elke verbetering van de arbeidsvoorwaarden waarop zij tijdens hun afwezigheid aanspraak hadden kunnen maken.

2.   De lidstaten waarborgen dat werknemers
  er
  na afloop van het in de artikelen 4, 5 of 6 bedoelde verlof recht
  op
  hebben
  dat hun baan voor hen gereserveerd blijft of dat zij eventueel
  onder voor hen niet minder gunstige voorwaarden en omstandigheden in een gelijkwaardige functie
  kunnen terugkeren
  en
  kunnen
  profiteren van elke verbetering van de arbeidsvoorwaarden waarop zij tijdens hun afwezigheid aanspraak hadden kunnen maken.

Motivering

Bedoeld om er duidelijker voor te zorgen dat iemand die met ouderschapsverlof gaat het recht heeft om in zijn of haar baan terug te keren.

II.   BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S

| 1. | is ingenomen met het voorstel van de Europese Commissie, dat aansluit op en in het verlengde ligt van de bestaande regelgeving op dit gebied, en met het initiatief voor een Europese pijler van sociale rechten, waarmee wordt beoogd de sociale dimensie van de Unie te versterken en de opwaartse convergentie inzake sociale prestaties tussen de lidstaten te bevorderen. Met een combinatie van wetgevende en niet-wetgevende maatregelen beschikt men over de middelen die nodig zijn om, met behoud van een zekere flexibiliteit, een opwaartse convergentie in de EU te bewerkstelligen, iets wat met de huidige wetgeving tot dusverre niet is gelukt. |
| --- | --- |

1.

is ingenomen met het voorstel van de Europese Commissie, dat aansluit op en in het verlengde ligt van de bestaande regelgeving op dit gebied, en met het initiatief voor een Europese pijler van sociale rechten, waarmee wordt beoogd de sociale dimensie van de Unie te versterken en de opwaartse convergentie inzake sociale prestaties tussen de lidstaten te bevorderen. Met een combinatie van wetgevende en niet-wetgevende maatregelen beschikt men over de middelen die nodig zijn om, met behoud van een zekere flexibiliteit, een opwaartse convergentie in de EU te bewerkstelligen, iets wat met de huidige wetgeving tot dusverre niet is gelukt.

| 2. | De uitvoering van artikel 153 VWEU — de rechtsgrond van het richtlijnvoorstel van de Commissie — is een gedeelde bevoegdheid van de EU en de lidstaten, reden waarom het subsidiariteitsbeginsel van toepassing is. Aangezien de Commissie de wetgeving zo wil moderniseren dat er gemeenschappelijke minimumnormen voor beleid dat moet zorgen voor evenwicht tussen werk en privéleven, is optreden van de EU nodig, geschikt en passend. In artikel 153 VWEU wordt expressis verbis bepaald dat minimumvoorschriften die geleidelijk in de lidstaten van toepassing zullen worden, door middel van richtlijnen worden vastgesteld. Op die manier wordt ervoor gezorgd dat de doelstellingen van het voorstel met tot het minimum beperkte maatregelen worden verwezenlijkt. Het CvdR is het ermee eens dat gemeenschappelijke minimumnormen met name van belang zijn in het kader van het vrij verkeer van werknemers en het vrij verrichten van diensten op de interne markt van de EU. Bij haar optreden moet de EU echter wel zo veel mogelijk ruimte laten voor individuele en nationale besluiten, omdat deze materie van oudsher wordt gereguleerd door de sociale partners, zowel op EU- als op nationaal niveau. Regio’s en gemeenten vervullen daarbij een dubbele rol, nl. als werkgever en als overheid. |
| --- | --- |

2.

De uitvoering van artikel 153 VWEU — de rechtsgrond van het richtlijnvoorstel van de Commissie — is een gedeelde bevoegdheid van de EU en de lidstaten, reden waarom het subsidiariteitsbeginsel van toepassing is. Aangezien de Commissie de wetgeving zo wil moderniseren dat er gemeenschappelijke minimumnormen voor beleid dat moet zorgen voor evenwicht tussen werk en privéleven, is optreden van de EU nodig, geschikt en passend. In artikel 153 VWEU wordt expressis verbis bepaald dat minimumvoorschriften die geleidelijk in de lidstaten van toepassing zullen worden, door middel van richtlijnen worden vastgesteld. Op die manier wordt ervoor gezorgd dat de doelstellingen van het voorstel met tot het minimum beperkte maatregelen worden verwezenlijkt. Het CvdR is het ermee eens dat gemeenschappelijke minimumnormen met name van belang zijn in het kader van het vrij verkeer van werknemers en het vrij verrichten van diensten op de interne markt van de EU. Bij haar optreden moet de EU echter wel zo veel mogelijk ruimte laten voor individuele en nationale besluiten, omdat deze materie van oudsher wordt gereguleerd door de sociale partners, zowel op EU- als op nationaal niveau. Regio’s en gemeenten vervullen daarbij een dubbele rol, nl. als werkgever en als overheid.

| 3. | De evenwichtige combinatie van werk en privéleven is een gedeelde verantwoordelijkheid van werknemers, gezinnen, sociale partners, lokale en regionale overheden en alle openbare en particuliere werkgevers en dienstverleners. Alleen een totaalaanpak waarbij de problematiek vanuit alle perspectieven wordt belicht zal het mogelijk maken om een sociaal en economisch duurzame samenleving tot stand te brengen die het individu en zijn gezin centraal stelt. |
| --- | --- |

3.

De evenwichtige combinatie van werk en privéleven is een gedeelde verantwoordelijkheid van werknemers, gezinnen, sociale partners, lokale en regionale overheden en alle openbare en particuliere werkgevers en dienstverleners. Alleen een totaalaanpak waarbij de problematiek vanuit alle perspectieven wordt belicht zal het mogelijk maken om een sociaal en economisch duurzame samenleving tot stand te brengen die het individu en zijn gezin centraal stelt.

| 4. | Door religieuze en culturele tradities komt de onbezoldigde mantelzorg vooral op vrouwen neer. Dat is een van de belangrijkste redenen waarom zij in vergelijking met mannen minder actief zijn op de arbeidsmarkt. Op het combineren van werk en privéleven gericht beleid, met name wat verlof om gezinsredenen betreft, kan dan ook leiden tot een hogere arbeidsparticipatie van vrouwen en hogere vruchtbaarheidscijfers, met gunstige economische effecten voor mannen en vrouwen. Ook moet ervoor worden gezorgd dat dit verlof om gezinsredenen geen „val” voor vrouwen wordt die hun speelruimte op de arbeidsmarkt nog meer beperkt. Daarom dient beleid om werk en privéleven op elkaar af te stemmen geflankeerd te worden door maatregelen ter bevordering van de gedeelde verantwoordelijkheid van mannen en vrouwen die het mogelijk moeten maken dat de sociale structuren veranderen en een nieuw sociaal pact het licht ziet. Op basis van dat pact zou de aan werk, huishouden, zorg, vrije tijd en privéleven bestede tijd eerlijk tussen mannen en vrouwen moeten worden verdeeld. |
| --- | --- |

4.

Door religieuze en culturele tradities komt de onbezoldigde mantelzorg vooral op vrouwen neer. Dat is een van de belangrijkste redenen waarom zij in vergelijking met mannen minder actief zijn op de arbeidsmarkt. Op het combineren van werk en privéleven gericht beleid, met name wat verlof om gezinsredenen betreft, kan dan ook leiden tot een hogere arbeidsparticipatie van vrouwen en hogere vruchtbaarheidscijfers, met gunstige economische effecten voor mannen en vrouwen. Ook moet ervoor worden gezorgd dat dit verlof om gezinsredenen geen „val” voor vrouwen wordt die hun speelruimte op de arbeidsmarkt nog meer beperkt. Daarom dient beleid om werk en privéleven op elkaar af te stemmen geflankeerd te worden door maatregelen ter bevordering van de gedeelde verantwoordelijkheid van mannen en vrouwen die het mogelijk moeten maken dat de sociale structuren veranderen en een nieuw sociaal pact het licht ziet. Op basis van dat pact zou de aan werk, huishouden, zorg, vrije tijd en privéleven bestede tijd eerlijk tussen mannen en vrouwen moeten worden verdeeld.

| 5. | Gezien de demografische ontwikkelingen moet opnieuw worden gekeken naar genderrollen en werk worden gemaakt van flexibelere en op de behoeften van beide seksen afgestemde arbeidscontracten. Op die manier zullen zowel mannen als vrouwen gemakkelijker kunnen besluiten om minder te werken en verlof te nemen om voor hun kinderen of andere gezinsleden te zorgen. |
| --- | --- |

5.

Gezien de demografische ontwikkelingen moet opnieuw worden gekeken naar genderrollen en werk worden gemaakt van flexibelere en op de behoeften van beide seksen afgestemde arbeidscontracten. Op die manier zullen zowel mannen als vrouwen gemakkelijker kunnen besluiten om minder te werken en verlof te nemen om voor hun kinderen of andere gezinsleden te zorgen.

| 6. | Het CvdR betreurt het dat het toepassingsgebied van de richtlijn is beperkt tot werknemers met een arbeidsovereenkomst of arbeidsbetrekking, en niet ook de verschillende vormen van atypisch werk omvat, zoals zelfstandigen, hetgeen in overeenstemming zou zijn met Richtlijn 2010/41/EU betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van zelfstandig werkzame mannen en vrouwen. Zo zouden ook de gevallen van verkapte arbeidsovereenkomsten of economisch afhankelijke banen (schijnzelfstandigen) zijn gedekt. |
| --- | --- |

6.

Het CvdR betreurt het dat het toepassingsgebied van de richtlijn is beperkt tot werknemers met een arbeidsovereenkomst of arbeidsbetrekking, en niet ook de verschillende vormen van atypisch werk omvat, zoals zelfstandigen, hetgeen in overeenstemming zou zijn met Richtlijn 2010/41/EU betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van zelfstandig werkzame mannen en vrouwen. Zo zouden ook de gevallen van verkapte arbeidsovereenkomsten of economisch afhankelijke banen (schijnzelfstandigen) zijn gedekt.

| 7. | Het CvdR deelt de mening van de Europese Commissie over de economische en sociale baten van een beter evenwicht van werk en privéleven: het is niet alleen een kwestie van billijkheid, van gelijke behandeling van mannen en vrouwen en van een optimale verdeling van competenties, maar ook van de houdbaarheid van de overheidsfinanciën van de lidstaten en van de uitvoering van de prioriteiten op het gebied van groei en werkgelegenheid. |
| --- | --- |

7.

Het CvdR deelt de mening van de Europese Commissie over de economische en sociale baten van een beter evenwicht van werk en privéleven: het is niet alleen een kwestie van billijkheid, van gelijke behandeling van mannen en vrouwen en van een optimale verdeling van competenties, maar ook van de houdbaarheid van de overheidsfinanciën van de lidstaten en van de uitvoering van de prioriteiten op het gebied van groei en werkgelegenheid.

| 8. | Er zou daarom moeten worden gestreefd naar een nieuwe werkcultuur waarin de voordelen voor vrouwen, gezinnen en de samenleving van een beter evenwicht tussen werk en privéleven worden onderkend: de verwachte toename van de arbeidsparticipatie van vrouwen en de kleinere genderloonkloof zullen een positief effect hebben op vrouwen zelf — wat levensgeluk, inkomsten en het toekomstige pensioen betreft, dankzij een grotere en billijkere pensioenbijdrage — op de economische situatie van hun gezin, op hun sociale integratie en op hun gezondheid. Ook het bedrijfsleven vaart daar wel bij, omdat de kweekvijver van talent groter wordt, arbeidskrachten gemotiveerder en productiever zullen zijn en het ziekteverzuim zal dalen. |
| --- | --- |

8.

Er zou daarom moeten worden gestreefd naar een nieuwe werkcultuur waarin de voordelen voor vrouwen, gezinnen en de samenleving van een beter evenwicht tussen werk en privéleven worden onderkend: de verwachte toename van de arbeidsparticipatie van vrouwen en de kleinere genderloonkloof zullen een positief effect hebben op vrouwen zelf — wat levensgeluk, inkomsten en het toekomstige pensioen betreft, dankzij een grotere en billijkere pensioenbijdrage — op de economische situatie van hun gezin, op hun sociale integratie en op hun gezondheid. Ook het bedrijfsleven vaart daar wel bij, omdat de kweekvijver van talent groter wordt, arbeidskrachten gemotiveerder en productiever zullen zijn en het ziekteverzuim zal dalen.

| 9. | Ongeacht hun sekse of leeftijd zijn ouders en mantelzorgers ook werknemers of ondernemers die in de stad en op het platteland wonen en bijdragen aan de levendigheid van hun woonplaats. Op het platteland is het door de grotere vergrijzing moeilijk om mantelzorgers te vinden. Wat dat betreft, zou nagedacht kunnen worden over een Europees label voor gezinsvriendelijke steden, toe te kennen aan steden met gezinsvriendelijke infrastructuur, dat voor burgers een aansporing zou zijn om er te blijven wonen of ernaar toe te verhuizen, wat op zijn beurt de steden in kwestie interessanter zou maken voor investeerders (1). |
| --- | --- |

9.

Ongeacht hun sekse of leeftijd zijn ouders en mantelzorgers ook werknemers of ondernemers die in de stad en op het platteland wonen en bijdragen aan de levendigheid van hun woonplaats. Op het platteland is het door de grotere vergrijzing moeilijk om mantelzorgers te vinden. Wat dat betreft, zou nagedacht kunnen worden over een Europees label voor gezinsvriendelijke steden, toe te kennen aan steden met gezinsvriendelijke infrastructuur, dat voor burgers een aansporing zou zijn om er te blijven wonen of ernaar toe te verhuizen, wat op zijn beurt de steden in kwestie interessanter zou maken voor investeerders (1).

| 10. | Door hun bevoegdheden met betrekking tot het dagelijks leven van gezinnen, zoals kinderopvang, ouderen- en gehandicaptenzorg, onderwijs, sociale dienstverlening en werkgelegenheid, spelen lokale en regionale overheden hierbij een belangrijke rol. Voor een optimale uitvoering van de richtlijn is multilevel governance dan ook van belang (2). |
| --- | --- |

10.

Door hun bevoegdheden met betrekking tot het dagelijks leven van gezinnen, zoals kinderopvang, ouderen- en gehandicaptenzorg, onderwijs, sociale dienstverlening en werkgelegenheid, spelen lokale en regionale overheden hierbij een belangrijke rol. Voor een optimale uitvoering van de richtlijn is multilevel governance dan ook van belang (2).

| 11. | Als belangrijke werkgevers in de publieke sector in tal van lidstaten moeten zij dan ook ondersteund worden in hun streven om adequate maatregelen op sociaal en werkgelegenheidsgebied te nemen. Het is in dit verband met name van belang dat hun mogelijkheden om beleid voor een beter evenwicht tussen werk en privéleven uit te voeren worden verruimd. |
| --- | --- |

11.

Als belangrijke werkgevers in de publieke sector in tal van lidstaten moeten zij dan ook ondersteund worden in hun streven om adequate maatregelen op sociaal en werkgelegenheidsgebied te nemen. Het is in dit verband met name van belang dat hun mogelijkheden om beleid voor een beter evenwicht tussen werk en privéleven uit te voeren worden verruimd.

| 12. | Als instrumenten met behulp waarvan op een adequate manier maatregelen voor een beter evenwicht tussen werk en privéleven kunnen worden ontwikkeld, met name door lokale en regionale overheden, zijn de Europese structuur- en investeringsfondsen van grote waarde. Het is met name van belang dat het Europees Sociaal Fonds wordt versterkt, zodat een betere aanpak mogelijk wordt van armoede (onder meer onder werkenden) en sociale integratie en de inzetbaarheid beter kunnen worden bevorderd. |
| --- | --- |

12.

Als instrumenten met behulp waarvan op een adequate manier maatregelen voor een beter evenwicht tussen werk en privéleven kunnen worden ontwikkeld, met name door lokale en regionale overheden, zijn de Europese structuur- en investeringsfondsen van grote waarde. Het is met name van belang dat het Europees Sociaal Fonds wordt versterkt, zodat een betere aanpak mogelijk wordt van armoede (onder meer onder werkenden) en sociale integratie en de inzetbaarheid beter kunnen worden bevorderd.

| 13. | Op lokaal en regionaal niveau zijn er al tal van goede praktijken die op alle niveaus gedeeld, gestimuleerd en gereproduceerd zouden moeten worden. Bedrijven die ervoor zorgen dat hun werknemers werk en privéleven goed kunnen combineren, zouden daarvoor beloond moeten worden. |
| --- | --- |

13.

Op lokaal en regionaal niveau zijn er al tal van goede praktijken die op alle niveaus gedeeld, gestimuleerd en gereproduceerd zouden moeten worden. Bedrijven die ervoor zorgen dat hun werknemers werk en privéleven goed kunnen combineren, zouden daarvoor beloond moeten worden.

| 14. | Met een geïntegreerd cultuur-, handels- en vervoersbeleid, waarbij er rekening mee wordt gehouden dat een goed evenwicht tussen werk en privéleven noodzakelijk is, kunnen regio’s en gemeenten zorgen voor een betere toegang tot diensten en vrijetijdsactiviteiten. |
| --- | --- |

14.

Met een geïntegreerd cultuur-, handels- en vervoersbeleid, waarbij er rekening mee wordt gehouden dat een goed evenwicht tussen werk en privéleven noodzakelijk is, kunnen regio’s en gemeenten zorgen voor een betere toegang tot diensten en vrijetijdsactiviteiten.

| 15. | Helaas maakt de Commissie nauwelijks gewag van de in 2002 vastgestelde doelstellingen van Barcelona, die erop neerkwamen dat de arbeidsparticipatie van vrouwen omhoog moest. De Europese Raad was het erover eens dat voor minstens 90 % van de kinderen tussen drie jaar en de leerplichtige leeftijd opvang moest worden geregeld en dat in Europese landen 33 % van de kinderen onder de 3 jaar terecht moest kunnen in de kinderopvang. Aangezien deze doelstellingen nog niet door alle lidstaten zijn gehaald, dient nog sterker te worden ingezet op de verwezenlijking ervan. |
| --- | --- |

15.

Helaas maakt de Commissie nauwelijks gewag van de in 2002 vastgestelde doelstellingen van Barcelona, die erop neerkwamen dat de arbeidsparticipatie van vrouwen omhoog moest. De Europese Raad was het erover eens dat voor minstens 90 % van de kinderen tussen drie jaar en de leerplichtige leeftijd opvang moest worden geregeld en dat in Europese landen 33 % van de kinderen onder de 3 jaar terecht moest kunnen in de kinderopvang. Aangezien deze doelstellingen nog niet door alle lidstaten zijn gehaald, dient nog sterker te worden ingezet op de verwezenlijking ervan.

| 16. | Het Europees Semester is een krachtig instrument voor het begrotingsbeleid en zou ook heel nuttig kunnen zijn om de lidstaten met advies en aanbevelingen terzijde te staan als het gaat om de zorgverlening en om de economische factoren die tweede verdieners in een huishouden ervan weerhouden om te gaan werken. |
| --- | --- |

16.

Het Europees Semester is een krachtig instrument voor het begrotingsbeleid en zou ook heel nuttig kunnen zijn om de lidstaten met advies en aanbevelingen terzijde te staan als het gaat om de zorgverlening en om de economische factoren die tweede verdieners in een huishouden ervan weerhouden om te gaan werken.

| 17. | Er moet gezorgd worden voor flexibele arbeidsorganisaties die zo bestuurd worden dat zij niet automatisch leiden tot lage lonen en weinig carrièreperspectief, met name voor vrouwen. Om de kans op verstorende situaties zo klein mogelijk te houden, vooral in het mkb, moet over deze regelingen wel goed worden overlegd met de werkgevers. |
| --- | --- |

17.

Er moet gezorgd worden voor flexibele arbeidsorganisaties die zo bestuurd worden dat zij niet automatisch leiden tot lage lonen en weinig carrièreperspectief, met name voor vrouwen. Om de kans op verstorende situaties zo klein mogelijk te houden, vooral in het mkb, moet over deze regelingen wel goed worden overlegd met de werkgevers.

| 18. | Het is belangrijk dat ouders of mantelzorgers die lange tijd in beslag zijn genomen door het ondersteunen en verzorgen van een familielid gemakkelijk toegang hebben tot opleidingen. Daarnaast brengt het benutten van de door mantelzorgers opgedane vaardigheden veel voordelen met zich mee. |
| --- | --- |

18.

Het is belangrijk dat ouders of mantelzorgers die lange tijd in beslag zijn genomen door het ondersteunen en verzorgen van een familielid gemakkelijk toegang hebben tot opleidingen. Daarnaast brengt het benutten van de door mantelzorgers opgedane vaardigheden veel voordelen met zich mee.

| 19. | Om voor alle Europeanen, maar vooral jongeren, vrouwen en verzorgers, de vooruitzichten op werk op de huidige arbeidsmarkt te verbeteren, moeten de flexibiliteit en de zekerheid van nieuwe bedrijfsmodellen en beroepen worden vergroot. Zowel werknemers als werkgevers hebben baat bij meer flexizekerheid, mits die naar behoren is gereglementeerd en gepaard gaat met maatregelen die zorgen voor rechtszekerheid en juridische duidelijkheid. |
| --- | --- |

19.

Om voor alle Europeanen, maar vooral jongeren, vrouwen en verzorgers, de vooruitzichten op werk op de huidige arbeidsmarkt te verbeteren, moeten de flexibiliteit en de zekerheid van nieuwe bedrijfsmodellen en beroepen worden vergroot. Zowel werknemers als werkgevers hebben baat bij meer flexizekerheid, mits die naar behoren is gereglementeerd en gepaard gaat met maatregelen die zorgen voor rechtszekerheid en juridische duidelijkheid.

| 20. | Voor alleenstaande ouders is het extra moeilijk om werk en gezin te combineren en zij hebben daarom speciale hulp nodig. Zij werken vaak in deeltijd, hebben weinig kansen om promotie te maken en kunnen zich heel moeilijk bijscholen. Daarom zouden de lidstaten en de sociale partners met name voor alleenstaande ouders flexibele arbeidstijdregelingen moeten invoeren en moeten zorgen voor beroepsopleidingen die voor deze ouders te combineren zijn met hun gezinstaken. |
| --- | --- |

20.

Voor alleenstaande ouders is het extra moeilijk om werk en gezin te combineren en zij hebben daarom speciale hulp nodig. Zij werken vaak in deeltijd, hebben weinig kansen om promotie te maken en kunnen zich heel moeilijk bijscholen. Daarom zouden de lidstaten en de sociale partners met name voor alleenstaande ouders flexibele arbeidstijdregelingen moeten invoeren en moeten zorgen voor beroepsopleidingen die voor deze ouders te combineren zijn met hun gezinstaken.

| 21. | De ervaring die mantelzorgers in hun privéleven opdoen zou concreet erkend moeten worden, zodat zij op de arbeidsmarkt gemakkelijker aan werk kunnen komen dat taken omvat waarin zij zich in hun privéleven hebben bekwaamd. |
| --- | --- |

21.

De ervaring die mantelzorgers in hun privéleven opdoen zou concreet erkend moeten worden, zodat zij op de arbeidsmarkt gemakkelijker aan werk kunnen komen dat taken omvat waarin zij zich in hun privéleven hebben bekwaamd.

| 22. | Helaas ontbreekt het aan voorstellen om moederschapsrechten kracht bij te zetten, bijvoorbeeld ontslagbescherming gedurende een lange periode en meer in het algemeen arbeidsgerelateerde discriminatie. Dat is een gemiste kans, vooral omdat de richtlijn bedoeld is om de in 2015 ingetrokken richtlijn inzake moederschapsverlof te vervangen. |
| --- | --- |

22.

Helaas ontbreekt het aan voorstellen om moederschapsrechten kracht bij te zetten, bijvoorbeeld ontslagbescherming gedurende een lange periode en meer in het algemeen arbeidsgerelateerde discriminatie. Dat is een gemiste kans, vooral omdat de richtlijn bedoeld is om de in 2015 ingetrokken richtlijn inzake moederschapsverlof te vervangen.

| 23. | De invoering van vaderschapsverlof is een goede zaak, zowel voor ouders als voor kinderen. Er is een cultuuromslag nodig: vaders moeten het gevoel krijgen dat het aanvaardbaar is om vaderschapsverlof te nemen. Zo’n omslag zal sneller verlopen als beide ouders vanaf het begin van de zwangerschap meer op gelijke voet worden behandeld. |
| --- | --- |

23.

De invoering van vaderschapsverlof is een goede zaak, zowel voor ouders als voor kinderen. Er is een cultuuromslag nodig: vaders moeten het gevoel krijgen dat het aanvaardbaar is om vaderschapsverlof te nemen. Zo’n omslag zal sneller verlopen als beide ouders vanaf het begin van de zwangerschap meer op gelijke voet worden behandeld.

| 24. | Het CvdR is het ermee eens dat het recht op vaderschapsverlof moet worden toegekend ongeacht de burgerlijke staat of de gezinssituatie volgens het nationale recht, om discriminatie te vermijden. Het is aan de lidstaten om de voorwaarden en de wijze van toepassing van ouderschapsverlof vast te stellen indien meer dan twee personen dit verlof aanvragen. |
| --- | --- |

24.

Het CvdR is het ermee eens dat het recht op vaderschapsverlof moet worden toegekend ongeacht de burgerlijke staat of de gezinssituatie volgens het nationale recht, om discriminatie te vermijden. Het is aan de lidstaten om de voorwaarden en de wijze van toepassing van ouderschapsverlof vast te stellen indien meer dan twee personen dit verlof aanvragen.

| 25. | Het CvdR is voorstander van ouderschapsverlof, waarvan de vergoeding via wetgeving of collectieve onderhandelingen zou moeten worden bepaald door de lidstaten, die daarvoor exclusief bevoegd zijn en die ook de mogelijkheid zouden moeten krijgen de precieze details ervan vast te stellen. Het wijst erop dat een goed evenwicht tussen werk en privéleven, waardoor ouders meer tijd over hebben voor hun kinderen zonder dat hun werksituatie er onzekerder door wordt, cruciaal is voor het welzijn van kinderen en de samenleving. |
| --- | --- |

25.

Het CvdR is voorstander van ouderschapsverlof, waarvan de vergoeding via wetgeving of collectieve onderhandelingen zou moeten worden bepaald door de lidstaten, die daarvoor exclusief bevoegd zijn en die ook de mogelijkheid zouden moeten krijgen de precieze details ervan vast te stellen. Het wijst erop dat een goed evenwicht tussen werk en privéleven, waardoor ouders meer tijd over hebben voor hun kinderen zonder dat hun werksituatie er onzekerder door wordt, cruciaal is voor het welzijn van kinderen en de samenleving.

| 26. | Het voorstel om betaald verlof in te voeren voor zorgverlening is van belang, omdat het legitimiteit en steun verleent aan personen die zich in het kader van de solidariteit tussen generaties binnen hun familie spontaan en informeel ontfermen over zorgbehoevende, oudere of gehandicapte familieleden. Er moet echter ook voor worden gezorgd dat er voldoende mogelijkheden voor langdurige opvang zijn om in de toenemende behoefte te voorzien en dat daarvoor Europese middelen worden vrijgemaakt. Deze twee zaken zijn essentieel om de lidstaten te helpen bij hun aanpak van de huidige demografische tendensen in Europa: vergrijzing, daling van het geboortecijfer en stijging van de levensverwachting. Naast het evenwicht tussen werk en privéleven en de gelijke behandeling van mannen en vrouwen zijn er investeringen nodig in langdurige zorg van hoge kwaliteit, en een diversifiëring van de dienstverlening. |
| --- | --- |

26.

Het voorstel om betaald verlof in te voeren voor zorgverlening is van belang, omdat het legitimiteit en steun verleent aan personen die zich in het kader van de solidariteit tussen generaties binnen hun familie spontaan en informeel ontfermen over zorgbehoevende, oudere of gehandicapte familieleden. Er moet echter ook voor worden gezorgd dat er voldoende mogelijkheden voor langdurige opvang zijn om in de toenemende behoefte te voorzien en dat daarvoor Europese middelen worden vrijgemaakt. Deze twee zaken zijn essentieel om de lidstaten te helpen bij hun aanpak van de huidige demografische tendensen in Europa: vergrijzing, daling van het geboortecijfer en stijging van de levensverwachting. Naast het evenwicht tussen werk en privéleven en de gelijke behandeling van mannen en vrouwen zijn er investeringen nodig in langdurige zorg van hoge kwaliteit, en een diversifiëring van de dienstverlening.

| 27. | Het CvdR is het eens met het voorstel om, als onderdeel van de niet-wetgevende maatregelen die de Commissie voorstelt, meer en hoogwaardigere gegevens te genereren. Het is in dit verband noodzakelijk om deze gegevens op lokaal en regionaal niveau te verzamelen, zodat specifiek en hulpbronnenefficiënt beleid kan worden ontwikkeld. |
| --- | --- |

27.

Het CvdR is het eens met het voorstel om, als onderdeel van de niet-wetgevende maatregelen die de Commissie voorstelt, meer en hoogwaardigere gegevens te genereren. Het is in dit verband noodzakelijk om deze gegevens op lokaal en regionaal niveau te verzamelen, zodat specifiek en hulpbronnenefficiënt beleid kan worden ontwikkeld.

| 28. | Het zou een goede zaak zijn als het opvoedkundige belang van kinderopvang expliciet wordt erkend en bij de ondersteunende maatregelen dus met dat aspect rekening wordt gehouden, zodat de werknemers in de sector zich op waarde geschat weten en het werk op dit bijzonder gevoelige gebied vanuit de samenleving meer gewaardeerd wordt. |
| --- | --- |

28.

Het zou een goede zaak zijn als het opvoedkundige belang van kinderopvang expliciet wordt erkend en bij de ondersteunende maatregelen dus met dat aspect rekening wordt gehouden, zodat de werknemers in de sector zich op waarde geschat weten en het werk op dit bijzonder gevoelige gebied vanuit de samenleving meer gewaardeerd wordt.

| 29. | Voor het succes van de nieuwe richtlijn is het niet alleen belangrijk dat het recht op verlof beter wordt beschermd, maar ook dat de loonkloof tussen mannen en vrouwen wordt aangepakt en dat er voor meer gelijkheid op de arbeidsmarkt wordt gezorgd. |
| --- | --- |

29.

Voor het succes van de nieuwe richtlijn is het niet alleen belangrijk dat het recht op verlof beter wordt beschermd, maar ook dat de loonkloof tussen mannen en vrouwen wordt aangepakt en dat er voor meer gelijkheid op de arbeidsmarkt wordt gezorgd.

| 30. | Er zouden gegevens over arbeidstijden moeten worden verzameld, met een uitsplitsing naar geslacht en leeftijd, om een beeld te krijgen van de intersectionele discriminatie. |
| --- | --- |

30.

Er zouden gegevens over arbeidstijden moeten worden verzameld, met een uitsplitsing naar geslacht en leeftijd, om een beeld te krijgen van de intersectionele discriminatie.

| 31. | Het CvdR pleit voor samenwerking met het Instituut voor gendergelijkheid (EIGE), de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden (Eurofound) en het Europees Centrum voor de ontwikkeling van de beroepsopleiding (Cedefop) en nationale en regionale organen ter bevordering van gelijke behandeling om de indicatoren voor evenwicht tussen werk en privéleven steeds up-to-date te houden, zodat de gegevens relevant zijn en snel kunnen worden geraadpleegd. |
| --- | --- |

31.

Het CvdR pleit voor samenwerking met het Instituut voor gendergelijkheid (EIGE), de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden (Eurofound) en het Europees Centrum voor de ontwikkeling van de beroepsopleiding (Cedefop) en nationale en regionale organen ter bevordering van gelijke behandeling om de indicatoren voor evenwicht tussen werk en privéleven steeds up-to-date te houden, zodat de gegevens relevant zijn en snel kunnen worden geraadpleegd.

| 32. | De Commissie zou er bij de lidstaten op moeten aandringen om in het verplichte en voorschoolse onderwijs lessen over gendergelijkheid op te nemen en ervoor te zorgen dat overheidsinstanties in dit verband doorgaan met voorlichting en bewustmaking. |
| --- | --- |

32.

De Commissie zou er bij de lidstaten op moeten aandringen om in het verplichte en voorschoolse onderwijs lessen over gendergelijkheid op te nemen en ervoor te zorgen dat overheidsinstanties in dit verband doorgaan met voorlichting en bewustmaking.

| 33. | Om te zorgen voor een goede balans tussen werk en privéleven voor ouders en verzorgers, zou de Commissie met name moeten toezien op de toepassing en naleving van de huidige Europese wetgeving en doelstellingen. De EU zou een nieuwe Europese meerjarenstrategie voor gelijke behandeling moeten vaststellen, de ontwikkelingen in de lidstaten moeten volgen, informatie moeten geven over de bevordering van gelijkheid tussen mannen en vrouwen en goede voorbeelden hiervan moeten verspreiden. Een breder geïntegreerd genderperspectief kan een impuls geven aan nationale maatregelen. |
| --- | --- |

33.

Om te zorgen voor een goede balans tussen werk en privéleven voor ouders en verzorgers, zou de Commissie met name moeten toezien op de toepassing en naleving van de huidige Europese wetgeving en doelstellingen. De EU zou een nieuwe Europese meerjarenstrategie voor gelijke behandeling moeten vaststellen, de ontwikkelingen in de lidstaten moeten volgen, informatie moeten geven over de bevordering van gelijkheid tussen mannen en vrouwen en goede voorbeelden hiervan moeten verspreiden. Een breder geïntegreerd genderperspectief kan een impuls geven aan nationale maatregelen.

| 34. | De Commissie zou er bij de lidstaten op moeten aandringen om maatregelen te nemen ter verlaging van de kosten voor de zorg van minderjarigen, vanaf hun geboorte tot het begin van de leerplicht, tijdens de uren dat hun ouders werken. |
| --- | --- |

34.

De Commissie zou er bij de lidstaten op moeten aandringen om maatregelen te nemen ter verlaging van de kosten voor de zorg van minderjarigen, vanaf hun geboorte tot het begin van de leerplicht, tijdens de uren dat hun ouders werken.

| 35. | Ook zou de Commissie er bij de lidstaten op moeten aandringen om oog te hebben voor de situatie van kleine en middelgrote ondernemingen en micro-ondernemingen en economische regelingen moeten invoeren, zodat deze ondernemingen het hun werknemers gemakkelijker kunnen maken om werk en privéleven te combineren. |
| --- | --- |

35.

Ook zou de Commissie er bij de lidstaten op moeten aandringen om oog te hebben voor de situatie van kleine en middelgrote ondernemingen en micro-ondernemingen en economische regelingen moeten invoeren, zodat deze ondernemingen het hun werknemers gemakkelijker kunnen maken om werk en privéleven te combineren.

Brussel, 30 november 2017.

De voorzitter van het Europees Comité van de Regio's

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(16)  Richtlijn 2006/54/EG van het Europees Parlement en de Raad van 5 juli 2006 betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke kansen en gelijke behandeling van mannen en vrouwen in arbeid en beroep (PB L 204 van 26.7.2006, blz. 23).

16

(17)  Richtlijn 2010/41/EU van het Europees Parlement en de Raad van 7 juli 2010 betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van zelfstandig werkzame mannen en vrouwen en tot intrekking van Richtlijn 86/613/EEG van de Raad (PB L 180 van 15.7.2010, blz. 1).

17

(18)  Richtlijn 92/85/EEG van de Raad van 19 oktober 1992 inzake de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bevordering van de verbetering van de veiligheid en de gezondheid op het werk van werkneemsters tijdens de zwangerschap, na de bevalling en tijdens de lactatie (tiende bijzondere richtlijn in de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 89/391/EEG) (PB L 348 van 28.11.1992, blz. 1).

18

(19)  Richtlijn 97/81/EG van de Raad van 15 december 1997 betreffende de door de Unice, het CEEP en het EVV gesloten raamovereenkomst inzake deeltijdarbeid (PB L 14 van 20.1.1998, blz. 9).

19

(20)  . Richtlijn 2010/18/EU van de Raad van 8 maart 2010 tot uitvoering van de door BUSINESSEUROPE, UEAPME, het CEEP en het EVV gesloten herziene raamovereenkomst en tot intrekking van Richtlijn 96/34/EG (PB L 68 van 18.3.2010, blz. 13).

20

(16)  Richtlijn 2006/54/EG van het Europees Parlement en de Raad van 5 juli 2006 betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke kansen en gelijke behandeling van mannen en vrouwen in arbeid en beroep (PB L 204 van 26.7.2006, blz. 23).

16

(17)  Richtlijn 2010/41/EU van het Europees Parlement en de Raad van 7 juli 2010 betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van zelfstandig werkzame mannen en vrouwen en tot intrekking van Richtlijn 86/613/EEG van de Raad (PB L 180 van 15.7.2010, blz. 1).

17

(18)  Richtlijn 92/85/EEG van de Raad van 19 oktober 1992 inzake de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bevordering van de verbetering van de veiligheid en de gezondheid op het werk van werkneemsters tijdens de zwangerschap, na de bevalling en tijdens de lactatie (tiende bijzondere richtlijn in de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 89/391/EEG) (PB L 348 van 28.11.1992, blz. 1).

18

(19)  Richtlijn 97/81/EG van de Raad van 15 december 1997 betreffende de door de Unice, het CEEP en het EVV gesloten raamovereenkomst inzake deeltijdarbeid (PB L 14 van 20.1.1998, blz. 9).

19

(20)  Richtlijn 2010/18/EU van de Raad van 8 maart 2010 tot uitvoering van de door BUSINESSEUROPE, UEAPME, het CEEP en het EVV gesloten herziene raamovereenkomst en tot intrekking van Richtlijn 96/34/EG (PB L 68 van 18.3.2010, blz. 13).

20

(21)  
  Aanbeveling 2013/112/EU van de Commissie van 20 februari 2013„Investeren in kinderen: de vicieuze cirkel van achterstand doorbreken”
  (PB L 59 van 2.3.2013, blz. 5).

21

Aanbeveling 2013/112/EU van de Commissie van 20 februari 2013„Investeren in kinderen: de vicieuze cirkel van achterstand doorbreken”

(21)  Richtlijn 1999/70/EG van de Raad van 28 juni 1999 betreffende de door het EVV, de UNICE en het CEEP gesloten raamovereenkomst inzake arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd (PB L 175 van 10.7.1999, blz. 43).

21

(21)  Richtlijn 1999/70/EG van de Raad van 28 juni 1999 betreffende de door het EVV, de UNICE en het CEEP gesloten raamovereenkomst inzake arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd (PB L 175 van 10.7.1999, blz. 43).

21

(1)  Territoriale impactanalyse inzake het evenwicht tussen werk en privéleven.

1

(2)  Ibidem.

2

---

| 8.5.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 164/73 |
| --- | --- | --- | --- |

8.5.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 164/73

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de rol van energiewinning uit afval in de circulaire economie

(2018/C 164/12)

| Rapporteur: | Kata TÜTTŐ (HU/PSE), vertegenwoordigster van de gemeente van het 12e arrondissement van Boedapest |
| --- | --- |
| Referentiedocument: | Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — De rol van energiewinning uit afval in de circulaire economie
  COM(2017) 34 final |

Rapporteur:

Kata TÜTTŐ (HU/PSE), vertegenwoordigster van de gemeente van het 12e arrondissement van Boedapest

Referentiedocument:

Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — De rol van energiewinning uit afval in de circulaire economie

COM(2017) 34 final

BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S,

Algemene opmerkingen

| 1. | bevestigt dat de afvalhiërarchie een belangrijk beginsel van de circulaire economie is en dat energiewinning uit afval een rol kan spelen in de overstap op een kringloopeconomie, op voorwaarde dat de gekozen oplossingen niet beletten dat meer inspanningen worden gedaan voor preventie en recycling van afval en hergebruik van materialen. |
| --- | --- |

1.

bevestigt dat de afvalhiërarchie een belangrijk beginsel van de circulaire economie is en dat energiewinning uit afval een rol kan spelen in de overstap op een kringloopeconomie, op voorwaarde dat de gekozen oplossingen niet beletten dat meer inspanningen worden gedaan voor preventie en recycling van afval en hergebruik van materialen.

| 2. | Op alle niveaus moet de politieke wil aanwezig om de nodige stappen te zetten teneinde de ambitieuze doelstelling van een circulaire economie te verwezenlijken. Zo is een duurzame verandering van de publieke opinie en van het gedrag van de consumenten geboden en moet een stabiele markt van producten en materialen op basis van secundaire grondstoffen tot stand worden gebracht. |
| --- | --- |

2.

Op alle niveaus moet de politieke wil aanwezig om de nodige stappen te zetten teneinde de ambitieuze doelstelling van een circulaire economie te verwezenlijken. Zo is een duurzame verandering van de publieke opinie en van het gedrag van de consumenten geboden en moet een stabiele markt van producten en materialen op basis van secundaire grondstoffen tot stand worden gebracht.

| 3. | Energiewinning uit onvermijdelijk en niet herbruikbaar afval door hoogrenderende verbrandingsinstallaties maakt onder bepaalde voorwaarden integrerend deel uit van de circulaire economie en zal in de nabije toekomst in een groot aantal lidstaten en regio’s een grote rol blijven spelen in het voorkomen of aanzienlijk verminderen van het storten van afval. Bovendien kan energieterugwinning ook de energievoorziening ten goede komen. |
| --- | --- |

3.

Energiewinning uit onvermijdelijk en niet herbruikbaar afval door hoogrenderende verbrandingsinstallaties maakt onder bepaalde voorwaarden integrerend deel uit van de circulaire economie en zal in de nabije toekomst in een groot aantal lidstaten en regio’s een grote rol blijven spelen in het voorkomen of aanzienlijk verminderen van het storten van afval. Bovendien kan energieterugwinning ook de energievoorziening ten goede komen.

| 4. | De planning van energiewinning uit afval moet ook gebaseerd zijn op de afvalhiërarchie in de EU, maximale beperking van afval, en het concept van de levenscyclus van producten. Het model van circulaire economie dat streeft naar een hoog recyclingpercentage mag zich echter niet heroriënteren op energieproductie. Betreffende installaties met een te grote capaciteit moeten dan ook worden vermeden. Het is echter wel belangrijk dat alleen afval dat zich leent voor terugwinning wordt gerecycled en dat restafval pas wordt gestort als er geen andere mogelijkheid is; energieterugwinning moet de voorkeur krijgen boven storting. |
| --- | --- |

4.

De planning van energiewinning uit afval moet ook gebaseerd zijn op de afvalhiërarchie in de EU, maximale beperking van afval, en het concept van de levenscyclus van producten. Het model van circulaire economie dat streeft naar een hoog recyclingpercentage mag zich echter niet heroriënteren op energieproductie. Betreffende installaties met een te grote capaciteit moeten dan ook worden vermeden. Het is echter wel belangrijk dat alleen afval dat zich leent voor terugwinning wordt gerecycled en dat restafval pas wordt gestort als er geen andere mogelijkheid is; energieterugwinning moet de voorkeur krijgen boven storting.

| 5. | Volledige en correcte uitvoering van de bestaande EU-wetgeving inzake afvalstoffen is van cruciaal belang om in heel Europa een gelijk speelveld voor afvalbeheer tot stand te brengen. |
| --- | --- |

5.

Volledige en correcte uitvoering van de bestaande EU-wetgeving inzake afvalstoffen is van cruciaal belang om in heel Europa een gelijk speelveld voor afvalbeheer tot stand te brengen.

| 6. | De lidstaten moeten op alle bestuursniveaus de nodige inspanningen leveren om de hoeveelheid niet te recycleren gestort en verbrand afval te beperken, met name als daarbij geen energie wordt teruggewonnen. Ze moeten met name streven naar preventie, ontwikkeling van gescheiden afvalinzameling en financiering van activiteiten op een hoger niveau van de afvalladder. |
| --- | --- |

6.

De lidstaten moeten op alle bestuursniveaus de nodige inspanningen leveren om de hoeveelheid niet te recycleren gestort en verbrand afval te beperken, met name als daarbij geen energie wordt teruggewonnen. Ze moeten met name streven naar preventie, ontwikkeling van gescheiden afvalinzameling en financiering van activiteiten op een hoger niveau van de afvalladder.

| 7. | Tussen de verschillende Europese regio’s bestaan er enorme verschillen, niet alleen wat de hoeveelheid stedelijk afval maar ook wat het beheer ervan betreft. In sommige regio’s zijn de Europese doelstellingen inzake afval reeds bereikt, zonder dat er van energiewinning uit afval gebruik wordt gemaakt, terwijl andere regio’s er niet in slagen om ook maar de minimumdoelstellingen te halen. Een en ander toont aan dat de invoering van vergelijkbare systemen niettemin kan leiden tot grote verschillen in de eindresultaten en dat de betrokkenheid van het lokale bestuursniveau bij het verwezenlijken van de vastgestelde doelstellingen dus van cruciaal belang is. |
| --- | --- |

7.

Tussen de verschillende Europese regio’s bestaan er enorme verschillen, niet alleen wat de hoeveelheid stedelijk afval maar ook wat het beheer ervan betreft. In sommige regio’s zijn de Europese doelstellingen inzake afval reeds bereikt, zonder dat er van energiewinning uit afval gebruik wordt gemaakt, terwijl andere regio’s er niet in slagen om ook maar de minimumdoelstellingen te halen. Een en ander toont aan dat de invoering van vergelijkbare systemen niettemin kan leiden tot grote verschillen in de eindresultaten en dat de betrokkenheid van het lokale bestuursniveau bij het verwezenlijken van de vastgestelde doelstellingen dus van cruciaal belang is.

| 8. | De afvalhiërarchie is een belangrijke pijler van het EU-beleid en de EU-wetgeving op het gebied van afval; ze is tevens essentieel voor de overgang naar de circulaire economie. Het voornaamste doel ervan is om een rangorde vast te stellen teneinde nadelige milieueffecten zo veel mogelijk te beperken en de hulpbronnenefficiëntie bij de preventie en het beheer van afvalstoffen te optimaliseren. |
| --- | --- |

8.

De afvalhiërarchie is een belangrijke pijler van het EU-beleid en de EU-wetgeving op het gebied van afval; ze is tevens essentieel voor de overgang naar de circulaire economie. Het voornaamste doel ervan is om een rangorde vast te stellen teneinde nadelige milieueffecten zo veel mogelijk te beperken en de hulpbronnenefficiëntie bij de preventie en het beheer van afvalstoffen te optimaliseren.

| 9. | Daar er tussen de verschillende lidstaten en regio’s aanzienlijke verschillen bestaan wat betreft de situatie en mogelijkheden m.b.t. energiewinning uit afval, kan de optimale methode voor de verwezenlijking van de algemene doelstellingen eveneens zeer verschillend zijn. Er kan dan ook niet worden gestreefd naar een universele oplossing. |
| --- | --- |

9.

Daar er tussen de verschillende lidstaten en regio’s aanzienlijke verschillen bestaan wat betreft de situatie en mogelijkheden m.b.t. energiewinning uit afval, kan de optimale methode voor de verwezenlijking van de algemene doelstellingen eveneens zeer verschillend zijn. Er kan dan ook niet worden gestreefd naar een universele oplossing.

Gescheiden afvalinzameling

| 10. | Het Comité wijst erop dat organisch afval een aanzienlijk deel uitmaakt van het huishoudelijk afval, en onderstreept dat het van nut zou zijn meer aandacht te schenken aan verhoging van het percentage organisch afval dat gerecycled wordt, bijv. door middel van processen als anaerobe gisting van schoongemaakte en naar behoren gescheiden biologisch afbreekbare afvalstoffen — een proces waarbij energie wordt gewonnen uit de recycling van materialen. Bij de inzameling van organisch afval dient uitgegaan te worden van de lokale en regionale omstandigheden en ruimte te zijn voor ontwikkeling en innovatie. Het is dan ook van belang dat de inzameling wordt opgezet conform de wijze waarop men ter plaatse meent de in de kaderrichtlijn afvalstoffen vastgelegde recyclingdoelstellingen het best te kunnen verwezenlijken, en dat de lokale en regionale overheden dus niet wordt voorgeschreven hoe zij het afval moeten inzamelen. |
| --- | --- |

10.

Het Comité wijst erop dat organisch afval een aanzienlijk deel uitmaakt van het huishoudelijk afval, en onderstreept dat het van nut zou zijn meer aandacht te schenken aan verhoging van het percentage organisch afval dat gerecycled wordt, bijv. door middel van processen als anaerobe gisting van schoongemaakte en naar behoren gescheiden biologisch afbreekbare afvalstoffen — een proces waarbij energie wordt gewonnen uit de recycling van materialen. Bij de inzameling van organisch afval dient uitgegaan te worden van de lokale en regionale omstandigheden en ruimte te zijn voor ontwikkeling en innovatie. Het is dan ook van belang dat de inzameling wordt opgezet conform de wijze waarop men ter plaatse meent de in de kaderrichtlijn afvalstoffen vastgelegde recyclingdoelstellingen het best te kunnen verwezenlijken, en dat de lokale en regionale overheden dus niet wordt voorgeschreven hoe zij het afval moeten inzamelen.

| 11. | Gelet op de uiteenlopende ontwikkelingsniveaus van de EU-regio’s en de relatief hoge kosten van de invoering van steeds betere systemen voor recycling en energiewinning moet worden nagegaan hoe er meer financiering voor de maatregelen op dit gebied kan worden verkregen. Dit is in het belang van de burgers van alle lidstaten. |
| --- | --- |

11.

Gelet op de uiteenlopende ontwikkelingsniveaus van de EU-regio’s en de relatief hoge kosten van de invoering van steeds betere systemen voor recycling en energiewinning moet worden nagegaan hoe er meer financiering voor de maatregelen op dit gebied kan worden verkregen. Dit is in het belang van de burgers van alle lidstaten.

| 12. | Opgemerkt zij ook dat de recycling in tal van regio’s geen gelijke tred houdt met het hoge percentage van gescheiden afvalinzameling en dat er dus met passende beleidsinstrumenten op deze contradictie moet worden gereageerd; zo moeten met name regels worden vastgelegd voor het stimuleren van het gebruik van secundaire grondstoffen, waarbij erop moet worden toegezien dat de prijzen concurrerend zijn in verhouding tot de originele grondstoffen. |
| --- | --- |

12.

Opgemerkt zij ook dat de recycling in tal van regio’s geen gelijke tred houdt met het hoge percentage van gescheiden afvalinzameling en dat er dus met passende beleidsinstrumenten op deze contradictie moet worden gereageerd; zo moeten met name regels worden vastgelegd voor het stimuleren van het gebruik van secundaire grondstoffen, waarbij erop moet worden toegezien dat de prijzen concurrerend zijn in verhouding tot de originele grondstoffen.

| 13. | Het CvdR steunt de ontwikkeling van systemen voor gescheiden inzameling en recycling, die kunnen leiden tot de productie van hoogwaardig afval met een laag vervuilend gehalte. Ook kan gebruik worden gemaakt van andere methoden, zoals het vervangen van fossiele brandstoffen door afval uit deze brandstoffen in stookinstallaties voor de productie van cement en kalk, anaerobe vergisting van biologisch afbreekbaar afval of de productie van brandstoffen op basis van afval. Nieuwe verbrandingscapaciteit is echter een aanvullende oplossing die moet gebruikt worden om de aanleg van nieuwe stortplaatsen in gebieden met weinig capaciteit voor de verbranding van afval te voorkomen. Al met al is dat beter voor het milieu. Het gebruik van zulke verbrandingsinstallaties moet echter wel hand in hand gaan met de terugwinning van energie. |
| --- | --- |

13.

Het CvdR steunt de ontwikkeling van systemen voor gescheiden inzameling en recycling, die kunnen leiden tot de productie van hoogwaardig afval met een laag vervuilend gehalte. Ook kan gebruik worden gemaakt van andere methoden, zoals het vervangen van fossiele brandstoffen door afval uit deze brandstoffen in stookinstallaties voor de productie van cement en kalk, anaerobe vergisting van biologisch afbreekbaar afval of de productie van brandstoffen op basis van afval. Nieuwe verbrandingscapaciteit is echter een aanvullende oplossing die moet gebruikt worden om de aanleg van nieuwe stortplaatsen in gebieden met weinig capaciteit voor de verbranding van afval te voorkomen. Al met al is dat beter voor het milieu. Het gebruik van zulke verbrandingsinstallaties moet echter wel hand in hand gaan met de terugwinning van energie.

Afvalverbrandingscapaciteit

| 14. | Voor de overstap op een circulaire economie is het zaak het juiste evenwicht te vinden tussen enerzijds het opvoeren van de capaciteit voor energiewinning uit niet-recycleerbare afvalstoffen om aldus economische verliezen te voorkomen, en anderzijds het scheppen van infrastructurele barrières om tot hogere recyclingpercentages te komen. |
| --- | --- |

14.

Voor de overstap op een circulaire economie is het zaak het juiste evenwicht te vinden tussen enerzijds het opvoeren van de capaciteit voor energiewinning uit niet-recycleerbare afvalstoffen om aldus economische verliezen te voorkomen, en anderzijds het scheppen van infrastructurele barrières om tot hogere recyclingpercentages te komen.

| 15. | In het licht van de circulaire economie moet bij de afvalverbrandingscapaciteit rekening worden houden met de afstand waarover de te verwijderen afvalstoffen worden vervoerd en met parameters als de afstand tot andere punten voor afvalscheiding en -verwerking (en hun verzorgingsgebieden), aantal inwoners, hoeveelheid afval en de verwachte veranderingen in deze parameters, om verdere negatieve gevolgen voor het milieu tot een minimum te kunnen beperken. |
| --- | --- |

15.

In het licht van de circulaire economie moet bij de afvalverbrandingscapaciteit rekening worden houden met de afstand waarover de te verwijderen afvalstoffen worden vervoerd en met parameters als de afstand tot andere punten voor afvalscheiding en -verwerking (en hun verzorgingsgebieden), aantal inwoners, hoeveelheid afval en de verwachte veranderingen in deze parameters, om verdere negatieve gevolgen voor het milieu tot een minimum te kunnen beperken.

| 16. | Bij de beoordeling en planning van afvalverbrandingscapaciteit mag niet alleen worden gekeken naar stedelijk afval, aangezien het voor energiewinning gebruikte afval grotendeels een andere oorsprong heeft. |
| --- | --- |

16.

Bij de beoordeling en planning van afvalverbrandingscapaciteit mag niet alleen worden gekeken naar stedelijk afval, aangezien het voor energiewinning gebruikte afval grotendeels een andere oorsprong heeft.

| 17. | Helaas legt de Commissie in haar aanbevelingen eenzijdig de nadruk op een overmatige verbrandingscapaciteit, terwijl uit de grote hoeveelheid gestort materiaal in de EU blijkt dat ook ondercapaciteit een probleem is dat moet worden aangepakt. Om de hoeveelheid afval te verminderen is het zaak om duidelijkere eisen voor recycling en hergebruik te stellen en toe te werken naar het gebruik van gerecycled materiaal bij de productie van goederen, terwijl er tegelijkertijd ook aandacht aan moet worden geschonken schadelijke stoffen uit de omloop te halen. |
| --- | --- |

17.

Helaas legt de Commissie in haar aanbevelingen eenzijdig de nadruk op een overmatige verbrandingscapaciteit, terwijl uit de grote hoeveelheid gestort materiaal in de EU blijkt dat ook ondercapaciteit een probleem is dat moet worden aangepakt. Om de hoeveelheid afval te verminderen is het zaak om duidelijkere eisen voor recycling en hergebruik te stellen en toe te werken naar het gebruik van gerecycled materiaal bij de productie van goederen, terwijl er tegelijkertijd ook aandacht aan moet worden geschonken schadelijke stoffen uit de omloop te halen.

| 18. | Het Comité is het met de Europese Commissie eens dat, hoewel energiewinning in tal van lidstaten van belang is om het storten van afval te voorkomen, een overmatige verbrandingscapaciteit kan leiden tot een technologische patstelling, wat een belemmering kan vormen voor het behalen van de doelstellingen inzake afvalbeheer. |
| --- | --- |

18.

Het Comité is het met de Europese Commissie eens dat, hoewel energiewinning in tal van lidstaten van belang is om het storten van afval te voorkomen, een overmatige verbrandingscapaciteit kan leiden tot een technologische patstelling, wat een belemmering kan vormen voor het behalen van de doelstellingen inzake afvalbeheer.

| 19. | Het zou een goede zaak zijn de energie-efficiëntiecijfers van oude en minder efficiënte verbrandingsinstallaties op een zo hoog mogelijk niveau te brengen, om zo de energie-onafhankelijkheid van de Europese Unie te ondersteunen en het gebruik van niet-hernieuwbare fossiele bronnen terug te dringen. Mocht dit economisch en technisch gezien onmogelijk zijn, dan kan worden overgegaan tot ontmanteling en geleidelijke afschaffing van de steunregelingen voor de installaties die niet worden aangepast, met name in lidstaten met een overcapaciteit. |
| --- | --- |

19.

Het zou een goede zaak zijn de energie-efficiëntiecijfers van oude en minder efficiënte verbrandingsinstallaties op een zo hoog mogelijk niveau te brengen, om zo de energie-onafhankelijkheid van de Europese Unie te ondersteunen en het gebruik van niet-hernieuwbare fossiele bronnen terug te dringen. Mocht dit economisch en technisch gezien onmogelijk zijn, dan kan worden overgegaan tot ontmanteling en geleidelijke afschaffing van de steunregelingen voor de installaties die niet worden aangepast, met name in lidstaten met een overcapaciteit.

| 20. | Lidstaten met beperkte of geen afvalverbrandingscapaciteit zouden hun inspanningen moeten concentreren op de ontwikkeling van gescheiden afvalinzameling en recycling. Gescheiden inzameling aan de bron is immers van essentieel belang om te kunnen beschikken over afval dat van goede kwaliteit is om te worden gerecycleerd, en moet dus worden ondersteund. Energiewinning uit afval mag alleen in het kader van een zorgvuldige planning worden gestimuleerd, gelet op het feit dat het voornamelijk om een tijdelijke en voorlopige oplossing gaat in het kader van de overgang van een op storting gebaseerd systeem naar een andere methode die vooral op recycling is gericht. |
| --- | --- |

20.

Lidstaten met beperkte of geen afvalverbrandingscapaciteit zouden hun inspanningen moeten concentreren op de ontwikkeling van gescheiden afvalinzameling en recycling. Gescheiden inzameling aan de bron is immers van essentieel belang om te kunnen beschikken over afval dat van goede kwaliteit is om te worden gerecycleerd, en moet dus worden ondersteund. Energiewinning uit afval mag alleen in het kader van een zorgvuldige planning worden gestimuleerd, gelet op het feit dat het voornamelijk om een tijdelijke en voorlopige oplossing gaat in het kader van de overgang van een op storting gebaseerd systeem naar een andere methode die vooral op recycling is gericht.

| 21. | Het Comité is te vinden voor het overbrengen van afval van de ene naar de andere lidstaat en de ene naar de andere regio met het oog op energiewinning, om aldus het storten van afval te vermijden of te beperken. Dit kan er tevens toe bijdragen dat er beter gebruik wordt gemaakt van de bestaande verbrandingscapaciteit. Een en ander is een aanvulling op nationale en regionale oplossingen. Voorts is het van belang, wanneer wordt beoordeeld of afvaltransport tussen lidstaten gerechtvaardigd is, dat rekening wordt gehouden met de beginselen van billijkheid en solidariteit zodat de betrokken lidstaten en regio’s in gelijke mate kunnen profiteren van de milieu-, economische en sociale voordelen. |
| --- | --- |

21.

Het Comité is te vinden voor het overbrengen van afval van de ene naar de andere lidstaat en de ene naar de andere regio met het oog op energiewinning, om aldus het storten van afval te vermijden of te beperken. Dit kan er tevens toe bijdragen dat er beter gebruik wordt gemaakt van de bestaande verbrandingscapaciteit. Een en ander is een aanvulling op nationale en regionale oplossingen. Voorts is het van belang, wanneer wordt beoordeeld of afvaltransport tussen lidstaten gerechtvaardigd is, dat rekening wordt gehouden met de beginselen van billijkheid en solidariteit zodat de betrokken lidstaten en regio’s in gelijke mate kunnen profiteren van de milieu-, economische en sociale voordelen.

Economische en sociale effecten

| 22. | Tussen lidstaten en regio’s bestaan er enorme verschillen wat betreft de hoeveelheid huishoudafval per inwoner: in sommige landen ligt die hoeveelheid ruim twee keer hoger dan in andere. Deze verschillen hebben uiteenlopende oorzaken: in sommige streken is de kleine hoeveelheid afval toe te schrijven aan bewuste consumenten, in andere aan armoede. In afvalstrategieën moet daar rekening mee worden gehouden, omdat er geheel verschillende beleidsinstrumenten en steunmaatregelen nodig kunnen zijn om de doelen te bereiken. |
| --- | --- |

22.

Tussen lidstaten en regio’s bestaan er enorme verschillen wat betreft de hoeveelheid huishoudafval per inwoner: in sommige landen ligt die hoeveelheid ruim twee keer hoger dan in andere. Deze verschillen hebben uiteenlopende oorzaken: in sommige streken is de kleine hoeveelheid afval toe te schrijven aan bewuste consumenten, in andere aan armoede. In afvalstrategieën moet daar rekening mee worden gehouden, omdat er geheel verschillende beleidsinstrumenten en steunmaatregelen nodig kunnen zijn om de doelen te bereiken.

| 23. | Opgemerkt zij dat de verbranding door burgers van huishoudelijk afval in huiskachels in sommige regio’s een ernstig probleem vormt dat deels verband houdt met energiearmoede, en deels met nalatigheid en onwetendheid over de negatieve effecten van deze gewoonte. In tegenstelling tot specifieke afvalverbrandingsinstallaties met filtersystemen kan dit aanzienlijke schade toebrengen aan het milieu, ernstige risico’s voor de volksgezondheid met zich meebrengen en wijst het op een groot tekort wat betreft basisvereisten voor sociale inclusie. De Europese Commissie wordt dan ook opgeroepen aspecten van de bestrijding van energiearmoede mee te laten wegen in haar activiteiten op het vlak van energiewinning uit afval en een strategie uit te werken om de kennis over de negatieve gevolgen van thuisverbranding te vergroten. |
| --- | --- |

23.

Opgemerkt zij dat de verbranding door burgers van huishoudelijk afval in huiskachels in sommige regio’s een ernstig probleem vormt dat deels verband houdt met energiearmoede, en deels met nalatigheid en onwetendheid over de negatieve effecten van deze gewoonte. In tegenstelling tot specifieke afvalverbrandingsinstallaties met filtersystemen kan dit aanzienlijke schade toebrengen aan het milieu, ernstige risico’s voor de volksgezondheid met zich meebrengen en wijst het op een groot tekort wat betreft basisvereisten voor sociale inclusie. De Europese Commissie wordt dan ook opgeroepen aspecten van de bestrijding van energiearmoede mee te laten wegen in haar activiteiten op het vlak van energiewinning uit afval en een strategie uit te werken om de kennis over de negatieve gevolgen van thuisverbranding te vergroten.

| 24. | Het is van belang duidelijk te maken wie de kosten voor afvalbeheer voor zijn rekening zal nemen en hoe, aangezien ze in verschillende lidstaten reeds onevenredig hoog zijn in verhouding tot het gezinsinkomen. Het is daarom zaak de economische en sociale impact nauwlettend te monitoren. Dit is met name een bijzonder problematische kwestie voor veel eilanden en ultraperifere gebieden, en dan vooral voor de regio’s die kampen met overbevolking en druk van het toerisme. |
| --- | --- |

24.

Het is van belang duidelijk te maken wie de kosten voor afvalbeheer voor zijn rekening zal nemen en hoe, aangezien ze in verschillende lidstaten reeds onevenredig hoog zijn in verhouding tot het gezinsinkomen. Het is daarom zaak de economische en sociale impact nauwlettend te monitoren. Dit is met name een bijzonder problematische kwestie voor veel eilanden en ultraperifere gebieden, en dan vooral voor de regio’s die kampen met overbevolking en druk van het toerisme.

Uitvoeringsinstrumenten van het beleid

| 25. | Lokale en regionale overheden spelen een cruciale rol in de verwezenlijking van de gemeenschappelijke EU-doelstellingen inzake afvalbeheer en met name het beheer van stedelijk afval, daar zij de desbetreffende besluiten moeten uitvoeren en er, gezien de uiteenlopende situaties, geen pasklare oplossing is voor iedereen. |
| --- | --- |

25.

Lokale en regionale overheden spelen een cruciale rol in de verwezenlijking van de gemeenschappelijke EU-doelstellingen inzake afvalbeheer en met name het beheer van stedelijk afval, daar zij de desbetreffende besluiten moeten uitvoeren en er, gezien de uiteenlopende situaties, geen pasklare oplossing is voor iedereen.

| 26. | Investeringen via financieringsmechanismen van de EU zoals het Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI) zijn belangrijk, met name omdat zij particuliere financieringen kunnen aantrekken met het oog op betere en meer „circulaire” oplossingen voor het afvalbeheer. Ook is het een goede zaak dat geavanceerde technologieën voor energie-efficiëntie, die mede dankzij de programma’s voor onderzoek en innovatie zijn ontwikkeld, op de markt worden gebracht. |
| --- | --- |

26.

Investeringen via financieringsmechanismen van de EU zoals het Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI) zijn belangrijk, met name omdat zij particuliere financieringen kunnen aantrekken met het oog op betere en meer „circulaire” oplossingen voor het afvalbeheer. Ook is het een goede zaak dat geavanceerde technologieën voor energie-efficiëntie, die mede dankzij de programma’s voor onderzoek en innovatie zijn ontwikkeld, op de markt worden gebracht.

| 27. | De Europese Commissie wordt verzocht erop toe te zien dat de lidstaten lokale en regionale overheden nauw betrekken bij de vaststelling van de strategie, de goedkeuring van de nodige technische en fiscale maatregelen, de totstandbrenging van financiële steunregelingen en de uitwisseling van goede praktijken. |
| --- | --- |

27.

De Europese Commissie wordt verzocht erop toe te zien dat de lidstaten lokale en regionale overheden nauw betrekken bij de vaststelling van de strategie, de goedkeuring van de nodige technische en fiscale maatregelen, de totstandbrenging van financiële steunregelingen en de uitwisseling van goede praktijken.

| 28. | De betrokkenheid van belanghebbende maatschappelijke organisaties en burgers is onontbeerlijk om de milieubetrokkenheid van burgers te bevorderen, de juiste besluiten te nemen en ze doeltreffend ten uitvoer te leggen. De lidstaten moeten zo duidelijk mogelijke prioriteiten voor het afvalbeheer vastleggen en aldus nauwe samenwerking tussen alle betrokkenen bij het afvalbeheersysteem waarborgen. Wat dit betreft zijn samenwerking en transparantie van cruciaal belang in de afvalverwerking. |
| --- | --- |

28.

De betrokkenheid van belanghebbende maatschappelijke organisaties en burgers is onontbeerlijk om de milieubetrokkenheid van burgers te bevorderen, de juiste besluiten te nemen en ze doeltreffend ten uitvoer te leggen. De lidstaten moeten zo duidelijk mogelijke prioriteiten voor het afvalbeheer vastleggen en aldus nauwe samenwerking tussen alle betrokkenen bij het afvalbeheersysteem waarborgen. Wat dit betreft zijn samenwerking en transparantie van cruciaal belang in de afvalverwerking.

| 29. | De financiële ondersteuning moet op alle niveaus afgestemd zijn op de afvalhiërarchie, en zo veel mogelijk gericht zijn op afvalpreventie, voorlichting van burgers, hoogwaardige systemen voor gescheiden inzameling, ontwikkeling van recyclinginfrastructuur en onderzoek en innovatie op dat gebied. De door afval gegenereerde inkomsten moeten idealiter in lokale dienstverlening en niet in de particuliere sector worden geherinvesteerd. |
| --- | --- |

29.

De financiële ondersteuning moet op alle niveaus afgestemd zijn op de afvalhiërarchie, en zo veel mogelijk gericht zijn op afvalpreventie, voorlichting van burgers, hoogwaardige systemen voor gescheiden inzameling, ontwikkeling van recyclinginfrastructuur en onderzoek en innovatie op dat gebied. De door afval gegenereerde inkomsten moeten idealiter in lokale dienstverlening en niet in de particuliere sector worden geherinvesteerd.

| 30. | De Europese Commissie wordt verzocht steun te verlenen aan bestaande platforms voor de uitwisseling van ervaringen, kennisoverdracht en de uitwisseling van ervaringen inzake energiewinning uit afval, verspreiding van deugdelijke oplossingen, en desbetreffende financiële en technische bijstand. Daarbij moet voor ogen worden gehouden dat vele lokale en regionale overheden diverse initiatieven hebben genomen om een efficiënt hulpbronnengebruik en de circulaire economie te bevorderen, hetgeen een voorbeeld kan zijn voor anderen, |
| --- | --- |

30.

De Europese Commissie wordt verzocht steun te verlenen aan bestaande platforms voor de uitwisseling van ervaringen, kennisoverdracht en de uitwisseling van ervaringen inzake energiewinning uit afval, verspreiding van deugdelijke oplossingen, en desbetreffende financiële en technische bijstand. Daarbij moet voor ogen worden gehouden dat vele lokale en regionale overheden diverse initiatieven hebben genomen om een efficiënt hulpbronnengebruik en de circulaire economie te bevorderen, hetgeen een voorbeeld kan zijn voor anderen,

| 31. | De Europese Commissie wordt verzocht nauw met het CvdR samen te werken ter ondersteuning van de uitwisseling van optimale werkmethoden tussen steden en regio’s, om betere oplossingen te vinden voor bijv. stadsverwarming en -koeling, of voor het probleem van gescheiden ingezameld afval dat geweigerd wordt door energiewinningsbedrijven, of voor de vraag hoe gescheiden inzameling van huishoudelijk afval aanvaardbaar te maken. Goede praktijken zouden immers een impuls kunnen geven aan de ontwikkeling van ambitieuzere afvalbeheersystemen. |
| --- | --- |

31.

De Europese Commissie wordt verzocht nauw met het CvdR samen te werken ter ondersteuning van de uitwisseling van optimale werkmethoden tussen steden en regio’s, om betere oplossingen te vinden voor bijv. stadsverwarming en -koeling, of voor het probleem van gescheiden ingezameld afval dat geweigerd wordt door energiewinningsbedrijven, of voor de vraag hoe gescheiden inzameling van huishoudelijk afval aanvaardbaar te maken. Goede praktijken zouden immers een impuls kunnen geven aan de ontwikkeling van ambitieuzere afvalbeheersystemen.

| 32. | De Commissie mag niet uit het oog verliezen dat het voor goede regelgeving en een goed besluitvormingsproces van essentieel belang is dat betrouwbare, realistische en vergelijkbare gegevens beschikbaar zijn, wat momenteel niet altijd het geval is, met name wat de afvalstoffen betreft die geen huishoudelijk afval zijn. |
| --- | --- |

32.

De Commissie mag niet uit het oog verliezen dat het voor goede regelgeving en een goed besluitvormingsproces van essentieel belang is dat betrouwbare, realistische en vergelijkbare gegevens beschikbaar zijn, wat momenteel niet altijd het geval is, met name wat de afvalstoffen betreft die geen huishoudelijk afval zijn.

| 33. | Bij de uitwerking van beleid om de burgers bewust te maken van het belang van gescheiden afvalinzameling aan de bron moet rekening worden gehouden met de culturele en economische verschillen tussen de lidstaten en regio’s. Ook zij opgemerkt dat overheden in eiland- en plattelandsgebieden specifieke geografische behoeften en uitvoeringsproblemen hebben. |
| --- | --- |

33.

Bij de uitwerking van beleid om de burgers bewust te maken van het belang van gescheiden afvalinzameling aan de bron moet rekening worden gehouden met de culturele en economische verschillen tussen de lidstaten en regio’s. Ook zij opgemerkt dat overheden in eiland- en plattelandsgebieden specifieke geografische behoeften en uitvoeringsproblemen hebben.

| 34. | De Europese Commissie, de lidstaten en de lokale en regionale overheden, die het bestuursniveau vormen dat het dichtste bij de burger staat, zouden maatregelen moeten nemen voor de onderwijs- en opleidingssector teneinde de kennis en bewustwording van burgers en economische actoren aanzienlijk te verbeteren wat betreft duurzaam consumeren, beperking van afval, bescherming van natuurlijke hulpbronnen en het milieu, verantwoordelijkheid van de producent, productontwerp en publiciteit. Dergelijke thema’s zouden bijvoorbeeld kunnen worden opgenomen in onderwijsprogramma’s en voorlichtingscampagnes (die kunnen worden gerealiseerd via stimulering in de sociale media, schoolbezoeken, publieke evenementen, perscampagnes enz.). |
| --- | --- |

34.

De Europese Commissie, de lidstaten en de lokale en regionale overheden, die het bestuursniveau vormen dat het dichtste bij de burger staat, zouden maatregelen moeten nemen voor de onderwijs- en opleidingssector teneinde de kennis en bewustwording van burgers en economische actoren aanzienlijk te verbeteren wat betreft duurzaam consumeren, beperking van afval, bescherming van natuurlijke hulpbronnen en het milieu, verantwoordelijkheid van de producent, productontwerp en publiciteit. Dergelijke thema’s zouden bijvoorbeeld kunnen worden opgenomen in onderwijsprogramma’s en voorlichtingscampagnes (die kunnen worden gerealiseerd via stimulering in de sociale media, schoolbezoeken, publieke evenementen, perscampagnes enz.).

Brussel, 30 november 2017.

De voorzitter van het Europees Comité van de Regio's

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

| 8.5.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 164/77 |
| --- | --- | --- | --- |

8.5.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 164/77

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s — Actieplan voor een maritieme strategie in het Atlantische gebied — Totstandbrenging van slimme, duurzame en inclusieve groei

(2018/C 164/13)

| Rapporteur: | Jerry LUNDY (IE/ALDE), lid van de graafschapsraad van Sligo |
| --- | --- |
| Referentiedocument: | Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Actieplan voor een maritieme strategie in het Atlantische gebied — Totstandbrenging van slimme, duurzame en inclusieve groei
  COM(2013) 279 final |

Rapporteur:

Jerry LUNDY (IE/ALDE), lid van de graafschapsraad van Sligo

Referentiedocument:

Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Actieplan voor een maritieme strategie in het Atlantische gebied — Totstandbrenging van slimme, duurzame en inclusieve groei

COM(2013) 279 final

BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S

| 1. | is ingenomen met de tussentijdse beoordeling van het actieplan voor een Atlantische strategie, die zoals de Europese Commissie had voorgesteld eind 2017 moet zijn afgerond, en met het feit dat het Comité werd geraadpleegd door de Europese Commissie met een verzoek om advies uit te brengen over de tussentijdse beoordeling, waarvan de uitkomst zal worden meegenomen in de algemene beoordeling die met de lidstaten en regio’s zal worden besproken. |
| --- | --- |

1.

is ingenomen met de tussentijdse beoordeling van het actieplan voor een Atlantische strategie, die zoals de Europese Commissie had voorgesteld eind 2017 moet zijn afgerond, en met het feit dat het Comité werd geraadpleegd door de Europese Commissie met een verzoek om advies uit te brengen over de tussentijdse beoordeling, waarvan de uitkomst zal worden meegenomen in de algemene beoordeling die met de lidstaten en regio’s zal worden besproken.

| 2. | Het CvdR wijst op zijn eerdere werkzaamheden op het gebied van de blauwe economie (zoals NAT-VI-018; NAT-VI-019; NAT-V-21, NAT-V-44 en COTER-VI-022) (1). |
| --- | --- |

2.

Het CvdR wijst op zijn eerdere werkzaamheden op het gebied van de blauwe economie (zoals NAT-VI-018; NAT-VI-019; NAT-V-21, NAT-V-44 en COTER-VI-022) (1).

| 3. | De problemen van in het Atlantische gebied gelegen regio’s en landen kunnen nog beter worden aangepakt en meer concrete resultaten opleveren wanneer dit gebeurt in het kader van een actieplan, en de lidstaten en regio’s kunnen meer concrete resultaten bereiken door nauwer samen te werken. |
| --- | --- |

3.

De problemen van in het Atlantische gebied gelegen regio’s en landen kunnen nog beter worden aangepakt en meer concrete resultaten opleveren wanneer dit gebeurt in het kader van een actieplan, en de lidstaten en regio’s kunnen meer concrete resultaten bereiken door nauwer samen te werken.

| 4. | Het actieplan kan ervoor zorgen dat de verschillende EU-beleidsmaatregelen en financieringsinstrumenten een grotere impact hebben door deze nauwer op elkaar af te stemmen. Maar als de financieringsinstrumenten van de EU worden uitgevoerd via nationale instrumenten en/of regionale programma’s, dan is de rol van de nationale en regionale beleidsmakers van cruciaal belang. |
| --- | --- |

4.

Het actieplan kan ervoor zorgen dat de verschillende EU-beleidsmaatregelen en financieringsinstrumenten een grotere impact hebben door deze nauwer op elkaar af te stemmen. Maar als de financieringsinstrumenten van de EU worden uitgevoerd via nationale instrumenten en/of regionale programma’s, dan is de rol van de nationale en regionale beleidsmakers van cruciaal belang.

| 5. | Het CvdR wijst op het kwetsbare karakter van veel kustgemeenschappen in het Atlantische gebied. Het is dan ook zaak dat meer wordt ingezet op het aantrekken van investeringen en particuliere bedrijvigheid in de blauwe economie, om bij te dragen aan de duurzame ontwikkeling van deze gebieden. |
| --- | --- |

5.

Het CvdR wijst op het kwetsbare karakter van veel kustgemeenschappen in het Atlantische gebied. Het is dan ook zaak dat meer wordt ingezet op het aantrekken van investeringen en particuliere bedrijvigheid in de blauwe economie, om bij te dragen aan de duurzame ontwikkeling van deze gebieden.

| 6. | Een doeltreffend gebruik van de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESIF) is cruciaal om de doelstellingen van de strategie te verwezenlijken. Het CvdR stelt echter met bezorgdheid vast dat er momenteel geen goed mechanisme voorhanden is om de impact van de blauwe economie in deze gebieden te meten (2). |
| --- | --- |

6.

Een doeltreffend gebruik van de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESIF) is cruciaal om de doelstellingen van de strategie te verwezenlijken. Het CvdR stelt echter met bezorgdheid vast dat er momenteel geen goed mechanisme voorhanden is om de impact van de blauwe economie in deze gebieden te meten (2).

| 7. | Als gevolg van de keuze voor een ecosysteemaanpak en de goedkeuring van de richtlijn inzake maritieme ruimtelijke ordening, hebben de autoriteiten nu volledig rekening te houden met alle soorten activiteiten bij de toewijzing van ruimte in hun wateren. Wel merkt het CvdR op dat de relevante plannen wellicht pas in maart 2021 definitief worden goedgekeurd. Deze verplichting heeft tot nu toe als grootste verdienste gehad dat de productie van offshorewindenergie hiermee is vergemakkelijkt. Het Comité wijst bovendien op de bijdrage van verschillende Interreg-programma’s aan dit proces, en de steun van het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij (EFMZV) aan grensoverschrijdende projecten in de periode 2014-2016 om te helpen bij het maritieme ruimtelijke ordeningsproces. |
| --- | --- |

7.

Als gevolg van de keuze voor een ecosysteemaanpak en de goedkeuring van de richtlijn inzake maritieme ruimtelijke ordening, hebben de autoriteiten nu volledig rekening te houden met alle soorten activiteiten bij de toewijzing van ruimte in hun wateren. Wel merkt het CvdR op dat de relevante plannen wellicht pas in maart 2021 definitief worden goedgekeurd. Deze verplichting heeft tot nu toe als grootste verdienste gehad dat de productie van offshorewindenergie hiermee is vergemakkelijkt. Het Comité wijst bovendien op de bijdrage van verschillende Interreg-programma’s aan dit proces, en de steun van het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij (EFMZV) aan grensoverschrijdende projecten in de periode 2014-2016 om te helpen bij het maritieme ruimtelijke ordeningsproces.

| 8. | Het CvdR stelt vast dat de maatregelen in het kader van het LeaderSHIP 2020-initiatief van de Europese Commissie om de beschikbare vaardigheden af te stemmen op de vraag van de arbeidsmarkt, met name in de scheepsbouw, hernieuwbare offshore-energiebronnen en nieuwe innovatieve maritieme vaardigheden, hun vruchten beginnen af te werpen. Het stelt tevens vast dat ook innovatie en partnerschappen aan bod komen in Horizon 2020, maar het schaart zich achter de oproep van de Conferentie van perifere en maritieme regio’s (CPMR) om een hoger budget uit te trekken voor de oproep van het EFMZV om projectvoorstellen in te dienen in het kader van „Blue Careers in Europe,” dat betrekking heeft op de opleidingsbehoeften in de Europese zeegebieden, met name als het gaat om beroepen in de zeevisserijsector, die met ernstige problemen in verband met de generatieopvolging worden geconfronteerd. |
| --- | --- |

8.

Het CvdR stelt vast dat de maatregelen in het kader van het LeaderSHIP 2020-initiatief van de Europese Commissie om de beschikbare vaardigheden af te stemmen op de vraag van de arbeidsmarkt, met name in de scheepsbouw, hernieuwbare offshore-energiebronnen en nieuwe innovatieve maritieme vaardigheden, hun vruchten beginnen af te werpen. Het stelt tevens vast dat ook innovatie en partnerschappen aan bod komen in Horizon 2020, maar het schaart zich achter de oproep van de Conferentie van perifere en maritieme regio’s (CPMR) om een hoger budget uit te trekken voor de oproep van het EFMZV om projectvoorstellen in te dienen in het kader van „Blue Careers in Europe,” dat betrekking heeft op de opleidingsbehoeften in de Europese zeegebieden, met name als het gaat om beroepen in de zeevisserijsector, die met ernstige problemen in verband met de generatieopvolging worden geconfronteerd.

| 9. | Het CvdR is het eens met het standpunt in het Commissiedocument „Report of the Blue Growth Strategy — Towards more sustainable growth and jobs in the blue economy” SWD(2017) 128 final (Verslag over de strategie voor blauwe groei — Duurzamere groei en werkgelegenheid in de blauwe economie), namelijk dat kennis- en innovatiegemeenschappen (KIG’s) ervoor kunnen zorgen dat innovatieve producten en diensten worden ontwikkeld, maar merkt op dat er nog geen enkele KIG is die zich specifiek bezighoudt met maritieme en mariene aangelegenheden. Het herhaalt daarom zijn oproep om een speciale KIG voor de blauwe economie op te richten, als extra maatregel voor het ontwikkelen van vaardigheden en het overdragen van ideeën uit het mariene onderzoek naar het bedrijfsleven (3). |
| --- | --- |

9.

Het CvdR is het eens met het standpunt in het Commissiedocument „Report of the Blue Growth Strategy — Towards more sustainable growth and jobs in the blue economy” SWD(2017) 128 final (Verslag over de strategie voor blauwe groei — Duurzamere groei en werkgelegenheid in de blauwe economie), namelijk dat kennis- en innovatiegemeenschappen (KIG’s) ervoor kunnen zorgen dat innovatieve producten en diensten worden ontwikkeld, maar merkt op dat er nog geen enkele KIG is die zich specifiek bezighoudt met maritieme en mariene aangelegenheden. Het herhaalt daarom zijn oproep om een speciale KIG voor de blauwe economie op te richten, als extra maatregel voor het ontwikkelen van vaardigheden en het overdragen van ideeën uit het mariene onderzoek naar het bedrijfsleven (3).

| 10. | Mariene technologie kan potentieel zorgen voor nieuwe werkgelegenheid en extra inkomsten, en de sector kan nog verder groeien op terreinen zoals hernieuwbare energie en demonstratie van mariene technologieën. Wel kleeft er een risico aan dit soort investeringen, en het gebrek aan kennis en relevante gegevens bemoeilijken de toegang tot deze sector. Het CvdR vindt het een goede zaak dat in het kader van Horizon 2020 prioriteit wordt gegeven aan blauwe groei, maar erkent dat er meer inspanningen moeten worden gedaan om de toegang tot financiering voor innovatieve bedrijven en initiatieven op dit gebied te vergemakkelijken. |
| --- | --- |

10.

Mariene technologie kan potentieel zorgen voor nieuwe werkgelegenheid en extra inkomsten, en de sector kan nog verder groeien op terreinen zoals hernieuwbare energie en demonstratie van mariene technologieën. Wel kleeft er een risico aan dit soort investeringen, en het gebrek aan kennis en relevante gegevens bemoeilijken de toegang tot deze sector. Het CvdR vindt het een goede zaak dat in het kader van Horizon 2020 prioriteit wordt gegeven aan blauwe groei, maar erkent dat er meer inspanningen moeten worden gedaan om de toegang tot financiering voor innovatieve bedrijven en initiatieven op dit gebied te vergemakkelijken.

| 11. | Erkend moet worden dat de visserijactiviteiten in het Atlantische gebied nog altijd bijdragen aan de instandhouding van het economisch en sociaal potentieel, dat zij van groot belang zijn en dat de vangstactiviteiten geleidelijk moeten worden aangepast met het oog op de ecologische duurzaamheid. Ook wordt er nadrukkelijk op gewezen dat zij kunnen bijdragen tot een herverdeling van de welvaart en tot sociale samenhang, dat de verwerkings- en de afzetsector van visserijproducten kunnen helpen om toegevoegde waarde te creëren en dat zij van cruciaal belang blijven voor de levering van kwaliteitsvolle voedselproducten. |
| --- | --- |

11.

Erkend moet worden dat de visserijactiviteiten in het Atlantische gebied nog altijd bijdragen aan de instandhouding van het economisch en sociaal potentieel, dat zij van groot belang zijn en dat de vangstactiviteiten geleidelijk moeten worden aangepast met het oog op de ecologische duurzaamheid. Ook wordt er nadrukkelijk op gewezen dat zij kunnen bijdragen tot een herverdeling van de welvaart en tot sociale samenhang, dat de verwerkings- en de afzetsector van visserijproducten kunnen helpen om toegevoegde waarde te creëren en dat zij van cruciaal belang blijven voor de levering van kwaliteitsvolle voedselproducten.

| 12. | Het CvdR is bezorgd over het feit dat de beheersmaatregelen die door de EU worden genomen om kwetsbare ecosystemen in stand te houden, in het bijzonder de diepzeevisserij, tot dusverre gemengde resultaten hebben opgeleverd, en dat de termijn voor het rapporteren van een goede milieutoestand uit hoofde van de kaderrichtlijn mariene strategie gestaag dichterbij komt. |
| --- | --- |

12.

Het CvdR is bezorgd over het feit dat de beheersmaatregelen die door de EU worden genomen om kwetsbare ecosystemen in stand te houden, in het bijzonder de diepzeevisserij, tot dusverre gemengde resultaten hebben opgeleverd, en dat de termijn voor het rapporteren van een goede milieutoestand uit hoofde van de kaderrichtlijn mariene strategie gestaag dichterbij komt.

| 13. | Het CvdR erkent dat nu beter kan worden gereageerd op dreigingen en noodsituaties, met name dankzij de goedkeuring van het Copernicusprogramma in 2014, dat solidere gegevens heeft opgeleverd voor het meten van de oppervlaktetemperatuur van de oceanen, en een meer doeltreffende operationele basisdienst voor oceaanprognoses. Het in kaart brengen van de zeebodem is vooralsnog het meest concrete samenwerkingsresultaat dat voortvloeit uit de Verklaring van Galway van 2013 ter lancering van een trans-Atlantische alliantie voor oceaanonderzoek tussen de EU, de VS en Canada. |
| --- | --- |

13.

Het CvdR erkent dat nu beter kan worden gereageerd op dreigingen en noodsituaties, met name dankzij de goedkeuring van het Copernicusprogramma in 2014, dat solidere gegevens heeft opgeleverd voor het meten van de oppervlaktetemperatuur van de oceanen, en een meer doeltreffende operationele basisdienst voor oceaanprognoses. Het in kaart brengen van de zeebodem is vooralsnog het meest concrete samenwerkingsresultaat dat voortvloeit uit de Verklaring van Galway van 2013 ter lancering van een trans-Atlantische alliantie voor oceaanonderzoek tussen de EU, de VS en Canada.

Het belang van gegevens voor de methodologische ontwikkeling van de blauwe economie op lokaal en regionaal niveau

| 14. | Het Comité merkt op dat de impact van de blauwe economie op regionaal en lokaal niveau nog niet ten volle kan worden gemeten, aangezien een systeem van indicatoren op grond van betrouwbare gegevens, om de precieze gevolgen in kaart te brengen van activiteiten die rechtstreeks of onrechtstreeks betrekking hebben op de zee, nog moet worden ontwikkeld; dit vraagt om een verregaande samenwerking tussen de Europese Commissie en de betrokken lidstaten (4). Het Comité wijst in dit verband op het werk van de commissie-Coter met betrekking tot de voorgestelde wijzigingen op de NUTS-verordening, met name de suggestie om kustgebieden en eilanden op te nemen in de toekomstige territoriale typologieën. Dit zou bevorderlijk zijn voor de ontwikkeling van passende indicatoren (die verder gaan dan het bbp) voor het meten van blauwe economische bedrijvigheid. |
| --- | --- |

14.

Het Comité merkt op dat de impact van de blauwe economie op regionaal en lokaal niveau nog niet ten volle kan worden gemeten, aangezien een systeem van indicatoren op grond van betrouwbare gegevens, om de precieze gevolgen in kaart te brengen van activiteiten die rechtstreeks of onrechtstreeks betrekking hebben op de zee, nog moet worden ontwikkeld; dit vraagt om een verregaande samenwerking tussen de Europese Commissie en de betrokken lidstaten (4). Het Comité wijst in dit verband op het werk van de commissie-Coter met betrekking tot de voorgestelde wijzigingen op de NUTS-verordening, met name de suggestie om kustgebieden en eilanden op te nemen in de toekomstige territoriale typologieën. Dit zou bevorderlijk zijn voor de ontwikkeling van passende indicatoren (die verder gaan dan het bbp) voor het meten van blauwe economische bedrijvigheid.

| 15. | Vanwege de complexiteit en de omvang van de middelen die vereist zijn om de blauwe economie op lokaal en regionaal niveau te ontwikkelen, beveelt het CvdR aan om bestaande regionale strategieën voor slimme specialisatie als uitgangspunt te gebruiken voor het aanwijzen van nieuwe kansen in de sectoren van de blauwe economie. In combinatie met gerichte effectbeoordelingen zouden dergelijke strategieën de lokale en regionale overheden kunnen helpen om te bepalen wat de meest geschikte sectoren zijn. |
| --- | --- |

15.

Vanwege de complexiteit en de omvang van de middelen die vereist zijn om de blauwe economie op lokaal en regionaal niveau te ontwikkelen, beveelt het CvdR aan om bestaande regionale strategieën voor slimme specialisatie als uitgangspunt te gebruiken voor het aanwijzen van nieuwe kansen in de sectoren van de blauwe economie. In combinatie met gerichte effectbeoordelingen zouden dergelijke strategieën de lokale en regionale overheden kunnen helpen om te bepalen wat de meest geschikte sectoren zijn.

Slimmere inzet van financieringsinstrumenten

| 16. | Het CvdR dringt er bij de lidstaten op aan om de doelstellingen van het actieplan op te nemen in hun operationele programma’s van het ERDF. Het succes van de Atlantische strategie en het actieplan valt of staat met de wil van de in het Atlantische gebied gelegen lidstaten om hun inspanningen op de in het actieplan beschreven samenwerkingsgebieden te coördineren. |
| --- | --- |

16.

Het CvdR dringt er bij de lidstaten op aan om de doelstellingen van het actieplan op te nemen in hun operationele programma’s van het ERDF. Het succes van de Atlantische strategie en het actieplan valt of staat met de wil van de in het Atlantische gebied gelegen lidstaten om hun inspanningen op de in het actieplan beschreven samenwerkingsgebieden te coördineren.

| 17. | Het CvdR kan zich vinden in de volgende opmerking in het werkdocument van de Commissie „Report on the Blue Growth Strategy Towards more sustainable growth and jobs in the blue economy” (SWD(2017) 128 final):
  „Over het algemeen lijken er in de verschillende operationele programma’s relatief weinig financiële middelen specifiek te worden uitgetrokken voor de prioriteiten van de Atlantische strategie, terwijl er potentieel veel financiële middelen beschikbaar zouden kunnen worden gesteld voor acties en prioriteiten die niet specifiek zijn voor de maritieme sector. Hierin ligt een grote uitdaging voor nationale en regionale beheersautoriteiten. Daarentegen worden de financiële middelen uit het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij wel degelijk gericht op de doelstelling van de Atlantische strategie” (document niet beschikbaar in het NL, eigen vertaling). |
| --- | --- |

17.

Het CvdR kan zich vinden in de volgende opmerking in het werkdocument van de Commissie „Report on the Blue Growth Strategy Towards more sustainable growth and jobs in the blue economy” (SWD(2017) 128 final):

„Over het algemeen lijken er in de verschillende operationele programma’s relatief weinig financiële middelen specifiek te worden uitgetrokken voor de prioriteiten van de Atlantische strategie, terwijl er potentieel veel financiële middelen beschikbaar zouden kunnen worden gesteld voor acties en prioriteiten die niet specifiek zijn voor de maritieme sector. Hierin ligt een grote uitdaging voor nationale en regionale beheersautoriteiten. Daarentegen worden de financiële middelen uit het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij wel degelijk gericht op de doelstelling van de Atlantische strategie” (document niet beschikbaar in het NL, eigen vertaling).

| 18. | Om geloofwaardig te zijn, moet de gemeenschappelijke strategie voor de ontwikkeling van het Europese Atlantische Oceaangebied en de Atlantische regio’s worden uitgerust met een eigen financieringsinstrument. De oprichting van een adequaat fonds om de uitvoering van het actieplan mogelijk te maken, zou onderwerp moeten zijn van het debat over het meerjarig financieel kader, dat de basis zal vormen voor de verwezenlijking van de doelstellingen van de EU voor de periode na 2020. De integratie van de doelstellingen voor het Atlantische actieplan en de Atlantische strategie in het MFK is bijzonder relevant gezien het besluit van het Verenigd Koninkrijk om de Unie te verlaten en de negatieve gevolgen van dat besluit voor de algemene EU-begroting. |
| --- | --- |

18.

Om geloofwaardig te zijn, moet de gemeenschappelijke strategie voor de ontwikkeling van het Europese Atlantische Oceaangebied en de Atlantische regio’s worden uitgerust met een eigen financieringsinstrument. De oprichting van een adequaat fonds om de uitvoering van het actieplan mogelijk te maken, zou onderwerp moeten zijn van het debat over het meerjarig financieel kader, dat de basis zal vormen voor de verwezenlijking van de doelstellingen van de EU voor de periode na 2020. De integratie van de doelstellingen voor het Atlantische actieplan en de Atlantische strategie in het MFK is bijzonder relevant gezien het besluit van het Verenigd Koninkrijk om de Unie te verlaten en de negatieve gevolgen van dat besluit voor de algemene EU-begroting.

| 19. | In dit verband verwijst het CvdR naar zijn advies over de toekomst van het cohesiebeleid na 2020, waarin het opmerkte dat macroregionale en maritieme strategieën voor de deelnemende regio’s en burgers een belangrijke meerwaarde vormen, mits de bestaande en toekomstige financieringsinstrumenten gecoördineerd voor de strategieën gebruikt kunnen worden. |
| --- | --- |

19.

In dit verband verwijst het CvdR naar zijn advies over de toekomst van het cohesiebeleid na 2020, waarin het opmerkte dat macroregionale en maritieme strategieën voor de deelnemende regio’s en burgers een belangrijke meerwaarde vormen, mits de bestaande en toekomstige financieringsinstrumenten gecoördineerd voor de strategieën gebruikt kunnen worden.

| 20. | Het CvdR herinnert aan zijn voorstel in advies NAT-VI/019 om regionale of interregionale platforms voor de blauwe economie op te richten. Het wijst erop dat verschillende regio’s in het Atlantische gebied goede kandidaten zouden kunnen zijn voor de oprichting van dit type platform, om mogelijke projecten in kaart te brengen, te bekijken welke steun nodig zou zijn om een en ander te verwezenlijken, en de nodige financiële middelen vrij te maken op lokaal, nationaal en Europees niveau. Deze platforms zouden worden aangestuurd door de regio’s, en de geselecteerde projecten zouden worden gefinancierd in het kader van het plan-Juncker 2.0. |
| --- | --- |

20.

Het CvdR herinnert aan zijn voorstel in advies NAT-VI/019 om regionale of interregionale platforms voor de blauwe economie op te richten. Het wijst erop dat verschillende regio’s in het Atlantische gebied goede kandidaten zouden kunnen zijn voor de oprichting van dit type platform, om mogelijke projecten in kaart te brengen, te bekijken welke steun nodig zou zijn om een en ander te verwezenlijken, en de nodige financiële middelen vrij te maken op lokaal, nationaal en Europees niveau. Deze platforms zouden worden aangestuurd door de regio’s, en de geselecteerde projecten zouden worden gefinancierd in het kader van het plan-Juncker 2.0.

| 21. | Het CvdR verzoekt de Commissie en de lidstaten te streven naar een verdere verbetering van de coördinatie, monitoring en ondersteuning van projecten en de uitwisseling van beste praktijken, rekening houdend met de succesvolle voorbeelden die de Atlantische strategie tot nu toe heeft opgeleverd. |
| --- | --- |

21.

Het CvdR verzoekt de Commissie en de lidstaten te streven naar een verdere verbetering van de coördinatie, monitoring en ondersteuning van projecten en de uitwisseling van beste praktijken, rekening houdend met de succesvolle voorbeelden die de Atlantische strategie tot nu toe heeft opgeleverd.

| 22. | Tijdens de huidige programmeringsperiode was het cohesiebeleid, via het EFRO en het ESF, het belangrijkste investeringsinstrument van de EU. De maximale inzet van deze middelen, samen met de beschikbare financieringsmogelijkheden via het EFMZV en Elfpo, zullen van essentieel belang zijn voor het toekomstige succes van projecten in het kader van de Atlantische strategie. Indien het beheer en de administratie van de ESI-fondsen verder worden vereenvoudigd zal de capaciteit van lokale gemeenschappen om gebruik te maken van financiering voor lokale projecten toenemen. |
| --- | --- |

22.

Tijdens de huidige programmeringsperiode was het cohesiebeleid, via het EFRO en het ESF, het belangrijkste investeringsinstrument van de EU. De maximale inzet van deze middelen, samen met de beschikbare financieringsmogelijkheden via het EFMZV en Elfpo, zullen van essentieel belang zijn voor het toekomstige succes van projecten in het kader van de Atlantische strategie. Indien het beheer en de administratie van de ESI-fondsen verder worden vereenvoudigd zal de capaciteit van lokale gemeenschappen om gebruik te maken van financiering voor lokale projecten toenemen.

| 23. | Tijdens de huidige programmeringsperiode hebben veel operationele programma’s aanzienlijke vertraging opgelopen; het CvdR roept de lidstaten en de Europese Commissie op om hun voorstellen voor de periode na 2020 zo snel mogelijk af te ronden om een naadloze overgang tussen de programmeringsperioden mogelijk te maken. |
| --- | --- |

23.

Tijdens de huidige programmeringsperiode hebben veel operationele programma’s aanzienlijke vertraging opgelopen; het CvdR roept de lidstaten en de Europese Commissie op om hun voorstellen voor de periode na 2020 zo snel mogelijk af te ronden om een naadloze overgang tussen de programmeringsperioden mogelijk te maken.

| 24. | Het zou mogelijk moeten zijn de interregionale, nationale en transnationale projecten die aansluiten bij de strategieën voor zeegebieden en de strategieën voor slimme specialisatie, te financieren door de regionale, nationale en Europese middelen samen te brengen in een vereenvoudigd kader; ook zou voor deze projecten een Europese premie moeten worden ingesteld, zonder dat nieuwe projectvoorstellen nodig zijn. |
| --- | --- |

24.

Het zou mogelijk moeten zijn de interregionale, nationale en transnationale projecten die aansluiten bij de strategieën voor zeegebieden en de strategieën voor slimme specialisatie, te financieren door de regionale, nationale en Europese middelen samen te brengen in een vereenvoudigd kader; ook zou voor deze projecten een Europese premie moeten worden ingesteld, zonder dat nieuwe projectvoorstellen nodig zijn.

| 25. | Het CvdR verzoekt de Europese Commissie en de lidstaten om, met name daar waar dat nog niet is gebeurd, passende plaatsgebonden bottom-up-strategieën voor slimme specialisatie te ontwikkelen en uit te voeren. Dergelijke strategieën zouden de basis moeten vormen voor de toekomstige uitgaven, en zouden gefocust moeten zijn op de sterke punten en specifieke kenmerken van elke regio. Een succesvolle uitvoering van regionale strategieën voor slimme specialisatie, die aansluiten bij de economische realiteit ter plaatse, zou helpen om de absorptiegraad van de beschikbare middelen in de regio’s te vergroten. |
| --- | --- |

25.

Het CvdR verzoekt de Europese Commissie en de lidstaten om, met name daar waar dat nog niet is gebeurd, passende plaatsgebonden bottom-up-strategieën voor slimme specialisatie te ontwikkelen en uit te voeren. Dergelijke strategieën zouden de basis moeten vormen voor de toekomstige uitgaven, en zouden gefocust moeten zijn op de sterke punten en specifieke kenmerken van elke regio. Een succesvolle uitvoering van regionale strategieën voor slimme specialisatie, die aansluiten bij de economische realiteit ter plaatse, zou helpen om de absorptiegraad van de beschikbare middelen in de regio’s te vergroten.

| 26. | Gezien het feit dat zowel de nationale als de Europese financiering publieke uitgaven zijn, roept het CvdR de lidstaten en de Commissie op om gezamenlijk te werken aan een betere kwaliteit van de verslaglegging en feedback over projecten die onder het actieplan vallen, en om het ondersteuningsmechanisme te ontwikkelen, dat een transparant overzicht zal geven van succesvolle initiatieven en beschikbare financieringsmogelijkheden. |
| --- | --- |

26.

Gezien het feit dat zowel de nationale als de Europese financiering publieke uitgaven zijn, roept het CvdR de lidstaten en de Commissie op om gezamenlijk te werken aan een betere kwaliteit van de verslaglegging en feedback over projecten die onder het actieplan vallen, en om het ondersteuningsmechanisme te ontwikkelen, dat een transparant overzicht zal geven van succesvolle initiatieven en beschikbare financieringsmogelijkheden.

| 27. | Met betrekking tot slimme regionale specialisatie dringt het CvdR er bij de Commissie en de lidstaten op aan om de thematische component van het uitgevoerde beleid (in tegenstelling tot de geografische component) verder te verbeteren, als een manier om de gemeenschappelijke Europese waarden en doelstellingen te versterken. |
| --- | --- |

27.

Met betrekking tot slimme regionale specialisatie dringt het CvdR er bij de Commissie en de lidstaten op aan om de thematische component van het uitgevoerde beleid (in tegenstelling tot de geografische component) verder te verbeteren, als een manier om de gemeenschappelijke Europese waarden en doelstellingen te versterken.

Vanuit de gemeenschap geleide lokale ontwikkeling (CLLD)

| 28. | De CLLD-benadering dient te worden behouden en uitgebreid, aangezien dit instrument van de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESIF) aantoonbaar een van de meest doeltreffende manieren is voor gemeenschappen om EU-financiering te verkrijgen voor lokale projecten. CLLD-steun is van bijzonder belang voor de meer afgelegen en perifere regio’s, zoals kleine kustgemeenschappen, regio’s en eilanden met weinig alternatieve financieringsmogelijkheden. |
| --- | --- |

28.

De CLLD-benadering dient te worden behouden en uitgebreid, aangezien dit instrument van de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESIF) aantoonbaar een van de meest doeltreffende manieren is voor gemeenschappen om EU-financiering te verkrijgen voor lokale projecten. CLLD-steun is van bijzonder belang voor de meer afgelegen en perifere regio’s, zoals kleine kustgemeenschappen, regio’s en eilanden met weinig alternatieve financieringsmogelijkheden.

| 29. | De lokale gemeenschappen van de eilanden en de kustgebieden moeten gebruik kunnen maken van alle Europese fondsen, met inbegrip van het EFMZV, zodat zij beschikken over een gemeenschappelijk kader voor de financiering van hun strategieën voor maritieme ontwikkeling, naar analogie van het Leaderprogramma en het CLLD-instrument. |
| --- | --- |

29.

De lokale gemeenschappen van de eilanden en de kustgebieden moeten gebruik kunnen maken van alle Europese fondsen, met inbegrip van het EFMZV, zodat zij beschikken over een gemeenschappelijk kader voor de financiering van hun strategieën voor maritieme ontwikkeling, naar analogie van het Leaderprogramma en het CLLD-instrument.

| 30. | Het CvdR verzoekt de begrotingsautoriteit gebruik te maken van de bestaande flexibiliteit in de ESI-fondsen om te voorzien in geleidelijke verhogingen van de voor CLLD beschikbare financiering binnen het EFMZV ten behoeve van de Europese kustgemeenschappen. |
| --- | --- |

30.

Het CvdR verzoekt de begrotingsautoriteit gebruik te maken van de bestaande flexibiliteit in de ESI-fondsen om te voorzien in geleidelijke verhogingen van de voor CLLD beschikbare financiering binnen het EFMZV ten behoeve van de Europese kustgemeenschappen.

Het ondersteuningsmechanisme voor de Atlantische strategie en het actieplan

| 31. | Het CvdR wijst erop dat de structuur van het ondersteuningsmechanisme (5), met nationale eenheden en een centraal kantoor in Brussel, goed is toegesneden op de communicatiebehoeften van het Atlantisch actieplan. Wel moet zijn taak om de kennis over het plan te vergroten worden versterkt, en moet meer bekendheid worden gegeven aan zijn adviserende, coördinerende en ondersteunende functie. |
| --- | --- |

31.

Het CvdR wijst erop dat de structuur van het ondersteuningsmechanisme (5), met nationale eenheden en een centraal kantoor in Brussel, goed is toegesneden op de communicatiebehoeften van het Atlantisch actieplan. Wel moet zijn taak om de kennis over het plan te vergroten worden versterkt, en moet meer bekendheid worden gegeven aan zijn adviserende, coördinerende en ondersteunende functie.

| 32. | Het CvdR steunt de voortzetting van het ondersteuningsmechanisme voor de Atlantische strategie aangezien dit momenteel de enige specifieke begrotingslijn is voor het toezicht op en de tenuitvoerlegging van het actieplan. |
| --- | --- |

32.

Het CvdR steunt de voortzetting van het ondersteuningsmechanisme voor de Atlantische strategie aangezien dit momenteel de enige specifieke begrotingslijn is voor het toezicht op en de tenuitvoerlegging van het actieplan.

| 33. | De Europese Commissie zou een oplossing op langere termijn moeten uitwerken om de continuïteit van het ondersteuningsmechanisme te waarborgen. |
| --- | --- |

33.

De Europese Commissie zou een oplossing op langere termijn moeten uitwerken om de continuïteit van het ondersteuningsmechanisme te waarborgen.

| 34. | De nationale eenheden zouden zo nauw mogelijk moeten samenwerken met nationale en regionale beheersautoriteiten, om ervoor te zorgen dat de mogelijkheden van de verschillende financieringsinstrumenten duidelijk worden uitgelegd aan potentiële begunstigden. |
| --- | --- |

34.

De nationale eenheden zouden zo nauw mogelijk moeten samenwerken met nationale en regionale beheersautoriteiten, om ervoor te zorgen dat de mogelijkheden van de verschillende financieringsinstrumenten duidelijk worden uitgelegd aan potentiële begunstigden.

De gevolgen van de beslissing van het Verenigd Koninkrijk, n.a.v. het referendum van 23 juni 2016, om artikel 50 van het VEU in te roepen en de EU te verlaten voor de financieringsmogelijkheden en de structuur van het MFK na 2020

| 35. | Ongeacht de uitkomst van de onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk verliest de EU een van de vijf Atlantische lidstaten, een belangrijke zeevaartnatie en een van de landen die het meeste investeert in de mariene economie en onderzoek. Bovendien is het Verenigd Koninkrijk een van de grootste exporteurs van visserijproducten. |
| --- | --- |

35.

Ongeacht de uitkomst van de onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk verliest de EU een van de vijf Atlantische lidstaten, een belangrijke zeevaartnatie en een van de landen die het meeste investeert in de mariene economie en onderzoek. Bovendien is het Verenigd Koninkrijk een van de grootste exporteurs van visserijproducten.

| 36. | Het Verenigd Koninkrijk is een van de belangrijkste bijdragers aan de EU-begroting. Het feit dat het VK niet meer zal bijdragen aan de EU-begroting, maakt dat alle beschikbare opties voor de toekomstige financiering van het cohesiebeleid tot in detail moeten worden onderzocht. |
| --- | --- |

36.

Het Verenigd Koninkrijk is een van de belangrijkste bijdragers aan de EU-begroting. Het feit dat het VK niet meer zal bijdragen aan de EU-begroting, maakt dat alle beschikbare opties voor de toekomstige financiering van het cohesiebeleid tot in detail moeten worden onderzocht.

| 37. | De praktische gevolgen van de brexit kunnen samenvallen met het nieuwe meerjarig financieel kader (MFK) vanaf 2021. Daarom verzoekt het CvdR de begrotingsautoriteit om voldoende financiële middelen toe te wijzen voor beleidsterreinen die momenteel niet als eerste prioriteit worden beschouwd, zoals de ontwikkeling van de blauwe economie. |
| --- | --- |

37.

De praktische gevolgen van de brexit kunnen samenvallen met het nieuwe meerjarig financieel kader (MFK) vanaf 2021. Daarom verzoekt het CvdR de begrotingsautoriteit om voldoende financiële middelen toe te wijzen voor beleidsterreinen die momenteel niet als eerste prioriteit worden beschouwd, zoals de ontwikkeling van de blauwe economie.

| 38. | Het CvdR herhaalt de oproep in zijn advies over de toekomst van het cohesiebeleid na 2020, namelijk dat het VK en de EU overeen moeten komen dat Britse regionale en lokale overheden kunnen blijven deelnemen aan de territoriale samenwerking en andere EU-programma’s, vergelijkbaar met de deelname van derde landen zoals Noorwegen en IJsland. |
| --- | --- |

38.

Het CvdR herhaalt de oproep in zijn advies over de toekomst van het cohesiebeleid na 2020, namelijk dat het VK en de EU overeen moeten komen dat Britse regionale en lokale overheden kunnen blijven deelnemen aan de territoriale samenwerking en andere EU-programma’s, vergelijkbaar met de deelname van derde landen zoals Noorwegen en IJsland.

| 39. | Het resultaat van de brexit-onderhandelingen zal moeten worden bekeken in het licht van de mogelijke gevolgen voor de toekomst van de maritieme strategie en het actieplan voor het Atlantische gebied. In het kader van de brexit is het des te belangrijker voor de overblijvende Atlantische lidstaten om prioriteit toe te kennen aan nauwere samenwerking en integratie van maritieme activiteiten: als het Verenigd Koninkrijk niet meer meedoet ontstaan er leemten op het gebied van wetenschap en innovatie, bewaking, defensie, oceaanenergie en maritieme investeringen, die moeten worden opgevuld. |
| --- | --- |

39.

Het resultaat van de brexit-onderhandelingen zal moeten worden bekeken in het licht van de mogelijke gevolgen voor de toekomst van de maritieme strategie en het actieplan voor het Atlantische gebied. In het kader van de brexit is het des te belangrijker voor de overblijvende Atlantische lidstaten om prioriteit toe te kennen aan nauwere samenwerking en integratie van maritieme activiteiten: als het Verenigd Koninkrijk niet meer meedoet ontstaan er leemten op het gebied van wetenschap en innovatie, bewaking, defensie, oceaanenergie en maritieme investeringen, die moeten worden opgevuld.

| 40. | Het CvdR is gealarmeerd over de mogelijke gevolgen van de brexit voor het gemeenschappelijk visserijbeleid (GVB), vooral wat betreft de toegang tot de Britse wateren, iets wat van bijzonder belang zal zijn voor de visserijsector van de buurlanden. Dit kan leiden tot minder vangsten en een daling van de werkgelegenheid, in een sector die nu al kwetsbaar is, boven op de concurrentievervalsing als het gaat om quota, teruggooiverboden, maximumaantal dagen op zee, regels voor staatssteun aan de sector en het behoud van de biodiversiteit (6). |
| --- | --- |

40.

Het CvdR is gealarmeerd over de mogelijke gevolgen van de brexit voor het gemeenschappelijk visserijbeleid (GVB), vooral wat betreft de toegang tot de Britse wateren, iets wat van bijzonder belang zal zijn voor de visserijsector van de buurlanden. Dit kan leiden tot minder vangsten en een daling van de werkgelegenheid, in een sector die nu al kwetsbaar is, boven op de concurrentievervalsing als het gaat om quota, teruggooiverboden, maximumaantal dagen op zee, regels voor staatssteun aan de sector en het behoud van de biodiversiteit (6).

Territoriale samenwerkingsprogramma’s

| 41. | Het CvdR wijst op de belangrijke rol die de territoriale samenwerkingsprogramma’s kunnen spelen bij de bevordering van de doelstellingen van de Atlantische strategie, zoals meer nadruk op samenwerking tussen regio’s voor een versterking van de Atlantische ruimte, overeenkomstig de opdracht van de strategie. |
| --- | --- |

41.

Het CvdR wijst op de belangrijke rol die de territoriale samenwerkingsprogramma’s kunnen spelen bij de bevordering van de doelstellingen van de Atlantische strategie, zoals meer nadruk op samenwerking tussen regio’s voor een versterking van de Atlantische ruimte, overeenkomstig de opdracht van de strategie.

| 42. | Het CvdR is van mening dat de punten 27 tot en met 30 van advies NAT-V-021 (2012) nog steeds geldig zijn, met name de opmerking over de potentiële rol van de tien programma’s die momenteel lopen in het gebied dat de strategie bestrijkt. |
| --- | --- |

42.

Het CvdR is van mening dat de punten 27 tot en met 30 van advies NAT-V-021 (2012) nog steeds geldig zijn, met name de opmerking over de potentiële rol van de tien programma’s die momenteel lopen in het gebied dat de strategie bestrijkt.

| 43. | Het wijst in het bijzonder op de mogelijk cruciale rol van het programma voor samenwerking in het Atlantisch gebied, vanwege de gerichtheid op maritieme zaken en de geografische spreiding ervan over de Atlantische ruimte. |
| --- | --- |

43.

Het wijst in het bijzonder op de mogelijk cruciale rol van het programma voor samenwerking in het Atlantisch gebied, vanwege de gerichtheid op maritieme zaken en de geografische spreiding ervan over de Atlantische ruimte.

| 44. | Het CvdR stemt in met de argumenten van de Atlantic Arc Commission in haar slotverklaring tot de algemene vergadering van de CPMR in Les Sables d’Olonne (3 maart 2017), vooral wat betreft de vereenvoudigingsmaatregelen in het kader van de tussentijdse herziening en meer flexibele financieringspercentages (5 % bonus) om projecten in het kader van de Atlantische strategie aan te moedigen. |
| --- | --- |

44.

Het CvdR stemt in met de argumenten van de Atlantic Arc Commission in haar slotverklaring tot de algemene vergadering van de CPMR in Les Sables d’Olonne (3 maart 2017), vooral wat betreft de vereenvoudigingsmaatregelen in het kader van de tussentijdse herziening en meer flexibele financieringspercentages (5 % bonus) om projecten in het kader van de Atlantische strategie aan te moedigen.

Brussel, 1 december 2017.

De voorzitter van het Europees Comité van de Regio's

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  Eerdere adviezen van het CvdR:

1

CDR 6621/2016 NAT-VI-018 „Internationale oceaangovernance, een agenda voor de toekomst van onze oceanen”;

CDR 6622/2016 NAT-VI-019: „Een nieuwe fase in het Europees beleid voor blauwe groei”;

PB C 391 van 18.12.2012, blz. 1, NAT-V-21: „Ontwikkeling van een maritieme strategie voor het gebied van de Atlantische Oceaan”;

PB C 19 van 21.1.2015, blz. 24, NAT-V-44: „Innovatie in de blauwe economie: het werkgelegenheids- en groeipotentieel van onze zeeën en oceanen benutten”;

CDR 0019/2017 COTER-VI-22: „Ondernemerschap op eilanden: bijdragen tot territoriale cohesie”.

(2)  Het Marnet-project dat wordt gefinancierd door het Interreg-programma voor het Atlantisch gebied 2007-2014, heeft een reeks mariene sociaal-economische indicatoren ontwikkeld om de impact te meten van kust- en mariene activiteiten in de vijf lidstaten.

2

(3)  NAT-V-44

3

(4)  Het Marnet-project dat een reeks mariene sociaal-economische indicatoren voor de Atlantische regio’s heeft ontwikkeld, kan een nuttige toevoeging aan dit proces zijn.

4

(5)  Financiering die wordt toegewezen aan een dienstverlener om sturing te geven aan publieke en particuliere organisaties, onderzoeksinstellingen en universiteiten, institutionele en particuliere investeerders evenals promotors en andere belanghebbende partijen die projecten wensen voor te stellen en te ontwikkelen voor de tenuitvoerlegging van het Atlantisch Actieplan.

5

(6)  CPMR, technische nota voor regio’s van de Atlantische boog, februari 2017.

6

---

| 8.5.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 164/82 |
| --- | --- | --- | --- |

8.5.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 164/82

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de rechtshandelingen die verwijzen naar de regelgevingsprocedure met toetsing

(2018/C 164/14)

| Rapporteur: | François Decoster (FR/ALDE), lid van de regioraad van Nord-Pas-de-Calais |
| --- | --- |
| Referentiedocument: | Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot aanpassing van een aantal rechtshandelingen die verwijzen naar de regelgevingsprocedure met toetsing, aan de artikelen 290 en 291 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie
  COM(2016) 799 final — 2016/0400 (COD) |

Rapporteur:

François Decoster (FR/ALDE), lid van de regioraad van Nord-Pas-de-Calais

Referentiedocument:

Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot aanpassing van een aantal rechtshandelingen die verwijzen naar de regelgevingsprocedure met toetsing, aan de artikelen 290 en 291 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie

COM(2016) 799 final — 2016/0400 (COD)

BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S,

| 1. | is van mening dat de Europese Unie moet beschikken over uitvoeringsbevoegdheid om de wetgever te helpen met de meer technische aspecten waardoor een snelle en eenvormige toepassing van de EU-wetgeving gestalte krijgt. |
| --- | --- |

1.

is van mening dat de Europese Unie moet beschikken over uitvoeringsbevoegdheid om de wetgever te helpen met de meer technische aspecten waardoor een snelle en eenvormige toepassing van de EU-wetgeving gestalte krijgt.

| 2. | Benadrukt zij wel dat die bevoegdheid beperkt moet blijven tot de niet-essentiële elementen van wetgevingshandelingen en dient te worden gebruikt met de grootst mogelijke transparantie en onder toezicht van de wetgever, het Europees Parlement en de Raad, de lidstaten en de lokale en regionale overheden. |
| --- | --- |

2.

Benadrukt zij wel dat die bevoegdheid beperkt moet blijven tot de niet-essentiële elementen van wetgevingshandelingen en dient te worden gebruikt met de grootst mogelijke transparantie en onder toezicht van de wetgever, het Europees Parlement en de Raad, de lidstaten en de lokale en regionale overheden.

| 3. | De lidstaten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de Europese wetgeving en dat geschiedt zeer vaak op lokaal en regionaal niveau. Daarom is het een democratische en praktische noodzaak dat die autoriteiten ook hun zegje kunnen doen. |
| --- | --- |

3.

De lidstaten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de Europese wetgeving en dat geschiedt zeer vaak op lokaal en regionaal niveau. Daarom is het een democratische en praktische noodzaak dat die autoriteiten ook hun zegje kunnen doen.

| 4. | Het Comité herhaalt zijn steun voor de hervorming van het comitologiesysteem van het Verdrag van Lissabon en voor de twee regelingen inzake gedelegeerde handelingen en uitvoeringshandelingen (de artikelen 290 en 291 VWEU). De gedelegeerde handelingen dienen daarbij als vervanging van de voormalige „regelgevingsprocedure met toetsing” (RPT), die betrekking had op politiek gevoelige gebieden als het milieu, de landbouw, de financiële diensten en de volksgezondheid. |
| --- | --- |

4.

Het Comité herhaalt zijn steun voor de hervorming van het comitologiesysteem van het Verdrag van Lissabon en voor de twee regelingen inzake gedelegeerde handelingen en uitvoeringshandelingen (de artikelen 290 en 291 VWEU). De gedelegeerde handelingen dienen daarbij als vervanging van de voormalige „regelgevingsprocedure met toetsing” (RPT), die betrekking had op politiek gevoelige gebieden als het milieu, de landbouw, de financiële diensten en de volksgezondheid.

| 5. | Het ondersteunt de wijziging van bestaande basishandelingen als bedoeld in het voorstel om de verwijzingen naar de regelgevingsprocedure met toetsing te vervangen door te refereren aan de artikelen 290 en 291 VWEU. |
| --- | --- |

5.

Het ondersteunt de wijziging van bestaande basishandelingen als bedoeld in het voorstel om de verwijzingen naar de regelgevingsprocedure met toetsing te vervangen door te refereren aan de artikelen 290 en 291 VWEU.

| 6. | Hetzelfde geldt voor deze aanpak van de Commissie in vergelijking met haar voorstel van 2013. Zij wil niet meer dat in basishandelingen constant de RPT wordt genoemd als verwijzing naar artikel 290 of 291 VWEU. Als gevolg van die aanpak zou elke basishandeling dus altijd moeten worden gelezen in samenhang met de desbetreffende, goedgekeurde, regeling. Het verdient inderdaad de voorkeur om elke betrokken basishandeling afzonderlijk te wijzigen. |
| --- | --- |

6.

Hetzelfde geldt voor deze aanpak van de Commissie in vergelijking met haar voorstel van 2013. Zij wil niet meer dat in basishandelingen constant de RPT wordt genoemd als verwijzing naar artikel 290 of 291 VWEU. Als gevolg van die aanpak zou elke basishandeling dus altijd moeten worden gelezen in samenhang met de desbetreffende, goedgekeurde, regeling. Het verdient inderdaad de voorkeur om elke betrokken basishandeling afzonderlijk te wijzigen.

| 7. | In het nieuwe voorstel stelt de Commissie terecht dat een bevoegdheidsdelegatie voor onbepaalde tijd gerechtvaardigd is aangezien de wetgever die delegatie in alle gevallen en te allen tijde kan intrekken. Bovendien zou de Commissie administratief zwaar worden belast als de delegatie slechts vijf jaar zou gelden en zij over alle handelingen die in dit voorstel zijn opgenomen vijf jaar na de goedkeuring ervan verslag zou moeten uitbrengen alvorens de delegatie automatisch kan worden verlengd. |
| --- | --- |

7.

In het nieuwe voorstel stelt de Commissie terecht dat een bevoegdheidsdelegatie voor onbepaalde tijd gerechtvaardigd is aangezien de wetgever die delegatie in alle gevallen en te allen tijde kan intrekken. Bovendien zou de Commissie administratief zwaar worden belast als de delegatie slechts vijf jaar zou gelden en zij over alle handelingen die in dit voorstel zijn opgenomen vijf jaar na de goedkeuring ervan verslag zou moeten uitbrengen alvorens de delegatie automatisch kan worden verlengd.

Gezamenlijk Akkoord over gedelegeerde handelingen

| 8. | Het Comité is verheugd over de ondertekening van een akkoord over de gedelegeerde handelingen door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie, dat is bijgevoegd bij het Interinstitutioneel Akkoord „Beter wetgeven” (1), en waarin een kader wordt vastgelegd voor de definitie van de doelstellingen, het toepassingsgebied, de duur en de voorwaarden van de delegatie. |
| --- | --- |

8.

Het Comité is verheugd over de ondertekening van een akkoord over de gedelegeerde handelingen door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie, dat is bijgevoegd bij het Interinstitutioneel Akkoord „Beter wetgeven” (1), en waarin een kader wordt vastgelegd voor de definitie van de doelstellingen, het toepassingsgebied, de duur en de voorwaarden van de delegatie.

| 9. | Het herinnert er wel aan dat de criteria en de procedure voor de vaststelling van gedelegeerde handelingen zeer duidelijk moeten worden gedefinieerd en naar behoren begrensd moeten worden om geen afbreuk te doen aan de rol van wetgever. |
| --- | --- |

9.

Het herinnert er wel aan dat de criteria en de procedure voor de vaststelling van gedelegeerde handelingen zeer duidelijk moeten worden gedefinieerd en naar behoren begrensd moeten worden om geen afbreuk te doen aan de rol van wetgever.

| 10. | Het verzoekt daarom dat, in geval van twijfel over het wezenlijke karakter van een onderdeel van een ontwerp voor een gedelegeerde handeling, de Commissie zich terugtrekt en dat de regels volgens de gewone wetgevingsprocedure worden goedgekeurd. |
| --- | --- |

10.

Het verzoekt daarom dat, in geval van twijfel over het wezenlijke karakter van een onderdeel van een ontwerp voor een gedelegeerde handeling, de Commissie zich terugtrekt en dat de regels volgens de gewone wetgevingsprocedure worden goedgekeurd.

| 11. | De duidelijke systematische raadpleging van nationale deskundigen bij de voorbereiding en de redactie van gedelegeerde handelingen verdient bijval, maar niet zeker is dat deze raadpleging voldoende gedefinieerd, transparant en bindend is. |
| --- | --- |

11.

De duidelijke systematische raadpleging van nationale deskundigen bij de voorbereiding en de redactie van gedelegeerde handelingen verdient bijval, maar niet zeker is dat deze raadpleging voldoende gedefinieerd, transparant en bindend is.

| 12. | De versterking van het toezicht van het Europees Parlement op gedelegeerde handelingen verdient echter bijval. |
| --- | --- |

12.

De versterking van het toezicht van het Europees Parlement op gedelegeerde handelingen verdient echter bijval.

| 13. | Wel valt te betreuren dat hier nog niet is voorzien in raadpleging van vertegenwoordigers van lokale en regionale overheden. Zulks ondanks het feit dat zij ten zeerste betrokken zijn bij de implementatie van die handelingen. |
| --- | --- |

13.

Wel valt te betreuren dat hier nog niet is voorzien in raadpleging van vertegenwoordigers van lokale en regionale overheden. Zulks ondanks het feit dat zij ten zeerste betrokken zijn bij de implementatie van die handelingen.

| 14. | De inbreng van die overheden bij dit toezicht is namelijk essentieel, omdat ze de bestuurslaag vormen die het grootste deel van de EU-wetgeving uitvoeren. |
| --- | --- |

14.

De inbreng van die overheden bij dit toezicht is namelijk essentieel, omdat ze de bestuurslaag vormen die het grootste deel van de EU-wetgeving uitvoeren.

| 15. | Daarom moet het Comité alle documenten, waaronder de ontwerpen van gedelegeerde handelingen, op hetzelfde tijdstip als de deskundigen van de lidstaten ontvangen. En ook moet het vlot toegang hebben tot de vergaderingen van de deskundigengroepen van de Commissie die de gedelegeerde handelingen voorbereiden. |
| --- | --- |

15.

Daarom moet het Comité alle documenten, waaronder de ontwerpen van gedelegeerde handelingen, op hetzelfde tijdstip als de deskundigen van de lidstaten ontvangen. En ook moet het vlot toegang hebben tot de vergaderingen van de deskundigengroepen van de Commissie die de gedelegeerde handelingen voorbereiden.

| 16. | Wel is het ingenomen met de oprichting door de Commissie, het Europees Parlement en de Raad van een gemeenschappelijk functioneel register van gedelegeerde handelingen, uiterlijk eind 2017. Dat kan leiden tot meer toezicht op de uitvoering door de Commissie van de aan haar gedelegeerde bevoegdheden en daarmee samenhangende transparantie, planning en traceerbaarheid in alle levensstadia van een gedelegeerde handeling. |
| --- | --- |

16.

Wel is het ingenomen met de oprichting door de Commissie, het Europees Parlement en de Raad van een gemeenschappelijk functioneel register van gedelegeerde handelingen, uiterlijk eind 2017. Dat kan leiden tot meer toezicht op de uitvoering door de Commissie van de aan haar gedelegeerde bevoegdheden en daarmee samenhangende transparantie, planning en traceerbaarheid in alle levensstadia van een gedelegeerde handeling.

Subsidiariteits- en evenredigheidsanalyse

| 17. | De ontwerpverordening strijdt niet met het subsidiariteitsbeginsel: het gaat namelijk om delegatie van bevoegdheden tussen de verschillende instellingen van de Unie. |
| --- | --- |

17.

De ontwerpverordening strijdt niet met het subsidiariteitsbeginsel: het gaat namelijk om delegatie van bevoegdheden tussen de verschillende instellingen van de Unie.

| 18. | De verordening is geschikt om de doelstellingen te verwezenlijken en een aantal basishandelingen aan de artikelen 290 en 291 VWEU aan te passen, en zij gaat niet verder dan wat noodzakelijk is. |
| --- | --- |

18.

De verordening is geschikt om de doelstellingen te verwezenlijken en een aantal basishandelingen aan de artikelen 290 en 291 VWEU aan te passen, en zij gaat niet verder dan wat noodzakelijk is.

| 19. | Wel moet het belang van subsidiariteit en evenredigheid voor ogen worden gehouden en ook moet worden beseft dat die beginselen niet alleen bij de redactie en de goedkeuring van EU-wetgeving maar ook bij de uitvoering ervan moeten gelden. |
| --- | --- |

19.

Wel moet het belang van subsidiariteit en evenredigheid voor ogen worden gehouden en ook moet worden beseft dat die beginselen niet alleen bij de redactie en de goedkeuring van EU-wetgeving maar ook bij de uitvoering ervan moeten gelden.

| 20. | De bevoegdheidsdelegatie ex artikel 290 VWEU, een bevoegdheidsoverdracht van de Uniewetgever naar de Commissie, belichaamt in beginsel een evenredigheidsprobleem: die delegatie is namelijk het resultaat van een afweging aangaande reguleringsintensiviteit, maar laat de verdeling van de bevoegdheden tussen de Unie en de lidstaten onverlet. |
| --- | --- |

20.

De bevoegdheidsdelegatie ex artikel 290 VWEU, een bevoegdheidsoverdracht van de Uniewetgever naar de Commissie, belichaamt in beginsel een evenredigheidsprobleem: die delegatie is namelijk het resultaat van een afweging aangaande reguleringsintensiviteit, maar laat de verdeling van de bevoegdheden tussen de Unie en de lidstaten onverlet.

| 21. | Omgekeerd bestaat uitvoering krachtens artikel 291 VWEU uit uitoefening door de instellingen van de Unie van bevoegdheden van de lidstaten, en dat kan subsidiariteitsproblemen opleveren. |
| --- | --- |

21.

Omgekeerd bestaat uitvoering krachtens artikel 291 VWEU uit uitoefening door de instellingen van de Unie van bevoegdheden van de lidstaten, en dat kan subsidiariteitsproblemen opleveren.

| 22. | Daarom moet de Commissie voortdurend toezien op de naleving van deze beginselen, met name bij de vaststelling van uitvoeringshandelingen. |
| --- | --- |

22.

Daarom moet de Commissie voortdurend toezien op de naleving van deze beginselen, met name bij de vaststelling van uitvoeringshandelingen.

Brussel, 1 december 2017.

De voorzitter van het Europees Comité van de Regio's

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  PB L 123 van 12.5.2016, blz. 1.

1

---