# Il-Ġurnal Uffiċjali C 341/2013

| | ISSN 1977-0987
  doi:10.3000/19770987.C_2013.341.mlt |
| --- | --- |
| Il-Ġurnal Uffiċjali
  tal-Unjoni Ewropea | C 341 |
| | |
| Edizzjoni bil-Malti | Informazzjoni u Avviżi | Volum 5621 ta' Novembru 2013 |

ISSN 1977-0987

doi:10.3000/19770987.C_2013.341.mlt

Il-Ġurnal Uffiċjali

tal-Unjoni Ewropea

C 341

Edizzjoni bil-Malti

Informazzjoni u Avviżi

Volum 5621 ta' Novembru 2013

---

| Avviż Nru | Werrej | Paġna |
| --- | --- | --- |
| | I   Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet |
| | OPINJONIJIET |
| | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew |
| | L-492 sessjoni plenarja tat-18 u d-19 ta' Settembru 2013 |
| 2013/C 341/01 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar It-tisħiħ tas-sħubijiet tas-soċjetà ċivili għat-twettiq iktar effikaċi tal-Istrateġija għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku fl-2014–2020 (opinjoni esploratorja) | 1 |
| 2013/C 341/02 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-impjieg tan-nisa b'relazzjoni mat-tkabbir (opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 6 |
| 2013/C 341/03 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-istabbiliment ta’ għanijiet ta’ żvilupp sostenibbli — Il-kontribut tas-soċjetà ċivili Ewropea għall-pożizzjoni tal-UE (opinjoni esploratorja) | 11 |
| 2013/C 341/04 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Is-sigurtà tal-ikel u l-bijoenerġija (Opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 16 |
| 2013/C 341/05 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Lejn azzjoni Ewropea kkoordinata għall-prevenzjoni u l-ġlieda tal-faqar fil-qasam tal-enerġija (Opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 21 |

Avviż Nru

Werrej

Paġna

I   Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet

OPINJONIJIET

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

L-492 sessjoni plenarja tat-18 u d-19 ta' Settembru 2013

2013/C 341/01

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar It-tisħiħ tas-sħubijiet tas-soċjetà ċivili għat-twettiq iktar effikaċi tal-Istrateġija għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku fl-2014–2020 (opinjoni esploratorja)

1

2013/C 341/02

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-impjieg tan-nisa b'relazzjoni mat-tkabbir (opinjoni fuq inizjattiva proprja)

6

2013/C 341/03

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-istabbiliment ta’ għanijiet ta’ żvilupp sostenibbli — Il-kontribut tas-soċjetà ċivili Ewropea għall-pożizzjoni tal-UE (opinjoni esploratorja)

11

2013/C 341/04

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Is-sigurtà tal-ikel u l-bijoenerġija (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

16

2013/C 341/05

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Lejn azzjoni Ewropea kkoordinata għall-prevenzjoni u l-ġlieda tal-faqar fil-qasam tal-enerġija (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

21

| | III   Atti preparatorji |
| --- | --- |
| | IL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW |
| | L-492 sessjoni plenarja tat-18 u d-19 ta' Settembru 2013 |
| 2013/C 341/06 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 dwar ċerti dispożizzjonijiet marbuta mal-ġestjoni finanzjarja, għal ċerti Stati Membri li qed jesperjenzaw jew li huma mhedda b'diffikultajiet serji fejn tidħol l-istabilità finanzjarja tagħhom u r-regoli tad-diżimpenn għal ċerti Stati MembriCOM(2013) 301 final — 2013/0156 (COD) | 27 |
| 2013/C 341/07 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Ir-rilaxx tal-potenzjal għat-tkabbir ekonomiku fis-settur spazjaliCOM(2013) 108 final | 29 |
| 2013/C 341/08 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni: L-Istat tal-Unjoni tal-Innovazzjoni 2012 — Aċċellerazzjoni tal-bidlaCOM(2013) 149 final | 35 |
| 2013/C 341/09 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-komparabbiltà tat-tariffi relatati mal-kontijiet tal-ħlas, il-bdil tal-kontijiet tal-ħlas u l-aċċess għal kontijiet tal-ħlas b'karatteristiċi bażiċiCOM(2013) 266 final — 2013/0139 (COD) | 40 |
| 2013/C 341/10 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) Nru 528/2012 dwar it-tqegħid fis-suq u l-użu tal-prodotti bijoċidali fir-rigward ta’ ċerti kundizzjonijiet għall-aċċess għas-suqCOM(2013) 288 final — 2013/0150 (COD) | 44 |
| 2013/C 341/11 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-varar ta' eCall interoperabbli fl-UE kollhaCOM(2013) 315 final — 2013/0166 (COD) u dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jikkonċerna r-rekwiżiti tal-approvazzjoni tat-tip għall-iskjerament tas-sistema eCall mmuntata fil-vettura u li jemenda d-Direttiva 2007/46/KECOM(2013) 316 final — 2013/0165 (COD) | 47 |
| 2013/C 341/12 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-kundizzjonijiet ta' dħul u residenza ta’ ċittadini ta' pajjiżi terzi għal skop ta’ riċerka, studju, skambju ta' studenti, taħriġ bi ħlas u bla ħlas, servizz volontarju u au pairingCOM(2013) 151 final — 2013/0081(COD) | 50 |
| 2013/C 341/13 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar miżuri li jiffaċilitaw l-eżerċizzju tad-drittijiet konferiti fuq ħaddiema fil-kuntest tal-moviment liberu tal-ħaddiemaCOM(2013) 236 final — 2013/0124 (COD) | 54 |
| 2013/C 341/14 | Opinjoni tas-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Green Paper dwar Strateġija Ewropea għall-Iskart tal-Plastik fl-AmbjentCOM(2013) 123 final | 59 |
| 2013/C 341/15 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li tistabbilixxi qafas għall-ippjanar spazjali marittimu u għall-ġestjoni integrata tal-kostaCOM(2013) 133 final — 2013/0074 (COD) | 67 |
| 2013/C 341/16 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi ċerti dispożizzjonijiet tranżitorji dwar l-appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u li jemenda r-Regolament (UE) Nru [RD] rigward ir-riżorsi u d-distribuzzjoni tagħhom fir-rigward tas-sena 2014 u li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 73/2009 u r-Regolamenti (UE) Nru [DP], (UE) Nru [HZ] u (UE) Nru [OKS unika] fir-rigward tal-applikazzjoni tagħhom fis-sena 2014COM(2013) 226 final — 2013/0117 (COD) | 71 |
| 2013/C 341/17 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1198/2006 fir-rigward ta’ ċerti dispożizzjonijiet relatati mal-ġestjoni finanzjarja għal ċerti Stati Membri li qed jesperjenzaw jew jinsabu mhedda b'diffikultajiet serji fir-rigward tal-istabilità finanzjarja tagħhomCOM(2013) 428 final — 2013/0200 (COD) | 75 |
| 2013/C 341/18 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Pjan ta’ Azzjoni għal Strateġija Marittima fiż-żona tal-Atlantiku — Il-provvediment ta’ tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużivCOM(2013) 279 final | 77 |
| 2013/C 341/19 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar Il-Futur tat-teknoloġiji għall-Ġbir u l-Ħżin tal-Karbonju fl-Ewropa (CCS)COM(2013) 180 final | 82 |
| 2013/C 341/20 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar It-tħejjija għal Dinja Awdjoviżiva Konverġenti b'Mod Komplet: Tkabbir, Ħolqien u ValuriCOM(2013) 231 final | 87 |
| 2013/C 341/21 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar l-abbozz ta' Proposta għal Direttiva tal-Kunsill li temenda d-Direttiva 2009/71/EURATOM li jistabbilixxi qafas Komunitarju għas-Sikurezza Nukleari ta' installazzjonijiet nukleariCOM(2013) 343 final | 92 |
| 2013/C 341/22 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda ċerti Regolamenti fil-qasam tas-sajd u s-saħħa tal-annimali minħabba l-bidla tal-istatus tal-Majott fir-rigward tal-UnjoniCOM(2013) 417 final — 2013/0191 (COD) u dwar Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda ċerti Direttivi fl-oqsma tal-ambjent, l-agrikoltura, il-politika soċjali u s-saħħa pubblika minħabba l-bidla tal-istatus tal-Majott fir-rigward tal-UnjoniCOM(2013) 418 final — 2013/0192 (COD | 97 |
| 2013/C 341/23 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ir-ritorn ta’ oġġetti kulturali imneħħija illegalment mit-territorju ta’ Stat MembruCOM(2013) 311 final — 2013/0162 (COD) | 98 |

III   Atti preparatorji

IL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW

L-492 sessjoni plenarja tat-18 u d-19 ta' Settembru 2013

2013/C 341/06

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 dwar ċerti dispożizzjonijiet marbuta mal-ġestjoni finanzjarja, għal ċerti Stati Membri li qed jesperjenzaw jew li huma mhedda b'diffikultajiet serji fejn tidħol l-istabilità finanzjarja tagħhom u r-regoli tad-diżimpenn għal ċerti Stati MembriCOM(2013) 301 final — 2013/0156 (COD)

COM(2013) 301 final — 2013/0156 (COD)

27

2013/C 341/07

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Ir-rilaxx tal-potenzjal għat-tkabbir ekonomiku fis-settur spazjaliCOM(2013) 108 final

COM(2013) 108 final

29

2013/C 341/08

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni: L-Istat tal-Unjoni tal-Innovazzjoni 2012 — Aċċellerazzjoni tal-bidlaCOM(2013) 149 final

COM(2013) 149 final

35

2013/C 341/09

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-komparabbiltà tat-tariffi relatati mal-kontijiet tal-ħlas, il-bdil tal-kontijiet tal-ħlas u l-aċċess għal kontijiet tal-ħlas b'karatteristiċi bażiċiCOM(2013) 266 final — 2013/0139 (COD)

COM(2013) 266 final — 2013/0139 (COD)

40

2013/C 341/10

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) Nru 528/2012 dwar it-tqegħid fis-suq u l-użu tal-prodotti bijoċidali fir-rigward ta’ ċerti kundizzjonijiet għall-aċċess għas-suqCOM(2013) 288 final — 2013/0150 (COD)

COM(2013) 288 final — 2013/0150 (COD)

44

2013/C 341/11

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-varar ta' eCall interoperabbli fl-UE kollhaCOM(2013) 315 final — 2013/0166 (COD) u dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jikkonċerna r-rekwiżiti tal-approvazzjoni tat-tip għall-iskjerament tas-sistema eCall mmuntata fil-vettura u li jemenda d-Direttiva 2007/46/KECOM(2013) 316 final — 2013/0165 (COD)

COM(2013) 315 final — 2013/0166 (COD)

COM(2013) 316 final — 2013/0165 (COD)

47

2013/C 341/12

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-kundizzjonijiet ta' dħul u residenza ta’ ċittadini ta' pajjiżi terzi għal skop ta’ riċerka, studju, skambju ta' studenti, taħriġ bi ħlas u bla ħlas, servizz volontarju u au pairingCOM(2013) 151 final — 2013/0081(COD)

COM(2013) 151 final — 2013/0081(COD)

50

2013/C 341/13

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar miżuri li jiffaċilitaw l-eżerċizzju tad-drittijiet konferiti fuq ħaddiema fil-kuntest tal-moviment liberu tal-ħaddiemaCOM(2013) 236 final — 2013/0124 (COD)

COM(2013) 236 final — 2013/0124 (COD)

54

2013/C 341/14

Opinjoni tas-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Green Paper dwar Strateġija Ewropea għall-Iskart tal-Plastik fl-AmbjentCOM(2013) 123 final

COM(2013) 123 final

59

2013/C 341/15

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li tistabbilixxi qafas għall-ippjanar spazjali marittimu u għall-ġestjoni integrata tal-kostaCOM(2013) 133 final — 2013/0074 (COD)

COM(2013) 133 final — 2013/0074 (COD)

67

2013/C 341/16

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi ċerti dispożizzjonijiet tranżitorji dwar l-appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u li jemenda r-Regolament (UE) Nru [RD] rigward ir-riżorsi u d-distribuzzjoni tagħhom fir-rigward tas-sena 2014 u li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 73/2009 u r-Regolamenti (UE) Nru [DP], (UE) Nru [HZ] u (UE) Nru [OKS unika] fir-rigward tal-applikazzjoni tagħhom fis-sena 2014COM(2013) 226 final — 2013/0117 (COD)

COM(2013) 226 final — 2013/0117 (COD)

71

2013/C 341/17

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1198/2006 fir-rigward ta’ ċerti dispożizzjonijiet relatati mal-ġestjoni finanzjarja għal ċerti Stati Membri li qed jesperjenzaw jew jinsabu mhedda b'diffikultajiet serji fir-rigward tal-istabilità finanzjarja tagħhomCOM(2013) 428 final — 2013/0200 (COD)

COM(2013) 428 final — 2013/0200 (COD)

75

2013/C 341/18

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Pjan ta’ Azzjoni għal Strateġija Marittima fiż-żona tal-Atlantiku — Il-provvediment ta’ tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużivCOM(2013) 279 final

COM(2013) 279 final

77

2013/C 341/19

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar Il-Futur tat-teknoloġiji għall-Ġbir u l-Ħżin tal-Karbonju fl-Ewropa (CCS)COM(2013) 180 final

COM(2013) 180 final

82

2013/C 341/20

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar It-tħejjija għal Dinja Awdjoviżiva Konverġenti b'Mod Komplet: Tkabbir, Ħolqien u ValuriCOM(2013) 231 final

COM(2013) 231 final

87

2013/C 341/21

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar l-abbozz ta' Proposta għal Direttiva tal-Kunsill li temenda d-Direttiva 2009/71/EURATOM li jistabbilixxi qafas Komunitarju għas-Sikurezza Nukleari ta' installazzjonijiet nukleariCOM(2013) 343 final

COM(2013) 343 final

92

2013/C 341/22

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda ċerti Regolamenti fil-qasam tas-sajd u s-saħħa tal-annimali minħabba l-bidla tal-istatus tal-Majott fir-rigward tal-UnjoniCOM(2013) 417 final — 2013/0191 (COD) u dwar Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda ċerti Direttivi fl-oqsma tal-ambjent, l-agrikoltura, il-politika soċjali u s-saħħa pubblika minħabba l-bidla tal-istatus tal-Majott fir-rigward tal-UnjoniCOM(2013) 418 final — 2013/0192 (COD

COM(2013) 417 final — 2013/0191 (COD)

COM(2013) 418 final — 2013/0192 (COD

97

2013/C 341/23

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ir-ritorn ta’ oġġetti kulturali imneħħija illegalment mit-territorju ta’ Stat MembruCOM(2013) 311 final — 2013/0162 (COD)

COM(2013) 311 final — 2013/0162 (COD)

98

| MT | |
| --- | --- |

MT

---

I Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet

OPINJONIJIET

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

L-492 sessjoni plenarja tat-18 u d-19 ta' Settembru 2013

| 21.11.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/1 |
| --- | --- | --- | --- |

21.11.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/1

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “It-tisħiħ tas-sħubijiet tas-soċjetà ċivili għat-twettiq iktar effikaċi tal-Istrateġija għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku fl-2014–2020” (opinjoni esploratorja)

2013/C 341/01

Relatur: is-Sur SMYTH

Nhar il-15 ta' April 2013, il-Viċi Ministru tal-Affarijiet Barranin tar-Repubblika tal-Litwanja, Vytautas Leškevičius, f'isem il-Presidenza Litwana li jmiss, talab lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iħejji opinjoni esploratorja dwar:

It-tisħiħ tas-sħubijiet tas-soċjetà ċivili għat-twettiq iktar effikaċi tal-Istrateġija għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku fl-2014-2020.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar il-15 ta' Lulju 2013.

Matul l-492 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-18 u d-19 ta' Settembru 2013 (seduta tad-19 ta' Settembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b'148 voti favur, 0 voti kontra u 2 astensjonijiet.

1.   Introduzzjoni

| 1.1 | Din l-Opinjoni tressaq l-argument li mod effettiv ta' kif jissaħħu s-sħubijiet tas-soċjetà ċivili għat-twettiq tal-Istrateġija għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku huwa permezz tal-implimentazzjoni tal-prinċipju tas-sħubija kif stipulat fil-Kodiċi ta' Kondotta dwar is-Sħubija tal-Kummissjoni. |
| --- | --- |

1.1

Din l-Opinjoni tressaq l-argument li mod effettiv ta' kif jissaħħu s-sħubijiet tas-soċjetà ċivili għat-twettiq tal-Istrateġija għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku huwa permezz tal-implimentazzjoni tal-prinċipju tas-sħubija kif stipulat fil-Kodiċi ta' Kondotta dwar is-Sħubija tal-Kummissjoni.

| 1.2 | Il-Kodiċi ta' Kondotta dwar is-Sħubija jgawdi mill-appoġġ tal-Parlament Ewropew, il-Kumitat tar-Reġjuni u l-KESE, iżda s'issa għadu mhux approvat mill-Kunsill. Din tibqa' sfida sinifikanti għal dawk li jappoġġjaw il-prinċipju tas-sħubija. |
| --- | --- |

1.2

Il-Kodiċi ta' Kondotta dwar is-Sħubija jgawdi mill-appoġġ tal-Parlament Ewropew, il-Kumitat tar-Reġjuni u l-KESE, iżda s'issa għadu mhux approvat mill-Kunsill. Din tibqa' sfida sinifikanti għal dawk li jappoġġjaw il-prinċipju tas-sħubija.

| 1.3 | Il-KESE jirrikonoxxi li l-appoġġ politiku għall-Kodiċi ta' Kondotta għadu mhux komplut fost l-Istati Membri Baltiċi u li trid tissaħħaħ il-kultura tas-sħubija. |
| --- | --- |

1.3

Il-KESE jirrikonoxxi li l-appoġġ politiku għall-Kodiċi ta' Kondotta għadu mhux komplut fost l-Istati Membri Baltiċi u li trid tissaħħaħ il-kultura tas-sħubija.

| 1.4 | Il-KESE jirrakkomanda li l-Istrateġija għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku tkun tista' tiġbor fiha b'mod informali l-proċess spjegat fil-qosor fil-Kodiċi ta' Kondotta u tapplikah fl-evoluzzjoni kontinwa u l-implimentazzjoni tal-Istrateġija għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku. |
| --- | --- |

1.4

Il-KESE jirrakkomanda li l-Istrateġija għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku tkun tista' tiġbor fiha b'mod informali l-proċess spjegat fil-qosor fil-Kodiċi ta' Kondotta u tapplikah fl-evoluzzjoni kontinwa u l-implimentazzjoni tal-Istrateġija għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku.

| 1.5 | Fir-Reġjun tal-Baħar Baltiku hemm kompetenza u esperjenza organizzattiva biżżejjed sabiex fuq il-bażi tagħhom jittieħed ir-rwol ta' monitoraġġ imsaħħaħ maħsub fil-Kodiċi ta' Kondotta. |
| --- | --- |

1.5

Fir-Reġjun tal-Baħar Baltiku hemm kompetenza u esperjenza organizzattiva biżżejjed sabiex fuq il-bażi tagħhom jittieħed ir-rwol ta' monitoraġġ imsaħħaħ maħsub fil-Kodiċi ta' Kondotta.

| 1.6 | Il-Baltiku jista' jsegwi wkoll l-Istrateġija tad-Danubju billi jistabbilixxi Forum tas-Soċjetà Ċivili tal-Baltiku. Il-KESE kellu rwol prominenti fil-formazzjoni tal-Forum tas-Soċjetà Ċivili tad-Danubju u jinsab lest li jaqdi rwol ta' koordinazzjoni simili fil-Baltiku. |
| --- | --- |

1.6

Il-Baltiku jista' jsegwi wkoll l-Istrateġija tad-Danubju billi jistabbilixxi Forum tas-Soċjetà Ċivili tal-Baltiku. Il-KESE kellu rwol prominenti fil-formazzjoni tal-Forum tas-Soċjetà Ċivili tad-Danubju u jinsab lest li jaqdi rwol ta' koordinazzjoni simili fil-Baltiku.

2.   L-istrateġiji tal-kooperazzjoni makroreġjonali

| 2.1 | Il-kunċett ta' makroreġjun daħal l-ewwel darba fil-vokabularju tal-UE fl-2007 bħala parti mid-dibattitu politiku dwar il-forom adegwati tal-governanza territorjali. Wara dan, ġew adottati strateġiji ta' kooperazzjoni makroreġjonali għar-reġjun tal-Baħar Baltiku (fl-2009) u r-reġjun tad-Danubju (fl-2011). |
| --- | --- |

2.1

Il-kunċett ta' makroreġjun daħal l-ewwel darba fil-vokabularju tal-UE fl-2007 bħala parti mid-dibattitu politiku dwar il-forom adegwati tal-governanza territorjali. Wara dan, ġew adottati strateġiji ta' kooperazzjoni makroreġjonali għar-reġjun tal-Baħar Baltiku (fl-2009) u r-reġjun tad-Danubju (fl-2011).

| 2.2 | Fil-bidu, l-Istrateġija għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku, bħala l-ewwel tentattiv ta' kooperazzjoni fil-livell makroreġjonali, kienet prova għal dan il-mudell il-ġdid ta' kooperazzjoni reġjonali. Fil-qofol tagħha hemm il-viżjoni sempliċi li f'reġjun bħall-Baħar Baltiku problemi serji bħalma huma s-sigurtà marittima, it-tniġġis ambjentali u l-kapaċità ta' aċċess jistgħu jiġu indirizzati u solvuti biss permezz ta' kooperazzjoni effettiva. Barra minn hekk, il-ġeografija preċiża ta' makroreġjun tista' tvarja skont id-definizzjoni u n-natura tal-problema inkwistjoni. Eks-Kummissarju għall-politika reġjonali kien spjega dan il-punt b'mod konċiż u ċar meta stqarr li strateġija makroreġjonali hija definita “fuq il-bażi tal-isfidi u l-opportunitajiet transnazzjonali li jirrikjedu azzjoni kollettiva”. |
| --- | --- |

2.2

Fil-bidu, l-Istrateġija għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku, bħala l-ewwel tentattiv ta' kooperazzjoni fil-livell makroreġjonali, kienet prova għal dan il-mudell il-ġdid ta' kooperazzjoni reġjonali. Fil-qofol tagħha hemm il-viżjoni sempliċi li f'reġjun bħall-Baħar Baltiku problemi serji bħalma huma s-sigurtà marittima, it-tniġġis ambjentali u l-kapaċità ta' aċċess jistgħu jiġu indirizzati u solvuti biss permezz ta' kooperazzjoni effettiva. Barra minn hekk, il-ġeografija preċiża ta' makroreġjun tista' tvarja skont id-definizzjoni u n-natura tal-problema inkwistjoni. Eks-Kummissarju għall-politika reġjonali kien spjega dan il-punt b'mod konċiż u ċar meta stqarr li strateġija makroreġjonali hija definita “fuq il-bażi tal-isfidi u l-opportunitajiet transnazzjonali li jirrikjedu azzjoni kollettiva”.

| 2.3 | L-Istrateġija għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku għandha tliet għanijiet ewlenin: li ssalva l-baħar, li tikkollega r-reġjun u li żżid il-prosperità. Sabiex jinkiseb dan, l-Istati Membri u l-Kummissjoni qablu dwar Pjan ta' Azzjoni bi 15-il Qasam ta' Prijorità u madwar 80 Proġett Ewlieni differenti. |
| --- | --- |

2.3

L-Istrateġija għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku għandha tliet għanijiet ewlenin: li ssalva l-baħar, li tikkollega r-reġjun u li żżid il-prosperità. Sabiex jinkiseb dan, l-Istati Membri u l-Kummissjoni qablu dwar Pjan ta' Azzjoni bi 15-il Qasam ta' Prijorità u madwar 80 Proġett Ewlieni differenti.

| 2.4 | L-Istrateġija għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku tibbaża fuq il-livelli eżistenti ta' kooperazzjoni fir-reġjun u ilha għaddejja erba' snin. Din iġġenerat livell għoli ta' kooperazzjoni bejn il-pajjiż u r-reġjuni parteċipanti. Il-governanza f'diversi livelli ntużat fil-koordinazzjoni bejn l-awtoritajiet nazzjonali u reġjonali sabiex titjieb is-sigurtà marittima u biex jinkiseb tnaqqis fil-livelli ta' ewtrofikazzjoni fil-Baltiku. L-UE organizzat Fora annwali tas-Soċjetà Ċivili fil-kuntest tal-EUSBSR, mit-twaqqif tagħha fl-2009. |
| --- | --- |

2.4

L-Istrateġija għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku tibbaża fuq il-livelli eżistenti ta' kooperazzjoni fir-reġjun u ilha għaddejja erba' snin. Din iġġenerat livell għoli ta' kooperazzjoni bejn il-pajjiż u r-reġjuni parteċipanti. Il-governanza f'diversi livelli ntużat fil-koordinazzjoni bejn l-awtoritajiet nazzjonali u reġjonali sabiex titjieb is-sigurtà marittima u biex jinkiseb tnaqqis fil-livelli ta' ewtrofikazzjoni fil-Baltiku. L-UE organizzat Fora annwali tas-Soċjetà Ċivili fil-kuntest tal-EUSBSR, mit-twaqqif tagħha fl-2009.

| 2.5 | It-tħaddim tal-istrateġija ma xekkilx il-prestazzjoni ekonomika tar-reġjun. Fl-2010, ir-reġjun tal-Baħar Baltiku rkupra aktar malajr minn partijiet oħra tal-Ewropa u żamm rati sodi ta' tkabbir tul l-2011. Fl-2012, il-pass tat-tkabbir naqas għal 1,5 %, li xorta kien għadu “l fuq sew mill-medja tal-UE. It-tbassir għall-2013 għadu ma sarx iżda r-reġjun għandu jibqa” jagħti prestazzjoni awqa mill-pari Ewropej tiegħu, skont il-Forum dwar l-Iżvilupp tal-Baltiku. |
| --- | --- |

2.5

It-tħaddim tal-istrateġija ma xekkilx il-prestazzjoni ekonomika tar-reġjun. Fl-2010, ir-reġjun tal-Baħar Baltiku rkupra aktar malajr minn partijiet oħra tal-Ewropa u żamm rati sodi ta' tkabbir tul l-2011. Fl-2012, il-pass tat-tkabbir naqas għal 1,5 %, li xorta kien għadu “l fuq sew mill-medja tal-UE. It-tbassir għall-2013 għadu ma sarx iżda r-reġjun għandu jibqa” jagħti prestazzjoni awqa mill-pari Ewropej tiegħu, skont il-Forum dwar l-Iżvilupp tal-Baltiku.

3.   Il-prinċipju tas-sħubija

| 3.1 | Il-KESE ilu tal-fehma li tinħtieġ sħubija ġenwina għall-effettività ġenerali tal-politika ta' koeżjoni tal-UE. Is-sħubija hija mezz kif jinkiseb l-iżvilupp ekonomiku u soċjali sostenibbli. Din tinsab imniżżla fil-mekkaniżmu għat-twettiq tal-politika ta' koeżjoni u hija stipulata formalment fl-Artikolu 11 tar-Regolament dwar id-Dispożizzjonijiet Komuni (CPR). |
| --- | --- |

3.1

Il-KESE ilu tal-fehma li tinħtieġ sħubija ġenwina għall-effettività ġenerali tal-politika ta' koeżjoni tal-UE. Is-sħubija hija mezz kif jinkiseb l-iżvilupp ekonomiku u soċjali sostenibbli. Din tinsab imniżżla fil-mekkaniżmu għat-twettiq tal-politika ta' koeżjoni u hija stipulata formalment fl-Artikolu 11 tar-Regolament dwar id-Dispożizzjonijiet Komuni (CPR).

| 3.2 | L-interpretazzjoni tal-Artikolu 11 mill-Istati Membri kienet problematika, fejn uħud mill-pajjiżi tkellmu biss dwar il-prinċipju mingħajr ma ħadu azzjoni fil-prattika, filwaqt li oħrajn ħaddnu l-prinċipju tas-sħubija bis-sħiħ. F'April 2012, il-Kummissjoni pproponiet kodiċi ta' kondotta dwar is-sħubija fl-implimentazzjoni tal-Qafas Strateġiku Komuni fejn ippruvat twaqqaf mekkaniżmu formali għall-parteċipazzjoni effettiva tal-partijiet interessati kollha fil-politika ta' koeżjoni. |
| --- | --- |

3.2

L-interpretazzjoni tal-Artikolu 11 mill-Istati Membri kienet problematika, fejn uħud mill-pajjiżi tkellmu biss dwar il-prinċipju mingħajr ma ħadu azzjoni fil-prattika, filwaqt li oħrajn ħaddnu l-prinċipju tas-sħubija bis-sħiħ. F'April 2012, il-Kummissjoni pproponiet kodiċi ta' kondotta dwar is-sħubija fl-implimentazzjoni tal-Qafas Strateġiku Komuni fejn ippruvat twaqqaf mekkaniżmu formali għall-parteċipazzjoni effettiva tal-partijiet interessati kollha fil-politika ta' koeżjoni.

| 3.3 | Il-kodiċi ta' kondotta dwar is-sħubija propost mill-Kummissjoni jinkludi sett ta' rekwiżiti minimi meħtieġa sabiex tinkiseb sħubija ta' kwalità għolja fl-implimentazzjoni tal-fondi, filwaqt li tinżamm flessibbiltà biżżejjed għall-Istati Membri fil-mod kif jorganizzaw il-parteċipazzjoni tal-imsieħba differenti. Il-kodiċi ta' kondotta Ewropew dwar is-sħubija jgħid li l-awtoritajiet pubbliċi, l-imsieħba ekonomiċi u soċjali, u l-korpi li jirrappreżentaw lis-soċjetà ċivili jistgħu jistabbilixxu, fil-qasam ta' intervent tagħhom, pjattaformi jew organizzazzjonijiet ġenerali sabiex jiffaċilitaw l-involviment tagħhom fis-sħubija. Jistgħu jaħtru rappreżentant uniku sabiex jippreżenta l-fehmiet tal-pjattaforma jew organizzazzjoni ġenerali fis-sħubija. Il-prinċipji li għandhom jitqiesu meta l-imsieħba jaħtru r-rappreżentanti tagħhom jinkludu: il-kompetenza, il-kapaċità li jipparteċipaw attivament, u livell adegwat ta' rappreżentazzjoni. |
| --- | --- |

3.3

Il-kodiċi ta' kondotta dwar is-sħubija propost mill-Kummissjoni jinkludi sett ta' rekwiżiti minimi meħtieġa sabiex tinkiseb sħubija ta' kwalità għolja fl-implimentazzjoni tal-fondi, filwaqt li tinżamm flessibbiltà biżżejjed għall-Istati Membri fil-mod kif jorganizzaw il-parteċipazzjoni tal-imsieħba differenti. Il-kodiċi ta' kondotta Ewropew dwar is-sħubija jgħid li l-awtoritajiet pubbliċi, l-imsieħba ekonomiċi u soċjali, u l-korpi li jirrappreżentaw lis-soċjetà ċivili jistgħu jistabbilixxu, fil-qasam ta' intervent tagħhom, pjattaformi jew organizzazzjonijiet ġenerali sabiex jiffaċilitaw l-involviment tagħhom fis-sħubija. Jistgħu jaħtru rappreżentant uniku sabiex jippreżenta l-fehmiet tal-pjattaforma jew organizzazzjoni ġenerali fis-sħubija. Il-prinċipji li għandhom jitqiesu meta l-imsieħba jaħtru r-rappreżentanti tagħhom jinkludu: il-kompetenza, il-kapaċità li jipparteċipaw attivament, u livell adegwat ta' rappreżentazzjoni.

| 3.4 | Il-proposti tal-Kummissjoni huma appoġġjati mill-Parlament Ewropew, il-KESE u l-Kumitat tar-Reġjuni. Madankollu, il-Kunsill Ewropew neħħa l-kodiċi ta' kondotta mis-sett globali tal-proposti tal-Kummissjoni. Din is-sitwazzjoni paralizzanti mhijiex mixtieqa u tirrikjedi azzjoni konċertata minn dawk kollha li jappoġġjaw il-prinċipju tas-sħubija biex tingħeleb. |
| --- | --- |

3.4

Il-proposti tal-Kummissjoni huma appoġġjati mill-Parlament Ewropew, il-KESE u l-Kumitat tar-Reġjuni. Madankollu, il-Kunsill Ewropew neħħa l-kodiċi ta' kondotta mis-sett globali tal-proposti tal-Kummissjoni. Din is-sitwazzjoni paralizzanti mhijiex mixtieqa u tirrikjedi azzjoni konċertata minn dawk kollha li jappoġġjaw il-prinċipju tas-sħubija biex tingħeleb.

| 3.5 | Il-kodiċi ta' kondotta jidentifika tliet kategoriji ta' msieħba li jikkostitwixxu s-sħubija fil-politika ta' koeżjoni:






  — | l-awtoritajiet reġjonali u lokali kompetenti, u l-awtoritajiet urbani u pubbliċi oħra; |
| --- | --- | --- |

3.5

Il-kodiċi ta' kondotta jidentifika tliet kategoriji ta' msieħba li jikkostitwixxu s-sħubija fil-politika ta' koeżjoni:

—

l-awtoritajiet reġjonali u lokali kompetenti, u l-awtoritajiet urbani u pubbliċi oħra;

| — | l-imsieħba ekonomiċi u soċjali; |
| --- | --- |

—

l-imsieħba ekonomiċi u soċjali;

| — | il-korpi li jirrappreżentaw lis-soċjetà ċivili, inklużi l-imsieħba ambjentali, organizzazzjonijiet mhux governattivi u korpi responsabbli għall-promozzjoni tal-ugwaljanza u n-nondiskriminazzjoni. |
| --- | --- |

—

il-korpi li jirrappreżentaw lis-soċjetà ċivili, inklużi l-imsieħba ambjentali, organizzazzjonijiet mhux governattivi u korpi responsabbli għall-promozzjoni tal-ugwaljanza u n-nondiskriminazzjoni.

| 3.6 | Huwa jistabbilixxi wkoll sett ta' prinċipji għall-involviment ta' kategoriji differenti ta' msieħba fit-tħejjija ta' programmi, l-informazzjoni li għandha tiġi provduta dwar l-involviment tagħhom kif ukoll waqt il-fażijiet diversi ta' implimentazzjoni. Skont il-Kummissjoni, l-imsieħba għandhom ikunu involuti:






  — | fl-analiżi tad-differenzi u l-ħtiġijiet ta' żvilupp b'referenza għall-għanijiet tematiċi, inklużi dawk indirizzati mir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi; |
| --- | --- | --- |

3.6

Huwa jistabbilixxi wkoll sett ta' prinċipji għall-involviment ta' kategoriji differenti ta' msieħba fit-tħejjija ta' programmi, l-informazzjoni li għandha tiġi provduta dwar l-involviment tagħhom kif ukoll waqt il-fażijiet diversi ta' implimentazzjoni. Skont il-Kummissjoni, l-imsieħba għandhom ikunu involuti:

—

fl-analiżi tad-differenzi u l-ħtiġijiet ta' żvilupp b'referenza għall-għanijiet tematiċi, inklużi dawk indirizzati mir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi;

| — | fis-selezzjoni tal-għanijiet tematiċi, l-allokazzjonijiet indikattivi tal-Fondi ESI u r-riżultati ewlenin mistennija minnhom; |
| --- | --- |

—

fis-selezzjoni tal-għanijiet tematiċi, l-allokazzjonijiet indikattivi tal-Fondi ESI u r-riżultati ewlenin mistennija minnhom;

| — | fil-lista ta' programmi u l-mekkaniżmi fil-livell nazzjonali u reġjonali sabiex tkun żgurata koordinazzjoni bejn il-Fondi ESI ma' strumenti ta' finanzjament oħra tal-Unjoni u nazzjonali u l-BEI; |
| --- | --- |

—

fil-lista ta' programmi u l-mekkaniżmi fil-livell nazzjonali u reġjonali sabiex tkun żgurata koordinazzjoni bejn il-Fondi ESI ma' strumenti ta' finanzjament oħra tal-Unjoni u nazzjonali u l-BEI;

| — | fl-arranġamenti sabiex ikun żgurat approċċ integrat għall-użu tal-Fondi ESI għall-iżvilupp territorjali ta' żoni urbani, rurali, kostali u tas-sajd, u żoni b'karatteristiċi territorjali partikolari; |
| --- | --- |

—

fl-arranġamenti sabiex ikun żgurat approċċ integrat għall-użu tal-Fondi ESI għall-iżvilupp territorjali ta' żoni urbani, rurali, kostali u tas-sajd, u żoni b'karatteristiċi territorjali partikolari;

| — | fl-arranġamenti sabiex ikun żgurat approċċ integrat sabiex jiġu indirizzati l-ħtiġijiet speċifiċi taż-żoni ġeografiċi l-aktar milquta mill-faqar jew ta' gruppi speċifiċi bl-ogħla riskju ta' diskriminazzjoni jew esklużjoni, b'kunsiderazzjoni speċjali għall-komunitajiet marġinalizzati; |
| --- | --- |

—

fl-arranġamenti sabiex ikun żgurat approċċ integrat sabiex jiġu indirizzati l-ħtiġijiet speċifiċi taż-żoni ġeografiċi l-aktar milquta mill-faqar jew ta' gruppi speċifiċi bl-ogħla riskju ta' diskriminazzjoni jew esklużjoni, b'kunsiderazzjoni speċjali għall-komunitajiet marġinalizzati;

| — | fl-implimentazzjoni tal-prinċipji orizzontali definiti fl-Artikoli 7 u 8 tar-Regolament dwar id-Dispożizzjonijiet Komuni (CPR) tal-fondi tal-politika ta' koeżjoni. |
| --- | --- |

—

fl-implimentazzjoni tal-prinċipji orizzontali definiti fl-Artikoli 7 u 8 tar-Regolament dwar id-Dispożizzjonijiet Komuni (CPR) tal-fondi tal-politika ta' koeżjoni.

| 3.7 | F'termini tal-programmi ta' tħejjija, l-imsieħba għandhom ikunu involuti:






  — | fl-analiżi u l-identifikazzjoni tal-ħtiġijiet; |
| --- | --- | --- |

3.7

F'termini tal-programmi ta' tħejjija, l-imsieħba għandhom ikunu involuti:

—

fl-analiżi u l-identifikazzjoni tal-ħtiġijiet;

| — | fid-definizzjoni jew selezzjoni ta' prijoritajiet u għanijiet speċifiċi relatati; |
| --- | --- |

—

fid-definizzjoni jew selezzjoni ta' prijoritajiet u għanijiet speċifiċi relatati;

| — | fl-allokazzjoni tal-fondi; |
| --- | --- |

—

fl-allokazzjoni tal-fondi;

| — | fid-definizzjoni tal-indikaturi speċifiċi għall-programm; |
| --- | --- |

—

fid-definizzjoni tal-indikaturi speċifiċi għall-programm;

| — | fl-implimentazzjoni tal-prinċipji orizzontali kif definiti fl-Artikoli 7 u 8 tas-CPR; |
| --- | --- |

—

fl-implimentazzjoni tal-prinċipji orizzontali kif definiti fl-Artikoli 7 u 8 tas-CPR;

| — | fil-kompożizzjoni tal-kumitat tas-sorveljanza. |
| --- | --- |

—

fil-kompożizzjoni tal-kumitat tas-sorveljanza.

| 3.7.1 | Il-kodiċi jinkludi wkoll sett dettaljat ta' prinċipji għar-regoli ta' sħubija u governanza tas-sħubijiet u l-kumitati ta' sorveljanza. |
| --- | --- |

3.7.1

Il-kodiċi jinkludi wkoll sett dettaljat ta' prinċipji għar-regoli ta' sħubija u governanza tas-sħubijiet u l-kumitati ta' sorveljanza.

| 3.7.2 | Sabiex ħafna mill-NGOs iż-żgħar u l-organizzazzjonijiet l-oħra tas-soċjetà ċivili jieħdu sehem b'mod effettiv f'dan il-proċess ġdid ta' sħubija, wieħed irid jara li jiġu pprovduti l-assistenza teknika u finanzjarja adegwata. |
| --- | --- |

3.7.2

Sabiex ħafna mill-NGOs iż-żgħar u l-organizzazzjonijiet l-oħra tas-soċjetà ċivili jieħdu sehem b'mod effettiv f'dan il-proċess ġdid ta' sħubija, wieħed irid jara li jiġu pprovduti l-assistenza teknika u finanzjarja adegwata.

| 3.8 | Minkejja li l-Istrateġija għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku rriżultat minn livell bla preċedenti ta' konsultazzjoni mal-partijiet interessati, wieħed jista' jgħid li l-prinċipji tas-sħubija kif spjegat b'mod ġenerali fil-kodiċi ta' kondotta huwa nieqes bil-kbir fil-Baltiku. L-aċċettazzjoni (“buy in”) politika għall-prinċipju tas-sħubija għad trid tinkiseb fi wħud mill-Istati Membri. |
| --- | --- |

3.8

Minkejja li l-Istrateġija għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku rriżultat minn livell bla preċedenti ta' konsultazzjoni mal-partijiet interessati, wieħed jista' jgħid li l-prinċipji tas-sħubija kif spjegat b'mod ġenerali fil-kodiċi ta' kondotta huwa nieqes bil-kbir fil-Baltiku. L-aċċettazzjoni (“buy in”) politika għall-prinċipju tas-sħubija għad trid tinkiseb fi wħud mill-Istati Membri.

| 3.9 | Hemm bosta korpi u organizzazzjonijiet li joperaw b'suċċess fir-Reġjun tal-Baħar Baltiku, b'rappreżentazzjoni wiesgħa ta' partijiet interessati tas-soċjetà ċivili. Dawn jistgħu jiffurmaw il-bażi ta' Sħubija Baltika jew organizzazzjoni ġenerali kif maħsub fil-kodiċi ta' kondotta. M'hemmx għalfejn jiġi replikat dak li diġà jeżisti. |
| --- | --- |

3.9

Hemm bosta korpi u organizzazzjonijiet li joperaw b'suċċess fir-Reġjun tal-Baħar Baltiku, b'rappreżentazzjoni wiesgħa ta' partijiet interessati tas-soċjetà ċivili. Dawn jistgħu jiffurmaw il-bażi ta' Sħubija Baltika jew organizzazzjoni ġenerali kif maħsub fil-kodiċi ta' kondotta. M'hemmx għalfejn jiġi replikat dak li diġà jeżisti.

| 3.10 | Rigward ir-relazzjonijiet ta' kooperazzjoni mar-Russja, hekk kif l-Istrateġija tad-Distrett Federali tal-Majjistral ġiet influwenzata mill-Istrateġija għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku, approċċ ġdid ta' sħubija bejn il-membri tal-Kunsill tal-Istati tal-Baħar Baltiku (CBSS) jista' jkollu effetti ta' dimostrazzjoni simili. |
| --- | --- |

3.10

Rigward ir-relazzjonijiet ta' kooperazzjoni mar-Russja, hekk kif l-Istrateġija tad-Distrett Federali tal-Majjistral ġiet influwenzata mill-Istrateġija għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku, approċċ ġdid ta' sħubija bejn il-membri tal-Kunsill tal-Istati tal-Baħar Baltiku (CBSS) jista' jkollu effetti ta' dimostrazzjoni simili.

| 3.11 | Jekk il-kodiċi ta' kondotta jista' jiġi appoġġjat fil-wisa', dan ser jgħin sabiex jerġa' jiġi stimolat l-appoġġ tal-partijiet interessati għall-Istrateġija tal-Baħar Baltiku anki tul dan il-perjodu diffiċli u fil-perjodu li jmiss. Bħalma l-Istrateġija għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku kienet meqjusa bħala prova ta' kooperazzjoni makroreġjonali, l-implimentazzjoni tal-prinċipju tas-sħubija ser tkun ukoll l-ewwel waħda għall-Baltiku. |
| --- | --- |

3.11

Jekk il-kodiċi ta' kondotta jista' jiġi appoġġjat fil-wisa', dan ser jgħin sabiex jerġa' jiġi stimolat l-appoġġ tal-partijiet interessati għall-Istrateġija tal-Baħar Baltiku anki tul dan il-perjodu diffiċli u fil-perjodu li jmiss. Bħalma l-Istrateġija għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku kienet meqjusa bħala prova ta' kooperazzjoni makroreġjonali, l-implimentazzjoni tal-prinċipju tas-sħubija ser tkun ukoll l-ewwel waħda għall-Baltiku.

| 3.12 | L-appendiċi hawn taħt jippreżenta l-ftehim għall-governanza f'diversi livelli tas-sħubija bejn il-Kunsill u l-Parlament Ewropew li jista' jifforma l-bażi tal-att delegat sabiex jingħata effett għal kodiċi ta' kondotta dwar is-sħubija modifikat. |
| --- | --- |

3.12

L-appendiċi hawn taħt jippreżenta l-ftehim għall-governanza f'diversi livelli tas-sħubija bejn il-Kunsill u l-Parlament Ewropew li jista' jifforma l-bażi tal-att delegat sabiex jingħata effett għal kodiċi ta' kondotta dwar is-sħubija modifikat.

Brussell, 19 ta’ Settembru 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

APPENDIĊI

L-Artikolu 5 tal-Kodiċi ta' Kondotta Ewropew dwar is-Sħubija kif maqbul mill-Kunsill u l-Parlament Ewropew nhar id-19 ta' Diċembru 2012

Is-sħubija u l-governanza f’diversi livelli

| 1. | Għall-Ftehim ta' Sħubija u kull programm rispettivament, Stat Membru għandu skont il-qafas istituzzjonali u legali tiegħu jorganizza sħubija mal-awtoritajiet kompetenti reġjonali u lokali. Is-sħubija għandha tinkludi wkoll l-imsieħba li ġejjin:






  a) | l-awtoritajiet kompetenti urbani u awtoritajiet pubbliċi oħra; |
| --- | --- | --- |

1.

Għall-Ftehim ta' Sħubija u kull programm rispettivament, Stat Membru għandu skont il-qafas istituzzjonali u legali tiegħu jorganizza sħubija mal-awtoritajiet kompetenti reġjonali u lokali. Is-sħubija għandha tinkludi wkoll l-imsieħba li ġejjin:

a)

l-awtoritajiet kompetenti urbani u awtoritajiet pubbliċi oħra;

| b) | imsieħba ekonomiċi u soċjali; |
| --- | --- |

b)

imsieħba ekonomiċi u soċjali;

| c) | korpi rilevanti li jirrappreżentaw lis-soċjetà ċivili, inkluż l-imsieħba ambjentali, organizzazzjonijiet mhux governattivi u korpi responsabbli għall-promozzjoni ta' inklużjoni soċjali, ugwaljanza bejn is-sessi u nondiskriminazzjoni. |
| --- | --- |

c)

korpi rilevanti li jirrappreżentaw lis-soċjetà ċivili, inkluż l-imsieħba ambjentali, organizzazzjonijiet mhux governattivi u korpi responsabbli għall-promozzjoni ta' inklużjoni soċjali, ugwaljanza bejn is-sessi u nondiskriminazzjoni.

| 2. | B'konformità mal-approċċ tal-governanza f'diversi livelli, l-imsieħba msemmija fil-paragrafu 1 għandhom jiġu involuti mill-Istati Membri fit-tħejjija ta' Ftehimiet ta' Sħubija u rapporti ta' progress matul it-tħejjija u l-implimentazzjoni tal-programmi, inkluża l-parteċipazzjoni fil-kumitati ta' monitoraġġ għall-programmi skont l-Artikolu 42. |
| --- | --- |

2.

B'konformità mal-approċċ tal-governanza f'diversi livelli, l-imsieħba msemmija fil-paragrafu 1 għandhom jiġu involuti mill-Istati Membri fit-tħejjija ta' Ftehimiet ta' Sħubija u rapporti ta' progress matul it-tħejjija u l-implimentazzjoni tal-programmi, inkluża l-parteċipazzjoni fil-kumitati ta' monitoraġġ għall-programmi skont l-Artikolu 42.

| 3. | Il-Kummissjoni għandha tingħata s-setgħa li tadotta att delegat skont l-Artikolu 142 biex tipprovdi għal kodiċi ta’ kondotta Ewropew sabiex tappoġġa u tiffaċilita lill-Istati Membri fl-organizzazzjoni tas-sħubija skont il-paragrafi 1 u 2. Il-kodiċi ta’ kondotta għandu jelenka l-qafas, li fih l-Istati Membri skont il-qafas istituzzjonali u legali tagħhom kif ukoll il-kompetenzi nazzjonali u reġjonali tagħhom, għandhom isegwu l-implimentazzjoni tas-sħubija. Il-kodiċi ta’ kondotta, filwaqt li jirrispetta bis-sħiħ il-prinċipji ta’ sussidjarjetà u proporzjonalità, għandu jistabbilixxi l-elementi li ġejjin:






  a) | il-prinċipji ewlenin biex jiġu segwiti l-proċeduri trasparenti għall-identifikazzjoni tal-imsieħba rilevanti inklużi, fejn xieraq, l-organizzazzjonijiet rappreżentattivi tagħhom sabiex l-Istati Membri jiġu ffaċilitati biex jinnominaw l-imsieħba rilevanti l-aktar rappreżentattivi, skont il-qafas istituzzjonali u legali tagħhom; |
| --- | --- | --- |

3.

Il-Kummissjoni għandha tingħata s-setgħa li tadotta att delegat skont l-Artikolu 142 biex tipprovdi għal kodiċi ta’ kondotta Ewropew sabiex tappoġġa u tiffaċilita lill-Istati Membri fl-organizzazzjoni tas-sħubija skont il-paragrafi 1 u 2. Il-kodiċi ta’ kondotta għandu jelenka l-qafas, li fih l-Istati Membri skont il-qafas istituzzjonali u legali tagħhom kif ukoll il-kompetenzi nazzjonali u reġjonali tagħhom, għandhom isegwu l-implimentazzjoni tas-sħubija. Il-kodiċi ta’ kondotta, filwaqt li jirrispetta bis-sħiħ il-prinċipji ta’ sussidjarjetà u proporzjonalità, għandu jistabbilixxi l-elementi li ġejjin:

a)

il-prinċipji ewlenin biex jiġu segwiti l-proċeduri trasparenti għall-identifikazzjoni tal-imsieħba rilevanti inklużi, fejn xieraq, l-organizzazzjonijiet rappreżentattivi tagħhom sabiex l-Istati Membri jiġu ffaċilitati biex jinnominaw l-imsieħba rilevanti l-aktar rappreżentattivi, skont il-qafas istituzzjonali u legali tagħhom;

| b) | il-prinċipji ewlenin u l-aħjar prattiki rigward l-involviment tal-kategoriji differenti tal-imsieħba relevanti, kif stipulati fil-paragrafu 1, fit-tħejjija tal-Ftehim u l-programmi ta’ Sħubija, l-informazzjoni li għandha tingħata dwar l-involviment tagħhom, kif ukoll fil-varji stadji tal-implimentazzjoni; |
| --- | --- |

b)

il-prinċipji ewlenin u l-aħjar prattiki rigward l-involviment tal-kategoriji differenti tal-imsieħba relevanti, kif stipulati fil-paragrafu 1, fit-tħejjija tal-Ftehim u l-programmi ta’ Sħubija, l-informazzjoni li għandha tingħata dwar l-involviment tagħhom, kif ukoll fil-varji stadji tal-implimentazzjoni;

| c) | l-aħjar prattiki fir-rigward tal-formulazzjoni tar-regoli ta’ sħubija u proċeduri interni ta’ kumitati ta’ monitoraġġ li għandhom jiġu deċiżi, kif xieraq, mill-Istati Membri jew il-kumitati ta’ monitoraġġ tal-programmi skont id-dispożizzjonijiet rilevanti ta’ dan ir-Regolament u r-regoli speċifiċi għall-Fond; |
| --- | --- |

c)

l-aħjar prattiki fir-rigward tal-formulazzjoni tar-regoli ta’ sħubija u proċeduri interni ta’ kumitati ta’ monitoraġġ li għandhom jiġu deċiżi, kif xieraq, mill-Istati Membri jew il-kumitati ta’ monitoraġġ tal-programmi skont id-dispożizzjonijiet rilevanti ta’ dan ir-Regolament u r-regoli speċifiċi għall-Fond;

| d) | l-objettivi ewlenin u l-aħjar prattiki fil-każijiet fejn l-awtorità ta’ ġestjoni tinvolvi l-imsieħba rilevanti fit-tħejjija ta’ sejħiet għal proposti u b’mod partikolari l-aħjar prattiki biex jiġu evitati kunflitti ta’ interess potenzjali f’każijiet fejn l-imsieħba rilevanti jistgħu jkunu benefiċjarji potenzjali, u għall-involviment tal-imsieħba rilevanti fit-tħejjija ta’ rapporti ta’ progress u fir-rigward tal-programmi ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni skont id-dispożizzjonijiet rilevanti ta’ dan ir-Regolament u r-regoli speċifiċi għall-fond; |
| --- | --- |

d)

l-objettivi ewlenin u l-aħjar prattiki fil-każijiet fejn l-awtorità ta’ ġestjoni tinvolvi l-imsieħba rilevanti fit-tħejjija ta’ sejħiet għal proposti u b’mod partikolari l-aħjar prattiki biex jiġu evitati kunflitti ta’ interess potenzjali f’każijiet fejn l-imsieħba rilevanti jistgħu jkunu benefiċjarji potenzjali, u għall-involviment tal-imsieħba rilevanti fit-tħejjija ta’ rapporti ta’ progress u fir-rigward tal-programmi ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni skont id-dispożizzjonijiet rilevanti ta’ dan ir-Regolament u r-regoli speċifiċi għall-fond;

| e) | l-oqsma indikattivi, it-temi u l-prattiki tajba sabiex l-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri jkunu jistgħu jużaw il-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej inkluża l-assistenza teknika fit-tisħiħ tal-kapaċità istituzzjonali tal-imsieħba rilevanti skont id-dispożizzjonijiet rilevanti ta’ dan ir-Regolament u r-regoli speċifiċi għall-fond; |
| --- | --- |

e)

l-oqsma indikattivi, it-temi u l-prattiki tajba sabiex l-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri jkunu jistgħu jużaw il-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej inkluża l-assistenza teknika fit-tisħiħ tal-kapaċità istituzzjonali tal-imsieħba rilevanti skont id-dispożizzjonijiet rilevanti ta’ dan ir-Regolament u r-regoli speċifiċi għall-fond;

| f) | ir-rwol tal-Kummissjoni fit-tixrid ta’ prattiki tajba; |
| --- | --- |

f)

ir-rwol tal-Kummissjoni fit-tixrid ta’ prattiki tajba;

| g) | il-prinċipji ewlenin u l-aħjar prattiki li jiffaċilitaw il-valutazzjoni tal-Istati Membri tal-implimentazzjoni tas-sħubija u l-valur miżjud tagħha. |
| --- | --- |

g)

il-prinċipji ewlenin u l-aħjar prattiki li jiffaċilitaw il-valutazzjoni tal-Istati Membri tal-implimentazzjoni tas-sħubija u l-valur miżjud tagħha.

Id-dispożizzjonijiet tal-kodiċi ta’ kondotta m’għandhom bl-ebda mod jikkontradixxu d-dispożizzjonijiet rilevanti ta’ dan ir-Regolament jew ir-regoli speċifiċi għall-Fond.

| 4. | Il-Kummissjoni għandha tinnotifika l-att delegat dwar il-kodiċi ta’ kondotta Ewropew dwar is-Sħubija, adottat skont l-Artikolu 142 u kif stipulat fil-paragrafu 3, simultanjament lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill fi żmien erba’ xhur mill-adozzjoni ta’ dan ir-Regolament. L-att iddelegat ma jistax jispeċifika ġurnata qabel il-jum tal-adozzjoni tiegħu wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament għad-dħul fis-seħħ tiegħu. |
| --- | --- |

4.

Il-Kummissjoni għandha tinnotifika l-att delegat dwar il-kodiċi ta’ kondotta Ewropew dwar is-Sħubija, adottat skont l-Artikolu 142 u kif stipulat fil-paragrafu 3, simultanjament lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill fi żmien erba’ xhur mill-adozzjoni ta’ dan ir-Regolament. L-att iddelegat ma jistax jispeċifika ġurnata qabel il-jum tal-adozzjoni tiegħu wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament għad-dħul fis-seħħ tiegħu.

| 5. | Fl-applikazzjoni ta’ dan l-Artikolu, ksur ta’ xi obbligu impost fuq l-Istati Membri jew minn dan l-Artikolu tar-Regolament jew mill-att delegat, adottat skont l-Artikolu 5(3), ma jistax jikkostitwixxi irregolarità li twassal għal korrezzjoni finanzjarja skont l-Artikolu 77 ta’ dan ir-Regolament. |
| --- | --- |

5.

Fl-applikazzjoni ta’ dan l-Artikolu, ksur ta’ xi obbligu impost fuq l-Istati Membri jew minn dan l-Artikolu tar-Regolament jew mill-att delegat, adottat skont l-Artikolu 5(3), ma jistax jikkostitwixxi irregolarità li twassal għal korrezzjoni finanzjarja skont l-Artikolu 77 ta’ dan ir-Regolament.

| 6. | Mill-inqas darba fis-sena, għal kull Fond tal-QSK, il-Kummissjoni għandha tikkonsulta mal-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw l-imsieħba fil-livell tal-Unjoni dwar l-implimentazzjoni tas-sostenn mill-Fondi u għandha tirrapporta lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar l-eżitu. |
| --- | --- |

6.

Mill-inqas darba fis-sena, għal kull Fond tal-QSK, il-Kummissjoni għandha tikkonsulta mal-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw l-imsieħba fil-livell tal-Unjoni dwar l-implimentazzjoni tas-sostenn mill-Fondi u għandha tirrapporta lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar l-eżitu.

---

| 21.11.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/6 |
| --- | --- | --- | --- |

21.11.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/6

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “L-impjieg tan-nisa b'relazzjoni mat-tkabbir” (opinjoni fuq inizjattiva proprja)

2013/C 341/02

Relatur: is-Sinjura VAREIKYTĖ

F’ittra tal-15 ta’ April 2013, is-Sur Vytautas Leškevičius, Viċi Ministru tal-Ministeru tal-Affarijiet Barranin tar-Republika tal-Litwanja, talab lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, f’isem il-Presidenza Litwana, li jħejji opinjoni dwar

L-impjieg tan-nisa b'relazzjoni mat-tkabbir

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar il-5 ta' Settembru 2013.

Matul l-492 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-18 u d-19 ta' Settembru 2013 (seduta tat-18 ta' Settembru 2013), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b'144 vot favur, 3 voti kontra u 3 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | L-impjieg tan-nisa m'għandux jitqajjem bħala dibattitu ieħor dwar l-ugwaljanza bejn is-sess, iżda minflok bħala ħtieġa ekonomika li twassal għal prosperità u impjiegi fl-Unjoni Ewropea – ħtieġa soċjali sabiex niffaċċjaw l-isfidi tad-demografija u t-tħassib soċjali u ambjentali sabiex ikun żgurat tkabbir sostenibbli. |
| --- | --- |

1.1

L-impjieg tan-nisa m'għandux jitqajjem bħala dibattitu ieħor dwar l-ugwaljanza bejn is-sess, iżda minflok bħala ħtieġa ekonomika li twassal għal prosperità u impjiegi fl-Unjoni Ewropea – ħtieġa soċjali sabiex niffaċċjaw l-isfidi tad-demografija u t-tħassib soċjali u ambjentali sabiex ikun żgurat tkabbir sostenibbli.

| 1.2 | Iż-żieda fir-rata tal-impjieg tan-nisa diġà kkontribwit sew għat-tkabbir tul l-aħħar 50 sena. Madankollu, sabiex jintuża l-potenzjal kollu tal-kontribut tan-nisa għat-tkabbir, għandhom jiġu implimentati miżuri aktar iffokati kemm fil-livell tal-UE kif ukoll dawk nazzjonali. Huwa importanti wkoll li jkun żgurat li dawn il-politiki jkunu komprensivi u li jinkludu mhux biss l-aktar ostakli ekonomiċi ovvji, iżda li jittrattaw l-oqsma tat-taxxa, is-sistemi tal-benefiċċji u l-pensjoni, id-drittijiet tax-xogħol, it-teħid tad-deċiżjonijiet, l-intraprenditorija, l-edukazzjoni, l-isterjotipi u l-vjolenza. Huwa ċar ukoll li kemm in-nisa kif ukoll l-irġiel għandhom jaqdu r-rwol tagħhom sabiex dawn il-kwistjonijiet li jinkludu bosta aspetti jkunu jistgħu jissolvew. In-nisa u l-irġiel għandhom ukoll jiġu involuti fid-djalogu u l-kooperazzjoni fost il-partijiet interessati rilevanti u fl-applikazzjoni tal-prattiki li kellhom suċċess. |
| --- | --- |

1.2

Iż-żieda fir-rata tal-impjieg tan-nisa diġà kkontribwit sew għat-tkabbir tul l-aħħar 50 sena. Madankollu, sabiex jintuża l-potenzjal kollu tal-kontribut tan-nisa għat-tkabbir, għandhom jiġu implimentati miżuri aktar iffokati kemm fil-livell tal-UE kif ukoll dawk nazzjonali. Huwa importanti wkoll li jkun żgurat li dawn il-politiki jkunu komprensivi u li jinkludu mhux biss l-aktar ostakli ekonomiċi ovvji, iżda li jittrattaw l-oqsma tat-taxxa, is-sistemi tal-benefiċċji u l-pensjoni, id-drittijiet tax-xogħol, it-teħid tad-deċiżjonijiet, l-intraprenditorija, l-edukazzjoni, l-isterjotipi u l-vjolenza. Huwa ċar ukoll li kemm in-nisa kif ukoll l-irġiel għandhom jaqdu r-rwol tagħhom sabiex dawn il-kwistjonijiet li jinkludu bosta aspetti jkunu jistgħu jissolvew. In-nisa u l-irġiel għandhom ukoll jiġu involuti fid-djalogu u l-kooperazzjoni fost il-partijiet interessati rilevanti u fl-applikazzjoni tal-prattiki li kellhom suċċess.

| 1.3 | Flimkien mar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi hawn taħt u tul it-test, il-prerekwiżiti ewlenin sabiex tinkiseb aktar il-parteċipazzjoni tan-nisa fl-impjieg u l-kontribut tagħhom għat-tkabbir huma:






  — | l-integrazzjoni tal-qasam tas-sessi fil-politiki kollha tal-UE; |
| --- | --- | --- |

1.3

Flimkien mar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi hawn taħt u tul it-test, il-prerekwiżiti ewlenin sabiex tinkiseb aktar il-parteċipazzjoni tan-nisa fl-impjieg u l-kontribut tagħhom għat-tkabbir huma:

—

l-integrazzjoni tal-qasam tas-sessi fil-politiki kollha tal-UE;

| — | data kategorizzata skont is-sessi fil-ġbir tad-data stastika kollha, fejn ikun żgurat li qed jintuża s-sett minimu ta' 52 indikatur tas-sessi (1); |
| --- | --- |

—

data kategorizzata skont is-sessi fil-ġbir tad-data stastika kollha, fejn ikun żgurat li qed jintuża s-sett minimu ta' 52 indikatur tas-sessi (1);

| — | L-allokazzjoni tal-fondi tal-UE li huma sensittivi għad-differenzi skont is-sessi, l-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet imniżżlin fil-Valutazzjoni tal-appoġġ tal-Ugwaljanza bejn is-Sessi tal-Fond Soċjali Ewropew (2); |
| --- | --- |

—

L-allokazzjoni tal-fondi tal-UE li huma sensittivi għad-differenzi skont is-sessi, l-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet imniżżlin fil-Valutazzjoni tal-appoġġ tal-Ugwaljanza bejn is-Sessi tal-Fond Soċjali Ewropew (2);

| — | It-tnaqqis tas-segregazzjoni skont is-sessi fl-edukazzjoni, sabiex l-ekonomiji jkunu jistgħu jagħmlu użu sħiħ mill-ġabra kollha tat-talenti tagħhom; |
| --- | --- |

—

It-tnaqqis tas-segregazzjoni skont is-sessi fl-edukazzjoni, sabiex l-ekonomiji jkunu jistgħu jagħmlu użu sħiħ mill-ġabra kollha tat-talenti tagħhom;

| — | Appoġġ għat-transizzjoni mill-edukazzjoni għas-suq tax-xogħol permezz ta' taħriġ speċifiku u l-iżvilupp tal-ħiliet; |
| --- | --- |

—

Appoġġ għat-transizzjoni mill-edukazzjoni għas-suq tax-xogħol permezz ta' taħriġ speċifiku u l-iżvilupp tal-ħiliet;

| — | Aċċess għas-suq tax-xogħol b'kundizzjonijiet u termini ugwali (inkluża d-diversità fuq il-post tax-xogħol u l-ugwaljanza reali f'termini ta' ħinijiet tax-xogħol u paga); |
| --- | --- |

—

Aċċess għas-suq tax-xogħol b'kundizzjonijiet u termini ugwali (inkluża d-diversità fuq il-post tax-xogħol u l-ugwaljanza reali f'termini ta' ħinijiet tax-xogħol u paga);

| — | Xogħol diċenti u sudisfazzjon fuq ix-xogħol inkluż l-aċċess għas-servizzi li jippermettu l-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja, kemm jekk ipprovdut mill-Istat jew mis-settur privat; |
| --- | --- |

—

Xogħol diċenti u sudisfazzjon fuq ix-xogħol inkluż l-aċċess għas-servizzi li jippermettu l-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja, kemm jekk ipprovdut mill-Istat jew mis-settur privat;

| — | L-aġġustament tat-taxxa u tas-sistemi tal-benefiċċji, sabiex dawk li huma t-tieni persuna fil-familja li jaħdmu ma jkunux skoraġġuti milli jaħdmu, jew milli jaħdmu aktar sigħat; |
| --- | --- |

—

L-aġġustament tat-taxxa u tas-sistemi tal-benefiċċji, sabiex dawk li huma t-tieni persuna fil-familja li jaħdmu ma jkunux skoraġġuti milli jaħdmu, jew milli jaħdmu aktar sigħat;

| — | L-għoti tas-setgħa lill-intraprendituri nisa sabiex dawn ikabbru n-negozji tagħhom u joħolqu l-impjiegi; |
| --- | --- |

—

L-għoti tas-setgħa lill-intraprendituri nisa sabiex dawn ikabbru n-negozji tagħhom u joħolqu l-impjiegi;

| — | Il-parteċipazzjoni ugwali tan-nisa u l-irġiel fit-teħid ta' deċiżjonijiet; |
| --- | --- |

—

Il-parteċipazzjoni ugwali tan-nisa u l-irġiel fit-teħid ta' deċiżjonijiet;

| — | Il-provvista ta' servizzi ta' appoġġ għal ġenituri waħidhom li jinsabu f'diffikultà; |
| --- | --- |

—

Il-provvista ta' servizzi ta' appoġġ għal ġenituri waħidhom li jinsabu f'diffikultà;

| — | Il-provvista ta' faċilitajiet ta' akkoljenza tat-tfal full-time, bħala waħda mill-fatturi mexxejja sabiex titħeġġeġ il-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol; |
| --- | --- |

—

Il-provvista ta' faċilitajiet ta' akkoljenza tat-tfal full-time, bħala waħda mill-fatturi mexxejja sabiex titħeġġeġ il-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol;

| — | Jiġu indirizzati l-forom kollha tal-isterjotipar tas-sessi b'politiki li jiżguraw opportunitajiet ugwali fl-edukazzjoni, aċċess ugwali għas-suq tax-xogħol u l-progress fil-karriera; |
| --- | --- |

—

Jiġu indirizzati l-forom kollha tal-isterjotipar tas-sessi b'politiki li jiżguraw opportunitajiet ugwali fl-edukazzjoni, aċċess ugwali għas-suq tax-xogħol u l-progress fil-karriera;

| — | Il-prevenzjoni tad-diskriminazzjoni u l-fastidju fuq il-post tax-xogħol u l-ġlieda kontra l-vjolenza instigata skont id-distinzjoni tas-sessi. |
| --- | --- |

—

Il-prevenzjoni tad-diskriminazzjoni u l-fastidju fuq il-post tax-xogħol u l-ġlieda kontra l-vjolenza instigata skont id-distinzjoni tas-sessi.

2.   L-impatt fuq it-tkabbir

| 2.1 | Il-Kumitat jemmen bis-sħiħ li t-tkabbir ekonomiku waħdu m'għadux biżżejjed biex ikun żgurat progress reali tas-soċjetajiet, sakemm ma jkunx inklużiv u sostenibbli. Għaldaqstant, l-ugwaljanza bejn is-sessi ssir kondizzjoni importanti sabiex jinkiseb dan il-progress. Fl-istess ħin, il-kejl tal-PDG m'għandux jibbaża iktar esklużivament fuq il-paradigma tal-produzzjoni diviża mill-konsum, iżda għandu jinkludi indikaturi bħalma huma l-benessri u s-sostenibbiltà (f'termini ekonomiċi, soċjali u ambjentali) sabiex nimxu "lejn politika aktar bilanċjata" (3). |
| --- | --- |

2.1

Il-Kumitat jemmen bis-sħiħ li t-tkabbir ekonomiku waħdu m'għadux biżżejjed biex ikun żgurat progress reali tas-soċjetajiet, sakemm ma jkunx inklużiv u sostenibbli. Għaldaqstant, l-ugwaljanza bejn is-sessi ssir kondizzjoni importanti sabiex jinkiseb dan il-progress. Fl-istess ħin, il-kejl tal-PDG m'għandux jibbaża iktar esklużivament fuq il-paradigma tal-produzzjoni diviża mill-konsum, iżda għandu jinkludi indikaturi bħalma huma l-benessri u s-sostenibbiltà (f'termini ekonomiċi, soċjali u ambjentali) sabiex nimxu "lejn politika aktar bilanċjata" (3).

| 2.2 | L-ugwaljanza bejn is-sessi ta' spiss titqies bħala restrizzjoni jew spiża. Jeħtieġ li nirrikonoxxu l-prezz tan-nonugwaljanza u l-kontribut ekonomiku pożittiv tal-ugwaljanza bejn is-sessi bħala investiment u fattur produttiv. |
| --- | --- |

2.2

L-ugwaljanza bejn is-sessi ta' spiss titqies bħala restrizzjoni jew spiża. Jeħtieġ li nirrikonoxxu l-prezz tan-nonugwaljanza u l-kontribut ekonomiku pożittiv tal-ugwaljanza bejn is-sessi bħala investiment u fattur produttiv.

| 2.3 | Il-miri tal-Ewropa 2020 – b'mod partikolari ż-żieda tar-rata tal-impjieg tal-persuni bejn 20 u 64 sena sa 75 % sal-2020 u t-tnaqqis tal-għadd ta' persuni foqra jew fir-riskju tal-faqar b'mill-inqas 20 miljun ruħ – huma impossibbli li jinkisbu mingħajr involviment aktar b'saħħtu tan-nisa fis-suq tax-xogħol u l-ħajja pubblika. Barra minn hekk, li tintlaħaq konverġenza assoluta fir-rati ta' parteċipazzjoni jirrappreżenta żieda ta' madwar 12 % fil-PDG per capita sal-2030 (4). |
| --- | --- |

2.3

Il-miri tal-Ewropa 2020 – b'mod partikolari ż-żieda tar-rata tal-impjieg tal-persuni bejn 20 u 64 sena sa 75 % sal-2020 u t-tnaqqis tal-għadd ta' persuni foqra jew fir-riskju tal-faqar b'mill-inqas 20 miljun ruħ – huma impossibbli li jinkisbu mingħajr involviment aktar b'saħħtu tan-nisa fis-suq tax-xogħol u l-ħajja pubblika. Barra minn hekk, li tintlaħaq konverġenza assoluta fir-rati ta' parteċipazzjoni jirrappreżenta żieda ta' madwar 12 % fil-PDG per capita sal-2030 (4).

| 2.4 | Fid-dawl ta' popolazzjoni ta’ età tax-xogħol li qiegħda tonqos (5), l-Ewropa mhux ser tilħaq it-tkabbir mixtieq jekk mhux ser iżżid il-potenzjal tas-suq tax-xogħol tan-nisa. Fl-2012, ir-rata tal-impjieg tal-irġiel (20-64) kienet 74,6 %, filwaqt li tan-nisa kienet 62,4 % biss. Meta l-impjieg jitkejjel skont l-ekwivalenti full-time, is-sitwazzjoni hija agħar, peress li l-livell attwali tal-impjieg tan-nisa huwa 53,5 % tal-forza tax-xogħol sħiħa tan-nisa li jaħdmu full-time (6). |
| --- | --- |

2.4

Fid-dawl ta' popolazzjoni ta’ età tax-xogħol li qiegħda tonqos (5), l-Ewropa mhux ser tilħaq it-tkabbir mixtieq jekk mhux ser iżżid il-potenzjal tas-suq tax-xogħol tan-nisa. Fl-2012, ir-rata tal-impjieg tal-irġiel (20-64) kienet 74,6 %, filwaqt li tan-nisa kienet 62,4 % biss. Meta l-impjieg jitkejjel skont l-ekwivalenti full-time, is-sitwazzjoni hija agħar, peress li l-livell attwali tal-impjieg tan-nisa huwa 53,5 % tal-forza tax-xogħol sħiħa tan-nisa li jaħdmu full-time (6).

| 2.5 | Iż-żieda fir-rata tal-impjieg tan-nisa diġà kkontribwit ħafna għat-tkabbir tul l-aħħar 50 sena. Madankollu huwa importanti li wieħed jinnota li x-xogħol tal-familja mhux imħallas imwettaq min-nisa ma jittiħidx bħala kontribut għall-ekonomija. L-iżvilupp ta' impjiegi li jipprovdu servizzi lill-familji ser jikkontribwixxi għat-trasformazzjoni ta' din il-forma inviżibbli ta' xogħol f'xogħol imħallas u ser joħloq dħul fiskali, kontribuzzjonijiet tal-pensjonijiet, eċċ. |
| --- | --- |

2.5

Iż-żieda fir-rata tal-impjieg tan-nisa diġà kkontribwit ħafna għat-tkabbir tul l-aħħar 50 sena. Madankollu huwa importanti li wieħed jinnota li x-xogħol tal-familja mhux imħallas imwettaq min-nisa ma jittiħidx bħala kontribut għall-ekonomija. L-iżvilupp ta' impjiegi li jipprovdu servizzi lill-familji ser jikkontribwixxi għat-trasformazzjoni ta' din il-forma inviżibbli ta' xogħol f'xogħol imħallas u ser joħloq dħul fiskali, kontribuzzjonijiet tal-pensjonijiet, eċċ.

| 2.6 | Il-Kumitat jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li n-nisa mingħajr impjieg mhux dejjem jiġu inklużi fl-istatistika u mhumiex irreġistrati bħala qiegħda iżda fil-fatt huma potenzjal mhux esplorat. Fil-fatt, il-livell aktar baxx fl-impjieg tan-nisa ma jissarrafx direttament f’qgħad iżda pjuttost f'nuqqas ta' attività jew f'xogħol mhux iddikjarat, għaliex l-effett "skoraġġanti" ftit li xejn joħloq offerti ta' impjieg għan-nisa. Għalhekk id-data statistika, fil-livell nazzjonali u dak Ewropew, ma tistax turi s-sitwazzjoni reali u attwali. Il-KESE jappella sabiex id-data statistika miġbura u pproċessata fil-livell Ewropew dwar l-impjieg tan-nisa tiġi diżaggregata aktar b'rabta mal-oqsma tas-servizzi fil-privat. |
| --- | --- |

2.6

Il-Kumitat jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li n-nisa mingħajr impjieg mhux dejjem jiġu inklużi fl-istatistika u mhumiex irreġistrati bħala qiegħda iżda fil-fatt huma potenzjal mhux esplorat. Fil-fatt, il-livell aktar baxx fl-impjieg tan-nisa ma jissarrafx direttament f’qgħad iżda pjuttost f'nuqqas ta' attività jew f'xogħol mhux iddikjarat, għaliex l-effett "skoraġġanti" ftit li xejn joħloq offerti ta' impjieg għan-nisa. Għalhekk id-data statistika, fil-livell nazzjonali u dak Ewropew, ma tistax turi s-sitwazzjoni reali u attwali. Il-KESE jappella sabiex id-data statistika miġbura u pproċessata fil-livell Ewropew dwar l-impjieg tan-nisa tiġi diżaggregata aktar b'rabta mal-oqsma tas-servizzi fil-privat.

| 2.7 | Il-KESE jinnota li l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir għandu jistabbilixxi miri għall-impjieg tan-nisa (7) peress li politiki ffokati jistgħu jnaqqsu d-diverġenzi bejn is-sessi u jippromovu l-inklużjoni, u b'hekk jiżdied sew il-potenzjal tat-tkabbir tal-ekonomija tal-UE (8). Dawn il-politiki – li jinkludu (iżda mhumiex limitati għalihom) il-provvediment ta' servizzi ta' kura għall-membri tal-familja li huma dipendenti u li jneħħu d-diżinċentivi finanzjarji biex it-tieni persuna fil-familja tibda taħdem – huma essenzjali biex iżidu l-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol. L-Istati Membri għandhom jużaw dawn il-politiki sabiex itejbu l-impjegabbiltà u biex jappoġġjaw l-aċċess għall-impjiegi u d-dħul lura għax-xogħol. |
| --- | --- |

2.7

Il-KESE jinnota li l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir għandu jistabbilixxi miri għall-impjieg tan-nisa (7) peress li politiki ffokati jistgħu jnaqqsu d-diverġenzi bejn is-sessi u jippromovu l-inklużjoni, u b'hekk jiżdied sew il-potenzjal tat-tkabbir tal-ekonomija tal-UE (8). Dawn il-politiki – li jinkludu (iżda mhumiex limitati għalihom) il-provvediment ta' servizzi ta' kura għall-membri tal-familja li huma dipendenti u li jneħħu d-diżinċentivi finanzjarji biex it-tieni persuna fil-familja tibda taħdem – huma essenzjali biex iżidu l-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol. L-Istati Membri għandhom jużaw dawn il-politiki sabiex itejbu l-impjegabbiltà u biex jappoġġjaw l-aċċess għall-impjiegi u d-dħul lura għax-xogħol.

| 2.8 | Awsterità stretta twassal għal tnaqqis fis-settur u s-servizzi pubbliċi, u n-nisa iktar għandhom ċans jitilfu l-impjieg tagħhom peress li huma jikkostitwixxu l-maġġoranza tal-ħaddiema tas-settur pubbliku. Il-gruppi li jbatu l-aktar minn tnaqqis fl-istandard tal-għajxien tagħhom minħabba tnaqqis fis-servizzi pubbliċi huma dawk tal-ġenituri waħidhom, li l-maġġoranza tagħhom huma wkoll nisa. Fl-istess ħin, in-nisa huma l-maġġoranza ta' dawk li jipprovdu kura mingħajr ħlas, u allura iktar hemm ċans li jkunu dawn li jirrimedjaw is-sitwazzjoni meta jsir it-tnaqqis fis-servizzi tal-kura soċjali (9). Il-Kummissjoni għandha tħejji studju komprensiv dwar l-impatt tal-awsterità fuq l-opportunitajiet ugwali sabiex jinstabu soluzzjonijiet aktar kwalitattivi, u tagħmel riċerka dwar kif il-miżuri ta' awsterità għandhom impatt fuq il-kwantità u l-kwalità tal-impjieg tan-nisa, fis-setturi tas-servizzi kemm pubbliku kif ukoll privati. |
| --- | --- |

2.8

Awsterità stretta twassal għal tnaqqis fis-settur u s-servizzi pubbliċi, u n-nisa iktar għandhom ċans jitilfu l-impjieg tagħhom peress li huma jikkostitwixxu l-maġġoranza tal-ħaddiema tas-settur pubbliku. Il-gruppi li jbatu l-aktar minn tnaqqis fl-istandard tal-għajxien tagħhom minħabba tnaqqis fis-servizzi pubbliċi huma dawk tal-ġenituri waħidhom, li l-maġġoranza tagħhom huma wkoll nisa. Fl-istess ħin, in-nisa huma l-maġġoranza ta' dawk li jipprovdu kura mingħajr ħlas, u allura iktar hemm ċans li jkunu dawn li jirrimedjaw is-sitwazzjoni meta jsir it-tnaqqis fis-servizzi tal-kura soċjali (9). Il-Kummissjoni għandha tħejji studju komprensiv dwar l-impatt tal-awsterità fuq l-opportunitajiet ugwali sabiex jinstabu soluzzjonijiet aktar kwalitattivi, u tagħmel riċerka dwar kif il-miżuri ta' awsterità għandhom impatt fuq il-kwantità u l-kwalità tal-impjieg tan-nisa, fis-setturi tas-servizzi kemm pubbliku kif ukoll privati.

| 2.9 | Ta' min ifakkar li dawk responsabbli mit-tfassil tal-politika tal-UE jiffukaw fuq l-impjegabbiltà ġenerali iżda ma jidentifikawx miżuri sabiex jinvolvu l-potenzjal ta' nisa ekonomikament inattivi, li jistgħu jagħmlu kontributi sostanzjali għat-tkabbir tal-UE. |
| --- | --- |

2.9

Ta' min ifakkar li dawk responsabbli mit-tfassil tal-politika tal-UE jiffukaw fuq l-impjegabbiltà ġenerali iżda ma jidentifikawx miżuri sabiex jinvolvu l-potenzjal ta' nisa ekonomikament inattivi, li jistgħu jagħmlu kontributi sostanzjali għat-tkabbir tal-UE.

| 2.10 | Il-KESE jirrakkomanda li l-fondi tal-UE jiġu allokati b'mod aktar sensittiv għad-distinzjonijiet bejn is-sessi u jħeġġeġ kemm lill-istituzzjonijiet tal-UE kif ukoll lill-Istati Membri biex jimplementaw ir-rakkomandazzjonijiet stipulati fil-Valutazzjoni tal-appoġġ tal-Ugwaljanza bejn is-Sessi tal-Fond Soċjali Ewropew (10). |
| --- | --- |

2.10

Il-KESE jirrakkomanda li l-fondi tal-UE jiġu allokati b'mod aktar sensittiv għad-distinzjonijiet bejn is-sessi u jħeġġeġ kemm lill-istituzzjonijiet tal-UE kif ukoll lill-Istati Membri biex jimplementaw ir-rakkomandazzjonijiet stipulati fil-Valutazzjoni tal-appoġġ tal-Ugwaljanza bejn is-Sessi tal-Fond Soċjali Ewropew (10).

3.   L-Edukazzjoni

| 3.1 | Żieda fil-kisbiet edukattivi hija ekwivalenti għal madwar 50 % tat-tkabbir f'termini ta' PDG fil-pajjiżi tal-UE bejn l-1960 u l-2008; madwar nofs din iż-żieda irriżulta minn titjib fil-kisbiet edukattivi tan-nisa (11). |
| --- | --- |

3.1

Żieda fil-kisbiet edukattivi hija ekwivalenti għal madwar 50 % tat-tkabbir f'termini ta' PDG fil-pajjiżi tal-UE bejn l-1960 u l-2008; madwar nofs din iż-żieda irriżulta minn titjib fil-kisbiet edukattivi tan-nisa (11).

| 3.2 | Ir-rapporti tal-EIGE (12) u l-OECD juru li n-nisa għadhom jiġu ppreżentati b'inqas opportunitajiet ta' impjieg mill-irġiel għal varjetà sħiħa ta' raġunijiet u jingħataw paga anqas għall-istess xogħol, avolja llum in-nisa għandhom kisbiet edukattivi ogħla mill-irġiel f'ħafna mill-pajjiżi tal-UE. |
| --- | --- |

3.2

Ir-rapporti tal-EIGE (12) u l-OECD juru li n-nisa għadhom jiġu ppreżentati b'inqas opportunitajiet ta' impjieg mill-irġiel għal varjetà sħiħa ta' raġunijiet u jingħataw paga anqas għall-istess xogħol, avolja llum in-nisa għandhom kisbiet edukattivi ogħla mill-irġiel f'ħafna mill-pajjiżi tal-UE.

| 3.3 | Differenzi sistematiċi bejn is-sessi (13) fl-għażla tas-suġġetti jipprevjeni milli l-ekonomiji jagħmlu użu sħiħ tal-ġabra kollha tagħhom tat-talenti u għalhekk jimplikaw allokazzjoni ħażina ta' kapital uman u telf fl-innovazzjoni tal-potenzjal u t-tkabbir ekonomiku. L-istituzzjonijiet tal-UE u l-Istati Membri għandhom jindirizzaw id-diverġenzi bejn is-sessi fl-edukazzjoni billi jippromovu bidla fl-attitudni fost l-istudenti, l-għalliema, il-ġenituri u s-soċjetà fil-wisa' tagħha. Dan l-intervent għandu jibda minn kmieni fil-ħajja ta' student, qabel ma jidħlu l-perċezzjonijiet u l-attitudnijiet sterjotipizzati dwar fiex jeċċellaw is-subien u l-bniet u x'l-iktar jieħdu gost jagħmlu. |
| --- | --- |

3.3

Differenzi sistematiċi bejn is-sessi (13) fl-għażla tas-suġġetti jipprevjeni milli l-ekonomiji jagħmlu użu sħiħ tal-ġabra kollha tagħhom tat-talenti u għalhekk jimplikaw allokazzjoni ħażina ta' kapital uman u telf fl-innovazzjoni tal-potenzjal u t-tkabbir ekonomiku. L-istituzzjonijiet tal-UE u l-Istati Membri għandhom jindirizzaw id-diverġenzi bejn is-sessi fl-edukazzjoni billi jippromovu bidla fl-attitudni fost l-istudenti, l-għalliema, il-ġenituri u s-soċjetà fil-wisa' tagħha. Dan l-intervent għandu jibda minn kmieni fil-ħajja ta' student, qabel ma jidħlu l-perċezzjonijiet u l-attitudnijiet sterjotipizzati dwar fiex jeċċellaw is-subien u l-bniet u x'l-iktar jieħdu gost jagħmlu.

| 3.4 | Il-Kumitat jirrakkomanda li tingħata attenzjoni speċjali lil inizjattivi u proġetti finanzjati mill-istrumenti tal-UE (fondi tal-FSE, programmi TTĦ, eċċ.). Dawn l-istrumenti jistgħu jintużaw sabiex iżidu l-possibbiltajiet tan-nisa li qed jidħlu lura għax-xogħol biex jiksbu ħiliet u jaċċessaw l-impjieg u/jew għall-iżvilupp tal-karriera tan-nisa. |
| --- | --- |

3.4

Il-Kumitat jirrakkomanda li tingħata attenzjoni speċjali lil inizjattivi u proġetti finanzjati mill-istrumenti tal-UE (fondi tal-FSE, programmi TTĦ, eċċ.). Dawn l-istrumenti jistgħu jintużaw sabiex iżidu l-possibbiltajiet tan-nisa li qed jidħlu lura għax-xogħol biex jiksbu ħiliet u jaċċessaw l-impjieg u/jew għall-iżvilupp tal-karriera tan-nisa.

4.   Is-suq tax-xogħol

| 4.1 | Bosta mill-Istati Membri tal-UE jiffaċċjaw il-problema doppja ta' popolazzjoni li qed tixjiħ u rati baxxi ta' fertilità. Dawn il-fatturi ser jimplikaw forza tax-xogħol li tiċkien tul l-20 sena li ġejjin jekk ir-rati tal-parteċipazzjoni tal-forza tax-xogħol tan-nisa jibqgħu kostanti (14). |
| --- | --- |

4.1

Bosta mill-Istati Membri tal-UE jiffaċċjaw il-problema doppja ta' popolazzjoni li qed tixjiħ u rati baxxi ta' fertilità. Dawn il-fatturi ser jimplikaw forza tax-xogħol li tiċkien tul l-20 sena li ġejjin jekk ir-rati tal-parteċipazzjoni tal-forza tax-xogħol tan-nisa jibqgħu kostanti (14).

| 4.2 | Jeħtieġ li jinbidlu sostanzjalment l-inugwaljanzi bejn is-sessi li huma predominanti fis-soċjetajiet Ewropej. Li jiġi appoġġat bilanċ aħjar bejn ix-xogħol u l-familja għall-irġiel huwa pass importanti biex tinkiseb distribuzzjoni aktar ugwali tax-xogħol imħallas u mhux bejn in-nisa u l-irġiel. Tqassim aktar ugwali tal-liv tal-ġenituri bejn iż-żewġ ġenituri għandu jnaqqas id-diżinċentivi għall-min iħaddem biex jirrekluta nisa li għadhom f'età li jista' jkollhom it-tfal. |
| --- | --- |

4.2

Jeħtieġ li jinbidlu sostanzjalment l-inugwaljanzi bejn is-sessi li huma predominanti fis-soċjetajiet Ewropej. Li jiġi appoġġat bilanċ aħjar bejn ix-xogħol u l-familja għall-irġiel huwa pass importanti biex tinkiseb distribuzzjoni aktar ugwali tax-xogħol imħallas u mhux bejn in-nisa u l-irġiel. Tqassim aktar ugwali tal-liv tal-ġenituri bejn iż-żewġ ġenituri għandu jnaqqas id-diżinċentivi għall-min iħaddem biex jirrekluta nisa li għadhom f'età li jista' jkollhom it-tfal.

| 4.3 | Bidliet fid-domanda għax-xogħol – pereżempju bil-ħolqien ta' metodi ġodda ta' produzzjoni u kundizzjonijiet tax-xogħol differenti, u, b'mod speċjali, il-bidla mill-manifattura u l-agrikoltura għas-servizzi – huma fatturi mexxejja importanti sabiex tiżdied il-parteċipazzjoni tan-nisa fil-forza tax-xogħol u jwasslu għal żieda fid-domanda għal ħaddiema nisa. |
| --- | --- |

4.3

Bidliet fid-domanda għax-xogħol – pereżempju bil-ħolqien ta' metodi ġodda ta' produzzjoni u kundizzjonijiet tax-xogħol differenti, u, b'mod speċjali, il-bidla mill-manifattura u l-agrikoltura għas-servizzi – huma fatturi mexxejja importanti sabiex tiżdied il-parteċipazzjoni tan-nisa fil-forza tax-xogħol u jwasslu għal żieda fid-domanda għal ħaddiema nisa.

| 4.4 | Minkejja li x-xogħol part-time ħeġġeġ aktar nisa biex jingħaqdu mal-forza tax-xogħol formali, fuq medda twila ta' żmien ix-xogħol part-time jista' jnaqqas il-possibbiltajiet ta' taħriġ, prospetti ta' karriera, jaffettwa l-benefiċċji tal-pensjoni tal-irtirati u jżid ir-riskju tal-faqar kemm fil-mument kif ukoll fix-xjuħija. Dan jidher partikolarment fil-każ tal-part-time "mhux volontarju" li żdied f'dawn l-aħħar snin (15) billi, bħala tweġiba għall-kriżi, impjieg part-time huwa offrut immedjatament lin-nisa, li jkollhom jaċċettawh jew għax m'għandhom għażla oħra fit-tip ta' impjieg, jew biex jevitaw li jitilfu l-impjieg tagħhom. Għandha tingħata attenzjoni lill-iżbilanċ kbir bejn in-nisa u l-irġiel fix-xogħol part-time (31,6 % u 8 % rispettivament). Għandhom jitneħħew l-ostakli kollha sabiex isir ċaqliq mix-xogħol part-time għal dak full-time. |
| --- | --- |

4.4

Minkejja li x-xogħol part-time ħeġġeġ aktar nisa biex jingħaqdu mal-forza tax-xogħol formali, fuq medda twila ta' żmien ix-xogħol part-time jista' jnaqqas il-possibbiltajiet ta' taħriġ, prospetti ta' karriera, jaffettwa l-benefiċċji tal-pensjoni tal-irtirati u jżid ir-riskju tal-faqar kemm fil-mument kif ukoll fix-xjuħija. Dan jidher partikolarment fil-każ tal-part-time "mhux volontarju" li żdied f'dawn l-aħħar snin (15) billi, bħala tweġiba għall-kriżi, impjieg part-time huwa offrut immedjatament lin-nisa, li jkollhom jaċċettawh jew għax m'għandhom għażla oħra fit-tip ta' impjieg, jew biex jevitaw li jitilfu l-impjieg tagħhom. Għandha tingħata attenzjoni lill-iżbilanċ kbir bejn in-nisa u l-irġiel fix-xogħol part-time (31,6 % u 8 % rispettivament). Għandhom jitneħħew l-ostakli kollha sabiex isir ċaqliq mix-xogħol part-time għal dak full-time.

| 4.5 | Il-Kumitat jinnota li l-politiki li jħeġġu l-kunċett tal-unità familjali b'żewġ salarji u jgħinu lill-adulti li jaħdmu jlaħħqu mal-impenji tal-familja tagħhom huma fatturi importanti sabiex jagħtu spinta 'l quddiem lill-parteċipazzjoni tan-nisa. Taħlita adegwata ta' appoġġ imħallas bi flus u appoġġ mhux finanzjarju għandha rwol importanti wkoll. |
| --- | --- |

4.5

Il-Kumitat jinnota li l-politiki li jħeġġu l-kunċett tal-unità familjali b'żewġ salarji u jgħinu lill-adulti li jaħdmu jlaħħqu mal-impenji tal-familja tagħhom huma fatturi importanti sabiex jagħtu spinta 'l quddiem lill-parteċipazzjoni tan-nisa. Taħlita adegwata ta' appoġġ imħallas bi flus u appoġġ mhux finanzjarju għandha rwol importanti wkoll.

| 4.6 | Rati ta' taxxa ogħla fuq it-tieni persuna li taqla' l-flus fil-familja jistgħu jnaqqsu l-parteċipazzjoni tan-nisa fil-forza tax-xogħol peress li dawn jiskoraġġixxu l-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol (16). Għaldaqstant għandhom jiġu aġġustati s-sistemi tat-taxxa u tal-benefiċċji sabiex ma jiskoraġġux lit-tieni persuna li taqla' l-flus fil-familja. |
| --- | --- |

4.6

Rati ta' taxxa ogħla fuq it-tieni persuna li taqla' l-flus fil-familja jistgħu jnaqqsu l-parteċipazzjoni tan-nisa fil-forza tax-xogħol peress li dawn jiskoraġġixxu l-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol (16). Għaldaqstant għandhom jiġu aġġustati s-sistemi tat-taxxa u tal-benefiċċji sabiex ma jiskoraġġux lit-tieni persuna li taqla' l-flus fil-familja.

| 4.7 | Għandha tingħata attenzjoni partikolari lix-xogħol informali u prekarju, inkluż l-impjieg taparsi indipendenti. Dan jaffettwa lin-nisa aktar mill-irġiel, u għaldaqstant jagħmilhom aktar suxxettibbli għall-isfruttament. L-Istati Membri tal-UE għandhom jirratifikaw mingħajr dewmien il-189 Konvenzjoni tal-ILO dwar Xogħol Deċenti għall-Ħaddiema Domestiċi (17), li tistabbilixxi standards tax-xogħol għall-ħaddiema domestiċi. |
| --- | --- |

4.7

Għandha tingħata attenzjoni partikolari lix-xogħol informali u prekarju, inkluż l-impjieg taparsi indipendenti. Dan jaffettwa lin-nisa aktar mill-irġiel, u għaldaqstant jagħmilhom aktar suxxettibbli għall-isfruttament. L-Istati Membri tal-UE għandhom jirratifikaw mingħajr dewmien il-189 Konvenzjoni tal-ILO dwar Xogħol Deċenti għall-Ħaddiema Domestiċi (17), li tistabbilixxi standards tax-xogħol għall-ħaddiema domestiċi.

5.   Il-paga u l-pensjoni

| 5.1 | Il-KESE jħeġġeġ lil dawk li jfasslu l-politika sabiex inaqqsu l-inugwaljanzi bejn is-sessi sabiex ineħħu d-differenza fil-pagi (li hija medja ta' 16,2 %) peress li paga indaqs ser iġġib magħha benefiċċji mhux biss għan-nisa iżda għas-soċjetà kollha kemm hi – skont il-Valutazzjoni tal-Valur Miżjud Ewropew, tnaqqis ta' punt perċentwali fid-differenza fil-pagi bejn is-sessi jżid it-tkabbir ekonomiku b'0,1 % (18). |
| --- | --- |

5.1

Il-KESE jħeġġeġ lil dawk li jfasslu l-politika sabiex inaqqsu l-inugwaljanzi bejn is-sessi sabiex ineħħu d-differenza fil-pagi (li hija medja ta' 16,2 %) peress li paga indaqs ser iġġib magħha benefiċċji mhux biss għan-nisa iżda għas-soċjetà kollha kemm hi – skont il-Valutazzjoni tal-Valur Miżjud Ewropew, tnaqqis ta' punt perċentwali fid-differenza fil-pagi bejn is-sessi jżid it-tkabbir ekonomiku b'0,1 % (18).

| 5.2 | Il-KESE jagħti leħen ukoll lit-tħassib tiegħu dwar id-differenza kbira fil-pensjonijiet – il-medja tal-UE-27 hija ta' 39 % (19) – li hija aktar mid-doppju tad-differenza fil-pagi bejn is-sessi. Ta' tħassib kbir huwa n-nuqqas ta' viżibbiltà tal-problema. Mhux biss jeżistu differenzi kbar fil-maġġoranza tal-pajjiżi tal-UE, iżda huma wkoll immensament kumplessi peress li jiddependu fuq stejjer passati tal-impjieg (b'mod partikolari differenzi fil-paga, ħinijiet u snin maħduma), fuq sistemi tal-pensjoni u, b'mod partikolari, fuq l-impatt tal-introjtu mill-karriera fuq il-benefiċċji tal-pensjoni u fuq kemm is-sistemi tal-pensjoni jikkompensaw għall-interruzzjonijiet fil-karriera sabiex tingħata kura lil tfal jew qraba dipendenti. |
| --- | --- |

5.2

Il-KESE jagħti leħen ukoll lit-tħassib tiegħu dwar id-differenza kbira fil-pensjonijiet – il-medja tal-UE-27 hija ta' 39 % (19) – li hija aktar mid-doppju tad-differenza fil-pagi bejn is-sessi. Ta' tħassib kbir huwa n-nuqqas ta' viżibbiltà tal-problema. Mhux biss jeżistu differenzi kbar fil-maġġoranza tal-pajjiżi tal-UE, iżda huma wkoll immensament kumplessi peress li jiddependu fuq stejjer passati tal-impjieg (b'mod partikolari differenzi fil-paga, ħinijiet u snin maħduma), fuq sistemi tal-pensjoni u, b'mod partikolari, fuq l-impatt tal-introjtu mill-karriera fuq il-benefiċċji tal-pensjoni u fuq kemm is-sistemi tal-pensjoni jikkompensaw għall-interruzzjonijiet fil-karriera sabiex tingħata kura lil tfal jew qraba dipendenti.

| 5.3 | Għaldaqstant il-KESE jemmen li kemm it-tneħħija tad-differenzi fil-paga bejn is-sessi kif ukoll iż-żieda ta' "ħin mal-familja" – kura tat-tfal u l-anzjani, assistenza lejn membru tal-familja tul marda fil-qosor jew fit-tul, eċċ. – fis-sistemi tal-akkumulazzjoni tal-pensjoni kemm għall-irġiel kif ukoll għan-nisa (filwaqt li tiġi żgurata l-possibbiltà għall-impjegati li jiksbu liv tal-familja għall-kura u l-assistenza) għandhom inaqqsu d-differenzi fil-pensjoni bejn is-sessi (20). |
| --- | --- |

5.3

Għaldaqstant il-KESE jemmen li kemm it-tneħħija tad-differenzi fil-paga bejn is-sessi kif ukoll iż-żieda ta' "ħin mal-familja" – kura tat-tfal u l-anzjani, assistenza lejn membru tal-familja tul marda fil-qosor jew fit-tul, eċċ. – fis-sistemi tal-akkumulazzjoni tal-pensjoni kemm għall-irġiel kif ukoll għan-nisa (filwaqt li tiġi żgurata l-possibbiltà għall-impjegati li jiksbu liv tal-familja għall-kura u l-assistenza) għandhom inaqqsu d-differenzi fil-pensjoni bejn is-sessi (20).

6.   L-intraprenditorija

| 6.1 | Studju riċenti tal-OECD (21) jenfasizza li d-disparitajiet bejn is-sess fl-intraprenditorija huma kbar u reżiljenti u mifruxa f'ħafna dimensjonijiet, inklużi l-preferenzi soġġettivi għall-intraprenditorija, id-daqs tan-negozju u l-prestazzjoni finanzjarja, l-aċċess għall-kapital finanzjarju u l-użu ta' dan. L-intraprendituri nisa għandhom għanijiet addizzjonali apparti l-massimizzazzjoni tal-profitt, u l-miżuri usa' ta' prestazzjoni tagħhom jenfasizzaw il-kontribut tagħhom għall-iżvilupp soċjali u ekonomiku. |
| --- | --- |

6.1

Studju riċenti tal-OECD (21) jenfasizza li d-disparitajiet bejn is-sess fl-intraprenditorija huma kbar u reżiljenti u mifruxa f'ħafna dimensjonijiet, inklużi l-preferenzi soġġettivi għall-intraprenditorija, id-daqs tan-negozju u l-prestazzjoni finanzjarja, l-aċċess għall-kapital finanzjarju u l-użu ta' dan. L-intraprendituri nisa għandhom għanijiet addizzjonali apparti l-massimizzazzjoni tal-profitt, u l-miżuri usa' ta' prestazzjoni tagħhom jenfasizzaw il-kontribut tagħhom għall-iżvilupp soċjali u ekonomiku.

| 6.2 | Jekk in-nisa jingħataw l-għajnuna biex jibdew in-negozji tagħhom u jiġi appoġġjat it-tkabbir ta' kumpaniji eżistenti mmexxija min-nisa, dan jista' jikkontribwixxi (22) għall-ħolqien ta' aktar impjiegi, aktar innovazzjoni, aktar kompetittività u tkabbir ekonomiku u titnaqqas l-esklużjoni soċjali. Jinħtieġu miżuri sinifkanti sabiex nikkapitalizzaw fuq il-potenzjali kollu tal-intrapriżi għat-tkabbir ekonomiku sostenibbli u l-ħolqien tal-impjieg fl-Ewropa, b'mod speċjali wara l-kriżi. |
| --- | --- |

6.2

Jekk in-nisa jingħataw l-għajnuna biex jibdew in-negozji tagħhom u jiġi appoġġjat it-tkabbir ta' kumpaniji eżistenti mmexxija min-nisa, dan jista' jikkontribwixxi (22) għall-ħolqien ta' aktar impjiegi, aktar innovazzjoni, aktar kompetittività u tkabbir ekonomiku u titnaqqas l-esklużjoni soċjali. Jinħtieġu miżuri sinifkanti sabiex nikkapitalizzaw fuq il-potenzjali kollu tal-intrapriżi għat-tkabbir ekonomiku sostenibbli u l-ħolqien tal-impjieg fl-Ewropa, b'mod speċjali wara l-kriżi.

| 6.3 | Il-KESE diġà ppropona li jittieħdu l-passi li ġejjin għall-promozzjoni tal-intraprenditorija tan-nisa fil-livell tal-UE (23):






  — | Il-ħolqien ta' uffiċċju tas-Sjieda ta’ Negozji minn Nisa Ewropej sabiex tiġi stabbilita infrastruttura li tappoġġja l-intraprenditorija tan-nisa; |
| --- | --- | --- |

6.3

Il-KESE diġà ppropona li jittieħdu l-passi li ġejjin għall-promozzjoni tal-intraprenditorija tan-nisa fil-livell tal-UE (23):

—

Il-ħolqien ta' uffiċċju tas-Sjieda ta’ Negozji minn Nisa Ewropej sabiex tiġi stabbilita infrastruttura li tappoġġja l-intraprenditorija tan-nisa;

| — | Jinħatar Direttur għall-Intrapriżi tan-Nisa fi ħdan il-Kummissjoni Ewropea u l-ministeri għall-intrapriżi tal-Istati Membri għas-sensibilizzazzjoni dwar il-benefiċċji ekonomiċi li aktar nisa jitħeġġu jibdew u jkabbru n-negozji; |
| --- | --- |

—

Jinħatar Direttur għall-Intrapriżi tan-Nisa fi ħdan il-Kummissjoni Ewropea u l-ministeri għall-intrapriżi tal-Istati Membri għas-sensibilizzazzjoni dwar il-benefiċċji ekonomiċi li aktar nisa jitħeġġu jibdew u jkabbru n-negozji;

| — | Il-ġbir ta' data kkategorizzata skont is-sessi dwar l-intrapriżi tan-nisa madwar l-Ewropa. |
| --- | --- |

—

Il-ġbir ta' data kkategorizzata skont is-sessi dwar l-intrapriżi tan-nisa madwar l-Ewropa.

7.   Deċiżjonijiet tal-Kunsill

| 7.1 | Studji internazzjonali (24) jikkonfermaw li n-nisa f'pożizzjonijiet ta' ġestjoni għandhom impatt pożittiv fuq il-prestazzjoni finanzjarja korporattiva, il-kultura korporattiva, l-istil tal-ġestjoni u r-reżiljenza għall-kriżi. In-nisa jieħdu inqas riskji u jagħtu prijorità lill-iżvilupp sostenibbli, iżda l-ostakli għall-kisba tal-ugwaljanzi bejn is-sessi fit-teħid tad-deċiżjonijiet huma aktar profondi milli huwa pubblikament ammess. |
| --- | --- |

7.1

Studji internazzjonali (24) jikkonfermaw li n-nisa f'pożizzjonijiet ta' ġestjoni għandhom impatt pożittiv fuq il-prestazzjoni finanzjarja korporattiva, il-kultura korporattiva, l-istil tal-ġestjoni u r-reżiljenza għall-kriżi. In-nisa jieħdu inqas riskji u jagħtu prijorità lill-iżvilupp sostenibbli, iżda l-ostakli għall-kisba tal-ugwaljanzi bejn is-sessi fit-teħid tad-deċiżjonijiet huma aktar profondi milli huwa pubblikament ammess.

| 7.2 | Il-KESE jispera li jiġi adottat standard minimu ta' parteċipazzjoni ugwali fit-teħid tad-deċiżjonijiet mill-korpi pubbliċi u privati kollha li jieħdu d-deċiżjonijiet fl-ispirtu ta' awtoregolazzjoni. Il-kumpaniji elenkati u l-korpi kollha tas-settur pubbliku għandhom jippromovu applikazzjoni u proċeduri ta' ħatra trasparenti kif ukoll kultura ta' inklużjoni u libertà tal-għażla. Madankollu, ftit ser jinkiseb mingħajr ir-rieda kemm tal-irġiel kif ukoll tan-nisa li jieħdu azzjoni pożittiva. |
| --- | --- |

7.2

Il-KESE jispera li jiġi adottat standard minimu ta' parteċipazzjoni ugwali fit-teħid tad-deċiżjonijiet mill-korpi pubbliċi u privati kollha li jieħdu d-deċiżjonijiet fl-ispirtu ta' awtoregolazzjoni. Il-kumpaniji elenkati u l-korpi kollha tas-settur pubbliku għandhom jippromovu applikazzjoni u proċeduri ta' ħatra trasparenti kif ukoll kultura ta' inklużjoni u libertà tal-għażla. Madankollu, ftit ser jinkiseb mingħajr ir-rieda kemm tal-irġiel kif ukoll tan-nisa li jieħdu azzjoni pożittiva.

| 7.3 | Il-KESE jirrakkomanda li dawk li jfasslu l-politiki kif ukoll il-kumpaniji jħarsu mill-ġdid lejn il-kwistjonijiet sussegwenti biex jiżguraw li jinkiseb il-bilanċ bejn is-sessi fil-korpi kollha li jieħdu d-deċiżjonijiet:






  — | viżibbiltà aħjar tan-nisa fi rwoli ogħla; |
| --- | --- | --- |

7.3

Il-KESE jirrakkomanda li dawk li jfasslu l-politiki kif ukoll il-kumpaniji jħarsu mill-ġdid lejn il-kwistjonijiet sussegwenti biex jiżguraw li jinkiseb il-bilanċ bejn is-sessi fil-korpi kollha li jieħdu d-deċiżjonijiet:

—

viżibbiltà aħjar tan-nisa fi rwoli ogħla;

| — | aktar trasparenza fil-proċedura ta' tfittxija għal impjegati ġodda |
| --- | --- |

—

aktar trasparenza fil-proċedura ta' tfittxija għal impjegati ġodda

| — | żvilupp u żamma ta’ massa kritika; |
| --- | --- |

—

żvilupp u żamma ta’ massa kritika;

| — | konfrontazzjoni tal-isterjotipi assoċjati mar-rwoli tal-ġeneri; |
| --- | --- |

—

konfrontazzjoni tal-isterjotipi assoċjati mar-rwoli tal-ġeneri;

| — | ippjanar tas-suċċessjoni fil-pożizzjonijiet tat-tmexxija; |
| --- | --- |

—

ippjanar tas-suċċessjoni fil-pożizzjonijiet tat-tmexxija;

| — | ħolqien ta’ sors ta’ talenti; |
| --- | --- |

—

ħolqien ta’ sors ta’ talenti;

| — | appoġġ sabiex jitwaqqfu netwerks ta' superviżjoni fis-setturi pubbliċi u privati; |
| --- | --- |

—

appoġġ sabiex jitwaqqfu netwerks ta' superviżjoni fis-setturi pubbliċi u privati;

| — | tixrid ta’eżempji ta’ prattiki tajba; u |
| --- | --- |

—

tixrid ta’eżempji ta’ prattiki tajba; u

| — | ħolqien ta’ bażi tad-data kkoordinata fil-livell Ewropew ta’ nisa kkwalifikati biex jokkupaw karigi fejn jittieħdu deċiżjonijiet. |
| --- | --- |

—

ħolqien ta’ bażi tad-data kkoordinata fil-livell Ewropew ta’ nisa kkwalifikati biex jokkupaw karigi fejn jittieħdu deċiżjonijiet.

| 7.4 | Sabiex tiġi implimentata l-Istrateġija għall-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel (2010-2015) (25), il-KESE jħeġġeġ li jkun hemm rappreżentazzjoni ugwali ta' rġiel u nisa fil-ħajja pubblika u, b'mod speċjali, fil-politika, peress li s-sottorappreżentazzjoni attwali tillimita d-drittijiet ta' parteċipazzjoni tan-nisa (26). L-istituzzjonijiet tal-UE u l-Istati Membri, kif ukoll l-organizzazzjonijiet tal-imsieħba soċjali, għandhom imexxu billi jagħtu eżempju u jintroduċu miri għall-ugwaljanza bejn is-sessi fil-korpi politiċi u amministrattivi tagħhom, b'mod speċjali fl-ogħla livelli. |
| --- | --- |

7.4

Sabiex tiġi implimentata l-Istrateġija għall-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel (2010-2015) (25), il-KESE jħeġġeġ li jkun hemm rappreżentazzjoni ugwali ta' rġiel u nisa fil-ħajja pubblika u, b'mod speċjali, fil-politika, peress li s-sottorappreżentazzjoni attwali tillimita d-drittijiet ta' parteċipazzjoni tan-nisa (26). L-istituzzjonijiet tal-UE u l-Istati Membri, kif ukoll l-organizzazzjonijiet tal-imsieħba soċjali, għandhom imexxu billi jagħtu eżempju u jintroduċu miri għall-ugwaljanza bejn is-sessi fil-korpi politiċi u amministrattivi tagħhom, b'mod speċjali fl-ogħla livelli.

8.   L-akkoljenza tat-tfal

| 8.1 | Fattur importanti li jinfluwenza l-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol huwa l-aċċess għal faċilitajiet ta' akkoljenza tat-tfal full-time b'mod partikolari għal tfal żgħar. Iż-żidiet fl-infiq pubbliku fuq is-servizzi ta' akkoljenza tat-tfal huma direttament marbuta ma' żidiet fl-impjieg full time tan-nisa (27). |
| --- | --- |

8.1

Fattur importanti li jinfluwenza l-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol huwa l-aċċess għal faċilitajiet ta' akkoljenza tat-tfal full-time b'mod partikolari għal tfal żgħar. Iż-żidiet fl-infiq pubbliku fuq is-servizzi ta' akkoljenza tat-tfal huma direttament marbuta ma' żidiet fl-impjieg full time tan-nisa (27).

| 8.2 | Għaldaqstant jeħtieġ li jintlaħqu l-miri ta' Barċellona. Madankollu, skont rapport riċenti mill-Kummissjoni, fl-2010 10 Stati Membri biss kienu kisbu l-mira ta' Barċellona għal tfal taħt it-3 snin. Fl-istess sena, fil-kategorija ta' tfal bejn it-3 snin u l-età ta' attendenza obbligatorja fi skola, 11-il Stat Membru biss kienu kisbu l-objettiv ta' 90 % (28). |
| --- | --- |

8.2

Għaldaqstant jeħtieġ li jintlaħqu l-miri ta' Barċellona. Madankollu, skont rapport riċenti mill-Kummissjoni, fl-2010 10 Stati Membri biss kienu kisbu l-mira ta' Barċellona għal tfal taħt it-3 snin. Fl-istess sena, fil-kategorija ta' tfal bejn it-3 snin u l-età ta' attendenza obbligatorja fi skola, 11-il Stat Membru biss kienu kisbu l-objettiv ta' 90 % (28).

| 8.3 | Peress li l-Istati Membri bl-ogħla rati ta' twelid huma wkoll dawk li għamlu l-aktar biex jiffaċilitaw il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja għall-ġenituri u li għandhom l-ogħla rati ta' impjieg tan-nisa (29), l-Istati Membri għandhom jipprovdu appoġġ aktar effettiv, aċċessibbli, kwalitattiv u li jista' jintlaħaq finanzjarjament għall-familji bit-tfal permezz ta' politiki (30) bħalma huma:






  — | Ninvestu fit-tfal – permezz ta' programmi ta' intervenzjoni għal tfal żgħar, b'mod partikolari dawk li joffru lill-familji servizzi direttament fid-dar jew miċ-ċentru, li jiffukaw fuq il-familja. |
| --- | --- | --- |

8.3

Peress li l-Istati Membri bl-ogħla rati ta' twelid huma wkoll dawk li għamlu l-aktar biex jiffaċilitaw il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja għall-ġenituri u li għandhom l-ogħla rati ta' impjieg tan-nisa (29), l-Istati Membri għandhom jipprovdu appoġġ aktar effettiv, aċċessibbli, kwalitattiv u li jista' jintlaħaq finanzjarjament għall-familji bit-tfal permezz ta' politiki (30) bħalma huma:

—

Ninvestu fit-tfal – permezz ta' programmi ta' intervenzjoni għal tfal żgħar, b'mod partikolari dawk li joffru lill-familji servizzi direttament fid-dar jew miċ-ċentru, li jiffukaw fuq il-familja.

| — | Nirrikonċiljaw ir-responsabbiltajiet tal-familja u x-xogħol – permezz ta' koordinazzjoni bejn firxa ta' oqsma bħalma huma l-provvediment ta' akkoljenza tat-tfal, liv tal-ġenituri u postijiet tax-xogħol li huma akkoljenti għall-familja. |
| --- | --- |

—

Nirrikonċiljaw ir-responsabbiltajiet tal-familja u x-xogħol – permezz ta' koordinazzjoni bejn firxa ta' oqsma bħalma huma l-provvediment ta' akkoljenza tat-tfal, liv tal-ġenituri u postijiet tax-xogħol li huma akkoljenti għall-familja.

| — | Noħolqu qafas favorevoli sabiex inżidu r-rati ta' fertilità – flimkien ma' politiki ta' rikonċiljazzjoni, permezz ta' effiċjenzi fiskali (eż. l-iskema taċ-Childcare Voucher fir-Renju Unit) u politiki mmirati biex l-ispejjeż involuti fit-trobbija tat-tfal jitqassmu aktar fil-wisa', fejn koppji żgħar jitħallew jiksbu aċċess għal akkomodazzjoni li jifilħu jħallsu għaliha u jkollhom bażi sigura fis-swieq tax-xogħol. |
| --- | --- |

—

Noħolqu qafas favorevoli sabiex inżidu r-rati ta' fertilità – flimkien ma' politiki ta' rikonċiljazzjoni, permezz ta' effiċjenzi fiskali (eż. l-iskema taċ-Childcare Voucher fir-Renju Unit) u politiki mmirati biex l-ispejjeż involuti fit-trobbija tat-tfal jitqassmu aktar fil-wisa', fejn koppji żgħar jitħallew jiksbu aċċess għal akkomodazzjoni li jifilħu jħallsu għaliha u jkollhom bażi sigura fis-swieq tax-xogħol.

9.   L-isterjotipi u d-diskriminazzjoni

| 9.1 | Minkejja li żieda fil-kisbiet edukattivi tal-bniet tul dawn l-aħħar deċennji tat spinta lill-potenzjal ta' introjtu tan-nisa, l-attitudnijiet tas-soċjetà fir-rigward tax-xogħol tan-nisa, u l-inkompatibbiltà bejn il-valuri tal-familja u l-ugwaljanza jibqgħu ostaklu għall-bilanċ bejn is-sessi fis-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

9.1

Minkejja li żieda fil-kisbiet edukattivi tal-bniet tul dawn l-aħħar deċennji tat spinta lill-potenzjal ta' introjtu tan-nisa, l-attitudnijiet tas-soċjetà fir-rigward tax-xogħol tan-nisa, u l-inkompatibbiltà bejn il-valuri tal-familja u l-ugwaljanza jibqgħu ostaklu għall-bilanċ bejn is-sessi fis-suq tax-xogħol.

| 9.2 | Il-KESE huwa partikolarment imħasseb dwar id-diskriminazzjoni kontra n-nisa li għandhom diżabbiltà, huma migranti jew jagħmlu parti minn minoranza etnika. F'dan is-sens, jeħtieġ implimentazzjoni malajr tad-direttiva dwar it-trattament ugwali (31). |
| --- | --- |

9.2

Il-KESE huwa partikolarment imħasseb dwar id-diskriminazzjoni kontra n-nisa li għandhom diżabbiltà, huma migranti jew jagħmlu parti minn minoranza etnika. F'dan is-sens, jeħtieġ implimentazzjoni malajr tad-direttiva dwar it-trattament ugwali (31).

| 9.3 | Il-vjolenza kontra n-nisa mhijiex biss kwistjoni soċjali mhux ġustifikabbli, iżda tinvolvi wkoll spiża ekonomika għolja. Huwa stmat li l-vjolenza kontra n-nisa għandha spiża annwali ta' mill-inqas EUR 32 biljun fis-47 stat membru tal-Kunsill tal-Ewropa (32). Il-politiki pubbliċi kontra l-vjolenza fuq bażi ta' sessi għandhom rwol importanti x'jaqdu; l-immaġni tradizzjonali tar-rwol tan-nisa fis-soċjetà ser tinbidel biss meta n-nisa jkollhom aċċess għall-poter fuq bażi ugwali bħal dik tal-irġiel. |
| --- | --- |

9.3

Il-vjolenza kontra n-nisa mhijiex biss kwistjoni soċjali mhux ġustifikabbli, iżda tinvolvi wkoll spiża ekonomika għolja. Huwa stmat li l-vjolenza kontra n-nisa għandha spiża annwali ta' mill-inqas EUR 32 biljun fis-47 stat membru tal-Kunsill tal-Ewropa (32). Il-politiki pubbliċi kontra l-vjolenza fuq bażi ta' sessi għandhom rwol importanti x'jaqdu; l-immaġni tradizzjonali tar-rwol tan-nisa fis-soċjetà ser tinbidel biss meta n-nisa jkollhom aċċess għall-poter fuq bażi ugwali bħal dik tal-irġiel.

| 9.4 | Ir-rwol tal-industrija tal-midja huwa kruċjali għall-promozzjoni tal-ugwaljanza bejn is-sessi. Il-midja mhux biss tirrifletti iżda toħloq ukoll tendenzi u regoli soċjokulturali u għandha rwol b'saħħtu ħafna fit-tiswir tal-opinjoni pubblika u l-kultura. Barra minn hekk, huwa preċiżament il-kontenut tal-midja li jippromovi fehim fil-wisa' tal-kumplessitajiet tal-ugwaljanza bejn is-sessi fost il-parteċipanti kollha f'soċjetà, inklużi dawk li jfasslu l-politika u l-pubbliku, u għaldaqstant hemm urġenza sabiex jiġu indirizzati l-inegwaljanzi li jippersistu fil-forma ta' sottorappreżentazzjoni (b'mod speċjali f'livelli ogħla), ostakli għall-avvanzament u paga baxxa (meta mqabbla ma' tal-irġiel) fis-settur tal-midja (33). |
| --- | --- |

9.4

Ir-rwol tal-industrija tal-midja huwa kruċjali għall-promozzjoni tal-ugwaljanza bejn is-sessi. Il-midja mhux biss tirrifletti iżda toħloq ukoll tendenzi u regoli soċjokulturali u għandha rwol b'saħħtu ħafna fit-tiswir tal-opinjoni pubblika u l-kultura. Barra minn hekk, huwa preċiżament il-kontenut tal-midja li jippromovi fehim fil-wisa' tal-kumplessitajiet tal-ugwaljanza bejn is-sessi fost il-parteċipanti kollha f'soċjetà, inklużi dawk li jfasslu l-politika u l-pubbliku, u għaldaqstant hemm urġenza sabiex jiġu indirizzati l-inegwaljanzi li jippersistu fil-forma ta' sottorappreżentazzjoni (b'mod speċjali f'livelli ogħla), ostakli għall-avvanzament u paga baxxa (meta mqabbla ma' tal-irġiel) fis-settur tal-midja (33).

Brussell, 18 ta’ Settembru 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  Il-Kunsill Ekonomiku u Soċjali tan-Nazzjonijiet Uniti, Rapport tas-Segretarju Ġenerali tal-Kummissjoni tal-Istatistika dwar l-Istatistika skont is-Sessi (E/CN.3/2013/10).

1

(2)  Kummissjoni Ewropea, DĠ Impjiegi Affarijiet Soċjali u Opportunitajiet Indaqs, 2011.

2

(3)  ĠU C 181,21.6.2012, p. 14-20.

3

(4)  "Closing the Gender Gap: Act Now", OECD, Diċembru 2012.

4

(5)  Il-popolazzjoni ta’ età tax-xogħol mistennija tonqos tul it-tletin sena jew iktar li ġejjin b'rata ta' madwar 1 u 1,5 miljun fis-sena, skont esperjenzi riċenti mill-pajjiżi OECD u l-Unjoni Ewropea, OECD, 2012.

5

(6)  "Il-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol", il-Kummissjoni Ewropea, 2013.

6

(7)  "Annual Growth Survey 2013", Kummissjoni Ewropea, 2012.

7

(8)  Id-Dokument ta' Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni dwar il-Progress fl-Ugwaljanza bejn in-Nisa u l-Irġiel fl-2012 – Dokument li jakkumpanja r-Rapport mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – ir-Rapport tal-2012 dwar l-Applikazzjoni tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali, SWD (2013) 171 final.

8

(9)  "TUC Women and the Cuts Toolkit", Trade Union Congress, 2011.

9

(10)  Kummissjoni Ewropea, DĠ Impjiegi Affarijiet Soċjali u Opportunitajiet Indaqs, 2011.

10

(11)  Effects of Reducing Gender Gaps in Education and Labour Force Participation on Economic Growth in the OECD (L-effetti tat-tnaqqis fid-disparità bejn is-sessi fl-edukazzjoni u l-parteċipazzjoni tal-forza tax-xogħol fuq it-tkabbir ekonomiku fl-OECD), DELSA/ELSA/WD/SEM(2012)9, OECD, 2012.

11

(12)  Gender Equality Index Report, European Institute for Gender Equality, 2013.

12

(13)  Fl-2010, 77 % tal-gradwati fil-qasam tal-edukazzjoni, 74 % fis-saħħa u l-benessri u 65 % fl-istudji umanistiċi kienu nisa Ewropej, iżda 25 % tal-gradwati fil-qasam tal-inġinerija u 38 % fix-xjenza, matematika u xjenza tal-kompjuter biss kienu nisa, Rapport dwar l-Inizjattiva dwar is-Sessi: l-Ugwaljanza bejn is-Sessi fl-Edukazzjoni, l-Impjieg u l-Intraprenditorija, OECD, 2011.

13

(14)  Drivers of Female Labour Force Participation in the OECD, (Promoturi tal-parteċipazzjoni tal-forza tax-xogħol tan-nisa fl-OECD), DELSA/ELSA/WD/SEM(2013)1, OECD, 2013.

14

(15)  Mit-total tal-impjegi part-time tan-nisa, 23,4 % mhux volontarju (medja għall-UE, 2011). Sors: Lisbon Assessment Framework Database

15

(16)  Drivers of Female Labour Force Participation in the OECD, (Promoturi tal-parteċipazzjoni tal-forza tax-xogħol tan-nisa fl-OECD), OECD, 2013.

16

(17)  L-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol, C189 - il-Konvenzjoni Ħaddiema Domestiċi, 2011.

17

(18)  Il-Parlament Ewropew, Mozzjoni għal Riżoluzzjoni (B7-XXXX/2013), 17.6.2013.

18

(19)  Id-Disparità bejn is-Sessi fil-Pensjonijiet fl-UE, il-Kummissjoni Ewropea, DĠ Ġustizzja, 2013.

19

(20)  Fl-opinjoni tiegħu “ir-Rabta bejn l-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel, it-tkabbir ekonomiku u r-rata tal-impjieg”, (SOC/338, ĠU C 318, 23.12.2009, p. 15–21), il-KESE jinsisti li l-ħin meħud għal skopijiet ta' kura għandu jiġi finanzjat bl-istess mod bħall-irtirar.

20

(21)  Women Entrepreneurs in the OECD: key evidence and policy challenges, (Intraprendituri Nisa fl-OECD: evidenza ewlenija u sfidi politiċi), DELSA/ELSA/WD/SEM(2013)3, OECD, 2013.

21

(22)  Il-Bank Dinji, Linji gwida u Każijiet ta' Studju tal-Programm dwar l-Intraprenditorija tan-Nisa, 11/04/2013 – "Fl-Istati Uniti, pereżempju, il-kumpaniji fejn il-proprjetarji huma nisa qed jiżdiedu aktar mid-doppju tar-rata tal-kumpaniji l-oħra kollha, jikkontribwixxu madwar $3 triljuni għall-ekonomija tal-Istati Uniti u huma direttament responsabbli għal 23 miljun impjieg".

22

(23)  ĠU C 299, 04.10.2012, p. 24.

23

(24)  "Women Matter", McKinsey; "Do Women in Top Management Affect Firm Performance?", Smith and Verner; "Diversity and gender balance in Britain plc", TCAM; "Mining the Metrics of Board Diversity", Thomson Reuters; eċċ.

24

(25)  Strateġija għall-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel (2010 -2015), il-Kummissjoni Ewropea, 2010.

25

(26)  "Database on women & men in decision making", il-Kummissjoni Ewropea, DĠ Ġustizzja.

26

(27)  "Closing the Gender Gap: Act Now", OECD, 2012.

27

(28)  "L-objettivi ta' Barċellona", Kummissjoni Ewropea, 2013.

28

(29)  ĠU C 318, 23.12.2009, p. 15-21.

29

(30)  "Extending opportunities: How active social policy can benefit us all", ISBN 92-64-00794-6, OECD 2005.

30

(31)  COM (2008) 426 final, 2.7.2008.

31

(32)  ĠU C 351, 15.11.2012, p. 21-26.

32

(33)  EIGE, "Review of the implementation of the Beijing Platform for Action in the EU Member States: Women and the Media — Advancing gender equality in decision-making in media organisations", 2013.

33

---

| 21.11.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/11 |
| --- | --- | --- | --- |

21.11.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/11

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “L-istabbiliment ta’ għanijiet ta’ żvilupp sostenibbli — Il-kontribut tas-soċjetà ċivili Ewropea għall-pożizzjoni tal-UE” (opinjoni esploratorja)

2013/C 341/03

Relatur: is-Sinjura LE NOUAIL MARLIÈRE

Nhar is-6 ta’ Diċembru 2012, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar:

L-istabbiliment ta’ għanijiet ta’ żvilupp sostenibbli – Il-kontribut tas-soċjetà ċivili Ewropea għall-pożizzjoni tal-UE

(opinjoni esploratorja)

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-3 ta' Settembru 2013.

Matul l-492 sessjoni plenarja tiegħu li saret nhar it-18 u d-19 ta' Settembru 2013 (seduta tat-18 ta' Settembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni bi 92 vot favur, 52 vot kontra u 21 astensjoni.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-KESE jirrakkomanda lill-istituzzjonijiet Ewropej kif ukoll lill-"grupp ta' ħidma miftuħ", stabbilit mis-67 assemblea ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti fis-17 ta' Diċembru 2012, li jiġi applikat u mitlub il-metodu ta' valutazzjoni tal-impatt ekonomiku, soċjali u ambjentali ex ante kemm għal dak li jikkonċerna l-fażi ta' identifikazzjoni tal-għanijiet tal-iżvilupp sostenibbli, kif ukoll għall-proċess ta' negozjazzjoni dinjija tal-għanijiet maħsuba biex jinkiseb valur applikabbli universalment, sabiex jinkisbu l-mezzi biex jinħoloq bilanċ bejn il-vantaġġi u l-iżvantaġġi li jistgħu jinħolqu jew jeżistu flimkien fost is-setturi jew iż-żoni ġeografiċi u tal-attivitajiet. |
| --- | --- |

1.1

Il-KESE jirrakkomanda lill-istituzzjonijiet Ewropej kif ukoll lill-"grupp ta' ħidma miftuħ", stabbilit mis-67 assemblea ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti fis-17 ta' Diċembru 2012, li jiġi applikat u mitlub il-metodu ta' valutazzjoni tal-impatt ekonomiku, soċjali u ambjentali ex ante kemm għal dak li jikkonċerna l-fażi ta' identifikazzjoni tal-għanijiet tal-iżvilupp sostenibbli, kif ukoll għall-proċess ta' negozjazzjoni dinjija tal-għanijiet maħsuba biex jinkiseb valur applikabbli universalment, sabiex jinkisbu l-mezzi biex jinħoloq bilanċ bejn il-vantaġġi u l-iżvantaġġi li jistgħu jinħolqu jew jeżistu flimkien fost is-setturi jew iż-żoni ġeografiċi u tal-attivitajiet.

| 1.2 | Il-programmi soċjali essenzjali kollha sabiex jitwettqu l-objettivi kollha tal-iżvilupp sostenibbli, li jikkonċernaw l-edukazzjoni u s-saħħa, kif ukoll dawk maħsuba għaż-żgħażagħ bla xogħol, m'għandhomx iġarrbu tnaqqis baġitarju. |
| --- | --- |

1.2

Il-programmi soċjali essenzjali kollha sabiex jitwettqu l-objettivi kollha tal-iżvilupp sostenibbli, li jikkonċernaw l-edukazzjoni u s-saħħa, kif ukoll dawk maħsuba għaż-żgħażagħ bla xogħol, m'għandhomx iġarrbu tnaqqis baġitarju.

| 1.3 | Il-KESE jappoġġja r-rieda tal-UE li timpenja ruħha għat-twettiq tal-Istrateġija 2020 permezz tas-Semestru Ewropew, billi tieħu l-opportunità biex tagħmel ir-rieda tagħha sinifikanti billi tipproponi strateġija soċjali, ekonomika u ambjentali "mhux frammentata" kif ukoll permezz ta' strateġija Ewropea għall-iżvilupp sostenibbli integrat. |
| --- | --- |

1.3

Il-KESE jappoġġja r-rieda tal-UE li timpenja ruħha għat-twettiq tal-Istrateġija 2020 permezz tas-Semestru Ewropew, billi tieħu l-opportunità biex tagħmel ir-rieda tagħha sinifikanti billi tipproponi strateġija soċjali, ekonomika u ambjentali "mhux frammentata" kif ukoll permezz ta' strateġija Ewropea għall-iżvilupp sostenibbli integrat.

| 1.4 | Jissuġġerixxi li s-soċjetà ċivili Ewropea tkun involuta fl-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, l-imsieħba soċjali u l-KES nazzjonali u istituzzjonijiet simili. |
| --- | --- |

1.4

Jissuġġerixxi li s-soċjetà ċivili Ewropea tkun involuta fl-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, l-imsieħba soċjali u l-KES nazzjonali u istituzzjonijiet simili.

| 1.5 | Huwa jħeġġeġ lill-Istati Membri u l-istituzzjonijiet Ewropej biex:






  1.5.1 | ikomplu attivament bl-isforzi tagħhom dwar is-sħubija għall-iżvilupp permezz tal-Aġenda għall-Bidla tal-UE u l-politika esterna tal-għajnuna għall-iżvilupp u ta' kooperazzjoni, u min-naħa l-oħra jqisu l-interessi tagħhom u tal-imsieħba tagħhom fin-negozjati kummerċjali esterni bilaterali u multilaterali, filwaqt li jitqiesu d-drittijiet tal-bniedem u d-drittijiet ekonomiċi, soċjali u kulturali; |
| --- | --- | --- |

1.5

Huwa jħeġġeġ lill-Istati Membri u l-istituzzjonijiet Ewropej biex:

1.5.1

ikomplu attivament bl-isforzi tagħhom dwar is-sħubija għall-iżvilupp permezz tal-Aġenda għall-Bidla tal-UE u l-politika esterna tal-għajnuna għall-iżvilupp u ta' kooperazzjoni, u min-naħa l-oħra jqisu l-interessi tagħhom u tal-imsieħba tagħhom fin-negozjati kummerċjali esterni bilaterali u multilaterali, filwaqt li jitqiesu d-drittijiet tal-bniedem u d-drittijiet ekonomiċi, soċjali u kulturali;

| 1.5.2 | isaħħu u jagħmlu stabbli l-mudell soċjali Ewropew sabiex ikollhom bażi soda u kompetittività li tibbaża mhux biss fuq il-kapaċità ta' innovazzjoni teknoloġika tagħhom iżda wkoll ta' innovazzjoni lejn il-progress soċjali; |
| --- | --- |

1.5.2

isaħħu u jagħmlu stabbli l-mudell soċjali Ewropew sabiex ikollhom bażi soda u kompetittività li tibbaża mhux biss fuq il-kapaċità ta' innovazzjoni teknoloġika tagħhom iżda wkoll ta' innovazzjoni lejn il-progress soċjali;

| 1.5.3 | jużaw ir-riżorsi kollha li għandhom bil-għan li jiżviluppaw ekonomija ekoloġika, li hija effiċjenti fir-riżorsi u l-enerġija primarja u sekondarja, li hija ta' benefiċċju għaċ-ċittadini kollha tagħhom u, permezz ta' trasferimenti ekwi tat-teknoloġiji, għall-imsieħba kummerċjali tagħhom, ekonomija li tibbaża fuq tranżizzjoni tal-enerġija ffukata fuq il-kontroll tal-ħtiġijiet, il-provvista tal-aqwa teknoloġiji għall-ħżin tas-CO2 u b'emissjonijiet baxxi tas-CO2; |
| --- | --- |

1.5.3

jużaw ir-riżorsi kollha li għandhom bil-għan li jiżviluppaw ekonomija ekoloġika, li hija effiċjenti fir-riżorsi u l-enerġija primarja u sekondarja, li hija ta' benefiċċju għaċ-ċittadini kollha tagħhom u, permezz ta' trasferimenti ekwi tat-teknoloġiji, għall-imsieħba kummerċjali tagħhom, ekonomija li tibbaża fuq tranżizzjoni tal-enerġija ffukata fuq il-kontroll tal-ħtiġijiet, il-provvista tal-aqwa teknoloġiji għall-ħżin tas-CO2 u b'emissjonijiet baxxi tas-CO2;

| 1.5.4 | isaħħu s-servizzi pubbliċi u ta' interess ġenerali sabiex l-Ewropa tkun żona ta' prosperità ġusta fi ħdan il-fruntieri tagħha kif ukoll fil-preżenza tagħha barra mill-fruntieri tagħha, fid-delegazzjonijiet u l-kooperazzjoni pubblika tagħha. |
| --- | --- |

1.5.4

isaħħu s-servizzi pubbliċi u ta' interess ġenerali sabiex l-Ewropa tkun żona ta' prosperità ġusta fi ħdan il-fruntieri tagħha kif ukoll fil-preżenza tagħha barra mill-fruntieri tagħha, fid-delegazzjonijiet u l-kooperazzjoni pubblika tagħha.

| 1.5.5 | jiddefinixxu servizzi pubbliċi fl-Ewropa, fuq il-bażi tad-drittijiet fundamentali ggarantiti liċ-ċittadini Ewropej, permezz ta' direttiva qafas dwar is-servizzi pubbliċi, li tmur lil hinn mill-approċċ ta' awtoregolazzjoni pura; |
| --- | --- |

1.5.5

jiddefinixxu servizzi pubbliċi fl-Ewropa, fuq il-bażi tad-drittijiet fundamentali ggarantiti liċ-ċittadini Ewropej, permezz ta' direttiva qafas dwar is-servizzi pubbliċi, li tmur lil hinn mill-approċċ ta' awtoregolazzjoni pura;

| 1.5.6 | jirrikjedu li l-intrapriżi Ewropej u mhux Ewropej li jinsabu fit-territorju tagħhom iżidu dimensjoni effettiva mar-responsabbiltà soċjali tal-kumpanniji relatata mal-ambjent. Fil-fatt, l-intrapriżi għandhom jerfgħu r-responsabbiltà tal-konsegwenzi soċjali u ambjentali tal-ġestjoni tagħhom. Din ir-responsabbiltà għandha tkun espliċitament implimentata fil-katina tal-kuntrattur/sottokuntratturi tal-livell transnazzjonali fil-livell lokali, u għandha tkun stabbilita b'mod sod, trasparenti u traċċabbli. It-trasparenza u l-indipendenza għandhom jikkonċernaw ukoll lill-aġenziji ta' klassifikazzjoni u valutazzjoni; |
| --- | --- |

1.5.6

jirrikjedu li l-intrapriżi Ewropej u mhux Ewropej li jinsabu fit-territorju tagħhom iżidu dimensjoni effettiva mar-responsabbiltà soċjali tal-kumpanniji relatata mal-ambjent. Fil-fatt, l-intrapriżi għandhom jerfgħu r-responsabbiltà tal-konsegwenzi soċjali u ambjentali tal-ġestjoni tagħhom. Din ir-responsabbiltà għandha tkun espliċitament implimentata fil-katina tal-kuntrattur/sottokuntratturi tal-livell transnazzjonali fil-livell lokali, u għandha tkun stabbilita b'mod sod, trasparenti u traċċabbli. It-trasparenza u l-indipendenza għandhom jikkonċernaw ukoll lill-aġenziji ta' klassifikazzjoni u valutazzjoni;

| 1.5.7 | iħeġġu u jappoġġjaw l-iżvilupp tal-SMEs u tal-intrapriżi tal-ekonomija soċjali u dik ibbażata fuq is-solidarjetà; |
| --- | --- |

1.5.7

iħeġġu u jappoġġjaw l-iżvilupp tal-SMEs u tal-intrapriżi tal-ekonomija soċjali u dik ibbażata fuq is-solidarjetà;

| 1.5.8 | jaġixxu b'mod effettiv fuq il-kwistjonijiet ambjentali, billi jiggarantixxu dritt universali ġenwin għall-informazzjoni ambjentali u implimentazzjoni mtejba tal-Konvenzjoni ta' Aarhus u, aktar speċifikament, jagħtu s-setgħa lill-impjegati, permezz tal-korpi rappreżentattivi tagħhom fl-intrapriża, b'kapaċitajiet ta' twissija fil-qasam ambjentali; |
| --- | --- |

1.5.8

jaġixxu b'mod effettiv fuq il-kwistjonijiet ambjentali, billi jiggarantixxu dritt universali ġenwin għall-informazzjoni ambjentali u implimentazzjoni mtejba tal-Konvenzjoni ta' Aarhus u, aktar speċifikament, jagħtu s-setgħa lill-impjegati, permezz tal-korpi rappreżentattivi tagħhom fl-intrapriża, b'kapaċitajiet ta' twissija fil-qasam ambjentali;

| 1.5.9 | jiddirezzjonaw mill-ġdid il-kompiti tal-banek u jorjentaw it-tfaddil lejn l-industrija u l-ekonomija msejħa reali, sabiex tiġi promossa t-transizzjoni ekoloġika, il-finanzjament u l-produzzjoni u l-adattament tal-akkomodazzjonijiet, l-edukazzjoni, il-politiki tal-enerġija u s-sikurezza alimentari, l-aċċess għall-ilma, l-isptarijiet, l-infrastruttura tat-triq, tal-port u tal-ferrovija, eċċ. li fl-Ewropa u fid-dinja huma l-kundizzjonijiet indispensabbli ta' żvilupp sostenibbli kemm jekk hu ekonomiku, tal-bniedem jew ambjentali; |
| --- | --- |

1.5.9

jiddirezzjonaw mill-ġdid il-kompiti tal-banek u jorjentaw it-tfaddil lejn l-industrija u l-ekonomija msejħa reali, sabiex tiġi promossa t-transizzjoni ekoloġika, il-finanzjament u l-produzzjoni u l-adattament tal-akkomodazzjonijiet, l-edukazzjoni, il-politiki tal-enerġija u s-sikurezza alimentari, l-aċċess għall-ilma, l-isptarijiet, l-infrastruttura tat-triq, tal-port u tal-ferrovija, eċċ. li fl-Ewropa u fid-dinja huma l-kundizzjonijiet indispensabbli ta' żvilupp sostenibbli kemm jekk hu ekonomiku, tal-bniedem jew ambjentali;

| 1.6 | Il-KESE jħeġġeġ lill-UE sabiex:






  1.6.1 | timpenja ruħha bil-għan li tonqos l-ispekulazzjoni finanzjarja u jiġi promoss l-investiment aktar fit-tul; |
| --- | --- | --- |

1.6

Il-KESE jħeġġeġ lill-UE sabiex:

1.6.1

timpenja ruħha bil-għan li tonqos l-ispekulazzjoni finanzjarja u jiġi promoss l-investiment aktar fit-tul;

| 1.6.2 | tiġġieled kontra x-xogħol informali mhux dikjarat jew dikjarat ħażin fl-Ewropa u barra mill-Ewropa permezz ta' intrapriżi Ewropej tal-partijiet interessati, sabiex jiġu applikati r-regoli internazzjonali tax-xogħol, il-ġbir ta' kontribuzzjonijiet soċjali u l-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus billi titwaqqaf sistema tajba ta' sanzjonijiet u jissaħħu l-mekkaniżmi ta' kontrolli indipendenti (spezzjoni tax-xogħol); |
| --- | --- |

1.6.2

tiġġieled kontra x-xogħol informali mhux dikjarat jew dikjarat ħażin fl-Ewropa u barra mill-Ewropa permezz ta' intrapriżi Ewropej tal-partijiet interessati, sabiex jiġu applikati r-regoli internazzjonali tax-xogħol, il-ġbir ta' kontribuzzjonijiet soċjali u l-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus billi titwaqqaf sistema tajba ta' sanzjonijiet u jissaħħu l-mekkaniżmi ta' kontrolli indipendenti (spezzjoni tax-xogħol);

| 1.6.3 | tiġġieled ukoll kontra kull forma ta' tnaqqis fl-istandards internazzjonali tax-xogħol, ta' divalorizzazzjoni tax-xogħol u tad-dinjità ta' ċerti ħaddiema (dawk kollha li mhux qed jiġu rispettati d-drittijiet tagħhom) u tippromovi kultura ġenerali ta' impjiegi stabbli u ta' protezzjoni soċjali sigura, li tiggarantixxi prosperità u kumdità soċjali. |
| --- | --- |

1.6.3

tiġġieled ukoll kontra kull forma ta' tnaqqis fl-istandards internazzjonali tax-xogħol, ta' divalorizzazzjoni tax-xogħol u tad-dinjità ta' ċerti ħaddiema (dawk kollha li mhux qed jiġu rispettati d-drittijiet tagħhom) u tippromovi kultura ġenerali ta' impjiegi stabbli u ta' protezzjoni soċjali sigura, li tiggarantixxi prosperità u kumdità soċjali.

2.   Introduzzjoni

| 2.1 | Id-deċiżjoni li jinbeda proċess li għandu jwassal għall-istabbiliment ta’ għanijiet ta’ żvilupp sostenibbli kienet waħda mid-deċiżjonijiet prinċipali tal-Konferenza Rio+20. Il-proċess beda f’Jannar 2013 bit-twaqqif ta’ grupp ta’ ħidma miftuħ ta’ natura intergovernattiva, inkarigat sabiex jippreżenta, bejn Settembru 2013 u Settembru 2014, rapport u proposta lill-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti. Skont id-dokument finali tal-Konferenza Rio+20, dan il-proċess għandu jiġi kkoordinat mal-attivitajiet relatati mal-programm ta’ żvilupp ta' wara l-2015. |
| --- | --- |

2.1

Id-deċiżjoni li jinbeda proċess li għandu jwassal għall-istabbiliment ta’ għanijiet ta’ żvilupp sostenibbli kienet waħda mid-deċiżjonijiet prinċipali tal-Konferenza Rio+20. Il-proċess beda f’Jannar 2013 bit-twaqqif ta’ grupp ta’ ħidma miftuħ ta’ natura intergovernattiva, inkarigat sabiex jippreżenta, bejn Settembru 2013 u Settembru 2014, rapport u proposta lill-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti. Skont id-dokument finali tal-Konferenza Rio+20, dan il-proċess għandu jiġi kkoordinat mal-attivitajiet relatati mal-programm ta’ żvilupp ta' wara l-2015.

| 2.2 | Din l-opinjoni hija marbuta mal-opinjoni fuq inizjattiva proprja tas-Sezzjoni NAT li ġiet adottata mill-KESE f'Ġunju 2013 dwar “L-Ekonomija ekoloġika - inħeġġu l-iżvilupp sostenibbli fl-Ewropa” (1) u mal-opinjoni tas-Sezzjoni REX dwar il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni “Ħajja diċenti għal kulħadd - Neqirdu l-faqar u nagħtu lid-dinja futur sostenibbli” (2). F’perspettiva Ewropea tal-iżvilupp sostenibbli, ikun xieraq li jiġi mħares u kkonsolidat il-mudell soċjali Ewropew inseparabbli mit-transizzjoni b’suċċess lejn ekonomija ekoloġika. L-istennija ta’ ftehim internazzjonali dwar id-definizzjoni tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDG) ma tistax isservi ta’ skuża biex jiġu postposti jew imnaqqsa l-impenji meħuda fil-qafas tal-politiki ta' għajnuna għall-iżvilupp u l-kooperazzjoni mill-pajjiżi industrijalizzati. |
| --- | --- |

2.2

Din l-opinjoni hija marbuta mal-opinjoni fuq inizjattiva proprja tas-Sezzjoni NAT li ġiet adottata mill-KESE f'Ġunju 2013 dwar “L-Ekonomija ekoloġika - inħeġġu l-iżvilupp sostenibbli fl-Ewropa” (1) u mal-opinjoni tas-Sezzjoni REX dwar il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni “Ħajja diċenti għal kulħadd - Neqirdu l-faqar u nagħtu lid-dinja futur sostenibbli” (2). F’perspettiva Ewropea tal-iżvilupp sostenibbli, ikun xieraq li jiġi mħares u kkonsolidat il-mudell soċjali Ewropew inseparabbli mit-transizzjoni b’suċċess lejn ekonomija ekoloġika. L-istennija ta’ ftehim internazzjonali dwar id-definizzjoni tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDG) ma tistax isservi ta’ skuża biex jiġu postposti jew imnaqqsa l-impenji meħuda fil-qafas tal-politiki ta' għajnuna għall-iżvilupp u l-kooperazzjoni mill-pajjiżi industrijalizzati.

| 2.3 | Bl-ittra ta’ riferiment relatata ma’ din l-opinjoni esploratorja, il-Kummissjoni tistabbilixxi rabta bejn l-għanijiet ta’ żvilupp sostenibbli, ekonomija ekoloġika inklużiva u l-qerda tal-faqar. Hija titlob li jiġi determinat kif jistgħu jiġu integrati b’suċċess id-dimensjonijiet ekonomiċi, soċjali u ambjentali fl-għanijiet universali futuri ta’ żvilupp sostenibbli. F’dan ir-rigward, hija tixtieq li l-perspettivi tas-sieħba internazzjonali tal-Kumitat ilaħħmu d-diskussjoni. |
| --- | --- |

2.3

Bl-ittra ta’ riferiment relatata ma’ din l-opinjoni esploratorja, il-Kummissjoni tistabbilixxi rabta bejn l-għanijiet ta’ żvilupp sostenibbli, ekonomija ekoloġika inklużiva u l-qerda tal-faqar. Hija titlob li jiġi determinat kif jistgħu jiġu integrati b’suċċess id-dimensjonijiet ekonomiċi, soċjali u ambjentali fl-għanijiet universali futuri ta’ żvilupp sostenibbli. F’dan ir-rigward, hija tixtieq li l-perspettivi tas-sieħba internazzjonali tal-Kumitat ilaħħmu d-diskussjoni.

| 2.4 | Tul iż-żewġ laqgħat tal-Osservatorju tal-Iżvilupp Sostenibbli tiegħu, il-KESE ħejja seduta ta' smigħ tar-rappreżentanti tal-gruppi prinċipali ("Major Groups") rikonoxxuti min-Nazzjonijiet Uniti (NU) fil-Konferenza Rio+20. |
| --- | --- |

2.4

Tul iż-żewġ laqgħat tal-Osservatorju tal-Iżvilupp Sostenibbli tiegħu, il-KESE ħejja seduta ta' smigħ tar-rappreżentanti tal-gruppi prinċipali ("Major Groups") rikonoxxuti min-Nazzjonijiet Uniti (NU) fil-Konferenza Rio+20.

| 2.5 | In-NU, min-naħa tagħhom, waqqfu Grupp ta' Livell Għoli magħmul minn rappreżentanti tal-gvernijiet sabiex jipproponi rapport inizjali f'Settembru 2013, u fl-14 ta' Mejju, is-sotto-Segretarju Ġenerali tan-NU u d-Direttur Eżekuttiv tal-Programm tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Ambjent, is-Sur Achim Steiner, indirizza lill-KESE u lil rappreżentanti oħra tas-soċjetà ċivili dwar it-tema "Inwettqu progress fl-iżvilupp wara l-Konferenza Rio+20". Huwa esprima l-ħtieġa li jkun hemm proċess ta' konsultazzjoni kompletament inklużiv dwar l-Għanijiet tal-Iżvilupp Sostenibbli, li għandhom jinvolvu lill-gvernijiet, is-soċjetà ċivili u s-settur privat. Is-Sinjura Kitty van der Heijden, l-ambaxxatriċi tal-Pajjiżi Baxxi għall-iżvilupp sostenibbli u membru tal-"grupp ta' ħidma miftuħ", qasmet l-esperjenza tagħha mal-grupp ta' ħidma tan-NU. |
| --- | --- |

2.5

In-NU, min-naħa tagħhom, waqqfu Grupp ta' Livell Għoli magħmul minn rappreżentanti tal-gvernijiet sabiex jipproponi rapport inizjali f'Settembru 2013, u fl-14 ta' Mejju, is-sotto-Segretarju Ġenerali tan-NU u d-Direttur Eżekuttiv tal-Programm tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Ambjent, is-Sur Achim Steiner, indirizza lill-KESE u lil rappreżentanti oħra tas-soċjetà ċivili dwar it-tema "Inwettqu progress fl-iżvilupp wara l-Konferenza Rio+20". Huwa esprima l-ħtieġa li jkun hemm proċess ta' konsultazzjoni kompletament inklużiv dwar l-Għanijiet tal-Iżvilupp Sostenibbli, li għandhom jinvolvu lill-gvernijiet, is-soċjetà ċivili u s-settur privat. Is-Sinjura Kitty van der Heijden, l-ambaxxatriċi tal-Pajjiżi Baxxi għall-iżvilupp sostenibbli u membru tal-"grupp ta' ħidma miftuħ", qasmet l-esperjenza tagħha mal-grupp ta' ħidma tan-NU.

3.   Kummenti ġenerali

3.1   L-idea li jiġu inklużi l-SDG fid-dikjarazzjoni Rio+20 ġiet introdotta mill-Gvernijiet tal-Kolombja, il-Gwatemala u l-Perù. Abbażi tal-Aġenda 21 u l-Pjan ta’ implimentazzjoni ta’ Johannesburg, huma rrakkomandaw, fi proposta konġunta, li tiġi stabbilita firxa limitata ta’ għanijiet li jistgħu jitkejlu sabiex tiġi żgurata mobilizzazzjoni politika mġedda favur l-iżvilupp sostenibbli. Dawn it-tliet pajjiżi tal-Amerika Latina (flimkien mal-kontribut ulterjuri tal-Emirati Għarab Magħquda) ipproponew tmien oqsma ta’ azzjoni possibbli għall-SDG: sikurezza tal-ikel, ilma, enerġija, bliet, oċeani, sistemi naturali, użu effiċjenti tar-riżorsi, u impjieg.

3.2   Skont id-dokument finali tal-Konferenza Rio+20 bit-titolu “Il-futur li nixtiequ”, l-SDG għandhom:

| — | ikunu bbażati fuq l-Azzjoni 21 u fuq il-Pjan ta’ implimentazzjoni ta’Johannesburg; |
| --- | --- |

—

ikunu bbażati fuq l-Azzjoni 21 u fuq il-Pjan ta’ implimentazzjoni ta’Johannesburg;

| — | ikunu bbażati fuq l-impenji preċedenti; |
| --- | --- |

—

ikunu bbażati fuq l-impenji preċedenti;

| — | jikkonċernaw prinċipalment l-oqsma prijoritarji għall-għanijiet tal-kisba ta’ żvilupp sostenibbli, b’konformità mad-dokument finali; |
| --- | --- |

—

jikkonċernaw prinċipalment l-oqsma prijoritarji għall-għanijiet tal-kisba ta’ żvilupp sostenibbli, b’konformità mad-dokument finali;

| — | iqisu, b’mod bilanċjat, it-tliet partijiet tal-iżvilupp sostenibbli u r-rabtiet li jeżistu bejniethom; |
| --- | --- |

—

iqisu, b’mod bilanċjat, it-tliet partijiet tal-iżvilupp sostenibbli u r-rabtiet li jeżistu bejniethom;

| — | ikunu konformi ma’ u integrati fil-programm ta’ żvilupp tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għal wara l-2015; |
| --- | --- |

—

ikunu konformi ma’ u integrati fil-programm ta’ żvilupp tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għal wara l-2015;

| — | ma jnessux l-għanijiet ta’ żvilupp tal-Millennju; |
| --- | --- |

—

ma jnessux l-għanijiet ta’ żvilupp tal-Millennju;

| — | jipprevedu parteċipazzjoni attiva mill-partijiet interessati kollha tal-proċess, skont il-każ. |
| --- | --- |

—

jipprevedu parteċipazzjoni attiva mill-partijiet interessati kollha tal-proċess, skont il-każ.

Barra minn hekk, huma għandhom ikunu konkreti, fil-qosor, faċli biex jinftiehmu, f’numru limitat, ambizzjużi, ta’ firxa mondjali u li jistgħu jiġu applikati fil-pajjiżi kollha (jitqiesu r-realtajiet rispettivi ta’ dawn il-pajjiżi).

3.3   Idealment, il-Konferenza ta' Rio +20 titlaq bi pjan direzzjonali fejn tiġi ppreżentata dinja li fiha kull bniedem jista’ jgawdi d-drittijiet tiegħu u jgħix f’kundizzjonijiet ugwali, mingħajr ma jiġi soġġett għall-inġustizzja tal-faqar, u f’armonija mar-riżorsi tal-pjaneta.

| 3.3.1 | Skont Oxfam International (Oxfam, L-Għanijiet ta' Żvilupp għal wara l-2015: il-Pożizzjoni ta' Oxfam International, Jannar 2013), pereżempju, il-qafas għal wara l-2015 għandu jappoġġja din il-viżjoni, jiddefinixxi l-għanijiet li jirriżultaw minnha u jagħti dettalji dwar l-approċċ li rridu nsegwu biex din issir realtà. Sabiex jintlaħaq il-benessri ta’ kulħadd filwaqt li jiġu rispettati l-kapaċitajiet tal-pjaneta jeħtieġ li l-iżvilupp ekonomiku, soċjali u politiku jiġi aġġustat b’mod fundamentali. |
| --- | --- |

3.3.1

Skont Oxfam International (Oxfam, L-Għanijiet ta' Żvilupp għal wara l-2015: il-Pożizzjoni ta' Oxfam International, Jannar 2013), pereżempju, il-qafas għal wara l-2015 għandu jappoġġja din il-viżjoni, jiddefinixxi l-għanijiet li jirriżultaw minnha u jagħti dettalji dwar l-approċċ li rridu nsegwu biex din issir realtà. Sabiex jintlaħaq il-benessri ta’ kulħadd filwaqt li jiġu rispettati l-kapaċitajiet tal-pjaneta jeħtieġ li l-iżvilupp ekonomiku, soċjali u politiku jiġi aġġustat b’mod fundamentali.

| 3.3.2 | Dejjem skont din l-NGO, id-dibattiti rigward wara l-2015 jibqgħu inċerti dwar ir-rwol li għandu jkollu l-qafas, u kif dan jista' jwassal għal bidla konkreta tas-sitwazzjoni tal-persuni li jgħixu fil-faqar. Huwa kruċjali li jintlaħaq ftehim dwar il-mod kif ser jinkisbu l-għanijiet sabiex dan jiġi definit b'mod preċiż. Dawn l-għanijiet għandhom iservu biex tiġi stimolata r-rieda politika u l-inizjattivi pubbliċi maħsuba biex jeqirdu l-faqar u l-inugwaljanzi u biex jipproteġu l-pjaneta, billi:






  — | jesprimu viżjoni u prijoritajiet komuni għall-awtoritajiet pubbliċi u l-komunità internazzjonali, li jservu ta' bażi għal bidliet radikali; |
| --- | --- | --- |

3.3.2

Dejjem skont din l-NGO, id-dibattiti rigward wara l-2015 jibqgħu inċerti dwar ir-rwol li għandu jkollu l-qafas, u kif dan jista' jwassal għal bidla konkreta tas-sitwazzjoni tal-persuni li jgħixu fil-faqar. Huwa kruċjali li jintlaħaq ftehim dwar il-mod kif ser jinkisbu l-għanijiet sabiex dan jiġi definit b'mod preċiż. Dawn l-għanijiet għandhom iservu biex tiġi stimolata r-rieda politika u l-inizjattivi pubbliċi maħsuba biex jeqirdu l-faqar u l-inugwaljanzi u biex jipproteġu l-pjaneta, billi:

—

jesprimu viżjoni u prijoritajiet komuni għall-awtoritajiet pubbliċi u l-komunità internazzjonali, li jservu ta' bażi għal bidliet radikali;

| — | jagħtu liċ-ċittadini għodda b'saħħitha biex jieħdu azzjoni għad-difiża tal-kawża sabiex iwettqu bidliet fil-politika, jobbligaw lis-setgħat pubbliċi u lis-settur privat jerfgħu r-responsabbiltà tagħhom u jniedu l-inizjattivi tagħhom favur il-bidla; |
| --- | --- |

—

jagħtu liċ-ċittadini għodda b'saħħitha biex jieħdu azzjoni għad-difiża tal-kawża sabiex iwettqu bidliet fil-politika, jobbligaw lis-setgħat pubbliċi u lis-settur privat jerfgħu r-responsabbiltà tagħhom u jniedu l-inizjattivi tagħhom favur il-bidla;

| — | iħeġġu l-bidla fil-livell tal-politika u proċessi ta' teħid ta' deċiżjoni nazzjonali permezz ta' teħid ta' azzjoni għad-difiża tal-kawża, il-finanza, il-pressjoni mill-pari (pereżempju minn pajjiżi oħra jew mil-livell reġjonali) kif ukoll trasparenza akbar u ġbir aħjar tad-data, li għandhom jakkumpanjaw l-għanijiet il-ġodda; |
| --- | --- |

—

iħeġġu l-bidla fil-livell tal-politika u proċessi ta' teħid ta' deċiżjoni nazzjonali permezz ta' teħid ta' azzjoni għad-difiża tal-kawża, il-finanza, il-pressjoni mill-pari (pereżempju minn pajjiżi oħra jew mil-livell reġjonali) kif ukoll trasparenza akbar u ġbir aħjar tad-data, li għandhom jakkumpanjaw l-għanijiet il-ġodda;

| — | jiġi faċilitat id-djalogu u tissaħħaħ ir-responsabbilizzazzjoni fil-livelli kollha: bejn l-Istati u ċ-ċittadini tagħhom, l-Istati u s-settur privat, l-Istati u l-korpi intergovernattivi, bejn l-imsieħba tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp u bejn iċ-ċittadini u l-intrapriżi responsabbli; |
| --- | --- |

—

jiġi faċilitat id-djalogu u tissaħħaħ ir-responsabbilizzazzjoni fil-livelli kollha: bejn l-Istati u ċ-ċittadini tagħhom, l-Istati u s-settur privat, l-Istati u l-korpi intergovernattivi, bejn l-imsieħba tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp u bejn iċ-ċittadini u l-intrapriżi responsabbli;

| — | jissaħħu l-pertinenza, il-koerenza u t-trasparenza tal-attivitajiet tal-istituzzjonijiet internazzjonali, bħalma huma n-Nazzjonijiet Uniti u l-istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali. |
| --- | --- |

—

jissaħħu l-pertinenza, il-koerenza u t-trasparenza tal-attivitajiet tal-istituzzjonijiet internazzjonali, bħalma huma n-Nazzjonijiet Uniti u l-istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali.

3.4   Ekoloġizzazzjoni tal-intrapriżi u ħolqien ta’ impjiegi

| 3.4.1 | Kull irkupru sostenibbli tal-ekonomija reali jrid bilfors jgħaddi minn mudell ta’ produzzjoni aktar effiċjenti fl-użu tar-riżorsi. Filwaqt li tappoġġja qafas politiku Ewropew fir-rigward tal-klima aktar komplet u aktar ambizzjuż sabiex jintlaħqu l-għanijiet klimatiċi usa’ għall-Orizzont 2050, l-Ewropa għandha tappoġġja l-bażi industrijali tagħha u l-oqsma u l-kompetenzi marbuta magħha. |
| --- | --- |

3.4.1

Kull irkupru sostenibbli tal-ekonomija reali jrid bilfors jgħaddi minn mudell ta’ produzzjoni aktar effiċjenti fl-użu tar-riżorsi. Filwaqt li tappoġġja qafas politiku Ewropew fir-rigward tal-klima aktar komplet u aktar ambizzjuż sabiex jintlaħqu l-għanijiet klimatiċi usa’ għall-Orizzont 2050, l-Ewropa għandha tappoġġja l-bażi industrijali tagħha u l-oqsma u l-kompetenzi marbuta magħha.

| 3.4.2 | L-isfidi prinċipali huma li nagħrfu kif nilħqu l-għan ta’ ekonomija effiċjenti fl-użu tar-riżorsi u b’emissjoni baxxa ta’ karbonju u kif għandha tiġi mmaniġġjata din it-transizzjoni. Għandha tingħata importanza lil żewġ punti: il-politika industrijali li għandna nsegwu biex naslu għal ekonomija ekoloġika li tħares il-bażi industrijali tagħha u l-perspettivi tal-impjieg f’dan il-qafas (Béla Galgóczi, L-ekoloġizzar tal-industriji u l-ħolqien tal-impjiegi, ETUI, 2012). |
| --- | --- |

3.4.2

L-isfidi prinċipali huma li nagħrfu kif nilħqu l-għan ta’ ekonomija effiċjenti fl-użu tar-riżorsi u b’emissjoni baxxa ta’ karbonju u kif għandha tiġi mmaniġġjata din it-transizzjoni. Għandha tingħata importanza lil żewġ punti: il-politika industrijali li għandna nsegwu biex naslu għal ekonomija ekoloġika li tħares il-bażi industrijali tagħha u l-perspettivi tal-impjieg f’dan il-qafas (Béla Galgóczi, L-ekoloġizzar tal-industriji u l-ħolqien tal-impjiegi, ETUI, 2012).

| 3.4.3 | L-industrija għandha rwol mexxej fil-qasam tar-riċerka u l-iżvilupp, l-iskambji kummerċali u fuq skala iżgħar fil-qasam tal-investiment. It-transizzjoni lejn mod ta' żvilupp b'livell baxx ta' karbonju – fejn titjieb l-effiċjenza fl-enerġija, il-valorizzazzjoni tax-xogħol sostenibbli u l-protezzjoni tas-saħħa – saret kruċjali. |
| --- | --- |

3.4.3

L-industrija għandha rwol mexxej fil-qasam tar-riċerka u l-iżvilupp, l-iskambji kummerċali u fuq skala iżgħar fil-qasam tal-investiment. It-transizzjoni lejn mod ta' żvilupp b'livell baxx ta' karbonju – fejn titjieb l-effiċjenza fl-enerġija, il-valorizzazzjoni tax-xogħol sostenibbli u l-protezzjoni tas-saħħa – saret kruċjali.

| 3.4.4 | L-Ewropa qed tesperjenza waħda mill-iktar rati baxxi ta' tkabbir fl-istorja tagħha mill-1929, iżda żewġ fatturi huma meħtieġa u essenzjali sabiex jitwettqu l-għanijiet futuri għal żvilupp sostenibbli fit-tul: 1) emissjoni baxxa tas-CO2, 2) demokrazija. |
| --- | --- |

3.4.4

L-Ewropa qed tesperjenza waħda mill-iktar rati baxxi ta' tkabbir fl-istorja tagħha mill-1929, iżda żewġ fatturi huma meħtieġa u essenzjali sabiex jitwettqu l-għanijiet futuri għal żvilupp sostenibbli fit-tul: 1) emissjoni baxxa tas-CO2, 2) demokrazija.

| 3.4.5 | L-UE għandha tkompli bl-isforzi tagħha ta' riċerka u żvilupp sabiex toħloq l-għadd ta' impjiegi meħtieġa għall-popolazzjoni attiva tagħha, filwaqt li tqis il-ħtiġijiet futuri tal-iżvilupp iġġenerati minn rati ogħla ħafna ta' tkabbir f'kontinenti oħra, f'oqsma varjati bħalma huma s-servizzi, l-edukazzjoni, is-saħħa, l-ambjent, it-trasport, l-enerġija, l-akkomodazzjoni, l-urbanizzazzjoni, l-agrikoltura u l-ikel, eċċ. |
| --- | --- |

3.4.5

L-UE għandha tkompli bl-isforzi tagħha ta' riċerka u żvilupp sabiex toħloq l-għadd ta' impjiegi meħtieġa għall-popolazzjoni attiva tagħha, filwaqt li tqis il-ħtiġijiet futuri tal-iżvilupp iġġenerati minn rati ogħla ħafna ta' tkabbir f'kontinenti oħra, f'oqsma varjati bħalma huma s-servizzi, l-edukazzjoni, is-saħħa, l-ambjent, it-trasport, l-enerġija, l-akkomodazzjoni, l-urbanizzazzjoni, l-agrikoltura u l-ikel, eċċ.

3.5   L-impjieg, l-inklużjoni soċjali u t-tkabbir sostenibbli għandhom ikunu fil-qalba tal-azzjoni, fl-UE u fuq skala mondjali.

| 3.5.1 | Il-Fond Monetarju Internazzjonali (FMI) irrikonoxxa li t-trattament ta’ awsterità kien aktar radikali milli kien ħaseb qabel. Minn dan nitgħallmu li d-doża għandha titnaqqas. Il-programmi soċjali essenzjali kollha, li jikkonċernaw kemm l-edukazzjoni kif ukoll is-saħħa jew dawk maħsuba għaż-żgħażagħ bla xogħol, m'għandhomx iġarrbu tnaqqis baġitarju. Il-ħtieġa ta’ finanzjament fl-Istati Membri tal-UE hija kritika wara l-kriżi finanzjarja internazzjonali u r-rifinanzjament tal-ekonomija reali mhuwiex kopert biżżejjed mill-ftehim tal-Kunsill Ewropew dwar il-qafas finanzjarju pluriennali tal-UE. Il-miżuri rrakkomandati mit-trojka Bank Dinji, FMI u Kunsill tal-UE ma jippermettux li jinħolqu l-kundizzjonijiet neċessarji għall-irkupru ekonomiku ta’ tkabbir sostenibbli. |
| --- | --- |

3.5.1

Il-Fond Monetarju Internazzjonali (FMI) irrikonoxxa li t-trattament ta’ awsterità kien aktar radikali milli kien ħaseb qabel. Minn dan nitgħallmu li d-doża għandha titnaqqas. Il-programmi soċjali essenzjali kollha, li jikkonċernaw kemm l-edukazzjoni kif ukoll is-saħħa jew dawk maħsuba għaż-żgħażagħ bla xogħol, m'għandhomx iġarrbu tnaqqis baġitarju. Il-ħtieġa ta’ finanzjament fl-Istati Membri tal-UE hija kritika wara l-kriżi finanzjarja internazzjonali u r-rifinanzjament tal-ekonomija reali mhuwiex kopert biżżejjed mill-ftehim tal-Kunsill Ewropew dwar il-qafas finanzjarju pluriennali tal-UE. Il-miżuri rrakkomandati mit-trojka Bank Dinji, FMI u Kunsill tal-UE ma jippermettux li jinħolqu l-kundizzjonijiet neċessarji għall-irkupru ekonomiku ta’ tkabbir sostenibbli.

| 3.5.2 | Il-politiki soċjali intelliġenti – bħall-programmi li jgħinu lill-persuni qiegħda jfittxu xogħol jew is-sistemi li jiftħu s-sigurtà soċjali għall-membri l-aktar vulnerabbli tas-soċjetà tagħna – ma jistgħux jitqiesu biss bħala spiża. Dan huwa investiment għall-futur. |
| --- | --- |

3.5.2

Il-politiki soċjali intelliġenti – bħall-programmi li jgħinu lill-persuni qiegħda jfittxu xogħol jew is-sistemi li jiftħu s-sigurtà soċjali għall-membri l-aktar vulnerabbli tas-soċjetà tagħna – ma jistgħux jitqiesu biss bħala spiża. Dan huwa investiment għall-futur.

| 3.5.3 | Iż-żgħażagħ kienu milquta b’mod partikolari fiż-żona tal-euro kollha, bil-qgħad fost iż-żgħażagħ jilħaq it-22 %, u jaqbeż anke l-50 % f’ċerti pajjiżi bħal Spanja u l-Greċja. Fl-2010, ir-rata tal-impjieg ta' natura temporanja taż-żgħażagħ minn 15 sa 24 sena kienet ogħla mill-50 % u kważi laħqet is-70 % (Eurofound, It-tielet sondaġġ dwar il-kwalità tal-ħajja fl-Ewropa, 2012); |
| --- | --- |

3.5.3

Iż-żgħażagħ kienu milquta b’mod partikolari fiż-żona tal-euro kollha, bil-qgħad fost iż-żgħażagħ jilħaq it-22 %, u jaqbeż anke l-50 % f’ċerti pajjiżi bħal Spanja u l-Greċja. Fl-2010, ir-rata tal-impjieg ta' natura temporanja taż-żgħażagħ minn 15 sa 24 sena kienet ogħla mill-50 % u kważi laħqet is-70 % (Eurofound, It-tielet sondaġġ dwar il-kwalità tal-ħajja fl-Ewropa, 2012);

| 3.5.4 | Kullimkien, il-popli ħallsu prezz qares biex jirranġaw il-konsegwenzi diżastrużi tal-prattiki li rriżultaw irresponsabbli tas-settur finanzjarju. |
| --- | --- |

3.5.4

Kullimkien, il-popli ħallsu prezz qares biex jirranġaw il-konsegwenzi diżastrużi tal-prattiki li rriżultaw irresponsabbli tas-settur finanzjarju.

| 3.5.5 | L-UE għandha tagħti aktar importanza lid-dimensjoni soċjali, b’mod partikolari lid-djalogu soċjali, kif preveda l-pjan direzzjonali maħsub biex jikkompleta l-Unjoni Ekonomika u Monetarja Ewropea. Hija għandha tgħin lill-Istati Membri biex jistabbilixxu skemi ta’ garanziji għaż-żgħażagħ, itejbu d-diversifikazzjoni u l-innovazzjoni industrijali, isaħħu s-servizzi tas-suq tax-xogħol, iżidu l-ħolqien ta’ impjiegi u jsaħħu l-investiment soċjali (ILO, Guy Ryders, L-impjiegi, l-inklużjoni soċjali u t-tkabbir għandhom ikunu fuq nett tal-aġenda tal-UE, 14 ta' Frar 2013). |
| --- | --- |

3.5.5

L-UE għandha tagħti aktar importanza lid-dimensjoni soċjali, b’mod partikolari lid-djalogu soċjali, kif preveda l-pjan direzzjonali maħsub biex jikkompleta l-Unjoni Ekonomika u Monetarja Ewropea. Hija għandha tgħin lill-Istati Membri biex jistabbilixxu skemi ta’ garanziji għaż-żgħażagħ, itejbu d-diversifikazzjoni u l-innovazzjoni industrijali, isaħħu s-servizzi tas-suq tax-xogħol, iżidu l-ħolqien ta’ impjiegi u jsaħħu l-investiment soċjali (ILO, Guy Ryders, L-impjiegi, l-inklużjoni soċjali u t-tkabbir għandhom ikunu fuq nett tal-aġenda tal-UE, 14 ta' Frar 2013).

4.   L-Ekoloġizzazzjoni tas-Semestru Ewropew

| 4.1 | Mill-ewwel seduti organizzati mill-KESE ħareġ li l-korrelazzjoni bejn il-kontribuzzjonijiet tas-soċjetà ċivili miġbura mill-UE u dawk li tibbaża fuqhom is-sistema tan-NU permezz ta' konsultazzjoni diretta mhux qed tintlaqa' bil-komprensjoni u t-trasparenza li ċ-ċittadini Ewropej huma intitolati jistennew. Il-kontribuzzjonijiet tal-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw is-soċjetà ċivili jinsabu flimkien mal-kontribuzzjonijiet ta' dawk tal-gruppi ta' pressjoni ta' interess privat, fl-istess livell ta' dawk tal-gvernijiet, fi skeda li talloka ftit li xejn spazju biex jitħejjew dibattiti b'kunsiderazzjoni għall-indipendenza tal-organizzazzjonijiet u l-awtonomija tad-djalogu soċjali. Barra minn hekk, l-impressjoni li nħolqot tul is-segwitu tax-xogħlijiet tal-Konferenza ta' Rio+20, u tal-"grupp ta' ħidma miftuħ" hija dik ta' xenarju maħsub biex iniedi mill-ġdid approċċ predeterminat, daqslikieku d-damma diġà ntefgħet xi mkien ieħor. |
| --- | --- |

4.1

Mill-ewwel seduti organizzati mill-KESE ħareġ li l-korrelazzjoni bejn il-kontribuzzjonijiet tas-soċjetà ċivili miġbura mill-UE u dawk li tibbaża fuqhom is-sistema tan-NU permezz ta' konsultazzjoni diretta mhux qed tintlaqa' bil-komprensjoni u t-trasparenza li ċ-ċittadini Ewropej huma intitolati jistennew. Il-kontribuzzjonijiet tal-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw is-soċjetà ċivili jinsabu flimkien mal-kontribuzzjonijiet ta' dawk tal-gruppi ta' pressjoni ta' interess privat, fl-istess livell ta' dawk tal-gvernijiet, fi skeda li talloka ftit li xejn spazju biex jitħejjew dibattiti b'kunsiderazzjoni għall-indipendenza tal-organizzazzjonijiet u l-awtonomija tad-djalogu soċjali. Barra minn hekk, l-impressjoni li nħolqot tul is-segwitu tax-xogħlijiet tal-Konferenza ta' Rio+20, u tal-"grupp ta' ħidma miftuħ" hija dik ta' xenarju maħsub biex iniedi mill-ġdid approċċ predeterminat, daqslikieku d-damma diġà ntefgħet xi mkien ieħor.

| 4.2 | Fortunatament, l-UE ddeċidiet li timplimenta l-approċċ kollu permezz tal-ekoloġizzazzjoni tal-Istrateġija Ewropa 2020 u tas-Semestru Ewropew sabiex tagħmel kontribut Ewropew armonizzat fejn l-Ewropa timplimenta u titkellem b'vuċi waħda fuq il-livell dinji. |
| --- | --- |

4.2

Fortunatament, l-UE ddeċidiet li timplimenta l-approċċ kollu permezz tal-ekoloġizzazzjoni tal-Istrateġija Ewropa 2020 u tas-Semestru Ewropew sabiex tagħmel kontribut Ewropew armonizzat fejn l-Ewropa timplimenta u titkellem b'vuċi waħda fuq il-livell dinji.

| 4.3 | Illum il-ġurnata huwa importanti li jiġi integrat it-tħassib marbut mal-iżvilupp sostenibbli fl-oqsma prinċipali tal-politika li attwalment huma l-Istrateġija “Ewropa 2020” u s-Semestru Ewropew, l-element prinċipali ta’ governanza tagħha.
  Il-KESE jinnota b’ħafna interess l-intenzjonijiet tal-Kummissjoni u tal-Kunsill li jikkonfermaw li l-konklużjonijiet u l-proċessi miftiehma waqt il-Konferenza Rio+20 se jiġu implimentati u żviluppati fi ħdan l-Unjoni Ewropea permezz tal-Istrateġija “Ewropa 2020”. Il-KESE se jkun attent ferm biex jiżgura li dan ikun fil-fatt il-każ (Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, Rio+20: L-eżitu u s-segwitu tas-Summit tal-Konferenza tan-Nazzjonijiet Uniti dwar l-Iżvilupp Sostenibbli tal-2012 – Konklużjonijiet tal-Kunsill, 25 ta' Ottubru 2012, 15477/12). |
| --- | --- |

4.3

Illum il-ġurnata huwa importanti li jiġi integrat it-tħassib marbut mal-iżvilupp sostenibbli fl-oqsma prinċipali tal-politika li attwalment huma l-Istrateġija “Ewropa 2020” u s-Semestru Ewropew, l-element prinċipali ta’ governanza tagħha.

Il-KESE jinnota b’ħafna interess l-intenzjonijiet tal-Kummissjoni u tal-Kunsill li jikkonfermaw li l-konklużjonijiet u l-proċessi miftiehma waqt il-Konferenza Rio+20 se jiġu implimentati u żviluppati fi ħdan l-Unjoni Ewropea permezz tal-Istrateġija “Ewropa 2020”. Il-KESE se jkun attent ferm biex jiżgura li dan ikun fil-fatt il-każ (Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, Rio+20: L-eżitu u s-segwitu tas-Summit tal-Konferenza tan-Nazzjonijiet Uniti dwar l-Iżvilupp Sostenibbli tal-2012 – Konklużjonijiet tal-Kunsill, 25 ta' Ottubru 2012, 15477/12).

| 4.4 | Il-KESE qed isegwi b’ħafna attenzjoni t-tkabbir taċ-ċirku ta’ atturi li jipparteċipaw fil-proċess tas-Semestru Ewropew. Din is-sena, id-Direttorat Ġenerali għall-Ambjent qed jipparteċipa b’mod ħafna aktar attiv minn qatt qabel; f’Diċembru li għadda, il-Kunsill għall-Ambjent iddiskuta għall-ewwel darba l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir. Il-KESE se jikkontribwixxi biex jiżgura li s-soċjetà ċivili jkollha l-opportunità li tlaħħam dan il-proċess bi kwistjonijiet marbuta mal-iżvilupp sostenibbli u dan fil-livell tal-kunsilli ekonomiċi u soċjali nazzjonali, li xi ftit minnhom minn issa ’l quddiem għandhom kompetenzi speċifiċi fis-suġġett, kif ukoll fil-livell tal-kunsilli nazzjonali għall-iżvilupp sostenibbli. |
| --- | --- |

4.4

Il-KESE qed isegwi b’ħafna attenzjoni t-tkabbir taċ-ċirku ta’ atturi li jipparteċipaw fil-proċess tas-Semestru Ewropew. Din is-sena, id-Direttorat Ġenerali għall-Ambjent qed jipparteċipa b’mod ħafna aktar attiv minn qatt qabel; f’Diċembru li għadda, il-Kunsill għall-Ambjent iddiskuta għall-ewwel darba l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir. Il-KESE se jikkontribwixxi biex jiżgura li s-soċjetà ċivili jkollha l-opportunità li tlaħħam dan il-proċess bi kwistjonijiet marbuta mal-iżvilupp sostenibbli u dan fil-livell tal-kunsilli ekonomiċi u soċjali nazzjonali, li xi ftit minnhom minn issa ’l quddiem għandhom kompetenzi speċifiċi fis-suġġett, kif ukoll fil-livell tal-kunsilli nazzjonali għall-iżvilupp sostenibbli.

| 4.5 | Fir-rigward tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, ta’ min wieħed jinnota li mhux qed norbtu flimkien b’mod ċar biżżejjed il-kriżijiet differenti, jiġifieri l-kriżi finanzjarja, ekonomika, u soċjali, kif ukoll dik ambjentali, u bl-istess mod m’aħniex konxji biżżejjed li huwa ferm urġenti li nagħmlu progress serju lejn aktar ekoloġizzazzjoni billi nibdlu l-ekonomija kollha tagħna, u dan mhux minkejja l-kriżi, imma wkoll u fuq kollox minħabba fiha. M’għadux possibbli li nibqgħu f’din it-triq. |
| --- | --- |

4.5

Fir-rigward tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, ta’ min wieħed jinnota li mhux qed norbtu flimkien b’mod ċar biżżejjed il-kriżijiet differenti, jiġifieri l-kriżi finanzjarja, ekonomika, u soċjali, kif ukoll dik ambjentali, u bl-istess mod m’aħniex konxji biżżejjed li huwa ferm urġenti li nagħmlu progress serju lejn aktar ekoloġizzazzjoni billi nibdlu l-ekonomija kollha tagħna, u dan mhux minkejja l-kriżi, imma wkoll u fuq kollox minħabba fiha. M’għadux possibbli li nibqgħu f’din it-triq.

| 4.6 | Fil-kuntest tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ta’ min wieħed jitlob li l-Unjoni Ewropea titkellem b’vuċi waħda. L-UE ma tistax timpenja ruħha fin-negozjati dinjija favur l-ekoloġizzazzjoni tal-ekonomija u mbagħad tittraskura dan is-suġġett fid-dokumenti prinċipali dwar il-politika ekonomika. |
| --- | --- |

4.6

Fil-kuntest tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ta’ min wieħed jitlob li l-Unjoni Ewropea titkellem b’vuċi waħda. L-UE ma tistax timpenja ruħha fin-negozjati dinjija favur l-ekoloġizzazzjoni tal-ekonomija u mbagħad tittraskura dan is-suġġett fid-dokumenti prinċipali dwar il-politika ekonomika.

| 4.7 | F’dan il-kuntest, in-nuqqas ta’ referenza għall-kunċett ta’ tkabbir kwalifikattiv huwa wkoll xi ftit inkwetanti. Kif tista’ l-UE tkun prekursur fid-diskussjoni internazzjonali dwar l-indikaturi li jaqbżu l-PDG u tagħmel biss referenza għall-PDG fl-istħarriġ tagħha dwar it-tkabbir? Ċertament, id-dokument jeżamina l-problemi soċjali, imma ma jsemmix direttament l-għan li ngħixu tajjeb fil-limiti tar-riżorsi tal-pjaneta tagħna (li barra minn hekk huwa t-titolu tas-seba’ programm ta’ azzjoni għall-ambjent). |
| --- | --- |

4.7

F’dan il-kuntest, in-nuqqas ta’ referenza għall-kunċett ta’ tkabbir kwalifikattiv huwa wkoll xi ftit inkwetanti. Kif tista’ l-UE tkun prekursur fid-diskussjoni internazzjonali dwar l-indikaturi li jaqbżu l-PDG u tagħmel biss referenza għall-PDG fl-istħarriġ tagħha dwar it-tkabbir? Ċertament, id-dokument jeżamina l-problemi soċjali, imma ma jsemmix direttament l-għan li ngħixu tajjeb fil-limiti tar-riżorsi tal-pjaneta tagħna (li barra minn hekk huwa t-titolu tas-seba’ programm ta’ azzjoni għall-ambjent).

| 4.8 | Id-diskussjoni dwar l-opportunità li jidħlu fis-seħħ indikaturi oħra tista’ b’xorti tajba tiġi mħeġġa minn kontributi numerużi u għandha issa twassal għal implimetazzjoni li tkun ibbażata fuq djalogu li jpoġġi f’pożizzjoni ugwali l-atturi istituzzjonali u r-rappreżentazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, f’approċċ ta’ assoċjazzjoni mal-proċess deliberattiv tal-parteċipanti kollha interessati. |
| --- | --- |

4.8

Id-diskussjoni dwar l-opportunità li jidħlu fis-seħħ indikaturi oħra tista’ b’xorti tajba tiġi mħeġġa minn kontributi numerużi u għandha issa twassal għal implimetazzjoni li tkun ibbażata fuq djalogu li jpoġġi f’pożizzjoni ugwali l-atturi istituzzjonali u r-rappreżentazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, f’approċċ ta’ assoċjazzjoni mal-proċess deliberattiv tal-parteċipanti kollha interessati.

| 4.9 | Il-KESE jinnota li t-twaqqif ta’ għajnuniet finanzjarji li għandhom effett ħażin fuq l-ambjent u l-introduzzjoni ta’ taxxi ambjentali saru elementi separati tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir u tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-Istati Membri u li din is-sena qed jiġu ttrattati s-suġġetti tal-ġestjoni tal-iskart u tal-ilma mormi kif ukoll tat-titjib tar-riċiklaġġ. |
| --- | --- |

4.9

Il-KESE jinnota li t-twaqqif ta’ għajnuniet finanzjarji li għandhom effett ħażin fuq l-ambjent u l-introduzzjoni ta’ taxxi ambjentali saru elementi separati tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir u tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-Istati Membri u li din is-sena qed jiġu ttrattati s-suġġetti tal-ġestjoni tal-iskart u tal-ilma mormi kif ukoll tat-titjib tar-riċiklaġġ.

5.   Il-konnessjoni bejn l-Għanijiet ta' Żvilupp tal-Millennju (MDGs) u l-SDGs

5.1   Għandu jintlaħaq ftehim xieraq dwar il-baġit tal-Unjoni dwar l-MDGs
   (3).

| 5.1.1 | It-tnaqqis tal-faqar hija kwistjoni ta’ ugwaljanza u ġustizzja li tkopri l-aċċess għal servizzi bħall-kura tas-saħħa u l-edukazzjoni kif ukoll l-impjieg. L-MDGs ġew żviluppati billi ngħatat ħafna importanza lid-donaturi. Għall-qafas futur ta’ min nipprevedu:






  — | aktar adeżjoni u parteċipazzjoni mill-pajjiżi msieħba, li fuqhom ikun impost b’mod definittiv it-twettiq tal-essenzjal tax-xogħlijiet; |
| --- | --- | --- |

5.1.1

It-tnaqqis tal-faqar hija kwistjoni ta’ ugwaljanza u ġustizzja li tkopri l-aċċess għal servizzi bħall-kura tas-saħħa u l-edukazzjoni kif ukoll l-impjieg. L-MDGs ġew żviluppati billi ngħatat ħafna importanza lid-donaturi. Għall-qafas futur ta’ min nipprevedu:

—

aktar adeżjoni u parteċipazzjoni mill-pajjiżi msieħba, li fuqhom ikun impost b’mod definittiv it-twettiq tal-essenzjal tax-xogħlijiet;

| — | qafas imsaħħaħ ta’ responsabbiltà reċiproka kemm għall-pajjiżi donaturi kif ukoll għall-pajjiżi msieħba; u |
| --- | --- |

—

qafas imsaħħaħ ta’ responsabbiltà reċiproka kemm għall-pajjiżi donaturi kif ukoll għall-pajjiżi msieħba; u

| — | il-flessibbiltà meħtieġa sabiex tippermetti lill-pajjiżi msieħba jadottaw l-għanijiet ta’ żvilupp għas-sitwazzjoni nazzjonali tagħhom. |
| --- | --- |

—

il-flessibbiltà meħtieġa sabiex tippermetti lill-pajjiżi msieħba jadottaw l-għanijiet ta’ żvilupp għas-sitwazzjoni nazzjonali tagħhom.

| 5.1.2 | Grazzi għal approċċ limitat biż-żmien u bbażat fuq ir-riżultati, it-tmien MDGs kellhom impatti profondi fuq il-politiki dwar l-iżvilupp internazzjonali. Billi kkonċentraw fuq firxa limitata ta’ għanijiet li jistgħu jitkejlu, huma kkontribwew biex żiedu u ggwidaw b’mod aktar effiċjenti l-għajnuna għall-iżvilupp. Madankollu, malli bdejna noqorbu lejn id-data tal-għeluq, stabbilita għall-2015, qed jidher ċar li l-għanijiet se jkollhom riżultati limitati, b’suċċessi u fallimenti. |
| --- | --- |

5.1.2

Grazzi għal approċċ limitat biż-żmien u bbażat fuq ir-riżultati, it-tmien MDGs kellhom impatti profondi fuq il-politiki dwar l-iżvilupp internazzjonali. Billi kkonċentraw fuq firxa limitata ta’ għanijiet li jistgħu jitkejlu, huma kkontribwew biex żiedu u ggwidaw b’mod aktar effiċjenti l-għajnuna għall-iżvilupp. Madankollu, malli bdejna noqorbu lejn id-data tal-għeluq, stabbilita għall-2015, qed jidher ċar li l-għanijiet se jkollhom riżultati limitati, b’suċċessi u fallimenti.

| 5.1.3 | L-għanijiet ta’ żvilupp sostenibbli għandhom jikkompletaw il-firxa attwali ta’ għanijiet tal-millennju. Jeżistu żewġ differenzi kbar bejn l-SDGs u l-MDGs: l-SDGs huma ta’ ambitu dinji (għall-kuntrarju tal-MDGs li japplikaw prinċipalment għan-Nofsinhar) u għandhom dimensjonijiet li jmorru lil hinn mill-metanorma tat-tnaqqis tal-faqar (riżorsi naturali, konsum, produzzjoni, enerġija, drittijiet tal-bniedem, eċċ.). |
| --- | --- |

5.1.3

L-għanijiet ta’ żvilupp sostenibbli għandhom jikkompletaw il-firxa attwali ta’ għanijiet tal-millennju. Jeżistu żewġ differenzi kbar bejn l-SDGs u l-MDGs: l-SDGs huma ta’ ambitu dinji (għall-kuntrarju tal-MDGs li japplikaw prinċipalment għan-Nofsinhar) u għandhom dimensjonijiet li jmorru lil hinn mill-metanorma tat-tnaqqis tal-faqar (riżorsi naturali, konsum, produzzjoni, enerġija, drittijiet tal-bniedem, eċċ.).

| 5.1.4 | Is-sentejn li ġejjin ser ikunu essenzjali għad-definizzjoni tal-aġenda għall-iżvilupp li jmiss. Iż-żewġ proċessi – ir-reviżjoni tal-MDGs u r-rikonoxximent uffiċjali tal-SDGs – għandhom jipprovdu gwidi kruċjali għall-istruttura tal-iżvilupp sostenibbli wara l-2015.
  Dawn għandhom jinkludu l-ibbaġitjar fil-politiki pubbliċi b’mod trasversali, u d-dimensjoni tal-ugwaljanza bejn is-sessi, bħala fattur ewlieni tal-ġlieda kontra l-faqar u l-inugwaljanzi (4).
  Il-kompitu huwa vast u għandu jkun ibbażat fuq l-għoti ta’ aktar importanza lid-drittijiet tal-bniedem, u lill-parteċipazzjoni fid-deċiżjonijiet tas-OSĊ, għal approċċ iffukat fuq l-ekonomija u s-servizzi bħala mezzi ta’ żvilupp tal-bniedem (5). |
| --- | --- |

5.1.4

Is-sentejn li ġejjin ser ikunu essenzjali għad-definizzjoni tal-aġenda għall-iżvilupp li jmiss. Iż-żewġ proċessi – ir-reviżjoni tal-MDGs u r-rikonoxximent uffiċjali tal-SDGs – għandhom jipprovdu gwidi kruċjali għall-istruttura tal-iżvilupp sostenibbli wara l-2015.

Dawn għandhom jinkludu l-ibbaġitjar fil-politiki pubbliċi b’mod trasversali, u d-dimensjoni tal-ugwaljanza bejn is-sessi, bħala fattur ewlieni tal-ġlieda kontra l-faqar u l-inugwaljanzi (4).

Il-kompitu huwa vast u għandu jkun ibbażat fuq l-għoti ta’ aktar importanza lid-drittijiet tal-bniedem, u lill-parteċipazzjoni fid-deċiżjonijiet tas-OSĊ, għal approċċ iffukat fuq l-ekonomija u s-servizzi bħala mezzi ta’ żvilupp tal-bniedem (5).

Brussell, 18 ta’ Settembru 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  ĠU C 271, 19.9.2013, pp. 18-22.

1

(2)  ĠU C 271, 19.9.2013, pp. 144-150

2

(3)  ĠU C 271, 19.9.2013, pp. 144-150.

3

(4)  ĠU C76, 14.3.2013, pp. 8-14.

4

(5)  ĠU C 161, 6.6.2013, pp. 82-86.

5

ĠU C 181, 21.6.2012, pp. 28-34.

---

| 21.11.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/16 |
| --- | --- | --- | --- |

21.11.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/16

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Is-sigurtà tal-ikel u l-bijoenerġija” (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

2013/C 341/04

Relatur: is-Sur CHIRIACO

Nhar l-14 ta’ Frar 2013, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

Is-sigurtà tal-ikel u l-bijoenerġija.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-3 ta' Settembru 2013.

Matul l-492 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-18 u d-19 ta' Settemrbu 2013 (seduta tat-18 ta' Settembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’173 vot favur, 3 voti kontra u 13-il astensjoni.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jaħseb li l-kwistjoni tas-sigurtà tal-ikel trid titqiegħed fil-qalba tal-politiki tal-Unjoni Ewropea bħala prerekwiżit għal strateġija ta' stabbiltà globali. |
| --- | --- |

1.1

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jaħseb li l-kwistjoni tas-sigurtà tal-ikel trid titqiegħed fil-qalba tal-politiki tal-Unjoni Ewropea bħala prerekwiżit għal strateġija ta' stabbiltà globali.

| 1.2 | Fid-dibattitu "ikel kontra fjuwil", filwaqt li jaqbel mal-Unjoni Ewropea dwar il-ħtieġa biex titnaqqas id-dipendenza tagħna mill-importazzjoni tal-karburanti fossili, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tipprijoritizza l-kwistjonijiet ta' sigurtà tal-provvista tal-ikel, il-protezzjoni tal-art, il-kompetittività tal-agrikoltura Ewropea u l-użu tal-art (1) u b'hekk issir korrelazzjoni mill-qrib bejn iċ-ċertezza tas-sigurtà tal-ikel u l-produzzjoni tal-bijoenerġija (2). |
| --- | --- |

1.2

Fid-dibattitu "ikel kontra fjuwil", filwaqt li jaqbel mal-Unjoni Ewropea dwar il-ħtieġa biex titnaqqas id-dipendenza tagħna mill-importazzjoni tal-karburanti fossili, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tipprijoritizza l-kwistjonijiet ta' sigurtà tal-provvista tal-ikel, il-protezzjoni tal-art, il-kompetittività tal-agrikoltura Ewropea u l-użu tal-art (1) u b'hekk issir korrelazzjoni mill-qrib bejn iċ-ċertezza tas-sigurtà tal-ikel u l-produzzjoni tal-bijoenerġija (2).

| 1.3 | Il-KESE jaħseb li l-futur tal-Unjoni Ewropea jrid jissejjes fuq is-sostenibbiltà soċjali, ekonomika u ambjentali, u l-produzzjoni tal-enerġija rinnovabbli trid tkun marbuta b'mod strett mat-tilħiq ta' dawn l-għanijiet. |
| --- | --- |

1.3

Il-KESE jaħseb li l-futur tal-Unjoni Ewropea jrid jissejjes fuq is-sostenibbiltà soċjali, ekonomika u ambjentali, u l-produzzjoni tal-enerġija rinnovabbli trid tkun marbuta b'mod strett mat-tilħiq ta' dawn l-għanijiet.

| 1.4 | Il-KESE jaqbel mad-deċiżjoni tal-Kummissjoni biex tinkludi dispożizzjonijiet vinkolanti dwar tibdil fl-użu tal-art fid-Direttivi 98/70/KE u 2009/28/KE, peress li l-bijokarburanti attwali jiġu prodotti minn uċuħ agrikoli. |
| --- | --- |

1.4

Il-KESE jaqbel mad-deċiżjoni tal-Kummissjoni biex tinkludi dispożizzjonijiet vinkolanti dwar tibdil fl-użu tal-art fid-Direttivi 98/70/KE u 2009/28/KE, peress li l-bijokarburanti attwali jiġu prodotti minn uċuħ agrikoli.

| 1.5 | Filwaqt li jtenni l-fehma espressa fl-Opinjoni TEN/502 (3), il-KESE ma jaqbilx mad-deċiżjoni tal-Kummissjoni biex tevalwa t-"tibdiliet indiretti fl-użu tal-art" abbażi ta' tqabbil bejn sorsi tal-enerġija fossili u dawk bijoġeniċi, b'attenzjoni esklużiva mogħtija lill-emissjonijiet tal-gassijiet b'effett ta' serra u tnaqqis fl-importanza ta' kwistjonijiet bħas-sigurtà tal-provvista u l-impatt tal-karburanti fossili. |
| --- | --- |

1.5

Filwaqt li jtenni l-fehma espressa fl-Opinjoni TEN/502 (3), il-KESE ma jaqbilx mad-deċiżjoni tal-Kummissjoni biex tevalwa t-"tibdiliet indiretti fl-użu tal-art" abbażi ta' tqabbil bejn sorsi tal-enerġija fossili u dawk bijoġeniċi, b'attenzjoni esklużiva mogħtija lill-emissjonijiet tal-gassijiet b'effett ta' serra u tnaqqis fl-importanza ta' kwistjonijiet bħas-sigurtà tal-provvista u l-impatt tal-karburanti fossili.

| 1.6 | Filwaqt li l-Kumitat jappoġġa l-proposta tal-Kummissjoni biex, filwaqt li jitqiesu l-investimenti li diġà saru, tiġi limitata il-produzzjoni tal-bijokarburanti derivati minn uċuħ tal-ikel u biex jiġu inċentivizzati bijokarburanti "avvanzati", huwa jemmen madankollu li l-produzzjoni ta' bijokarburanti tat-tieni ġenerazzjoni li jużaw l-injam u t-tiben tista' tnaqqas iċ-ċikli ta' assorbiment tal-karbonju u b'hekk iżżid il-livelli ta' CO2
   (4). |
| --- | --- |

1.6

Filwaqt li l-Kumitat jappoġġa l-proposta tal-Kummissjoni biex, filwaqt li jitqiesu l-investimenti li diġà saru, tiġi limitata il-produzzjoni tal-bijokarburanti derivati minn uċuħ tal-ikel u biex jiġu inċentivizzati bijokarburanti "avvanzati", huwa jemmen madankollu li l-produzzjoni ta' bijokarburanti tat-tieni ġenerazzjoni li jużaw l-injam u t-tiben tista' tnaqqas iċ-ċikli ta' assorbiment tal-karbonju u b'hekk iżżid il-livelli ta' CO2
   (4).

| 1.7 | Il-KESE jħoss li l-valutazzjoni tkun differenti kieku bħala materja prima tintuża wkoll il-mikroalka għall-produzzjoni tal-bijokarburanti; anke jekk din għadha ma saritx realtà kummerċjali, tista', meta mqabbla ma' bijokarburanti tal-ewwel ġenerazzjoni, toħloq inqas tħassib fir-rigward tal-kompetizzjoni għar-riżorsi tal-art u tal-ilma. |
| --- | --- |

1.7

Il-KESE jħoss li l-valutazzjoni tkun differenti kieku bħala materja prima tintuża wkoll il-mikroalka għall-produzzjoni tal-bijokarburanti; anke jekk din għadha ma saritx realtà kummerċjali, tista', meta mqabbla ma' bijokarburanti tal-ewwel ġenerazzjoni, toħloq inqas tħassib fir-rigward tal-kompetizzjoni għar-riżorsi tal-art u tal-ilma.

| 1.8 | Il-Kumitat jafferma bis-sħiħ il-konklużjoni fir-rigward tal-bijokarburanti li ħarġet mill-konferenza tal-KESE dwar is-sigurtà tal-ikel fl-2011 li skontha l-produzzjoni tal-bijokarburanti għandha tkun konformi ma' prinċipji komuni u soġġetta għall-valutazzjoni tal-impatt ambjentali fejn il-komunità lokali tkun involuta mill-qrib, u b'hekk jiġi assigurat li tingħata attenzjoni bir-reqqa lid-dritt għall-ikel. |
| --- | --- |

1.8

Il-Kumitat jafferma bis-sħiħ il-konklużjoni fir-rigward tal-bijokarburanti li ħarġet mill-konferenza tal-KESE dwar is-sigurtà tal-ikel fl-2011 li skontha l-produzzjoni tal-bijokarburanti għandha tkun konformi ma' prinċipji komuni u soġġetta għall-valutazzjoni tal-impatt ambjentali fejn il-komunità lokali tkun involuta mill-qrib, u b'hekk jiġi assigurat li tingħata attenzjoni bir-reqqa lid-dritt għall-ikel.

| 1.9 | F'konformità ma' din il-valutazzjoni, il-Kumitat jirrakkomanda li l-Kummissjoni tadotta fil-livell Ewropew għodod bħall-indikaturi fil-livell tal-operatur, sabiex jiġi evalwat l-impatt potenzjali ta' proġetti tal-bijoenerġija fuq l-iskarsezza tal-ikel fil-livell tal-Istati Membri individwali. |
| --- | --- |

1.9

F'konformità ma' din il-valutazzjoni, il-Kumitat jirrakkomanda li l-Kummissjoni tadotta fil-livell Ewropew għodod bħall-indikaturi fil-livell tal-operatur, sabiex jiġi evalwat l-impatt potenzjali ta' proġetti tal-bijoenerġija fuq l-iskarsezza tal-ikel fil-livell tal-Istati Membri individwali.

2.   Kummenti ġenerali

| 2.1.1 | Is-sistema tal-enerġija fil-livell internazzjonali bħalissa għaddejja minn perjodu diffiċli. Dan huwa parzjalment minħabba l-kriżi ekonomika globali, iżda fuq kollox minħabba s-sitwazzjoni ġeopolitika fit-Tramunata tal-Afrika u fil-Lvant Nofsani. |
| --- | --- |

2.1.1

Is-sistema tal-enerġija fil-livell internazzjonali bħalissa għaddejja minn perjodu diffiċli. Dan huwa parzjalment minħabba l-kriżi ekonomika globali, iżda fuq kollox minħabba s-sitwazzjoni ġeopolitika fit-Tramunata tal-Afrika u fil-Lvant Nofsani.

| 2.1.2 | Iċ-ċifri tal-OECD għall-2009 juru tnaqqis fil-konsum tal-enerġija ta' 4,4 % fil-livell globali, 5 % fl-Istati Uniti u 5,5 % fl-UE, filwaqt li d-domanda fil-pajjiżi mhux imsieħba fl-OECD żdiedet bi 2 %. Wieħed irid iżid ma' dan l-inċident fl-impjant nukleari ta' Fukushima, fil-Ġappun, li wassal biex għadd ta' pajjiżi, fosthom il-Ġermanja, waqfu jużaw l-enerġija nukleari għall-produzzjoni tal-enerġija. |
| --- | --- |

2.1.2

Iċ-ċifri tal-OECD għall-2009 juru tnaqqis fil-konsum tal-enerġija ta' 4,4 % fil-livell globali, 5 % fl-Istati Uniti u 5,5 % fl-UE, filwaqt li d-domanda fil-pajjiżi mhux imsieħba fl-OECD żdiedet bi 2 %. Wieħed irid iżid ma' dan l-inċident fl-impjant nukleari ta' Fukushima, fil-Ġappun, li wassal biex għadd ta' pajjiżi, fosthom il-Ġermanja, waqfu jużaw l-enerġija nukleari għall-produzzjoni tal-enerġija.

| 2.1.3 | L-Ewropa bħalissa timporta 80 % taż-żejt, 60 % tal-gass naturali u 40 % tal-faħam meħtieġa biex tkopri l-ħtiġijiet kollha tal-enerġija tagħha, li huma stmati li jilħqu 1 583,3 Mtoe (Nomisma). Is-sehem ta' enerġija mhux rinnovabbli huwa 91 % (żejt 36,6 %, gass naturali 24,5 %, faħam 15,7 %, enerġija nukleari 13,6 %) u s-sehem rinnovabbli 9 % (6,1 % bijomassa, bijogass, skart muniċipali, 1,7 % enerġija idrawlika, 0,7 % enerġija mir-riħ, 0,3 % enerġija ġeotermali, 0,1 % enerġija fotovoltajka u mix-xemx). |
| --- | --- |

2.1.3

L-Ewropa bħalissa timporta 80 % taż-żejt, 60 % tal-gass naturali u 40 % tal-faħam meħtieġa biex tkopri l-ħtiġijiet kollha tal-enerġija tagħha, li huma stmati li jilħqu 1 583,3 Mtoe (Nomisma). Is-sehem ta' enerġija mhux rinnovabbli huwa 91 % (żejt 36,6 %, gass naturali 24,5 %, faħam 15,7 %, enerġija nukleari 13,6 %) u s-sehem rinnovabbli 9 % (6,1 % bijomassa, bijogass, skart muniċipali, 1,7 % enerġija idrawlika, 0,7 % enerġija mir-riħ, 0,3 % enerġija ġeotermali, 0,1 % enerġija fotovoltajka u mix-xemx).

| 2.1.4 | L-Ewropa qiegħda ssir dejjem iżjed dipendenti mill-importazzjoni tal-enerġija. Qed jiġi previst li fl-2030, l-UE-28 se tkun qed timporta 84 % tal-gass naturali, 59 % tal-faħam u 94 % taż-żejt li għandha bżonn (EREC). Iċ-ċifri għall-2009 juru li t-trasport huwa s-settur li jikkonsma l-iżjed enerġija, bi 33 %; is-settur residenzjali jirrappreżenta 26,5 %; l-industrija 24,2 %; u s-servizzi 14 %; filwaqt li l-agrikoltura għandha l-inqas sehem, bi 2,3 %. |
| --- | --- |

2.1.4

L-Ewropa qiegħda ssir dejjem iżjed dipendenti mill-importazzjoni tal-enerġija. Qed jiġi previst li fl-2030, l-UE-28 se tkun qed timporta 84 % tal-gass naturali, 59 % tal-faħam u 94 % taż-żejt li għandha bżonn (EREC). Iċ-ċifri għall-2009 juru li t-trasport huwa s-settur li jikkonsma l-iżjed enerġija, bi 33 %; is-settur residenzjali jirrappreżenta 26,5 %; l-industrija 24,2 %; u s-servizzi 14 %; filwaqt li l-agrikoltura għandha l-inqas sehem, bi 2,3 %.

| 2.1.5 | L-għanijiet li l-UE qed tfittex li tilħaq jistgħu jinġabru fil-qosor hekk:






  — | tnaqqis fid-dipendenza minn enerġija mhux rinnovabbli importata, li tirrappreżenta 75 % tal-konsum tal-enerġija tal-Ewropa, ammont li jilħaq it-890,5 Mtoe; |
| --- | --- | --- |

2.1.5

L-għanijiet li l-UE qed tfittex li tilħaq jistgħu jinġabru fil-qosor hekk:

—

tnaqqis fid-dipendenza minn enerġija mhux rinnovabbli importata, li tirrappreżenta 75 % tal-konsum tal-enerġija tal-Ewropa, ammont li jilħaq it-890,5 Mtoe;

| — | żieda fis-sigurtà tal-provvista; |
| --- | --- |

—

żieda fis-sigurtà tal-provvista;

| — | żieda fil-produzzjoni primarja fl-UE-28 mill-ammont attwali ta' 812 Mtoe; |
| --- | --- |

—

żieda fil-produzzjoni primarja fl-UE-28 mill-ammont attwali ta' 812 Mtoe;

| — | jiġi miġġieled it-tibdil fil-klima u jitnaqqsu l-emissjonijiet ta' CO2 u tal-gassijiet b'effett ta' serra. |
| --- | --- |

—

jiġi miġġieled it-tibdil fil-klima u jitnaqqsu l-emissjonijiet ta' CO2 u tal-gassijiet b'effett ta' serra.

2.2   Il-bidla fil-politika tal-enerġija

| 2.2.1 | Fis-snin reċenti, is-sistema tal-enerġija bbażata fuq il-karburanti fossili wriet li għandha ħafna nuqqasijiet li jheddu s-sostenibbiltà futura tagħha u s-sigurtà tal-provvista, bil-ħtieġa li jiġu mmirati sorsi ta' enerġija sikuri f'sistema ta' importazzjoni kkontrollata tal-enerġija.
  Hekk kif id-domanda għall-enerġija tkompli tikber (AIE – Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija), it-tgħawwir mistenni u li ma jistax jitwaqqaf tal-karburanti fossili se jipperikola l-kapaċità tal-Ewropa biex tilħaq mal-ħtiġijiet tagħha tal-enerġija li dejjem qed jiżdiedu. Dan it-tgħawwir joriġina min-natura mhux rinnovabbli ta' dawn il-karburanti fossili; il-proċess ta' trasformazzjoni involut jieħu ħafna żmien, li huwa inkompatibbli mal-ħtiġijiet ta' enerġija ta' soċjetà kontemporanja. |
| --- | --- |

2.2.1

Fis-snin reċenti, is-sistema tal-enerġija bbażata fuq il-karburanti fossili wriet li għandha ħafna nuqqasijiet li jheddu s-sostenibbiltà futura tagħha u s-sigurtà tal-provvista, bil-ħtieġa li jiġu mmirati sorsi ta' enerġija sikuri f'sistema ta' importazzjoni kkontrollata tal-enerġija.

Hekk kif id-domanda għall-enerġija tkompli tikber (AIE – Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija), it-tgħawwir mistenni u li ma jistax jitwaqqaf tal-karburanti fossili se jipperikola l-kapaċità tal-Ewropa biex tilħaq mal-ħtiġijiet tagħha tal-enerġija li dejjem qed jiżdiedu. Dan it-tgħawwir joriġina min-natura mhux rinnovabbli ta' dawn il-karburanti fossili; il-proċess ta' trasformazzjoni involut jieħu ħafna żmien, li huwa inkompatibbli mal-ħtiġijiet ta' enerġija ta' soċjetà kontemporanja.

| 2.2.2 | It-tipi ewlenin ta' enerġija rinnovabbli huma:






  — | l-enerġija mix-xemx; |
| --- | --- | --- |

2.2.2

It-tipi ewlenin ta' enerġija rinnovabbli huma:

—

l-enerġija mix-xemx;

| — | l-enerġija mir-riħ; |
| --- | --- |

—

l-enerġija mir-riħ;

| — | l-enerġija idrawlika; |
| --- | --- |

—

l-enerġija idrawlika;

| — | l-enerġija ġeotermali; |
| --- | --- |

—

l-enerġija ġeotermali;

| — | l-enerġija mill-bijomassa. |
| --- | --- |

—

l-enerġija mill-bijomassa.

Din mhijiex l-istampa kollha, speċjalment fir-rigward tar-riżultati tar-riċerka xjentifika.

| 2.2.3 | Il-bijoenerġija tista' tiġi definita bħala enerġija li tinkiseb mill-bijomassa; il-bijomassa hija kklassifikata skont l-istat fiżiku agħha u tinqasam fi:






  — | bijomassa solida, mill-forestrija, l-uċuħ tar-raba', l-iskart tal-pjanti u tal-annimali mill-agrikoltura; |
| --- | --- | --- |

2.2.3

Il-bijoenerġija tista' tiġi definita bħala enerġija li tinkiseb mill-bijomassa; il-bijomassa hija kklassifikata skont l-istat fiżiku agħha u tinqasam fi:

—

bijomassa solida, mill-forestrija, l-uċuħ tar-raba', l-iskart tal-pjanti u tal-annimali mill-agrikoltura;

| — | bijogass: il-gass li joriġina mill-fermentazzjoni tal-bijomassa fin-nuqqas ta' ossiġenu, inkluż l-iskart muniċipali, id-demel, ir-residwi agrikoli u pagroindustrijali, il-ħama industrijali u l-bijomassa mill-injam; |
| --- | --- |

—

bijogass: il-gass li joriġina mill-fermentazzjoni tal-bijomassa fin-nuqqas ta' ossiġenu, inkluż l-iskart muniċipali, id-demel, ir-residwi agrikoli u pagroindustrijali, il-ħama industrijali u l-bijomassa mill-injam;

| — | bijolikwidi u bijokarburanti miż-żjut veġetali (kolza, soja, ġirasol, palm) miz-zokkor, minn uċuħ bil-lamtu u ċellulożiċi (pitrava, kannamiela, qamħirrun, qamħ, qasba kbira ("giant reed") kif ukoll il-bijolikwidu mill-proċess tal-piroliżi tal-bijomassa. |
| --- | --- |

—

bijolikwidi u bijokarburanti miż-żjut veġetali (kolza, soja, ġirasol, palm) miz-zokkor, minn uċuħ bil-lamtu u ċellulożiċi (pitrava, kannamiela, qamħirrun, qamħ, qasba kbira ("giant reed") kif ukoll il-bijolikwidu mill-proċess tal-piroliżi tal-bijomassa.

| 2.2.4 | Il-bijomassa hija sors rinnovabbli li diġà sar sors tal-enerġija effiċjenti. Il-bijomassa hija kwalunkwe materjal organiku li jaqbad l-enerġija tax-xemx b'mod dirett jew mhux dirett matul il-proċess ta' fotosinteżi tal-klorofill. Il-bijomassa toriġina mill-għelejjel għall-enerġija jew minn residwi organiċi minn prodotti tal-foresti u l-ipproċessar tekniku ta' prodotti agrikoli. |
| --- | --- |

2.2.4

Il-bijomassa hija sors rinnovabbli li diġà sar sors tal-enerġija effiċjenti. Il-bijomassa hija kwalunkwe materjal organiku li jaqbad l-enerġija tax-xemx b'mod dirett jew mhux dirett matul il-proċess ta' fotosinteżi tal-klorofill. Il-bijomassa toriġina mill-għelejjel għall-enerġija jew minn residwi organiċi minn prodotti tal-foresti u l-ipproċessar tekniku ta' prodotti agrikoli.

| 2.2.5 | Fil-livell globali, madwar 50 % tar-residwi potenzjali disponibbli joriġinaw mill-forestrija. Il-50 % l-oħra jiġu mill-agrikoltura, fejn installazzjonijiet li jaħdmu bil-bijomassa mill-agrikoltura u l-annimali huma ta' importanza partikolari (AIE). |
| --- | --- |

2.2.5

Fil-livell globali, madwar 50 % tar-residwi potenzjali disponibbli joriġinaw mill-forestrija. Il-50 % l-oħra jiġu mill-agrikoltura, fejn installazzjonijiet li jaħdmu bil-bijomassa mill-agrikoltura u l-annimali huma ta' importanza partikolari (AIE).

2.3   Inizjattivi tal-UE favur l-iżvilupp tal-enerġija rinnovabbli

| — | Il-Protokoll ta' Kyoto, li daħal fis-seħħ fil-21 ta' Marzu 1994; |
| --- | --- |

—

Il-Protokoll ta' Kyoto, li daħal fis-seħħ fil-21 ta' Marzu 1994;

| — | Il-programm Altener għall-promozzjoni ta' sorsi ta' enerġija rinnovabbli (Deċiżjoni tal-Kunsill 93/500/KEE); |
| --- | --- |

—

Il-programm Altener għall-promozzjoni ta' sorsi ta' enerġija rinnovabbli (Deċiżjoni tal-Kunsill 93/500/KEE);

| — | Il-Green Paper dwar sorsi ta' enerġija rinnovabbli (1996); |
| --- | --- |

—

Il-Green Paper dwar sorsi ta' enerġija rinnovabbli (1996);

| — | Il-White Paper li stabbilixxiet l-objettiv ta' 12 % tal-enerġija użata minn sorsi rinnovabbli sal-2010; |
| --- | --- |

—

Il-White Paper li stabbilixxiet l-objettiv ta' 12 % tal-enerġija użata minn sorsi rinnovabbli sal-2010;

| — | Id-Direttiva 2001/77/KE dwar il-promozzjoni ta' elettriku prodott minn sorsi ta' enerġija rinnovabbli; |
| --- | --- |

—

Id-Direttiva 2001/77/KE dwar il-promozzjoni ta' elettriku prodott minn sorsi ta' enerġija rinnovabbli;

| — | Id-Direttiva 2003/30/KE dwar il-promozzjoni tal-użu tal-bijokarburanti; |
| --- | --- |

—

Id-Direttiva 2003/30/KE dwar il-promozzjoni tal-użu tal-bijokarburanti;

| — | Id-Direttiva 2003/96/KE dwar ir-ristrutturar tal-qafas Komunitarju dwar it-tassazzjoni fuq prodotti ta' enerġija u elettriku; |
| --- | --- |

—

Id-Direttiva 2003/96/KE dwar ir-ristrutturar tal-qafas Komunitarju dwar it-tassazzjoni fuq prodotti ta' enerġija u elettriku;

| — | COM(2005) 628 final – Pjan ta’ Azzjoni dwar il-Bijomassa (mhux disponibbli bil-Malti); |
| --- | --- |

—

COM(2005) 628 final – Pjan ta’ Azzjoni dwar il-Bijomassa (mhux disponibbli bil-Malti);

| — | COM(2006) 34 final – Strateġija tal-UE għall-bijokarburanti; |
| --- | --- |

—

COM(2006) 34 final – Strateġija tal-UE għall-bijokarburanti;

| — | Il-Green Paper – Strateġija Ewropea għal enerġija sostenibbli, kompetittiva u sikura (2006); |
| --- | --- |

—

Il-Green Paper – Strateġija Ewropea għal enerġija sostenibbli, kompetittiva u sikura (2006);

| — | Il-pakkett Klima-enerġija (20-20-20), Kunsill Ewropew, 9 ta' Marzu 2007; |
| --- | --- |

—

Il-pakkett Klima-enerġija (20-20-20), Kunsill Ewropew, 9 ta' Marzu 2007;

| — | Id-Direttiva 2009/28/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ April 2009 dwar il-promozzjoni tal-użu tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli u li temenda u sussegwentement tħassar id-Direttivi 2001/77/KE u 2003/30/KE (Test b’rilevanza għaż-ŻEE). |
| --- | --- |

—

Id-Direttiva 2009/28/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ April 2009 dwar il-promozzjoni tal-użu tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli u li temenda u sussegwentement tħassar id-Direttivi 2001/77/KE u 2003/30/KE (Test b’rilevanza għaż-ŻEE).

| — | Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew – Pjan Direzzjonali għall-enerġija rinnovabbli – L-enerġija rinnovabbli fis-seklu 21: nibnu futur iktar sostenibbli. COM(2006) 848 final (mhux disponibbli bil-Malti) |
| --- | --- |

—

Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew – Pjan Direzzjonali għall-enerġija rinnovabbli – L-enerġija rinnovabbli fis-seklu 21: nibnu futur iktar sostenibbli. COM(2006) 848 final (mhux disponibbli bil-Malti)

| — | Komunikazzjoni tal-Kummissjoni – L-appoġġ favur l-elettriku prodott minn sorsi ta' enerġija rinnovabbli. SEC(2005) 1571 – COM(2005) 627 final (mhux disponibbli bil-Malti). |
| --- | --- |

—

Komunikazzjoni tal-Kummissjoni – L-appoġġ favur l-elettriku prodott minn sorsi ta' enerġija rinnovabbli. SEC(2005) 1571 – COM(2005) 627 final (mhux disponibbli bil-Malti).

3.   Kummenti speċifiċi

3.1   Il-bijoenerġija u kwistjonijiet soċjoekonomiċi

| 3.1.1 | L-impatt soċjoekonomiku tal-bijoenerġija fil-biċċa l-kbira jiddependi mill-ispejjeż (inċentivi, nuqqasijiet strutturali) u l-benefiċċji (attivitajiet marbuta, effetti fuq il-PDG, tnaqqis tas-CO2, effetti fuq l-impjieg, tnaqqis tar-riskju tal-karburant, eliminazzjoni tal-ispejjeż għar-rimi tal-iskart, produzzjoni ta' fertilizzanti u prodotti sekondarji oħra) tagħha (Althesys). Barra minn hekk, meta l-prezz taż-żejt jiżboq is-USD 70 il-barmil, il-produzzjoni tal-bijoenerġija ssir kompetittiva. |
| --- | --- |

3.1.1

L-impatt soċjoekonomiku tal-bijoenerġija fil-biċċa l-kbira jiddependi mill-ispejjeż (inċentivi, nuqqasijiet strutturali) u l-benefiċċji (attivitajiet marbuta, effetti fuq il-PDG, tnaqqis tas-CO2, effetti fuq l-impjieg, tnaqqis tar-riskju tal-karburant, eliminazzjoni tal-ispejjeż għar-rimi tal-iskart, produzzjoni ta' fertilizzanti u prodotti sekondarji oħra) tagħha (Althesys). Barra minn hekk, meta l-prezz taż-żejt jiżboq is-USD 70 il-barmil, il-produzzjoni tal-bijoenerġija ssir kompetittiva.

| 3.1.2 | Is-sistema attwali tal-produzzjoni tal-bijomassa għall-enerġija għandha impatt fuq l-art, fuq l-ekonomija, fuq il-prezzijiet u fuq is-soċjetà kollha kemm hi. Il-Kumitat jaħseb li dawn l-effetti għandhom jiġu evalwati sabiex jiġu rettifikati l-ineffiċjenzi u d-distorsjonijiet. |
| --- | --- |

3.1.2

Is-sistema attwali tal-produzzjoni tal-bijomassa għall-enerġija għandha impatt fuq l-art, fuq l-ekonomija, fuq il-prezzijiet u fuq is-soċjetà kollha kemm hi. Il-Kumitat jaħseb li dawn l-effetti għandhom jiġu evalwati sabiex jiġu rettifikati l-ineffiċjenzi u d-distorsjonijiet.

| 3.1.3 | Il-Kumitat jaħseb li l-iżvilupp tal-bijoenerġija għandu riperkussjonijiet fuq is-sigurtà tal-ikel għal raġunijiet marbuta mill-qrib ma' prezzijiet u fatturi lokali. L-effett dirett ewlieni fuq il-prezzijiet jinħoloq mid-domanda għall-bijokarburanti, peress li s-swieq tal-enerġija huma ikbar minn dawk agrikoli f'termini ta' valur. Il-prezzijiet tal-enerġija jiddeterminaw il-prezzijiet agrikoli tal-għelejjel għall-enerġija billi ż-żieda fid-domanda għall-enerġija marbuta ma' prodotti agrikoli tiddetermina l-prezz minimu taz-zokkor, il-qamħirrun, il-kolza u l-prezz massimu tagħhom, li jekk jinqabeż irendi l-użu tal-uċuħ agrikoli mhux kompetittiv meta mqabbel ma' sorsi oħra tal-enerġija bħar-riħ, ix-xemx u l-enerġija ġeotermali. Barra minn hekk, wieħed għandu jiftakar fil-problema ġenerali li prezzijiet tal-enerġija iktar għoljin iżidu l-ispejjeż tal-produzzjoni agrikola. |
| --- | --- |

3.1.3

Il-Kumitat jaħseb li l-iżvilupp tal-bijoenerġija għandu riperkussjonijiet fuq is-sigurtà tal-ikel għal raġunijiet marbuta mill-qrib ma' prezzijiet u fatturi lokali. L-effett dirett ewlieni fuq il-prezzijiet jinħoloq mid-domanda għall-bijokarburanti, peress li s-swieq tal-enerġija huma ikbar minn dawk agrikoli f'termini ta' valur. Il-prezzijiet tal-enerġija jiddeterminaw il-prezzijiet agrikoli tal-għelejjel għall-enerġija billi ż-żieda fid-domanda għall-enerġija marbuta ma' prodotti agrikoli tiddetermina l-prezz minimu taz-zokkor, il-qamħirrun, il-kolza u l-prezz massimu tagħhom, li jekk jinqabeż irendi l-użu tal-uċuħ agrikoli mhux kompetittiv meta mqabbel ma' sorsi oħra tal-enerġija bħar-riħ, ix-xemx u l-enerġija ġeotermali. Barra minn hekk, wieħed għandu jiftakar fil-problema ġenerali li prezzijiet tal-enerġija iktar għoljin iżidu l-ispejjeż tal-produzzjoni agrikola.

| 3.1.4 | Il-bijoenerġija qed toħroġ fid-dieher bħala soluzzjoni potenzjali li tista' tagħti ħajja ġdida lil żoni li huma ekonomikament magħkusa u li jintużaw ftit mil-lat agrikolu, b'mod partikolari f'setturi li qed jiżviluppaw fl-istadji diversi tal-produzzjoni, il-ħsad, it-trasport u l-ipproċessar. Anke minn perspettiva ekonomika u ta' impjieg, jistgħu jintlaħqu objettivi pożittivi: skont il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni, COM(2005) 628 final, "Pjan ta' Azzjoni dwar il-Bijomassa", l-impjieg dirett fl-2010 ġie kkalkolat li laħaq 300 000 ħaddiem ġdid, l-iżjed fiż-żoni rurali. |
| --- | --- |

3.1.4

Il-bijoenerġija qed toħroġ fid-dieher bħala soluzzjoni potenzjali li tista' tagħti ħajja ġdida lil żoni li huma ekonomikament magħkusa u li jintużaw ftit mil-lat agrikolu, b'mod partikolari f'setturi li qed jiżviluppaw fl-istadji diversi tal-produzzjoni, il-ħsad, it-trasport u l-ipproċessar. Anke minn perspettiva ekonomika u ta' impjieg, jistgħu jintlaħqu objettivi pożittivi: skont il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni, COM(2005) 628 final, "Pjan ta' Azzjoni dwar il-Bijomassa", l-impjieg dirett fl-2010 ġie kkalkolat li laħaq 300 000 ħaddiem ġdid, l-iżjed fiż-żoni rurali.

| 3.1.5 | L-użu ta' art imsaġġra għall-għanijiet tal-enerġija jista' jgħin biex jiġu riabilitati komunitajiet lokali agriforestali permezz ta' tmexxija aħjar tal-art u ħarsien ta' żoni msaġġra. Barra minn hekk, hemm il-potenzjal li tiżdied il-kapaċità tal-ekosistemi tal-foresti li jwettqu l-funzjonijiet ewlenin tagħhom, jiġifieri li jipproduċu l-bijomassa mill-injam u jipproteġu l-wirt naturali u l-fertilità tal-ħamrija. |
| --- | --- |

3.1.5

L-użu ta' art imsaġġra għall-għanijiet tal-enerġija jista' jgħin biex jiġu riabilitati komunitajiet lokali agriforestali permezz ta' tmexxija aħjar tal-art u ħarsien ta' żoni msaġġra. Barra minn hekk, hemm il-potenzjal li tiżdied il-kapaċità tal-ekosistemi tal-foresti li jwettqu l-funzjonijiet ewlenin tagħhom, jiġifieri li jipproduċu l-bijomassa mill-injam u jipproteġu l-wirt naturali u l-fertilità tal-ħamrija.

3.2   L-art

| 3.2.1 | Il-KESE jiddispjaċih li, bħalma ġara fil-passat fil-każ taż-żejt, il-pajjiżi għonja m'għandhomx art li tista' tinħadem sabiex jiġi garantit il-forniment lill-popolazzjoni tagħhom, u li l-kumpaniji multinazzjonali jew anke l-fondi sovrani jinvestu b'mod konsiderevoli fil-pajjiżi terzi bil-għan li jisfruttaw l-art. B'dan il-mod, insibu ruħna f'tellieqa għall-ksib tal-art, bil-periklu li jinqerdu komunitajiet rurali bbażati fil-post u li ssir ħsara lir-riżorsi agrikoli u tal-foresti tal-popolazzjonijiet lokali. Il-KESE jaħseb li din is-sitwazzjoni hija ferm 'il bogħod milli tkun xempju ta' kif għandu jsir l-iżvilupp sostenibbli fil-livell ekonomiku, soċjali u ambjentali. |
| --- | --- |

3.2.1

Il-KESE jiddispjaċih li, bħalma ġara fil-passat fil-każ taż-żejt, il-pajjiżi għonja m'għandhomx art li tista' tinħadem sabiex jiġi garantit il-forniment lill-popolazzjoni tagħhom, u li l-kumpaniji multinazzjonali jew anke l-fondi sovrani jinvestu b'mod konsiderevoli fil-pajjiżi terzi bil-għan li jisfruttaw l-art. B'dan il-mod, insibu ruħna f'tellieqa għall-ksib tal-art, bil-periklu li jinqerdu komunitajiet rurali bbażati fil-post u li ssir ħsara lir-riżorsi agrikoli u tal-foresti tal-popolazzjonijiet lokali. Il-KESE jaħseb li din is-sitwazzjoni hija ferm 'il bogħod milli tkun xempju ta' kif għandu jsir l-iżvilupp sostenibbli fil-livell ekonomiku, soċjali u ambjentali.

| 3.2.2 | Il-kunflitt dwar l-użu tal-art huwa kwistjoni splużiva, b'mod speċjali fil-każ ta' pajjiżi li qed jiżviluppaw, jew pajjiżi kbar bi ftit popolazzjoni (pereżempju il-Brażil jew l-istat ta' Iowa fl-Istati Uniti). Il-kunċett ta' kunflitt dwar l-użu tal-art, għalkemm jiftiehem faċilment, jista' jintwera b'mod iktar ċar permezz tal-fatt li l-ammont ta' qamħirrun li hemm bżonn sabiex jiġu prodotti 25 gallun ta' bijoetanol jista' jitma persuna waħda għal sena sħiħa (World Watch Institute). |
| --- | --- |

3.2.2

Il-kunflitt dwar l-użu tal-art huwa kwistjoni splużiva, b'mod speċjali fil-każ ta' pajjiżi li qed jiżviluppaw, jew pajjiżi kbar bi ftit popolazzjoni (pereżempju il-Brażil jew l-istat ta' Iowa fl-Istati Uniti). Il-kunċett ta' kunflitt dwar l-użu tal-art, għalkemm jiftiehem faċilment, jista' jintwera b'mod iktar ċar permezz tal-fatt li l-ammont ta' qamħirrun li hemm bżonn sabiex jiġu prodotti 25 gallun ta' bijoetanol jista' jitma persuna waħda għal sena sħiħa (World Watch Institute).

| 3.2.3 | Il-kunflitt dwar l-użu tal-art huwa problema marbuta mal-importazzjoni ta' bijokarburanti mill-UE u l-provvista tal-ikel f'pajjiżi li qed jiżviluppaw, b'mod speċjali fl-Afrika u fix-Xlokk tal-Asja, meta wieħed iqis it-tensjonijiet li hemm f'dawn il-postijiet dwar is-sjieda tal-art fin-nuqqas ta' reġistri tal-art u d-dritt konswetudinarju. |
| --- | --- |

3.2.3

Il-kunflitt dwar l-użu tal-art huwa problema marbuta mal-importazzjoni ta' bijokarburanti mill-UE u l-provvista tal-ikel f'pajjiżi li qed jiżviluppaw, b'mod speċjali fl-Afrika u fix-Xlokk tal-Asja, meta wieħed iqis it-tensjonijiet li hemm f'dawn il-postijiet dwar is-sjieda tal-art fin-nuqqas ta' reġistri tal-art u d-dritt konswetudinarju.

| 3.2.4 | Il-Kumitat jappoġġa l-istrateġija tal-UE dwar il-bijokarburanti, COM(2006) 34 final, l-iżjed fejn hija tiddikjara li huwa essenzjali li jiġu applikati standards minimi ambjentali adatti għall-produzzjoni tal-materja prima għall-bijokarburanti, u jenfasizza t-tħassib li tqajjem rigward l-użu ta' art li titqiegħed fil-ġenb minħabba l-impatt potenzjali fuq il-bijodiversità u l-ħamrija. |
| --- | --- |

3.2.4

Il-Kumitat jappoġġa l-istrateġija tal-UE dwar il-bijokarburanti, COM(2006) 34 final, l-iżjed fejn hija tiddikjara li huwa essenzjali li jiġu applikati standards minimi ambjentali adatti għall-produzzjoni tal-materja prima għall-bijokarburanti, u jenfasizza t-tħassib li tqajjem rigward l-użu ta' art li titqiegħed fil-ġenb minħabba l-impatt potenzjali fuq il-bijodiversità u l-ħamrija.

3.3   L-ilma

| 3.3.1 | F'dinja dejjem iżjed żviluppata qed jiżdied dejjem iżjed l-użu mingħajr kontroll tar-riżorsi tal-ilma. Il-kawżi ta' dan huma ż-żieda fil-popolazzjoni dinjija u l-allokazzjoni tagħha, il-bidliet fid-drawwiet tal-ikel u l-piż tal-bijokarburanti. L-istrateġija attwali għall-iżvilupp tal-bijokarburanti se twassal b'mod definit li l-kriżi tal-ilma tiħrax, u l-aċċess għall-ilma jista' jkun fattur limitanti għall-produzzjoni ta' materja prima bħall-qamħirrun u l-kannamiela. |
| --- | --- |

3.3.1

F'dinja dejjem iżjed żviluppata qed jiżdied dejjem iżjed l-użu mingħajr kontroll tar-riżorsi tal-ilma. Il-kawżi ta' dan huma ż-żieda fil-popolazzjoni dinjija u l-allokazzjoni tagħha, il-bidliet fid-drawwiet tal-ikel u l-piż tal-bijokarburanti. L-istrateġija attwali għall-iżvilupp tal-bijokarburanti se twassal b'mod definit li l-kriżi tal-ilma tiħrax, u l-aċċess għall-ilma jista' jkun fattur limitanti għall-produzzjoni ta' materja prima bħall-qamħirrun u l-kannamiela.

| 3.3.2 | Il-Kumitat jaħseb li fir-rigward tal-uċuħ ikkoltivati għall-bijokarburanti, irid ikun hemm bidla lejn uċuħ mhux imsoqqija, li jistgħu jikbru wkoll f'żoni interni u żvantaġġati, billi biex jiġi prodott litru ta' bijodiżil jinħtieġu 4 000 litru ta' ilma għat-tisqija tal-uċuħ u għal matul il-proċess kimiku ta' trasformazzjoni. |
| --- | --- |

3.3.2

Il-Kumitat jaħseb li fir-rigward tal-uċuħ ikkoltivati għall-bijokarburanti, irid ikun hemm bidla lejn uċuħ mhux imsoqqija, li jistgħu jikbru wkoll f'żoni interni u żvantaġġati, billi biex jiġi prodott litru ta' bijodiżil jinħtieġu 4 000 litru ta' ilma għat-tisqija tal-uċuħ u għal matul il-proċess kimiku ta' trasformazzjoni.

3.4   L-ambjent

| 3.4.1 | L-użu ħażin tal-ħamrija, u b'mod partikolari, tal-art għall-biedja, kemm għall-produzzjoni destinata għall-ikel kif ukoll għall-bijoenerġija, joħloq riskji potenzjali bħal:






  — | pressjoni ikbar fuq is-settur kollu tal-agrikoltura minħabba l-intensifikazzjoni tal-koltivazzjoni (it-tirsis tal-ħamrija, l-eċċess ta' nutrijenti, il-konsum żejjed tal-ilma, l-erożjoni); |
| --- | --- | --- |

3.4.1

L-użu ħażin tal-ħamrija, u b'mod partikolari, tal-art għall-biedja, kemm għall-produzzjoni destinata għall-ikel kif ukoll għall-bijoenerġija, joħloq riskji potenzjali bħal:

—

pressjoni ikbar fuq is-settur kollu tal-agrikoltura minħabba l-intensifikazzjoni tal-koltivazzjoni (it-tirsis tal-ħamrija, l-eċċess ta' nutrijenti, il-konsum żejjed tal-ilma, l-erożjoni);

| — | trasformazzjoni tal-għelieqi u tal-mergħat f'art li tinħadem għall-għelejjel għall-enerġija, bit-telf tal-bjar tal-karbonju; |
| --- | --- |

—

trasformazzjoni tal-għelieqi u tal-mergħat f'art li tinħadem għall-għelejjel għall-enerġija, bit-telf tal-bjar tal-karbonju;

| — | telf tal-bijodiversità minħabba xejriet ta' produzzjoni intensivi; |
| --- | --- |

—

telf tal-bijodiversità minħabba xejriet ta' produzzjoni intensivi;

| — | omoġenizzazzjoni tal-pajsaġġ (Rapport EEA 7/2006). |
| --- | --- |

—

omoġenizzazzjoni tal-pajsaġġ (Rapport EEA 7/2006).

| 3.4.2 | Madankollu, il-Kumitat jaħseb li l-użu razzjonali tal-ħamrija, b'rabta mill-qrib ma' prattiki tal-biedja tajbin applikati fl-UE, abbażi ta' uċuħ marbuta mal-produzzjoni ta' diversi tipi ta' bijoenerġija, jistgħu fil-fatt iżidu l-bijodiversità u jnaqqsu l-omoġenizzazzjoni tal-pajsaġġ. Il-Kumitat jaħseb li, fil-każ tal-Ewropa, ma nistgħux induru lura f'dan ir-rigward. |
| --- | --- |

3.4.2

Madankollu, il-Kumitat jaħseb li l-użu razzjonali tal-ħamrija, b'rabta mill-qrib ma' prattiki tal-biedja tajbin applikati fl-UE, abbażi ta' uċuħ marbuta mal-produzzjoni ta' diversi tipi ta' bijoenerġija, jistgħu fil-fatt iżidu l-bijodiversità u jnaqqsu l-omoġenizzazzjoni tal-pajsaġġ. Il-Kumitat jaħseb li, fil-każ tal-Ewropa, ma nistgħux induru lura f'dan ir-rigward.

| 3.4.3 | F'dan il-kuntest, tinħtieġ enfasi fuq il-bijokarburanti tat-tieni ġenerazzjoni, għalkemm, peress li dawn il-karburanti huma ideali biex jiġu ttrattati bħala industrija intensiva, il-bdiewa jiġu relegati għar-rwol waħdieni ta' fornituri tal-materja prima, mingħajr l-ebda garanzija ta' gwadann finanzjarju. Il-Kumitat jaħseb li huwa neċessarju li jiġi bilanċjat mill-ġdid ir-rwol tal-bdiewa fir-rigward tal-produzzjoni u l-kummerċjalizzazzjoni tal-għelejjel għall-enerġija sabiex jiġu favoriti l-organizzazzjonijiet tal-produtturi matul il-katina tal-provvista, billi dawn jistgħu jaqdu rwol importanti fin-negozjati tal-kuntratti bbilanċjati mfassla mal-imsieħba b'approċċ "downstream". |
| --- | --- |

3.4.3

F'dan il-kuntest, tinħtieġ enfasi fuq il-bijokarburanti tat-tieni ġenerazzjoni, għalkemm, peress li dawn il-karburanti huma ideali biex jiġu ttrattati bħala industrija intensiva, il-bdiewa jiġu relegati għar-rwol waħdieni ta' fornituri tal-materja prima, mingħajr l-ebda garanzija ta' gwadann finanzjarju. Il-Kumitat jaħseb li huwa neċessarju li jiġi bilanċjat mill-ġdid ir-rwol tal-bdiewa fir-rigward tal-produzzjoni u l-kummerċjalizzazzjoni tal-għelejjel għall-enerġija sabiex jiġu favoriti l-organizzazzjonijiet tal-produtturi matul il-katina tal-provvista, billi dawn jistgħu jaqdu rwol importanti fin-negozjati tal-kuntratti bbilanċjati mfassla mal-imsieħba b'approċċ "downstream".

3.5   L-approċċ Ewropew għall-bijoenerġija

| 3.5.1 | Bil-koltivazzjoni fuq skala kbira tal-għelejjel għall-enerġija terrestri, tinħoloq il-ħtieġa għal ġestjoni sostenibbli tal-foresti u l-art għall-biedja. Il-produzzjoni tal-bijomassa għal finijiet ta' enerġija tista' tħalli impatt pożittiv fuq l-ambjent, iżda dan biss jekk issir b'mod adatt. Pereżempju, l-abbandun taż-żoni rurali ħoloq fatturi naturali li jiddestabilizzaw. Art mhux miżmuma minn attivitajiet pożittivi tal-bniedem hija esposta għal riskju ikbar ta' uqigħ tal-art, deżertifikazzjoni u nirien. |
| --- | --- |

3.5.1

Bil-koltivazzjoni fuq skala kbira tal-għelejjel għall-enerġija terrestri, tinħoloq il-ħtieġa għal ġestjoni sostenibbli tal-foresti u l-art għall-biedja. Il-produzzjoni tal-bijomassa għal finijiet ta' enerġija tista' tħalli impatt pożittiv fuq l-ambjent, iżda dan biss jekk issir b'mod adatt. Pereżempju, l-abbandun taż-żoni rurali ħoloq fatturi naturali li jiddestabilizzaw. Art mhux miżmuma minn attivitajiet pożittivi tal-bniedem hija esposta għal riskju ikbar ta' uqigħ tal-art, deżertifikazzjoni u nirien.

| 3.5.2 | Il-Kumitat jaħseb li sabiex jiġi promoss l-iżvilupp integrat tal-bijoenerġija fil-prattika, irid jiġi żviluppat mudell ta' ġenerazzjoni distribwita u katini tal-enerġija qosra, li jinvolvu impjanti żgħar li jipproċessaw bijomassa prodotta lokalment u b'hekk iġibu magħhom benefiċċji f'termini tal-impatt ambjentali u l-possibilità reali li l-bdiewa jiġu involuti b'mod dirett fil-katina tal-produzzjoni (bħala individwi jew gruppi). |
| --- | --- |

3.5.2

Il-Kumitat jaħseb li sabiex jiġi promoss l-iżvilupp integrat tal-bijoenerġija fil-prattika, irid jiġi żviluppat mudell ta' ġenerazzjoni distribwita u katini tal-enerġija qosra, li jinvolvu impjanti żgħar li jipproċessaw bijomassa prodotta lokalment u b'hekk iġibu magħhom benefiċċji f'termini tal-impatt ambjentali u l-possibilità reali li l-bdiewa jiġu involuti b'mod dirett fil-katina tal-produzzjoni (bħala individwi jew gruppi).

| 3.5.3 | Il-Kumitat japprova l-linji gwida dwar prattika tajba li għandhom jiġu applikati għall-uċuħ diversi tal-bijoenerġija, li ressqet l-EEA, inklużi:






  — | l-iżgurar tal-koltivazzjoni tal-art matul is-sena; |
| --- | --- | --- |

3.5.3

Il-Kumitat japprova l-linji gwida dwar prattika tajba li għandhom jiġu applikati għall-uċuħ diversi tal-bijoenerġija, li ressqet l-EEA, inklużi:

—

l-iżgurar tal-koltivazzjoni tal-art matul is-sena;

| — | il-koltivazzjoni fuq telgħat; |
| --- | --- |

—

il-koltivazzjoni fuq telgħat;

| — | il-ħolqien ta' "windbreaks" billi jiġu introdotti uċuħ ta' tul differenti; |
| --- | --- |

—

il-ħolqien ta' "windbreaks" billi jiġu introdotti uċuħ ta' tul differenti;

| — | iż-żamma u l-ħolqien ta' "windbreaks" bħala parti mill-konfini tal-għalqa, u l-introduzzjoni ta' prattiki li jevitaw it-telf tal-materjal organiku fil-ħamrija. |
| --- | --- |

—

iż-żamma u l-ħolqien ta' "windbreaks" bħala parti mill-konfini tal-għalqa, u l-introduzzjoni ta' prattiki li jevitaw it-telf tal-materjal organiku fil-ħamrija.

| 3.5.4 | Il-Kumitat jaħseb li l-iżvilupp ta' biedja adatta orjentata lejn l-enerġija jista' jgħin jiżgura preżenza kostanti tal-bniedem fl-art, u b'hekk jiżgura li tiġi kurata u li jiġu sfruttati bis-sħiħ ir-riżorsi, b'mod partikolari tal-foresti. |
| --- | --- |

3.5.4

Il-Kumitat jaħseb li l-iżvilupp ta' biedja adatta orjentata lejn l-enerġija jista' jgħin jiżgura preżenza kostanti tal-bniedem fl-art, u b'hekk jiżgura li tiġi kurata u li jiġu sfruttati bis-sħiħ ir-riżorsi, b'mod partikolari tal-foresti.

| 3.5.5 | Barra minn hekk, fis-settur agrikolu, il-produzzjoni tal-bijoenerġija tista' tintrabat mal-produzzjoni agroalimentari b'mod parzjali u kkontrollat, u b'hekk tgħin biex jiġu diversifikati l-mezzi kummerċjali, taġevola t-tranżizzjoni għal settur agrikolu dejjem iktar kompetittiv u toffri soluzzjonijiet mhux kuntrattwali fir-rigward tal-allokazzjoi ta' prodotti agrikoli mill-Istati Membri l-ġodda. |
| --- | --- |

3.5.5

Barra minn hekk, fis-settur agrikolu, il-produzzjoni tal-bijoenerġija tista' tintrabat mal-produzzjoni agroalimentari b'mod parzjali u kkontrollat, u b'hekk tgħin biex jiġu diversifikati l-mezzi kummerċjali, taġevola t-tranżizzjoni għal settur agrikolu dejjem iktar kompetittiv u toffri soluzzjonijiet mhux kuntrattwali fir-rigward tal-allokazzjoi ta' prodotti agrikoli mill-Istati Membri l-ġodda.

3.6   Sistemi ta' kontroll tal-kwalità tal-produzzjoni tal-bijoenerġija

| 3.6.1 | Firxa diversifikata ħafna ta' metodi tintuża għall-istudju tal-effetti ambjentali tal-bijoenerġija. Fost dawn il-Kumitat jenfasizza:






  — | il-marka tal-karbonju għall-produzzjoni tal-bijomassa; |
| --- | --- | --- |

3.6.1

Firxa diversifikata ħafna ta' metodi tintuża għall-istudju tal-effetti ambjentali tal-bijoenerġija. Fost dawn il-Kumitat jenfasizza:

—

il-marka tal-karbonju għall-produzzjoni tal-bijomassa;

| — | valutazzjonijiet hekk imsejħa DPSIR (driving force, pressure, state, impact, response). |
| --- | --- |

—

valutazzjonijiet hekk imsejħa DPSIR (driving force, pressure, state, impact, response).

| 3.6.2 | Fil-valutazzjoni tal-impatt ambjentali, il-valutazzjonijiet taċ-ċiklu tal-ħajja (LCAs) jistgħu jintużaw biex jiddeterminaw u jikkwantifikaw il-piżijiet ambjentali u enerġetiċi reali jew potenzjali preżenti fid-diversi stadji taċ-ċiklu tal-produzzjoni u l-konsum tal-bijoenerġija. Din it-teknika tippermetti tqabbil tal-profil ambjentali tad-diversi tipi ta' bijoenerġija ma' dak tal-karburanti fossili li għandhom funzjonijiet simili. |
| --- | --- |

3.6.2

Fil-valutazzjoni tal-impatt ambjentali, il-valutazzjonijiet taċ-ċiklu tal-ħajja (LCAs) jistgħu jintużaw biex jiddeterminaw u jikkwantifikaw il-piżijiet ambjentali u enerġetiċi reali jew potenzjali preżenti fid-diversi stadji taċ-ċiklu tal-produzzjoni u l-konsum tal-bijoenerġija. Din it-teknika tippermetti tqabbil tal-profil ambjentali tad-diversi tipi ta' bijoenerġija ma' dak tal-karburanti fossili li għandhom funzjonijiet simili.

| 3.6.3 | Il-Kumitat iqis bħala konsistenti mal-prinċipji li jidhru hawn fuq il-pożizzjoni tal-pajjiżi li qed jipparteċipaw fis-Sħubija Globali tal-Bijoenerġija, inklużi l-Istati Uniti u ċ-Ċina, li ffirmaw ftehim internazzjonali dwar il-kontroll tal-użu tal-bijokarburanti u dwar l-impatt tagħhom fuq l-ambjent u l-bilanċ tal-ikel. Kwalunkwe pajjiż jista' jkejjel is-sostenibbiltà ambjentali tal-bijoenerġija permezz ta' 24 kriterju u indikatur volontarji. |
| --- | --- |

3.6.3

Il-Kumitat iqis bħala konsistenti mal-prinċipji li jidhru hawn fuq il-pożizzjoni tal-pajjiżi li qed jipparteċipaw fis-Sħubija Globali tal-Bijoenerġija, inklużi l-Istati Uniti u ċ-Ċina, li ffirmaw ftehim internazzjonali dwar il-kontroll tal-użu tal-bijokarburanti u dwar l-impatt tagħhom fuq l-ambjent u l-bilanċ tal-ikel. Kwalunkwe pajjiż jista' jkejjel is-sostenibbiltà ambjentali tal-bijoenerġija permezz ta' 24 kriterju u indikatur volontarji.

| 3.6.4 | F'dan il-kuntest, il-Kumitat jaħseb li meta tintuża art żejda għall-produzzjoni ta' materja prima għall-bijoenerġija hemm il-ħtieġa li mhux biss jiġu identifikati l-limitazzjonijiet ambjentali, ekonomiċi u soċjali involuti iżda wkoll li jiġi aċċertat, b'referenza għall-fattur ILUC (Indirect land-use change) jekk l-art li se tintuża għall-għelejjel għall-enerġija tistax twassal għal żieda fis-CO2. |
| --- | --- |

3.6.4

F'dan il-kuntest, il-Kumitat jaħseb li meta tintuża art żejda għall-produzzjoni ta' materja prima għall-bijoenerġija hemm il-ħtieġa li mhux biss jiġu identifikati l-limitazzjonijiet ambjentali, ekonomiċi u soċjali involuti iżda wkoll li jiġi aċċertat, b'referenza għall-fattur ILUC (Indirect land-use change) jekk l-art li se tintuża għall-għelejjel għall-enerġija tistax twassal għal żieda fis-CO2.

| 3.6.5 | Il-Kumitat jaqbel mad-deċiżjoni tal-Kummissjoni li timmonitorja r-riskji assoċjati mal-bijokarburanti fis-settur tat-trasport (Direttiva 28/2009), li tillimita l-kontribut tal-bijokarburanti u tal-bijolikwidi prodotti minn uċuħ tal-ikel f'konformità mal-livell ta' maturità tad-diversi teknoloġiji, u li tħeġġeġ il-produzzjoni tal-bijoenerġija minn prodotti li ma joħolqux iktar domanda għall-art, bħall-ħruq tal-iskart muniċipali. |
| --- | --- |

3.6.5

Il-Kumitat jaqbel mad-deċiżjoni tal-Kummissjoni li timmonitorja r-riskji assoċjati mal-bijokarburanti fis-settur tat-trasport (Direttiva 28/2009), li tillimita l-kontribut tal-bijokarburanti u tal-bijolikwidi prodotti minn uċuħ tal-ikel f'konformità mal-livell ta' maturità tad-diversi teknoloġiji, u li tħeġġeġ il-produzzjoni tal-bijoenerġija minn prodotti li ma joħolqux iktar domanda għall-art, bħall-ħruq tal-iskart muniċipali.

| 3.6.6 | Il-Kumitat jaħseb li l-użu ta' bijokarburanti tal-ewwel ġenerazzjoni m'għandux jimpedixxi lill-UE milli tinvesti fir-riċerka dwar sorsi ġoddda ta' enerġija nadifa (5). |
| --- | --- |

3.6.6

Il-Kumitat jaħseb li l-użu ta' bijokarburanti tal-ewwel ġenerazzjoni m'għandux jimpedixxi lill-UE milli tinvesti fir-riċerka dwar sorsi ġoddda ta' enerġija nadifa (5).

Brussell, 18 ta’ Settembru 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  ĠU C 198, 10.7.2013, P. 56-66.

1

(2)  ĠU C 110, 9.5.2006, P. 49-59 (MHUX DISPONIBBLI BIL-MALTI).

2

(3)  ĠU C 198, 10.7.2013, p. 56-66.

3

(4)  ĠU C 198, 10.7.2013, P. 56-66.

4

(5)  ĠU C 271, 19.9.2013, p. 111-115.

5

---

| 21.11.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/21 |
| --- | --- | --- | --- |

21.11.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/21

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Lejn azzjoni Ewropea kkoordinata għall-prevenzjoni u l-ġlieda tal-faqar fil-qasam tal-enerġija” (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

2013/C 341/05

Relatur: is-Sur COULON

Korelatur: is-Sur HERNÁNDEZ BATALLER

Nhar it-12 ta’ Frar 2013, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

Lejn azzjoni Ewropea kkoordinata għall-prevenzjoni u l-ġlieda tal-faqar fil-qasam tal-enerġija

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja).

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-2 ta' Settembru 2013.

Matul l-492 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-18 u d-19 ta' Settembru 2013 (seduta tat-18 ta' Settembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b'177 vot favur, 2 voti kontra u 4 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-prezzijiet tal-elettriku, il-gass, iż-żejt u ta' karburanti oħra qed ikomplu jiżdiedu b'mod sostanzjali u s-sistwazzjoni aggravat f'kuntest ta' kriżi soċjoekonomika li qed tolqot lil numru dejjem jiżdied ta' persuni. L-għan ta' din l-Opinjoni mhux li tiddetermina l-kawżi ta' din iż-żieda fil-prezzijiet iżda li tressaq xi proposti għall-promozzjoni ta' azzjoni Ewropea kkoordinata, li tirrispetta l-prinċipju tas-sussidjarjetà għall-prevenzjoni u l-ġlieda tal-faqar fil-qasam tal-enerġija, il-promozzjoni tas-solidarjetà f'dan il-qasam u protezzjoni aħjar taċ-ċittadini vulnerabbli (Ewropej u oħra). |
| --- | --- |

1.1

Il-prezzijiet tal-elettriku, il-gass, iż-żejt u ta' karburanti oħra qed ikomplu jiżdiedu b'mod sostanzjali u s-sistwazzjoni aggravat f'kuntest ta' kriżi soċjoekonomika li qed tolqot lil numru dejjem jiżdied ta' persuni. L-għan ta' din l-Opinjoni mhux li tiddetermina l-kawżi ta' din iż-żieda fil-prezzijiet iżda li tressaq xi proposti għall-promozzjoni ta' azzjoni Ewropea kkoordinata, li tirrispetta l-prinċipju tas-sussidjarjetà għall-prevenzjoni u l-ġlieda tal-faqar fil-qasam tal-enerġija, il-promozzjoni tas-solidarjetà f'dan il-qasam u protezzjoni aħjar taċ-ċittadini vulnerabbli (Ewropej u oħra).

| 1.2 | Fil-kuntest ta' kwistjoni politika tant importanti, il-KESE jitlob li jittieħed impenn Ewropew favur is-sigurtà u s-solidarjetà fil-qasam tal-enerġija fil-qafas ta' Komunità Ewropea tal-Enerġija li qed jitlob li tinbena l-KESE. |
| --- | --- |

1.2

Fil-kuntest ta' kwistjoni politika tant importanti, il-KESE jitlob li jittieħed impenn Ewropew favur is-sigurtà u s-solidarjetà fil-qasam tal-enerġija fil-qafas ta' Komunità Ewropea tal-Enerġija li qed jitlob li tinbena l-KESE.

| 1.3 | Dan l-impenn Ewropew ta' sigurtà u solidarjetà fil-qasam tal-enerġija ser iwassal għal politika Ewropea ġenwina tal-ġlieda tal-faqar fil-qasam tal-enerġija u ta' solidarjetà fil-qasam u l-pilastru tagħha jkun ir-rikonoxximent tad-dritt tal-aċċess univerali għall-enerġija li l-KESE jqis bħala ġid komuni essenzjali sabiex kull persuna tkun tista' tgħix fid-dinjità. L-għan ta' dan l-impenn ikun li, kemm fuq perjodu qasir kif ukoll fuq dak twil:






  — | tħares iċ-ċittadini mill-faqar fil-qasam tal-enerġija u timpedixxi l-esklużjoni soċjali tagħhom; |
| --- | --- | --- |

1.3

Dan l-impenn Ewropew ta' sigurtà u solidarjetà fil-qasam tal-enerġija ser iwassal għal politika Ewropea ġenwina tal-ġlieda tal-faqar fil-qasam tal-enerġija u ta' solidarjetà fil-qasam u l-pilastru tagħha jkun ir-rikonoxximent tad-dritt tal-aċċess univerali għall-enerġija li l-KESE jqis bħala ġid komuni essenzjali sabiex kull persuna tkun tista' tgħix fid-dinjità. L-għan ta' dan l-impenn ikun li, kemm fuq perjodu qasir kif ukoll fuq dak twil:

—

tħares iċ-ċittadini mill-faqar fil-qasam tal-enerġija u timpedixxi l-esklużjoni soċjali tagħhom;

| — | tieħu azzjoni sabiex tnaqqas il-fatturi strutturali ta' vulnerabbiltà (billi jiġi garantit aċċess bażiku għall-enerġija bi prezzijiet raġonevoli u stabbli; |
| --- | --- |

—

tieħu azzjoni sabiex tnaqqas il-fatturi strutturali ta' vulnerabbiltà (billi jiġi garantit aċċess bażiku għall-enerġija bi prezzijiet raġonevoli u stabbli;

| — | tħeġġeġ lil kull individwu sabiex ikun responsabbli fl-użu tar-riżorsi tal-enerġija sostenibbli u rinnovabbli (u b'hekk tiġi żgurata tranżizzjoni lejn soċjetà b'livell baxx ta' emissjonijiet tal-karbonju). |
| --- | --- |

—

tħeġġeġ lil kull individwu sabiex ikun responsabbli fl-użu tar-riżorsi tal-enerġija sostenibbli u rinnovabbli (u b'hekk tiġi żgurata tranżizzjoni lejn soċjetà b'livell baxx ta' emissjonijiet tal-karbonju).

| 1.4 | Il-KESE jitlob li jiġu stabbiliti indikaturi Ewropej tal-faqar fil-qasam tal-enerġija u li jiġu armonizzati l-istatistiċi għall-identifikazzjoni, il-prevenzjoni u l-indirizzar aħjar tal-problema fil-livell Ewropew u biex tiġi żviluppata solidarjetà Ewropea fil-qasam. |
| --- | --- |

1.4

Il-KESE jitlob li jiġu stabbiliti indikaturi Ewropej tal-faqar fil-qasam tal-enerġija u li jiġu armonizzati l-istatistiċi għall-identifikazzjoni, il-prevenzjoni u l-indirizzar aħjar tal-problema fil-livell Ewropew u biex tiġi żviluppata solidarjetà Ewropea fil-qasam.

| 1.5 | Il-KESE jirrakkomanda li jinħoloq Osservatorju Ewropew tal-Faqar li jiffoka l-iktar fuq il-faqar fil-qasam tal-enerġija, li jiġbor fih il-partijiet interessati kollha u li jagħti kontribut sabiex jiġu identifikati l-indikaturi Ewropej tal-faqar fil-qasam tal-enerġija (b'koordinazzjoni mal-Eurostat), issir deskrizzjoni dettaljata tas-sitwazzjoni biex ikunu jistgħu jiġu identifikati l-aqwa prattiki, jitfasslu rakkomandazzjonijiet dwar l-aħjar prevenzjoni u indirizzar tal-problema u biex tiġi stabbilità solidarjetà Ewropea f'dan il-qasam. |
| --- | --- |

1.5

Il-KESE jirrakkomanda li jinħoloq Osservatorju Ewropew tal-Faqar li jiffoka l-iktar fuq il-faqar fil-qasam tal-enerġija, li jiġbor fih il-partijiet interessati kollha u li jagħti kontribut sabiex jiġu identifikati l-indikaturi Ewropej tal-faqar fil-qasam tal-enerġija (b'koordinazzjoni mal-Eurostat), issir deskrizzjoni dettaljata tas-sitwazzjoni biex ikunu jistgħu jiġu identifikati l-aqwa prattiki, jitfasslu rakkomandazzjonijiet dwar l-aħjar prevenzjoni u indirizzar tal-problema u biex tiġi stabbilità solidarjetà Ewropea f'dan il-qasam.

| 1.6 | Il-KESE jirrakkomanda li l-Forum taċ-Ċittadini dwar l-Enerġija (magħruf bħala l-Forum ta' Londra) jiġbor fost il-membri tiegħu rappreżentanti tal-KESE u li jaħdem mill-qrib mal-Kunsilli Ekonomiċi u Soċjali nazzjonali u istituzzjonijiet simili fl-Istati Membri. |
| --- | --- |

1.6

Il-KESE jirrakkomanda li l-Forum taċ-Ċittadini dwar l-Enerġija (magħruf bħala l-Forum ta' Londra) jiġbor fost il-membri tiegħu rappreżentanti tal-KESE u li jaħdem mill-qrib mal-Kunsilli Ekonomiċi u Soċjali nazzjonali u istituzzjonijiet simili fl-Istati Membri.

| 1.7 | Il-KESE jixtieq suq tal-enerġija iffukat iktar fuq il-konsumaturi u b'mod iktar ġenerali fuq iċ-ċittadini (Ewropej u oħra), b'mod partikolari dawk li huma l-iktar vulnerabbli. Il-KESE jappoġġja kwalunkwe mekkaniżmu li jippermetti li dawn tal-aħħar jerġgħu jsiru sidien tal-"ħajja enerġetika" tagħhom. Il-KESE jirrakkomanda li fir-rapport li talab il-Kunsill Ewropew (minn issa sal-aħħar tal-2013) il-Kummissjoni Ewropea tintegra analiżi tal-faqar fil-qasam tal-enerġija fl-Unjoni li tinkludi fiha l-fatturi tal-vulnerabblità, tipproponi strateġija Ewropea u pjan direzzjonali għall-prevenzjoni u l-eradikazzjoni ta' dan it-tip ta' faqar. L-aktar kwistjoni importanti hija li tiġi pprevenuta kwalunkwe żieda fl-ispejjeż, liema żieda tista' tiġi evitata permezz ta' politika Ewropea armonizzata u effiċjenti tal-enerġija (ara l-Opinjoni TEN/508 "L-effetti ekonomiċi tas-sistemi tal-elettriku li jirriżultaw minn provvista miżjuda u intermittenti minn sorsi rinnovabbli" – CESE 2599/2012) (1). |
| --- | --- |

1.7

Il-KESE jixtieq suq tal-enerġija iffukat iktar fuq il-konsumaturi u b'mod iktar ġenerali fuq iċ-ċittadini (Ewropej u oħra), b'mod partikolari dawk li huma l-iktar vulnerabbli. Il-KESE jappoġġja kwalunkwe mekkaniżmu li jippermetti li dawn tal-aħħar jerġgħu jsiru sidien tal-"ħajja enerġetika" tagħhom. Il-KESE jirrakkomanda li fir-rapport li talab il-Kunsill Ewropew (minn issa sal-aħħar tal-2013) il-Kummissjoni Ewropea tintegra analiżi tal-faqar fil-qasam tal-enerġija fl-Unjoni li tinkludi fiha l-fatturi tal-vulnerabblità, tipproponi strateġija Ewropea u pjan direzzjonali għall-prevenzjoni u l-eradikazzjoni ta' dan it-tip ta' faqar. L-aktar kwistjoni importanti hija li tiġi pprevenuta kwalunkwe żieda fl-ispejjeż, liema żieda tista' tiġi evitata permezz ta' politika Ewropea armonizzata u effiċjenti tal-enerġija (ara l-Opinjoni TEN/508 "L-effetti ekonomiċi tas-sistemi tal-elettriku li jirriżultaw minn provvista miżjuda u intermittenti minn sorsi rinnovabbli" – CESE 2599/2012) (1).

| 1.8 | Il-KESE jirrakkomanda li qabel ma jiġu adottati l-miżuri prinċipali tal-politika tal-enerġija tal-UE u l-Istati Membri, issir analiżi tad-distribuzzjoni tal-impatt ekonomiku tagħhom fuq il-kategoriji differenti ta' konsumaturi (skont pereżempju id-dħul, il-kompożizzjoni tal-unitajiet domestiċi jew it-tip ta' sistema ta' tisħin). L-għan ikun li jiġu aġġornati l-kategoriji ta' konsumaturi li jistgħu jaraw żieda sproporzjonata fil-kontijiet tal-enerġija tagħhom meta mqabbla mal-popolazzjoni medja u li, fejn ikun hemm bżonn, jiġu proposti miżuri ta' kumpens (modifiki tar-regoli, titjib tal-effikaċja enerġetika tad-djar eċċ) favur il-konsumaturi l-iktar vulnerabbli. |
| --- | --- |

1.8

Il-KESE jirrakkomanda li qabel ma jiġu adottati l-miżuri prinċipali tal-politika tal-enerġija tal-UE u l-Istati Membri, issir analiżi tad-distribuzzjoni tal-impatt ekonomiku tagħhom fuq il-kategoriji differenti ta' konsumaturi (skont pereżempju id-dħul, il-kompożizzjoni tal-unitajiet domestiċi jew it-tip ta' sistema ta' tisħin). L-għan ikun li jiġu aġġornati l-kategoriji ta' konsumaturi li jistgħu jaraw żieda sproporzjonata fil-kontijiet tal-enerġija tagħhom meta mqabbla mal-popolazzjoni medja u li, fejn ikun hemm bżonn, jiġu proposti miżuri ta' kumpens (modifiki tar-regoli, titjib tal-effikaċja enerġetika tad-djar eċċ) favur il-konsumaturi l-iktar vulnerabbli.

| 1.9 | Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni Ewropea tirrifletti fuq it-twaqqif ta' Fond Ewropew ta' Solidarjetà fil-qasam tal-enerġija li jkollu l-għan li jkun strument trasversali għall-azzjonijiet Ewropej kollha dwar dan sabiex b'mod pertinenti niżguraw is-solidarjetà Ewropea f'dan il-qasam. |
| --- | --- |

1.9

Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni Ewropea tirrifletti fuq it-twaqqif ta' Fond Ewropew ta' Solidarjetà fil-qasam tal-enerġija li jkollu l-għan li jkun strument trasversali għall-azzjonijiet Ewropej kollha dwar dan sabiex b'mod pertinenti niżguraw is-solidarjetà Ewropea f'dan il-qasam.

| 1.10 | Il-KESE jixtieq jippromovi wkoll laqgħa annwali tas-soċjetà ċivili li tiddiskuti l-faqar fil-qasam tal-enerġija u s-solidjaretà fl-Ewropa, li fiha jsir skambju tal-inizjattivi lokali, nazzjonali u Ewropej u li tfassal rakkomandazzjonijiet prattiċi għal dawk responsabbli mill-politika fil-livell Ewropew, nazzjonali, lokali u istituzzjonali u anki fl-assoċjazzjonijiet u l-industriji, b'koordinazzjoni mal-Osservatorju Ewropew tal-Faqar fl-Ewropa. |
| --- | --- |

1.10

Il-KESE jixtieq jippromovi wkoll laqgħa annwali tas-soċjetà ċivili li tiddiskuti l-faqar fil-qasam tal-enerġija u s-solidjaretà fl-Ewropa, li fiha jsir skambju tal-inizjattivi lokali, nazzjonali u Ewropej u li tfassal rakkomandazzjonijiet prattiċi għal dawk responsabbli mill-politika fil-livell Ewropew, nazzjonali, lokali u istituzzjonali u anki fl-assoċjazzjonijiet u l-industriji, b'koordinazzjoni mal-Osservatorju Ewropew tal-Faqar fl-Ewropa.

| 1.11 | Billi l-ġlieda kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija u tal-iżvilupp tas-solidarjetà fil-qasam huma fl-interess ġenerali Ewropew, il-KESE jixtieq li l-Kummissjoni Ewropea tipproponi lill-Parlament u lill-Kunsill li tiġi dedikata Sena Ewropea għal din it-tema (Sena Ewropea ta' Solidarjetà fil-Qasam tal-Enerġija). Din isservi ta' sors ta' għarfien għall-pubbliku u għal dawk responsabbli mid-deċiżjonijiet dwar din il-kwistjoni Ewropea tant importanti. |
| --- | --- |

1.11

Billi l-ġlieda kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija u tal-iżvilupp tas-solidarjetà fil-qasam huma fl-interess ġenerali Ewropew, il-KESE jixtieq li l-Kummissjoni Ewropea tipproponi lill-Parlament u lill-Kunsill li tiġi dedikata Sena Ewropea għal din it-tema (Sena Ewropea ta' Solidarjetà fil-Qasam tal-Enerġija). Din isservi ta' sors ta' għarfien għall-pubbliku u għal dawk responsabbli mid-deċiżjonijiet dwar din il-kwistjoni Ewropea tant importanti.

| 1.12 | Għalhekk il-KESE jirrakkomanda lill-Kummissjoni Ewropea torganizza kampanja ta' informazzjoni Ewropea ibbażata fuq il-livell nazzjonali u lokali dwar il-faqar fil-qasam tal-enerġija u l-iżvilupp tas-solidarjetà fil-qasam għall-promozzjoni b'mod partikolari tal-edukazzjoni dwar l-effiċjenza fil-qasam tal-enerġija, iċ-ċittadin bħala konsum-attur tal-enerġija li juża, ir-rikonoxximent tar-responsabbiltà u l-involviment tal-industriji, eċċ. |
| --- | --- |

1.12

Għalhekk il-KESE jirrakkomanda lill-Kummissjoni Ewropea torganizza kampanja ta' informazzjoni Ewropea ibbażata fuq il-livell nazzjonali u lokali dwar il-faqar fil-qasam tal-enerġija u l-iżvilupp tas-solidarjetà fil-qasam għall-promozzjoni b'mod partikolari tal-edukazzjoni dwar l-effiċjenza fil-qasam tal-enerġija, iċ-ċittadin bħala konsum-attur tal-enerġija li juża, ir-rikonoxximent tar-responsabbiltà u l-involviment tal-industriji, eċċ.

2.   Emerġenza: neradikaw il-faqar fil-qasam tal-enerġija permezz ta' impenn Ewropew ta' sigurtà u soldarjetà fil-qasam tal-enerġija

| 2.1 | L-enerġija hija ġid komuni essenzjali bi rwol indispensabbli fl-attivitjajiet kollha ta' kuljum u tippermetti ħajja ta' dinjità. Mingħajr l-enerġija jinqalgħu ħafna problemi kbar. Il-faqar fil-qasam tal-enerġija huwa sors ta' qerda kemm fuq livell fiżiku kif ukoll fuq livell soċjali. Fl-Ewropa iktar minn 50 miljun persuna huma milquta minn dan it-tip ta' faqar (Proġett Ewropew: Fuel Poverty and Energy Efficiency – 2009). Din is-sitwazzjoni ma tistax tiġi tollerata u għandha tieqaf. Il-KESE jitlob azzjonijiet urġenti fil-livell Ewropew u impenn Ewropew lejn is-sigurtà u s-solidarjetà fil-qasam tal-enerġija għall-promozzjoni ta' politika Ewropea ġenwina tal-ġlieda kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija u l-iżvilupp tas-solidarjetà fil-qasam bil-għan li:






  — | tħares iċ-ċittadini (Ewropej u oħra) mill-faqar fil-qasam tal-enerġija u tipprevedi l-esklużjoni soċjali tagħhom; |
| --- | --- | --- |

2.1

L-enerġija hija ġid komuni essenzjali bi rwol indispensabbli fl-attivitjajiet kollha ta' kuljum u tippermetti ħajja ta' dinjità. Mingħajr l-enerġija jinqalgħu ħafna problemi kbar. Il-faqar fil-qasam tal-enerġija huwa sors ta' qerda kemm fuq livell fiżiku kif ukoll fuq livell soċjali. Fl-Ewropa iktar minn 50 miljun persuna huma milquta minn dan it-tip ta' faqar (Proġett Ewropew: Fuel Poverty and Energy Efficiency – 2009). Din is-sitwazzjoni ma tistax tiġi tollerata u għandha tieqaf. Il-KESE jitlob azzjonijiet urġenti fil-livell Ewropew u impenn Ewropew lejn is-sigurtà u s-solidarjetà fil-qasam tal-enerġija għall-promozzjoni ta' politika Ewropea ġenwina tal-ġlieda kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija u l-iżvilupp tas-solidarjetà fil-qasam bil-għan li:

—

tħares iċ-ċittadini (Ewropej u oħra) mill-faqar fil-qasam tal-enerġija u tipprevedi l-esklużjoni soċjali tagħhom;

| — | tieħu azzjoni sabiex tiggarantixxi aċċess bażiku affidabbli u regolari għall-enerġija bi prezzijiet raġonevoli u stabbli għall-persuni kollha fl-Ewropa; u fl-istess waqt |
| --- | --- |

—

tieħu azzjoni sabiex tiggarantixxi aċċess bażiku affidabbli u regolari għall-enerġija bi prezzijiet raġonevoli u stabbli għall-persuni kollha fl-Ewropa; u fl-istess waqt

| — | tiżgura tranżizzjoni lejn soċjetà b'livell baxx ta' emissjonijiet tal-karbonju. |
| --- | --- |

—

tiżgura tranżizzjoni lejn soċjetà b'livell baxx ta' emissjonijiet tal-karbonju.

| 2.2 | Dan l-impenn Ewropew jippermetti li fil-livell Ewropew tittieħed azzjoni komuni u kkoordinata sabiex jitnaqqas id-distakk fil-qasam tal-enerġija u ser jissejjes fuq ir-rikonoxximent tad-dritt tal-aċċess universali għall-enerġija (sabiex kulħadd ikun jista' jkollu kundizzjonijiet tal-għajxien dinjitużi) li l-KESE jixtieq li jkun jagħmel parti mit-Trattat ta' Lisbona; b'dan il-mod il-KESE qed jimmira wkoll li jiżgura li l-politiki Ewropej kollha, b'mod partikolari l-politika tal-enerġija, ikunu jistgħu jinkludu fl-għanijiet tagħhom il-ġlieda kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija u l-promozzjoni tas-solidarjetà f'dan il-kuntest. Il-KESE jfakkar li bħala ġid komuni essenzjali, il-ġestjoni tal-enerġija għandha ssir b'tali mod li tirrispetta l-obbligi essenzjali ta' servizz pubbliku. Il-provvista tal-enerġija min-naħa tal-intrapriżi taqa' taħt is-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali, li għandhom rwol għall-koeżjoni soċjali u territorjali Ewropew li huwa rikonoxxut mit-Trattat ta' Lisbona (Artikolu 14 tat-TFUE/Protokoll Nru 26). Il-Karta Ewropea tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea tirrikonoxxi d-dritt għall-għajnuna soċjali u għall-akkomodazzjoni li jiżguraw eżistenza dinjituża (Artikolu 34), l-obbligu li jiġi garantit livell għoli ta' ħarsien tal-konsumaturi (Artikolu 38), u d-dritt fundamentali għall-aċċess għas-servizzi pubbliċi (Artikolu 36). |
| --- | --- |

2.2

Dan l-impenn Ewropew jippermetti li fil-livell Ewropew tittieħed azzjoni komuni u kkoordinata sabiex jitnaqqas id-distakk fil-qasam tal-enerġija u ser jissejjes fuq ir-rikonoxximent tad-dritt tal-aċċess universali għall-enerġija (sabiex kulħadd ikun jista' jkollu kundizzjonijiet tal-għajxien dinjitużi) li l-KESE jixtieq li jkun jagħmel parti mit-Trattat ta' Lisbona; b'dan il-mod il-KESE qed jimmira wkoll li jiżgura li l-politiki Ewropej kollha, b'mod partikolari l-politika tal-enerġija, ikunu jistgħu jinkludu fl-għanijiet tagħhom il-ġlieda kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija u l-promozzjoni tas-solidarjetà f'dan il-kuntest. Il-KESE jfakkar li bħala ġid komuni essenzjali, il-ġestjoni tal-enerġija għandha ssir b'tali mod li tirrispetta l-obbligi essenzjali ta' servizz pubbliku. Il-provvista tal-enerġija min-naħa tal-intrapriżi taqa' taħt is-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali, li għandhom rwol għall-koeżjoni soċjali u territorjali Ewropew li huwa rikonoxxut mit-Trattat ta' Lisbona (Artikolu 14 tat-TFUE/Protokoll Nru 26). Il-Karta Ewropea tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea tirrikonoxxi d-dritt għall-għajnuna soċjali u għall-akkomodazzjoni li jiżguraw eżistenza dinjituża (Artikolu 34), l-obbligu li jiġi garantit livell għoli ta' ħarsien tal-konsumaturi (Artikolu 38), u d-dritt fundamentali għall-aċċess għas-servizzi pubbliċi (Artikolu 36).

| 2.3 | B'hekk l-Unjoni tagħti spinta ġdida lill-prinċipju tas-solidarjetà, li tagħmel parti mill-pedament tal-kostruzzjoni tagħha, u ssaħħaħ is-sens tal-proġett Ewropew fost ċittadini li kulma jmur qed isiru iktar diżillużi u xettiċi. Il-KESE jfakkar barra minn hekk li 81 % miċ-ċittadini Ewropej mistħarrġa jappoġġjaw il-ġlieda kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija (Ewrobarometru tal-Parlament Ewropew, 2011). |
| --- | --- |

2.3

B'hekk l-Unjoni tagħti spinta ġdida lill-prinċipju tas-solidarjetà, li tagħmel parti mill-pedament tal-kostruzzjoni tagħha, u ssaħħaħ is-sens tal-proġett Ewropew fost ċittadini li kulma jmur qed isiru iktar diżillużi u xettiċi. Il-KESE jfakkar barra minn hekk li 81 % miċ-ċittadini Ewropej mistħarrġa jappoġġjaw il-ġlieda kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija (Ewrobarometru tal-Parlament Ewropew, 2011).

| 2.4 | Il-KESE jinsab kuntent bl-interess li wera l-Kunsill Ewropew tat-22 ta' Mejju 2013 dwar il-kwistjonijiet tal-prezz tal-enerġija u l-impatt fuq id-djar b'mod partikolari tal-familji l-iktar vulnerabbli. Dawn il-kwistjonijiet għandhom prezz politiku kbir, pereżempju fil-Bulgarija fl-20 ta' Frar 2013 waqa' l-gvern wara li mill-protesti taċ-ċittadini kontra ż-żieda qawwija u eċċezzjonali fil-prezzijiet tal-elettriku (iktar minn 20 % bejn Diċembru 2012 u Jannar 2013) minħabba miżuri nazzjonali tal-ftuħ tas-suq, ħarġet fid-dieher l-iskuntetizza tal-poplu f'kuntest fejn il-paga medja hija inqas minn EUR 400 (17,3 % tad-dħul imur għall-ħlas tal-kontijiet tal-elettriku - Uffiċċju Nazzjonali tal-Istatistika). |
| --- | --- |

2.4

Il-KESE jinsab kuntent bl-interess li wera l-Kunsill Ewropew tat-22 ta' Mejju 2013 dwar il-kwistjonijiet tal-prezz tal-enerġija u l-impatt fuq id-djar b'mod partikolari tal-familji l-iktar vulnerabbli. Dawn il-kwistjonijiet għandhom prezz politiku kbir, pereżempju fil-Bulgarija fl-20 ta' Frar 2013 waqa' l-gvern wara li mill-protesti taċ-ċittadini kontra ż-żieda qawwija u eċċezzjonali fil-prezzijiet tal-elettriku (iktar minn 20 % bejn Diċembru 2012 u Jannar 2013) minħabba miżuri nazzjonali tal-ftuħ tas-suq, ħarġet fid-dieher l-iskuntetizza tal-poplu f'kuntest fejn il-paga medja hija inqas minn EUR 400 (17,3 % tad-dħul imur għall-ħlas tal-kontijiet tal-elettriku - Uffiċċju Nazzjonali tal-Istatistika).

| 2.5 | Il-KESE jfakkar li l-prezzijiet tal-enerġija qed ikomplu jiżdiedu kontinwament: bejn l-2011 u l-2012 il-prezz tal-elettriku żdied b'6,6 % fl-UE l-iktar f'Ċipru (+ 21 %), il-Greċja (+ 15 %), l-Italja (+ 11 %), l-Irlanda u l-Portugall (+ 10 %), il-Bulgarija, Spanja u l-Polonja (+ 9 %). Il-prezz tal-gass fid-djar żdied b'10,3 % fl-UE b'mod partikolari l-Latvja (+ 21 %), l-Estonja (+ 19 %) u l-Bulgarija (+ 18 %) (Eurostat, Mejju 2013). |
| --- | --- |

2.5

Il-KESE jfakkar li l-prezzijiet tal-enerġija qed ikomplu jiżdiedu kontinwament: bejn l-2011 u l-2012 il-prezz tal-elettriku żdied b'6,6 % fl-UE l-iktar f'Ċipru (+ 21 %), il-Greċja (+ 15 %), l-Italja (+ 11 %), l-Irlanda u l-Portugall (+ 10 %), il-Bulgarija, Spanja u l-Polonja (+ 9 %). Il-prezz tal-gass fid-djar żdied b'10,3 % fl-UE b'mod partikolari l-Latvja (+ 21 %), l-Estonja (+ 19 %) u l-Bulgarija (+ 18 %) (Eurostat, Mejju 2013).

3.   Ir-realtà tal-faqar fil-qasam tal-enerġija

| 3.1 | Fl-Ewropa, il-problemi preċedenti ta' aċċess għall-enerġija ġew solvuti fil-biċċa l-kbira tagħhom però fil-livell globali 1,2 biljun persuna għad m'għandhomx aċċess għall-elettriku. 2,8 biljun persuna għadhom isaħħnu jew isajru bl-injam jew tipi oħra ta' bijomassa (Bank Dinji/IDA, Mejju 2013). Din il-problema ta' aċċess għas-servizzi moderni tal-enerġija tant hija kbira li n-NU ddikjarat l-2012 "Sena Internazzjonali tal-Enerġija Sostenibbli għal Kulħadd" u għadha kif ipproponiet li "L-enerġija sostenibbli u sigura" tkun waħda mit-12-il għan globali ta' żvilupp sostenibbli li, għall-ewwel darba, huma ffokati fuq il-pajjiżi żviluppati u dawk li qed jiżviluppaw. |
| --- | --- |

3.1

Fl-Ewropa, il-problemi preċedenti ta' aċċess għall-enerġija ġew solvuti fil-biċċa l-kbira tagħhom però fil-livell globali 1,2 biljun persuna għad m'għandhomx aċċess għall-elettriku. 2,8 biljun persuna għadhom isaħħnu jew isajru bl-injam jew tipi oħra ta' bijomassa (Bank Dinji/IDA, Mejju 2013). Din il-problema ta' aċċess għas-servizzi moderni tal-enerġija tant hija kbira li n-NU ddikjarat l-2012 "Sena Internazzjonali tal-Enerġija Sostenibbli għal Kulħadd" u għadha kif ipproponiet li "L-enerġija sostenibbli u sigura" tkun waħda mit-12-il għan globali ta' żvilupp sostenibbli li, għall-ewwel darba, huma ffokati fuq il-pajjiżi żviluppati u dawk li qed jiżviluppaw.

| 3.2 | Fl-Ewropa l-faqar fil-qasam tal-enerġija jfisser numru dejjem jikber ta' nies (iktar minn 50 miljun persuna skont il-Proġett Ewropew European Fuel Poverty and Energy Efficiency – 2009) li qed isibuha diffiċli jħallsu l-kontijiet tal-enerġija jew għandhom aċċess limitat għall-enerġija minħabba: dħul baxx, djar li minnhom taħrab l-enerġija, tagħmir bi prestazzjoni baxxa (tisħin, tisjir, ilma sħun), spejjeż għolja tal-enerġija. Il-mobbiltà hija wkoll piż fuq il-baġit tad-djar li ħafna drabi jkunu 'l bogħod miċ-ċentri tal-bliet u fejn it-trasport jiddetermina l-impjieg. Dawk milquta huma: l-anzjani, il-familji b'ġenitur wieħed, il-qiegħda, dawk li jibbenefikaw mill-għajnuna soċjali, eċċ. Il-konsegwenzi huma diversi: ir-restrizzjonijiet fuq il-mobbiltà jillimitaw l-impjieg, in-nuqqas ta' sħana jaffettwa l-iġjene, is-saħħa (id-dilemma "heat or eat", mard respiratorju, eċċ.) u jwassal ħafna drabi għal rata miżjuda ta' mwiet, dejn żejjed u l-iżolazzjoni soċjali u ġeografika. |
| --- | --- |

3.2

Fl-Ewropa l-faqar fil-qasam tal-enerġija jfisser numru dejjem jikber ta' nies (iktar minn 50 miljun persuna skont il-Proġett Ewropew European Fuel Poverty and Energy Efficiency – 2009) li qed isibuha diffiċli jħallsu l-kontijiet tal-enerġija jew għandhom aċċess limitat għall-enerġija minħabba: dħul baxx, djar li minnhom taħrab l-enerġija, tagħmir bi prestazzjoni baxxa (tisħin, tisjir, ilma sħun), spejjeż għolja tal-enerġija. Il-mobbiltà hija wkoll piż fuq il-baġit tad-djar li ħafna drabi jkunu 'l bogħod miċ-ċentri tal-bliet u fejn it-trasport jiddetermina l-impjieg. Dawk milquta huma: l-anzjani, il-familji b'ġenitur wieħed, il-qiegħda, dawk li jibbenefikaw mill-għajnuna soċjali, eċċ. Il-konsegwenzi huma diversi: ir-restrizzjonijiet fuq il-mobbiltà jillimitaw l-impjieg, in-nuqqas ta' sħana jaffettwa l-iġjene, is-saħħa (id-dilemma "heat or eat", mard respiratorju, eċċ.) u jwassal ħafna drabi għal rata miżjuda ta' mwiet, dejn żejjed u l-iżolazzjoni soċjali u ġeografika.

| 3.3 | Il-faqar fil-qasam tal-enerġja huwa fattur li jdgħajjef u li jintrabat ma' fatturi oħrajn, li flimkien joħolqu sitwazzjoni kerha li hija piż kbir fuq individwu f'ċirkustanzi ta' faqar ġenerali. Ir-riskju tal-faqar qed jiżdied (Eurostat, Diċembru 2012): 119, 6 miljun persuna fl-UE 27 kienu fir-riskju tal-esklużjoni soċjali fl-2011 minħabba r-riskju tal-faqar, nuqqas serju fil-livell materjali jew għax jgħixu fi djar fejn l-ammont ta' nies li jaħdmu huwa baxx ħafna. Il-KESE jfakkar li l-Istrateġija Ewropa 2020 għandha l-għan li tnaqqas b'minn tal-inqas 20 miljun in-numru ta' nies milquta mill-faqar u l-esklużjoni soċjali. |
| --- | --- |

3.3

Il-faqar fil-qasam tal-enerġja huwa fattur li jdgħajjef u li jintrabat ma' fatturi oħrajn, li flimkien joħolqu sitwazzjoni kerha li hija piż kbir fuq individwu f'ċirkustanzi ta' faqar ġenerali. Ir-riskju tal-faqar qed jiżdied (Eurostat, Diċembru 2012): 119, 6 miljun persuna fl-UE 27 kienu fir-riskju tal-esklużjoni soċjali fl-2011 minħabba r-riskju tal-faqar, nuqqas serju fil-livell materjali jew għax jgħixu fi djar fejn l-ammont ta' nies li jaħdmu huwa baxx ħafna. Il-KESE jfakkar li l-Istrateġija Ewropa 2020 għandha l-għan li tnaqqas b'minn tal-inqas 20 miljun in-numru ta' nies milquta mill-faqar u l-esklużjoni soċjali.

| 3.4 | Il-ġlieda kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija u l-iżvilupp tas-solidarjetà fil-qasam qed isiru aktar minn qatt qabel prijorità politika Ewropea prinċipali u li tolqot il-politiki Ewropej l-oħra kollha mill-qasam soċjali għas-saħħa pubblika, il-qasam ambjentali, ekonomiku u politiku. |
| --- | --- |

3.4

Il-ġlieda kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija u l-iżvilupp tas-solidarjetà fil-qasam qed isiru aktar minn qatt qabel prijorità politika Ewropea prinċipali u li tolqot il-politiki Ewropej l-oħra kollha mill-qasam soċjali għas-saħħa pubblika, il-qasam ambjentali, ekonomiku u politiku.

4.   Id-disponibbiltà ta' indikaturi u statistika Ewropea tal-faqar fil-qasam tal-enerġija

| 4.1 | Il-faqar/il-prekarjetà fil-qasam tal-enerġija: il-prekarjetà tfisser sitwazzjoni ta' vulnerabbiltà temporanja kbira. Il-faqar fil-qasam tal-enerġija jfisser kundizzjoni soċjali li fuqha għandhom impatt fatturi esterni (il-prezz tal-enerġija, il-prestazzjoni tad-djar, eċċ.) u fatturi interni (tixjiħ, dħul, eċċ.). Il-KESE ser juża t-terminoloġija tal-faqar fil-qasam tal-enerġija biex jirreferi għaż-żewġ aspetti. |
| --- | --- |

4.1

Il-faqar/il-prekarjetà fil-qasam tal-enerġija: il-prekarjetà tfisser sitwazzjoni ta' vulnerabbiltà temporanja kbira. Il-faqar fil-qasam tal-enerġija jfisser kundizzjoni soċjali li fuqha għandhom impatt fatturi esterni (il-prezz tal-enerġija, il-prestazzjoni tad-djar, eċċ.) u fatturi interni (tixjiħ, dħul, eċċ.). Il-KESE ser juża t-terminoloġija tal-faqar fil-qasam tal-enerġija biex jirreferi għaż-żewġ aspetti.

| 4.2 | Franza, is-Slovakkja, ir-Renju Unit u l-Irlanda biss għandhom definizzjoni. |
| --- | --- |

4.2

Franza, is-Slovakkja, ir-Renju Unit u l-Irlanda biss għandhom definizzjoni.

| 4.3 | Id-definizzjoni tal-faqar fil-qasam tal-enerġija fir-Renju Unit hija oġġettiva – "fuel poverty": sitwazzjoni fejn dar trid tonfoq iktar minn 10 % tad-dħul tagħhha sabiex tikseb livell sodisfaċenti ta' sħana fil-post (21 grad fil-kmamar prinċipali u 18-il grad fil-kmamar l-oħra skont l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa). Hija tikkunsidra tliet elementi: id-dħul fid-dar, il-prezz tal-enerġija u l-konsum tal-enerġija. Din id-definizjoni ma tqisx bżonnijiet domestiċi oħra tal-enerġija u attwalment qed tiġi riveduta mill-gvern. |
| --- | --- |

4.3

Id-definizzjoni tal-faqar fil-qasam tal-enerġija fir-Renju Unit hija oġġettiva – "fuel poverty": sitwazzjoni fejn dar trid tonfoq iktar minn 10 % tad-dħul tagħhha sabiex tikseb livell sodisfaċenti ta' sħana fil-post (21 grad fil-kmamar prinċipali u 18-il grad fil-kmamar l-oħra skont l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa). Hija tikkunsidra tliet elementi: id-dħul fid-dar, il-prezz tal-enerġija u l-konsum tal-enerġija. Din id-definizjoni ma tqisx bżonnijiet domestiċi oħra tal-enerġija u attwalment qed tiġi riveduta mill-gvern.

| 4.4 | Fi Franza l-Att "Grenelle II" jiddefinixxi l-prekarjetà fil-qasam tal-enerġija bħala stiwazzjoni li fiha persuna tesperjenza diffikultajiet partikolari f'darha biex tikseb l-ammont ta' enerġija li għandha bżonn sabiex tissodisfa l-bżonnijiet bażiċi tagħha minħabba nuqqas ta' riżorsi jew ta' kundizzjoni tal-għajxien (Artikolu 11(4)). |
| --- | --- |

4.4

Fi Franza l-Att "Grenelle II" jiddefinixxi l-prekarjetà fil-qasam tal-enerġija bħala stiwazzjoni li fiha persuna tesperjenza diffikultajiet partikolari f'darha biex tikseb l-ammont ta' enerġija li għandha bżonn sabiex tissodisfa l-bżonnijiet bażiċi tagħha minħabba nuqqas ta' riżorsi jew ta' kundizzjoni tal-għajxien (Artikolu 11(4)).

| 4.5 | Minkejja n-nuqqas ta' definizzjoni, ċerti Stati għandhom dispożizzjonijiet speċifiċi. Il-Belġju stabbilixxa l-istatut ta' "klijent imħares" biex dawk kollha li jibbenefikaw mill-għajnuna soċjali jkunu jistgħu jgawdu minn tariffi soċjali u servizzi mingħajr ħlas (arloġġi tad-dawl b'konsum imħallas minn qabel, garanzija tal-provvista). L-Italja u Spanja għandhom mekkaniżmi ta' "bonus elettrico" jew "bono social". Fil-Ġermanja, il-kumpaniji lokali u reġjonali tal-enerġija huma responsabbli mit-tariffi soċjali lokali stabbiliti mil-Länder. Fl-Isvezja s-sistema tal-ħarsien soċjali universali tieħu ħsieb il-kontijiet li ma jkunux tħallsu. Iktar minn nofs l-Istati Membri jipprevedu ħarsien kontra l-qtugħ tal-provvista tal-enerġija abbażi ta' leġislazzjonijiet jew kodiċi ta' kondotta tad-distributuri tal-enerġija (rapport ERGEG 2009). |
| --- | --- |

4.5

Minkejja n-nuqqas ta' definizzjoni, ċerti Stati għandhom dispożizzjonijiet speċifiċi. Il-Belġju stabbilixxa l-istatut ta' "klijent imħares" biex dawk kollha li jibbenefikaw mill-għajnuna soċjali jkunu jistgħu jgawdu minn tariffi soċjali u servizzi mingħajr ħlas (arloġġi tad-dawl b'konsum imħallas minn qabel, garanzija tal-provvista). L-Italja u Spanja għandhom mekkaniżmi ta' "bonus elettrico" jew "bono social". Fil-Ġermanja, il-kumpaniji lokali u reġjonali tal-enerġija huma responsabbli mit-tariffi soċjali lokali stabbiliti mil-Länder. Fl-Isvezja s-sistema tal-ħarsien soċjali universali tieħu ħsieb il-kontijiet li ma jkunux tħallsu. Iktar minn nofs l-Istati Membri jipprevedu ħarsien kontra l-qtugħ tal-provvista tal-enerġija abbażi ta' leġislazzjonijiet jew kodiċi ta' kondotta tad-distributuri tal-enerġija (rapport ERGEG 2009).

| 4.6 | L-Unjoni Ewropea m'għandha la definizzjoni ta' indikatur tal-faqar fil-qasam tal-enerġija u lanqas politika Ewropea speċifika għal din il-problema li hija indirizzata b'mod frammentat. |
| --- | --- |

4.6

L-Unjoni Ewropea m'għandha la definizzjoni ta' indikatur tal-faqar fil-qasam tal-enerġija u lanqas politika Ewropea speċifika għal din il-problema li hija indirizzata b'mod frammentat.

| 4.7 | Permezz tal-pjattaforma Ewropea kontra l-faqar u l-esklużjoni soċjali, strument speċifiku tal-Istrateġija 2020, il-Kummissjoni Ewropea tiffoka fuq il-faqar fil-qasam tal-enerġija "li joħloq ir-riskju li unità domestika ma tkunx tista' ssaħħan jew tkessaħ id-dar u ma jkollhiex ilma sħun, dawl u neċċessitajiet domestiċi essenzjali oħrajn" li "huwa manifestazzjoni oħra ta' tiċħid serju". |
| --- | --- |

4.7

Permezz tal-pjattaforma Ewropea kontra l-faqar u l-esklużjoni soċjali, strument speċifiku tal-Istrateġija 2020, il-Kummissjoni Ewropea tiffoka fuq il-faqar fil-qasam tal-enerġija "li joħloq ir-riskju li unità domestika ma tkunx tista' ssaħħan jew tkessaħ id-dar u ma jkollhiex ilma sħun, dawl u neċċessitajiet domestiċi essenzjali oħrajn" li "huwa manifestazzjoni oħra ta' tiċħid serju".

| 4.8 | Id-direttivi dwar is-suq intern tal-enerġija (Lulju 2009) jirrikonoxxu l-faqar fil-qasam tal-enerġija iżda mingħajr definizzjoni jew obbligu Ewropew u jistiednu lil kull Stat Membru biex jiżgura "li jkun hemm salvagwardji adegwati biex jipproteġu lill-klijenti vulnerabbli" u "jiddefinixxi l-kunċett ta' klijenti vulnerabbli li jista' jirreferi għall-faqar enerġetiku u, fost l-oħrajn, għall-projbizzjoni tal-iskonnettar ta' dawn il-klijenti fi żminijiet kritiċi". Fil-Komunikazzjoni tagħha dwar "Lejn suq intern tal-enerġija effiċjenti" (15 ta' Novembru 2012), il-Kummissjoni qalet li se tgħin "lill-Istati Membri jiddefinixxu x'jiġifieri l-vulnerabbiltà tal-konsumaturi u mnejn tinqala', billi tkun ta' gwida u billi tiffaċilita l-iskambju tal-aqwa prassi." |
| --- | --- |

4.8

Id-direttivi dwar is-suq intern tal-enerġija (Lulju 2009) jirrikonoxxu l-faqar fil-qasam tal-enerġija iżda mingħajr definizzjoni jew obbligu Ewropew u jistiednu lil kull Stat Membru biex jiżgura "li jkun hemm salvagwardji adegwati biex jipproteġu lill-klijenti vulnerabbli" u "jiddefinixxi l-kunċett ta' klijenti vulnerabbli li jista' jirreferi għall-faqar enerġetiku u, fost l-oħrajn, għall-projbizzjoni tal-iskonnettar ta' dawn il-klijenti fi żminijiet kritiċi". Fil-Komunikazzjoni tagħha dwar "Lejn suq intern tal-enerġija effiċjenti" (15 ta' Novembru 2012), il-Kummissjoni qalet li se tgħin "lill-Istati Membri jiddefinixxu x'jiġifieri l-vulnerabbiltà tal-konsumaturi u mnejn tinqala', billi tkun ta' gwida u billi tiffaċilita l-iskambju tal-aqwa prassi."

| 4.9 | Il-Parlament Ewropew jiddefinixxi l-konsumatur vulnerabbli biss billi jipproponi li mmorru lil hinn mit-tifsira klassika (vulnerabbiltà endoġenika) u ninkludu "il-konsumaturi f’sitwazzjoni ta’ vulnerabbiltà" għax "jitqiegħdu fi stat temporanju ta’ nuqqas ta’ setgħa li, min-naħa waħda, jirriżulta minn differenza bejn l-istat individwali u l-karatteristiċi tagħhom, u min-naħa l-oħra l-ambjent estern tagħhom...billi l-konsumaturi kollha, f’xi punt f’ħajjithom, jistgħu jsiru vulnerabbli minħabba fatturi esterni u interazzjonijiet tagħhom mas-suq ... għalhekk ikunu jeħtieġu ħarsien partikolari" (Riżoluzzjoni tat-22 ta' Mejju 2012). Il-Parlament talab lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jadottaw "strateġija politika u leġiżlattiva wiesgħa u koerenti kontra l-vulnerabbiltà, li tkun tqis id-diversità u l-kumplessità tas-sitwazzjonijiet kollha involuti" b'mod partikolari fis-settur tal-enerġija (Riżoluzzjoni tat-22 ta' Mejju 2012); huwa jitlob ukoll miżuri speċifiċi kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija (Riżoluzzjoni tal-14 ta' Marzu 2013 dwar il-Pjan Direzzjonali għall-Enerġija 2050). Fir-Riżoluzzjoni tiegħu tal-11 ta' Ġunju 2013 dwar aġenda ġdida għal politika Ewropea tal-konsumaturi, il-Parlament Ewropew jitlob li l-Unjoni u l-Istati Membri jipprovdu "garanziji adegwati għall-protezzjoni ta' dawk il-konsumaturi" vulnerabbli b'mod partikolari fil-qasam tal-enerġija. Fir-Riżoluzzjoni tal-11 ta' Ġunju 2013 dwar l-akkomodazzjoni soċjali fl-Unjoni Ewropea, il-Parlament Ewropew jitlob lill-Istati Membri jiddefinixxu l-prekarjetà fil-qasam tal-enerġija "fuq parametri komuni iżda aġġustati għal kull Stat Membru biex jitqiesu ċ-ċirkustanzi nazzjonali speċifiċi". |
| --- | --- |

4.9

Il-Parlament Ewropew jiddefinixxi l-konsumatur vulnerabbli biss billi jipproponi li mmorru lil hinn mit-tifsira klassika (vulnerabbiltà endoġenika) u ninkludu "il-konsumaturi f’sitwazzjoni ta’ vulnerabbiltà" għax "jitqiegħdu fi stat temporanju ta’ nuqqas ta’ setgħa li, min-naħa waħda, jirriżulta minn differenza bejn l-istat individwali u l-karatteristiċi tagħhom, u min-naħa l-oħra l-ambjent estern tagħhom...billi l-konsumaturi kollha, f’xi punt f’ħajjithom, jistgħu jsiru vulnerabbli minħabba fatturi esterni u interazzjonijiet tagħhom mas-suq ... għalhekk ikunu jeħtieġu ħarsien partikolari" (Riżoluzzjoni tat-22 ta' Mejju 2012). Il-Parlament talab lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jadottaw "strateġija politika u leġiżlattiva wiesgħa u koerenti kontra l-vulnerabbiltà, li tkun tqis id-diversità u l-kumplessità tas-sitwazzjonijiet kollha involuti" b'mod partikolari fis-settur tal-enerġija (Riżoluzzjoni tat-22 ta' Mejju 2012); huwa jitlob ukoll miżuri speċifiċi kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija (Riżoluzzjoni tal-14 ta' Marzu 2013 dwar il-Pjan Direzzjonali għall-Enerġija 2050). Fir-Riżoluzzjoni tiegħu tal-11 ta' Ġunju 2013 dwar aġenda ġdida għal politika Ewropea tal-konsumaturi, il-Parlament Ewropew jitlob li l-Unjoni u l-Istati Membri jipprovdu "garanziji adegwati għall-protezzjoni ta' dawk il-konsumaturi" vulnerabbli b'mod partikolari fil-qasam tal-enerġija. Fir-Riżoluzzjoni tal-11 ta' Ġunju 2013 dwar l-akkomodazzjoni soċjali fl-Unjoni Ewropea, il-Parlament Ewropew jitlob lill-Istati Membri jiddefinixxu l-prekarjetà fil-qasam tal-enerġija "fuq parametri komuni iżda aġġustati għal kull Stat Membru biex jitqiesu ċ-ċirkustanzi nazzjonali speċifiċi".

| 4.10 | Il-KESE jqis li hemm bżonn indispensabbli ta' indiċi u indikaturi komuni Ewropej dwar il-faqar fil-qasam tal-enerġija li jintegraw id-dimensjoni tal-vulnerabbiltà sabiex jiġu identifikati u analizzati aħjar il-kawżi u sabiex mhux sempliċiment nidentifikaw is-sintomi, u tkun tista' tinħoloq strateġija Ewropea li tiffaċċja l-problema aħjar. Il-KESE jissuġġerixxi li d-definizzjoni tiegħu (TEN/420) "meta wieħed isibha diffiċli jew impossibbli biex jiżgura tisħin adegwat fid-dar u li jkollu aċċess għal servizzi essenzjali oħra tal-enerġija bi prezz raġonevoli" sservi ta' bażi li tista' tkompli tittejjeb (b'kunsiderazzjoni tad-dritt tal-aċċess universali għall-ġid komuni u essenzjali li hija l-enerġija) mill-Osservatorju Ewropew tal-Faqar li jixtieq joħloq; dan jista' jifformula indiċi u indikaturi komuni Ewropej li jservu bħala parametri biex l-Istati Membri jiddefinixxu l-faqar fil-qasam tal-enerġija b'mod li jqis l-ispeċifitajiet nazzjonali. Sabiex jiġu armonizzati aħjar l-istatistiċi eżistenti, il-EUROSTAT u l-uffiċċji nazzjonali tal-istatistika għandhom jadottaw metodoloġiji omoġeni sabiex jikkwantifikaw il-problema fil-livell nazzjonali u Ewropew. |
| --- | --- |

4.10

Il-KESE jqis li hemm bżonn indispensabbli ta' indiċi u indikaturi komuni Ewropej dwar il-faqar fil-qasam tal-enerġija li jintegraw id-dimensjoni tal-vulnerabbiltà sabiex jiġu identifikati u analizzati aħjar il-kawżi u sabiex mhux sempliċiment nidentifikaw is-sintomi, u tkun tista' tinħoloq strateġija Ewropea li tiffaċċja l-problema aħjar. Il-KESE jissuġġerixxi li d-definizzjoni tiegħu (TEN/420) "meta wieħed isibha diffiċli jew impossibbli biex jiżgura tisħin adegwat fid-dar u li jkollu aċċess għal servizzi essenzjali oħra tal-enerġija bi prezz raġonevoli" sservi ta' bażi li tista' tkompli tittejjeb (b'kunsiderazzjoni tad-dritt tal-aċċess universali għall-ġid komuni u essenzjali li hija l-enerġija) mill-Osservatorju Ewropew tal-Faqar li jixtieq joħloq; dan jista' jifformula indiċi u indikaturi komuni Ewropej li jservu bħala parametri biex l-Istati Membri jiddefinixxu l-faqar fil-qasam tal-enerġija b'mod li jqis l-ispeċifitajiet nazzjonali. Sabiex jiġu armonizzati aħjar l-istatistiċi eżistenti, il-EUROSTAT u l-uffiċċji nazzjonali tal-istatistika għandhom jadottaw metodoloġiji omoġeni sabiex jikkwantifikaw il-problema fil-livell nazzjonali u Ewropew.

5.   Il-promozzjoni ta' Osservatorju Ewropew tal-Faqar b'enfasi prinċipali fuq il-faqar fil-qasam tal-enerġija

| 5.1 | Il-KESE jissuġġerixxi li jinħoloq Osservatorju Ewropew tal-Faqar li jiffoka prinċipalment fuq il-faqar fil-qasam tal-enerġija u li jintegra l-partijiet interessati kollha: l-osservatorji nazzjonali, il-medjaturi, ir-regolaturi, il-provvedituri tal-enerġija, l-assoċjazzjonijiet differenti (tas-saħħa, il-bini, l-enerġija, il-konsumaturi, il-ġlieda kontra l-esklużjoni, l-awtoritajiet lokali, eċċ.), l-imsieħba soċjali, eċċ. Huwa ser jipprovdi evalwazzjoni tal-impatt tal-liberalizzazzjoni tas-swieq tal-enerġija fuq iċ-ċittadini vulnerabbli, jipproponi indikaturi tal-faqar fil-qasam tal-enerġija, rakkomandazzjonijiet, metodoloġiji u possibbiltajiet li jistgħu jiġu analizzati fil-livell Ewropew abbażi ta' prattiki aħjar identifikati fil-livell lokali u nazzjonali. L-għan tiegħu għandu jkun li jikkoopera mal-Forum ta' Londra. Il-KESE jixtieq li l-Forum ta' Londra jkun jista' jinkludi xi membri tal-Kumitat u jaħdem mal-Kunsilli ekonomiċi u soċjali nazzjonali jew oħrajn simili fil-ġlieda kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija. |
| --- | --- |

5.1

Il-KESE jissuġġerixxi li jinħoloq Osservatorju Ewropew tal-Faqar li jiffoka prinċipalment fuq il-faqar fil-qasam tal-enerġija u li jintegra l-partijiet interessati kollha: l-osservatorji nazzjonali, il-medjaturi, ir-regolaturi, il-provvedituri tal-enerġija, l-assoċjazzjonijiet differenti (tas-saħħa, il-bini, l-enerġija, il-konsumaturi, il-ġlieda kontra l-esklużjoni, l-awtoritajiet lokali, eċċ.), l-imsieħba soċjali, eċċ. Huwa ser jipprovdi evalwazzjoni tal-impatt tal-liberalizzazzjoni tas-swieq tal-enerġija fuq iċ-ċittadini vulnerabbli, jipproponi indikaturi tal-faqar fil-qasam tal-enerġija, rakkomandazzjonijiet, metodoloġiji u possibbiltajiet li jistgħu jiġu analizzati fil-livell Ewropew abbażi ta' prattiki aħjar identifikati fil-livell lokali u nazzjonali. L-għan tiegħu għandu jkun li jikkoopera mal-Forum ta' Londra. Il-KESE jixtieq li l-Forum ta' Londra jkun jista' jinkludi xi membri tal-Kumitat u jaħdem mal-Kunsilli ekonomiċi u soċjali nazzjonali jew oħrajn simili fil-ġlieda kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija.

6.   Enfasi mill-ġdid tal-politiki u l-inizjattivi Ewropej fuq l-azzjoni kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija u s-solidarjetà fil-qasam tal-enerġija u l-ħolqien ta' konsum-atturi

| 6.1 | Il-ftuħ tas-swieq tal-enerġija ma naqqasx il-prezzijiet tal-enerġija għaċ-ċittadini. 60 % raw żieda fil-prezzijiet tal-provvedituri tal-enerġija tagħhom u minn 3 sa 4 % raw tnaqqis. 7 % biddlu l-provveditur tal-gass u 8 % tal-elettriku. L-enerġija hija s-settur li jonfqu l-iktar flus fih il-konsumaturi (5,7 % tal-baġit) l-iktar għall-elettriku (2,1 %) (it-tieni tabella ta' valutazzjoni annwali tas-swieq tal-konsum 2009). Dawn il-perċentwali żdiedu matul dawn l-aħħar snin. |
| --- | --- |

6.1

Il-ftuħ tas-swieq tal-enerġija ma naqqasx il-prezzijiet tal-enerġija għaċ-ċittadini. 60 % raw żieda fil-prezzijiet tal-provvedituri tal-enerġija tagħhom u minn 3 sa 4 % raw tnaqqis. 7 % biddlu l-provveditur tal-gass u 8 % tal-elettriku. L-enerġija hija s-settur li jonfqu l-iktar flus fih il-konsumaturi (5,7 % tal-baġit) l-iktar għall-elettriku (2,1 %) (it-tieni tabella ta' valutazzjoni annwali tas-swieq tal-konsum 2009). Dawn il-perċentwali żdiedu matul dawn l-aħħar snin.

| 6.2 | Id-deċiżjonijiet tal-Kunsill Ewropew tat-22 ta' Mejju 2013 jinsabu fid-direzzjoni t-tajba: orjentazzjoni mill-ġdid tal-politika tal-enerġija fuq il-konsumaturi sabiex ikollhom provvista sigura u sostenibbli bi prezzijiet u spejjeż affordabbli u kompetittivi; it-tisħiħ tar-rwol u tad-drittijiet tal-konsumaturi u ħarsien aħjar tal-konsumaturi vulnerabbli; it-traspożizzjoni minnufih tat-tielet pakkett tal-enerġija. Minn issa sal-2013, il-Kummissjoni għandha tippreżenta analiżi dwar l-istruttura tal-prezzijiet u l-ispejjeż tal-enerġija li fiha tagħmel enfasi fuq l-impatt fuq id-djar. L-aktar kwistjoni importanti hija li tiġi pprevenuta kwalunkwe żieda fl-ispejjeż, liema żieda tista' tiġi evitata permezz ta' politika Ewropea armonizzata u effiċjenti tal-enerġija (ara l-Opinjoni TEN/508 "L-effetti ekonomiċi tas-sistemi tal-elettriku li jirriżultaw minn provvista miżjuda u intermittenti minn sorsi rinnovabbli" – CESE 2599/2012) (2). |
| --- | --- |

6.2

Id-deċiżjonijiet tal-Kunsill Ewropew tat-22 ta' Mejju 2013 jinsabu fid-direzzjoni t-tajba: orjentazzjoni mill-ġdid tal-politika tal-enerġija fuq il-konsumaturi sabiex ikollhom provvista sigura u sostenibbli bi prezzijiet u spejjeż affordabbli u kompetittivi; it-tisħiħ tar-rwol u tad-drittijiet tal-konsumaturi u ħarsien aħjar tal-konsumaturi vulnerabbli; it-traspożizzjoni minnufih tat-tielet pakkett tal-enerġija. Minn issa sal-2013, il-Kummissjoni għandha tippreżenta analiżi dwar l-istruttura tal-prezzijiet u l-ispejjeż tal-enerġija li fiha tagħmel enfasi fuq l-impatt fuq id-djar. L-aktar kwistjoni importanti hija li tiġi pprevenuta kwalunkwe żieda fl-ispejjeż, liema żieda tista' tiġi evitata permezz ta' politika Ewropea armonizzata u effiċjenti tal-enerġija (ara l-Opinjoni TEN/508 "L-effetti ekonomiċi tas-sistemi tal-elettriku li jirriżultaw minn provvista miżjuda u intermittenti minn sorsi rinnovabbli" – CESE 2599/2012) (2).

| 6.3 | Il-KESE jirrakkomanda li qabel ma jiġu adottati l-miżuri prinċipali tal-politika tal-enerġija tal-UE u l-Istati Membri, issir analiżi tad-distribuzzjoni tal-impatt ekonomiku tagħhom fuq il-kategoriji differenti ta' konsumaturi (skont pereżempju id-dħul, il-kompożizzjoni tal-unitajiet domestiċi jew it-tip ta' sistema ta' tisħin). L-għan ikun li jiġu aġġornati l-kategoriji ta' konsumaturi li jistgħu jaraw żieda sproporzjonata fil-kontijiet tal-enerġija tagħhom meta mqabbla mal-popolazzjoni medja u li, fejn ikun hemm bżonn, jiġu proposti miżuri ta' kumpens (modifiki tar-regoli, titjib tal-effikaċja enerġetika tad-djar eċċ) favur il-konsumaturi l-iktar vulnerabbli. |
| --- | --- |

6.3

Il-KESE jirrakkomanda li qabel ma jiġu adottati l-miżuri prinċipali tal-politika tal-enerġija tal-UE u l-Istati Membri, issir analiżi tad-distribuzzjoni tal-impatt ekonomiku tagħhom fuq il-kategoriji differenti ta' konsumaturi (skont pereżempju id-dħul, il-kompożizzjoni tal-unitajiet domestiċi jew it-tip ta' sistema ta' tisħin). L-għan ikun li jiġu aġġornati l-kategoriji ta' konsumaturi li jistgħu jaraw żieda sproporzjonata fil-kontijiet tal-enerġija tagħhom meta mqabbla mal-popolazzjoni medja u li, fejn ikun hemm bżonn, jiġu proposti miżuri ta' kumpens (modifiki tar-regoli, titjib tal-effikaċja enerġetika tad-djar eċċ) favur il-konsumaturi l-iktar vulnerabbli.

| 6.4 | Il-KESE jerġa' jisħaq fuq il-bżonn tat-traspożizzjoni sħiħa tad-direttivi msemmijin hawn fuq u li jiġu garantiti servizz universali, ir-rispett tal-obbligi tas-servizz pubbliku, il-ħarsien tal-persuni vulnerabbli u l-garanzija ta' prezzijiet raġonevoli komparabbi u trasparenti. Il-KESE jixtieq li fir-rapport futur tal-aħħar tal-2013, il-Kummissjoni Ewropea tinkludi valutazzjoni u analiżi tal-faqar fil-qasam tal-enerġija fl-Unjoni, tipproponi strateġija Ewropea tal-ġlieda kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija u s-solidarjetà fil-qasam kif ukoll il-mezzi finanzjarji biex din tkun operattiva. |
| --- | --- |

6.4

Il-KESE jerġa' jisħaq fuq il-bżonn tat-traspożizzjoni sħiħa tad-direttivi msemmijin hawn fuq u li jiġu garantiti servizz universali, ir-rispett tal-obbligi tas-servizz pubbliku, il-ħarsien tal-persuni vulnerabbli u l-garanzija ta' prezzijiet raġonevoli komparabbi u trasparenti. Il-KESE jixtieq li fir-rapport futur tal-aħħar tal-2013, il-Kummissjoni Ewropea tinkludi valutazzjoni u analiżi tal-faqar fil-qasam tal-enerġija fl-Unjoni, tipproponi strateġija Ewropea tal-ġlieda kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija u s-solidarjetà fil-qasam kif ukoll il-mezzi finanzjarji biex din tkun operattiva.

| 6.5 | Il-KESE jixtieq li l-Kummissjoni Ewropea tagħmel din it-tema prijorità trasversali tal-politiki Ewropej kollha u li tqisha iktar fl-inizjattivi futuri tagħha (pereżempju l-linji gwida tas-suq intern, tal-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar l-effiċjenza fil-qasam tal-enerġija 2012, tad-drittijiet tal-konsumaturi, eċċ.). |
| --- | --- |

6.5

Il-KESE jixtieq li l-Kummissjoni Ewropea tagħmel din it-tema prijorità trasversali tal-politiki Ewropej kollha u li tqisha iktar fl-inizjattivi futuri tagħha (pereżempju l-linji gwida tas-suq intern, tal-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar l-effiċjenza fil-qasam tal-enerġija 2012, tad-drittijiet tal-konsumaturi, eċċ.).

| 6.6 | Il-KESE jirrakkomanda li l-politika tas-solidarjetà fil-qasam tal-enerġija u l-ġlieda kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija jsiru parti integrali tal-politika ta' tranżizzjoni tal-enerġija tal-UE lejn soċjetà li ma tużax il-karbonju għall-enerġija. Il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni tiżgura bis-sħiħ ir-rispett tal-Istati Membri lejn ir-regolamenti Ewropej li jistgħu jikkontribwixxu fit-tnaqqis tal-faqar fil-qasam tal-enerġija. Il-KESE jixtieq li t-Trattat jinkludi d-dritt tal-aċċess universali għall-enerġija (li għandu jiġi kkunsidrat u ġestit bħala ġid komuni essenzjali) u li l-politiki Ewropej, b'mod partikolari tal-enerġija, ikunu jistgħu jinkludu fl-għanijiet tagħhom il-ġlieda kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija u s-solidarjetà fil-qasam. Il-KESE jirrakkomanda li s-semestru Ewropew jiġbor fil-ħidmiet tiegħu l-ġlieda kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija u s-solidarjetà fil-qasam sabiex it-tema titqies fil-programmi nazzjonali ta' riforma tal-Istati Membri. |
| --- | --- |

6.6

Il-KESE jirrakkomanda li l-politika tas-solidarjetà fil-qasam tal-enerġija u l-ġlieda kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija jsiru parti integrali tal-politika ta' tranżizzjoni tal-enerġija tal-UE lejn soċjetà li ma tużax il-karbonju għall-enerġija. Il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni tiżgura bis-sħiħ ir-rispett tal-Istati Membri lejn ir-regolamenti Ewropej li jistgħu jikkontribwixxu fit-tnaqqis tal-faqar fil-qasam tal-enerġija. Il-KESE jixtieq li t-Trattat jinkludi d-dritt tal-aċċess universali għall-enerġija (li għandu jiġi kkunsidrat u ġestit bħala ġid komuni essenzjali) u li l-politiki Ewropej, b'mod partikolari tal-enerġija, ikunu jistgħu jinkludu fl-għanijiet tagħhom il-ġlieda kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija u s-solidarjetà fil-qasam. Il-KESE jirrakkomanda li s-semestru Ewropew jiġbor fil-ħidmiet tiegħu l-ġlieda kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija u s-solidarjetà fil-qasam sabiex it-tema titqies fil-programmi nazzjonali ta' riforma tal-Istati Membri.

| 6.7 | Il-KESE jqis li huwa essenzjali li fil-livell Ewropew jingħata prijorità kwalunkwe mekkaniżmu li jippermetti li l-konsumatur vulnerabbli jsir attur tal-kwistjonijiet tal-enerġija li jolqtuh billi jikkonsma iktar u aħjar (f'livell ta' servizzi kontinwi tal-enerġija) sabiex itejjeb il-kwalità tal-ħajja tiegħu u b'mod li jiffavorixxi l-produzzjoni deċentralizzata tal-enerġija rinnovabbli, fejn hija koerenti mil-lat ekonomiku u tekniku. L-informazzjoni, it-taħriġ u l-edukazzjoni jistgħu jżidu s-sensibilizzazzjoni fid-djar u l-imġiba adegwata (li t-tagħmir jitpoġġa fuq standby, li jinxtara tagħmir effiċjenti fejn tidħol enerġija, rinnovazzjoni adegwata, eċċ). Il-KESE jixtieq li l-Unjoni tappoġġja b'mod partikolari l-ħolqien tal-Fond Ewropew ta' Solidarjetà fil-qasam tal-enerġija u kull proġett transnazzjonali f'din id-direzzjoni, tħeġġeġ kull skambju tal-għarfien tas-soċjetà ċivili u l-ħolqien ta' netwerks transnazzjonali, u tiġġeneralizza l-produzzjoni, it-tixrid tal-informazzjonai, it-taħriġ fil-qasam u l-prattiki tajba li jirriżultaw minn proġetti transnazzjonali finanzjati mill-UE. |
| --- | --- |

6.7

Il-KESE jqis li huwa essenzjali li fil-livell Ewropew jingħata prijorità kwalunkwe mekkaniżmu li jippermetti li l-konsumatur vulnerabbli jsir attur tal-kwistjonijiet tal-enerġija li jolqtuh billi jikkonsma iktar u aħjar (f'livell ta' servizzi kontinwi tal-enerġija) sabiex itejjeb il-kwalità tal-ħajja tiegħu u b'mod li jiffavorixxi l-produzzjoni deċentralizzata tal-enerġija rinnovabbli, fejn hija koerenti mil-lat ekonomiku u tekniku. L-informazzjoni, it-taħriġ u l-edukazzjoni jistgħu jżidu s-sensibilizzazzjoni fid-djar u l-imġiba adegwata (li t-tagħmir jitpoġġa fuq standby, li jinxtara tagħmir effiċjenti fejn tidħol enerġija, rinnovazzjoni adegwata, eċċ). Il-KESE jixtieq li l-Unjoni tappoġġja b'mod partikolari l-ħolqien tal-Fond Ewropew ta' Solidarjetà fil-qasam tal-enerġija u kull proġett transnazzjonali f'din id-direzzjoni, tħeġġeġ kull skambju tal-għarfien tas-soċjetà ċivili u l-ħolqien ta' netwerks transnazzjonali, u tiġġeneralizza l-produzzjoni, it-tixrid tal-informazzjonai, it-taħriġ fil-qasam u l-prattiki tajba li jirriżultaw minn proġetti transnazzjonali finanzjati mill-UE.

| 6.8 | Il-KESE jitlob li l-programmi Ewropej tar-riċerka jiffavorixxu strumenti innovattivi li jiffukaw fuq l-aħjar użu mill-konsumaturi kollha, b'mod partikolari dawk l-iktar vulnerabbli. Il-KESE jirrakkomanda wkoll li l-arloġġi intelliġenti, biex ikunu effettivi u utli b'mod sħiħ għall-konsumaturi, jipprovdu pereżempju informazzjoni f'ħin reali li tista' tinqara u trasparenti dwar il-konsum tal-enerġija mingħajr spejjeż addizzjonali. B'dan il-mod ikunu strument utli ta' prevenzjoni li jgħinu lill-konsumaturi jsiru iktar konxji tal-livell ta' konsum ta' enerġija tagħhom u jaġixxu fuqu u b'hekk ikunu wkoll konsum-atturi tal-kwistjonijiet tal-enerġija li jolqtuhom. |
| --- | --- |

6.8

Il-KESE jitlob li l-programmi Ewropej tar-riċerka jiffavorixxu strumenti innovattivi li jiffukaw fuq l-aħjar użu mill-konsumaturi kollha, b'mod partikolari dawk l-iktar vulnerabbli. Il-KESE jirrakkomanda wkoll li l-arloġġi intelliġenti, biex ikunu effettivi u utli b'mod sħiħ għall-konsumaturi, jipprovdu pereżempju informazzjoni f'ħin reali li tista' tinqara u trasparenti dwar il-konsum tal-enerġija mingħajr spejjeż addizzjonali. B'dan il-mod ikunu strument utli ta' prevenzjoni li jgħinu lill-konsumaturi jsiru iktar konxji tal-livell ta' konsum ta' enerġija tagħhom u jaġixxu fuqu u b'hekk ikunu wkoll konsum-atturi tal-kwistjonijiet tal-enerġija li jolqtuhom.

| 6.9 | Il-KESE jitlob il-ħolqien ta' servizzi lokali uniċi tas-solidarjetà tal-enerġija sabiex jiġu żviluppati sinerġiji u kooperazzjoni bejn il-partijiet interessati kollha inklużi l-operaturi tal-enerġija għall-iżgurar ta' koordinazzjoni aħjar, u b'hekk għall-prevenzjoni u l-indirizzar aħjar tal-problemi, għall-għoti ta' pariri, l-orjentazzjoni u l-għajnuna aħjar tal-pubbliku, b'mod partikolari l-pubbliku vulnerabbli. Il-KESE jitlob li jitħarrġu l-ħaddiema ta' dan is-servizz (iżda anki tas-servizzi amministrattivi, bankarji, tal-operaturi industrijali, eċċ.) sabiex dawn isiru iktar konxji tal-problemi tal-pubbliku vulnerabbli u biex ikunu jistgħu jmexxu aħjar il-kwistjonijiet li jikkonċernawh u jingħataw l-għajnuna biex biex jidentifikaw aħjar is-sitwazzjonijiet ta' riskju. Is-servizz għandu jkollu approċċ globali u integrat, ta' prevenzjoni u ta' kura, ta' interventi mill-atturi assoċjati, awtoritajiet lokali, intrapriżi, eċċ. Huwa għandu jippermetti li jiġu evitati l-applikazzjonijiet sekondarji jew it-tikkettar soċjali sabiex iċ-ċittadini kollha jsiru konsum-atturi ta' kulma huwa relatat mal-enerġija f'ħajjithom. |
| --- | --- |

6.9

Il-KESE jitlob il-ħolqien ta' servizzi lokali uniċi tas-solidarjetà tal-enerġija sabiex jiġu żviluppati sinerġiji u kooperazzjoni bejn il-partijiet interessati kollha inklużi l-operaturi tal-enerġija għall-iżgurar ta' koordinazzjoni aħjar, u b'hekk għall-prevenzjoni u l-indirizzar aħjar tal-problemi, għall-għoti ta' pariri, l-orjentazzjoni u l-għajnuna aħjar tal-pubbliku, b'mod partikolari l-pubbliku vulnerabbli. Il-KESE jitlob li jitħarrġu l-ħaddiema ta' dan is-servizz (iżda anki tas-servizzi amministrattivi, bankarji, tal-operaturi industrijali, eċċ.) sabiex dawn isiru iktar konxji tal-problemi tal-pubbliku vulnerabbli u biex ikunu jistgħu jmexxu aħjar il-kwistjonijiet li jikkonċernawh u jingħataw l-għajnuna biex biex jidentifikaw aħjar is-sitwazzjonijiet ta' riskju. Is-servizz għandu jkollu approċċ globali u integrat, ta' prevenzjoni u ta' kura, ta' interventi mill-atturi assoċjati, awtoritajiet lokali, intrapriżi, eċċ. Huwa għandu jippermetti li jiġu evitati l-applikazzjonijiet sekondarji jew it-tikkettar soċjali sabiex iċ-ċittadini kollha jsiru konsum-atturi ta' kulma huwa relatat mal-enerġija f'ħajjithom.

| 6.10 | Il-KESE jitlob li jissaħħu u jitferrxu fuq livell ġenerali l-mekkaniżmi (b'mod partikolari dawk li jinvolvu mill-qrib lill-provvedituri tal-enerġija) bħal dawk li jiżguraw il-provvista tal-enerġija fid-djar vulnerabbli matul perjodi staġjonali sensittivi (ix-xitwa), li l-provvedituri ma jaqtgħux l-enerġija meta jkun hemm diffikultajiet ta' ħlas, il-prevenzjoni ta' nuqqas ta' ħlas, eċċ. Il-KESE jirrakkomananda għalhekk l-involviment tal-operaturi industrijali tal-enerġija u oħrajn fl-istrateġiji ta' azzjoni kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija (kemm fil-prevenzjoni kif ukoll fis-soluzzjoni tal-problemi) u l-iżvilupp tas-solidarjetà b'mod li jmur lil hinn mill-kodiċi ta' kondotta. |
| --- | --- |

6.10

Il-KESE jitlob li jissaħħu u jitferrxu fuq livell ġenerali l-mekkaniżmi (b'mod partikolari dawk li jinvolvu mill-qrib lill-provvedituri tal-enerġija) bħal dawk li jiżguraw il-provvista tal-enerġija fid-djar vulnerabbli matul perjodi staġjonali sensittivi (ix-xitwa), li l-provvedituri ma jaqtgħux l-enerġija meta jkun hemm diffikultajiet ta' ħlas, il-prevenzjoni ta' nuqqas ta' ħlas, eċċ. Il-KESE jirrakkomananda għalhekk l-involviment tal-operaturi industrijali tal-enerġija u oħrajn fl-istrateġiji ta' azzjoni kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija (kemm fil-prevenzjoni kif ukoll fis-soluzzjoni tal-problemi) u l-iżvilupp tas-solidarjetà b'mod li jmur lil hinn mill-kodiċi ta' kondotta.

| 6.11 | Il-KESE jitlob li tissaħħaħ ir-regolamentazzjoni tal-prattiki tal-provvedituri tal-enerġija sabiex il-konsumaturi bi dħul baxx ma jgħaddux minn "penali doppji" (poverty premium), jiġifieri kost ta' unità iktar għali għall-istess servizz. Is-sistemi ta' ħlas minn qabel jistgħu jitfasslu b'tali mod li ma jkunx hemm ir-riskju li jiġu penalizzati l-utenti l-iktar vulnerabbli. |
| --- | --- |

6.11

Il-KESE jitlob li tissaħħaħ ir-regolamentazzjoni tal-prattiki tal-provvedituri tal-enerġija sabiex il-konsumaturi bi dħul baxx ma jgħaddux minn "penali doppji" (poverty premium), jiġifieri kost ta' unità iktar għali għall-istess servizz. Is-sistemi ta' ħlas minn qabel jistgħu jitfasslu b'tali mod li ma jkunx hemm ir-riskju li jiġu penalizzati l-utenti l-iktar vulnerabbli.

| 6.12 | Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni Ewropej tipprevedi Sena Ewropea tas-Solidarjetà fil-Qasam tal-Enerġija li tippermetti li ssir kampanja Ewropea ta' informazzjoni (fil-livell nazzjonali u lokali) u li jsiru proġetti approvati għas-sensibilizzazzjoni tal-partijiet interessati kolllha dwar l-importanza li jiġi eradikat il-faqar fil-qasam tal-enerġija, għall-promozzjoni taċ-ċittadin bħala konsum-attur ta' kulma jirrigwarda l-enerġija f'ħajtu u għat-tisħiħ tas-solidarjetà fil-qasam. |
| --- | --- |

6.12

Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni Ewropej tipprevedi Sena Ewropea tas-Solidarjetà fil-Qasam tal-Enerġija li tippermetti li ssir kampanja Ewropea ta' informazzjoni (fil-livell nazzjonali u lokali) u li jsiru proġetti approvati għas-sensibilizzazzjoni tal-partijiet interessati kolllha dwar l-importanza li jiġi eradikat il-faqar fil-qasam tal-enerġija, għall-promozzjoni taċ-ċittadin bħala konsum-attur ta' kulma jirrigwarda l-enerġija f'ħajtu u għat-tisħiħ tas-solidarjetà fil-qasam.

7.   Fond Ewropew ta' Solidarjetà fil-Qasam tal-Enerġija

| 7.1 | Il-KESE jissuġġerixxi li l-Kummissjoni Ewropea tistudja l-ħolqien ta' Fond Ewropew ta' Solidarjetà fil-Qasam tal-Enerġija sabiex jiġu appoġġjati l-azzjonijiet proposti mill-KESE b'mod partikolari: l-informazzjoni/it-taħriġ taċ-ċittadini, l-implimentazzjoni tan-netwerk Ewropew tal-proġetti lokali, l-appoġġ tal-iskambji, it-trasferiment u l-ġeneralizzazzjoni fil-livell Ewropew tal-prattiki tajba żviluppati mill-proġetti transnazzjonali finanzjati mill-UE jew żviluppati fil-livell lokali u nazzjonali. Hekk ukoll pereżempju l-mekkaniżmi implimentati mill-Istati jew l-awtoritajiet lokali ta' appoġġ finanzjarju ta' ħlas tal-fatturi (tariffi soċjali, ċekkijiet tal-enerġija, eċċ.), fil-perjodu tax-xitwa, l-implimentazzjoni ta' servizzi uniċi, it-taħriġ tal-kunsilliera dwar l-effiċjenza fil-qasam tal-enerġija (pereżempju: il-proġett Ewropew Achieve), ir-rinnovazzjoni ta' żoni speċifiċi, l-iżvilupp tal-għajnuna jew tal-assistenza teknika fil-ħidma għall-effiċjenza fil-qasam tal-enerġija (eż. il-proġett Ewropew CEB-ELENA "European Local Energy Assistance Facility") u fil-mikroproduzzjonijiet tal-enerġija rinnovabbli kif ukoll l-istrutturi finanzjarji adattati għad-djar vulnerabbli (eż: il-proġett Ewropew FinSH – Financial and Support Instruments for Fuel Poverty in Social Housing). |
| --- | --- |

7.1

Il-KESE jissuġġerixxi li l-Kummissjoni Ewropea tistudja l-ħolqien ta' Fond Ewropew ta' Solidarjetà fil-Qasam tal-Enerġija sabiex jiġu appoġġjati l-azzjonijiet proposti mill-KESE b'mod partikolari: l-informazzjoni/it-taħriġ taċ-ċittadini, l-implimentazzjoni tan-netwerk Ewropew tal-proġetti lokali, l-appoġġ tal-iskambji, it-trasferiment u l-ġeneralizzazzjoni fil-livell Ewropew tal-prattiki tajba żviluppati mill-proġetti transnazzjonali finanzjati mill-UE jew żviluppati fil-livell lokali u nazzjonali. Hekk ukoll pereżempju l-mekkaniżmi implimentati mill-Istati jew l-awtoritajiet lokali ta' appoġġ finanzjarju ta' ħlas tal-fatturi (tariffi soċjali, ċekkijiet tal-enerġija, eċċ.), fil-perjodu tax-xitwa, l-implimentazzjoni ta' servizzi uniċi, it-taħriġ tal-kunsilliera dwar l-effiċjenza fil-qasam tal-enerġija (pereżempju: il-proġett Ewropew Achieve), ir-rinnovazzjoni ta' żoni speċifiċi, l-iżvilupp tal-għajnuna jew tal-assistenza teknika fil-ħidma għall-effiċjenza fil-qasam tal-enerġija (eż. il-proġett Ewropew CEB-ELENA "European Local Energy Assistance Facility") u fil-mikroproduzzjonijiet tal-enerġija rinnovabbli kif ukoll l-istrutturi finanzjarji adattati għad-djar vulnerabbli (eż: il-proġett Ewropew FinSH – Financial and Support Instruments for Fuel Poverty in Social Housing).

8.   L-orjentazzjoni tal-miżuri tal-effiċjenza fil-qasam tal-enerġija għall-bini bħala azzjoni kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija

| 8.1 | Il-KESE jfakkar li l-Unjoni fl-2007 stabbilixxiet l-għanijiet 3 × 20 % għall-2020 inkluż it-tnaqqis tal-konsum tal-enerġija b'20 %. Id-Direttiva dwar l-effiċjenza fil-qasam tal-enerġija ta' Ottubru 2012 tipprevedi strateġija fuq perjodu twil (2050) għall-mobilizzazzjoni tal-investimenti fir-rinnovazzjoni tal-akkomodazzjoni pubblika u privata u tal-bini residenzjali u kummerċjali. Minn issa sat-30 ta' April 2014, l-Istati Membri għandhom jippreżentaw il-pjani nazzjonali ta' azzjoni tagħhom bħala bażi għal din l-istrateġija. Il-KESE jfakkar f'kemm l-implimentazzjoni tal-miżuri fil-qasam tal-effiċjenza tal-enerġija hija importanti sabiex jitnaqqsu l-emissjonijiet tal-gass karboniku, sabiex jinħolqu l-impjiegi iżda anki biex tittieħed azzjoni effikaċi kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija. |
| --- | --- |

8.1

Il-KESE jfakkar li l-Unjoni fl-2007 stabbilixxiet l-għanijiet 3 × 20 % għall-2020 inkluż it-tnaqqis tal-konsum tal-enerġija b'20 %. Id-Direttiva dwar l-effiċjenza fil-qasam tal-enerġija ta' Ottubru 2012 tipprevedi strateġija fuq perjodu twil (2050) għall-mobilizzazzjoni tal-investimenti fir-rinnovazzjoni tal-akkomodazzjoni pubblika u privata u tal-bini residenzjali u kummerċjali. Minn issa sat-30 ta' April 2014, l-Istati Membri għandhom jippreżentaw il-pjani nazzjonali ta' azzjoni tagħhom bħala bażi għal din l-istrateġija. Il-KESE jfakkar f'kemm l-implimentazzjoni tal-miżuri fil-qasam tal-effiċjenza tal-enerġija hija importanti sabiex jitnaqqsu l-emissjonijiet tal-gass karboniku, sabiex jinħolqu l-impjiegi iżda anki biex tittieħed azzjoni effikaċi kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija.

| 8.2 | Il-faqar fil-qasam tal-enerġija jirriżulta fil-fatt minn djar li mhumiex iżolati tajjeb, li ħafna drabi jinkrew għal prezzijiet eċċessivi lil nies vulnerabbli. Residenza iżolata tajjeb tnaqqas il-konsum, u għalhekk il-kont (flimkien mal-imġiba adegwata fl-użu tal-enerġija). Il-familji bi dħul modest, li jikru jew sidien, m'għandhomx il-mezzi biex jagħmlu x-xogħol ta' rinnovazzjoni termali u jibdlu l-istallazzjonijiet tat-tisħin minħabba nuqqas ta' flus imfaddla jew diffikultajiet biex jaċċessaw self bankarju. |
| --- | --- |

8.2

Il-faqar fil-qasam tal-enerġija jirriżulta fil-fatt minn djar li mhumiex iżolati tajjeb, li ħafna drabi jinkrew għal prezzijiet eċċessivi lil nies vulnerabbli. Residenza iżolata tajjeb tnaqqas il-konsum, u għalhekk il-kont (flimkien mal-imġiba adegwata fl-użu tal-enerġija). Il-familji bi dħul modest, li jikru jew sidien, m'għandhomx il-mezzi biex jagħmlu x-xogħol ta' rinnovazzjoni termali u jibdlu l-istallazzjonijiet tat-tisħin minħabba nuqqas ta' flus imfaddla jew diffikultajiet biex jaċċessaw self bankarju.

| 8.3 | Il-KESE jissuġġerixxi li jiġu implimentanti mekkaniżmi li jippermettu minn naħa li jħeġġu bil-qawwi lis-sidien tal-kera (pereżempju li l-kera tkun ibbażata fuq il-livell ta' prestazzjoni termali, eċċ.) li jagħmu xogħol ta' rinnovazzjoni termali, fl-istess waqt li jgħinuhom b'mod parallel matul dan ix-xogħol, u min-naħa l-oħra li titneħħa bil-mod mis-suq tal-kera fl-Ewropa l-akkomodazzjoni li għandha prestazzjoni li taqa' taħt l-istandard tal-iżolament termali. Il-KESE jirrakkomanda li l-Istati jintegraw l-effiċjenza fil-qasam tal-enerġija fid-definizzjonijiet u l-kriterji ta' privazzjoni, id-diċenza u d-dinjità relatati mal-kiri tal-akkomodazzjoni. |
| --- | --- |

8.3

Il-KESE jissuġġerixxi li jiġu implimentanti mekkaniżmi li jippermettu minn naħa li jħeġġu bil-qawwi lis-sidien tal-kera (pereżempju li l-kera tkun ibbażata fuq il-livell ta' prestazzjoni termali, eċċ.) li jagħmu xogħol ta' rinnovazzjoni termali, fl-istess waqt li jgħinuhom b'mod parallel matul dan ix-xogħol, u min-naħa l-oħra li titneħħa bil-mod mis-suq tal-kera fl-Ewropa l-akkomodazzjoni li għandha prestazzjoni li taqa' taħt l-istandard tal-iżolament termali. Il-KESE jirrakkomanda li l-Istati jintegraw l-effiċjenza fil-qasam tal-enerġija fid-definizzjonijiet u l-kriterji ta' privazzjoni, id-diċenza u d-dinjità relatati mal-kiri tal-akkomodazzjoni.

| 8.4 | Il-KESE jixtieq li l-Kummissjoni Ewropea tirrifletti fuq il-metodi u l-istrumenti ta' finanzjament innovattivi għall-appoġġ tal-isforz tal-effiċjenza fil-qasam tal-enerġija tal-Istati għall-iktar djar modesti billi jintegraw il-limiti finanzjarji tagħhom. |
| --- | --- |

8.4

Il-KESE jixtieq li l-Kummissjoni Ewropea tirrifletti fuq il-metodi u l-istrumenti ta' finanzjament innovattivi għall-appoġġ tal-isforz tal-effiċjenza fil-qasam tal-enerġija tal-Istati għall-iktar djar modesti billi jintegraw il-limiti finanzjarji tagħhom.

| 8.5 | It-titjib termali fl-akkomodazzjoni tal-familji vulnerabbli għandu jsir prijorità fl-azzjonijiet u l-programmi Ewropej kollha. Il-Kummissjoni għandha tiżgura li l-pjani nazzjonali tal-effiċjenza fil-qasam tal-enerġija jagħtu prijorità lill-investimenti fl-akkomodazzjoni tal-familji l-iktar vulnerabbli. |
| --- | --- |

8.5

It-titjib termali fl-akkomodazzjoni tal-familji vulnerabbli għandu jsir prijorità fl-azzjonijiet u l-programmi Ewropej kollha. Il-Kummissjoni għandha tiżgura li l-pjani nazzjonali tal-effiċjenza fil-qasam tal-enerġija jagħtu prijorità lill-investimenti fl-akkomodazzjoni tal-familji l-iktar vulnerabbli.

| 8.6 | Il-KESE jirrakkomanda li l-Fondi Strutturali jqisu iktar il-ġlieda kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija u s-solidarjetà fil-qasam fil-programmazzjoni 2014-2020 u li l-ammont allokat għall-effiċjenza fil-qasam tal-enerġija u għall-enerġija rinnovabbli jkun jirrifletti aħjar l-isfidi inkwistjoni. |
| --- | --- |

8.6

Il-KESE jirrakkomanda li l-Fondi Strutturali jqisu iktar il-ġlieda kontra l-faqar fil-qasam tal-enerġija u s-solidarjetà fil-qasam fil-programmazzjoni 2014-2020 u li l-ammont allokat għall-effiċjenza fil-qasam tal-enerġija u għall-enerġija rinnovabbli jkun jirrifletti aħjar l-isfidi inkwistjoni.

| 8.7 | Barra minn hekk, il-KESE jirrakkomanda li tiġi appoġġjata l-produzzjoni deċentralizzata tal-enerġija rinnovabbli billi dan jista' jsolvi l-aċċess għall-enerġija b'mod partikolari għal dawk l-iktar vulnerabbli. |
| --- | --- |

8.7

Barra minn hekk, il-KESE jirrakkomanda li tiġi appoġġjata l-produzzjoni deċentralizzata tal-enerġija rinnovabbli billi dan jista' jsolvi l-aċċess għall-enerġija b'mod partikolari għal dawk l-iktar vulnerabbli.

Brussell, 18 ta’ Settembru 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  ĠU C 198, 10.7.2013, p. 1-8

1

(2)  ĠU C 198, 10.7.2013, p. 1-8

2

---

III Atti preparatorji

IL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW

L-492 sessjoni plenarja tat-18 u d-19 ta' Settembru 2013

| 21.11.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/27 |
| --- | --- | --- | --- |

21.11.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/27

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 dwar ċerti dispożizzjonijiet marbuta mal-ġestjoni finanzjarja, għal ċerti Stati Membri li qed jesperjenzaw jew li huma mhedda b'diffikultajiet serji fejn tidħol l-istabilità finanzjarja tagħhom u r-regoli tad-diżimpenn għal ċerti Stati Membri”

COM(2013) 301 final — 2013/0156 (COD)

2013/C 341/06

Relatur Ġenerali: is-Sur PÁLENÍK

Nhar is-6 u l-10 ta' Ġunju 2013, il-Kunsill u l-Parlament rispettivament iddeċidew, b'konformità mal-Artikoli 177 u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 dwar ċerti dispożizzjonijiet marbuta mal-ġestjoni finanzjarja, għal ċerti Stati Membri li qed jesperjenzaw jew li huma mhedda b'diffikultajiet serji fejn tidħol l-istabilità finanzjarja tagħhom u r-regoli tad-diżimpenn għal ċerti Stati Membri

COM(2013) 301 final — 2013/0156 (COD).

Nhar id-9 ta' Lulju 2013, il-Bureau tal-Kumitat ta istruzzjonijiet lis-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett.

Minħabba l-urġenza tal-ħidma, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda matul l-492 sessjoni plenarja tiegħu tat-18 u d-19 ta' Settembru 2013 (seduta tad-19 ta' Settembru) li jaħtar lis-Sur PÁLENÍK bħala relatur ġenerali, u adotta din l-Opinjoni b'135 vot favur, l-ebda vot kontra u 2 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jieħu nota tal-proposta tal-Kummissjoni li jiġi emendat ir-Regolament (KE) Nru 1083/2006 sabiex il-pagamenti għall-pajjiżi milquta mill-kriżi u li qed jirċievu l-għajnuna finanzjarja mill-Mekkaniżmu Ewropew ta' Stabbilizzazzjoni Finanzjarja (EFSM) jew mill-mekkaniżmu tal-Bilanċ tal-Pagamenti (BOP) jiżdiedu bl-applikazzjoni ta' 10 punti perċentwali supplimentari tar-rati ta' kofinanzjament applikabbli għall-assi prijoritarju matul il-perjodu meta ser ikunu qed jibbenefikaw minn dawn il-mekkaniżmi ta' appoġġ, iżda mingħajr ma tiġi miżjuda l-allokazzjoni totali tagħhom taħt il-politika ta' koeżjoni tal-Unjoni għall-perjodu ta' programmazzjoni 2007-2013. Madankollu, xorta waħda tinżamm l-effikaċja tal-kofinanzjament. |
| --- | --- |

1.1

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jieħu nota tal-proposta tal-Kummissjoni li jiġi emendat ir-Regolament (KE) Nru 1083/2006 sabiex il-pagamenti għall-pajjiżi milquta mill-kriżi u li qed jirċievu l-għajnuna finanzjarja mill-Mekkaniżmu Ewropew ta' Stabbilizzazzjoni Finanzjarja (EFSM) jew mill-mekkaniżmu tal-Bilanċ tal-Pagamenti (BOP) jiżdiedu bl-applikazzjoni ta' 10 punti perċentwali supplimentari tar-rati ta' kofinanzjament applikabbli għall-assi prijoritarju matul il-perjodu meta ser ikunu qed jibbenefikaw minn dawn il-mekkaniżmi ta' appoġġ, iżda mingħajr ma tiġi miżjuda l-allokazzjoni totali tagħhom taħt il-politika ta' koeżjoni tal-Unjoni għall-perjodu ta' programmazzjoni 2007-2013. Madankollu, xorta waħda tinżamm l-effikaċja tal-kofinanzjament.

| 1.2 | Il-KESE jieħu nota tal-proposta tal-Kummissjoni li jiġi emendat ir-Regolament (KE) Nru 1083/2006 sabiex ir-Rumanija u s-Slovakkja jkunu jistgħu jressqu l-applikazzjonijiet għal rimborż sa tmiem l-2014 minflok sa tmiem l-2013 (għall-impenji tal-2011) u sa tmiem il-programm minflok sa tmiem l-2014 (għall-impenji tal-2012), iżda mingħajr ma tiżdied l-allokazzjoni finanzjarja globali fil-qafas tal-politika ta' koeżjoni tal-UE għall-perjodu ta' programmazzjoni 2007-2013. B'hekk jonqos ir-riskju tad-diżimpenn awtomatiku tal-impenji tal-2011 u l-2012. |
| --- | --- |

1.2

Il-KESE jieħu nota tal-proposta tal-Kummissjoni li jiġi emendat ir-Regolament (KE) Nru 1083/2006 sabiex ir-Rumanija u s-Slovakkja jkunu jistgħu jressqu l-applikazzjonijiet għal rimborż sa tmiem l-2014 minflok sa tmiem l-2013 (għall-impenji tal-2011) u sa tmiem il-programm minflok sa tmiem l-2014 (għall-impenji tal-2012), iżda mingħajr ma tiżdied l-allokazzjoni finanzjarja globali fil-qafas tal-politika ta' koeżjoni tal-UE għall-perjodu ta' programmazzjoni 2007-2013. B'hekk jonqos ir-riskju tad-diżimpenn awtomatiku tal-impenji tal-2011 u l-2012.

| 1.3 | Il-KtR jaqbel ma' din il-proposta, b'konformità mal-opinjonijiet preċedenti tiegħu, bil-kundizzjoni li jibqgħu jiġu żgurati l-koerenza u l-effikaċja fl-użu tal-baġits. |
| --- | --- |

1.3

Il-KtR jaqbel ma' din il-proposta, b'konformità mal-opinjonijiet preċedenti tiegħu, bil-kundizzjoni li jibqgħu jiġu żgurati l-koerenza u l-effikaċja fl-użu tal-baġits.

2.   Raġuni

| 2.1 | Il-proposta tal-Kummissjoni tipprova tnaqqas il-kontribuzzjonijiet għall-proġetti kofinanzjati fil-qafas tal-politika ta' koeżjoni tal-UE li qed jintalbu bħalissa minn seba' Stati Membri li jirċievu l-għajnuna mill-EFSM jew mill-BOP. B'dan il-mod l-Istati Membri ma jkollhomx jirrikorru biss għar-riżorsi proprji tagħhom biex isibu r-riżorsi meħtieġa, ħaġa li fi żmien meta l-baġits nazzjonali jinsabu taħt pressjoni qawwija tikkontribwixxi b'mod konsiderevoli biex l-ekonomiji milquta mill-kriżi jerġgħu jaqbdu t-triq tat-tkabbir. Il-kofinanzjament iżid l-effikaċja tal-għajnuna li tingħata. Jekk jonqos il-kofinanzjament, ikun hemm ir-riskju li l-għajnuna tkun inqas effikaċi. Dan ir-riskju għandu jinżamm baxx kemm jista' jkun permezz tar-riżorsi disponibbli kollha. Il-KESE japprova l-proposta tal-Kummissjoni, li hi konformi mal-opinjonijiet preċedenti tiegħu (1). |
| --- | --- |

2.1

Il-proposta tal-Kummissjoni tipprova tnaqqas il-kontribuzzjonijiet għall-proġetti kofinanzjati fil-qafas tal-politika ta' koeżjoni tal-UE li qed jintalbu bħalissa minn seba' Stati Membri li jirċievu l-għajnuna mill-EFSM jew mill-BOP. B'dan il-mod l-Istati Membri ma jkollhomx jirrikorru biss għar-riżorsi proprji tagħhom biex isibu r-riżorsi meħtieġa, ħaġa li fi żmien meta l-baġits nazzjonali jinsabu taħt pressjoni qawwija tikkontribwixxi b'mod konsiderevoli biex l-ekonomiji milquta mill-kriżi jerġgħu jaqbdu t-triq tat-tkabbir. Il-kofinanzjament iżid l-effikaċja tal-għajnuna li tingħata. Jekk jonqos il-kofinanzjament, ikun hemm ir-riskju li l-għajnuna tkun inqas effikaċi. Dan ir-riskju għandu jinżamm baxx kemm jista' jkun permezz tar-riżorsi disponibbli kollha. Il-KESE japprova l-proposta tal-Kummissjoni, li hi konformi mal-opinjonijiet preċedenti tiegħu (1).

| 2.2 | Bl-estensjoni tal-possibbiltà li jressqu l-applikazzjonijiet għal rimborż sa tmiem l-2014, is-Slovakkja u r-Rumanija ser ikollhom flessibbiltà akbar biex iwettqu aħjar il-proġetti kofinanzjati fil-qafas tal-politika ta' koeżjoni tal-UE. L-estensjoni tal-iskadenza għad-diżimpenn awtomatiku tal-impenji hi wkoll adegwata għaliex hi limitata għal dawk l-Istati Membri li l-allokazzjonijiet finanzjarji tagħhom kienu ser ikunu limitati għall-perjodu 2014-2020 abbażi tal-ftehim li laħaq il-Kunsill Ewropew. Il-perjodu għad-diżimpenn tal-impenji ġie estiż fuq l-inizjattiva tal-Kunsill Ewropew li, fil-konklużjonijiet tiegħu tat-8 ta' Frar 2013, stieden lill-Kummissjoni biex tesplora soluzzjonijiet prattiċi biex jitnaqqas ir-riskju ta' diżimpenn awtomatiku tal-fondi mill-pakkett nazzjonali tal-2007-2013 għar-Rumanija u s-Slovakkja, inkluża l-emenda tar-Regolament (KE) Nru 1083/2006. |
| --- | --- |

2.2

Bl-estensjoni tal-possibbiltà li jressqu l-applikazzjonijiet għal rimborż sa tmiem l-2014, is-Slovakkja u r-Rumanija ser ikollhom flessibbiltà akbar biex iwettqu aħjar il-proġetti kofinanzjati fil-qafas tal-politika ta' koeżjoni tal-UE. L-estensjoni tal-iskadenza għad-diżimpenn awtomatiku tal-impenji hi wkoll adegwata għaliex hi limitata għal dawk l-Istati Membri li l-allokazzjonijiet finanzjarji tagħhom kienu ser ikunu limitati għall-perjodu 2014-2020 abbażi tal-ftehim li laħaq il-Kunsill Ewropew. Il-perjodu għad-diżimpenn tal-impenji ġie estiż fuq l-inizjattiva tal-Kunsill Ewropew li, fil-konklużjonijiet tiegħu tat-8 ta' Frar 2013, stieden lill-Kummissjoni biex tesplora soluzzjonijiet prattiċi biex jitnaqqas ir-riskju ta' diżimpenn awtomatiku tal-fondi mill-pakkett nazzjonali tal-2007-2013 għar-Rumanija u s-Slovakkja, inkluża l-emenda tar-Regolament (KE) Nru 1083/2006.

| 2.3 | Il-KESE jemmen ukoll li huwa essenzjali li jiġu promossi l-benesseri u l-kompetittività fl-Istati Membri l-aktar milquta mill-kriżi, u għalhekk jappoġġja l-proposta msemmija hawn fuq. |
| --- | --- |

2.3

Il-KESE jemmen ukoll li huwa essenzjali li jiġu promossi l-benesseri u l-kompetittività fl-Istati Membri l-aktar milquta mill-kriżi, u għalhekk jappoġġja l-proposta msemmija hawn fuq.

| 2.4 | Il-KESE jaqbel li l-allokazzjoni finanzjarja globali mill-Fondi għall-pajjiżi u l-proġetti kkonċernati ma tinbidilx għaż-żmien inkwistjoni. |
| --- | --- |

2.4

Il-KESE jaqbel li l-allokazzjoni finanzjarja globali mill-Fondi għall-pajjiżi u l-proġetti kkonċernati ma tinbidilx għaż-żmien inkwistjoni.

Brussell, 19 ta’ Settembru 2013

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  ĠU C 24, 28.1.2012, p. 81; ĠU C 24, 28.1.2012, p. 83; ĠU C 24, 28.1.2012, p. 84.

1

---

| 21.11.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/29 |
| --- | --- | --- | --- |

21.11.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/29

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Ir-rilaxx tal-potenzjal għat-tkabbir ekonomiku fis-settur spazjali”

COM(2013) 108 final

2013/C 341/07

Relatur: is-Sur VAN IERSEL

Nhar it-28 ta' Frar 2013 il-Kummissjoni ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni: Il-politika industrijali spazjali tal-UE - ir-rilaxx tal-potenzjal għat-tkabbir ekonomiku fis-settur spazjali

COM(2013) 108 final.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar is-17 ta' Lulju 2013.

Matul l-492 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-18 u d-19 ta' Settembru 2013 (seduta tat-18 ta' Settembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’151 vot favur, vot wieħed (1) kontra u 4 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-KESE jilqa' bi pjaċir politika industrijali tal-UE fil-qasam tal-ispazju (1). Huwa jaqbel ukoll mal-baġit previst ta' EUR 11-il biljun allokat għall-programm Galileo, Copernicus u għar-R&Ż fl-Orizzont 2020 għall-2014-2020, minbarra l-baġit ta' EUR 4 biljun li diġà jingħata kull sena għall-Aġenzija Spazjali Ewropea (ASE). Dawn id-deċiżjonijiet jikkonformaw mal-fehmiet li jħaddan il-KESE (2). |
| --- | --- |

1.1

Il-KESE jilqa' bi pjaċir politika industrijali tal-UE fil-qasam tal-ispazju (1). Huwa jaqbel ukoll mal-baġit previst ta' EUR 11-il biljun allokat għall-programm Galileo, Copernicus u għar-R&Ż fl-Orizzont 2020 għall-2014-2020, minbarra l-baġit ta' EUR 4 biljun li diġà jingħata kull sena għall-Aġenzija Spazjali Ewropea (ASE). Dawn id-deċiżjonijiet jikkonformaw mal-fehmiet li jħaddan il-KESE (2).

| 1.2 | Il-politika spazjali tal-UE, appoġġjata permezz ta' impenn politiku mill-Ewropa kollha, għandha tiżgura li l-Ewropa jkollha aċċess indipendenti għall-ispazju matul il-katina kollha, jiġifieri mill-fażi tat-tfassil sal-fażi tal-iżvilupp, it-tnedija u l-estrazzjoni. Attivitajiet b'riskju għoli u li jsiru fuq żmien twil jeħtieġu l-possibbiltà tal-previżjoni, ċertezza u impenn kontinwu. |
| --- | --- |

1.2

Il-politika spazjali tal-UE, appoġġjata permezz ta' impenn politiku mill-Ewropa kollha, għandha tiżgura li l-Ewropa jkollha aċċess indipendenti għall-ispazju matul il-katina kollha, jiġifieri mill-fażi tat-tfassil sal-fażi tal-iżvilupp, it-tnedija u l-estrazzjoni. Attivitajiet b'riskju għoli u li jsiru fuq żmien twil jeħtieġu l-possibbiltà tal-previżjoni, ċertezza u impenn kontinwu.

| 1.3 | L-UE għandha bżonn il-kapaċitajiet meħtieġa. Suq intern għall-ispazju jitlob li jkun hemm kunċett definit b'mod ċar ta' xi jfisser li jkun hemm kundizzjonijiet indaqs fl-Ewropa, kemm għal raġunijiet interni kif ukoll esterni. |
| --- | --- |

1.3

L-UE għandha bżonn il-kapaċitajiet meħtieġa. Suq intern għall-ispazju jitlob li jkun hemm kunċett definit b'mod ċar ta' xi jfisser li jkun hemm kundizzjonijiet indaqs fl-Ewropa, kemm għal raġunijiet interni kif ukoll esterni.

| 1.4 | Hemm bżonn ta' politika industrijali proattiva bi tweġiba għas-swieq istituzzjonali l-kbar madwar id-dinja li qed iħallu impatt strateġiku u teknoloġiku dejjem ikbar. Il-kompetittività tal-industrija Ewropea trid tittejjeb. Iżda għad iridu jingħelbu ostakli interni sostanzjali b'mod progressiv. |
| --- | --- |

1.4

Hemm bżonn ta' politika industrijali proattiva bi tweġiba għas-swieq istituzzjonali l-kbar madwar id-dinja li qed iħallu impatt strateġiku u teknoloġiku dejjem ikbar. Il-kompetittività tal-industrija Ewropea trid tittejjeb. Iżda għad iridu jingħelbu ostakli interni sostanzjali b'mod progressiv.

| 1.5 | Il-politika industrijali tal-UE għandha tgħaqqad flimkien diversi strateġiji ta' Stati Membri differenti taħt kappa waħda u tintegra wkoll il-preferenzi nazzjonali f'qafas wieħed. |
| --- | --- |

1.5

Il-politika industrijali tal-UE għandha tgħaqqad flimkien diversi strateġiji ta' Stati Membri differenti taħt kappa waħda u tintegra wkoll il-preferenzi nazzjonali f'qafas wieħed.

| 1.6 | Il-partijiet kollha jridu jaqdfu fl-istess direzzjoni. L-ASE għandha post speċjali. Il-prestazzjonijiet tagħha huma tajbin ħafna u ma jħallu l-ebda dubju. Fl-istruttura l-ġdida, apparti r-rwol tradizzjonali tagħha, l-ASE ser tiffaċilita l-proġetti tal-ispazju taħt ir-regoli tal-UE. Ser jiġu stabbiliti metodi u relazzjonijiet ġodda. Dawn jeħtieġu koordinazzjoni u adattar żviluppati ħafna bejn l-atturi kollha, jiġifieri s-servizzi tal-Kummissjoni, l-ASE u l-Istati Membri. |
| --- | --- |

1.6

Il-partijiet kollha jridu jaqdfu fl-istess direzzjoni. L-ASE għandha post speċjali. Il-prestazzjonijiet tagħha huma tajbin ħafna u ma jħallu l-ebda dubju. Fl-istruttura l-ġdida, apparti r-rwol tradizzjonali tagħha, l-ASE ser tiffaċilita l-proġetti tal-ispazju taħt ir-regoli tal-UE. Ser jiġu stabbiliti metodi u relazzjonijiet ġodda. Dawn jeħtieġu koordinazzjoni u adattar żviluppati ħafna bejn l-atturi kollha, jiġifieri s-servizzi tal-Kummissjoni, l-ASE u l-Istati Membri.

| 1.7 | Hemm bżonn isiru arranġamenti formali għall-konsultazzjoni mal-industrija, speċjalment fir-rigward tal-SMEs. Parti adegwata mill-baġit tal-programm Copernicus għandha tiġi allokata għas-servizzi u l-applikazzjonijiet il-ġodda. |
| --- | --- |

1.7

Hemm bżonn isiru arranġamenti formali għall-konsultazzjoni mal-industrija, speċjalment fir-rigward tal-SMEs. Parti adegwata mill-baġit tal-programm Copernicus għandha tiġi allokata għas-servizzi u l-applikazzjonijiet il-ġodda.

| 1.8 | Is-settur spazjali jitlob forza tax-xogħol kwalifikata sew, fuq bażi ta' kuntratti adatti. Hemm bżonn ta' attenzjoni kontinwa għall-ħiliet adegwati, li jiġu żgurati permezz ta' edukazzjoni u taħriġ aġġornati, biex b'hekk tiġi faċilitata l-mobbiltà. |
| --- | --- |

1.8

Is-settur spazjali jitlob forza tax-xogħol kwalifikata sew, fuq bażi ta' kuntratti adatti. Hemm bżonn ta' attenzjoni kontinwa għall-ħiliet adegwati, li jiġu żgurati permezz ta' edukazzjoni u taħriġ aġġornati, biex b'hekk tiġi faċilitata l-mobbiltà.

| 1.9 | Il-kunsiderazzjonijiet tas-sigurtà strateġika u tad-difiża huma l-ixpruni tal-politika spazjali fil-pajjiżi kollha. L-azzjonijiet u l-politiki ġodda tal-UE dwar l-ispazju huma bbażati fuq l-Artikolu 173, u b'mod partikolari l-Artikolu 189 tat-TFUE. Dawn għandhom jiġu integrati fi ftehim aktar mill-qrib bejn l-Istati Membri dwar is-sigurtà u d-difiża, u, għaldaqstant, f'perspettiva usa' tal-politika barranija tal-UE. Min-naħa l-oħra, l-esperjenzi fil-politika spazjali, f'xi oqsma definiti sew, jistgħu jkunu eżemplari għad-difiża Ewropea. Dawn għandhom jitqiesu fid-dibattitu li ġej dwar id-difiża Ewropea. |
| --- | --- |

1.9

Il-kunsiderazzjonijiet tas-sigurtà strateġika u tad-difiża huma l-ixpruni tal-politika spazjali fil-pajjiżi kollha. L-azzjonijiet u l-politiki ġodda tal-UE dwar l-ispazju huma bbażati fuq l-Artikolu 173, u b'mod partikolari l-Artikolu 189 tat-TFUE. Dawn għandhom jiġu integrati fi ftehim aktar mill-qrib bejn l-Istati Membri dwar is-sigurtà u d-difiża, u, għaldaqstant, f'perspettiva usa' tal-politika barranija tal-UE. Min-naħa l-oħra, l-esperjenzi fil-politika spazjali, f'xi oqsma definiti sew, jistgħu jkunu eżemplari għad-difiża Ewropea. Dawn għandhom jitqiesu fid-dibattitu li ġej dwar id-difiża Ewropea.

| 1.10 | Il-politika spazjali industrijali tal-UE tista' tassew tagħti spinta lil bażi industrijali aktar kompetittiva, solida, effiċjenti u bbilanċjata fl-Ewropa, billi tappoġġja s-servizzi tal-gvern kif ukoll għan-negozji u ċ-ċittadini. Dan is-settur għadu fraġli u l-kriżi żżid l-inċertezzi. Issa wasal għall-implimentazzjoni! |
| --- | --- |

1.10

Il-politika spazjali industrijali tal-UE tista' tassew tagħti spinta lil bażi industrijali aktar kompetittiva, solida, effiċjenti u bbilanċjata fl-Ewropa, billi tappoġġja s-servizzi tal-gvern kif ukoll għan-negozji u ċ-ċittadini. Dan is-settur għadu fraġli u l-kriżi żżid l-inċertezzi. Issa wasal għall-implimentazzjoni!

| 1.11 | F'dan il-kuntest, il-KESE japprova għalkollox il-ħames għanijiet, definiti mill-Kummissjoni: qafas regolatorju stabbli u koerenti, bażi industrijali b'saħħitha, li tinkludi l-SMEs, il-kompetittività u l-kosteffiċjenza, is-swieq fl-applikazzjonijiet u s-servizzi, u l-awtonomija teknoloġika u l-aċċess indipendenti għall-ispazju (3). |
| --- | --- |

1.11

F'dan il-kuntest, il-KESE japprova għalkollox il-ħames għanijiet, definiti mill-Kummissjoni: qafas regolatorju stabbli u koerenti, bażi industrijali b'saħħitha, li tinkludi l-SMEs, il-kompetittività u l-kosteffiċjenza, is-swieq fl-applikazzjonijiet u s-servizzi, u l-awtonomija teknoloġika u l-aċċess indipendenti għall-ispazju (3).

| 1.12 | Il-pożizzjoni tal-Ewropa fid-dinja għandha tiġi kkonsolidata u tissaħħaħ billi tittejjeb il-prestazzjoni u l-kompetittività tal-industrija Ewropea, billi nżommu l-pass mal-ambizzjonijiet ta' pajjiżi oħra involuti fl-ispazju u mal-aqwa teknoloġiji madwar id-dinja, nippromovu l-kosteffiċjenza tul il-ktajjen ta' valur, u niżviluppaw swieq fl-applikazzjonijiet u s-servizzi spazjali. |
| --- | --- |

1.12

Il-pożizzjoni tal-Ewropa fid-dinja għandha tiġi kkonsolidata u tissaħħaħ billi tittejjeb il-prestazzjoni u l-kompetittività tal-industrija Ewropea, billi nżommu l-pass mal-ambizzjonijiet ta' pajjiżi oħra involuti fl-ispazju u mal-aqwa teknoloġiji madwar id-dinja, nippromovu l-kosteffiċjenza tul il-ktajjen ta' valur, u niżviluppaw swieq fl-applikazzjonijiet u s-servizzi spazjali.

2.   Kuntest storiku, l-impenn tal-KESE

| 2.1 | Minħabba kunsiderazzjonijiet ta' sigurtà u difiża, il-politika spazjali żviluppat barra l-qafas tat-Trattat tal-UE. L-Istati Membri kellhom l-istrateġiji spazjali tagħhom stess. L-interessi komuni Ewropej sa ċertu punt kienu jikkonċentraw fuq ir-R&Ż u l-proġetti industrijali tal-ASE. |
| --- | --- |

2.1

Minħabba kunsiderazzjonijiet ta' sigurtà u difiża, il-politika spazjali żviluppat barra l-qafas tat-Trattat tal-UE. L-Istati Membri kellhom l-istrateġiji spazjali tagħhom stess. L-interessi komuni Ewropej sa ċertu punt kienu jikkonċentraw fuq ir-R&Ż u l-proġetti industrijali tal-ASE.

| 2.2 | Fl-2003 inbdiet fażi ġdida bil-Ftehim Qafas bejn l-ASE u l-UE. L-FP7 ġie involut fil-proġetti ta' riċerka u politika industrijali tal-UE bbażata fuq is-setturi ma kinitx 'il bogħod. L-investimenti minn isfel għal fuq u minn fuq għal isfel intensifikaw, il-kompetizzjoni żdiedet u n-negozji privati speċjalizzati żviluppaw applikazzjonijiet u servizzi ġodda. |
| --- | --- |

2.2

Fl-2003 inbdiet fażi ġdida bil-Ftehim Qafas bejn l-ASE u l-UE. L-FP7 ġie involut fil-proġetti ta' riċerka u politika industrijali tal-UE bbażata fuq is-setturi ma kinitx 'il bogħod. L-investimenti minn isfel għal fuq u minn fuq għal isfel intensifikaw, il-kompetizzjoni żdiedet u n-negozji privati speċjalizzati żviluppaw applikazzjonijiet u servizzi ġodda.

| 2.3 | Il-KESE appoġġja bil-qawwi l-istrateġija tal-UE li tgħaqqad il-kunċett tal-ASE ma' involviment aktar mill-qrib mal-istituzzjonijiet Ewropej, kif ukoll proposti u deċiżjonijiet konkreti għal dan il-għan (4). |
| --- | --- |

2.3

Il-KESE appoġġja bil-qawwi l-istrateġija tal-UE li tgħaqqad il-kunċett tal-ASE ma' involviment aktar mill-qrib mal-istituzzjonijiet Ewropej, kif ukoll proposti u deċiżjonijiet konkreti għal dan il-għan (4).

| 2.4 | F'Opinjonijiet sussegwenti, il-KESE saħaq fuq l-importanza tal-politiki spazjali tal-UE għas-servizzi pubbliċi, in-negozji u, b'mod speċjali, iċ-ċittadini. Huwa appoġġja l-passi 'l quddiem li saru f'oqsma speċifiċi bħall-programm Ewropew ta' monitoraġġ tad-dinja (GMES), il-komponent tal-ispazju tal-GMES, u Strateġija Spazjali li jgawdu minnha ċ-ċittadini (5). |
| --- | --- |

2.4

F'Opinjonijiet sussegwenti, il-KESE saħaq fuq l-importanza tal-politiki spazjali tal-UE għas-servizzi pubbliċi, in-negozji u, b'mod speċjali, iċ-ċittadini. Huwa appoġġja l-passi 'l quddiem li saru f'oqsma speċifiċi bħall-programm Ewropew ta' monitoraġġ tad-dinja (GMES), il-komponent tal-ispazju tal-GMES, u Strateġija Spazjali li jgawdu minnha ċ-ċittadini (5).

| 2.5 | Fl-2012, il-KESE rrakkomanda li l-finanzjament tal-GMES jitpoġġa fil-Qafas Finanzjarju Pluriennali (QFP) 2014-2020 (6). Fit-8 ta' Frar 2013 il-Kunsill iddeċieda li jalloka EUR 3,78 miljun għall-GMES – minn issa 'l quddiem magħruf bħala Copernicus – EUR 6,3 biljun għall-Galileo, u EUR 1,7 biljun għar-R&Ż fi ħdan l-Orizzont 2020. Id-deċiżjoni għad trid tiġi approvata mill-PE. |
| --- | --- |

2.5

Fl-2012, il-KESE rrakkomanda li l-finanzjament tal-GMES jitpoġġa fil-Qafas Finanzjarju Pluriennali (QFP) 2014-2020 (6). Fit-8 ta' Frar 2013 il-Kunsill iddeċieda li jalloka EUR 3,78 miljun għall-GMES – minn issa 'l quddiem magħruf bħala Copernicus – EUR 6,3 biljun għall-Galileo, u EUR 1,7 biljun għar-R&Ż fi ħdan l-Orizzont 2020. Id-deċiżjoni għad trid tiġi approvata mill-PE.

| 2.6 | Il-Komunikazzjoni riċenti tal-KE dwar il-politika industrijali fis-settur spazjali hija pass 'il quddiem peress li l-Ewropa qed titlef ir-ritmu meta fil-qasam tal-ispazju meta mqabbla mal-maġġoranza tal-pajjiżi involuti fl-ispazju, jekk mhux kollha (7). |
| --- | --- |

2.6

Il-Komunikazzjoni riċenti tal-KE dwar il-politika industrijali fis-settur spazjali hija pass 'il quddiem peress li l-Ewropa qed titlef ir-ritmu meta fil-qasam tal-ispazju meta mqabbla mal-maġġoranza tal-pajjiżi involuti fl-ispazju, jekk mhux kollha (7).

3.   Żviluppi attwali

| 3.1 | Iċ-ċirkostanzi nbidlu drastikament. L-investimenti dinjija minn pajjiżi involuti fl-ispazju ġodda qed jiżdiedu b'pass mgħaġġel ħafna. L-Istati Uniti għadhom l-aktar pajjiż b'saħħtu. Id-dħul tal-Amerika huwa madwar għaxar darbiet aktar minn dak tal-Ewropa. Iċ-Ċina u l-Indja qed isiru kompetituri b'saħħithom. Dan l-aħħar ir-Russja ħabbret li ser iżżid il-baġit tagħha għall-ispazju b'ammont sostanzjali. |
| --- | --- |

3.1

Iċ-ċirkostanzi nbidlu drastikament. L-investimenti dinjija minn pajjiżi involuti fl-ispazju ġodda qed jiżdiedu b'pass mgħaġġel ħafna. L-Istati Uniti għadhom l-aktar pajjiż b'saħħtu. Id-dħul tal-Amerika huwa madwar għaxar darbiet aktar minn dak tal-Ewropa. Iċ-Ċina u l-Indja qed isiru kompetituri b'saħħithom. Dan l-aħħar ir-Russja ħabbret li ser iżżid il-baġit tagħha għall-ispazju b'ammont sostanzjali.

| 3.2 | Il-prijoritajiet huma l-kunsiderazzjonijiet strateġiċi tal-awtonomija u l-awtosuffiċjenza. Is-swieq kollha taċ-Ċina, l-Indja u l-Ġappun huma 100 % istituzzjonali u fir-Russja huwa kważi kollu. Fl-Istati Uniti, dan jirrappreżenta 70 %. Dan huwa b'mod ċar għall-kuntrarju tas-sitwazzjoni tal-Ewropa fejn 50 % tas-suq jiddependi mis-settur privat. Għandu jiġi nnutat li f'termini ta' volum, l-20 % tas-sehem mis-suq tas-settur privat fl-Istati Uniti jirrappreżenta aktar minn 50 % tas-sehem tas-suq privat fl-Ewropa. |
| --- | --- |

3.2

Il-prijoritajiet huma l-kunsiderazzjonijiet strateġiċi tal-awtonomija u l-awtosuffiċjenza. Is-swieq kollha taċ-Ċina, l-Indja u l-Ġappun huma 100 % istituzzjonali u fir-Russja huwa kważi kollu. Fl-Istati Uniti, dan jirrappreżenta 70 %. Dan huwa b'mod ċar għall-kuntrarju tas-sitwazzjoni tal-Ewropa fejn 50 % tas-suq jiddependi mis-settur privat. Għandu jiġi nnutat li f'termini ta' volum, l-20 % tas-sehem mis-suq tas-settur privat fl-Istati Uniti jirrappreżenta aktar minn 50 % tas-sehem tas-suq privat fl-Ewropa.

| 3.3 | Is-suq globali qed jikber filwaqt li l-kompetizzjoni qed tintensifika minħabba l-wasla ta' pajjiżi ġodda involuti fl-ispazju. Dan qed jhedded il-pożizzjoni tal-industrija Ewropea miksuba bl-għaraq ta' xbinha hekk kif qed ifeġġu ostakli fl-istess ħin li dawn il-pajjiżi l-ġodda qed iwettqu politiki ta' esportazzjoni aggressivi. Minħabba t-tnaqqis fil-baġit tad-difiża, is-settur tal-ispazju Amerikan ukoll miexi fit-triq li twassal għall-esportazzjonijiet dinjija. |
| --- | --- |

3.3

Is-suq globali qed jikber filwaqt li l-kompetizzjoni qed tintensifika minħabba l-wasla ta' pajjiżi ġodda involuti fl-ispazju. Dan qed jhedded il-pożizzjoni tal-industrija Ewropea miksuba bl-għaraq ta' xbinha hekk kif qed ifeġġu ostakli fl-istess ħin li dawn il-pajjiżi l-ġodda qed iwettqu politiki ta' esportazzjoni aggressivi. Minħabba t-tnaqqis fil-baġit tad-difiża, is-settur tal-ispazju Amerikan ukoll miexi fit-triq li twassal għall-esportazzjonijiet dinjija.

| 3.4 | F'dan il-kuntest, il-KESE jappoġġja bis-sħiħ l-għan li l-Ewropa jkollha aċċess indipendenti għall-ispazju kif ippreżentat f'sensiela ta' Konklużjonijiet tal-Kunsill u fil-Komunikazzjonijiet tal-KE. Aktar minn qatt qabel, il-Kunsill u l-Kummissjoni qed jenfasizzaw, u bir-raġun, il-bżonn ta' awtonomija Ewropea fl-oqsma strateġiċi tas-settur tal-ispazju, bil-promozzjoni u l-protezzjoni tal-aċċess indipendenti tal-Ewropa għall-ispazju. |
| --- | --- |

3.4

F'dan il-kuntest, il-KESE jappoġġja bis-sħiħ l-għan li l-Ewropa jkollha aċċess indipendenti għall-ispazju kif ippreżentat f'sensiela ta' Konklużjonijiet tal-Kunsill u fil-Komunikazzjonijiet tal-KE. Aktar minn qatt qabel, il-Kunsill u l-Kummissjoni qed jenfasizzaw, u bir-raġun, il-bżonn ta' awtonomija Ewropea fl-oqsma strateġiċi tas-settur tal-ispazju, bil-promozzjoni u l-protezzjoni tal-aċċess indipendenti tal-Ewropa għall-ispazju.

| 3.5 | Bħalissa l-Ewropa għadha dipendenti sew fuq teknoloġiji Amerikani. L-isforzi biex din id-dipendenza titnaqqas u tiġi żgurata ċ-ċertezza ta' provvista mingħajr interruzzjoni ta' għarfien u materjal ta' teknoloġija għolja jeħtieġu sforzi kbar mill-gvernijiet, l-ASE u l-UE. |
| --- | --- |

3.5

Bħalissa l-Ewropa għadha dipendenti sew fuq teknoloġiji Amerikani. L-isforzi biex din id-dipendenza titnaqqas u tiġi żgurata ċ-ċertezza ta' provvista mingħajr interruzzjoni ta' għarfien u materjal ta' teknoloġija għolja jeħtieġu sforzi kbar mill-gvernijiet, l-ASE u l-UE.

| 3.6 | Bi tweġiba għall-attivitajiet b'riskju għoli u li jsiru fuq żmien twil, il-possibbiltà tal-previżjoni, iċ-ċertezza u l-impenn kontinwu huma indispensabbli. Is-settur qiegħed fi triqtu lejn il-maturità u għadu fraġli, speċjalment fejn għandhom x'jaqsmu l-SMEs, li huma kruċjali għall-iżvilupp tal-applikazzjonijiet. Il-kriżi attwali żżid il-vulnerabbiltà. |
| --- | --- |

3.6

Bi tweġiba għall-attivitajiet b'riskju għoli u li jsiru fuq żmien twil, il-possibbiltà tal-previżjoni, iċ-ċertezza u l-impenn kontinwu huma indispensabbli. Is-settur qiegħed fi triqtu lejn il-maturità u għadu fraġli, speċjalment fejn għandhom x'jaqsmu l-SMEs, li huma kruċjali għall-iżvilupp tal-applikazzjonijiet. Il-kriżi attwali żżid il-vulnerabbiltà.

4.   Il-politika industrijali għas-settur spazjali

| 4.1 | F'din il-klima diffiċli, il-Kummissjoni ressqet il-proposta tagħha għal politika industrijali tal-UE attiva, abbażi tal-Artikoli 173 u 189 tat-TFUE. |
| --- | --- |

4.1

F'din il-klima diffiċli, il-Kummissjoni ressqet il-proposta tagħha għal politika industrijali tal-UE attiva, abbażi tal-Artikoli 173 u 189 tat-TFUE.

| 4.2 | Għall-ewwel darba l-Kummissjoni wettqet analiżi fil-fond tal-isfidi wara li kkonsultat firxa wiesgħa ta' partijiet pubbliċi u privati. Din l-analiżi, li ġiet aċċettata b'mod wiesa' hija element importanti li permezz tiegħu tista' ssir il-qabża 'l quddiem mill-baġit attwali ta' madwar EUR 4 biljun tal-ASE għall-EUR 11-il biljun addizzjonali tal-baġit tal-ispazju għall-2014-2020. Meta jitqiesu l-politiki aggressivi ta' pajjiżi oħra involuti fl-ispazju, dan huwa pass 'il quddiem deċiżiv. |
| --- | --- |

4.2

Għall-ewwel darba l-Kummissjoni wettqet analiżi fil-fond tal-isfidi wara li kkonsultat firxa wiesgħa ta' partijiet pubbliċi u privati. Din l-analiżi, li ġiet aċċettata b'mod wiesa' hija element importanti li permezz tiegħu tista' ssir il-qabża 'l quddiem mill-baġit attwali ta' madwar EUR 4 biljun tal-ASE għall-EUR 11-il biljun addizzjonali tal-baġit tal-ispazju għall-2014-2020. Meta jitqiesu l-politiki aggressivi ta' pajjiżi oħra involuti fl-ispazju, dan huwa pass 'il quddiem deċiżiv.

| 4.3 | Dan il-finanzjament addizzjonali huwa wkoll punt ta' tluq tajjeb fis-settur li x'aktarx ser jikber b'mod konsiderevoli fl-għaxar snin li ġejjin minħabba żewġ raġunijiet:






  — | dan huwa settur strateġiku |
| --- | --- | --- |

4.3

Dan il-finanzjament addizzjonali huwa wkoll punt ta' tluq tajjeb fis-settur li x'aktarx ser jikber b'mod konsiderevoli fl-għaxar snin li ġejjin minħabba żewġ raġunijiet:

—

dan huwa settur strateġiku

| — | minħabba t-teknoloġiji li jirfduh, is-settur jgħin lil attivitajiet ekonomiċi oħra, u joħloq sinerġiji pożittivi ma' setturi li jgawdu direttament mit-teknoloġiji u s-servizzi spazjali. |
| --- | --- |

—

minħabba t-teknoloġiji li jirfduh, is-settur jgħin lil attivitajiet ekonomiċi oħra, u joħloq sinerġiji pożittivi ma' setturi li jgawdu direttament mit-teknoloġiji u s-servizzi spazjali.

| 4.4 | Għadd dejjem jikber ta' attivitajiet jibbenefikaw mis-servizzi tal-ispazju: is-sigurtà, l-agrikoltura, it-trasport, l-iżvilupp reġjonali, il-monitoraġġ tal-oċeani, il-meteoroloġija, it-telekomunikazzjonijiet, ix-xandir. Dan jindirizza l-lakuni diġitali li jeżistu. |
| --- | --- |

4.4

Għadd dejjem jikber ta' attivitajiet jibbenefikaw mis-servizzi tal-ispazju: is-sigurtà, l-agrikoltura, it-trasport, l-iżvilupp reġjonali, il-monitoraġġ tal-oċeani, il-meteoroloġija, it-telekomunikazzjonijiet, ix-xandir. Dan jindirizza l-lakuni diġitali li jeżistu.

| 4.5 | Barra minn hekk, l-ispazju ser ikun ta' appoġġ għal għadd ta' kwistjonijiet globali bħat-tibdil fil-klima, is-sigurtà tal-ikel, is-sajd, id-deforestazzjoni, il-monitoraġġ tar-riżorsi naturali u tal-katastrofi. L-Ewropa għandha tkun armata b'sistema globali proprja biex taqdi r-rwol sħiħ tagħha, fl-istess livell tal-pożizzjoni ekonomika tagħha fid-dinja. Hemm bżonn jiżdied l-għarfien fost iċ-ċittadini. |
| --- | --- |

4.5

Barra minn hekk, l-ispazju ser ikun ta' appoġġ għal għadd ta' kwistjonijiet globali bħat-tibdil fil-klima, is-sigurtà tal-ikel, is-sajd, id-deforestazzjoni, il-monitoraġġ tar-riżorsi naturali u tal-katastrofi. L-Ewropa għandha tkun armata b'sistema globali proprja biex taqdi r-rwol sħiħ tagħha, fl-istess livell tal-pożizzjoni ekonomika tagħha fid-dinja. Hemm bżonn jiżdied l-għarfien fost iċ-ċittadini.

| 4.6 | Il-KESE jappoġġja bis-sħiħ id-deċiżjoni li fl-implimentazzjoni tal-kundizzjonijiet tajbin, l-UE tagħmel użu mill-opportunitajiet ta' politika industrijali proattiva. Huwa jara dan bħala t-tħejjija konkreta tal-kunċett usa' ta' politika industrijali tal-UE kif ġie stabbilit fil-Komunikazzjonijiet tal-KE dwar il-politika industrijali tal-2010 u l-2012. |
| --- | --- |

4.6

Il-KESE jappoġġja bis-sħiħ id-deċiżjoni li fl-implimentazzjoni tal-kundizzjonijiet tajbin, l-UE tagħmel użu mill-opportunitajiet ta' politika industrijali proattiva. Huwa jara dan bħala t-tħejjija konkreta tal-kunċett usa' ta' politika industrijali tal-UE kif ġie stabbilit fil-Komunikazzjonijiet tal-KE dwar il-politika industrijali tal-2010 u l-2012.

| 4.7 | Din għandha tiżgura li l-Ewropa jkollha aċċess indipendenti għall-ispazju fit-tfassil u l-iżvilupp tas-sistemi tal-ispazju kif ukoll fil-programmi ta' llanċjar u ta' esplojtazzjoni. Huwa indispensabbli li jkun hemm awtosuffiċjenza u verifika indipendenti tad-data, bla dubju rigward iċ-Ċina, iżda anke fir-rigward tan-nazzjonijiet ħbieb, bħall-Istati Uniti, li l-Ewropa ma tistax ma tikkompetix magħhom. |
| --- | --- |

4.7

Din għandha tiżgura li l-Ewropa jkollha aċċess indipendenti għall-ispazju fit-tfassil u l-iżvilupp tas-sistemi tal-ispazju kif ukoll fil-programmi ta' llanċjar u ta' esplojtazzjoni. Huwa indispensabbli li jkun hemm awtosuffiċjenza u verifika indipendenti tad-data, bla dubju rigward iċ-Ċina, iżda anke fir-rigward tan-nazzjonijiet ħbieb, bħall-Istati Uniti, li l-Ewropa ma tistax ma tikkompetix magħhom.

| 4.8 | Il-maġġorparti tal-politiki industrijali, xprunata mill-istrateġiji nazzjonali, għadha fl-Istati Membri. Dawn l-istrateġiji huma parti mill-qasam usa' tal-politika tas-sigurtà u tad-difiża, u dan jispjega wkoll ir-rabta mill-qrib bejn il-gvernijiet, ir-riċerka nazzjonali u l-industriji. Dan iwassal għal ostakli interni u, għalhekk, għal frammentazzjoni u xogħol maqsum, biex ma nsemmux il-fatt li l-Ewropa tibqa' lura. |
| --- | --- |

4.8

Il-maġġorparti tal-politiki industrijali, xprunata mill-istrateġiji nazzjonali, għadha fl-Istati Membri. Dawn l-istrateġiji huma parti mill-qasam usa' tal-politika tas-sigurtà u tad-difiża, u dan jispjega wkoll ir-rabta mill-qrib bejn il-gvernijiet, ir-riċerka nazzjonali u l-industriji. Dan iwassal għal ostakli interni u, għalhekk, għal frammentazzjoni u xogħol maqsum, biex ma nsemmux il-fatt li l-Ewropa tibqa' lura.

| 4.9 | Dan joħroġ fid-dieher li l-bżonn ta' kundizzjonijiet indaqs huwa prerekwiżit għal kwalunkwe politika industrijali tal-UE. Il-Kummissjoni għandha tfassal kriterji ċari biex tiddefinixxi b'mod preċiż il-kunċett ta' "kundizzjonijiet indaqs". Kunċett definit sew huwa wkoll indispensabbli għal kull miżura "ta' reċiproċità" li tittieħed fil-kuntest tal-ftuħ reċiproku tas-swieq internazzjonali ma' pajjiżi terzi. |
| --- | --- |

4.9

Dan joħroġ fid-dieher li l-bżonn ta' kundizzjonijiet indaqs huwa prerekwiżit għal kwalunkwe politika industrijali tal-UE. Il-Kummissjoni għandha tfassal kriterji ċari biex tiddefinixxi b'mod preċiż il-kunċett ta' "kundizzjonijiet indaqs". Kunċett definit sew huwa wkoll indispensabbli għal kull miżura "ta' reċiproċità" li tittieħed fil-kuntest tal-ftuħ reċiproku tas-swieq internazzjonali ma' pajjiżi terzi.

| 4.10 | Il-KESE jinsisti li l-kundizzjonijiet indaqs u l-kompetizzjoni interna trasparenti fi ħdan l-Unjoni għandhom ikunu l-għan finali. Dan għandu jgħin b'mod konsiderevoli biex l-Ewropa żżomm il-pass mal-bqija tad-dinja. |
| --- | --- |

4.10

Il-KESE jinsisti li l-kundizzjonijiet indaqs u l-kompetizzjoni interna trasparenti fi ħdan l-Unjoni għandhom ikunu l-għan finali. Dan għandu jgħin b'mod konsiderevoli biex l-Ewropa żżomm il-pass mal-bqija tad-dinja.

| 4.11 | Għal dak li għandu x'jaqsam mal-politika tal-Kummissjoni għar-R&Ż, il-KESE jsemmi żewġ elementi ewlenin li jridu jiġu indirizzati:






  — | programmi tal-Orizzont 2020 biex jappoġġjaw il-kompetittività tal-UE permezz ta' sejħiet għall-offerti effiċjenti, b'kooperazzjoni mill-qrib mal-ASE u mal-programmi separati tal-Istati Membri tar-R&Ż spazjali |
| --- | --- | --- |

4.11

Għal dak li għandu x'jaqsam mal-politika tal-Kummissjoni għar-R&Ż, il-KESE jsemmi żewġ elementi ewlenin li jridu jiġu indirizzati:

—

programmi tal-Orizzont 2020 biex jappoġġjaw il-kompetittività tal-UE permezz ta' sejħiet għall-offerti effiċjenti, b'kooperazzjoni mill-qrib mal-ASE u mal-programmi separati tal-Istati Membri tar-R&Ż spazjali

| — | il-garanzija ta' tranżizzjoni integrata mir-R&Ż għall-fażijiet operattivi tal-programmi tal-UE. |
| --- | --- |

—

il-garanzija ta' tranżizzjoni integrata mir-R&Ż għall-fażijiet operattivi tal-programmi tal-UE.

| 4.12 | Dawn il-punti ta' tħassib huma marbuta mal-baġits għar-R&Ż li qed jonqsu fl-Istati Membri. L-infiq globali għadu bejn wieħed u ieħor l-istess minħabba li l-Kummissjoni tagħti sehemha biex tikkumpensa. L-unika eċċezzjoni hija l-Ġermanja li dan l-aħħar żiedet il-baġit tagħha għar-R&Ż spazjali b'10 %. |
| --- | --- |

4.12

Dawn il-punti ta' tħassib huma marbuta mal-baġits għar-R&Ż li qed jonqsu fl-Istati Membri. L-infiq globali għadu bejn wieħed u ieħor l-istess minħabba li l-Kummissjoni tagħti sehemha biex tikkumpensa. L-unika eċċezzjoni hija l-Ġermanja li dan l-aħħar żiedet il-baġit tagħha għar-R&Ż spazjali b'10 %.

| 4.13 | Kif innota l-KESE f'diversi okkażjonijiet, politika industrijali li tirnexxi hija waħda trasversali: trid tiġi żgurata l-koordinazzjoni fost id-diversi Direttorati Ġenerali tal-KE sabiex jintlaħqu l-għanijiet kollha stabbiliti mid-DĠ Intrapriża, pereżempju mad-DĠ Connect dwar il-komunikazzjonijiet bis-satellita (SatComs) u mad-DĠ Kummerċ dwar il-ftuħ tas-swieq u l-garanzija ta' "sigurtà tal-provvista" ta' komponenti kruċjali. |
| --- | --- |

4.13

Kif innota l-KESE f'diversi okkażjonijiet, politika industrijali li tirnexxi hija waħda trasversali: trid tiġi żgurata l-koordinazzjoni fost id-diversi Direttorati Ġenerali tal-KE sabiex jintlaħqu l-għanijiet kollha stabbiliti mid-DĠ Intrapriża, pereżempju mad-DĠ Connect dwar il-komunikazzjonijiet bis-satellita (SatComs) u mad-DĠ Kummerċ dwar il-ftuħ tas-swieq u l-garanzija ta' "sigurtà tal-provvista" ta' komponenti kruċjali.

5.   L-ASE u l-UE

| 5.1 | Ix-xjenza u t-teknoloġija huma fundamentali. Il-KESE jisħaq għal darb'oħra l-importanza kbira tal-ASE fil-politika spazjali Ewropea. Meta jitqiesu l-ostakli li jridu jingħelbu f'kull qafas intergovernattiv, m'hemm l-ebda dubju dwar il-prestazzjoni preċedenti u attwali tal-ASE. Sa mill-bidu hija tat kontribut sinifikanti lill-attivitajiet spazjali Ewropej kif inhuma. L-ASE kellha rwol indispensabbli fir-R&Ż spazjali u, sa ċertu punt, anke f'attivitajiet industrijali, mhux l-inqas minħabba l-proporzjon pożittiv bejn il-kost u l-kwalità tal-prodotti. |
| --- | --- |

5.1

Ix-xjenza u t-teknoloġija huma fundamentali. Il-KESE jisħaq għal darb'oħra l-importanza kbira tal-ASE fil-politika spazjali Ewropea. Meta jitqiesu l-ostakli li jridu jingħelbu f'kull qafas intergovernattiv, m'hemm l-ebda dubju dwar il-prestazzjoni preċedenti u attwali tal-ASE. Sa mill-bidu hija tat kontribut sinifikanti lill-attivitajiet spazjali Ewropej kif inhuma. L-ASE kellha rwol indispensabbli fir-R&Ż spazjali u, sa ċertu punt, anke f'attivitajiet industrijali, mhux l-inqas minħabba l-proporzjon pożittiv bejn il-kost u l-kwalità tal-prodotti.

| 5.2 | L-ASE hija msieħeb mgħammar tajjeb għall-gvernijiet nazzjonali u l-industriji. Għaldaqstant, il-kisbiet tagħha huma parti mill-katina li hi kkwalifikata ħafna u li tibni fuq il-bażi għall-industrija Ewropea u ssaħħaħha. Barra minn hekk, is-sistema tar-"ritorn ġust", li għaddejja bħalissa, ħeġġet lill-gvernijiet jimmonitorjaw il-prestazzjoni globali fir-R&Ż u l-attivitajiet relatati fil-pajjiżi rispettivi. |
| --- | --- |

5.2

L-ASE hija msieħeb mgħammar tajjeb għall-gvernijiet nazzjonali u l-industriji. Għaldaqstant, il-kisbiet tagħha huma parti mill-katina li hi kkwalifikata ħafna u li tibni fuq il-bażi għall-industrija Ewropea u ssaħħaħha. Barra minn hekk, is-sistema tar-"ritorn ġust", li għaddejja bħalissa, ħeġġet lill-gvernijiet jimmonitorjaw il-prestazzjoni globali fir-R&Ż u l-attivitajiet relatati fil-pajjiżi rispettivi.

| 5.3 | Madankollu, bil-mod il-mod beda joħroġ ċar li kellhom jinstabu mogħdijiet ġodda biex l-UE tkun verament attur kompetittiv globali. Il-Ftehim Qafas tal-2003 bejn l-ASE u l-UE beda jżid il-politiki tal-UE u r-riżorsi finanzjarji kif ukoll itejjeb il-kompetizzjoni u l-kompetittività. Inbdiet għalhekk sħubija bejn l-ASE u l-UE li rnexxiet. It-tkomplija tal-impenn mill-ASE ser tkun pedament sod ta' kwalunkwe politika industrijali spazjali tal-UE. |
| --- | --- |

5.3

Madankollu, bil-mod il-mod beda joħroġ ċar li kellhom jinstabu mogħdijiet ġodda biex l-UE tkun verament attur kompetittiv globali. Il-Ftehim Qafas tal-2003 bejn l-ASE u l-UE beda jżid il-politiki tal-UE u r-riżorsi finanzjarji kif ukoll itejjeb il-kompetizzjoni u l-kompetittività. Inbdiet għalhekk sħubija bejn l-ASE u l-UE li rnexxiet. It-tkomplija tal-impenn mill-ASE ser tkun pedament sod ta' kwalunkwe politika industrijali spazjali tal-UE.

| 5.4 | Minkejja dan, iċ-ċirkostanzi li qed jinbidlu malajr jitolbu valutazzjoni preċiża tal-proċeduri u tal-proċedimenti u għall-aħjar użu possibbli tar-riżorsi finanzjarji għall-appoġġ tat-tkomplija tal-kompetittività u r-reżiljenza tal-kumpaniji Ewropej. |
| --- | --- |

5.4

Minkejja dan, iċ-ċirkostanzi li qed jinbidlu malajr jitolbu valutazzjoni preċiża tal-proċeduri u tal-proċedimenti u għall-aħjar użu possibbli tar-riżorsi finanzjarji għall-appoġġ tat-tkomplija tal-kompetittività u r-reżiljenza tal-kumpaniji Ewropej.

| 5.5 | Ir-rwol tal-ASE fil-ħolqien ta' bażi soda għall-esplojtazzjoni tas-sistemi spazjali tal-Ewropa nnifisha permezz ta' applikazzjonijiet iffukati u integrati, ġie rikonoxxut iżda l-appoġġ li jista' jagħti lill-politiki tal-UE għadu ma ntużax b'mod sħiħ. Kooperazzjoni aktar mill-qrib bejn l-UE u l-ASE għandha toħloq momentum qawwi f'dan ir-rigward. |
| --- | --- |

5.5

Ir-rwol tal-ASE fil-ħolqien ta' bażi soda għall-esplojtazzjoni tas-sistemi spazjali tal-Ewropa nnifisha permezz ta' applikazzjonijiet iffukati u integrati, ġie rikonoxxut iżda l-appoġġ li jista' jagħti lill-politiki tal-UE għadu ma ntużax b'mod sħiħ. Kooperazzjoni aktar mill-qrib bejn l-UE u l-ASE għandha toħloq momentum qawwi f'dan ir-rigward.

| 5.6 | Hemm bżonn ta' approċċi u mekkaniżmi ġodda biex nappoġġjaw politika maħsuba apposta għall-użu b'suċċess u l-esplojtazzjoni sostenibbli ta' sistemi spazjali operattivi. Bl-istess mod, hemm bżonn li ssir Ewropizzazzjoni effettiva tar-riżorsi biex jiġu appoġġjati t-tliet għanijiet li ġejjin:






  — | iż-żamma ta' bażi xjentifika b'saħħitha |
| --- | --- | --- |

5.6

Hemm bżonn ta' approċċi u mekkaniżmi ġodda biex nappoġġjaw politika maħsuba apposta għall-użu b'suċċess u l-esplojtazzjoni sostenibbli ta' sistemi spazjali operattivi. Bl-istess mod, hemm bżonn li ssir Ewropizzazzjoni effettiva tar-riżorsi biex jiġu appoġġjati t-tliet għanijiet li ġejjin:

—

iż-żamma ta' bażi xjentifika b'saħħitha

| — | inċentivi ġodda għat-teknoloġija applikata u għas-suq |
| --- | --- |

—

inċentivi ġodda għat-teknoloġija applikata u għas-suq

| — | inċentivi għall-iżvilupp ta' sensiela ġdida ta' applikazzjonijet u servizzi (li jappoġġjaw setturi oħra). |
| --- | --- |

—

inċentivi għall-iżvilupp ta' sensiela ġdida ta' applikazzjonijet u servizzi (li jappoġġjaw setturi oħra).

| 5.7 | Id-deċiżjonijiet riċenti huma konformi mal-modernizzazzjoni li l-KESE ppromova fl-Opinjoni tiegħu tal-2008 (8). Dak iż-żmien, il-KESE kien saħaq li l-maturità li qed tikber tas-suq tal-ispazju titlob aktar flessibbiltà li, fi żmien ta' ċikli teknoloġiċi dejjem aktar mgħaġġlin u sinerġiji u applikazzjonijiet li qed jiżdiedu, bħala regola, mhijiex garantita b'xejriet fissi ta' relazzjonijiet li jirriżultaw mill-prinċipju tar-ritorn ġust kif prattikat mill-ASE (9). |
| --- | --- |

5.7

Id-deċiżjonijiet riċenti huma konformi mal-modernizzazzjoni li l-KESE ppromova fl-Opinjoni tiegħu tal-2008 (8). Dak iż-żmien, il-KESE kien saħaq li l-maturità li qed tikber tas-suq tal-ispazju titlob aktar flessibbiltà li, fi żmien ta' ċikli teknoloġiċi dejjem aktar mgħaġġlin u sinerġiji u applikazzjonijiet li qed jiżdiedu, bħala regola, mhijiex garantita b'xejriet fissi ta' relazzjonijiet li jirriżultaw mill-prinċipju tar-ritorn ġust kif prattikat mill-ASE (9).

| 5.8 | Il-bidliet ta' malajr għandhom jiġu evitati. Għaldaqstant il-KESE rrakkomanda analiżi u djalogu dwar il-prestazzjoni mixtieqa mill-Ewropa sa għaxar snin oħra: "id-djalogu għandu jinkludi l-mod kif l-ASE hija ffinanzjata, il-kontribut dinamiku tal-kumpaniji ta' daqs medju u ż-żamma tal-ogħla livell ta' kompetizzjoni' (10) |
| --- | --- |

5.8

Il-bidliet ta' malajr għandhom jiġu evitati. Għaldaqstant il-KESE rrakkomanda analiżi u djalogu dwar il-prestazzjoni mixtieqa mill-Ewropa sa għaxar snin oħra: "id-djalogu għandu jinkludi l-mod kif l-ASE hija ffinanzjata, il-kontribut dinamiku tal-kumpaniji ta' daqs medju u ż-żamma tal-ogħla livell ta' kompetizzjoni' (10)

| 5.9 | Il-KESE jqis li r-Riżoluzzjoni tal-Kunsill ta' Novembru li għadda dwar ir-relazzjoni bejn l-UE ul-ASE (11) flimkien mal-qafas finanzjarju l-ġdid, adottat fit-8 ta' Frar, bħala applikazzjoni konkreta waħda tar-rakkomandazzjonijiet tiegħu tal-2008. L-UE dieħla f'fażi ġdida. |
| --- | --- |

5.9

Il-KESE jqis li r-Riżoluzzjoni tal-Kunsill ta' Novembru li għadda dwar ir-relazzjoni bejn l-UE ul-ASE (11) flimkien mal-qafas finanzjarju l-ġdid, adottat fit-8 ta' Frar, bħala applikazzjoni konkreta waħda tar-rakkomandazzjonijiet tiegħu tal-2008. L-UE dieħla f'fażi ġdida.

| 5.10 | Fl-implimentazzjoni tad-deċiżjonijiet, l-ASE, li tgawdi minn esperjenza dejjiema, ser issir responsabbli għall-ġestjoni eżekuttiva, iżda ser tagħmel dan abbażi tar-regoli tal-UE. Jekk jiġu implimentati sew, ser jinstab bilanċ ottimali bejn il-kompetenzi tal-ASE u l-mekkaniżmu regolari tas-suq tal-UE. |
| --- | --- |

5.10

Fl-implimentazzjoni tad-deċiżjonijiet, l-ASE, li tgawdi minn esperjenza dejjiema, ser issir responsabbli għall-ġestjoni eżekuttiva, iżda ser tagħmel dan abbażi tar-regoli tal-UE. Jekk jiġu implimentati sew, ser jinstab bilanċ ottimali bejn il-kompetenzi tal-ASE u l-mekkaniżmu regolari tas-suq tal-UE.

| 5.11 | Għadu mhuwiex ċar kif il-metodi ta' ħidma maqbula ser jaħdmu, żgur mhux fl-ewwel fażi. Minkejja xi bidliet żgħar matul l-aħħar snin, fejn l-approċċi tas-suq ġew imbuttati fuq quddiem, inħolqot relazzjoni ġdida max-xjenza u r-riċerka fl-ispazju. Għaldaqstant, il-Kumitat jilqa' l-iżvilupp ta' kriterji distintivi fattibbli bejn il-prinċipju konvenzjonali tal-ESA dwar ritorn ġust (li għandu l-għan li jiżviluppa u juża industrija diversifikata fil-qasam tal-ajruspazju fl-Ewropa) u r-regoli tas-suq intern tal-UE li huma vinkolanti għall-Kummissjoni, b'tali mod li jissaħħu l-kooperazzjoni ta' siwi bejn il-Kummissjoni u l-ESA u l-industrija spazjali Ewropea. |
| --- | --- |

5.11

Għadu mhuwiex ċar kif il-metodi ta' ħidma maqbula ser jaħdmu, żgur mhux fl-ewwel fażi. Minkejja xi bidliet żgħar matul l-aħħar snin, fejn l-approċċi tas-suq ġew imbuttati fuq quddiem, inħolqot relazzjoni ġdida max-xjenza u r-riċerka fl-ispazju. Għaldaqstant, il-Kumitat jilqa' l-iżvilupp ta' kriterji distintivi fattibbli bejn il-prinċipju konvenzjonali tal-ESA dwar ritorn ġust (li għandu l-għan li jiżviluppa u juża industrija diversifikata fil-qasam tal-ajruspazju fl-Ewropa) u r-regoli tas-suq intern tal-UE li huma vinkolanti għall-Kummissjoni, b'tali mod li jissaħħu l-kooperazzjoni ta' siwi bejn il-Kummissjoni u l-ESA u l-industrija spazjali Ewropea.

| 5.12 | Dan l-aspett ġie indirizzat ukoll fl-opinjoni addizzjonali tas-CCMI dwar dan is-suġġett. Sadanittant kien possibbli li jiġu ċċarati b'mod sodisfaċenti xi aspetti kritiċi identifikati f'din l-opinjoni addizzjonali. |
| --- | --- |

5.12

Dan l-aspett ġie indirizzat ukoll fl-opinjoni addizzjonali tas-CCMI dwar dan is-suġġett. Sadanittant kien possibbli li jiġu ċċarati b'mod sodisfaċenti xi aspetti kritiċi identifikati f'din l-opinjoni addizzjonali.

6.   Kwistjonijiet speċifiċi

| 6.1 | Fit-tfassil tal-politika spazjali skont l-Artikolu 189, kemm jista' jkun għandhom jiġu applikati kompetenzi paralleli tal-Kummissjoni u l-Istati Membri. L-Istati Membri għandhom ukoll jieħdu l-inizjattiva li jikkooperaw bejniethom dwar kwistjonijiet speċifiki. Dawn il-proċessi jistgħu jiġu monitorjati mill-Kummissjoni. |
| --- | --- |

6.1

Fit-tfassil tal-politika spazjali skont l-Artikolu 189, kemm jista' jkun għandhom jiġu applikati kompetenzi paralleli tal-Kummissjoni u l-Istati Membri. L-Istati Membri għandhom ukoll jieħdu l-inizjattiva li jikkooperaw bejniethom dwar kwistjonijiet speċifiki. Dawn il-proċessi jistgħu jiġu monitorjati mill-Kummissjoni.

| 6.2 | F'ambjent kompetittiv u dinamiku li qiegħed dejjem jinbidel għandhom jiġu definiti l-kundizzjonijiet tajbin b'appoġġ għal bażi kompetittiva soda għall-industrija tal-UE. Għaldaqstant, il-KESE jinsisti li minn issa 'l quddiem l-industrija tingħata pożizzjoni formali fil-korpi konsultattivi, speċjalment f'oqsma fejn huma attivi l-kumpaniji ż-żgħar. Ir-rekwiżiti għandhom jiġu definiti b'mod miftuħ u trasparenti. |
| --- | --- |

6.2

F'ambjent kompetittiv u dinamiku li qiegħed dejjem jinbidel għandhom jiġu definiti l-kundizzjonijiet tajbin b'appoġġ għal bażi kompetittiva soda għall-industrija tal-UE. Għaldaqstant, il-KESE jinsisti li minn issa 'l quddiem l-industrija tingħata pożizzjoni formali fil-korpi konsultattivi, speċjalment f'oqsma fejn huma attivi l-kumpaniji ż-żgħar. Ir-rekwiżiti għandhom jiġu definiti b'mod miftuħ u trasparenti.

| 6.3 | Fost il-kwistjonijiet li għandhom jiġu diskussi hemm politika dwar id-data ħielsa u miftuħa, il-kwalità, l-istandards u ċ-ċertifikazzjoni. Is-servizzi huma pprovduti kemm mill-korpi tas-settur pubbliku kif ukoll mill-atturi privati, li jwassal għall-bżonn li jkun hemm monitoraġġ effettiv. |
| --- | --- |

6.3

Fost il-kwistjonijiet li għandhom jiġu diskussi hemm politika dwar id-data ħielsa u miftuħa, il-kwalità, l-istandards u ċ-ċertifikazzjoni. Is-servizzi huma pprovduti kemm mill-korpi tas-settur pubbliku kif ukoll mill-atturi privati, li jwassal għall-bżonn li jkun hemm monitoraġġ effettiv.

| 6.4 | Arranġamenti konsultattivi stabbiliti sew għandhom jgħinu l-appoġġ għall-potenzjal enormi tal-SMEs. Parti adegwata mill-baġit għall-Copernicus u l-Galileo għandha tiġi użata għall-iżvilupp ta' servizzi u applikazzjonijiet ġodda. |
| --- | --- |

6.4

Arranġamenti konsultattivi stabbiliti sew għandhom jgħinu l-appoġġ għall-potenzjal enormi tal-SMEs. Parti adegwata mill-baġit għall-Copernicus u l-Galileo għandha tiġi użata għall-iżvilupp ta' servizzi u applikazzjonijiet ġodda.

| 6.5 | Minħabba l-intensità tat-teknoloġija, il-medja tal-forza tax-xogħol hija kkwalifikata ħafna. Madwar id-dinja s-settur tal-ispazju għandu 800 000 impjegat, li minnhom 25 % jinsabu fl-Istati Uniti u 4 % (!) fl-Ewropa. Hemm bżonn li qed jikber għal impjegati ggradwati biex jittejjeb il-potenzjal Ewropew u jiġu ġġenerati sinerġiji ta' ġid. Kuntratti tax-xogħol diċenti għandhom ikunu l-istandard sabiex is-settur isir iktar attraenti. |
| --- | --- |

6.5

Minħabba l-intensità tat-teknoloġija, il-medja tal-forza tax-xogħol hija kkwalifikata ħafna. Madwar id-dinja s-settur tal-ispazju għandu 800 000 impjegat, li minnhom 25 % jinsabu fl-Istati Uniti u 4 % (!) fl-Ewropa. Hemm bżonn li qed jikber għal impjegati ggradwati biex jittejjeb il-potenzjal Ewropew u jiġu ġġenerati sinerġiji ta' ġid. Kuntratti tax-xogħol diċenti għandhom ikunu l-istandard sabiex is-settur isir iktar attraenti.

| 6.6 | L-ispazju jistimola l-immaġinazzjoni taż-żgħażagħ. Il-KESE jinsisti fuq politika tax-xogħol attiva, ibbażata fuq edukazzjoni u taħriġ aġġornati, u promossa fl-edukazzjoni teknika għolja, inkluża relazzjoni mill-qrib mar-riċerka u l-innovazzjoni. Din ser trawwem ukoll mobbiltà mixtieqa u adatta. |
| --- | --- |

6.6

L-ispazju jistimola l-immaġinazzjoni taż-żgħażagħ. Il-KESE jinsisti fuq politika tax-xogħol attiva, ibbażata fuq edukazzjoni u taħriġ aġġornati, u promossa fl-edukazzjoni teknika għolja, inkluża relazzjoni mill-qrib mar-riċerka u l-innovazzjoni. Din ser trawwem ukoll mobbiltà mixtieqa u adatta.

| 6.7 | Minħabba li s-suq istituzzjonali huwa sinifikanti ħafna, il-politika industrijali fil-qasam tal-ispazju hija relatata mill-qrib mal-politiki tal-akkwist pubbliku. Dawn għandhom jilħqu rekwiżiti għoljin ta' kwalità u trasparenza. Il-KESE jenfasizza li l-industrija tilqa' bi ħġarha t-tħejjija ta' politika speċifika għall-akkwist pubbliku dwar l-ispazju, fejn l-UE tkun involuta direttament, ladarba l-ambitu tagħha jkun ġie definit bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri. |
| --- | --- |

6.7

Minħabba li s-suq istituzzjonali huwa sinifikanti ħafna, il-politika industrijali fil-qasam tal-ispazju hija relatata mill-qrib mal-politiki tal-akkwist pubbliku. Dawn għandhom jilħqu rekwiżiti għoljin ta' kwalità u trasparenza. Il-KESE jenfasizza li l-industrija tilqa' bi ħġarha t-tħejjija ta' politika speċifika għall-akkwist pubbliku dwar l-ispazju, fejn l-UE tkun involuta direttament, ladarba l-ambitu tagħha jkun ġie definit bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri.

| 6.8 | Din il-politika ser twitti t-triq biex l-UE tassumi r-rwol tagħha ta' sid l-infrastrutturi Ewropej tal-Ispazju u dak ta' klijent għas-servizzi bbażati fl-ispazju biex taqdi firxa wiesa' ta' politiki pubbliċi. |
| --- | --- |

6.8

Din il-politika ser twitti t-triq biex l-UE tassumi r-rwol tagħha ta' sid l-infrastrutturi Ewropej tal-Ispazju u dak ta' klijent għas-servizzi bbażati fl-ispazju biex taqdi firxa wiesa' ta' politiki pubbliċi.

| 6.9 | Il-KESE jenfasizza r-rwol ewlieni li għandhom x'jaqdu r-reġjuni u l-impenn reġjonali biex jitrawmu l-attivitajiet li qed jiżviluppaw fl-industrija spazjali. Ir-rwol tar-reġjuni mhuwiex stmat biżżejjed. Dawn għandhom ikunu informati u mgħammra b'mod adegwat sabiex jibbenefikaw minn impatt pożittiv potenzjali meta jsir użu effiċjenti mis-servizzi spazjali. |
| --- | --- |

6.9

Il-KESE jenfasizza r-rwol ewlieni li għandhom x'jaqdu r-reġjuni u l-impenn reġjonali biex jitrawmu l-attivitajiet li qed jiżviluppaw fl-industrija spazjali. Ir-rwol tar-reġjuni mhuwiex stmat biżżejjed. Dawn għandhom ikunu informati u mgħammra b'mod adegwat sabiex jibbenefikaw minn impatt pożittiv potenzjali meta jsir użu effiċjenti mis-servizzi spazjali.

| 6.10 | Għad hemm nuqqas ta' kejl tas-swieq kwantitattiv sodisfaċenti, li jirriżulta f'nuqqas ta' data affidabbli dwar l-effett finali tar-riċerka dwar l-ispazju fl-applikazzjoni aktar 'l isfel fil-katina. L-għarfien analitiku ta' 'l isfel jew 'l fuq fil-ktajjen irid jidħol aktar fil-fond. |
| --- | --- |

6.10

Għad hemm nuqqas ta' kejl tas-swieq kwantitattiv sodisfaċenti, li jirriżulta f'nuqqas ta' data affidabbli dwar l-effett finali tar-riċerka dwar l-ispazju fl-applikazzjoni aktar 'l isfel fil-katina. L-għarfien analitiku ta' 'l isfel jew 'l fuq fil-ktajjen irid jidħol aktar fil-fond.

| 6.11 | Analiżi tal-Euroconsult li, fost affarijiet oħra, tgħid li l-investimenti aktar 'l fuq fil-katina fl-Istati Uniti jiġġeneraw id-doppju ta' attivitajiet li jagħmlu qligħ aktar 'l isfel fil-katina mill-Ewropa tiġi kkontestata, iżda qatt ma tiġi rifjutata analitikament (12). Għall-UE hemm mudell interessanti ieħor, uniku tat-tip tiegħu, li huwa analiżi aġġornata dwar l-impatt ekonomiku tad-diversi partijiet tal-industrija spazjali tar-Renju Unit (13). |
| --- | --- |

6.11

Analiżi tal-Euroconsult li, fost affarijiet oħra, tgħid li l-investimenti aktar 'l fuq fil-katina fl-Istati Uniti jiġġeneraw id-doppju ta' attivitajiet li jagħmlu qligħ aktar 'l isfel fil-katina mill-Ewropa tiġi kkontestata, iżda qatt ma tiġi rifjutata analitikament (12). Għall-UE hemm mudell interessanti ieħor, uniku tat-tip tiegħu, li huwa analiżi aġġornata dwar l-impatt ekonomiku tad-diversi partijiet tal-industrija spazjali tar-Renju Unit (13).

| 6.12 | Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni, lill-ASE u lill-Istati Membri jwettqu analiżijiet konġunti tad-diversi partijiet tas-settur u li jpoġġuhom f'perspettiva dinjija. Ċifri kkonsolidati dwar impjiegi, rati ta' tkabbir u applikazzjonijiet (ġodda) ser itejbu r-rilevanza tas-settur u jsostnu l-appoġġ pubbliku li għaddej. |
| --- | --- |

6.12

Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni, lill-ASE u lill-Istati Membri jwettqu analiżijiet konġunti tad-diversi partijiet tas-settur u li jpoġġuhom f'perspettiva dinjija. Ċifri kkonsolidati dwar impjiegi, rati ta' tkabbir u applikazzjonijiet (ġodda) ser itejbu r-rilevanza tas-settur u jsostnu l-appoġġ pubbliku li għaddej.

7.   Is-sigurtà u d-difiża

| 7.1 | B'mod simili għall-politiki spazjali tal-kompetituri tal-Ewropa, fil-fehma tal-KESE, politika spazjali tal-UE tħalli aktar frott jekk tkun integrata fi ftehim dejjem jikber bejn l-Istati Membri dwar kwistjonijiet strateġiċi fid-difiża u s-sigurtà u għaldaqstant, f'perspettiva usa' tal-politika barranija tal-UE. Din ir-rabta għandha titqies fid-dibattitu li ġej dwar id-difiża Ewropea, fejn ikun adatt. |
| --- | --- |

7.1

B'mod simili għall-politiki spazjali tal-kompetituri tal-Ewropa, fil-fehma tal-KESE, politika spazjali tal-UE tħalli aktar frott jekk tkun integrata fi ftehim dejjem jikber bejn l-Istati Membri dwar kwistjonijiet strateġiċi fid-difiża u s-sigurtà u għaldaqstant, f'perspettiva usa' tal-politika barranija tal-UE. Din ir-rabta għandha titqies fid-dibattitu li ġej dwar id-difiża Ewropea, fejn ikun adatt.

| 7.2 | Il-kooperazzjoni Ewropea fl-ispazju hija ħafna aktar żviluppata minn kull settur ieħor tad-difiża. L-attivitajiet spazjali relatati mad-difiża jistgħu jkunu relatati wkoll mat-tfassil ta' politika tal-UE għad-difiża bħala piloti jew bħala eżempji għal proġetti ta' difiża komuni. Il-KESE jinnota li din il-proposta diġà saret saħansitra fl-1987! Iżda qatt ma ngħatat segwitu. |
| --- | --- |

7.2

Il-kooperazzjoni Ewropea fl-ispazju hija ħafna aktar żviluppata minn kull settur ieħor tad-difiża. L-attivitajiet spazjali relatati mad-difiża jistgħu jkunu relatati wkoll mat-tfassil ta' politika tal-UE għad-difiża bħala piloti jew bħala eżempji għal proġetti ta' difiża komuni. Il-KESE jinnota li din il-proposta diġà saret saħansitra fl-1987! Iżda qatt ma ngħatat segwitu.

Brussell, 18 ta’ Settembru 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  Il-politika industrijali spazjali tal-UE - Ir-rilaxx tal-potenzjal għat-tkabbir ekonomiku fis-settur spazjali, COM(2013) 108 final, Frar 2013.

1

(2)  Ara b'mod partikolari ĠU C 162, 25.6.2008, p. 24, Opinjoni dwar il-Komunikazzjoni tal-KE dwar il-Politika Spazjali Ewropea, COM(2007) 212 final.

2

(3)  Ara l-Komunikazzjoni tal-KE, p. 4.

3

(4)  Ara n-nota 2 f'qiegħ il-paġna.

4

(5)  Ara ĠU C 339, 14.12.2010, p. 14; ĠU C 44, 11.2.2011, p. 153; ĠU C 43, 15.2.2012, p. 20.

5

(6)  Ara ĠU C 299, 4.10.2012, p. 72 dwar il-GMES u l-operazzjonijiet tagħha mill-2014 'l quddiem.

6

(7)  Ara d-dokument ta' pożizzjoni tal-ASD-Eurospace dwar il-politika industrijali, Frar 2013, paġna 2.

7

(8)  Ara ĠU C 162, 25.6.2008, p. 24.

8

(9)  Ara ibid punt 1.11.

9

(10)  Ara ibid punt 1.13.

10

(11)  Riżoluzzjoni dwar ir-rwol tal-ASE biex fl-Ewropa jinżammu l-kompetittività u t-tkabbir, 20 ta' Novembru 2012.

11

(12)  Fl-2011, il-Euroconsult waslet għall-konklużjoni li r-relazzjoni bejn l-applikazzjonijiet aktar 'l isfel u aktar 'il fuq fil-katina hija ta' EUR 1: EUR 16, filwaqt li fl-Ewropa r-relazzjoni tkun 'biss' EUR 1: EUR 8.

12

(13)  L-industrija spazjali tar-Renju Unit "Update of the Size and Health of the UK Space Industry" (Aġġornament tad-daqs u l-istat tal-industrija spazjali tar-Renju Unit), mill-Oxford Economics, 2010.

13

---

| 21.11.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/35 |
| --- | --- | --- | --- |

21.11.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/35

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni: L-Istat tal-Unjoni tal-Innovazzjoni 2012 — Aċċellerazzjoni tal-bidla”

COM(2013) 149 final

2013/C 341/08

Relatur: is-Sur STANTIČ

Nhar il-21 ta’ Marzu 2013, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni: L-Istat tal-Unjoni tal-Innovazzjoni 2012 - Aċċellerazzjoni tal-bidla

COM(2013) 149 final.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar is-17 ta' Lulju 2013.

Matul l-492 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-18 u d-19 ta' Settembru 2013 (seduta tat-18 ta' Settembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’161 vot favur, 1 vot kontra u 1 astensjoni.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon id-deċiżjoni tal-Kummissjoni Ewropea li tippubblika għat-tieni sena konsekuttiva, rapport dwar l-istat tal-Unjoni tal-Innovazzjoni, fejn tinnota progress konsiderevoli, speċifikament li 80 % tal-obbligi taħt l-inizjattiva ewlenija qed jiġu implimentati skont kif ippjanati. Il-KESE jaqbel li sar progress, partikolarment rigward il-politika ta' qafas, li hija marbuta mal-implimentazzjoni ta' għanijiet konkreti. Għaldaqstant jistenna li sal-aħħar tal-2014 ikunu ġew implimentati l-34 għan kollha. |
| --- | --- |

1.1

Il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon id-deċiżjoni tal-Kummissjoni Ewropea li tippubblika għat-tieni sena konsekuttiva, rapport dwar l-istat tal-Unjoni tal-Innovazzjoni, fejn tinnota progress konsiderevoli, speċifikament li 80 % tal-obbligi taħt l-inizjattiva ewlenija qed jiġu implimentati skont kif ippjanati. Il-KESE jaqbel li sar progress, partikolarment rigward il-politika ta' qafas, li hija marbuta mal-implimentazzjoni ta' għanijiet konkreti. Għaldaqstant jistenna li sal-aħħar tal-2014 ikunu ġew implimentati l-34 għan kollha.

| 1.2 | Minkejja l-progress li ntlaħaq fl-2012 f'diversi oqsma importanti, bħall-privattiva unika u r-regoli l-ġodda dwar il-fondi ta' kapital ta' riskju, m'hemmx lok għal kompjaċenza. L-unjoni tal-innovazzjoni għadha mhux qed tagħti riżultati f'termini ta' tkabbir ekonomiku u ħolqien ta' impjiegi. Lanqas ma nistgħu naraw progress importanti fil-kompetittività globali taż-Żona Ewropea tar-Riċerka. |
| --- | --- |

1.2

Minkejja l-progress li ntlaħaq fl-2012 f'diversi oqsma importanti, bħall-privattiva unika u r-regoli l-ġodda dwar il-fondi ta' kapital ta' riskju, m'hemmx lok għal kompjaċenza. L-unjoni tal-innovazzjoni għadha mhux qed tagħti riżultati f'termini ta' tkabbir ekonomiku u ħolqien ta' impjiegi. Lanqas ma nistgħu naraw progress importanti fil-kompetittività globali taż-Żona Ewropea tar-Riċerka.

| 1.3 | Il-KESE għandu tħassib partikolarment serju għax, fil-maġġoranza tal-baġits tal-Istati Membri, qed jinnota x-xejra ta' infiq li qed jonqos għar-riċerka u l-iżvilupp għat-tieni sena konsekuttiva. Huwa daqstant ieħor inkwetanti d-distakk fl-innovazzjoni li qed jikber fost l-Istati Membri u bejn reġjuni individwali. Se tkun meħtieġa kunsiderazzjoni mill-ġdid tal-effettività tal-politika ta' koeżjoni reġjonali u tal-Fondi Strutturali b'rabta mal-Unjoni tal-Innovazzjoni, speċjalment rigward l-eżodu ta' mħuħ mir-reġjuni anqas vantaġġjati tal-Ewropa lejn ċentri tar-riċerka stabbiliti. |
| --- | --- |

1.3

Il-KESE għandu tħassib partikolarment serju għax, fil-maġġoranza tal-baġits tal-Istati Membri, qed jinnota x-xejra ta' infiq li qed jonqos għar-riċerka u l-iżvilupp għat-tieni sena konsekuttiva. Huwa daqstant ieħor inkwetanti d-distakk fl-innovazzjoni li qed jikber fost l-Istati Membri u bejn reġjuni individwali. Se tkun meħtieġa kunsiderazzjoni mill-ġdid tal-effettività tal-politika ta' koeżjoni reġjonali u tal-Fondi Strutturali b'rabta mal-Unjoni tal-Innovazzjoni, speċjalment rigward l-eżodu ta' mħuħ mir-reġjuni anqas vantaġġjati tal-Ewropa lejn ċentri tar-riċerka stabbiliti.

| 1.4 | Il-kriżi diġà ġiegħlet 'l-Ewropa ssaħħaħ l-integrazzjoni sabiex tiżgura l-istabbiltà makroekonomika u l-funzjonament tal-unjoni monetarja. Il-KESE huwa konvint li integrazzjoni akbar u msaħħa hija meħtieġa wkoll fil-qasam tar-riċerka u l-iżvilupp jekk tassew irridu li l-proġett tal-Unjoni tal-Innovazzjoni jġib miegħu kompetittività akbar tal-għarfien Ewropew, tkabbir ekonomiku u ħolqien ta' impjiegi. Il-KESE jappella lill-Kunsill Ewropew biex jappoġġja t-tisħiħ tal-kunċett tal-Unjoni tal-Innovazzjoni fil-konklużjonijiet tas-Summit tiegħu f'Ottubru. |
| --- | --- |

1.4

Il-kriżi diġà ġiegħlet 'l-Ewropa ssaħħaħ l-integrazzjoni sabiex tiżgura l-istabbiltà makroekonomika u l-funzjonament tal-unjoni monetarja. Il-KESE huwa konvint li integrazzjoni akbar u msaħħa hija meħtieġa wkoll fil-qasam tar-riċerka u l-iżvilupp jekk tassew irridu li l-proġett tal-Unjoni tal-Innovazzjoni jġib miegħu kompetittività akbar tal-għarfien Ewropew, tkabbir ekonomiku u ħolqien ta' impjiegi. Il-KESE jappella lill-Kunsill Ewropew biex jappoġġja t-tisħiħ tal-kunċett tal-Unjoni tal-Innovazzjoni fil-konklużjonijiet tas-Summit tiegħu f'Ottubru.

| 1.5 | Il-KESE huwa konvint li, anke jekk jintlaħqu l-34 obbligu kollha, l-Unjoni tal-Innovazzjoni għandha tissaħħaħ aktar u, f'dan ir-rigward, jappoġġja r-rakkomandazzjonjiet tal-Bord taż-Żona Ewropea tar-Riċerka u l-Innovazzjoni (1) u r-reazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea. Fl-istess ħin, jappella lill-Kummissjoni Ewropea biex, kemm jista' jkun malajr, tfassal lista ta' miżuri u oqsma fejn it-tisħiħ tal-Unjoni tal-Innovazzjoni huwa possibbli u urġenti. Il-Kumitat jara opportunitajiet ta' tisħiħ partikolarment biex ikompli jittejjeb l-ambjent favur tkabbir aktar mgħaġġel tal-impriżi innovattivi, fl-innovazzjoni fis-settur pubbliku, fl-innovazzjoni soċjali u fil-mudelli ġodda għan-negozju innovattiv, u dan kollu jista' jbiddel ta' taħt fuq il-mentalità u l-approċċi eżistenti għal soluzzjonijiet innovattivi. |
| --- | --- |

1.5

Il-KESE huwa konvint li, anke jekk jintlaħqu l-34 obbligu kollha, l-Unjoni tal-Innovazzjoni għandha tissaħħaħ aktar u, f'dan ir-rigward, jappoġġja r-rakkomandazzjonjiet tal-Bord taż-Żona Ewropea tar-Riċerka u l-Innovazzjoni (1) u r-reazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea. Fl-istess ħin, jappella lill-Kummissjoni Ewropea biex, kemm jista' jkun malajr, tfassal lista ta' miżuri u oqsma fejn it-tisħiħ tal-Unjoni tal-Innovazzjoni huwa possibbli u urġenti. Il-Kumitat jara opportunitajiet ta' tisħiħ partikolarment biex ikompli jittejjeb l-ambjent favur tkabbir aktar mgħaġġel tal-impriżi innovattivi, fl-innovazzjoni fis-settur pubbliku, fl-innovazzjoni soċjali u fil-mudelli ġodda għan-negozju innovattiv, u dan kollu jista' jbiddel ta' taħt fuq il-mentalità u l-approċċi eżistenti għal soluzzjonijiet innovattivi.

| 1.6 | Żona Ewropea tar-Riċerka li taħdem b'mod tajjeb hija komponent indispensabbli għall-Unjoni tal-Innovazzjoni. Minkejja l-appoġġ sħiħ tal-Kunsill Ewropew, il-KESE għandu dubji dwar jekk din tkunx lesta sal-aħħar tal-2014, minħabba li mhux qed jara biżżejjed progress fl-oqsma ewlenin: mobbiltà tar-riċerkaturi, l-aħjar użu tal-infrastruttura tar-riċerka, l-użu kompetittiv tal-fondi nazzjonali għar-riċerka, it-tlestija tas-suq għad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali, eċċ. Għalhekk, il-KESE jappella lill-Kummissjoni Ewropea u 'l-Istati Membri biex, mill-aktar fis possibbli, jiżguraw li jintlaħqu l-kundizzjonijiet kollha għall-iżvilupp taż-Żona Ewropea tar-Riċerka kif ġie suġġerit mill-Kummissjoni Ewropea fil-komunikazzjoni tagħha (2). |
| --- | --- |

1.6

Żona Ewropea tar-Riċerka li taħdem b'mod tajjeb hija komponent indispensabbli għall-Unjoni tal-Innovazzjoni. Minkejja l-appoġġ sħiħ tal-Kunsill Ewropew, il-KESE għandu dubji dwar jekk din tkunx lesta sal-aħħar tal-2014, minħabba li mhux qed jara biżżejjed progress fl-oqsma ewlenin: mobbiltà tar-riċerkaturi, l-aħjar użu tal-infrastruttura tar-riċerka, l-użu kompetittiv tal-fondi nazzjonali għar-riċerka, it-tlestija tas-suq għad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali, eċċ. Għalhekk, il-KESE jappella lill-Kummissjoni Ewropea u 'l-Istati Membri biex, mill-aktar fis possibbli, jiżguraw li jintlaħqu l-kundizzjonijiet kollha għall-iżvilupp taż-Żona Ewropea tar-Riċerka kif ġie suġġerit mill-Kummissjoni Ewropea fil-komunikazzjoni tagħha (2).

| 1.7 | Il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon il-progress li sar fit-twaqqif ta' infrastruttura għar-riċerka tal-ogħla kwalità fil-livell pan-Ewropew u r-riżultati bikrin inkoraġġanti tas-Sħubijiet Ewropej għall-Innovazzjoni. Huwa jqis li, f'xi każijiet, dawn tal-aħħar għadhom mudelli mhux verifikati u mhux kompletati u jappella lill-Kummissjoni Ewropea, abbażi tal-esperjenza s'issa, biex tħejji analiżi komprensiva tal-effettività tagħhom flimkien ma' kundizzjonijiet uniformi għat-tħaddim u l-finanzjament tagħhom. |
| --- | --- |

1.7

Il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon il-progress li sar fit-twaqqif ta' infrastruttura għar-riċerka tal-ogħla kwalità fil-livell pan-Ewropew u r-riżultati bikrin inkoraġġanti tas-Sħubijiet Ewropej għall-Innovazzjoni. Huwa jqis li, f'xi każijiet, dawn tal-aħħar għadhom mudelli mhux verifikati u mhux kompletati u jappella lill-Kummissjoni Ewropea, abbażi tal-esperjenza s'issa, biex tħejji analiżi komprensiva tal-effettività tagħhom flimkien ma' kundizzjonijiet uniformi għat-tħaddim u l-finanzjament tagħhom.

| 1.8 | Is-sistema ta' appoġġ għar-riċerka u l-innovazzjoni fl-Ewropa għadha kumplessa wisq, u dan jaqta' lill-mikro-impriżi u dawk ta' daqs żgħir b'mod partikolari, barra mill-proġetti tar-riċerka Ewropej. Minbarra r-rekwiżiti amministrattivi kumplikati u li jitolbu ammont ta' ħin, hemm ukoll differenzi sinifikanti fir-rigward tal-proċeduri bejn il-programmi fil-livelli reġjonali, nazzjonali u Ewropej. |
| --- | --- |

1.8

Is-sistema ta' appoġġ għar-riċerka u l-innovazzjoni fl-Ewropa għadha kumplessa wisq, u dan jaqta' lill-mikro-impriżi u dawk ta' daqs żgħir b'mod partikolari, barra mill-proġetti tar-riċerka Ewropej. Minbarra r-rekwiżiti amministrattivi kumplikati u li jitolbu ammont ta' ħin, hemm ukoll differenzi sinifikanti fir-rigward tal-proċeduri bejn il-programmi fil-livelli reġjonali, nazzjonali u Ewropej.

| 1.9 | Il-Kumitat jara potenzjal konsiderevoli biex l-innovazzjoni titħeġġeġ permezz ta' aktar immirar innovattiv tal-akkwist pubbliku. Għaldaqstant jappella lill-Istati Membri biex iżidu l-użu tal-akkwist prekummerċjali u jagħmlu skambju tal-esperjenzi u l-mudelli għall-akkwist favur l-innovazzjoni-. Dan għandu japplika wkoll għall-akkwist pubbliku finanzjat mill-Fondi Strutturali. |
| --- | --- |

1.9

Il-Kumitat jara potenzjal konsiderevoli biex l-innovazzjoni titħeġġeġ permezz ta' aktar immirar innovattiv tal-akkwist pubbliku. Għaldaqstant jappella lill-Istati Membri biex iżidu l-użu tal-akkwist prekummerċjali u jagħmlu skambju tal-esperjenzi u l-mudelli għall-akkwist favur l-innovazzjoni-. Dan għandu japplika wkoll għall-akkwist pubbliku finanzjat mill-Fondi Strutturali.

| 1.10 | Ir-riforma tas-sistemi tal-edukazzjoni għandha, fost affarijiet oħrajn, tagħti lill-Ewropa ħafna aktar xjentisti u inġiniera bi kwalifiki għolja (3). Il-KESE jaħseb li tkun ħaġa tajba li t-taħriġ fl-intraprenditorija u fil-ħiliet maniġerjali jiddaħħlu fil-programmi ta' studju tagħhom; dawn huma kruċjali biex l-ideat tajba jissarrfu b'mod effettiv fi proġetti li jirnexxu. Il-Kumitat jitlob li n-negozji u l-imsieħba soċjali jiġu inklużi fit-tħejjija tal-kurrikula u fit-tmexxija tal-programmi dottorali. |
| --- | --- |

1.10

Ir-riforma tas-sistemi tal-edukazzjoni għandha, fost affarijiet oħrajn, tagħti lill-Ewropa ħafna aktar xjentisti u inġiniera bi kwalifiki għolja (3). Il-KESE jaħseb li tkun ħaġa tajba li t-taħriġ fl-intraprenditorija u fil-ħiliet maniġerjali jiddaħħlu fil-programmi ta' studju tagħhom; dawn huma kruċjali biex l-ideat tajba jissarrfu b'mod effettiv fi proġetti li jirnexxu. Il-Kumitat jitlob li n-negozji u l-imsieħba soċjali jiġu inklużi fit-tħejjija tal-kurrikula u fit-tmexxija tal-programmi dottorali.

| 1.11 | Il-KESE jixtieq li mill-ġdid jenfasizza r-rwol speċifiku tal-innovazzjoni soċjali, li tista' taqdi rwol importanti biex tinidirizza l-kriżi u l-isfidi l-oħrajn tas-soċjetà moderna. Għalhekk, għandhom jiġu żviluppati dawk il-mekkaniżmi ta' appoġġ li huma aċċessibbli wkoll għal dawk li għandhom il-potenzjal biex ikunu innovaturi soċjali fis-soċjetà ċivili u għas-settur tal-ekonomija soċjali. Il-KESE jappella lill-Kummissjoni Ewropea sabiex, kemm jista' jkun malajr, tipprovdi appoġġ għall-ħolqien ta' inkubaturi ta' proġetti soċjali innovattivi. |
| --- | --- |

1.11

Il-KESE jixtieq li mill-ġdid jenfasizza r-rwol speċifiku tal-innovazzjoni soċjali, li tista' taqdi rwol importanti biex tinidirizza l-kriżi u l-isfidi l-oħrajn tas-soċjetà moderna. Għalhekk, għandhom jiġu żviluppati dawk il-mekkaniżmi ta' appoġġ li huma aċċessibbli wkoll għal dawk li għandhom il-potenzjal biex ikunu innovaturi soċjali fis-soċjetà ċivili u għas-settur tal-ekonomija soċjali. Il-KESE jappella lill-Kummissjoni Ewropea sabiex, kemm jista' jkun malajr, tipprovdi appoġġ għall-ħolqien ta' inkubaturi ta' proġetti soċjali innovattivi.

2.   Kuntest għall-Opinjoni u l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni

| 2.1 | L-Unjoni tal-Innovazzjoni hija waħda mis-seba' inizjattivi ewlenin imħabbra fl-Istrateġija Ewropa 2020. Il-mira tagħha hija li toħloq ambjent aktar favorevoli għall-innovazzjoni fl-Ewropa u b'hekk tiżgura li l-ideat innovattivi jissarrfu fi prodotti u servizzi li joħolqu t-tkabbir u l-impjiegi. L-analiżi juru li l-pajjiżi li investew aktar fir-riċerka u l-innovazzjoni fil-passat jirkupraw sostanzjalment aktar malajr u għandhom livelli ogħla ta' impjieg (4). |
| --- | --- |

2.1

L-Unjoni tal-Innovazzjoni hija waħda mis-seba' inizjattivi ewlenin imħabbra fl-Istrateġija Ewropa 2020. Il-mira tagħha hija li toħloq ambjent aktar favorevoli għall-innovazzjoni fl-Ewropa u b'hekk tiżgura li l-ideat innovattivi jissarrfu fi prodotti u servizzi li joħolqu t-tkabbir u l-impjiegi. L-analiżi juru li l-pajjiżi li investew aktar fir-riċerka u l-innovazzjoni fil-passat jirkupraw sostanzjalment aktar malajr u għandhom livelli ogħla ta' impjieg (4).

| 2.2 | Fil-Komunikazzjoni tagħha dwar L-Istat tal-Unjoni tal-Innovazzjoni 2012 (5), il-Kummissjoni Ewropea tiġbor fil-qosor, għat-tieni sena konsekuttiva, il-kisbiet fil-livell tal-Istati Membri u fil-livell Ewropew f'termini ta' implimentazzjoni tal-Unjoni tal-Innovazzjoni, waħda mill-inizjattivi ewlenin importanti tal-Istrateġija Ewropa 2020. |
| --- | --- |

2.2

Fil-Komunikazzjoni tagħha dwar L-Istat tal-Unjoni tal-Innovazzjoni 2012 (5), il-Kummissjoni Ewropea tiġbor fil-qosor, għat-tieni sena konsekuttiva, il-kisbiet fil-livell tal-Istati Membri u fil-livell Ewropew f'termini ta' implimentazzjoni tal-Unjoni tal-Innovazzjoni, waħda mill-inizjattivi ewlenin importanti tal-Istrateġija Ewropa 2020.

| 2.3 | F'termini ġenerali, il-Kummissjoni tirrapporta progress kunsiderevoli fl-implimentazzjoni tal-Unjoni tal-Innovazzjoni. Aktar minn 80 % tal-inizjattivi mexjin kif previst. L-Istati Membri qed jiffukaw aktar u aktar fuq il-ħolqien ta' ambjent tan-negozju li jiffavorixxi l-innovazzjoni: huma qed inaqqsu t-taxxi fuq l-investiment fir-riċerka, ibaxxu t-taxxi fuq il-profitti mill-privattivi, qed jagħmluha aktar faċli biex jiġi aċċessat il-kapital ta' riskju, eċċ. |
| --- | --- |

2.3

F'termini ġenerali, il-Kummissjoni tirrapporta progress kunsiderevoli fl-implimentazzjoni tal-Unjoni tal-Innovazzjoni. Aktar minn 80 % tal-inizjattivi mexjin kif previst. L-Istati Membri qed jiffukaw aktar u aktar fuq il-ħolqien ta' ambjent tan-negozju li jiffavorixxi l-innovazzjoni: huma qed inaqqsu t-taxxi fuq l-investiment fir-riċerka, ibaxxu t-taxxi fuq il-profitti mill-privattivi, qed jagħmluha aktar faċli biex jiġi aċċessat il-kapital ta' riskju, eċċ.

| 2.4 | Madankollu, il-Komunikazzjoni ssemmi numru ta' tendenzi inkwetanti, ħafna minnhom b'konsegwenza tal-kriżi ekonomika u bilanċi negattivi kbar:






  — | fl-2011 u l-2012, fil-baġits ta' ħafna mill-Istati Membri, tidher tendenza ta' infiq għar-riċerka u l-innovazzjoni li qed jonqos; |
| --- | --- | --- |

2.4

Madankollu, il-Komunikazzjoni ssemmi numru ta' tendenzi inkwetanti, ħafna minnhom b'konsegwenza tal-kriżi ekonomika u bilanċi negattivi kbar:

—

fl-2011 u l-2012, fil-baġits ta' ħafna mill-Istati Membri, tidher tendenza ta' infiq għar-riċerka u l-innovazzjoni li qed jonqos;

| — | differenzi fl-effiċjenza u fl-effettività tas-sistemi tar-riċerka nazzjonali li jwessgħu d-distakk tal-innovazzjoni fost il-pajjiżi u r-reġjuni; |
| --- | --- |

—

differenzi fl-effiċjenza u fl-effettività tas-sistemi tar-riċerka nazzjonali li jwessgħu d-distakk tal-innovazzjoni fost il-pajjiżi u r-reġjuni;

| — | f'xi pajjiżi, hemm tnaqqis fl-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp fis-settur privat, speċjalment fost l-intrapriżi żgħar u ta' daqs medju; |
| --- | --- |

—

f'xi pajjiżi, hemm tnaqqis fl-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp fis-settur privat, speċjalment fost l-intrapriżi żgħar u ta' daqs medju;

| — | minħabba d-diversi konġestjonijiet li jxekklu t-tkabbir, is-sehem tal-Ewropa ta' negozji innovattivi li jikbru b'rata mgħaġġla huwa żgħir wisq. |
| --- | --- |

—

minħabba d-diversi konġestjonijiet li jxekklu t-tkabbir, is-sehem tal-Ewropa ta' negozji innovattivi li jikbru b'rata mgħaġġla huwa żgħir wisq.

| 2.5 | Sejba ewlenija tal-komunikazzjoni hija li l-Ewropa għandha tqawwi l-impenn tagħha biex toħloq tkabbir mibni fuq l-innovazzjoni. Biex jintlaħaq dan l-għan, l-Unjoni tal-Innovazzjoni għandha tiġi żviluppata aktar u b'urġenza. Fil-preżent, għad mhuwiex ċar f'liema oqsma, b'liema miżuri u b'liema mezzi jista' jsir dan it-tisħiħ. |
| --- | --- |

2.5

Sejba ewlenija tal-komunikazzjoni hija li l-Ewropa għandha tqawwi l-impenn tagħha biex toħloq tkabbir mibni fuq l-innovazzjoni. Biex jintlaħaq dan l-għan, l-Unjoni tal-Innovazzjoni għandha tiġi żviluppata aktar u b'urġenza. Fil-preżent, għad mhuwiex ċar f'liema oqsma, b'liema miżuri u b'liema mezzi jista' jsir dan it-tisħiħ.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1 | Il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tħejji analiżi tal-istat tal-Unjoni tal-Innovazzjoni ta' kull sena. Din hija waħda mill-inizjattivi ewlenin tal-Istrateġija Ewropa 2020. Analiżi f'waqtha tar-riżultati tiffaċilita miżuri korrettivi f'oqsma fejn l-affarijiet ma jkunux sejrin fid-direzzjoni t-tajba. |
| --- | --- |

3.1

Il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tħejji analiżi tal-istat tal-Unjoni tal-Innovazzjoni ta' kull sena. Din hija waħda mill-inizjattivi ewlenin tal-Istrateġija Ewropa 2020. Analiżi f'waqtha tar-riżultati tiffaċilita miżuri korrettivi f'oqsma fejn l-affarijiet ma jkunux sejrin fid-direzzjoni t-tajba.

| 3.2 | Minħabba l-prattika tas-soltu f'dak li jirrigwarda l-implimentazzjoni ta' leġislazzjoni ġdida tal-UE, perjodu ta' sentejn huwa qasir wisq biex tinkiseb evalwazzjoni reali tar-riżultati (6). Minkejja dan, il-KESE japprezza li l-qafas ta' politika għall-Unjoni tal-Innovazzjoni huwa fil-parti l-kbira tiegħu f'postu, għalkemm għadhom mhux qed jidhru riżultati f'termini ta' tkabbir ekonomiku u impjiegi ġodda. |
| --- | --- |

3.2

Minħabba l-prattika tas-soltu f'dak li jirrigwarda l-implimentazzjoni ta' leġislazzjoni ġdida tal-UE, perjodu ta' sentejn huwa qasir wisq biex tinkiseb evalwazzjoni reali tar-riżultati (6). Minkejja dan, il-KESE japprezza li l-qafas ta' politika għall-Unjoni tal-Innovazzjoni huwa fil-parti l-kbira tiegħu f'postu, għalkemm għadhom mhux qed jidhru riżultati f'termini ta' tkabbir ekonomiku u impjiegi ġodda.

| 3.3 | Fil-kuntest tad-dibattitu, li għandu ħakma daqstant kbira, dwar l-iżbilanċi tal-baġits pubbliċi, miżuri ta' awsterità xejn popolari u telf ġenerali tal-fiduċja fil-proġett Ewropew, l-Unjoni tal-Innovazzjoni hija waħda mill-istejjer li l-aktar huma pożittivi u li rnexxew. Il-parti l-kbira tal-impenji taħt l-Unjoni tal-Innovazzjoni mexjin kif previst. Għalhekk, il-KESE raġonevolment jistenna li l-34 impenn jiġu sodisfatti sal-aħħar tal-2014. |
| --- | --- |

3.3

Fil-kuntest tad-dibattitu, li għandu ħakma daqstant kbira, dwar l-iżbilanċi tal-baġits pubbliċi, miżuri ta' awsterità xejn popolari u telf ġenerali tal-fiduċja fil-proġett Ewropew, l-Unjoni tal-Innovazzjoni hija waħda mill-istejjer li l-aktar huma pożittivi u li rnexxew. Il-parti l-kbira tal-impenji taħt l-Unjoni tal-Innovazzjoni mexjin kif previst. Għalhekk, il-KESE raġonevolment jistenna li l-34 impenn jiġu sodisfatti sal-aħħar tal-2014.

| 3.4 | Il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon il-progress li sar fil-qasam tal-iżvilupp tal-infrastruttura pan-Ewropea għar-riċerka ta' prijorità b'riżultat tar-rwol u l-attività effettivi tal-ESFRI (7). Minn total ta' 48 proġett fil-lista tal-ESFRI, 27 proġett huma diġà fil-fażi ta' implementazzjoni, li jawgura tajjeb għall-ilħuq tal-mira ta' żvilupp ta' 60 % tal-infrastruttura Ewropea għar-riċerka ta' prijorità sal-2015 (8). Fil-fehma tal-Kumitat, l-Ewropa għadha qed tagħmel ftit wisq sabiex tikkoordina u tottimizza l-użu tal-infrastruttura tar-riċerka tagħha. |
| --- | --- |

3.4

Il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon il-progress li sar fil-qasam tal-iżvilupp tal-infrastruttura pan-Ewropea għar-riċerka ta' prijorità b'riżultat tar-rwol u l-attività effettivi tal-ESFRI (7). Minn total ta' 48 proġett fil-lista tal-ESFRI, 27 proġett huma diġà fil-fażi ta' implementazzjoni, li jawgura tajjeb għall-ilħuq tal-mira ta' żvilupp ta' 60 % tal-infrastruttura Ewropea għar-riċerka ta' prijorità sal-2015 (8). Fil-fehma tal-Kumitat, l-Ewropa għadha qed tagħmel ftit wisq sabiex tikkoordina u tottimizza l-użu tal-infrastruttura tar-riċerka tagħha.

| 3.5 | Il-kunċett ġdid ta' Sħubijiet Ewropej għall-Innovazzjoni, li jħaddan fih il-proġetti pilota inizjali li huma mmirati biex jindirizzaw sfidi soċjetali ewlenin (9), s'issa qed juri stampa inkoraġġanti. Dawn jimmiraw biex ilaqqgħu flimkien il-partijiet interessati fil-livelli kollha, biex jegħlbu l-frammentazzjoni u jiffurmaw massa kritika. Minkejja dawn is-sinjali pożittivi, is-sħubijiet Ewropej għadhom f'ċerti każijiet mudelli mhux verifikati u mhux kompluti. Il-KESE għaldaqstant jappella lill-Kummissjoni, abbażi tal-esperjenza li nġabret sal-lum, sabiex tħejji analiżi komprensiva dwar l-effettività tagħhom kemm jista' jkun malajr u biex tfassal kundizzjonijiet uniformi għat-tħaddim u l-finanzjament tagħhom fil-futur. |
| --- | --- |

3.5

Il-kunċett ġdid ta' Sħubijiet Ewropej għall-Innovazzjoni, li jħaddan fih il-proġetti pilota inizjali li huma mmirati biex jindirizzaw sfidi soċjetali ewlenin (9), s'issa qed juri stampa inkoraġġanti. Dawn jimmiraw biex ilaqqgħu flimkien il-partijiet interessati fil-livelli kollha, biex jegħlbu l-frammentazzjoni u jiffurmaw massa kritika. Minkejja dawn is-sinjali pożittivi, is-sħubijiet Ewropej għadhom f'ċerti każijiet mudelli mhux verifikati u mhux kompluti. Il-KESE għaldaqstant jappella lill-Kummissjoni, abbażi tal-esperjenza li nġabret sal-lum, sabiex tħejji analiżi komprensiva dwar l-effettività tagħhom kemm jista' jkun malajr u biex tfassal kundizzjonijiet uniformi għat-tħaddim u l-finanzjament tagħhom fil-futur.

| 3.6 | Minkejja li bla dubju sar progress f'ċerti oqsma, m'hemmx lok għal kompjaċenza. Hawn taħt, il-KESE se jelabora dwar l-oqsma fejn it-titjib li sar għad mhuwiex biżżejjed u fejn hija meħtieġa azzjoni effettiva u fi żmien qasir. |
| --- | --- |

3.6

Minkejja li bla dubju sar progress f'ċerti oqsma, m'hemmx lok għal kompjaċenza. Hawn taħt, il-KESE se jelabora dwar l-oqsma fejn it-titjib li sar għad mhuwiex biżżejjed u fejn hija meħtieġa azzjoni effettiva u fi żmien qasir.

| 3.7 | Is-sistema ta' appoġġ għar-riċerka u l-iżvilupp għadha kumplessa wisq fl-Ewropa. Benefiċjarji potenzjali jiffaċċjaw diversità ta' strumenti eżistenti (programmi nazzjonali u reġjonali, inizjattivi intergovernattivi u proċeduri ta' finanzjament tal-UE) li jaqtgħu qalb dak li jkun. L-ammont ta' burokrazija ma tnaqqasx b'mod sinifikanti lanqas. Dan ixekkel il-kooperazzjoni transkonfinali u jaqta' qalb l-SMEs u, b'mod partikolari, tal-mikrointrapriżi milli jipparteċipaw fi proġetti ta' riċerka tal-UE. Minbarra l-piż amministrattiv, hemm ukoll diverġenzi sinifikanti fil-proċeduri. |
| --- | --- |

3.7

Is-sistema ta' appoġġ għar-riċerka u l-iżvilupp għadha kumplessa wisq fl-Ewropa. Benefiċjarji potenzjali jiffaċċjaw diversità ta' strumenti eżistenti (programmi nazzjonali u reġjonali, inizjattivi intergovernattivi u proċeduri ta' finanzjament tal-UE) li jaqtgħu qalb dak li jkun. L-ammont ta' burokrazija ma tnaqqasx b'mod sinifikanti lanqas. Dan ixekkel il-kooperazzjoni transkonfinali u jaqta' qalb l-SMEs u, b'mod partikolari, tal-mikrointrapriżi milli jipparteċipaw fi proġetti ta' riċerka tal-UE. Minbarra l-piż amministrattiv, hemm ukoll diverġenzi sinifikanti fil-proċeduri.

| 3.8 | Il-punt inizjali għall-Unjoni tal-Innovazzjoni huwa li tinħoloq sistema ta' edukazzjoni moderna u eċċellenti fl-Istati Membri kollha, inkluża riforma tal-edukazzjoni għolja. In-negozji għadhom ftit li xejn jipparteċipaw fit-tħejjija tal-kurrikula u t-tmexxija tal-programmi dottorali. Il-KESE mill-ġdid jitlob li l-imsieħba soċjali jitħallew jipparteċipaw b'mod attiv fl-ippjanar tas-sistemi edukattivi tal-futur.
  Il-KESE jitlob ukoll li l-ħiliet maniġerjali u ta' intraprenditorija jiddaħħlu fl-edukazzjoni tax-xjentisti u tal-inġiniera t'għada biex tiġi faċilitata u promossa t-trasformazzjoni ta' ideat tajba fi proġetti li jistgħu jirnexxu u li huma kummerċjabbli. |
| --- | --- |

3.8

Il-punt inizjali għall-Unjoni tal-Innovazzjoni huwa li tinħoloq sistema ta' edukazzjoni moderna u eċċellenti fl-Istati Membri kollha, inkluża riforma tal-edukazzjoni għolja. In-negozji għadhom ftit li xejn jipparteċipaw fit-tħejjija tal-kurrikula u t-tmexxija tal-programmi dottorali. Il-KESE mill-ġdid jitlob li l-imsieħba soċjali jitħallew jipparteċipaw b'mod attiv fl-ippjanar tas-sistemi edukattivi tal-futur.

Il-KESE jitlob ukoll li l-ħiliet maniġerjali u ta' intraprenditorija jiddaħħlu fl-edukazzjoni tax-xjentisti u tal-inġiniera t'għada biex tiġi faċilitata u promossa t-trasformazzjoni ta' ideat tajba fi proġetti li jistgħu jirnexxu u li huma kummerċjabbli.

| 3.9 | Il-KESE jappoġġja definizzjoni wiesgħa tal-innovazzjoni, li tista' tifrex fuq diversi oqsma. Fl-Opinjonijiet preċedenti tiegħu, huwa enfasizza diversi drabi r-rwol speċifiku tal-innovazzjoni soċjali
   (10), li ta' spiss toriġina direttament mill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili. Ħafna aspetti tas-sistemi Ewropej tal-ħarsien soċjali jirriżultaw minn ideat innovattivi ta' atturi mis-soċjetà ċivili u mill-ekonomija soċjali. Għalhekk, l-appoġġ għall-innovazzjoni għandu jinkludi l-oqsma tas-soċjetà kollha, u l-mekkaniżmi ta' finanzjament għandhom ikunu adattati għad-diversità straordinarja tal-innovazzjoni. |
| --- | --- |

3.9

Il-KESE jappoġġja definizzjoni wiesgħa tal-innovazzjoni, li tista' tifrex fuq diversi oqsma. Fl-Opinjonijiet preċedenti tiegħu, huwa enfasizza diversi drabi r-rwol speċifiku tal-innovazzjoni soċjali
   (10), li ta' spiss toriġina direttament mill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili. Ħafna aspetti tas-sistemi Ewropej tal-ħarsien soċjali jirriżultaw minn ideat innovattivi ta' atturi mis-soċjetà ċivili u mill-ekonomija soċjali. Għalhekk, l-appoġġ għall-innovazzjoni għandu jinkludi l-oqsma tas-soċjetà kollha, u l-mekkaniżmi ta' finanzjament għandhom ikunu adattati għad-diversità straordinarja tal-innovazzjoni.

| 3.10 | Għad m'aħniex effettivi fil-kummerċjalizzazzjoni ta' ideat innovattivi: l-aċċess għall-finanzi, partikolarment għall-kumpaniji żgħar innovattivi, għadu diffiċli (tnaqqis fil-fondi ta' kapital ta' riskju minħabba l-kriżi finanzjarja). L-intraprenditorija u l-innovazzjoni ta' spiss jimxu id f'id. Fl-Ewropa aħna tradizzjonalment anqas tolleranti għall-idea ta' falliment ta' negozju. Għandna saħansitra aktar riżervi dwar proġetti riskjużi li huma msejsa fuq l-innovazzjoni. Is-suq uniku tal-kapital (speċjalment kapital ta' riskju) għadu mhux qed jiffunzjona. Il-forom ġodda għall-iffinanzjar ta' negozji innovattivi, bħall-"crowd funding" jew "business angels" qed jitfaċċaw bil-mod wisq. Il-Faċilità ta’ Finanzjament għall-Kondiviżjoni tar-Riskji kienet esperjenza tajba ħafna, imma sfortunatament ma tistax tissodisfa d-domanda. |
| --- | --- |

3.10

Għad m'aħniex effettivi fil-kummerċjalizzazzjoni ta' ideat innovattivi: l-aċċess għall-finanzi, partikolarment għall-kumpaniji żgħar innovattivi, għadu diffiċli (tnaqqis fil-fondi ta' kapital ta' riskju minħabba l-kriżi finanzjarja). L-intraprenditorija u l-innovazzjoni ta' spiss jimxu id f'id. Fl-Ewropa aħna tradizzjonalment anqas tolleranti għall-idea ta' falliment ta' negozju. Għandna saħansitra aktar riżervi dwar proġetti riskjużi li huma msejsa fuq l-innovazzjoni. Is-suq uniku tal-kapital (speċjalment kapital ta' riskju) għadu mhux qed jiffunzjona. Il-forom ġodda għall-iffinanzjar ta' negozji innovattivi, bħall-"crowd funding" jew "business angels" qed jitfaċċaw bil-mod wisq. Il-Faċilità ta’ Finanzjament għall-Kondiviżjoni tar-Riskji kienet esperjenza tajba ħafna, imma sfortunatament ma tistax tissodisfa d-domanda.

| 3.11 | L-ikkompletar tas-suq uniku fl-innovazzjoni jiddependi ħafna minn funzjonamanet tajjeb tas-suq uniku Ewropew. Dan għadu qed jiffaċċja diversi ostakli u nuqqasijiet, speċjalment fil-qasam tal-moviment ħieles tas-servizzi u l-kapital (11). Mill-ġdid, il-KESE jissuġġerixxi lill-Kummissjoni biex tirrifletti dwar il-ħolqien ta' bażi tad-data (fil-forma ta' magna tat-tiftix (search engine)) li tkun tinkludi għarfien speċifiku mingħand negozji individwali u istituti tar-riċerka sabiex jiġi faċilitat in-netwerking rapidu tan-negozji u organizzazzjonijiet oħrajn u jgħaqqadhom ma' proġetti innovattivi (forsi fi ħdan il-kuntest tan-Netwerk Ewropew tal-Intrapriżi li diġà jeżisti) (12). |
| --- | --- |

3.11

L-ikkompletar tas-suq uniku fl-innovazzjoni jiddependi ħafna minn funzjonamanet tajjeb tas-suq uniku Ewropew. Dan għadu qed jiffaċċja diversi ostakli u nuqqasijiet, speċjalment fil-qasam tal-moviment ħieles tas-servizzi u l-kapital (11). Mill-ġdid, il-KESE jissuġġerixxi lill-Kummissjoni biex tirrifletti dwar il-ħolqien ta' bażi tad-data (fil-forma ta' magna tat-tiftix (search engine)) li tkun tinkludi għarfien speċifiku mingħand negozji individwali u istituti tar-riċerka sabiex jiġi faċilitat in-netwerking rapidu tan-negozji u organizzazzjonijiet oħrajn u jgħaqqadhom ma' proġetti innovattivi (forsi fi ħdan il-kuntest tan-Netwerk Ewropew tal-Intrapriżi li diġà jeżisti) (12).

| 3.11.1 | L-ostakli għall-ikkompletar tas-suq uniku għad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali jaqgħu fl-istess kategorija. Filwaqt li issa sa fl-aħħar il-privattiva Ewropea unika hija stabbilita, u dan huwa pass importanti, il-proċeduri għadhom mhux qed jaħdmu. |
| --- | --- |

3.11.1

L-ostakli għall-ikkompletar tas-suq uniku għad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali jaqgħu fl-istess kategorija. Filwaqt li issa sa fl-aħħar il-privattiva Ewropea unika hija stabbilita, u dan huwa pass importanti, il-proċeduri għadhom mhux qed jaħdmu.

| 3.12 | L-Ewropa għadha tkarkar lura wkoll fl-ikkompletar tas-swieq tal-akkwist innovattiv, speċjalment fir-rigward tal-mekkaniżmi għall-akkwist pubbliku (13). Fl-UE, in-numru ta' offerti pubbliċi maħsuba biex irawmu l-innovazzjoni huwa żgħir wisq. Il-KESE għalhekk jappella lill-Istati Membri biex iżidu b'mod sinifikanti l-użu ta' akkwist prekummerċjali, li l-Kummissjoni tistma li jwassal biex is-suq tal-akkwist jikber b'EUR 10 biljun. B'rabta ma' dan, il-Kumitat jiġbed ukoll l-attenzjoni dwar il-proposti tal-Parlament Ewropew għall-immodernizzar tal-akkwist pubbliku (14). Għandu jsir użu akbar tal-akkwist pubbliku kofinanzjat mill-Fondi Strutturali biex b'hekk tiżdied id-domanda għal prodotti u servizzi innovattivi. |
| --- | --- |

3.12

L-Ewropa għadha tkarkar lura wkoll fl-ikkompletar tas-swieq tal-akkwist innovattiv, speċjalment fir-rigward tal-mekkaniżmi għall-akkwist pubbliku (13). Fl-UE, in-numru ta' offerti pubbliċi maħsuba biex irawmu l-innovazzjoni huwa żgħir wisq. Il-KESE għalhekk jappella lill-Istati Membri biex iżidu b'mod sinifikanti l-użu ta' akkwist prekummerċjali, li l-Kummissjoni tistma li jwassal biex is-suq tal-akkwist jikber b'EUR 10 biljun. B'rabta ma' dan, il-Kumitat jiġbed ukoll l-attenzjoni dwar il-proposti tal-Parlament Ewropew għall-immodernizzar tal-akkwist pubbliku (14). Għandu jsir użu akbar tal-akkwist pubbliku kofinanzjat mill-Fondi Strutturali biex b'hekk tiżdied id-domanda għal prodotti u servizzi innovattivi.

| 3.13 | Żona Ewropea tar-Riċerka li tiffunzjona, li hija sinonima mas-suq uniku għar-riċerka u l-innovazzjoni, hija waħda mill-kundizzjonijiet ewlenin biex il-kunċett tal-Unjoni tal-Innovazzjoni jitwettaq fil-prattika. Il-Kunsill Ewropew stabbilixxa l-2014 bħala skadenza għall-ikkompletar tagħha (15). Dan ifisser li sa dak iż-żmien l-ostakli ewlenin kollha għall-mobbiltà u l-kooperazzjoni transkonfinali għandhom jitneħħew, inklużi permezz ta' suq tax-xogħol miftuħ għar-riċerkaturi, it-twaqqif ta' fondi addizzjonali tal-pensjonijiet, fluss ottimu tal-għarfien u r-riżultati tar-riċerka, u aktar użu kompetittiv tar-riżorsi tar-riċerka nazzjonali. Il-KESE elabora fehmietu dwar l-ikkompletar taż-Żona Ewropea tar-Riċerka f'aktar dettall f'Opinjoni (16), fejn wera t-tħassib tiegħu li l-2014 huwa skadenza ambizzjuża wisq. |
| --- | --- |

3.13

Żona Ewropea tar-Riċerka li tiffunzjona, li hija sinonima mas-suq uniku għar-riċerka u l-innovazzjoni, hija waħda mill-kundizzjonijiet ewlenin biex il-kunċett tal-Unjoni tal-Innovazzjoni jitwettaq fil-prattika. Il-Kunsill Ewropew stabbilixxa l-2014 bħala skadenza għall-ikkompletar tagħha (15). Dan ifisser li sa dak iż-żmien l-ostakli ewlenin kollha għall-mobbiltà u l-kooperazzjoni transkonfinali għandhom jitneħħew, inklużi permezz ta' suq tax-xogħol miftuħ għar-riċerkaturi, it-twaqqif ta' fondi addizzjonali tal-pensjonijiet, fluss ottimu tal-għarfien u r-riżultati tar-riċerka, u aktar użu kompetittiv tar-riżorsi tar-riċerka nazzjonali. Il-KESE elabora fehmietu dwar l-ikkompletar taż-Żona Ewropea tar-Riċerka f'aktar dettall f'Opinjoni (16), fejn wera t-tħassib tiegħu li l-2014 huwa skadenza ambizzjuża wisq.

| 3.14 | Il-prijorità biex l-innovazzjoni tiġi finanzjata u titħeġġeġ għandha tingħata fil-programm ta' fondi tal-UE kollha, inklużi l-fondi ta' koeżjoni, u mhux biss fi ħdan il-programm ta' kompetittività u innovazzjoni. Għaldaqstant, il-KESE jappella lill-Istati Membri sabiex jieħdu vantaġġ mill-opportunitajiet li joffri r-Regolament il-ġdid dwar il-Fondi Strutturali (17). |
| --- | --- |

3.14

Il-prijorità biex l-innovazzjoni tiġi finanzjata u titħeġġeġ għandha tingħata fil-programm ta' fondi tal-UE kollha, inklużi l-fondi ta' koeżjoni, u mhux biss fi ħdan il-programm ta' kompetittività u innovazzjoni. Għaldaqstant, il-KESE jappella lill-Istati Membri sabiex jieħdu vantaġġ mill-opportunitajiet li joffri r-Regolament il-ġdid dwar il-Fondi Strutturali (17).

| 3.15 | Biex l-Unjoni tal-Innovazzjoni tiffunzjona tajjeb, huma meħtieġa sforzi kontinwi u kooperazzjoni effettiva fil-livelli kollha – UE, nazzjonali u lokali. Tinħtieġ enfasi akbar fuq ir-rwol tal-politika ta' innovazzjoni reġjonali, li tkun tista' tagħti kontribut sinifikanti biex twaqqaf l-eżodu ta' mħuħ minn dawk ir-reġjuni li fihom hemm żoni li ftit għandhom kapaċità li jwaqqfu ċentri Ewropej tar-riċerka. |
| --- | --- |

3.15

Biex l-Unjoni tal-Innovazzjoni tiffunzjona tajjeb, huma meħtieġa sforzi kontinwi u kooperazzjoni effettiva fil-livelli kollha – UE, nazzjonali u lokali. Tinħtieġ enfasi akbar fuq ir-rwol tal-politika ta' innovazzjoni reġjonali, li tkun tista' tagħti kontribut sinifikanti biex twaqqaf l-eżodu ta' mħuħ minn dawk ir-reġjuni li fihom hemm żoni li ftit għandhom kapaċità li jwaqqfu ċentri Ewropej tar-riċerka.

4.   Kummenti speċifiċi

| 4.1 | Fil-fehma tal-KESE, it-twettiq tal-34 impenn fl-inizjattiva ewlenija huwa biss l-ewwel pass biex tinkiseb Unjoni tal-Innovazzjoni ġenwina. Jekk irridu nagħtu kontribut sostanzjali għal tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv, se jkun meħtieġ it-tisħiħ fil-fażi li jmiss, li jfisser ħafna aktar integrazzjoni u koordinazzjoni tal-politika nazzjonali għal riċerka u innovazzjoni mal-politiki u l-attivitajiet tal-UE. Il-KESE jappella lill-Kummissjoni sabiex tħejji mingħajr dewmien, lista ta' miżuri u oqsma speċifiċi fejn it-tisħiħ mhuwiex biss possibbli iżda neċessarju. |
| --- | --- |

4.1

Fil-fehma tal-KESE, it-twettiq tal-34 impenn fl-inizjattiva ewlenija huwa biss l-ewwel pass biex tinkiseb Unjoni tal-Innovazzjoni ġenwina. Jekk irridu nagħtu kontribut sostanzjali għal tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv, se jkun meħtieġ it-tisħiħ fil-fażi li jmiss, li jfisser ħafna aktar integrazzjoni u koordinazzjoni tal-politika nazzjonali għal riċerka u innovazzjoni mal-politiki u l-attivitajiet tal-UE. Il-KESE jappella lill-Kummissjoni sabiex tħejji mingħajr dewmien, lista ta' miżuri u oqsma speċifiċi fejn it-tisħiħ mhuwiex biss possibbli iżda neċessarju.

| 4.2 | Il-KESE jqis li għad hemm ħafna x'jista' jissaħħaħ f'diversi oqsma, li minnhom jixtieq isemmi għadd żgħir:






  — | il-promozzjoni tal-innovazzjoni fis-settur pubbliku tista' ttejjeb l-effiċjenza u tnaqqas l-ispejjeż tal-korpi pubbliċi, u b'hekk tagħti kontribut sinifikanti għall-bilanċ tal-baġits u għall-kompetittività ġenerali tal-Istati Membri; |
| --- | --- | --- |

4.2

Il-KESE jqis li għad hemm ħafna x'jista' jissaħħaħ f'diversi oqsma, li minnhom jixtieq isemmi għadd żgħir:

—

il-promozzjoni tal-innovazzjoni fis-settur pubbliku tista' ttejjeb l-effiċjenza u tnaqqas l-ispejjeż tal-korpi pubbliċi, u b'hekk tagħti kontribut sinifikanti għall-bilanċ tal-baġits u għall-kompetittività ġenerali tal-Istati Membri;

| — | aktar titjib fl-ambjent tan-negozju għal impriżi innovattivi li qed jikbru malajr, speċjalment permezz ta' miżuri aktar determinati fl-oqsma ta' tassazzjoni, appoġġ lill-impriżi innovattivi li għadhom jibdew (eżenzjonijiet mit-taxxa għal perjodu ta' żmien limitat), armonizzazzjoni tal-leġislazzjoni dwar id-drittijiet tal-awtur, eċċ.; |
| --- | --- |

—

aktar titjib fl-ambjent tan-negozju għal impriżi innovattivi li qed jikbru malajr, speċjalment permezz ta' miżuri aktar determinati fl-oqsma ta' tassazzjoni, appoġġ lill-impriżi innovattivi li għadhom jibdew (eżenzjonijiet mit-taxxa għal perjodu ta' żmien limitat), armonizzazzjoni tal-leġislazzjoni dwar id-drittijiet tal-awtur, eċċ.;

| — | l-innovazzjoni soċjali tista' tindirizza b'suċċesss ħafna mill-isfidi tas-soċjetà moderna u l-konsegwenzi tal-kriżi ekonomika; |
| --- | --- |

—

l-innovazzjoni soċjali tista' tindirizza b'suċċesss ħafna mill-isfidi tas-soċjetà moderna u l-konsegwenzi tal-kriżi ekonomika;

| — | is-soluzzjonijiet innovattivi fis-settur tas-servizzi jwasslu biex jiftħu opportunitajiet ġodda fil-bejgħ lill-konsumaturi, fil-kummerċ elettroniku, fit-turiżmu, fl-applikazzjonijet tas-softwer, eċċ. |
| --- | --- |

—

is-soluzzjonijiet innovattivi fis-settur tas-servizzi jwasslu biex jiftħu opportunitajiet ġodda fil-bejgħ lill-konsumaturi, fil-kummerċ elettroniku, fit-turiżmu, fl-applikazzjonijet tas-softwer, eċċ.

| 4.3 | Il-KESE jappoġġja s-sejbiet u r-rakkomandazzjonijiet tal-ERIAB, li issa wettaq l-ewwel "test tal-istress" tal-Unjoni tal-Innovazzjoni (18). F'dan ir-rapport, huwa jesprimi l-bżonn ta' kunsiderazzjoni mill-ġdid tal-istrateġija għat-tkabbir futur Ewropew, mibnija aktar fuq l-għarfien u l-innovazzjoni. Fost l-isfidi ewlenin, dan isemmi:






  — | impenn politiku dgħajjef mill-Istati Membri lejn l-Unjoni tal-Innovazzjoni; |
| --- | --- | --- |

4.3

Il-KESE jappoġġja s-sejbiet u r-rakkomandazzjonijiet tal-ERIAB, li issa wettaq l-ewwel "test tal-istress" tal-Unjoni tal-Innovazzjoni (18). F'dan ir-rapport, huwa jesprimi l-bżonn ta' kunsiderazzjoni mill-ġdid tal-istrateġija għat-tkabbir futur Ewropew, mibnija aktar fuq l-għarfien u l-innovazzjoni. Fost l-isfidi ewlenin, dan isemmi:

—

impenn politiku dgħajjef mill-Istati Membri lejn l-Unjoni tal-Innovazzjoni;

| — | mudelli tan-negozju li huma tradizzjonali u li m'għadhomx rilevanti; |
| --- | --- |

—

mudelli tan-negozju li huma tradizzjonali u li m'għadhomx rilevanti;

| — | nuqqas ta' rabta bejn il-kisbiet akkademiċi-xjentifiċi tal-aqwa livell u r-riżultati reali f'termini ta' innovazzjoni msejsa fuq it-teknoloġija; |
| --- | --- |

—

nuqqas ta' rabta bejn il-kisbiet akkademiċi-xjentifiċi tal-aqwa livell u r-riżultati reali f'termini ta' innovazzjoni msejsa fuq it-teknoloġija;

| — | teħid ta' deċiżjonijiet li jsir bil-mod u avversità għar-riskji marbuta mal-innovazzjoni. |
| --- | --- |

—

teħid ta' deċiżjonijiet li jsir bil-mod u avversità għar-riskji marbuta mal-innovazzjoni.

| 4.4 | Il-KESE jissuġġerixxi lill-Kummissjoni sabiex tirrifletti daqsxejn dwar strumenti speċifiċi mmirati biex jippromovu l-iżvilupp ta' mudelli ġodda u innovattivi għan-negozju. Idea waħda tista' tkun l-hekk imsejħa "vouchers tal-innovazzjoni". |
| --- | --- |

4.4

Il-KESE jissuġġerixxi lill-Kummissjoni sabiex tirrifletti daqsxejn dwar strumenti speċifiċi mmirati biex jippromovu l-iżvilupp ta' mudelli ġodda u innovattivi għan-negozju. Idea waħda tista' tkun l-hekk imsejħa "vouchers tal-innovazzjoni".

| 4.5 | Il-KESE kien mistieden fl-inizjattivi ewlenin biex jinkoraġġixxi lin-negozji, lill-imsieħba soċjali u lill-NGOs li jirrappreżenta sabiex jappoġġjaw l-Unjoni tal-Innovazzjoni u jgħinu fit-tixrid tal-aħjar prattiki. Nipproponu li l-Kumitat, partikolarment permezz tal-Kumitat ta' Tmexxija Ewropa 2020, ifassal lista konkreta ta' inizjattivi u attivitajiet li bihom, permezz tal-imsieħba soċjali, tal-kunsilli ekonomiċi u soċjali nazzjonali u ta' organizzazzjonijiet oħrajn tas-soċjetà ċivili, ikun jista' jagħti kontribut akbar minn dak li ta s'issa biex tissaħħaħ il-fiduċja fl-Unjoni tal-Innovazzjoni. |
| --- | --- |

4.5

Il-KESE kien mistieden fl-inizjattivi ewlenin biex jinkoraġġixxi lin-negozji, lill-imsieħba soċjali u lill-NGOs li jirrappreżenta sabiex jappoġġjaw l-Unjoni tal-Innovazzjoni u jgħinu fit-tixrid tal-aħjar prattiki. Nipproponu li l-Kumitat, partikolarment permezz tal-Kumitat ta' Tmexxija Ewropa 2020, ifassal lista konkreta ta' inizjattivi u attivitajiet li bihom, permezz tal-imsieħba soċjali, tal-kunsilli ekonomiċi u soċjali nazzjonali u ta' organizzazzjonijiet oħrajn tas-soċjetà ċivili, ikun jista' jagħti kontribut akbar minn dak li ta s'issa biex tissaħħaħ il-fiduċja fl-Unjoni tal-Innovazzjoni.

Brussell, 18 ta’ Settembru 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  Bord taż-Żona Ewropea tar-Riċerka u l-Innovazzjoni: "Stress-test" of the Innovation Union ("Test tal-istress" tal-Unjoni tal-Innovazzjoni), Novembru 2012

1

"Stress-test" of the Innovation Union

(2)  Komunikazzjoni tal-Kummissjoni COM(2012) 392 final - Sħubija Rinfurzata taż-Żona Ewropea tar-Riċerka għall-Eċċellenza u għat-Tkabbir

2

(3)  L-Ewropa se jkollha bżonn mill-inqas miljun riċerkaturi u inġiniera ġodda sal-2020 jekk trid li tilħaq l-għanijiet tal-Istrateġija Ewropa 2020.

3

(4)  Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Unjoni tal-Innovazzjoni 2013.

4

(5)  COM(2013) 149 final, 21.3.2013.

5

(6)  Ċerti atti leġislattivi dwar it-titjib tal-ambjent għall-innovazzjoni (id-direttiva dwar il-proprjetà intellettwali, il-privattiva Ewropea, il-passaport tal-kapital ta' riskju, eċċ) għadhom ma daħlux fis-seħħ fl-intier tagħhom.

6

(7)  Forum Strateġiku Ewropew għall-Infrastrutturi tar-Riċerka.

7

(8)  Ara r-rapport dwar l-Implimentazzjoni tal-ESFRI (mhux disponibbli bil-Malti), Novembru 2012

8

(9)  Sħubija Ewropea għall-Innovazzjoni dwar it-tixjiħ attiv u b’saħħtu, Sħubija Ewropea għall-Innovazzjoni dwar il-produttività u s-sostenibbiltà fil-qasam agrikolu, Sħubija Ewropea għall-Innovazzjoni dwar bliet u komunitajiet intelliġenti, Sħubija Ewropea għall-Innovazzjoni dwar l-ilma, Sħubija Ewropea għall-Innovazzjoni dwar il-materja prima.

9

(10)  Ara l-Opinjonijiet ĠU C 132, 3.5.2011, p. 39 (point 3.10.4); ĠU C 229, 31.7.2012, p. 39; ĠU C 354, 28.12.2010, p. 80.

10

(11)  Ara l-Opinjoni "L-Att dwar is-Suq Uniku - identifikazzjoni ta’ miżuri li huma nieqsa". (Għadha mhix ippubblikata fil-ĠU).

11

(12)  Ara l-Opinjoni ĠU C 218, 11.9.2009, p. 8, punti 1.2 u 3.2.4.

12

(13)  Is-suq tal-akkwist pubbliku jirrappreżenta madwar 17 % tal-PDG Ewropew.

13

(14)  Rapport tal-Kumitat IMCO u Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew dwar l-akkwist prekummerċjali.

14

(15)  Konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew ta' Frar 2011 u ta' Marzu 2012.

15

(16)  ĠU C 76, 14.3.2013, p. 31.

16

(17)  Artikolu 9 tar-Regolament tal-FSE.

17

(18)  Bord taż-Żona Ewropea tar-Riċerka u l-Innovazzjoni, l-ewwel Dokument ta' pożizzjoni: "Stress-test" of the Innovation Union ("Test tal-istress" tal-Unjoni tal-Innovazzjoni), Novembru 2012.

18

"Stress-test" of the Innovation Union

---

| 21.11.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/40 |
| --- | --- | --- | --- |

21.11.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/40

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-komparabbiltà tat-tariffi relatati mal-kontijiet tal-ħlas, il-bdil tal-kontijiet tal-ħlas u l-aċċess għal kontijiet tal-ħlas b'karatteristiċi bażiċi”

COM(2013) 266 final — 2013/0139 (COD)

2013/C 341/09

Relatur: is-Sinjura MADER

Nhar is-7 ta’ Ġunju 2013 u nhar it-23 ta’ Mejju 2013, il-Kunsill u l-Parlament Ewropew rispettivament iddeċidew, b’konformità mal-Artikolu 114 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali dwar

il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-komparabbiltà tat-tariffi relatati mal-kontijiet tal-ħlas, il-bdil tal-kontijiet tal-ħlas u l-aċċess għal kontijiet tal-ħlas b'karatteristiċi bażiċi

COM(2013) 266 final – 2013/139 (COD).

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar is-17 ta' Lulju 2013.

Matul l-492 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-18 u d-19 ta' Settembru 2013 (seduta tat-18 ta' Settembru 2013), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’163 voti favur, 2 voti kontra u 3 astensjonijiet.

1.   Sommarju

| 1.1 | Il-KESE jilqa’ bi pjaċir il-proposta tal-Kummissjoni li għandha l-għan li tiżgura li kull ċittadin Ewropew ikollu aċċess għal kont bankarju u li ttejjeb il-komparabbiltà tat-tariffi u l-mobbiltà, biex tingħeleb l-esklużjoni finanzjarja u tiġi faċilitata l-parteċipazzjoni tal-konsumaturi fis-suq intern. |
| --- | --- |

1.1

Il-KESE jilqa’ bi pjaċir il-proposta tal-Kummissjoni li għandha l-għan li tiżgura li kull ċittadin Ewropew ikollu aċċess għal kont bankarju u li ttejjeb il-komparabbiltà tat-tariffi u l-mobbiltà, biex tingħeleb l-esklużjoni finanzjarja u tiġi faċilitata l-parteċipazzjoni tal-konsumaturi fis-suq intern.

| 1.2 | Huwa jqis li l-adozzjoni ta' direttiva hija l-mezz l-aktar adegwat biex dawn il-miżuri jkunu effettivi, li jibbenefikaw kemm lill-konsumaturi kif ukoll lill-fornituri tas-servizzi tal-ħlas. Dawn il-miżuri ser jikkontribwixxu għat-tlestija tas-suq uniku fil-qasam tas-servizzi finanzjarji u ser jgħinu biex jitneħħew l-ostakli għall-moviment liberu tal-persuni, l-oġġetti, is-servizzi u l-kapital. Madankollu, l-eżerċizzju ta' dan id-dritt irid jobdi r-regoli tal-Unjoni dwar il-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu, u ma jridx jiffavorixxi l-evażjoni tat-taxxi. Barra minn hekk, il-Kumitat jemmen li għandha tingħata l-ikbar attenzjoni lill-prinċipji tas-sussidjarjetà u l-proporzjonalità. |
| --- | --- |

1.2

Huwa jqis li l-adozzjoni ta' direttiva hija l-mezz l-aktar adegwat biex dawn il-miżuri jkunu effettivi, li jibbenefikaw kemm lill-konsumaturi kif ukoll lill-fornituri tas-servizzi tal-ħlas. Dawn il-miżuri ser jikkontribwixxu għat-tlestija tas-suq uniku fil-qasam tas-servizzi finanzjarji u ser jgħinu biex jitneħħew l-ostakli għall-moviment liberu tal-persuni, l-oġġetti, is-servizzi u l-kapital. Madankollu, l-eżerċizzju ta' dan id-dritt irid jobdi r-regoli tal-Unjoni dwar il-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu, u ma jridx jiffavorixxi l-evażjoni tat-taxxi. Barra minn hekk, il-Kumitat jemmen li għandha tingħata l-ikbar attenzjoni lill-prinċipji tas-sussidjarjetà u l-proporzjonalità.

| 1.3 | Il-KESE jiddispjaċih li hemm limitu għall-ambitu ta' ċerti miżuri. Huwa jixtieq li l-armonizzazzjoni tat-terminoloġija tkopri t-tariffi kollha u li d-dokument ta' informazzjoni ma jkunx fih biss il-lista tal-operazzjonijiet l-aktar komuni. Huwa jemmen li kull konsumatur għandu bżonnijiet differenti, u għaldaqstant huwa biss jekk jitqabblu t-tariffi applikabbli għall-operazzjonijiet komuni kollha li dan jista' jasal għal għażla tajba. |
| --- | --- |

1.3

Il-KESE jiddispjaċih li hemm limitu għall-ambitu ta' ċerti miżuri. Huwa jixtieq li l-armonizzazzjoni tat-terminoloġija tkopri t-tariffi kollha u li d-dokument ta' informazzjoni ma jkunx fih biss il-lista tal-operazzjonijiet l-aktar komuni. Huwa jemmen li kull konsumatur għandu bżonnijiet differenti, u għaldaqstant huwa biss jekk jitqabblu t-tariffi applikabbli għall-operazzjonijiet komuni kollha li dan jista' jasal għal għażla tajba.

| 1.4 | Huwa japprova d-dispożizzjonijiet maħsubin għat-titjib tat-trasparenza, speċjalment dwar l-offerti f'pakkett, peress li l-konsumaturi jridu jkunu kapaċi jqabblu l-offerti differenti proposti mill-fornituri ta' servizzi tal-ħlas u jiddeterminaw liema offerta hija l-aktar vantaġġjuża u adattata għas-sitwazzjoni tagħhom. |
| --- | --- |

1.4

Huwa japprova d-dispożizzjonijiet maħsubin għat-titjib tat-trasparenza, speċjalment dwar l-offerti f'pakkett, peress li l-konsumaturi jridu jkunu kapaċi jqabblu l-offerti differenti proposti mill-fornituri ta' servizzi tal-ħlas u jiddeterminaw liema offerta hija l-aktar vantaġġjuża u adattata għas-sitwazzjoni tagħhom.

| 1.5 | Il-Kumitat jappoġġja l-ħolqien ta' obbligu tal-għoti ta' “dikjarazzjoni tat-tariffi” u jixtieq li din id-dispożizzjoni tkun marbuta mal-obbligu li l-konsumaturi jiġu infurmati minn qabel li jkunu se jinġibdu tariffi mhux tas-soltu mill-kont tagħhom, b'mod li dawn ikollhom il-possibbiltà jieħdu l-miżuri li jkun hemm bżonn jew jikkontestaw dawn it-tariffi. |
| --- | --- |

1.5

Il-Kumitat jappoġġja l-ħolqien ta' obbligu tal-għoti ta' “dikjarazzjoni tat-tariffi” u jixtieq li din id-dispożizzjoni tkun marbuta mal-obbligu li l-konsumaturi jiġu infurmati minn qabel li jkunu se jinġibdu tariffi mhux tas-soltu mill-kont tagħhom, b'mod li dawn ikollhom il-possibbiltà jieħdu l-miżuri li jkun hemm bżonn jew jikkontestaw dawn it-tariffi.

| 1.6 | Għall-finijiet ta' trasparenza wkoll, il-Kumitat jaqbel li jinħolqu komparaturi indipendenti u jixtieq li permezz tar-reġistru li jiġbor fih is-siti eżistenti, il-konsumaturi jkunu jistgħu jkollhom aċċess għall-informazzjoni dwar l-istabbilimenti li jinsabu fl-Istati Membri kollha. |
| --- | --- |

1.6

Għall-finijiet ta' trasparenza wkoll, il-Kumitat jaqbel li jinħolqu komparaturi indipendenti u jixtieq li permezz tar-reġistru li jiġbor fih is-siti eżistenti, il-konsumaturi jkunu jistgħu jkollhom aċċess għall-informazzjoni dwar l-istabbilimenti li jinsabu fl-Istati Membri kollha.

| 1.7 | Il-KESE jaqbel ukoll mal-proposti dwar il-mobbiltà bankarja. Madankollu huwa jqis li l-fattibbiltà ta' kont “mobbli” trid tiġi studjata u li għandha tiġi stabbilita b'mod sistematiku sistema ta' direzzjonar mill-ġdid awtomatiku tal-operazzjonijiet (1). Qabel ma jittieħdu dawn il-miżuri għandu jsir studju indipendenti tagħhom. |
| --- | --- |

1.7

Il-KESE jaqbel ukoll mal-proposti dwar il-mobbiltà bankarja. Madankollu huwa jqis li l-fattibbiltà ta' kont “mobbli” trid tiġi studjata u li għandha tiġi stabbilita b'mod sistematiku sistema ta' direzzjonar mill-ġdid awtomatiku tal-operazzjonijiet (1). Qabel ma jittieħdu dawn il-miżuri għandu jsir studju indipendenti tagħhom.

| 1.8 | Barra minn hekk, huwa jiġbed l-attenzjoni għall-importanza tat-taħriġ tal-persunal tal-fornituri tas-servizzi tal-ħlas, peress li l-informazzjoni hija indispensabbli iżda mhux biżżejjed. Huwa jenfasizza wkoll il-ħtieġa ta' edukazzjoni finanzjarja, ipprovduta minn assoċjazzjonijiet indipendenti tal-konsumaturi (2). |
| --- | --- |

1.8

Barra minn hekk, huwa jiġbed l-attenzjoni għall-importanza tat-taħriġ tal-persunal tal-fornituri tas-servizzi tal-ħlas, peress li l-informazzjoni hija indispensabbli iżda mhux biżżejjed. Huwa jenfasizza wkoll il-ħtieġa ta' edukazzjoni finanzjarja, ipprovduta minn assoċjazzjonijiet indipendenti tal-konsumaturi (2).

| 1.9 | Il-KESE jappoġġja bi ħġaru d-dispożizzjonijiet maħsubin biex kull ċittadin Ewropew ikun jista' jkollu kont bankarju b'karatteristiċi bażiċi, peress li l-inklużjoni bankarja hija neċessità fid-dinja tal-lum. |
| --- | --- |

1.9

Il-KESE jappoġġja bi ħġaru d-dispożizzjonijiet maħsubin biex kull ċittadin Ewropew ikun jista' jkollu kont bankarju b'karatteristiċi bażiċi, peress li l-inklużjoni bankarja hija neċessità fid-dinja tal-lum.

| 1.10 | Huwa għandu r-riżervi tiegħu dwar il-limitu għal “mill-inqas fornitur wieħed ta' servizz tal-ħlas” f'kull Stat Membru, li fil-fatt jista' jeqred kull għażla għall-konsumaturi, minħabba li ma jkun hemm l-ebda għażla oħra disponibbli. |
| --- | --- |

1.10

Huwa għandu r-riżervi tiegħu dwar il-limitu għal “mill-inqas fornitur wieħed ta' servizz tal-ħlas” f'kull Stat Membru, li fil-fatt jista' jeqred kull għażla għall-konsumaturi, minħabba li ma jkun hemm l-ebda għażla oħra disponibbli.

| 1.11 | Huwa jqis li għandhom jiġu kkunsidrati t-tariffi reali biex jiġi definit kemm huma “raġonevoli” t-tariffi assoċjati, f'każijiet fejn l-offerta marbuta mas-sjieda u l-ġestjoni tal-kont ma tkunx b'xejn, u jenfasizza n-neċessità li jiġu limitati t-tariffi ta' meta jkun hemm ħlasijiet li ma jsegwux mir-regoli. |
| --- | --- |

1.11

Huwa jqis li għandhom jiġu kkunsidrati t-tariffi reali biex jiġi definit kemm huma “raġonevoli” t-tariffi assoċjati, f'każijiet fejn l-offerta marbuta mas-sjieda u l-ġestjoni tal-kont ma tkunx b'xejn, u jenfasizza n-neċessità li jiġu limitati t-tariffi ta' meta jkun hemm ħlasijiet li ma jsegwux mir-regoli.

| 1.12 | Il-KESE jaqbel mal-fehma tal-Kummissjoni dwar il-ħtieġa li jiġu stabbiliti kontrolli u sanzjonijiet dissważivi f'każ li d-dispożizzjonijiet previsti fid-direttiva ma jiġux rispettati. Huwa jisħaq li l-effikaċja tal-kontrolli tiddependi fuq l-għoti ta' riżorsi adatti għall-missjonijiet li jridu jitwettqu. |
| --- | --- |

1.12

Il-KESE jaqbel mal-fehma tal-Kummissjoni dwar il-ħtieġa li jiġu stabbiliti kontrolli u sanzjonijiet dissważivi f'każ li d-dispożizzjonijiet previsti fid-direttiva ma jiġux rispettati. Huwa jisħaq li l-effikaċja tal-kontrolli tiddependi fuq l-għoti ta' riżorsi adatti għall-missjonijiet li jridu jitwettqu.

| 1.13 | Huwa jfakkar li huwa favorevoli għas-sistemi tar-riżoluzzjoni alternattiva tat-tilwim bil-kundizzjoni li dawn ikunu indipendenti. |
| --- | --- |

1.13

Huwa jfakkar li huwa favorevoli għas-sistemi tar-riżoluzzjoni alternattiva tat-tilwim bil-kundizzjoni li dawn ikunu indipendenti.

2.   Kuntest

| 2.1 | Fit-8 ta' Mejju 2013, il-Kumissjoni ppreżentat Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-komparabbiltà tat-tariffi relatati mal-kontijiet tal-ħlas, il-bdil tal-kontijiet tal-ħlas u l-aċċess għal kontijiet tal-ħlas b'karatteristiċi bażiċi. |
| --- | --- |

2.1

Fit-8 ta' Mejju 2013, il-Kumissjoni ppreżentat Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-komparabbiltà tat-tariffi relatati mal-kontijiet tal-ħlas, il-bdil tal-kontijiet tal-ħlas u l-aċċess għal kontijiet tal-ħlas b'karatteristiċi bażiċi.

| 2.2 | Din il-proposta hija waħda minn sensiela ta' inizjattivi li ttieħdu f'dawn l-aħħar snin biex titkompla t-tlestija tas-suq uniku tas-servizzi tal-ħlas, li hija ta' importanza enormi għat-tkabbir u l-kompetittività tal-Ewropa. |
| --- | --- |

2.2

Din il-proposta hija waħda minn sensiela ta' inizjattivi li ttieħdu f'dawn l-aħħar snin biex titkompla t-tlestija tas-suq uniku tas-servizzi tal-ħlas, li hija ta' importanza enormi għat-tkabbir u l-kompetittività tal-Ewropa.

| 2.3 | Il-proposta hija msejsa fuq l-Artikolu 114 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea li għandu l-għan li jeqred l-ostakli għall-moviment liberu tal-persuni, l-oġġetti, is-servizzi u l-kapital. |
| --- | --- |

2.3

Il-proposta hija msejsa fuq l-Artikolu 114 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea li għandu l-għan li jeqred l-ostakli għall-moviment liberu tal-persuni, l-oġġetti, is-servizzi u l-kapital.

| 2.4 | Il-Kummissjoni tinnota li skont l-istima tal-Bank Dinji hemm 58 miljun konsumatur tal-Unjoni Ewropea li m'għandux kont bankarju meta madwar 25 miljun minnhom jixtiequ jiftħu wieħed. |
| --- | --- |

2.4

Il-Kummissjoni tinnota li skont l-istima tal-Bank Dinji hemm 58 miljun konsumatur tal-Unjoni Ewropea li m'għandux kont bankarju meta madwar 25 miljun minnhom jixtiequ jiftħu wieħed.

| 2.5 | Hija tinnota li l-ekonomija miexja lejn żieda fit-tranżazzjonijiet mingħajr użu ta' flus kontanti u pagamenti dematerjalizzati mill-kumpaniji, il-konsumaturi u l-gvernijiet, iżda ma tipproponi l-ebda miżura għal użu aktar wiesa' ta' tranżazzjonijiet mhux monetarji. |
| --- | --- |

2.5

Hija tinnota li l-ekonomija miexja lejn żieda fit-tranżazzjonijiet mingħajr użu ta' flus kontanti u pagamenti dematerjalizzati mill-kumpaniji, il-konsumaturi u l-gvernijiet, iżda ma tipproponi l-ebda miżura għal użu aktar wiesa' ta' tranżazzjonijiet mhux monetarji.

| 2.6 | F'dan il-kuntest, hija temmen li s-sjieda ta' kont bankarju u ta' aċċess għal servizzi finanzjarji huma indispensabbli jekk irridu niżguraw li l-konsumaturi jibbenefikaw mill-vantaġġi kollha tas-suq uniku u li jiġu inklużi finanzjarjament u soċjalment. |
| --- | --- |

2.6

F'dan il-kuntest, hija temmen li s-sjieda ta' kont bankarju u ta' aċċess għal servizzi finanzjarji huma indispensabbli jekk irridu niżguraw li l-konsumaturi jibbenefikaw mill-vantaġġi kollha tas-suq uniku u li jiġu inklużi finanzjarjament u soċjalment.

| 2.7 | Hija tinnota wkoll li l-kundizzjonijiet attwali tas-suq uniku jistgħu jżommu lura lil ċerti fornituri tas-servizzi tal-ħlas milli jinvestu fi swieq ġodda. |
| --- | --- |

2.7

Hija tinnota wkoll li l-kundizzjonijiet attwali tas-suq uniku jistgħu jżommu lura lil ċerti fornituri tas-servizzi tal-ħlas milli jinvestu fi swieq ġodda.

| 2.8 | Il-Kummissjoni tixtieq tneħħi dawn l-ostakli, u biex tilħaq dan l-għan qed tipproponi:






  — | li l-konsumaturi kollha jkun jista' jkollhom kont tal-ħlasijiet b'karatteristiċi bażiċi fi kwalunkwe pajjiż tal-Unjoni Ewropea, tkun xi tkun is-sitwazzjoni finanzjarja tagħhom, |
| --- | --- | --- |

2.8

Il-Kummissjoni tixtieq tneħħi dawn l-ostakli, u biex tilħaq dan l-għan qed tipproponi:

—

li l-konsumaturi kollha jkun jista' jkollhom kont tal-ħlasijiet b'karatteristiċi bażiċi fi kwalunkwe pajjiż tal-Unjoni Ewropea, tkun xi tkun is-sitwazzjoni finanzjarja tagħhom,

| — | li jiġu adottati dispożizzjonijiet maħsubin li jtejbu l-informazzjoni dwar it-tariffi bankarji u li jiffavorixxu l-komparabbiltà, u |
| --- | --- |

—

li jiġu adottati dispożizzjonijiet maħsubin li jtejbu l-informazzjoni dwar it-tariffi bankarji u li jiffavorixxu l-komparabbiltà, u

| — | li f'kull Stat Membru jiġi stabbilit mekkaniżmu li jiffaċilita l-mobbiltà bankarja. |
| --- | --- |

—

li f'kull Stat Membru jiġi stabbilit mekkaniżmu li jiffaċilita l-mobbiltà bankarja.

| 2.9 | Skont il-Kummissjoni, dawn il-miżuri ser jikkontribwixxu biex is-suq intern ikun operattiv b'mod sħiħ fil-qasam tas-servizzi finanzjarji u biex dan jiżviluppa. Il-konsumaturi ser ikunu jistgħu jqabblu b'mod aktar faċli l-offerti fl-Unjoni Ewropea u jiċċaqilqu fi ħdanha. Il-fornituri tas-servizzi tal-ħlasijiet ser jitqiegħdu fuq l-istess livell u ser ikunu jistgħu jibbenefikaw mis-semplifikazzjoni tal-proċeduri u l-armonizzazzjoni tar-regoli biex jirriċerkaw swieq ġodda. |
| --- | --- |

2.9

Skont il-Kummissjoni, dawn il-miżuri ser jikkontribwixxu biex is-suq intern ikun operattiv b'mod sħiħ fil-qasam tas-servizzi finanzjarji u biex dan jiżviluppa. Il-konsumaturi ser ikunu jistgħu jqabblu b'mod aktar faċli l-offerti fl-Unjoni Ewropea u jiċċaqilqu fi ħdanha. Il-fornituri tas-servizzi tal-ħlasijiet ser jitqiegħdu fuq l-istess livell u ser ikunu jistgħu jibbenefikaw mis-semplifikazzjoni tal-proċeduri u l-armonizzazzjoni tar-regoli biex jirriċerkaw swieq ġodda.

3.   Analiżi tal-Proposta għal Direttiva

| 3.1 | Il-KESE jaqbel mal-analiżi tal-Kummissjoni dwar l-ostakli li jeżistu u dwar il-ħtieġa li jitlesta s-suq uniku tas-servizzi finanzjarji. Huwa jemmen li kull konsumatur għandu jkun jista' jiftaħ kont bankarju u jkollu l-mezzi li jużah, peress li hemm bżonn tal-inklużjoni bankarja biex jintlaħaq l-għan mixtieq. |
| --- | --- |

3.1

Il-KESE jaqbel mal-analiżi tal-Kummissjoni dwar l-ostakli li jeżistu u dwar il-ħtieġa li jitlesta s-suq uniku tas-servizzi finanzjarji. Huwa jemmen li kull konsumatur għandu jkun jista' jiftaħ kont bankarju u jkollu l-mezzi li jużah, peress li hemm bżonn tal-inklużjoni bankarja biex jintlaħaq l-għan mixtieq.

| 3.2 | Barra minn hekk huwa jappoġġja l-proposti maħsubin biex l-informazzjoni dwar it-tariffi bankarji tkun aktar ċara u biex itejbu l-mobbiltà. Huwa jemmen li dawn għandhom jgħinu biex il-konsumaturi u l-fornituri tas-servizzi tal-ħlasijiet jibbenefikaw mill-kompetizzjoni. |
| --- | --- |

3.2

Barra minn hekk huwa jappoġġja l-proposti maħsubin biex l-informazzjoni dwar it-tariffi bankarji tkun aktar ċara u biex itejbu l-mobbiltà. Huwa jemmen li dawn għandhom jgħinu biex il-konsumaturi u l-fornituri tas-servizzi tal-ħlasijiet jibbenefikaw mill-kompetizzjoni.

| 3.3 | Jemmen ukoll li l-adozzjoni ta' direttiva hija l-metodu l-aktar adegwat, peress li, bir-raġun, il-Kummissjoni kkonkludiet li r-rakkomandazzjoni ma kellhiex l-effett mistenni u li l-miżuri volontarji żgur li ma kinux biżżejjed. |
| --- | --- |

3.3

Jemmen ukoll li l-adozzjoni ta' direttiva hija l-metodu l-aktar adegwat, peress li, bir-raġun, il-Kummissjoni kkonkludiet li r-rakkomandazzjoni ma kellhiex l-effett mistenni u li l-miżuri volontarji żgur li ma kinux biżżejjed.

4.   Osservazzjonijiet speċifiċi

4.1   Il-komparabbiltà tat-tariffi marbutin mal-kontijiet tal-ħlas

| 4.1.1 | Terminoloġija. Il-KESE japprova għalkollox il-proposta tal-Kummissjoni li tarmonizza t-terminoloġija użata għat-tariffi. Din l-armonizzazzjoni hija indispensabbli biex il-konsumaturi jifhmu aktar u jkunu jistgħu jqabblu. Madankollu huwa għandu d-dubji dwar il-limitu tal-ambitu tal-miżura u jixtieq li l-armonizzazzjoni tat-terminoloġija tkopri t-tariffi kollha. |
| --- | --- |

4.1.1

Terminoloġija. Il-KESE japprova għalkollox il-proposta tal-Kummissjoni li tarmonizza t-terminoloġija użata għat-tariffi. Din l-armonizzazzjoni hija indispensabbli biex il-konsumaturi jifhmu aktar u jkunu jistgħu jqabblu. Madankollu huwa għandu d-dubji dwar il-limitu tal-ambitu tal-miżura u jixtieq li l-armonizzazzjoni tat-terminoloġija tkopri t-tariffi kollha.

| 4.1.1.1 | Huwa jinnota li l-awtoritajiet kompetenti mwaqqfa f'kull Stat Membru ser ikunu responsabbli milli jistabbilixxu l-listi provviżorji li ser jintbagħtu lill-Kummissjoni. Huwa jqis li fit-tfassil ta' dawn il-listi hemm bżonn jiġu involuti l-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi u l-fornituri tas-servizzi tal-ħlas, iżda wkoll il-konsumaturi sabiex jiġi verifikat li t-termini jinftiehmu tassew minn kulħadd. |
| --- | --- |

4.1.1.1

Huwa jinnota li l-awtoritajiet kompetenti mwaqqfa f'kull Stat Membru ser ikunu responsabbli milli jistabbilixxu l-listi provviżorji li ser jintbagħtu lill-Kummissjoni. Huwa jqis li fit-tfassil ta' dawn il-listi hemm bżonn jiġu involuti l-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi u l-fornituri tas-servizzi tal-ħlas, iżda wkoll il-konsumaturi sabiex jiġi verifikat li t-termini jinftiehmu tassew minn kulħadd.

| 4.1.1.2 | Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li t-terminu li ser jintuża jrid ikopri servizzi identiċi f'kull stabbiliment. |
| --- | --- |

4.1.1.2

Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li t-terminu li ser jintuża jrid ikopri servizzi identiċi f'kull stabbiliment.

| 4.1.2 | Dokumentazzjoni dwar it-tariffi u glossarju Il-KESE jilqa' bi pjaċir l-obbligu li, qabel ma jiġi konkluż kuntratt, il-fornituri tas-servizzi tal-ħlas iridu jipprovdu dokument ta' informazzjoni dwar it-tariffi li jkun fih lista tal-aktar servizzi rappreżentattivi, u japprova d-dispożizzjoni li tippermetti aċċess b'xejn u f'kull ħin għal dan id-dokument, speċjalment billi dan jiġi ppubblikat fuq is-siti tal-internet tal-istituzzjonijiet finanzjarji. Huwa jissuġġerixxi li l-preżentazzjoni tal-lista tkun armonizzata. Barra minn hekk, huwa jipproponi li dan id-dokument ta' informazzjoni jkun akkumpanjat b'obbligu li l-konsumaturi jiġi pprovduti b'dokument ġdid ta' informazzjoni malli jkun hemm tibdil fit-tariffi. |
| --- | --- |

4.1.2

Dokumentazzjoni dwar it-tariffi u glossarju Il-KESE jilqa' bi pjaċir l-obbligu li, qabel ma jiġi konkluż kuntratt, il-fornituri tas-servizzi tal-ħlas iridu jipprovdu dokument ta' informazzjoni dwar it-tariffi li jkun fih lista tal-aktar servizzi rappreżentattivi, u japprova d-dispożizzjoni li tippermetti aċċess b'xejn u f'kull ħin għal dan id-dokument, speċjalment billi dan jiġi ppubblikat fuq is-siti tal-internet tal-istituzzjonijiet finanzjarji. Huwa jissuġġerixxi li l-preżentazzjoni tal-lista tkun armonizzata. Barra minn hekk, huwa jipproponi li dan id-dokument ta' informazzjoni jkun akkumpanjat b'obbligu li l-konsumaturi jiġi pprovduti b'dokument ġdid ta' informazzjoni malli jkun hemm tibdil fit-tariffi.

| 4.1.2.1 | Madanakollu huwa jemmen li d-dokument ta' informazzjoni għandu jkopri t-tariffi kollha. Iqis li l-limitu għat-tariffi l-aktar rappreżentattivi biss ma jippermettix lill-konsumaturi jqabblu b'mod effikaċi l-offerti tal-istabbilimenti differenti, abbażi tal-ħtiġijiet tagħhom. Kull konsumatur għandu ħtiġijiet partikolari li mhumiex neċessarjament dawk li jidhru fil-lista. |
| --- | --- |

4.1.2.1

Madanakollu huwa jemmen li d-dokument ta' informazzjoni għandu jkopri t-tariffi kollha. Iqis li l-limitu għat-tariffi l-aktar rappreżentattivi biss ma jippermettix lill-konsumaturi jqabblu b'mod effikaċi l-offerti tal-istabbilimenti differenti, abbażi tal-ħtiġijiet tagħhom. Kull konsumatur għandu ħtiġijiet partikolari li mhumiex neċessarjament dawk li jidhru fil-lista.

| 4.1.2.2 | Jekk it-tariffi kollha jiġu inklużi fid-dokument, il-Kumitat jixtieq jara armonizzazzjoni tal-preżentazzjoni tat-taqsimiet kollha tad-dokument ta' informazzjoni. Barra minn hekk, jirrakkomanda armonizzazzjoni tal-preżentazzjoni tal-informazzjoni skont it-tip ta' operazzjoni (skont ix-xahar, is-sena, l-operazzjoni) biex jiġi ffaċilitat it-tqabbil. |
| --- | --- |

4.1.2.2

Jekk it-tariffi kollha jiġu inklużi fid-dokument, il-Kumitat jixtieq jara armonizzazzjoni tal-preżentazzjoni tat-taqsimiet kollha tad-dokument ta' informazzjoni. Barra minn hekk, jirrakkomanda armonizzazzjoni tal-preżentazzjoni tal-informazzjoni skont it-tip ta' operazzjoni (skont ix-xahar, is-sena, l-operazzjoni) biex jiġi ffaċilitat it-tqabbil.

| 4.1.2.3 | Il-Kumitat jilqa' b'sodisfazzjon l-obbligu li jiġu pprovduti dettalji dwar dawn is-servizzi fid-dokument ta' informazzjoni għall-finijiet tat-trasparenza u billi jemmen li l-konsumaturi għandhom ikunu jistgħu jevalwaw jekk jixtiequx jabbonaw għal pakkett ta' servizzi finanzjarji skont il-ħtiġijiet tagħhom. |
| --- | --- |

4.1.2.3

Il-Kumitat jilqa' b'sodisfazzjon l-obbligu li jiġu pprovduti dettalji dwar dawn is-servizzi fid-dokument ta' informazzjoni għall-finijiet tat-trasparenza u billi jemmen li l-konsumaturi għandhom ikunu jistgħu jevalwaw jekk jixtiequx jabbonaw għal pakkett ta' servizzi finanzjarji skont il-ħtiġijiet tagħhom.

| 4.1.2.4 | Huwa jilqa' wkoll l-obbligu li tintuża terminoloġija armonizzata fid-dokument ta' informazzjoni u fir-rendikont tal-bank b'mod li jkunu jistgħu jinqraw faċilment. |
| --- | --- |

4.1.2.4

Huwa jilqa' wkoll l-obbligu li tintuża terminoloġija armonizzata fid-dokument ta' informazzjoni u fir-rendikont tal-bank b'mod li jkunu jistgħu jinqraw faċilment.

| 4.1.2.5 | Fl-aħħar, il-KESE jinnota d-disponibbiltà tal-glossarji. Madankollu, huwa jqis li l-prijorità għandha tkun li fid-dokumenti ta' informazzjoni jintużaw termini ċari u li jinftiehmu. |
| --- | --- |

4.1.2.5

Fl-aħħar, il-KESE jinnota d-disponibbiltà tal-glossarji. Madankollu, huwa jqis li l-prijorità għandha tkun li fid-dokumenti ta' informazzjoni jintużaw termini ċari u li jinftiehmu.

| 4.1.3 | Dikjarazzjoni tat-tariffi Il-KESE jaqbel mal-obbligu li l-konsumaturi jiġu infurmati tal-inqas darba fis-sena b'dikjarazzjoni tat-tariffi kollha li jkunu ġew iċċarġjati. Permezz ta' din l-informazzjoni, il-konsumaturi jkunu jistgħu jkejlu t-tariffi tal-provvediment tas-servizzi li jkunu ġew mibjugħa lilhom u jagħżlu l-prodotti adegwati. Huwa jqis li dan huwa biss il-minimu u li dan ir-rendikont għandu jingħata b'xejn. |
| --- | --- |

4.1.3

Dikjarazzjoni tat-tariffi Il-KESE jaqbel mal-obbligu li l-konsumaturi jiġu infurmati tal-inqas darba fis-sena b'dikjarazzjoni tat-tariffi kollha li jkunu ġew iċċarġjati. Permezz ta' din l-informazzjoni, il-konsumaturi jkunu jistgħu jkejlu t-tariffi tal-provvediment tas-servizzi li jkunu ġew mibjugħa lilhom u jagħżlu l-prodotti adegwati. Huwa jqis li dan huwa biss il-minimu u li dan ir-rendikont għandu jingħata b'xejn.

| 4.1.3.1 | Madankollu, il-Kumitat jisħaq fuq il-fatt li jkun interessanti li din il-miżura tiġi kompletata b'obbligu li l-konsumaturi jiġu mgħarrfa dwar it-tariffi qabel ma jitnaqqsulhom tariffi mhux normali mill-kont mill-fornitur tas-servizzi tal-ħlas, għax b'hekk il-konsumaturi jkunu jistgħu jieħdu l-miżuri neċessarji qabel jitnaqqsulhom il-flus, li jaraw li għandhom il-flus fil-kont jew, jekk ikun hemm bżonn, li jikkontestawhom. |
| --- | --- |

4.1.3.1

Madankollu, il-Kumitat jisħaq fuq il-fatt li jkun interessanti li din il-miżura tiġi kompletata b'obbligu li l-konsumaturi jiġu mgħarrfa dwar it-tariffi qabel ma jitnaqqsulhom tariffi mhux normali mill-kont mill-fornitur tas-servizzi tal-ħlas, għax b'hekk il-konsumaturi jkunu jistgħu jieħdu l-miżuri neċessarji qabel jitnaqqsulhom il-flus, li jaraw li għandhom il-flus fil-kont jew, jekk ikun hemm bżonn, li jikkontestawhom.

| 4.1.4 | Siti tal-internet għat-tqabbil Il-KESE jaqbel li l-informazzjoni dwar it-tariffi bankarji tiġi ppubblikata fuq siti tal-internet nazzjonali jew pubbliċi awtorizzati. Din il-miżura għandha tikkontribwixxi biex il-konsumaturi jkunu infurmati aħjar, bil-kundizzjoni li s-sit li jqabbel jagħti garanziji ta' indipendenza u li jagħti tagħrif komplut. Il-Kumitat jemmen li għandha tingħata attenzjoni għall-mod kif jiġu ffinanzjati dawn is-siti. Barra minn hekk, huwa jistaqsi dwar il-mod kif se jiġu implimentati dawn l-għodod, speċjalment dwar in-natura tad-data li ser tingħata, pereżempju, jekk hux ser jintwerew biss il-prezzijiet għal kull unità tal-operazzjonijiet u s-servizzi jew jekk hux ser ikun hemm il-possibbiltà li jsiru l-kalkoli skont profil personalizzat. |
| --- | --- |

4.1.4

Siti tal-internet għat-tqabbil Il-KESE jaqbel li l-informazzjoni dwar it-tariffi bankarji tiġi ppubblikata fuq siti tal-internet nazzjonali jew pubbliċi awtorizzati. Din il-miżura għandha tikkontribwixxi biex il-konsumaturi jkunu infurmati aħjar, bil-kundizzjoni li s-sit li jqabbel jagħti garanziji ta' indipendenza u li jagħti tagħrif komplut. Il-Kumitat jemmen li għandha tingħata attenzjoni għall-mod kif jiġu ffinanzjati dawn is-siti. Barra minn hekk, huwa jistaqsi dwar il-mod kif se jiġu implimentati dawn l-għodod, speċjalment dwar in-natura tad-data li ser tingħata, pereżempju, jekk hux ser jintwerew biss il-prezzijiet għal kull unità tal-operazzjonijiet u s-servizzi jew jekk hux ser ikun hemm il-possibbiltà li jsiru l-kalkoli skont profil personalizzat.

| 4.1.4.1 | Il-Kumitat jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li jridu jiġu monitorjati b'mod partikolari l-kundizzjonijiet tal-akkreditazzjoni tal-operaturi privati. Huwa jemmen li dawn l-akkreditazzjonijiet għandhom jingħataw mill-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri. |
| --- | --- |

4.1.4.1

Il-Kumitat jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li jridu jiġu monitorjati b'mod partikolari l-kundizzjonijiet tal-akkreditazzjoni tal-operaturi privati. Huwa jemmen li dawn l-akkreditazzjonijiet għandhom jingħataw mill-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri.

| 4.1.4.2 | Barra minn hekk, il-Kumitat iqis li huwa indispensabbli li t-termini użati mis-sit li jqabbel ikunu l-istess bħal dawn tat-terminoloġija armonizzata. |
| --- | --- |

4.1.4.2

Barra minn hekk, il-Kumitat iqis li huwa indispensabbli li t-termini użati mis-sit li jqabbel ikunu l-istess bħal dawn tat-terminoloġija armonizzata.

| 4.1.4.3 | Fl-aħħarnett, il-Kumitat jirrakkomanda li r-reġistru jkollu lista jew links għar-reġistri tal-Istati Membri l-oħra sabiex il-konsumaturi jkollhom aċċess faċli għat-tariffi tal-istabbilimenti finanzjarji kollha preżenti fl-Unjoni, li ser ikun utli speċjalment għall-popolazzjonijiet “migranti”. |
| --- | --- |

4.1.4.3

Fl-aħħarnett, il-Kumitat jirrakkomanda li r-reġistru jkollu lista jew links għar-reġistri tal-Istati Membri l-oħra sabiex il-konsumaturi jkollhom aċċess faċli għat-tariffi tal-istabbilimenti finanzjarji kollha preżenti fl-Unjoni, li ser ikun utli speċjalment għall-popolazzjonijiet “migranti”.

4.2   Bdil tal-kont

| 4.2.1 | Il-KESE jappoġġja l-proposti tal-Kummissjoni li ser jikkontribwixxu għat-titjib tal-mobbiltà bankarja, li hija indispensabbli fid-dawl tal-ostakli psikoloġiċi u tekniċi għall-mobbiltà. |
| --- | --- |

4.2.1

Il-KESE jappoġġja l-proposti tal-Kummissjoni li ser jikkontribwixxu għat-titjib tal-mobbiltà bankarja, li hija indispensabbli fid-dawl tal-ostakli psikoloġiċi u tekniċi għall-mobbiltà.

| 4.2.2 | Madankollu huwa jqis li għandu jsir studju indipendenti dwar il-possibbiltà li jiġi stabbilit numru tal-kont mobbli, li hija s-soluzzjoni l-aktar effikaċi biex il-mobbiltà tkun operattiva b'mod sħiħ. |
| --- | --- |

4.2.2

Madankollu huwa jqis li għandu jsir studju indipendenti dwar il-possibbiltà li jiġi stabbilit numru tal-kont mobbli, li hija s-soluzzjoni l-aktar effikaċi biex il-mobbiltà tkun operattiva b'mod sħiħ.

| 4.2.3 | Huwa jemmen li l-istabbilimenti tal-ħlasijiet kollha għandhom tal-inqas iwaqqfu sistema awtomatika ta' direzzjonament mill-ġdid għal 15-il xahar biex jitqiesu t-tranżazzjonijiet annwali. |
| --- | --- |

4.2.3

Huwa jemmen li l-istabbilimenti tal-ħlasijiet kollha għandhom tal-inqas iwaqqfu sistema awtomatika ta' direzzjonament mill-ġdid għal 15-il xahar biex jitqiesu t-tranżazzjonijiet annwali.

| 4.2.4 | Il-Kumitat jinsab ferħan li l-Kummissjoni ser tistabbilixxi dispożizzjonijiet dwar l-iċċarġjar ta' tariffi għas-servizz tal-bdil ta' kont sabiex dawn it-tariffi ma jkunux ta' deterrent. |
| --- | --- |

4.2.4

Il-Kumitat jinsab ferħan li l-Kummissjoni ser tistabbilixxi dispożizzjonijiet dwar l-iċċarġjar ta' tariffi għas-servizz tal-bdil ta' kont sabiex dawn it-tariffi ma jkunux ta' deterrent.

| 4.2.5 | Huwa jenfasizza li għad fadal ostakli oħra, speċjalment l-ispejjeż għat-trasferiment ta' ċerti prodotti ta' tfaddil jew meta jiġu missellfa l-flus. |
| --- | --- |

4.2.5

Huwa jenfasizza li għad fadal ostakli oħra, speċjalment l-ispejjeż għat-trasferiment ta' ċerti prodotti ta' tfaddil jew meta jiġu missellfa l-flus.

| 4.2.6 | Huwa jqis li l-informazzjoni dwar l-eżistenza ta' dawn l-arranġameni ta' għajnuna għall-mobbiltà hija determinanti. Huwa jemmen li l-konsumatur għandu jkollu jikkomunika biss mal-bank il-ġdid magħżul. |
| --- | --- |

4.2.6

Huwa jqis li l-informazzjoni dwar l-eżistenza ta' dawn l-arranġameni ta' għajnuna għall-mobbiltà hija determinanti. Huwa jemmen li l-konsumatur għandu jkollu jikkomunika biss mal-bank il-ġdid magħżul.

| 4.2.7 | Huwa jqis li l-persunal tal-fornituri tas-servizzi tal-ħlasijiet, speċjalment il-persunal li jilqa' lin-nies fl-aġenziji, għandu jitħarreġ biex jipprovdi għajnuna dwar il-mobbiltà bankarja u li l-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi b'mod partikolari għandhom jipprovdu edukazzjoni finanzjarja. |
| --- | --- |

4.2.7

Huwa jqis li l-persunal tal-fornituri tas-servizzi tal-ħlasijiet, speċjalment il-persunal li jilqa' lin-nies fl-aġenziji, għandu jitħarreġ biex jipprovdi għajnuna dwar il-mobbiltà bankarja u li l-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi b'mod partikolari għandhom jipprovdu edukazzjoni finanzjarja.

4.3   Aċċess għal kont tal-ħlasijiet

| 4.3.1 | Il-KESE ma jistax ma jappoġġjax l-inizjattiva tal-Kummissjoni. Huwa jqis li kull konsumatur għandu jkollu aċċess għal kont bankarju mogħni b'servizzi bażiċi, sabiex ikollu aċċess għas-servizzi bankarji neċessarji fil-ħajja ta' kuljum fejn id-dematerjalizzazzjoni qiegħda kull ma jmur dejjem tiżdied. Huwa jenfasizza l-importanza li l-banek jinfurmaw bl-eżistenza ta' dan is-servizz. |
| --- | --- |

4.3.1

Il-KESE ma jistax ma jappoġġjax l-inizjattiva tal-Kummissjoni. Huwa jqis li kull konsumatur għandu jkollu aċċess għal kont bankarju mogħni b'servizzi bażiċi, sabiex ikollu aċċess għas-servizzi bankarji neċessarji fil-ħajja ta' kuljum fejn id-dematerjalizzazzjoni qiegħda kull ma jmur dejjem tiżdied. Huwa jenfasizza l-importanza li l-banek jinfurmaw bl-eżistenza ta' dan is-servizz.

| 4.3.2 | Min-naħa l-oħra huwa għandu d-dubji dwar il-limitu ta' “mill-inqas fornitur wieħed ta' servizz tal-ħlas” fit-territorju ta' kull Stat Membru. F'każ li jkun hemm stabbiliment finanzjarju wieħed biss li joffri dan is-servizz, dan jerfa' fuqu piż tqil u jpoġġi stigma kemm fuqu kif ukoll fuq il-konsumaturi tiegħu. Barra minn hekk, l-assenza ta' kompetizzjoni tneħħi kull għażla għall-konsumaturi u tobbligahom jaċċettaw il-kundizzjonijiet offruti lilhom, speċjalment dawk tat-tariffi. |
| --- | --- |

4.3.2

Min-naħa l-oħra huwa għandu d-dubji dwar il-limitu ta' “mill-inqas fornitur wieħed ta' servizz tal-ħlas” fit-territorju ta' kull Stat Membru. F'każ li jkun hemm stabbiliment finanzjarju wieħed biss li joffri dan is-servizz, dan jerfa' fuqu piż tqil u jpoġġi stigma kemm fuqu kif ukoll fuq il-konsumaturi tiegħu. Barra minn hekk, l-assenza ta' kompetizzjoni tneħħi kull għażla għall-konsumaturi u tobbligahom jaċċettaw il-kundizzjonijiet offruti lilhom, speċjalment dawk tat-tariffi.

| 4.3.3 | Huwa jemmen li l-lista tas-servizzi bażiċi mniżżla fl-Artikolu 16 għandha tkun il-minimu, u kull Stat Membru għandu jkun jista' jinkludi servizzi supplimentari, b'mod partikolari servizzi marbutin ma' ħtiġijiet nazzjonali speċifiċi. |
| --- | --- |

4.3.3

Huwa jemmen li l-lista tas-servizzi bażiċi mniżżla fl-Artikolu 16 għandha tkun il-minimu, u kull Stat Membru għandu jkun jista' jinkludi servizzi supplimentari, b'mod partikolari servizzi marbutin ma' ħtiġijiet nazzjonali speċifiċi.

| 4.3.4 | Il-Kumitat jemmen li għandu jkun f'idejn il-banek li jiddeċiedu joffrux faċilità adegwata ta' overdraft jew le. |
| --- | --- |

4.3.4

Il-Kumitat jemmen li għandu jkun f'idejn il-banek li jiddeċiedu joffrux faċilità adegwata ta' overdraft jew le.

| 4.3.5 | Il-Kumitat jaqbel li dan is-servizz bażiku jkun b'xejn jew b'tariffi baxxi. |
| --- | --- |

4.3.5

Il-Kumitat jaqbel li dan is-servizz bażiku jkun b'xejn jew b'tariffi baxxi.

4.4   Awtoritajiet kompetenti, riżoluzzjoni alternattiva tat-tilwim, sanzjonijiet

| 4.4.1 | Il-KESE jaqbel mal-Kummissjoni li hemm bżonn jitwaqqfu kontrolli u sanzjonijiet dissważivi f'każ li d-dispożizzjonijiet tad-direttiva ma jiġux rispettati, u jenfasizza li l-effikaċja tal-kontrolli ser tiġi żgurata biss jekk l-awtoritajiet nazzjonali jkollhom ir-riżorsi adegwati għall-missjonijiet li jiġu fdati. |
| --- | --- |

4.4.1

Il-KESE jaqbel mal-Kummissjoni li hemm bżonn jitwaqqfu kontrolli u sanzjonijiet dissważivi f'każ li d-dispożizzjonijiet tad-direttiva ma jiġux rispettati, u jenfasizza li l-effikaċja tal-kontrolli ser tiġi żgurata biss jekk l-awtoritajiet nazzjonali jkollhom ir-riżorsi adegwati għall-missjonijiet li jiġu fdati.

| 4.4.2 | Huwa jfakkar li huwa favorevoli għas-sistemi tar-riżoluzzjoni alternattiva tat-tilwim bil-kundizzjoni li dawn ikunu indipendenti. |
| --- | --- |

4.4.2

Huwa jfakkar li huwa favorevoli għas-sistemi tar-riżoluzzjoni alternattiva tat-tilwim bil-kundizzjoni li dawn ikunu indipendenti.

4.5   Dispożizzjonijiet finali

| 4.5.1 | Il-KESE japprova d-delegazzjoni tas-setgħat lill-Kummissjoni, bil-kundizzjoni li l-arranġamenti jkunu definiti b'mod ċar u li tiġi żgurata t-trasparenza. |
| --- | --- |

4.5.1

Il-KESE japprova d-delegazzjoni tas-setgħat lill-Kummissjoni, bil-kundizzjoni li l-arranġamenti jkunu definiti b'mod ċar u li tiġi żgurata t-trasparenza.

| 4.5.2 | Huwa jappoġġja l-politika ta' valutazzjoni tal-Kummissjoni. |
| --- | --- |

4.5.2

Huwa jappoġġja l-politika ta' valutazzjoni tal-Kummissjoni.

Brussell, 18 ta’ Settembru 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  ĠU C 151, 17.6.2008, p. 1.

1

(2)  ĠU C 318, 29.10.2011, p. 24.

2

---

| 21.11.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/44 |
| --- | --- | --- | --- |

21.11.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/44

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) Nru 528/2012 dwar it-tqegħid fis-suq u l-użu tal-prodotti bijoċidali fir-rigward ta’ ċerti kundizzjonijiet għall-aċċess għas-suq”

COM(2013) 288 final — 2013/0150 (COD)

2013/C 341/10

Relatur uniku: is-Sur NARRO

Nhar it-23 ta' Mejju 2013 u nhar is-6 ta' Ġunju 2013, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill rispettivament iddeċidew, b'konformità mal-Artikolu 114 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) Nru 528/2012 dwar it-tqegħid fis-suq u l-użu tal-prodotti bijoċidali fir-rigward ta’ ċerti kundizzjonijiet għall-aċċess għas-suq

COM(2013) 288 final – 2013/0150 (COD).

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar is-17 ta' Lulju 2013.

Matul l-492 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-18 u d-19 ta' Settembru 2013 (seduta tat-18 ta' Settembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b'154 vot favur, 2 voti kontra u 7 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-proposta tal-Kummissjoni Ewropea tikkontribwixxi biex ittejjeb b'mod sostanzjali l-applikazzjoni prattika, sa mill-1 ta' Settembru 2013, tar-Regolament il-ġdid dwar il-Prodotti Bijoċidali, tiċċara l-funzjonament tar-regoli tranżizzjonali u tipprovdi ċertezza legali ikbar lill-operaturi. |
| --- | --- |

1.1

Il-proposta tal-Kummissjoni Ewropea tikkontribwixxi biex ittejjeb b'mod sostanzjali l-applikazzjoni prattika, sa mill-1 ta' Settembru 2013, tar-Regolament il-ġdid dwar il-Prodotti Bijoċidali, tiċċara l-funzjonament tar-regoli tranżizzjonali u tipprovdi ċertezza legali ikbar lill-operaturi.

| 1.2 | Il-KESE jiddispjaċih li, matul il-proċess twil u kumpless tal-adozzjoni tal-leġislazzjoni Ewropea l-ġdida dwar il-prodotti bijoċidali, il-Kummissjoni, il-Kunsill u l-Parlament ma analizzawx ex ante d-distorsjonijiet li jistgħu joħolqu regoli tranżizzjonali konfużi u mhux ċari. |
| --- | --- |

1.2

Il-KESE jiddispjaċih li, matul il-proċess twil u kumpless tal-adozzjoni tal-leġislazzjoni Ewropea l-ġdida dwar il-prodotti bijoċidali, il-Kummissjoni, il-Kunsill u l-Parlament ma analizzawx ex ante d-distorsjonijiet li jistgħu joħolqu regoli tranżizzjonali konfużi u mhux ċari.

| 1.3 | Il-KESE jaqbel li jeħtieġ li jkun hemm tibdil fir-Regolament dwar il-Prodotti Bijoċidali qabel ma jidħol fis-seħħ (1), sabiex tiġi ffaċilitata t-tranżizzjoni mid-Direttiva 98/8/KE għar-Regolament inkwistjoni. Sabiex jiġi żgurat li s-sistema taħdem kif suppost, huwa fundamentali qafas koerenti ta' miżuri tranżizzjonali li jagħmluha possibli li s-sistema tinbidel gradwalment għall-operaturi u l-Istati Membri. |
| --- | --- |

1.3

Il-KESE jaqbel li jeħtieġ li jkun hemm tibdil fir-Regolament dwar il-Prodotti Bijoċidali qabel ma jidħol fis-seħħ (1), sabiex tiġi ffaċilitata t-tranżizzjoni mid-Direttiva 98/8/KE għar-Regolament inkwistjoni. Sabiex jiġi żgurat li s-sistema taħdem kif suppost, huwa fundamentali qafas koerenti ta' miżuri tranżizzjonali li jagħmluha possibli li s-sistema tinbidel gradwalment għall-operaturi u l-Istati Membri.

| 1.4 | Il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon it-tibdil fil-miżuri tranżizzjonali fir-rigward tal-oġġetti ttrattati u l-evalwazzjoni tas-sustanzi attivi u l-prodotti bijoċidali eżistenti. Dan it-tibdil ser jimpedixxi l-iffriżar de facto tal-introduzzjoni fis-suq ta' bosta oġġetti ttrattati ġodda, sabiex jitħallew ikunu fis-suq bil-kundizzjoni li sal-1 ta' Settembru 2016 jitressaq dossier komplut għall-valutazzjoni tas-sustanza attiva jew sustanzi attivi li jinsabu f'dawn l-oġġetti ttrattati (2). Dan it-tibdil ser jippermetti wkoll tranżizzjoni aħjar għas-sistema armonizzata ta' aworizzazzjoni tal-prodotti bijoċidali eżistenti (3). |
| --- | --- |

1.4

Il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon it-tibdil fil-miżuri tranżizzjonali fir-rigward tal-oġġetti ttrattati u l-evalwazzjoni tas-sustanzi attivi u l-prodotti bijoċidali eżistenti. Dan it-tibdil ser jimpedixxi l-iffriżar de facto tal-introduzzjoni fis-suq ta' bosta oġġetti ttrattati ġodda, sabiex jitħallew ikunu fis-suq bil-kundizzjoni li sal-1 ta' Settembru 2016 jitressaq dossier komplut għall-valutazzjoni tas-sustanza attiva jew sustanzi attivi li jinsabu f'dawn l-oġġetti ttrattati (2). Dan it-tibdil ser jippermetti wkoll tranżizzjoni aħjar għas-sistema armonizzata ta' aworizzazzjoni tal-prodotti bijoċidali eżistenti (3).

| 1.5 | Rigward id-dispożizzjoni innovattiva dwar l-iskambju obbligatorju tal-istudji dwar id-destin u l-imġiba ambjentali relatati mal-Anness II tar-Regolament (KE) Nru 1451/2007, il-KESE jitlob lill-Kummissjoni tiżgura li l-obbligu l-ġdid la joħloq distorsjonijiet fil-kompetizzjoni u lanqas ma jkollu impatt negattiv fuq il-kapaċità għall-innovazzjoni ta' ċerti impriżi. |
| --- | --- |

1.5

Rigward id-dispożizzjoni innovattiva dwar l-iskambju obbligatorju tal-istudji dwar id-destin u l-imġiba ambjentali relatati mal-Anness II tar-Regolament (KE) Nru 1451/2007, il-KESE jitlob lill-Kummissjoni tiżgura li l-obbligu l-ġdid la joħloq distorsjonijiet fil-kompetizzjoni u lanqas ma jkollu impatt negattiv fuq il-kapaċità għall-innovazzjoni ta' ċerti impriżi.

| 1.6 | Il-KESE jaqbel li jiġu indirizzati kwistjonijiet importanti oħra fil-kuntest ta' din l-emenda leġislattiva, pereżempju dawk relatati mal-aċċess għall-informazzjoni, id-definizzjoni tal-prodotti tal-familja tal-prodotti bijoċidali u l-obbligu li jsir skambju tad-data. |
| --- | --- |

1.6

Il-KESE jaqbel li jiġu indirizzati kwistjonijiet importanti oħra fil-kuntest ta' din l-emenda leġislattiva, pereżempju dawk relatati mal-aċċess għall-informazzjoni, id-definizzjoni tal-prodotti tal-familja tal-prodotti bijoċidali u l-obbligu li jsir skambju tad-data.

2.   Introduzzjoni

| 2.1 | It-terminu "bijoċidi" jirreferi għas-sustanzi attivi jew it-taħlitiet li jkun fihom sustanza attiva waħda jew aktar, ippreżentati fl-għamla li fiha jiġu forniti lill-utent, maħsuba sabiex jeqirdu jew jiskoraġġixxu l-organiżmi ta’ ħsara, sabiex jibdluhom f’organiżmi li ma jagħmlux ħsara, sabiex jipprevjenu l-azzjoni tagħhom jew sabiex jiġġilduhom permezz ta’ azzjoni kimika jew bijoloġika. Is-sustanzi, it-taħlitiet u l-apparati kollha mqiegħda fis-suq bil-ħsieb li jiġġeneraw sustanzi attivi għandhom ukoll jitqiesu bħala prodotti bijoċidali (4); Il-prodotti bijoċidali jagħmlu parti mill-ħajja ta’ kuljum. Huma jipprevjenu t-tixrid tal-mard u jippromovu livell għoli ta’ iġjene f’ambjenti b’densità għolja ta’ popolazzjoni. |
| --- | --- |

2.1

It-terminu "bijoċidi" jirreferi għas-sustanzi attivi jew it-taħlitiet li jkun fihom sustanza attiva waħda jew aktar, ippreżentati fl-għamla li fiha jiġu forniti lill-utent, maħsuba sabiex jeqirdu jew jiskoraġġixxu l-organiżmi ta’ ħsara, sabiex jibdluhom f’organiżmi li ma jagħmlux ħsara, sabiex jipprevjenu l-azzjoni tagħhom jew sabiex jiġġilduhom permezz ta’ azzjoni kimika jew bijoloġika. Is-sustanzi, it-taħlitiet u l-apparati kollha mqiegħda fis-suq bil-ħsieb li jiġġeneraw sustanzi attivi għandhom ukoll jitqiesu bħala prodotti bijoċidali (4); Il-prodotti bijoċidali jagħmlu parti mill-ħajja ta’ kuljum. Huma jipprevjenu t-tixrid tal-mard u jippromovu livell għoli ta’ iġjene f’ambjenti b’densità għolja ta’ popolazzjoni.

| 2.2 | Id-Direttiva 98/8/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill stabbilixxiet regoli dwar it-tqegħid fis-suq tal-prodotti bijoċidali fi ħdan il-Komunità (5). Din id-Direttiva tarmonizza fil-livell Ewropew il-leġislazzjoni dwar dawn il-prodotti, billi tistabbilixxi prinċipji komuni għall-valutazzjoni u l-awtorizzazzjoni tal-prodotti bijoċidali, u b'hekk timpedixxi l-ostakli ekonomiċi/amministrattivi. |
| --- | --- |

2.2

Id-Direttiva 98/8/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill stabbilixxiet regoli dwar it-tqegħid fis-suq tal-prodotti bijoċidali fi ħdan il-Komunità (5). Din id-Direttiva tarmonizza fil-livell Ewropew il-leġislazzjoni dwar dawn il-prodotti, billi tistabbilixxi prinċipji komuni għall-valutazzjoni u l-awtorizzazzjoni tal-prodotti bijoċidali, u b'hekk timpedixxi l-ostakli ekonomiċi/amministrattivi.

| 2.3 | Fis-16 ta' Mejju 2013, il-Kummissjoni Ewropea ressqet Proposta ġdida li temenda r-Regolament (UE) Nru 528/2012 dwar it-tqegħid fis-suq u l-użu tal-prodotti bijoċidali fir-rigward ta’ ċerti kundizzjonijiet għall-aċċess għas-suq (6). L-hekk imsejjaħ "Regolament dwar il-Prodotti Bijoċidali" ġie approvat fit-22 ta' Mejju 2012 (7), u huwa previst li jidħol fis-seħħ fl-1 ta' Settembru 2013. Il-leġislazzjoni l-ġdida timplika deroga tad-Direttiva 98/8/KE u hija l-frott ta' konsultazzjoni pubblika intensiva u ta' valutazzjoni tal-impatt dettaljata min-naħa tal-Kummissjoni Ewropea (8). |
| --- | --- |

2.3

Fis-16 ta' Mejju 2013, il-Kummissjoni Ewropea ressqet Proposta ġdida li temenda r-Regolament (UE) Nru 528/2012 dwar it-tqegħid fis-suq u l-użu tal-prodotti bijoċidali fir-rigward ta’ ċerti kundizzjonijiet għall-aċċess għas-suq (6). L-hekk imsejjaħ "Regolament dwar il-Prodotti Bijoċidali" ġie approvat fit-22 ta' Mejju 2012 (7), u huwa previst li jidħol fis-seħħ fl-1 ta' Settembru 2013. Il-leġislazzjoni l-ġdida timplika deroga tad-Direttiva 98/8/KE u hija l-frott ta' konsultazzjoni pubblika intensiva u ta' valutazzjoni tal-impatt dettaljata min-naħa tal-Kummissjoni Ewropea (8).

| 2.4 | L-għan ta' dan ir-Regolament huwa li jtejjeb il-moviment liberu tal-prodotti bijoċidali fl-Unjoni waqt li jiżgura livell għoli ta' protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem, tal-annimali u tal-ambjent. Ir-Regolament, li jżomm l-istruttura tad-Direttiva 98/8/KE, jissejjes fuq il-prinċipju tal-prekawzjoni bil-għan li jiżgura li l-produzzjoni u t-tqegħid fis-suq ta' sustanzi attivi u prodotti bijoċidali ma jagħmlux ħsara lis-saħħa u l-ambjent. |
| --- | --- |

2.4

L-għan ta' dan ir-Regolament huwa li jtejjeb il-moviment liberu tal-prodotti bijoċidali fl-Unjoni waqt li jiżgura livell għoli ta' protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem, tal-annimali u tal-ambjent. Ir-Regolament, li jżomm l-istruttura tad-Direttiva 98/8/KE, jissejjes fuq il-prinċipju tal-prekawzjoni bil-għan li jiżgura li l-produzzjoni u t-tqegħid fis-suq ta' sustanzi attivi u prodotti bijoċidali ma jagħmlux ħsara lis-saħħa u l-ambjent.

| 2.5 | Din il-leġislazzjoni għandha l-għan li timla l-lakuni identifikati fil-qafas leġislattiv preċedenti u trendi dinamiku l-funzjonament tas-sistema tal-awtorizzazzjonijiet permezz tas-semplifikazzjoni, it-tneħħija tal-ostakli għall-kummerċ fil-prodotti bijoċidali u l-armonizzazzjoni ta' dispożizzjonijiet speċifiċi. |
| --- | --- |

2.5

Din il-leġislazzjoni għandha l-għan li timla l-lakuni identifikati fil-qafas leġislattiv preċedenti u trendi dinamiku l-funzjonament tas-sistema tal-awtorizzazzjonijiet permezz tas-semplifikazzjoni, it-tneħħija tal-ostakli għall-kummerċ fil-prodotti bijoċidali u l-armonizzazzjoni ta' dispożizzjonijiet speċifiċi.

| 2.6 | Il-Kummissjoni ddeċidiet li tressaq emenda formali, qabel id-dħul fis-seħħ tiegħu, għar-Regolament dwar il-Prodotti Bijoċidali Nru 528/2012, wara li sabet li ċerti dispożizzjonijiet fir-Regolament jistgħu jwasslu għal distorsjoni fil-funzjonament tiegħu. L-iskop ta' din l-emenda huwa:






  — | li jiġi evitat li r-regoli tranżizzjonali tar-Regolament dwar il-Prodotti Bijoċidali jinvolvu, fil-prattika, l-iffriżar mhux intenzjonat tas-suq għal perjodu ta' ħdax-il sena tal-oġġetti ttrattati bi prodotti bijoċidali li huma legali fis-suq tal-UE, iżda li għadhom ma ġewx ivvalutati fil-livell tal-Unjoni Ewropea; |
| --- | --- | --- |

2.6

Il-Kummissjoni ddeċidiet li tressaq emenda formali, qabel id-dħul fis-seħħ tiegħu, għar-Regolament dwar il-Prodotti Bijoċidali Nru 528/2012, wara li sabet li ċerti dispożizzjonijiet fir-Regolament jistgħu jwasslu għal distorsjoni fil-funzjonament tiegħu. L-iskop ta' din l-emenda huwa:

—

li jiġi evitat li r-regoli tranżizzjonali tar-Regolament dwar il-Prodotti Bijoċidali jinvolvu, fil-prattika, l-iffriżar mhux intenzjonat tas-suq għal perjodu ta' ħdax-il sena tal-oġġetti ttrattati bi prodotti bijoċidali li huma legali fis-suq tal-UE, iżda li għadhom ma ġewx ivvalutati fil-livell tal-Unjoni Ewropea;

| — | li jiġu eliminati l-ostakli kummerċjali mhux intenzjonati li, bħala konsegwenza tal-applikazzjoni tar-Regolament, jistgħu jagħmlu ħsara lil ċerti operaturi. |
| --- | --- |

—

li jiġu eliminati l-ostakli kummerċjali mhux intenzjonati li, bħala konsegwenza tal-applikazzjoni tar-Regolament, jistgħu jagħmlu ħsara lil ċerti operaturi.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1 | Fl-2010, il-KESE adotta Opinjoni dwar ir-Regolament Nru 528/2012 dwar it-tqegħid fis-suq u l-użu tal-prodotti bijoċidali (9). Il-Kumitat wera l-appoġġ tiegħu li d-Direttiva tinbidel f'Regolament dwar il-Prodotti Bijoċidali bil-għan li tiġi ssemplifikata u armonizzata l-leġislazzjoni. |
| --- | --- |

3.1

Fl-2010, il-KESE adotta Opinjoni dwar ir-Regolament Nru 528/2012 dwar it-tqegħid fis-suq u l-użu tal-prodotti bijoċidali (9). Il-Kumitat wera l-appoġġ tiegħu li d-Direttiva tinbidel f'Regolament dwar il-Prodotti Bijoċidali bil-għan li tiġi ssemplifikata u armonizzata l-leġislazzjoni.

| 3.2 | Minkejja l-valutazzjoni tal-impatt, il-konsultazzjoni pubblika u r-rapporti differenti mħejjija fil-kuntest tal-approvazzjoni tar-Regolament dwar il-Prodotti Bijoċidali, il-kritika tal-fornituri – l-iżjed dawk żgħar u ta' daqs medju – dwar il-possibbiltà li jkun hemm restrizzjonijiet u fallimenti sostanzjali fis-suq minħabba l-implimentazzjoni tar-Regolament, tiġġustifika l-fatt li l-Kummissjoni Ewropea rreaġixxiet b'mod urġenti billi ressqet sensiela ta' emendi li jneħħu l-effetti ħżiena tal-ostakli kummerċjali li tista' toħloq il-leġislazzjoni Ewropea fil-qasam tal-prodotti bijoċidali, b'mod partikolari d-dispożizzjonijiet tranżizzjonali. |
| --- | --- |

3.2

Minkejja l-valutazzjoni tal-impatt, il-konsultazzjoni pubblika u r-rapporti differenti mħejjija fil-kuntest tal-approvazzjoni tar-Regolament dwar il-Prodotti Bijoċidali, il-kritika tal-fornituri – l-iżjed dawk żgħar u ta' daqs medju – dwar il-possibbiltà li jkun hemm restrizzjonijiet u fallimenti sostanzjali fis-suq minħabba l-implimentazzjoni tar-Regolament, tiġġustifika l-fatt li l-Kummissjoni Ewropea rreaġixxiet b'mod urġenti billi ressqet sensiela ta' emendi li jneħħu l-effetti ħżiena tal-ostakli kummerċjali li tista' toħloq il-leġislazzjoni Ewropea fil-qasam tal-prodotti bijoċidali, b'mod partikolari d-dispożizzjonijiet tranżizzjonali.

| 3.3 | Il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon il-fatt li l-Kummissjoni emendat ċerti artikoli bil-għan li tiffaċilita l-applikazzjoni iżjed razzjonali tal-leġislazzjoni dwar il-prodotti bijoċidali. Madankollu, fil-fehma tal-KESE, ladarba tnediet il-proċedura għar-reviżjoni tar-Regolament, ċerti lakuni fil-leġislazzjoni oriġinali relatati mal-aċċess għall-informazzjoni, l-obbligu li jsir skambju tad-data u d-definizzjoni tal-prodotti bijoċidali jmisshom ġew ittrattati b'mod usa' u aktar sistematiku. |
| --- | --- |

3.3

Il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon il-fatt li l-Kummissjoni emendat ċerti artikoli bil-għan li tiffaċilita l-applikazzjoni iżjed razzjonali tal-leġislazzjoni dwar il-prodotti bijoċidali. Madankollu, fil-fehma tal-KESE, ladarba tnediet il-proċedura għar-reviżjoni tar-Regolament, ċerti lakuni fil-leġislazzjoni oriġinali relatati mal-aċċess għall-informazzjoni, l-obbligu li jsir skambju tad-data u d-definizzjoni tal-prodotti bijoċidali jmisshom ġew ittrattati b'mod usa' u aktar sistematiku.

| 3.4 | L-emendi għar-regoli tranżizzjonali, l-iżjed fl-Artikoli 86, 89 u 94 tar-Regolament Nru 528/2012, ser jimpedixxu l-ipparalizzar tas-suq ta' ċerti sustanzi attivi jew il-projbizzjoni de facto tal-oġġetti ttrattati l-ġodda, bejn l-1 ta' Settembru 2013 u l-awtorizzazzjoni tal-aħħar sustanza attiva elenkata fl-artikoli. Fil-fehma tal-KESE, dan it-tibdil fir-regoli tranżizzjonali jagħmel tajjeb għall-ħsarat kollaterali sostanzjali li kienet iġġib magħha l-formulazzjoni oriġinali tal-artikoli msemmija. |
| --- | --- |

3.4

L-emendi għar-regoli tranżizzjonali, l-iżjed fl-Artikoli 86, 89 u 94 tar-Regolament Nru 528/2012, ser jimpedixxu l-ipparalizzar tas-suq ta' ċerti sustanzi attivi jew il-projbizzjoni de facto tal-oġġetti ttrattati l-ġodda, bejn l-1 ta' Settembru 2013 u l-awtorizzazzjoni tal-aħħar sustanza attiva elenkata fl-artikoli. Fil-fehma tal-KESE, dan it-tibdil fir-regoli tranżizzjonali jagħmel tajjeb għall-ħsarat kollaterali sostanzjali li kienet iġġib magħha l-formulazzjoni oriġinali tal-artikoli msemmija.

4.   Kummenti speċifiċi

| 4.1 | L-Artikolu 89(4) u l-Artikolu 93(2) tar-Regolament (UE) Nru 528/2012 jipprovdu perjodi ta’ eliminazzjoni gradwali għall-prodotti bijoċidali li għalihom ma ngħatat l-ebda awtorizzazzjoni. It-test il-ġdid jipproponi li l-istess perjodi għandhom japplikaw għall-prodotti bijoċidali li diġà qegħdin fis-suq fil-każ li tingħata awtorizzazzjoni iżda l-kundizzjonijiet tal-awtorizzazzjoni jkunu jeħtieġu li l-prodott jinbidel. Il-KESE huwa tal-fehma li, f'każ bħal dan, għandu jkun hemm deroga mir-regola ġenerali fir-rigward tal-perjodi f'każ li ma tintlaqax talba. Il-KESE jissuġġerixxi li meta prodott jiġi approvat bil-kundizzjoni li jkun hemm it-tibdil, għandu jingħata perjodu itwal sabiex ikun jista' jintuża u jkun disponibbli fis-suq sakemm ikun eżawrit. |
| --- | --- |

4.1

L-Artikolu 89(4) u l-Artikolu 93(2) tar-Regolament (UE) Nru 528/2012 jipprovdu perjodi ta’ eliminazzjoni gradwali għall-prodotti bijoċidali li għalihom ma ngħatat l-ebda awtorizzazzjoni. It-test il-ġdid jipproponi li l-istess perjodi għandhom japplikaw għall-prodotti bijoċidali li diġà qegħdin fis-suq fil-każ li tingħata awtorizzazzjoni iżda l-kundizzjonijiet tal-awtorizzazzjoni jkunu jeħtieġu li l-prodott jinbidel. Il-KESE huwa tal-fehma li, f'każ bħal dan, għandu jkun hemm deroga mir-regola ġenerali fir-rigward tal-perjodi f'każ li ma tintlaqax talba. Il-KESE jissuġġerixxi li meta prodott jiġi approvat bil-kundizzjoni li jkun hemm it-tibdil, għandu jingħata perjodu itwal sabiex ikun jista' jintuża u jkun disponibbli fis-suq sakemm ikun eżawrit.

| 4.2 | L-Aġenzija Ewropea għas-Sustanzi Kimiċi (ECHA) għandha tiżgura li l-lista li tippubblika (Artikolu 95) tiġbor fiha biss informazzjoni dwar il-fornituri korrispondenti li jappoġġjaw it-tiġdid ta' sustanza attiva speċifika. |
| --- | --- |

4.2

L-Aġenzija Ewropea għas-Sustanzi Kimiċi (ECHA) għandha tiżgura li l-lista li tippubblika (Artikolu 95) tiġbor fiha biss informazzjoni dwar il-fornituri korrispondenti li jappoġġjaw it-tiġdid ta' sustanza attiva speċifika.

| 4.3 | Rigward l-aċċess għall-informazzjoni b'konformità mal-Artikolu 66(3), il-KESE huwa tal-fehma li għandu jinstab bilanċ ġust bejn l-interess ġenerali u l-interessi individwali leġittimi. L-għoti awtomatiku u sistematiku ta' informazzjoni dwar l-isem u l-indirizz tal-manifattur ta' sustanza attiva lil kwalunkwe parti terza li titlobha jista' jdgħajjef il-protezzjoni tal-interess kummerċjali tad-detentur tal-awtorizzazzjoni. |
| --- | --- |

4.3

Rigward l-aċċess għall-informazzjoni b'konformità mal-Artikolu 66(3), il-KESE huwa tal-fehma li għandu jinstab bilanċ ġust bejn l-interess ġenerali u l-interessi individwali leġittimi. L-għoti awtomatiku u sistematiku ta' informazzjoni dwar l-isem u l-indirizz tal-manifattur ta' sustanza attiva lil kwalunkwe parti terza li titlobha jista' jdgħajjef il-protezzjoni tal-interess kummerċjali tad-detentur tal-awtorizzazzjoni.

| 4.4 | Fl-Opinjoni tiegħu dwar ir-Regolament dwar il-Prodotti Bijoċidali, il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon l-obbligu li jsir skambju tad-data dwar l-ittestjar fuq l-annimali. Fil-fatt, wieħed mill-iżjed aspetti pożittivi tar-regolament il-ġdid huwa li jevita t-tbatija bla bżonn tal-vertebrati minħabba r-repetizzjoni kontinwa tal-istudji tossikoloġiċi. Taħt kwalunkwe ċirkustanza, il-Kummissjoni għandha tevalwa jekk l-obbligu li jsir skambju, minbarra tad-data tossika u ekotossika, anke tad-data dwar l-istudji dwar id-destin jew l-imġiba ambjentali tas-sustanzi elenkati fl-Anness II tar-Regolament (KE) Nru 1451/2007, hix waħda bilanċjata u tippromovix l-iżvilupp ta' sustanzi attivi ġodda. Huwa fundamentali li jkun hemm kumpens effettiv u protezzjoni tad-data sal-2025 sabiex jiġi evitat li jsir użu inġust tal-ħidma ta' ħaddieħor. |
| --- | --- |

4.4

Fl-Opinjoni tiegħu dwar ir-Regolament dwar il-Prodotti Bijoċidali, il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon l-obbligu li jsir skambju tad-data dwar l-ittestjar fuq l-annimali. Fil-fatt, wieħed mill-iżjed aspetti pożittivi tar-regolament il-ġdid huwa li jevita t-tbatija bla bżonn tal-vertebrati minħabba r-repetizzjoni kontinwa tal-istudji tossikoloġiċi. Taħt kwalunkwe ċirkustanza, il-Kummissjoni għandha tevalwa jekk l-obbligu li jsir skambju, minbarra tad-data tossika u ekotossika, anke tad-data dwar l-istudji dwar id-destin jew l-imġiba ambjentali tas-sustanzi elenkati fl-Anness II tar-Regolament (KE) Nru 1451/2007, hix waħda bilanċjata u tippromovix l-iżvilupp ta' sustanzi attivi ġodda. Huwa fundamentali li jkun hemm kumpens effettiv u protezzjoni tad-data sal-2025 sabiex jiġi evitat li jsir użu inġust tal-ħidma ta' ħaddieħor.

| 4.5 | Il-KESE jemmen li huwa loġiku li jiġi estiż minn sentejn għal tliet snin il-perjodu li matulu l-Istati Membri jiddeċiedu dwar l-awtorizzazzjoni ta' prodott bijoċidali ladarba tkun ittieħdet deċiżjoni li tiġi approvata sustanza attiva konkreta għal tip ta' prodott speċifiku (Artikolu 89, Regolament (UE) Nru 528/2012). Kieku t-tibdil ma sarx, minħabba l-istadji differenti tal-proċess tal-awtorizzazzjoni, kien ikun hemm il-periklu ta' ksur sistematiku tal-perjodi ta' żmien, li jwassal għall-ipparalizzar tal-proċess. |
| --- | --- |

4.5

Il-KESE jemmen li huwa loġiku li jiġi estiż minn sentejn għal tliet snin il-perjodu li matulu l-Istati Membri jiddeċiedu dwar l-awtorizzazzjoni ta' prodott bijoċidali ladarba tkun ittieħdet deċiżjoni li tiġi approvata sustanza attiva konkreta għal tip ta' prodott speċifiku (Artikolu 89, Regolament (UE) Nru 528/2012). Kieku t-tibdil ma sarx, minħabba l-istadji differenti tal-proċess tal-awtorizzazzjoni, kien ikun hemm il-periklu ta' ksur sistematiku tal-perjodi ta' żmien, li jwassal għall-ipparalizzar tal-proċess.

Brussell, 18 ta’ Settembru 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  Huwa previst li jidħol fis-seħħ fl-1 ta’ Settembru 2013.

1

(2)  Artikolu 94, Regolament Nru 528/2012.

2

(3)  Artikolu 89, Regolament Nru 528/2012.

3

(4)  Direttiva 98/8/KE.

4

(5)  ĠU C 123, 24.4.1998.

5

(6)  COM(2013) 288 final.

6

(7)  ĠU L 167, 27.6.2012.

7

(8)  SEC(2009) 773 (mhux disponibbli bil-Malti).

8

(9)  ĠU C 347, 18.12.2010, p. 62.

9

---

| 21.11.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/47 |
| --- | --- | --- | --- |

21.11.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/47

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-varar ta' eCall interoperabbli fl-UE kollha”

COM(2013) 315 final — 2013/0166 (COD)

u dwar il-“Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jikkonċerna r-rekwiżiti tal-approvazzjoni tat-tip għall-iskjerament tas-sistema eCall mmuntata fil-vettura u li jemenda d-Direttiva 2007/46/KE”

COM(2013) 316 final — 2013/0165 (COD)

2013/C 341/11

Relatur Ġenerali: is-Sur McDONOGH

Nhar l-1 ta’ Lulju 2013 u nhar il-5 ta’ Lulju 2013, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill rispettivament iddeċidew, b’konformità mal-Artikolu 91 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Proposta għal Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u l-Kunsill dwar il-varar ta’ eCall interoperabbli fl-UE kollha

COM(2013) 315 final – 2013/0166 COD.

Nhar is-27 ta’ Ġunju 2013 u nhar l-1 ta’ Lulju 2013, il-Kunsill u l-Parlament Ewropew rispettivament iddeċidew, b’konformità mal-Artikolu 114 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jikkonċerna r-rekwiżiti tal-approvazzjoni tat-tip għall-iskjerament tas-sistema eCall mmuntata fil-vettura u li jemenda d-Direttiva 2007/46/KE

COM(2013) 316 final – 2013/0165 (COD).

Minħabba l-urġenza tal-ħidma, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda matul l-492 sessjoni plenarja tiegħu tat-18 u d-19 ta’ Settembru 2013 (seduta tad-19 ta' Settembru) li jaħtar lis-Sur McDonogh bħala relatur ġenerali u adotta din l-Opinjoni b’141 vot favur u astensjoni waħda (1).

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-Kumitat jinnota li fl-2012 mietu 28 000 persuna u korrew 1,5 miljun fit-toroq tal-UE. Il-Kumitat jemmen bis-sħiħ li huwa importanti ħafna għas-soċjetà li tnaqqas in-numru ta' mwiet fit-toroq u jilqa' l-għan ambizzjuż tal-Kummissjoni li bejn l-2011 u l-2020 tnaqqas iċ-ċifri għan-nofs tal-livelli tal-2010. |
| --- | --- |

1.1

Il-Kumitat jinnota li fl-2012 mietu 28 000 persuna u korrew 1,5 miljun fit-toroq tal-UE. Il-Kumitat jemmen bis-sħiħ li huwa importanti ħafna għas-soċjetà li tnaqqas in-numru ta' mwiet fit-toroq u jilqa' l-għan ambizzjuż tal-Kummissjoni li bejn l-2011 u l-2020 tnaqqas iċ-ċifri għan-nofs tal-livelli tal-2010.

| 1.2 | Il-Kumitat jilqa' l-proposta tad-Deċiżjoni u r-Regolament tal-Kummissjoni dwar l-implimentazzjoni tal-eCall biex tiżgura li minn Ottubru 2015 il-mudelli kollha tal-karozzi tal-passiġġieri u tal-vetturi ħfief ikollhom l-eCall 112 u li tinħoloq l-infrastruttra li hemm bżonn sabiex iċ-ċentri tas-sejħiet ta' emerġenza (PSAPs – Public Safety Answering Points - Ċentri li jwieġbu għas-Sejħiet marbutin mas-Sikurezza Pubblika) ikunu jistgħu jirċievu u jindirizzaw l-eCalls u b'hekk jiżguraw kompatibbiltà, interoperabbiltà u kontinwità tas-servizz mifrux fl-UE tal-eCall. |
| --- | --- |

1.2

Il-Kumitat jilqa' l-proposta tad-Deċiżjoni u r-Regolament tal-Kummissjoni dwar l-implimentazzjoni tal-eCall biex tiżgura li minn Ottubru 2015 il-mudelli kollha tal-karozzi tal-passiġġieri u tal-vetturi ħfief ikollhom l-eCall 112 u li tinħoloq l-infrastruttra li hemm bżonn sabiex iċ-ċentri tas-sejħiet ta' emerġenza (PSAPs – Public Safety Answering Points - Ċentri li jwieġbu għas-Sejħiet marbutin mas-Sikurezza Pubblika) ikunu jistgħu jirċievu u jindirizzaw l-eCalls u b'hekk jiżguraw kompatibbiltà, interoperabbiltà u kontinwità tas-servizz mifrux fl-UE tal-eCall.

| 1.3 | Il-KESE jaqbel mal-konklużjonijiet tal-valutazzjoni tal-impatt tal-eCall li wrew li l-introduzzjoni obbligatorja tal-eCall kienet l-uniku mod kif jitwasslu l-benefiċċji tal-eCall liċ-ċittadini tal-Unjoni. Il-Kumitat, f'diversi opinjonijiet tiegħu ta l-parir lill-Kummissjoni li approċċ volontarju mhux ser ikollu suċċess. |
| --- | --- |

1.3

Il-KESE jaqbel mal-konklużjonijiet tal-valutazzjoni tal-impatt tal-eCall li wrew li l-introduzzjoni obbligatorja tal-eCall kienet l-uniku mod kif jitwasslu l-benefiċċji tal-eCall liċ-ċittadini tal-Unjoni. Il-Kumitat, f'diversi opinjonijiet tiegħu ta l-parir lill-Kummissjoni li approċċ volontarju mhux ser ikollu suċċess.

| 1.4 | Il-KESE jinnota li l-proposti ser japplikaw biss għat-tipi ta' vetturi ġodda li ġew reġistrati fl-1 ta' Ottubru 2015 jew wara u li l-mudelli eżistenti jistgħu jkomplu jiġu manifatturati u mibjugħa mingħajr eCall wara dik id-data. Filwaqt li jifhem l-ispiża finanzjarja possibbli fuq il-manifatturi tal-vetturi, il-Kumitat jitlob lill-fabbrikanti sabiex jinstallaw it-teknoloġija tal-eCall kemm jista' jkun malajr fuq it-tipi eżistenti ta' vetturi li ser jiġu manifatturati wara Ottubru 2015. |
| --- | --- |

1.4

Il-KESE jinnota li l-proposti ser japplikaw biss għat-tipi ta' vetturi ġodda li ġew reġistrati fl-1 ta' Ottubru 2015 jew wara u li l-mudelli eżistenti jistgħu jkomplu jiġu manifatturati u mibjugħa mingħajr eCall wara dik id-data. Filwaqt li jifhem l-ispiża finanzjarja possibbli fuq il-manifatturi tal-vetturi, il-Kumitat jitlob lill-fabbrikanti sabiex jinstallaw it-teknoloġija tal-eCall kemm jista' jkun malajr fuq it-tipi eżistenti ta' vetturi li ser jiġu manifatturati wara Ottubru 2015.

| 1.5 | Il-Kumitat jinnota li l-proposti ma jinkludux id-disppożizzjoni tat-teknoloġija tal-eCall fir-rigward tal-muturi u l-vetturi motorizzati b'żewġ roti. Billi r-riskju ta' mewt u inċidenti għax-xufiera u l-passiġġieri ta' dan it-tip ta' vetturi huwa problema sinifikanti, il-KESE jitlob lill-fabbrikanti u l-Istati Membri jestendu s-sistema tal-eCall għall-vetturi motorizzati b'żewġ roti kemm jista' jkun malajr. |
| --- | --- |

1.5

Il-Kumitat jinnota li l-proposti ma jinkludux id-disppożizzjoni tat-teknoloġija tal-eCall fir-rigward tal-muturi u l-vetturi motorizzati b'żewġ roti. Billi r-riskju ta' mewt u inċidenti għax-xufiera u l-passiġġieri ta' dan it-tip ta' vetturi huwa problema sinifikanti, il-KESE jitlob lill-fabbrikanti u l-Istati Membri jestendu s-sistema tal-eCall għall-vetturi motorizzati b'żewġ roti kemm jista' jkun malajr.

| 1.6 | Il-Kumitat jitlob mill-ġdid lill-Kummissjoni sabiex tressaq proposti kemm jista' jkun malajr dwar it-titjib tas-sigurtà attiva u passiva tal-vetturi motorizzati b'żewġ roti. |
| --- | --- |

1.6

Il-Kumitat jitlob mill-ġdid lill-Kummissjoni sabiex tressaq proposti kemm jista' jkun malajr dwar it-titjib tas-sigurtà attiva u passiva tal-vetturi motorizzati b'żewġ roti.

| 1.7 | Il-KESE jinsab impressjonat bis-suċċess li kellhom l-awtoritajiet tas-sigurtà fit-triq stabbiliti f'numru ta' Stati Membri sabiex jipprovdu sorveljanza dwar l-implimentazzjoni ta' strateġija nazzjonali tas-sigurtà fit-triq, saiex jagħtu pariri dwar il-politika tas-sigurtà fit-triq u jippromovu l-aqwa prattiki tas-sigurtà fit-triq. Il-Kumitat jemmen li għandha tiġi stabbilita Aġenżija Ewropea għas-Sigurtà fit-Triq sabiex tgħin biex tiġi armonizzata u tħeġġeġ l-implimentazzjoni tas-sigurtà fit-triq fl-UE inkluż l-implimentazzjoni tal-eCall. Dan il-korp ikun jinkludi esperti tas-sigurtà fit-triq maħtura mill-Istati Membri. |
| --- | --- |

1.7

Il-KESE jinsab impressjonat bis-suċċess li kellhom l-awtoritajiet tas-sigurtà fit-triq stabbiliti f'numru ta' Stati Membri sabiex jipprovdu sorveljanza dwar l-implimentazzjoni ta' strateġija nazzjonali tas-sigurtà fit-triq, saiex jagħtu pariri dwar il-politika tas-sigurtà fit-triq u jippromovu l-aqwa prattiki tas-sigurtà fit-triq. Il-Kumitat jemmen li għandha tiġi stabbilita Aġenżija Ewropea għas-Sigurtà fit-Triq sabiex tgħin biex tiġi armonizzata u tħeġġeġ l-implimentazzjoni tas-sigurtà fit-triq fl-UE inkluż l-implimentazzjoni tal-eCall. Dan il-korp ikun jinkludi esperti tas-sigurtà fit-triq maħtura mill-Istati Membri.

| 1.8 | Il-Kumitat jiġbed l-attenzjoni tal-Kummissjoni għall-ħafna Opinjonijiet preċedenti tal-KESE (1) li ddiskutew is-suġġett tas-sigurtà fit-triq u li kkummentaw dwar il-bżonn tal-introduzzjoni obbligatorja tal-eCall. |
| --- | --- |

1.8

Il-Kumitat jiġbed l-attenzjoni tal-Kummissjoni għall-ħafna Opinjonijiet preċedenti tal-KESE (1) li ddiskutew is-suġġett tas-sigurtà fit-triq u li kkummentaw dwar il-bżonn tal-introduzzjoni obbligatorja tal-eCall.

2.   Il-kontenut tal-proposti

2.1   eCall

L-eCall hija teknoloġija magħmula biex tibgħat seħjiet ta' emerġenza mill-vettura permezz tan-numru stabbilit fl-UE kollha, il-112, jew awtomatikament fil-każ ta' inċident jew meta tiġi attivata manwalment. Is-sistema tal-eCall iċċempel awtomatikament il-112 - in-numru uniku ta' emerġenza fl-Ewropa - f'każ ta' inċident serju. Hija tikkomunika l-post tal-vettura lis-servizzi ta' emerġenza anki jekk ix-xufier ma jkunx konxju jew ma jkunx jista' jagħmel it-telefonata. Fl-2011 il-Kummissjoni adottat ir-Rakkomandazzjoni 2011/750/UE li tistabbilixxi li l-operaturi tan-netwerk tal-mobile għandhom jiżguraw li n-netwerks tagħhom kapaċi jwettqu l-eCalls.

2.2   Attwalment 0,7 % tal-vetturi biss huma mgħammra bis-sistemi privati tal-eCall u l-ammont ftit li xejn qed jiżdied. Dawn is-sistemi privati ma joffrux interoperabbiltà jew kontinwità mifruxa fl-UE.

2.3   Abbozz ta’ Regolament

L-abbozz ta' Regolament ifittex li joħloq il-ħtiġijiet tal-approvazzjoni tat-tip għat-teknoloġija tal-eCall u jitlob li minn Ottubru 2015 jiġu installatai fil-mudelli l-ġodda tal-karozzi tal-passiġġieri u l-vetturi kummerċjali ħfief. Il-proposta tistabbilixxi obbligi għall-fabbrikanti u l-Istati Membri, ir-rekwiżiti tal-privatezza u l-protezzjoni tad-data tal-utenti, il-vetturi in kwistjoni u d-data tal-introduzzjoni.

2.4   Abbozz ta’ Deċiżjoni

L-abbozz ta' deċiżjoni jfittex li jiżgura li l-PSAPs kollha huma mitluba jindirizzaw l-eCalls meta dawn jidħlu b'mod awtomatiku jew manwali fil-każ ta' inċident. Il-Kummissjoni tixtieq tiżugra li sal-1 ta' Ottubru 2014 l-eCalls jiġu ġenerati, trażmessi u indirizzati b'mod konsistenti fl-UE.

2.5   Id-dispożizzjonijiet tar-Regolament

Il-Proposta għal Regolament tistabbilixxi r-rekwiżiti legali, fosthom:

| 2.5.1 | Il-fabbrikanti tal-karozzi tal-passiġġieri u tal-vetturi ħfief għandhom jiżguraw li dawn il-vetturi jinħadmu u jiġu approvati b'konformità mas-sistemi tal-eCall sa minn Ottubru 2015. |
| --- | --- |

2.5.1

Il-fabbrikanti tal-karozzi tal-passiġġieri u tal-vetturi ħfief għandhom jiżguraw li dawn il-vetturi jinħadmu u jiġu approvati b'konformità mas-sistemi tal-eCall sa minn Ottubru 2015.

| 2.5.2 | L-Istati Membri għandhom jiżguraw li mill-1 ta' Ottubru 2015, it-tipi ta' vetturi ġodda koperti mill-proposta għal Regolament jirċeivu l-Approvazzjoni tat-Tip ta' Vetturi Sħaħ tal-Komunità Ewropea. |
| --- | --- |

2.5.2

L-Istati Membri għandhom jiżguraw li mill-1 ta' Ottubru 2015, it-tipi ta' vetturi ġodda koperti mill-proposta għal Regolament jirċeivu l-Approvazzjoni tat-Tip ta' Vetturi Sħaħ tal-Komunità Ewropea.

| 2.5.3 | L-awtoritajiet tal-approvazzjoni tat-tip għandhom jiżguraw li dawn il-vetturi jikkonformaw mal-istandards preskritti qabel ma jinħareġ ċertifikat tal-approvazzjoni tat-tip. |
| --- | --- |

2.5.3

L-awtoritajiet tal-approvazzjoni tat-tip għandhom jiżguraw li dawn il-vetturi jikkonformaw mal-istandards preskritti qabel ma jinħareġ ċertifikat tal-approvazzjoni tat-tip.

| 2.5.4 | Il-fabbrikanti għandhom jiżguraw li t-teknoloġija tal-eCall ma tkunx tippermetti d-detezzjoni konstanti tal-vetturi. |
| --- | --- |

2.5.4

Il-fabbrikanti għandhom jiżguraw li t-teknoloġija tal-eCall ma tkunx tippermetti d-detezzjoni konstanti tal-vetturi.

| 2.5.5 | Hemm bżonn ta' salvagwardji suffiċjenti kontra s-sorveljanza u l-utenti għandhom jiġu provduti bl-informazzjoni dwar kif id-data użata mis-sistema ser tiġi proċessata. |
| --- | --- |

2.5.5

Hemm bżonn ta' salvagwardji suffiċjenti kontra s-sorveljanza u l-utenti għandhom jiġu provduti bl-informazzjoni dwar kif id-data użata mis-sistema ser tiġi proċessata.

| 2.5.6 | Il-Kummissjoni tista' tadotta Atti Delegati sabiex tistabbilixxi r-rekwiżiti tekniċi ta' sistemi interni fil-vettura, tiddefinixxi r-rekwiżiti relatati mal-privatezza tal-utenti u abbażi tal-analiżi tal-ispejjeż/benefiċċji, li teżenta ċerti klassijiet ta' vetturi tal-passiġġieri u vetturi ħfief. |
| --- | --- |

2.5.6

Il-Kummissjoni tista' tadotta Atti Delegati sabiex tistabbilixxi r-rekwiżiti tekniċi ta' sistemi interni fil-vettura, tiddefinixxi r-rekwiżiti relatati mal-privatezza tal-utenti u abbażi tal-analiżi tal-ispejjeż/benefiċċji, li teżenta ċerti klassijiet ta' vetturi tal-passiġġieri u vetturi ħfief.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1 | Il-Kumitat jinnota li s-sena l-oħra mietu 28 000 persuna u korrew 1.5 miljun fit-toroq tal-UE. Meta tintalab il-preżenza tas-servizzi ta' emerġenza f'inċident tat-traffiku, kull minuta hija kritika sabiex tiġi salvata ħajja u titnaqqas is-serjetà tal-korrimenti. Madanakollu il-persuni li jkorru f'inċident mhux dejjem ikollhom il-kapaċità fiżika li jċemplu s-servizzi ta' emerġenza. |
| --- | --- |

3.1

Il-Kumitat jinnota li s-sena l-oħra mietu 28 000 persuna u korrew 1.5 miljun fit-toroq tal-UE. Meta tintalab il-preżenza tas-servizzi ta' emerġenza f'inċident tat-traffiku, kull minuta hija kritika sabiex tiġi salvata ħajja u titnaqqas is-serjetà tal-korrimenti. Madanakollu il-persuni li jkorru f'inċident mhux dejjem ikollhom il-kapaċità fiżika li jċemplu s-servizzi ta' emerġenza.

| 3.2 | It-teknoloġija tal-eCall tindirizza din il-problema billi tinforma s-servizzi ta' emerġenza immedjatament anki jekk ix-xufier jew il-passiġġier ma jkunx konxju jew ma jkunx kapaċi jagħmel it-telefonata. Il-KESE jinnota wkoll li t-teknoloġija eCall mistennija tħaffef il-wasla tal-persunal tal-emerġenza b'madwar 40 % fiż-żonu urbani u 50 % fiż-żoni rurali u li meta tibda tintuża b'mod mifrux, l-eCall ser issalva bosta mijiet ta' ħajjiet fl-Ewropa kull sena u tnaqqas is-serjetà tal-korrimenti u t-trawma f'għexieren ta' eluf ta' każijiet. |
| --- | --- |

3.2

It-teknoloġija tal-eCall tindirizza din il-problema billi tinforma s-servizzi ta' emerġenza immedjatament anki jekk ix-xufier jew il-passiġġier ma jkunx konxju jew ma jkunx kapaċi jagħmel it-telefonata. Il-KESE jinnota wkoll li t-teknoloġija eCall mistennija tħaffef il-wasla tal-persunal tal-emerġenza b'madwar 40 % fiż-żonu urbani u 50 % fiż-żoni rurali u li meta tibda tintuża b'mod mifrux, l-eCall ser issalva bosta mijiet ta' ħajjiet fl-Ewropa kull sena u tnaqqas is-serjetà tal-korrimenti u t-trawma f'għexieren ta' eluf ta' każijiet.

| 3.3 | Xi Stati Membri diġà għandhom awtoritajiet tas-sigurtà fit-triq stabbiliti b'mandat nazzjonali li jevalwaw l-istrateġija tas-sigurtà fit-triq u jagħtu pariri lill-gvernijiet dwar l-azzjonijiet prijoritarji. Aġenzija Ewropea għas-Sigurtà fit-Triq b'mandat ċar għall-oqsma kollha tas-sigurta fit-triq (l-infrastruttura, il-vetturi u l-utenti tat-toroq) fl-Unjoni kollha tista' tgħin biex ittejjeb l-implimentazzjoni ta' strateġija tas-sigurtà fit-triq armonizzata fl-UE. Aġenzija bħal din jista' jkollha kompiti speċifiċi f'termini ta' identifikazzjoni, speċifikazzjoni, twaqqif u promozzjoni tal-prattiki tajba kif ukoll it-titjib tal-iskambju transkonfinali tal-informazzjoni u l-kollaborazzjoni. |
| --- | --- |

3.3

Xi Stati Membri diġà għandhom awtoritajiet tas-sigurtà fit-triq stabbiliti b'mandat nazzjonali li jevalwaw l-istrateġija tas-sigurtà fit-triq u jagħtu pariri lill-gvernijiet dwar l-azzjonijiet prijoritarji. Aġenzija Ewropea għas-Sigurtà fit-Triq b'mandat ċar għall-oqsma kollha tas-sigurta fit-triq (l-infrastruttura, il-vetturi u l-utenti tat-toroq) fl-Unjoni kollha tista' tgħin biex ittejjeb l-implimentazzjoni ta' strateġija tas-sigurtà fit-triq armonizzata fl-UE. Aġenzija bħal din jista' jkollha kompiti speċifiċi f'termini ta' identifikazzjoni, speċifikazzjoni, twaqqif u promozzjoni tal-prattiki tajba kif ukoll it-titjib tal-iskambju transkonfinali tal-informazzjoni u l-kollaborazzjoni.

4.   Kummenti speċifiċi

| 4.1 | Il-proposta tapplika biss għall-approvazzjoni tat-tip ta' vetturi ġodda tal-passiġġieri u vetturi ħfief u ma timponix rekwiżit li jiżgura li l-eCall jiġi installat qabel l-ewwel reġistrazzjoni li jfisser li t-tipi eżistenti ta' vetturi bħal dawn jistgħu jkompli jiġu manifatturati u mibjugħa mingħajr l-eCall. Il-Kumitat jinnota li minħabba din il-politika, il-penetrazzjoni sħiħa tas-servizz tal-eCall mhux sa tkun possibbli qabel l-2033. Filwaqt li jifhem il-bżonn li jitqiesu l-impatt finanzjarju u l-problemi possibbli relatati mad-disinn fuq il-manifatturi tal-vetturi, il-Kumitat jitlob lill-fabbrikanti sabiex jinstallaw it-teknoloġija eCall kemm jista' jkun malajr fuq it-tipi eżistenti ta' vetturi li ser jiġu manifatturati wara Ottubru 2015. |
| --- | --- |

4.1

Il-proposta tapplika biss għall-approvazzjoni tat-tip ta' vetturi ġodda tal-passiġġieri u vetturi ħfief u ma timponix rekwiżit li jiżgura li l-eCall jiġi installat qabel l-ewwel reġistrazzjoni li jfisser li t-tipi eżistenti ta' vetturi bħal dawn jistgħu jkompli jiġu manifatturati u mibjugħa mingħajr l-eCall. Il-Kumitat jinnota li minħabba din il-politika, il-penetrazzjoni sħiħa tas-servizz tal-eCall mhux sa tkun possibbli qabel l-2033. Filwaqt li jifhem il-bżonn li jitqiesu l-impatt finanzjarju u l-problemi possibbli relatati mad-disinn fuq il-manifatturi tal-vetturi, il-Kumitat jitlob lill-fabbrikanti sabiex jinstallaw it-teknoloġija eCall kemm jista' jkun malajr fuq it-tipi eżistenti ta' vetturi li ser jiġu manifatturati wara Ottubru 2015.

| 4.2 | Ir-Regolament dwar ir-rekwiżiti tal-approvazzjoni tat-tip għall-użu tas-sistema tal-eCall fil-vetturi mhux ser tapplika għall-vetturi motorizzati b'żewġ roti (muturi eċċ.). Il-periklu li s-sewwieqa ta’ dawn il-vetturi jġarrbu ferita gravi huwa bejn 18 u 20 darba ogħla minn dak tas-sewwieqa tal-karozzi. Hemm bżonn ta' attenzjoni speċjali meta jiġu indirizzati l-kwistjonijiet tas-sigurtà fit-triq għal din il-kategorija ta' vetturi ta' riskju għoli. Barra mill-immuntar tat-teknoloġija tal-eCall, hemm bżonn ta' proposti għat-titjib tas-sigurtà attiva u passiva tal-vetturi motorizzati b'żewġ roti. |
| --- | --- |

4.2

Ir-Regolament dwar ir-rekwiżiti tal-approvazzjoni tat-tip għall-użu tas-sistema tal-eCall fil-vetturi mhux ser tapplika għall-vetturi motorizzati b'żewġ roti (muturi eċċ.). Il-periklu li s-sewwieqa ta’ dawn il-vetturi jġarrbu ferita gravi huwa bejn 18 u 20 darba ogħla minn dak tas-sewwieqa tal-karozzi. Hemm bżonn ta' attenzjoni speċjali meta jiġu indirizzati l-kwistjonijiet tas-sigurtà fit-triq għal din il-kategorija ta' vetturi ta' riskju għoli. Barra mill-immuntar tat-teknoloġija tal-eCall, hemm bżonn ta' proposti għat-titjib tas-sigurtà attiva u passiva tal-vetturi motorizzati b'żewġ roti.

Brussell, 19 ta’ Settembru 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  ĠU C 80, 30.3.2004, p. 77, ĠU C 168, 20.7.2007, p. 71, ĠU C 77, 31.3.2009, p. 70, ĠU C 48, 15.2.2011, p. 27 u ĠU C 132, 3.5.2011, p. 94.

1

---

| 21.11.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/50 |
| --- | --- | --- | --- |

21.11.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/50

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-kundizzjonijiet ta' dħul u residenza ta’ ċittadini ta' pajjiżi terzi għal skop ta’ riċerka, studju, skambju ta' studenti, taħriġ bi ħlas u bla ħlas, servizz volontarju u au pairing”

COM(2013) 151 final — 2013/0081(COD)

2013/C 341/12

Relatur: is-Sur PÎRVULESCU

Nhar is-26 ta' April 2013, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill iddeċidew, b'konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-kundizzjonijiet ta’ dħul u residenza ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi għal skop ta’ riċerka, studju, skambju ta’ studenti, taħriġ bi ħlas u bla ħlas, servizz volontarju u au pairing

COM(2013) 151 final – 2013/0081(COD).

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar il-5 ta' Settembru 2013.

Matul l-492 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-18 u d-19 ta' Settembru 2013 (seduta tat-18 ta' Settembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’126 vot favur, 2 voti kontra u astensjoni waħda (1).

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-Kumitat jilqa' b'sodisfazzjon l-inizjattiva tal-Kummissjoni Ewropea u jemmen li jeħtieġ li ż-żewġ direttivi kkonċernati jiġu formulati mill-ġdid bil-għan li jiġu indirizzati l-isfidi demografiċi u ekonomiċi. |
| --- | --- |

1.1

Il-Kumitat jilqa' b'sodisfazzjon l-inizjattiva tal-Kummissjoni Ewropea u jemmen li jeħtieġ li ż-żewġ direttivi kkonċernati jiġu formulati mill-ġdid bil-għan li jiġu indirizzati l-isfidi demografiċi u ekonomiċi.

| 1.2 | L-UE teħtieġ minnufih politika ta' migrazzjoni intelliġenti u soda jekk trid li tilħaq l-għanijiet stabbiliti mill-Istrateġija Ewropa 2020 u inizjattivi ewlenin oħra. Jekk l-UE tixtieq tibqa' ċentru tal-innovazzjoni u ċentru industrijali b'saħħtu, jeħtieġ li tiġbed lejha t-talent u tiżgura "ċirkolazzjoni tal-imħuħ" tajba. |
| --- | --- |

1.2

L-UE teħtieġ minnufih politika ta' migrazzjoni intelliġenti u soda jekk trid li tilħaq l-għanijiet stabbiliti mill-Istrateġija Ewropa 2020 u inizjattivi ewlenin oħra. Jekk l-UE tixtieq tibqa' ċentru tal-innovazzjoni u ċentru industrijali b'saħħtu, jeħtieġ li tiġbed lejha t-talent u tiżgura "ċirkolazzjoni tal-imħuħ" tajba.

| 1.3 | Il-Kumitat huwa tal-fehma li politika għall-promozzjoni tal-migrazzjoni u l-mobbiltà għandha tkun ankrata fis-sod fis-sistema tad-drittijiet fundamentali tal-bniedem. Jeħtieġ li l-prinċipji tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali jiġu applikati fil-livelli kollha. |
| --- | --- |

1.3

Il-Kumitat huwa tal-fehma li politika għall-promozzjoni tal-migrazzjoni u l-mobbiltà għandha tkun ankrata fis-sod fis-sistema tad-drittijiet fundamentali tal-bniedem. Jeħtieġ li l-prinċipji tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali jiġu applikati fil-livelli kollha.

| 1.4 | Il-Kumitat iħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea u lill-Aġenzija tal-UE għad-Drittijiet Fundamentali biex jivvalutaw il-vulnerabbiltà taċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi u biex jipproponu miżuri attivi lill-Istati Membri bil-għan li tinstab soluzzjoni għal dan. Il-każijiet ta' diskriminazzjoni għandhom jiġu miġġielda b'determinazzjoni fil-livelli kollha. |
| --- | --- |

1.4

Il-Kumitat iħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea u lill-Aġenzija tal-UE għad-Drittijiet Fundamentali biex jivvalutaw il-vulnerabbiltà taċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi u biex jipproponu miżuri attivi lill-Istati Membri bil-għan li tinstab soluzzjoni għal dan. Il-każijiet ta' diskriminazzjoni għandhom jiġu miġġielda b'determinazzjoni fil-livelli kollha.

| 1.5 | Il-Kumitat jappoġġja bil-qawwa lill-Kummissjoni Ewropea fl-isforzi tagħha biex tiżviluppa sħubijiet bilaterali għall-mobbiltà b'mod li joffru qafas għall-kooperazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-pajjiżi li mhumiex imsieħba fl-UE, b'mod partikolari dawk fil-viċinat tagħha. |
| --- | --- |

1.5

Il-Kumitat jappoġġja bil-qawwa lill-Kummissjoni Ewropea fl-isforzi tagħha biex tiżviluppa sħubijiet bilaterali għall-mobbiltà b'mod li joffru qafas għall-kooperazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-pajjiżi li mhumiex imsieħba fl-UE, b'mod partikolari dawk fil-viċinat tagħha.

| 1.6 | Il-Kumitat iħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea u lill-Istati Membri jikkunsidraw id-dimensjoni tal-ġeneru u jħejju programmi maħsuba biex jinkoraġġixxu parteċipazzjoni ikbar min-naħa tan-nisa. |
| --- | --- |

1.6

Il-Kumitat iħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea u lill-Istati Membri jikkunsidraw id-dimensjoni tal-ġeneru u jħejju programmi maħsuba biex jinkoraġġixxu parteċipazzjoni ikbar min-naħa tan-nisa.

| 1.7 | Jeħtieġ li jiġu vvalutati bir-reqqa l-ostakli, hi x'inhi n-natura tagħhom, li jxekklu l-proċeduri għall-għoti tal-viża, u li jiġu ddeterminati miżuri bil-għan li dawn jitneħħew. Il-proċess għall-għoti tal-viża għandu jkun sempliċi, adegwat, aċċessibbli u nondiskriminatorju. |
| --- | --- |

1.7

Jeħtieġ li jiġu vvalutati bir-reqqa l-ostakli, hi x'inhi n-natura tagħhom, li jxekklu l-proċeduri għall-għoti tal-viża, u li jiġu ddeterminati miżuri bil-għan li dawn jitneħħew. Il-proċess għall-għoti tal-viża għandu jkun sempliċi, adegwat, aċċessibbli u nondiskriminatorju.

| 1.8 | Il-Kumitat josserva kemm huwa importanti l-prinċipju li ċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi jiġu ttrattati bl-istess mod li jiġu ttrattati ċ-ċittadini tal-Istat Membru ospitanti f'dak li jirrigwarda l-aċċess għall-beni u għas-servizzi. |
| --- | --- |

1.8

Il-Kumitat josserva kemm huwa importanti l-prinċipju li ċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi jiġu ttrattati bl-istess mod li jiġu ttrattati ċ-ċittadini tal-Istat Membru ospitanti f'dak li jirrigwarda l-aċċess għall-beni u għas-servizzi.

| 1.9 | Il-Kumitat jiġbed l-attenzjoni għall-bżonn li tingħata protezzjoni simili lill-istudenti, ir-riċerkaturi, il-voluntiera u l-au pairs meta jkunu qed iwettqu xogħol bi ħlas jew ikunu attivi fis-suq tax-xogħol. Dan it-tip ta' xogħol bi ħlas ta' sikwit jostor relazzjonijiet tax-xogħol, u jeħtieġ li jiġu evitati abbużi li sitwazzjonijiet bħal dawn jistgħu jiġġeneraw billi jiġi żgurat trattament ugwali lill-kategoriji kollha. Għandha tingħata attenzjoni partikolari lill-persuni li jagħmlu xogħol id-dar bħala au pairs, b'mod partikolari n-nisa. |
| --- | --- |

1.9

Il-Kumitat jiġbed l-attenzjoni għall-bżonn li tingħata protezzjoni simili lill-istudenti, ir-riċerkaturi, il-voluntiera u l-au pairs meta jkunu qed iwettqu xogħol bi ħlas jew ikunu attivi fis-suq tax-xogħol. Dan it-tip ta' xogħol bi ħlas ta' sikwit jostor relazzjonijiet tax-xogħol, u jeħtieġ li jiġu evitati abbużi li sitwazzjonijiet bħal dawn jistgħu jiġġeneraw billi jiġi żgurat trattament ugwali lill-kategoriji kollha. Għandha tingħata attenzjoni partikolari lill-persuni li jagħmlu xogħol id-dar bħala au pairs, b'mod partikolari n-nisa.

| 1.10 | Il-Kumitat jilqa' b'sodisfazzjon l-Artikolu 24, li jipprevedi li ċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi jkollhom id-dritt li jfittxu impjieg għal perjodu ta’ 12-il xahar wara li jtemmu r-riċerka jew l-istudji tagħhom. Madankollu, id-dispożizzjonijiet dwar it-trattament ugwali fid-Direttiva 2011/98 jinkludu derogi li jidhru li jmorru kontra l-għanijiet tal-proposta biex jiġu fformulati mill-ġdid iż-żewġ direttivi. |
| --- | --- |

1.10

Il-Kumitat jilqa' b'sodisfazzjon l-Artikolu 24, li jipprevedi li ċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi jkollhom id-dritt li jfittxu impjieg għal perjodu ta’ 12-il xahar wara li jtemmu r-riċerka jew l-istudji tagħhom. Madankollu, id-dispożizzjonijiet dwar it-trattament ugwali fid-Direttiva 2011/98 jinkludu derogi li jidhru li jmorru kontra l-għanijiet tal-proposta biex jiġu fformulati mill-ġdid iż-żewġ direttivi.

| 1.11 | Il-Kumitat huwa tal-fehma li l-Komunikazzjoni tirrappreżenta fattur essenzjali biex jiġi żgurat li din il-politika tirnexxi. L-Istati Membri u l-istituzzjonijiet Ewropej għandhom jikkomunikaw maċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi u jiżguraw l-aċċess tagħhom għal informazzjoni ta' kwalità tajba. |
| --- | --- |

1.11

Il-Kumitat huwa tal-fehma li l-Komunikazzjoni tirrappreżenta fattur essenzjali biex jiġi żgurat li din il-politika tirnexxi. L-Istati Membri u l-istituzzjonijiet Ewropej għandhom jikkomunikaw maċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi u jiżguraw l-aċċess tagħhom għal informazzjoni ta' kwalità tajba.

2.   Introduzzjoni

| 2.1 | L-UE qed tiffaċċja sfidi strutturali kbar, kemm minn perspettiva demografika kif ukoll minn dik ekonomika. Il-popolazzjoni attiva qed tonqos u l-intrapriżi qed isibuha diffiċli jsibu persunal bil-ħiliet adatti. |
| --- | --- |

2.1

L-UE qed tiffaċċja sfidi strutturali kbar, kemm minn perspettiva demografika kif ukoll minn dik ekonomika. Il-popolazzjoni attiva qed tonqos u l-intrapriżi qed isibuha diffiċli jsibu persunal bil-ħiliet adatti.

| 2.2 | L-UE tiddefinixxi l-qafas ġenerali tal-politika tagħha dwar il-migrazzjoni permezz tal-Approċċ Globali għall-Migrazzjoni u l-Mobilità tagħha, li jiddetermina wkoll il-mod li bih l-Unjoni torganizza d-djalogu u l-kooperazzjoni tagħha mal-pajjiżi li ma jagħmlux parti mill-Istati Membri tagħha. |
| --- | --- |

2.2

L-UE tiddefinixxi l-qafas ġenerali tal-politika tagħha dwar il-migrazzjoni permezz tal-Approċċ Globali għall-Migrazzjoni u l-Mobilità tagħha, li jiddetermina wkoll il-mod li bih l-Unjoni torganizza d-djalogu u l-kooperazzjoni tagħha mal-pajjiżi li ma jagħmlux parti mill-Istati Membri tagħha.

| 2.3 | L-UE qed tiffaċċja wkoll sitwazzjoni urġenti f'dak li jikkonċerna l-innovazzjoni. Fost l-għanijiet tagħhom, l-Istrateġija Ewropa 2020 u l-inizjattiva ewlenija tagħha "Unjoni tal-Innovazzjoni" insibu ż-żieda fl-investiment fir-riċerka u l-innovazzjoni li, skont stimi li saru, twassal għall-ħolqien ta' miljun impjieg ieħor fil-qasam tar-riċerka. L-immigrazzjoni mill-pajjiżi li ma jagħmlux parti mill-UE tista' tfisser għaliha persunal bi kwalifiki għoljin u talenti li kull wieħed mill-Istati Membri jista' u għandu jiġbed lejh. |
| --- | --- |

2.3

L-UE qed tiffaċċja wkoll sitwazzjoni urġenti f'dak li jikkonċerna l-innovazzjoni. Fost l-għanijiet tagħhom, l-Istrateġija Ewropa 2020 u l-inizjattiva ewlenija tagħha "Unjoni tal-Innovazzjoni" insibu ż-żieda fl-investiment fir-riċerka u l-innovazzjoni li, skont stimi li saru, twassal għall-ħolqien ta' miljun impjieg ieħor fil-qasam tar-riċerka. L-immigrazzjoni mill-pajjiżi li ma jagħmlux parti mill-UE tista' tfisser għaliha persunal bi kwalifiki għoljin u talenti li kull wieħed mill-Istati Membri jista' u għandu jiġbed lejh.

| 2.4 | L-Artikolu 79 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE) jinkariga lill-UE bil-kompitu li tiżviluppa politika komuni tal-immigrazzjoni, bil-għan li tiġi żgurata ġestjoni effettiva tal-flussi migratorji u trattament ugwali taċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi li għandhom residenza regolari fl-Istati Membri tagħha. |
| --- | --- |

2.4

L-Artikolu 79 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE) jinkariga lill-UE bil-kompitu li tiżviluppa politika komuni tal-immigrazzjoni, bil-għan li tiġi żgurata ġestjoni effettiva tal-flussi migratorji u trattament ugwali taċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi li għandhom residenza regolari fl-Istati Membri tagħha.

| 2.5 | Id-Direttiva 2004/114/KE tistabbilixxi dispożizzjonijiet vinkolanti għall-ammissjoni ta' studenti minn pajjiżi terzi. L-applikazzjoni tagħha għal studenti, voluntiera u persuni li jitħarrġu mingħajr ħlas titħalla fid-diskrezzjoni tal-Istati Membri. Id-Direttiva 2005/71/KE tipprevedi proċedura rapida għall-ammissjoni ta' riċerkaturi minn pajjiżi terzi li jkunu ffirmaw ftehim ta' akkoljenza ma' korp ta' riċerka rikonoxxut mill-Istat Membru kkonċernat. |
| --- | --- |

2.5

Id-Direttiva 2004/114/KE tistabbilixxi dispożizzjonijiet vinkolanti għall-ammissjoni ta' studenti minn pajjiżi terzi. L-applikazzjoni tagħha għal studenti, voluntiera u persuni li jitħarrġu mingħajr ħlas titħalla fid-diskrezzjoni tal-Istati Membri. Id-Direttiva 2005/71/KE tipprevedi proċedura rapida għall-ammissjoni ta' riċerkaturi minn pajjiżi terzi li jkunu ffirmaw ftehim ta' akkoljenza ma' korp ta' riċerka rikonoxxut mill-Istat Membru kkonċernat.

| 2.6 | Rigward l-implimentazzjoni ta' dawn iż-żewġ direttivi, fl-2011, il-Kummissjoni ressqet quddiem il-Parlament Ewropew u l-Kunsill rapporti li wrew li kien fihom sensiela ta' lakuni. |
| --- | --- |

2.6

Rigward l-implimentazzjoni ta' dawn iż-żewġ direttivi, fl-2011, il-Kummissjoni ressqet quddiem il-Parlament Ewropew u l-Kunsill rapporti li wrew li kien fihom sensiela ta' lakuni.

| 2.7 | Il-problema prinċipali ta' dawn iż-żewġ direttivi tittratta l-permessi ta' dħul u residenza fl-UE min-naħa taċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi (viżi għal permanenza fit-tul, permessi ta' residenza). Id-dispożizzjonijiet legali f'dan il-qasam huma sikwit kumplessi u ftit li xejn ċari, filwaqt li l-proċeduri jdumu wisq u mhux dejjem jiġu applikati b'mod ġust jew koerenti. Ir-regoli attwali dwar l-immigrazzjoni ma jappoġġjawx biżżejjed il-programmi tal-Unjoni li jipprevedu miżuri ta' mobbiltà, bħall-Erasmus Mundus jew Marie Curie. |
| --- | --- |

2.7

Il-problema prinċipali ta' dawn iż-żewġ direttivi tittratta l-permessi ta' dħul u residenza fl-UE min-naħa taċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi (viżi għal permanenza fit-tul, permessi ta' residenza). Id-dispożizzjonijiet legali f'dan il-qasam huma sikwit kumplessi u ftit li xejn ċari, filwaqt li l-proċeduri jdumu wisq u mhux dejjem jiġu applikati b'mod ġust jew koerenti. Ir-regoli attwali dwar l-immigrazzjoni ma jappoġġjawx biżżejjed il-programmi tal-Unjoni li jipprevedu miżuri ta' mobbiltà, bħall-Erasmus Mundus jew Marie Curie.

| 2.8 | Rigward is-suq tax-xogħol, il-gradwati ta' pajjiżi terzi, ladarba jtemmu l-istudji tagħhom, ma jkollhomx biżżejjed opportunitajiet ta' impjieg, u dan jgħodd ukoll għar-riċerkaturi li jkunu lestew il-proġetti ta' riċerka tagħhom. F'ċerti każijiet, iċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi ma jistgħux jiġu impjegati mill-universitajiet għax huma kkunsidrati bħala parti integrali mis-settur pubbliku. Għandha tingħata prijorità lill-ħidma biex jitħeġġeġ l-aċċess tan-nisa għall-professjonijiet xjentifiċi, billi jitneħħew il-forom kollha ta' diskriminazzjoni, diretta jew indiretta, u ostakli oħra li jxekkluhom milli jkollhom aċċess għal karigi bi kwalifiki għoljin fil-qasam tax-xjenza. |
| --- | --- |

2.8

Rigward is-suq tax-xogħol, il-gradwati ta' pajjiżi terzi, ladarba jtemmu l-istudji tagħhom, ma jkollhomx biżżejjed opportunitajiet ta' impjieg, u dan jgħodd ukoll għar-riċerkaturi li jkunu lestew il-proġetti ta' riċerka tagħhom. F'ċerti każijiet, iċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi ma jistgħux jiġu impjegati mill-universitajiet għax huma kkunsidrati bħala parti integrali mis-settur pubbliku. Għandha tingħata prijorità lill-ħidma biex jitħeġġeġ l-aċċess tan-nisa għall-professjonijiet xjentifiċi, billi jitneħħew il-forom kollha ta' diskriminazzjoni, diretta jew indiretta, u ostakli oħra li jxekkluhom milli jkollhom aċċess għal karigi bi kwalifiki għoljin fil-qasam tax-xjenza.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1 | Il-Kumitat jilqa' b'sodisfazzjon l-inizjattiva tal-Kummissjoni Ewropea u jemmen li jeħtieġ li ż-żewġ direttivi kkonċernati jiġu fformulati mill-ġdid. |
| --- | --- |

3.1

Il-Kumitat jilqa' b'sodisfazzjon l-inizjattiva tal-Kummissjoni Ewropea u jemmen li jeħtieġ li ż-żewġ direttivi kkonċernati jiġu fformulati mill-ġdid.

| 3.2 | Għall-Unjoni Ewropea, il-ftuħ lejn id-dinja esterna jibqa' prijorità, minkejja li huwa diffiċli li dan l-għan jintlaħaq fil-prattika fil-kundizzjonijiet attwali. L-UE għandha tiffaċilita l-mobbiltà u tuża l-istrumenti kollha għad-dispożizzjoni tagħha biex tiffaċilita l-aċċess taċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi għall-edukazzjoni u r-riċerka, u għas-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

3.2

Għall-Unjoni Ewropea, il-ftuħ lejn id-dinja esterna jibqa' prijorità, minkejja li huwa diffiċli li dan l-għan jintlaħaq fil-prattika fil-kundizzjonijiet attwali. L-UE għandha tiffaċilita l-mobbiltà u tuża l-istrumenti kollha għad-dispożizzjoni tagħha biex tiffaċilita l-aċċess taċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi għall-edukazzjoni u r-riċerka, u għas-suq tax-xogħol.

| 3.3 | L-Unjoni Ewropea għandha bżonn approċċ ġdid għall-migrazzjoni ekonomika, li jagħmilha possibbli li ċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi jiksbu għarfien u ħiliet. Il-kooperazzjoni ma' dawn l-Istati għandha tinkoraġġixxi ċ-"ċirkolazzjoni tal-imħuħ", li tibbenefika kemm lill-pajjiżi li jibbenefikaw minnha kif ukoll dawk li jipprovduha. |
| --- | --- |

3.3

L-Unjoni Ewropea għandha bżonn approċċ ġdid għall-migrazzjoni ekonomika, li jagħmilha possibbli li ċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi jiksbu għarfien u ħiliet. Il-kooperazzjoni ma' dawn l-Istati għandha tinkoraġġixxi ċ-"ċirkolazzjoni tal-imħuħ", li tibbenefika kemm lill-pajjiżi li jibbenefikaw minnha kif ukoll dawk li jipprovduha.

| 3.4 | F'Ottubru 2010, il-Kummissjoni Ewropea adottat inizjattiva li tipproponi firxa ta' azzjonijiet u politiki ambizzjużi u meħtieġa biex l-Unjoni Ewropea tinbidel f'"Unjoni tal-Innovazzjoni". Għal dan il-għan, l-UE għandha tiffaċilita r-regoli dwar id-dħul u r-residenza taċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi. |
| --- | --- |

3.4

F'Ottubru 2010, il-Kummissjoni Ewropea adottat inizjattiva li tipproponi firxa ta' azzjonijiet u politiki ambizzjużi u meħtieġa biex l-Unjoni Ewropea tinbidel f'"Unjoni tal-Innovazzjoni". Għal dan il-għan, l-UE għandha tiffaċilita r-regoli dwar id-dħul u r-residenza taċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi.

| 3.5 | Iċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi jistgħu jagħtu spinta lid-dinamiżmu u d-diversità fl-attivitajiet edukattivi, xjentifiċi, kulturali u ekonomiċi fl-Ewropa. Il-Kumitat huwa tal-fehma li l-iffaċilitar tal-mobbiltà taċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi jikkostitwixxi waħda mit-tweġibiet għall-isfidi fil-qasam tad-demografija u ta' żvilupp ekonomiku tal-Unjoni Ewropea. Barra minn hekk, huwa tal-fehma li din il-politika għandha tkun ankrata fis-sod fis-sistema tad-drittijiet fundamentali tal-bniedem. |
| --- | --- |

3.5

Iċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi jistgħu jagħtu spinta lid-dinamiżmu u d-diversità fl-attivitajiet edukattivi, xjentifiċi, kulturali u ekonomiċi fl-Ewropa. Il-Kumitat huwa tal-fehma li l-iffaċilitar tal-mobbiltà taċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi jikkostitwixxi waħda mit-tweġibiet għall-isfidi fil-qasam tad-demografija u ta' żvilupp ekonomiku tal-Unjoni Ewropea. Barra minn hekk, huwa tal-fehma li din il-politika għandha tkun ankrata fis-sod fis-sistema tad-drittijiet fundamentali tal-bniedem.

| 3.6 | Il-Kumitat jilqa' b'sodisfazzjon l-impenn favur it-twaħħid u s-semplifikazzjoni tal-proċeduri involuti fl-aċċess għat-territorju tal-Unjoni Ewropea. Il-kundizzjonijiet ekonomiċi u politiċi applikati attwalment jistgħu jwasslu għal sitwazzjoni ta' frammentazzjoni f'dak li jirrigwarda s-sistemi, il-politiki u l-leġislazzjonijiet f'livell nazzjonali li jolqtu liċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi. |
| --- | --- |

3.6

Il-Kumitat jilqa' b'sodisfazzjon l-impenn favur it-twaħħid u s-semplifikazzjoni tal-proċeduri involuti fl-aċċess għat-territorju tal-Unjoni Ewropea. Il-kundizzjonijiet ekonomiċi u politiċi applikati attwalment jistgħu jwasslu għal sitwazzjoni ta' frammentazzjoni f'dak li jirrigwarda s-sistemi, il-politiki u l-leġislazzjonijiet f'livell nazzjonali li jolqtu liċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi.

| 3.7 | Ir-rwol tal-Unjoni Ewropea jikkonsisti fiċ-ċentralizzazzjoni tad-dibattiti, it-tiftix ta' soluzzjonijiet komuni, it-tħeġġiġ ta' prattiki tajbin u l-appoġġ għall-isforzi tal-Istati Membri tagħha, il-pajjiżi terzi u ċ-ċittadini tagħhom. |
| --- | --- |

3.7

Ir-rwol tal-Unjoni Ewropea jikkonsisti fiċ-ċentralizzazzjoni tad-dibattiti, it-tiftix ta' soluzzjonijiet komuni, it-tħeġġiġ ta' prattiki tajbin u l-appoġġ għall-isforzi tal-Istati Membri tagħha, il-pajjiżi terzi u ċ-ċittadini tagħhom.

| 3.8 | Il-Kumitat jilqa' b'sodisfazzjon ukoll il-fatt li kien hemm kjarifika tal-kategoriji ta' ċittadini ta' pajjiżi terzi li jibbenefikaw minn aċċess faċilitat għat-territorju tal-Unjoni. Din l-inizjattiva tagħmel l-affarijiet iżjed ċari u prevedibbli, kemm għall-Istati Membri kif ukoll għaċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi. Għalkemm il-kundizzjonijiet għall-ammissjoni u r-residenza huma differenti, il-fatt li kollha huma inklużi fid-direttiva l-ġdida jikkontribwixxi għall-promozzjoni ta' dimensjonijiet trasversali essenzjali, bħar-rispett tad-drittijiet fundamentali. |
| --- | --- |

3.8

Il-Kumitat jilqa' b'sodisfazzjon ukoll il-fatt li kien hemm kjarifika tal-kategoriji ta' ċittadini ta' pajjiżi terzi li jibbenefikaw minn aċċess faċilitat għat-territorju tal-Unjoni. Din l-inizjattiva tagħmel l-affarijiet iżjed ċari u prevedibbli, kemm għall-Istati Membri kif ukoll għaċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi. Għalkemm il-kundizzjonijiet għall-ammissjoni u r-residenza huma differenti, il-fatt li kollha huma inklużi fid-direttiva l-ġdida jikkontribwixxi għall-promozzjoni ta' dimensjonijiet trasversali essenzjali, bħar-rispett tad-drittijiet fundamentali.

| 3.9 | Iċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi għandhom kemm drittijiet kif ukoll obbligi, u jeħtieġ li jkunu jafuhom u jeżerċitawhom. |
| --- | --- |

3.9

Iċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi għandhom kemm drittijiet kif ukoll obbligi, u jeħtieġ li jkunu jafuhom u jeżerċitawhom.

| 3.10 | Il-Kumitat japprezza l-isforz biex l-aċċess taċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi jintrabat b'mod iżjed effettiv mal-oqsma prinċipali ta' politika rigward il-migrazzjoni, l-edukazzjoni u r-riċerka, b'mod partikolari b'relazzjoni għal programmi rikonoxxuti bħall-Erasmus Mundus jew Marie Curie. |
| --- | --- |

3.10

Il-Kumitat japprezza l-isforz biex l-aċċess taċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi jintrabat b'mod iżjed effettiv mal-oqsma prinċipali ta' politika rigward il-migrazzjoni, l-edukazzjoni u r-riċerka, b'mod partikolari b'relazzjoni għal programmi rikonoxxuti bħall-Erasmus Mundus jew Marie Curie.

| 3.11 | Il-Kumitat josserva wkoll b'sodisfazzjon l-enfasi li ngħatat lid-drittijiet fundamentali taċ-ċittadini ta' pajiżi terzi. Madankollu, jinħtieġ tingħata attenzjoni ikbar lill-miżuri attivi li jiggarantixxulhom trattament ġust. Fil-prattika, iċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi ta' spiss isibu ruħhom f'sitwazzjoni ta' vulnerabbiltà, b'mod partikolari l-istudenti u l-persuni impjegati bħala au pairs. Il-Kumitat iħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea u l-Aġenzija tal-UE għad-Drittijiet Fundamentali biex jivvalutaw il-vulnerabbiltà taċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi u jipproponu lill-Istati Membri miżuri attivi biex jiġu eliminati. |
| --- | --- |

3.11

Il-Kumitat josserva wkoll b'sodisfazzjon l-enfasi li ngħatat lid-drittijiet fundamentali taċ-ċittadini ta' pajiżi terzi. Madankollu, jinħtieġ tingħata attenzjoni ikbar lill-miżuri attivi li jiggarantixxulhom trattament ġust. Fil-prattika, iċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi ta' spiss isibu ruħhom f'sitwazzjoni ta' vulnerabbiltà, b'mod partikolari l-istudenti u l-persuni impjegati bħala au pairs. Il-Kumitat iħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea u l-Aġenzija tal-UE għad-Drittijiet Fundamentali biex jivvalutaw il-vulnerabbiltà taċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi u jipproponu lill-Istati Membri miżuri attivi biex jiġu eliminati.

| 3.12 | Il-Kumitat jinsab imħasseb dwar it-tixrid ta' attitudnijiet razzisti u ksenefobi fil-konfront taċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi. Jeżisti l-periklu li l-iffaċilitar tal-mobbiltà ta' dawn iċ-ċittadini mingħajr il-qerda ta' dawn l-attitudnijiet jikkomprometti l-għanijiet politiċi kollha. |
| --- | --- |

3.12

Il-Kumitat jinsab imħasseb dwar it-tixrid ta' attitudnijiet razzisti u ksenefobi fil-konfront taċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi. Jeżisti l-periklu li l-iffaċilitar tal-mobbiltà ta' dawn iċ-ċittadini mingħajr il-qerda ta' dawn l-attitudnijiet jikkomprometti l-għanijiet politiċi kollha.

| 3.13 | Il-Kumitat josserva li l-proposta tħaddan dispożizzjonijiet konkreti li jiffaċilitaw l-integrazzjoni taċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi fiż-żoni Ewropej tar-riċerka u l-edukazzjoni, kif ukoll dwar is-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

3.13

Il-Kumitat josserva li l-proposta tħaddan dispożizzjonijiet konkreti li jiffaċilitaw l-integrazzjoni taċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi fiż-żoni Ewropej tar-riċerka u l-edukazzjoni, kif ukoll dwar is-suq tax-xogħol.

| 3.14 | Għandu jitħeġġeġ l-aċċess taċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi għal forom ta' impjieg li jlaqqgħu x-xogħol mal-edukazzjoni u t-taħriġ. Huwa importanti li jissaħħaħ il-prinċipju tat-trattament ugwali f'dak li jikkonċerna r-reklutaġġ u l-kundizzjonijiet tax-xogħol ta' persuni rregolati mid-direttivi inkwistjoni. |
| --- | --- |

3.14

Għandu jitħeġġeġ l-aċċess taċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi għal forom ta' impjieg li jlaqqgħu x-xogħol mal-edukazzjoni u t-taħriġ. Huwa importanti li jissaħħaħ il-prinċipju tat-trattament ugwali f'dak li jikkonċerna r-reklutaġġ u l-kundizzjonijiet tax-xogħol ta' persuni rregolati mid-direttivi inkwistjoni.

| 3.15 | Il-Kumitat iħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea u lill-Istati Membri jikkunsidraw id-dimensjoni tal-ġeneru u jħejju programmi maħsuba biex jinkoraġġixxu parteċipazzjoni ikbar min-naħa tan-nisa. Jeħtieġ li tingħata prijorità lil dan il-għan f'dak li jikkonċerna l-mobbiltà tal-istudenti u, b'mod iżjed partikolari, tar-riċerkaturi. |
| --- | --- |

3.15

Il-Kumitat iħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea u lill-Istati Membri jikkunsidraw id-dimensjoni tal-ġeneru u jħejju programmi maħsuba biex jinkoraġġixxu parteċipazzjoni ikbar min-naħa tan-nisa. Jeħtieġ li tingħata prijorità lil dan il-għan f'dak li jikkonċerna l-mobbiltà tal-istudenti u, b'mod iżjed partikolari, tar-riċerkaturi.

| 3.16 | Il-Kumitat jixtieq iħeġġeġ lill-Istati Membri u lill-istituzzjonijiet Ewropej jiżviluppaw firxa usa' ta' interazzjonijiet potenzjali, inklużi dawk li jikkonċernaw ir-riċerka, l-edukazzjoni u l-impjieg. L-Ewropea hija żona li fi ħdanha l-produzzjoni artistika u l-industriji kreattivi jikkostitwixxu xprun għall-integrazzjoni, il-progress soċjali u l-iżvilupp ekonomiku. |
| --- | --- |

3.16

Il-Kumitat jixtieq iħeġġeġ lill-Istati Membri u lill-istituzzjonijiet Ewropej jiżviluppaw firxa usa' ta' interazzjonijiet potenzjali, inklużi dawk li jikkonċernaw ir-riċerka, l-edukazzjoni u l-impjieg. L-Ewropea hija żona li fi ħdanha l-produzzjoni artistika u l-industriji kreattivi jikkostitwixxu xprun għall-integrazzjoni, il-progress soċjali u l-iżvilupp ekonomiku.

| 3.17 | Il-Kumitat iħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea, l-Istati Membri u l-Parlament Ewropew isaħħu l-protezzjoni mogħtija fil-post tax-xogħol, anke meta jipparteċipaw fis-suq tal-impjieg, għaċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi ammessi għall-finijiet ta' studju, riċerka jew xogħol ta' au pairing. B'mod partikolari huwa tal-fehma li d-derogi għad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2011/98 dwar it-trattament ugwali għandhom jitneħħew f'dak li jikkonċerna l-istudenti, ir-riċerkaturi u l-au pairs. |
| --- | --- |

3.17

Il-Kumitat iħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea, l-Istati Membri u l-Parlament Ewropew isaħħu l-protezzjoni mogħtija fil-post tax-xogħol, anke meta jipparteċipaw fis-suq tal-impjieg, għaċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi ammessi għall-finijiet ta' studju, riċerka jew xogħol ta' au pairing. B'mod partikolari huwa tal-fehma li d-derogi għad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2011/98 dwar it-trattament ugwali għandhom jitneħħew f'dak li jikkonċerna l-istudenti, ir-riċerkaturi u l-au pairs.

4.   Kummenti speċifiċi

| 4.1 | Fil-fehma tal-Kumitat, huwa għaqli li jitwessa' l-kamp ta' applikazzjoni globali tad-direttiva, b'mod li tkopri dawk li jitħarrġu bi ħlas u l-au pairs. |
| --- | --- |

4.1

Fil-fehma tal-Kumitat, huwa għaqli li jitwessa' l-kamp ta' applikazzjoni globali tad-direttiva, b'mod li tkopri dawk li jitħarrġu bi ħlas u l-au pairs.

| 4.2 | Il-Kumitat jemmen li fil-prattika għad fadal bosta ostakli proċedurali u istituzzjonali li jxekklu l-mobbiltà. Dawn jikkonċernaw l-iżjed il-proċeduri għall-għoti tal-viża li huma twal u imprevedibbli, u anke arbitrarji. Jirrappreżentaw spejjeż għoljin ħafna, kważi projbittivi, għall-applikanti. Il-possibbiltajiet ta' aċċess għall-ambaxxati jew l-uffiċċji konsulari huma ta' spiss limitati. Jeħtieġ li jiġu vvalutati bir-reqqa dawn l-ostakli, hi x'inhi n-natura tagħhom, u li jiġu ddeterminati miżuri li jagħmluha possibbli li dawn jitneħħew. Il-proċess għall-għoti tal-viża għandu jkun sempliċi, adegwat, aċċessibbli u nondiskriminatorju. |
| --- | --- |

4.2

Il-Kumitat jemmen li fil-prattika għad fadal bosta ostakli proċedurali u istituzzjonali li jxekklu l-mobbiltà. Dawn jikkonċernaw l-iżjed il-proċeduri għall-għoti tal-viża li huma twal u imprevedibbli, u anke arbitrarji. Jirrappreżentaw spejjeż għoljin ħafna, kważi projbittivi, għall-applikanti. Il-possibbiltajiet ta' aċċess għall-ambaxxati jew l-uffiċċji konsulari huma ta' spiss limitati. Jeħtieġ li jiġu vvalutati bir-reqqa dawn l-ostakli, hi x'inhi n-natura tagħhom, u li jiġu ddeterminati miżuri li jagħmluha possibbli li dawn jitneħħew. Il-proċess għall-għoti tal-viża għandu jkun sempliċi, adegwat, aċċessibbli u nondiskriminatorju.

| 4.3 | Is-settur privat jaqdi rwol b'saħħtu importanti fit-tilħiq tal-għanijiet marbutin mal-finanzjament u l-iżvilupp tar-riċerka. Jeħtieġ li l-intrapriżi jitħeġġu jadottaw approċċ proattiv biex jattiraw ir-riċerkaturi. Barra minn hekk, l-awtoritajiet tal-Istati Membri għandhom jiżviluppaw miżuri speċifiċi, bil-kooperazzjoni tal-istituzzjonijiet u l-intrapriżi privati, li jagħmluha possibbli li jitneħħew l-ostakli konkreti li jxekklu l-proċess ta' integrazzjoni taċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi. Pereżempju, il-proċedura għall-ftuħ ta' kont bankarju tista' tkun twila u kumplessa. |
| --- | --- |

4.3

Is-settur privat jaqdi rwol b'saħħtu importanti fit-tilħiq tal-għanijiet marbutin mal-finanzjament u l-iżvilupp tar-riċerka. Jeħtieġ li l-intrapriżi jitħeġġu jadottaw approċċ proattiv biex jattiraw ir-riċerkaturi. Barra minn hekk, l-awtoritajiet tal-Istati Membri għandhom jiżviluppaw miżuri speċifiċi, bil-kooperazzjoni tal-istituzzjonijiet u l-intrapriżi privati, li jagħmluha possibbli li jitneħħew l-ostakli konkreti li jxekklu l-proċess ta' integrazzjoni taċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi. Pereżempju, il-proċedura għall-ftuħ ta' kont bankarju tista' tkun twila u kumplessa.

| 4.4 | Il-Kumitat josserva li, għall-persuni li jiddedikaw ruħhom għall-volontarjat, l-għoti tal-viża jinvolvi diffikultajiet proċedurali. Din hija attività partikolari li la tikkostitwixxi xogħol u lanqas studji iżda, sa ċertu punt, hija marbuta magħhom it-tnejn. Il-volontarjat għandu jiġi rikonoxxut formalment bħala attività li tiġġustifika l-għoti ta' viża. |
| --- | --- |

4.4

Il-Kumitat josserva li, għall-persuni li jiddedikaw ruħhom għall-volontarjat, l-għoti tal-viża jinvolvi diffikultajiet proċedurali. Din hija attività partikolari li la tikkostitwixxi xogħol u lanqas studji iżda, sa ċertu punt, hija marbuta magħhom it-tnejn. Il-volontarjat għandu jiġi rikonoxxut formalment bħala attività li tiġġustifika l-għoti ta' viża.

| 4.5 | F'dan il-kuntest, il-KESE huwa tal-fehma li jkun tajjeb li s-setgħat pubbliċi lokali u reġjonali jiġu involuti fil-ħidma f'dan il-qasam. |
| --- | --- |

4.5

F'dan il-kuntest, il-KESE huwa tal-fehma li jkun tajjeb li s-setgħat pubbliċi lokali u reġjonali jiġu involuti fil-ħidma f'dan il-qasam.

| 4.6 | Barra minn hekk, il-Kumitat jilqa' b'sodisfazzjon id-dispożizzjoni li tipprevedi li l-Istati Membri jipprovdu kundizzjonijiet aħjar għall-persuni li għalihom tapplika l-Proposta għal Direttiva, peress li tista' tagħmilha possibbli li dawn il-pajjiżi jiżviluppaw politiki speċifiċi biex jattiraw ċittadini ta' pajjiżi terzi lejn it-territorju tagħhom. Anke jekk il-kamp ta' applikazzjoni tad-direttiva ma jinbidilx, il-politiki tal-Istati Membri ma għandhomx iwasslu għal diskriminazzjoni fil-konfront ta' ċerti kategoriji ta' ċittadini ta' pajjiżi terzi jew ċittadini speċifiċi. |
| --- | --- |

4.6

Barra minn hekk, il-Kumitat jilqa' b'sodisfazzjon id-dispożizzjoni li tipprevedi li l-Istati Membri jipprovdu kundizzjonijiet aħjar għall-persuni li għalihom tapplika l-Proposta għal Direttiva, peress li tista' tagħmilha possibbli li dawn il-pajjiżi jiżviluppaw politiki speċifiċi biex jattiraw ċittadini ta' pajjiżi terzi lejn it-territorju tagħhom. Anke jekk il-kamp ta' applikazzjoni tad-direttiva ma jinbidilx, il-politiki tal-Istati Membri ma għandhomx iwasslu għal diskriminazzjoni fil-konfront ta' ċerti kategoriji ta' ċittadini ta' pajjiżi terzi jew ċittadini speċifiċi.

| 4.7 | Fil-qafas ta' din il-politika, il-Kumitat jappoġġja l-iżvilupp ta' sħubijiet għall-mobbiltà u jisħaq fuq il-bżonn li tittejjeb il-kooperazzjoni bejn l-UE u l-pajjiżi terzi sabiex tiġi żgurata "ċirkolazzjoni tal-imħuħ" effettiva. L-iżvilupp tal-edukazzjoni u r-riċerka fl-UE ma għandux iċaħħad lill-pajjiżi terzi mill-ħiliet taċ-ċittadini tagħhom. Il-proposta tal-Kummissjoni ma turix biċ-ċar liema huma l-azzjonijiet konkreti f'dan ir-rigward. |
| --- | --- |

4.7

Fil-qafas ta' din il-politika, il-Kumitat jappoġġja l-iżvilupp ta' sħubijiet għall-mobbiltà u jisħaq fuq il-bżonn li tittejjeb il-kooperazzjoni bejn l-UE u l-pajjiżi terzi sabiex tiġi żgurata "ċirkolazzjoni tal-imħuħ" effettiva. L-iżvilupp tal-edukazzjoni u r-riċerka fl-UE ma għandux iċaħħad lill-pajjiżi terzi mill-ħiliet taċ-ċittadini tagħhom. Il-proposta tal-Kummissjoni ma turix biċ-ċar liema huma l-azzjonijiet konkreti f'dan ir-rigward.

| 4.8 | Rigward is-sitwazzjoni tal-istudenti u tal-kategorija ġdida li għada kif inħolqot ta' persuni li jitħarrġu bi ħlas, il-Kumitat jaqbel mal-proposta li jitħallew ikunu residenti fi Stat Membru ieħor għal perjodi bejn tliet u sitt xhur bil-kundizzjoni li jissodisfaw il-kundizzjonijiet ġenerali previsti fid-direttiva inkwistjoni. |
| --- | --- |

4.8

Rigward is-sitwazzjoni tal-istudenti u tal-kategorija ġdida li għada kif inħolqot ta' persuni li jitħarrġu bi ħlas, il-Kumitat jaqbel mal-proposta li jitħallew ikunu residenti fi Stat Membru ieħor għal perjodi bejn tliet u sitt xhur bil-kundizzjoni li jissodisfaw il-kundizzjonijiet ġenerali previsti fid-direttiva inkwistjoni.

| 4.9 | Il-Kumitat jaqbel mal-iffaċilitar tal-aċċess tal-istudenti għas-suq tax-xogħol, taħt il-kundizzjonijiet previsti fid-direttiva, li tagħmilha possibbli li jaħdmu tal-inqas 20 siegħa fil-ġimgħa. Huwa f'idejn kull Stat Membru, fil-qafas tad-djalogu soċjali mal-imsieħba soċjali, li jistabbilixxi n-numru massimu ta' sigħat ta' xogħol awtorizzati kull ġimgħa jew ġranet jew xhur ta' xogħol awtorizzati fis-sena, li ma għandux ikun inqas minn 20 siegħa fil-ġimgħa jew l-ekwivalenti ta' dan fi ġranet jew xhur fis-sena. Fid-dawl tal-fatt li l-għan prijoritarju tagħhom jibqa' dak li jtemmu l-istudji tagħhom, il-perjodu ta' attività awtorizzat għandu jkun limitat għal livell li jagħmilha possibbli li jintlaħaq dan l-għan. Jeħtieġ li tingħata prova regolari tal-progress li jkun qed isir fl-istudji. |
| --- | --- |

4.9

Il-Kumitat jaqbel mal-iffaċilitar tal-aċċess tal-istudenti għas-suq tax-xogħol, taħt il-kundizzjonijiet previsti fid-direttiva, li tagħmilha possibbli li jaħdmu tal-inqas 20 siegħa fil-ġimgħa. Huwa f'idejn kull Stat Membru, fil-qafas tad-djalogu soċjali mal-imsieħba soċjali, li jistabbilixxi n-numru massimu ta' sigħat ta' xogħol awtorizzati kull ġimgħa jew ġranet jew xhur ta' xogħol awtorizzati fis-sena, li ma għandux ikun inqas minn 20 siegħa fil-ġimgħa jew l-ekwivalenti ta' dan fi ġranet jew xhur fis-sena. Fid-dawl tal-fatt li l-għan prijoritarju tagħhom jibqa' dak li jtemmu l-istudji tagħhom, il-perjodu ta' attività awtorizzat għandu jkun limitat għal livell li jagħmilha possibbli li jintlaħaq dan l-għan. Jeħtieġ li tingħata prova regolari tal-progress li jkun qed isir fl-istudji.

| 4.10 | Il-Kumitat josserva kemm huwa importanti l-prinċipju li ċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi jiġu ttrattati bl-istess mod li jiġu ttrattati ċ-ċittadini tal-Istat Membru ospitanti f'dak li jirrigwarda l-aċċess għall-beni u għas-servizzi. |
| --- | --- |

4.10

Il-Kumitat josserva kemm huwa importanti l-prinċipju li ċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi jiġu ttrattati bl-istess mod li jiġu ttrattati ċ-ċittadini tal-Istat Membru ospitanti f'dak li jirrigwarda l-aċċess għall-beni u għas-servizzi.

| 4.11 | Fl-Opinjoni li l-Kumitat adotta fl-2006 dwar il-Green Paper dwar il-migrazzjoni ekonomika (1), u dik dwar il-liċenzja unika li adotta fl-2008 (2), huwa rrakkomanda li l-migranti legali jingħataw id-dritt għall-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali, apparti d-dritt għal trattament ugwali fil-post tax-xogħol, fost affarijiet oħra, il-kundizzjonijiet tax-xogħol, il-pagi u s-sensja, is-saħħa u s-sigurtà fil-post tax-xogħol u l-libertà ta' assoċjazzjoni. |
| --- | --- |

4.11

Fl-Opinjoni li l-Kumitat adotta fl-2006 dwar il-Green Paper dwar il-migrazzjoni ekonomika (1), u dik dwar il-liċenzja unika li adotta fl-2008 (2), huwa rrakkomanda li l-migranti legali jingħataw id-dritt għall-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali, apparti d-dritt għal trattament ugwali fil-post tax-xogħol, fost affarijiet oħra, il-kundizzjonijiet tax-xogħol, il-pagi u s-sensja, is-saħħa u s-sigurtà fil-post tax-xogħol u l-libertà ta' assoċjazzjoni.

| 4.12 | L-Istati Membri għandhom jiżguraw li, fil-prattika, id-drittijiet fundamentali taċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi jiġu rispettati tassew. |
| --- | --- |

4.12

L-Istati Membri għandhom jiżguraw li, fil-prattika, id-drittijiet fundamentali taċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi jiġu rispettati tassew.

| 4.13 | Il-Kumitat huwa tal-fehma li l-Komunikazzjoni tirrappreżenta fattur essenzjali biex jiġi żgurat li din il-politika tirnexxi. L-Istati Membri u l-istituzzjonijiet Ewropej għandhom jikkomunikaw maċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi u jiżguraw l-aċċess tagħhom għal informazzjoni ta' kwalità tajba. |
| --- | --- |

4.13

Il-Kumitat huwa tal-fehma li l-Komunikazzjoni tirrappreżenta fattur essenzjali biex jiġi żgurat li din il-politika tirnexxi. L-Istati Membri u l-istituzzjonijiet Ewropej għandhom jikkomunikaw maċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi u jiżguraw l-aċċess tagħhom għal informazzjoni ta' kwalità tajba.

| 4.14 | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew ser ikompli jaġixxi kif għamel minn dejjem bħala pont bejn is-soċjetà ċivili organizzata u l-istituzzjonijiet Ewropej u beħsiebu jissokta bil-promozzjoni tal-prattiki tajbin fil-qasam tal-immigrazzjoni u l-integrazzjoni. |
| --- | --- |

4.14

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew ser ikompli jaġixxi kif għamel minn dejjem bħala pont bejn is-soċjetà ċivili organizzata u l-istituzzjonijiet Ewropej u beħsiebu jissokta bil-promozzjoni tal-prattiki tajbin fil-qasam tal-immigrazzjoni u l-integrazzjoni.

Brussell, 18 ta’ Settembru 2013

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  ĠU C 286, 7.11.2005, p. 20 (mhux disponibbli bil-Malti)

1

(2)  ĠU C 27, 3.2.2009, p. 114

2

---

| 21.11.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/54 |
| --- | --- | --- | --- |

21.11.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/54

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar miżuri li jiffaċilitaw l-eżerċizzju tad-drittijiet konferiti fuq ħaddiema fil-kuntest tal-moviment liberu tal-ħaddiema”

COM(2013) 236 final — 2013/0124 (COD)

2013/C 341/13

Relatur: is-Sur PARIZA CASTAÑOS

Korelatur: is-Sinjura DRBALOVÁ

Nhar il-21 ta’ Mejju 2013 u nhar it-13 ta’ Mejju 2013, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill rispettivament iddeċidew, b’konformità mal-Artikoli 46 u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar miżuri li jiffaċilitaw l-eżerċizzju tad-drittijiet konferiti fuq ħaddiema fil-kuntest tal-moviment liberu tal-ħaddiema

COM(2013) 236 final – 2013/0124 (COD).

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar il-5 ta' Settembru 2013.

Matul l-492 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-18 u d-19 ta' Settembru 2013 (seduta tad-19 ta' Settembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b'133 vot favur u 2 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-Kumitat jinnota li mill-erba' libertajiet mogħtija mit-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), il-moviment liberu tal-ħaddiema huwa dak li għad għandu l-ikbar ostakli fil-prattika. |
| --- | --- |

1.1

Il-Kumitat jinnota li mill-erba' libertajiet mogħtija mit-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), il-moviment liberu tal-ħaddiema huwa dak li għad għandu l-ikbar ostakli fil-prattika.

| 1.2 | Il-Kumitat jemmen li l-eżerċizzju tal-moviment liberu tal-ħaddiema, mingħajr ostakli u diskriminazzjonijiet, ser jgħin fil-ħarsien tad-drittijiet fundamentali, u ser itejjeb il-kompetittività tal-UE, il-produttività tal-intrapriżi u l-kwalità tal-impjiegi għall-ħaddiema, peress li huwa pilastru tal-Istrateġija Ewropa 2020. |
| --- | --- |

1.2

Il-Kumitat jemmen li l-eżerċizzju tal-moviment liberu tal-ħaddiema, mingħajr ostakli u diskriminazzjonijiet, ser jgħin fil-ħarsien tad-drittijiet fundamentali, u ser itejjeb il-kompetittività tal-UE, il-produttività tal-intrapriżi u l-kwalità tal-impjiegi għall-ħaddiema, peress li huwa pilastru tal-Istrateġija Ewropa 2020.

| 1.3 | Il-libertà tal-moviment tal-ħaddiema fl-Ewropa għandu jkompli jkun prijorità politika għall-UE. Il-Kumitat jemmen li d-Direttiva ser tikkontribwixxi għal mobbiltà ġusta u bilanċjata. |
| --- | --- |

1.3

Il-libertà tal-moviment tal-ħaddiema fl-Ewropa għandu jkompli jkun prijorità politika għall-UE. Il-Kumitat jemmen li d-Direttiva ser tikkontribwixxi għal mobbiltà ġusta u bilanċjata.

| 1.4 | Il-KESE jappoġġja l-proposta għal Direttiva tal-Kummissjoni, li ser tiffaċilita it-trattament indaqs u n-nondiskriminazzjoni abbażi tan-nazzjonalità għall-ħaddiema Ewropej li jeżerċitaw id-dritt għall-moviment liberu; madankollu għad fadal ostakli oħra li jxekklu l-mobbiltà, bħal dawk li l-Kumitat semma diġà f'Opinjonijiet oħra. |
| --- | --- |

1.4

Il-KESE jappoġġja l-proposta għal Direttiva tal-Kummissjoni, li ser tiffaċilita it-trattament indaqs u n-nondiskriminazzjoni abbażi tan-nazzjonalità għall-ħaddiema Ewropej li jeżerċitaw id-dritt għall-moviment liberu; madankollu għad fadal ostakli oħra li jxekklu l-mobbiltà, bħal dawk li l-Kumitat semma diġà f'Opinjonijiet oħra.

| 1.5 | Sabiex ikomplu jitneħħew l-ostakli attwali għall-mobbiltà għandhom jiġu adottati miżuri addizzjonali bil-għan li jkun hemm informazzjoni dwar il-liġi tax-xogħol u d-drittijiet soċjali li tkun disponibbli għall-ħaddiema mobbli fil-lingwi nazzjonali rispettivi tagħhom. Barra minn hekk għandu jiġi stabbilit id-dritt għal konsulenza individwali għall-ħaddiema. Dawn l-istrutturi ta' konsulenza għandhom jikkollaboraw u jkunu marbuta mill-qrib mal-imsieħba soċjali u l-EURES, b'tali mod li l-ħaddiema mobbli diġà jkunu informati f'pajjiżhom dwar il-kundizzjonijiet soċjali u legali tal-pajjiż ospitanti. |
| --- | --- |

1.5

Sabiex ikomplu jitneħħew l-ostakli attwali għall-mobbiltà għandhom jiġu adottati miżuri addizzjonali bil-għan li jkun hemm informazzjoni dwar il-liġi tax-xogħol u d-drittijiet soċjali li tkun disponibbli għall-ħaddiema mobbli fil-lingwi nazzjonali rispettivi tagħhom. Barra minn hekk għandu jiġi stabbilit id-dritt għal konsulenza individwali għall-ħaddiema. Dawn l-istrutturi ta' konsulenza għandhom jikkollaboraw u jkunu marbuta mill-qrib mal-imsieħba soċjali u l-EURES, b'tali mod li l-ħaddiema mobbli diġà jkunu informati f'pajjiżhom dwar il-kundizzjonijiet soċjali u legali tal-pajjiż ospitanti.

| 1.6 | Il-KESE jappoġġja l-għanijiet li tixtieq tilħaq il-Kummissjoni permezz tad-Direttiva, bħad-difiża tad-drittijiet imnissla mill-prinċipju tat-trattament indaqs tal-ħaddiema u tal-familji tagħhom fl-impjieg u f'diversi drittijiet soċjali, permezz ta' proċeduri amministrattivi u ġudizzjarji; l-azzjoni tal-assoċjazzjonijiet, l-organizzazzjonijiet u persuni legali oħra; l-istabbiliment ta' strutturi ta' appoġġ u superviżjoni fil-livell nazzjonali; id-djalogu soċjali; it-titjib tal-informazzjoni għall-intrapriżi u għall-ħaddiema. Il-Kumitat japprezza li t-traspożizzjoni fil-leġislazzjonijiet nazzjonali ser issir fir-rispett tal-proċeduri u l-prattiki ġudizzjarji nazzjonali. |
| --- | --- |

1.6

Il-KESE jappoġġja l-għanijiet li tixtieq tilħaq il-Kummissjoni permezz tad-Direttiva, bħad-difiża tad-drittijiet imnissla mill-prinċipju tat-trattament indaqs tal-ħaddiema u tal-familji tagħhom fl-impjieg u f'diversi drittijiet soċjali, permezz ta' proċeduri amministrattivi u ġudizzjarji; l-azzjoni tal-assoċjazzjonijiet, l-organizzazzjonijiet u persuni legali oħra; l-istabbiliment ta' strutturi ta' appoġġ u superviżjoni fil-livell nazzjonali; id-djalogu soċjali; it-titjib tal-informazzjoni għall-intrapriżi u għall-ħaddiema. Il-Kumitat japprezza li t-traspożizzjoni fil-leġislazzjonijiet nazzjonali ser issir fir-rispett tal-proċeduri u l-prattiki ġudizzjarji nazzjonali.

| 1.7 | Il-Kumitat jappoġġja t-twaqqif ta' servizzi ta' informazzjoni u ta' konsultazzjoni dwar l-eżerċizzju tal-moviment liberu u l-mobbiltà, bħala appoġġ għall-ħaddiema. Ser ikun hemm bżonn li anke l-impjegaturi jiġu infurmati b'mod adegwat. |
| --- | --- |

1.7

Il-Kumitat jappoġġja t-twaqqif ta' servizzi ta' informazzjoni u ta' konsultazzjoni dwar l-eżerċizzju tal-moviment liberu u l-mobbiltà, bħala appoġġ għall-ħaddiema. Ser ikun hemm bżonn li anke l-impjegaturi jiġu infurmati b'mod adegwat.

| 1.8 | Il-KESE jappoġġja l-isforzi tal-Kummissjoni Ewropea biex tibdel u twessa' r-rwol tal-EURES biex tiffaċilita l-mobbiltà u biex il-ħiliet u l-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol jkunu jikkorrespondu aktar. |
| --- | --- |

1.8

Il-KESE jappoġġja l-isforzi tal-Kummissjoni Ewropea biex tibdel u twessa' r-rwol tal-EURES biex tiffaċilita l-mobbiltà u biex il-ħiliet u l-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol jkunu jikkorrespondu aktar.

2.   Il-proposta għal Direttiva

| 2.1 | Ir-rapport ta' Mario Monti ta' Mejju tal-2010 "A new Strategy for the Single Market" (Strateġija ġdida għas-suq uniku) jenfasizza l-fatt li l-moviment liberu tal-ħaddiema rnexxa mil-lat legali, iżda xorta waħda huwa l-inqas libertà eżerċitata minn fost l-erba' libertajiet tas-suq uniku. Il-lakuna li teżisti bejn it-teorija u l-prattika hija riflessa wkoll fil-linji gwida politiċi 2010-2014 ippreżentati mill-President tal-Kummissjoni Ewropea, is-Sur Barroso. |
| --- | --- |

2.1

Ir-rapport ta' Mario Monti ta' Mejju tal-2010 "A new Strategy for the Single Market" (Strateġija ġdida għas-suq uniku) jenfasizza l-fatt li l-moviment liberu tal-ħaddiema rnexxa mil-lat legali, iżda xorta waħda huwa l-inqas libertà eżerċitata minn fost l-erba' libertajiet tas-suq uniku. Il-lakuna li teżisti bejn it-teorija u l-prattika hija riflessa wkoll fil-linji gwida politiċi 2010-2014 ippreżentati mill-President tal-Kummissjoni Ewropea, is-Sur Barroso.

| 2.2 | Il-Kummissjoni qed tipproponi Direttiva bil-għan li tittejjeb l-applikazzjoni tal-leġislazzjoni tal-UE u jiġi ffaċilitat l-eżerċizzju tad-drittijiet mogħtija lill-ħaddiema b'rabta mal-moviment liberu. It-Trattat u l-leġislazzjoni Ewropea applikabbli jagħtu liċ-ċittadini Ewropej kollha d-dritt li jiċċaqilqu b'mod ħieles lejn Stat Membru ieħor biex jaħdmu u jgħixu, u jħarsuhom kontra d-diskriminazzjoni abbażi tan-nazzjonalità f'dak li għandu x'jaqsam mal-impjieg u jiggarantixxu t-trattament indaqs. |
| --- | --- |

2.2

Il-Kummissjoni qed tipproponi Direttiva bil-għan li tittejjeb l-applikazzjoni tal-leġislazzjoni tal-UE u jiġi ffaċilitat l-eżerċizzju tad-drittijiet mogħtija lill-ħaddiema b'rabta mal-moviment liberu. It-Trattat u l-leġislazzjoni Ewropea applikabbli jagħtu liċ-ċittadini Ewropej kollha d-dritt li jiċċaqilqu b'mod ħieles lejn Stat Membru ieħor biex jaħdmu u jgħixu, u jħarsuhom kontra d-diskriminazzjoni abbażi tan-nazzjonalità f'dak li għandu x'jaqsam mal-impjieg u jiggarantixxu t-trattament indaqs.

| 2.3 | Matul dawn l-aħħar snin inbdew tliet pjani ta' azzjoni (1) għall-mobbiltà tal-ħaddiema – fl-1997, l-2002, u l-2007. Madankollu l-ħaddiema Ewropej li jeżerċitaw dan id-dritt għall-mobbiltà fl-UE huma 3 %. Il-Kummissjoni Ewropea, il-Parlament Ewropew, il-Kumitat tar-Reġjuni, il-KESE u l-partijiet interessati soċjali indikaw l-ostakli li qed ixekklu l-eżerċizzju ta' dan id-dritt fil-prattika:






  — | awtoritajiet nazzjonali li ma jkunux konformi mal-liġi tal-UE (liġi mhux konformi jew applikazzjoni ħażina), b'effett negattiv fuq il-ħaddiema migranti fl-UE; |
| --- | --- | --- |

2.3

Matul dawn l-aħħar snin inbdew tliet pjani ta' azzjoni (1) għall-mobbiltà tal-ħaddiema – fl-1997, l-2002, u l-2007. Madankollu l-ħaddiema Ewropej li jeżerċitaw dan id-dritt għall-mobbiltà fl-UE huma 3 %. Il-Kummissjoni Ewropea, il-Parlament Ewropew, il-Kumitat tar-Reġjuni, il-KESE u l-partijiet interessati soċjali indikaw l-ostakli li qed ixekklu l-eżerċizzju ta' dan id-dritt fil-prattika:

—

awtoritajiet nazzjonali li ma jkunux konformi mal-liġi tal-UE (liġi mhux konformi jew applikazzjoni ħażina), b'effett negattiv fuq il-ħaddiema migranti fl-UE;

| — | impjegaturi u konsulenti legali li ma jkunux konformi mal-liġi tal-UE; |
| --- | --- |

—

impjegaturi u konsulenti legali li ma jkunux konformi mal-liġi tal-UE;

| — | ħaddiema migranti tal-UE li m'għandhomx aċċess għall-informazzjoni jew għal mezzi biex jinfurzaw id-drittijiet tagħhom. |
| --- | --- |

—

ħaddiema migranti tal-UE li m'għandhomx aċċess għall-informazzjoni jew għal mezzi biex jinfurzaw id-drittijiet tagħhom.

| 2.4 | B'riżultat ta' dawn il-problemi, f'ħafna okkażjonijiet id-diskriminazzjoni abbażi tan-nazzjonalità għadha ostaklu importanti ħafna għall-ħaddiema migranti tal-UE. |
| --- | --- |

2.4

B'riżultat ta' dawn il-problemi, f'ħafna okkażjonijiet id-diskriminazzjoni abbażi tan-nazzjonalità għadha ostaklu importanti ħafna għall-ħaddiema migranti tal-UE.

| 2.5 | Il-Kummissjoni wettqet konsultazzjonijiet wesgħin mal-Istati Membri, l-imsieħba soċjali, is-soċjetà ċivili u l-aġenziji speċjalizzati, u kkonkludiet li biex il-ħaddiema jeżerċitaw b'mod aktar faċli d-drittijiet tagħhom għall-moviment liberu, l-istrument legali l-aktar adegwat huwa direttiva sabiex id-drittijiet mogħtija mill-Artikolu 45 tat-TFUE u mill-Artikoli 1 sa 10 tar-Regolament Nru 492/2011 jiġu rispettati b'mod uniformi. |
| --- | --- |

2.5

Il-Kummissjoni wettqet konsultazzjonijiet wesgħin mal-Istati Membri, l-imsieħba soċjali, is-soċjetà ċivili u l-aġenziji speċjalizzati, u kkonkludiet li biex il-ħaddiema jeżerċitaw b'mod aktar faċli d-drittijiet tagħhom għall-moviment liberu, l-istrument legali l-aktar adegwat huwa direttiva sabiex id-drittijiet mogħtija mill-Artikolu 45 tat-TFUE u mill-Artikoli 1 sa 10 tar-Regolament Nru 492/2011 jiġu rispettati b'mod uniformi.

| 2.6 | Il-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva ser jinkludi aspetti li fil-qasam tal-moviment liberu tal-ħaddiema huma inklużi fir-Regolament (UE) Nru 492/2011, li jiggarantixxi t-trattament indaqs u n-nondiskriminazzjoni fl-oqsma li ġejjin:






  — | l-aċċess għall-impjieg; |
| --- | --- | --- |

2.6

Il-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva ser jinkludi aspetti li fil-qasam tal-moviment liberu tal-ħaddiema huma inklużi fir-Regolament (UE) Nru 492/2011, li jiggarantixxi t-trattament indaqs u n-nondiskriminazzjoni fl-oqsma li ġejjin:

—

l-aċċess għall-impjieg;

| — | il-kundizzjonijiet tal-impjieg u tax-xogħol, b'mod partikolari għal dak li għandu x'jaqsam mal-paga u t-tkeċċija; |
| --- | --- |

—

il-kundizzjonijiet tal-impjieg u tax-xogħol, b'mod partikolari għal dak li għandu x'jaqsam mal-paga u t-tkeċċija;

| — | l-aċċess għal vantaġġi soċjali u fiskali; |
| --- | --- |

—

l-aċċess għal vantaġġi soċjali u fiskali;

| — | sħubija fi trejdjunjins; |
| --- | --- |

—

sħubija fi trejdjunjins;

| — | l-aċċess għat-taħriġ; |
| --- | --- |

—

l-aċċess għat-taħriġ;

| — | l-aċċess għall-akkomodazzjoni; u |
| --- | --- |

—

l-aċċess għall-akkomodazzjoni; u

| — | l-aċċess għall-edukazzjoni tat-tfal tal-ħaddiema. |
| --- | --- |

—

l-aċċess għall-edukazzjoni tat-tfal tal-ħaddiema.

| 2.7 | Id-Direttiva ser tobbliga lill-Istati Membri biex:






  — | joħolqu punti ta' kuntatt nazzjonali biex jinfurmaw, jgħinu u jagħtu pariri lill-ħaddiema migranti dwar id-drittijiet garantiti mil-leġislazzjoni Ewropea, fost oħrajn dwar in-nondiskriminazzjoni u l-libertà tal-moviment; |
| --- | --- | --- |

2.7

Id-Direttiva ser tobbliga lill-Istati Membri biex:

—

joħolqu punti ta' kuntatt nazzjonali biex jinfurmaw, jgħinu u jagħtu pariri lill-ħaddiema migranti dwar id-drittijiet garantiti mil-leġislazzjoni Ewropea, fost oħrajn dwar in-nondiskriminazzjoni u l-libertà tal-moviment;

| — | jipprovdu u jiggarantixxu d-disponibbiltà ta' mezzi amministrattivi u/jew ġudizzjarji ta' rimedju fil-livell nazzjonali; |
| --- | --- |

—

jipprovdu u jiggarantixxu d-disponibbiltà ta' mezzi amministrattivi u/jew ġudizzjarji ta' rimedju fil-livell nazzjonali;

| — | jippermettu lit-trejdjunjins, lill-NGOs u lil entitajiet legali oħra jibdew proċeduri amministrattivi jew legali għar-rispett tad-drittijiet imnissla mill-Artikolu 45 tat-TFUE u mill-Artikoli 1 sa 10 tar-Regolament (UE) Nru 492/2011, b'rappreżentanza jew appoġġ tal-ħaddiem u tal-membri tal-familja tiegħu, bil-qbil tiegħu, u b'konformità mad-dispożizzjonijiet tal-liġijiet nazzjonali; |
| --- | --- |

—

jippermettu lit-trejdjunjins, lill-NGOs u lil entitajiet legali oħra jibdew proċeduri amministrattivi jew legali għar-rispett tad-drittijiet imnissla mill-Artikolu 45 tat-TFUE u mill-Artikoli 1 sa 10 tar-Regolament (UE) Nru 492/2011, b'rappreżentanza jew appoġġ tal-ħaddiem u tal-membri tal-familja tiegħu, bil-qbil tiegħu, u b'konformità mad-dispożizzjonijiet tal-liġijiet nazzjonali;

| — | jipprovdu tagħrif aħjar lill-ħaddiema migranti tal-UE u lill-impjegaturi dwar il-leġislazzjoni Ewropea fil-qasam tal-moviment liberu. |
| --- | --- |

—

jipprovdu tagħrif aħjar lill-ħaddiema migranti tal-UE u lill-impjegaturi dwar il-leġislazzjoni Ewropea fil-qasam tal-moviment liberu.

3.   Kummenti ġenerali: Iċ-ċittadini Ewropej u l-moviment liberu

| 3.1 | L-Unjoni Ewropea għandha timmobilizza l-kapaċità sħiħa tas-suq tax-xogħol biex tħeġġeġ it-tkabbir u l-impjieg, tiżviluppa b'mod sħiħ il-potenzjal tas-suq uniku u toħloq suq tax-xogħol Ewropew dinamiku u integrat, b'perspettivi aħjar għall-impjieg fuq żmien twil. Għalhekk huwa indispensabbli li jitneħħew l-ostakli għall-moviment liberu tal-ħaddiema u jiġu garantiti d-drittijiet u r-responsabbiltajiet tal-ħaddiema u tal-intrapriżi. |
| --- | --- |

3.1

L-Unjoni Ewropea għandha timmobilizza l-kapaċità sħiħa tas-suq tax-xogħol biex tħeġġeġ it-tkabbir u l-impjieg, tiżviluppa b'mod sħiħ il-potenzjal tas-suq uniku u toħloq suq tax-xogħol Ewropew dinamiku u integrat, b'perspettivi aħjar għall-impjieg fuq żmien twil. Għalhekk huwa indispensabbli li jitneħħew l-ostakli għall-moviment liberu tal-ħaddiema u jiġu garantiti d-drittijiet u r-responsabbiltajiet tal-ħaddiema u tal-intrapriżi.

| 3.2 | Il-KESE jinsab sodisfatt li fis-Sena Ewropea taċ-Ċittadini l-Kummissjoni adottat din il-proposta għal Direttiva biex tiffaċilita l-moviment liberu tal-ħaddiema Ewropej. Il-moviment liberu tal-persuni huwa wieħed mill-erba' libertajiet fundamentali (flimkien mal-libertà tal-moviment tal-oġġetti, tal-kapital u tas-servizzi) li fuqhom huwa bbażat is-Suq Uniku, u huwa stabbilit fit-Trattat biex jiżgura d-dritt li ċ-ċittadini tal-UE li jiċċaqilqu lejn Stat Membru ieħor għal raġunijiet ta' xogħol ma jbatux minn diskriminazzjoni abbażi tan-nazzjonalità. |
| --- | --- |

3.2

Il-KESE jinsab sodisfatt li fis-Sena Ewropea taċ-Ċittadini l-Kummissjoni adottat din il-proposta għal Direttiva biex tiffaċilita l-moviment liberu tal-ħaddiema Ewropej. Il-moviment liberu tal-persuni huwa wieħed mill-erba' libertajiet fundamentali (flimkien mal-libertà tal-moviment tal-oġġetti, tal-kapital u tas-servizzi) li fuqhom huwa bbażat is-Suq Uniku, u huwa stabbilit fit-Trattat biex jiżgura d-dritt li ċ-ċittadini tal-UE li jiċċaqilqu lejn Stat Membru ieħor għal raġunijiet ta' xogħol ma jbatux minn diskriminazzjoni abbażi tan-nazzjonalità.

| 3.3 | Fl-2011 il-Kumitat kien ħareġ Opinjoni esploratorja (2) fuq talba tal-Presidenza Belġjana li fiha ġie analizzat ir-rwol tal-immigrazzjoni fil-kuntest demografiku tal-UE. Il-konklużjoni tal-KESE kienet li, b'konsegwenza tas-sitwazzjoni demografika negattiva u tal-iżbilanċi tas-swieq tax-xogħol, l-Ewropa għandha ttejjeb il-mobbiltà interna tal-ħaddiema Ewropej u tiffaċilita l-immigrazzjoni minn pajjii terzi. |
| --- | --- |

3.3

Fl-2011 il-Kumitat kien ħareġ Opinjoni esploratorja (2) fuq talba tal-Presidenza Belġjana li fiha ġie analizzat ir-rwol tal-immigrazzjoni fil-kuntest demografiku tal-UE. Il-konklużjoni tal-KESE kienet li, b'konsegwenza tas-sitwazzjoni demografika negattiva u tal-iżbilanċi tas-swieq tax-xogħol, l-Ewropa għandha ttejjeb il-mobbiltà interna tal-ħaddiema Ewropej u tiffaċilita l-immigrazzjoni minn pajjii terzi.

| 3.4 | Fl-2009, il-Presidenza Ċeka wkoll kienet talbet li titfassal opinjoni esploratorja (3) biex jiġu identifikati l-ostakli għall-mobbiltà li għadhom jeżistu fis-suq intern. Il-Kumitat jemmen li, minkejja t-Trattat u l-leġislazzjoni Ewropea, iċ-ċittadini tal-Unjoni li jixtiequ jiċċaqilqu jew li jimxu minn Stat Membru għal ieħor għal raġunijiet ta' xogħol, għadhom isibu għadd ta' problemi li jxekklu bil-kbir l-eżerċizzju tad-dritt tal-moviment liberu. Fost affarijiet oħra, din l-Opinjoni ddikjarat li "il-mobbiltà Ewropea għandha tibqa' prijorità politika għall-UE" u li d-dispożizzjonijiet għandhom jikkontribwixxu għal "mobbiltà ekwa" ("fair mobility") u bilanċjata, u jevitaw id-dumping soċjali u x-xogħol mhux iddikjarat. |
| --- | --- |

3.4

Fl-2009, il-Presidenza Ċeka wkoll kienet talbet li titfassal opinjoni esploratorja (3) biex jiġu identifikati l-ostakli għall-mobbiltà li għadhom jeżistu fis-suq intern. Il-Kumitat jemmen li, minkejja t-Trattat u l-leġislazzjoni Ewropea, iċ-ċittadini tal-Unjoni li jixtiequ jiċċaqilqu jew li jimxu minn Stat Membru għal ieħor għal raġunijiet ta' xogħol, għadhom isibu għadd ta' problemi li jxekklu bil-kbir l-eżerċizzju tad-dritt tal-moviment liberu. Fost affarijiet oħra, din l-Opinjoni ddikjarat li "il-mobbiltà Ewropea għandha tibqa' prijorità politika għall-UE" u li d-dispożizzjonijiet għandhom jikkontribwixxu għal "mobbiltà ekwa" ("fair mobility") u bilanċjata, u jevitaw id-dumping soċjali u x-xogħol mhux iddikjarat.

| 3.5 | Il-proposta għal Direttiva tal-Kummissjoni ser tiffaċilita t-trattament indaqs u n-nondiskriminazzjoni abbażi tan-nazzjonalità għall-ħaddiema Ewropej li jeżerċitaw id-dritt għall-moviment liberu. Iżda għad fadal ostakli oħrajn li qed ixekklu jew jipperikolaw il-mobbiltà tal-ħaddiema, li l-KESE nnota f'diversi opinjonijiet (4) li fihom ippropona diversi soluzzjonijiet, f'oqsma bħal:






  — | il-perjodi tranżitorji li jillimitaw temporanjament il-moviment liberu tal-ħaddiema Ewropej, b'mod ġenerali jew f'oqsma speċifiċi; |
| --- | --- | --- |

3.5

Il-proposta għal Direttiva tal-Kummissjoni ser tiffaċilita t-trattament indaqs u n-nondiskriminazzjoni abbażi tan-nazzjonalità għall-ħaddiema Ewropej li jeżerċitaw id-dritt għall-moviment liberu. Iżda għad fadal ostakli oħrajn li qed ixekklu jew jipperikolaw il-mobbiltà tal-ħaddiema, li l-KESE nnota f'diversi opinjonijiet (4) li fihom ippropona diversi soluzzjonijiet, f'oqsma bħal:

—

il-perjodi tranżitorji li jillimitaw temporanjament il-moviment liberu tal-ħaddiema Ewropej, b'mod ġenerali jew f'oqsma speċifiċi;

| — | il-leġislazzjonijiet dwar ix-xogħol tal-Istati Membri li joħolqu ostakli legali u amministrattivi; barra minn hekk, il-ftehimiet kollettivi għandhom jiffaċilitaw il-moviment liberu tal-ħaddiema; |
| --- | --- |

—

il-leġislazzjonijiet dwar ix-xogħol tal-Istati Membri li joħolqu ostakli legali u amministrattivi; barra minn hekk, il-ftehimiet kollettivi għandhom jiffaċilitaw il-moviment liberu tal-ħaddiema;

| — | il-problemi li jiffaċċjaw il-ħaddiema transkonfinali biex jeżerċitaw il-moviment liberu, f'oqsma bħat-tassazzjoni u s-sigurtà soċjali; |
| --- | --- |

—

il-problemi li jiffaċċjaw il-ħaddiema transkonfinali biex jeżerċitaw il-moviment liberu, f'oqsma bħat-tassazzjoni u s-sigurtà soċjali;

| — | in-nuqqas ta' għarfien lingwistiku; |
| --- | --- |

—

in-nuqqas ta' għarfien lingwistiku;

| — | il-koordinazzjoni insuffiċjenti tas-sistemi pubbliċi ta' sigurtà soċjali u l-problemi għat-trasferiment u r-rikonoxximent tal-pensjonijiet komplementarji; |
| --- | --- |

—

il-koordinazzjoni insuffiċjenti tas-sistemi pubbliċi ta' sigurtà soċjali u l-problemi għat-trasferiment u r-rikonoxximent tal-pensjonijiet komplementarji;

| — | il-problemi kbar li għadhom jippersistu għar-rikonoxximent tal-kwalifiki professjonali u tal-kwalifiki akkademiċi; |
| --- | --- |

—

il-problemi kbar li għadhom jippersistu għar-rikonoxximent tal-kwalifiki professjonali u tal-kwalifiki akkademiċi;

| — | id-diffikultajiet għall-aċċess għat-taħriġ kontinwu; |
| --- | --- |

—

id-diffikultajiet għall-aċċess għat-taħriġ kontinwu;

| — | in-nuqqas ta' informazzjoni u ta' pariri dwar il-leġislazzjoni Ewropea u l-proċeduri tal-moviment liberu tal-ħaddiema li huma disponibbli fil-livell nazzjonali għall-ħaddiema, l-intrapriżi, l-imsieħba soċjali u l-NGOs, kif ukoll il-qrati u l-professjonisti legali l-oħrajn; |
| --- | --- |

—

in-nuqqas ta' informazzjoni u ta' pariri dwar il-leġislazzjoni Ewropea u l-proċeduri tal-moviment liberu tal-ħaddiema li huma disponibbli fil-livell nazzjonali għall-ħaddiema, l-intrapriżi, l-imsieħba soċjali u l-NGOs, kif ukoll il-qrati u l-professjonisti legali l-oħrajn;

| — | in-nuqqas ta' informazzjoni u ta' pariri għall-ħaddiema dwar il-kwistjonijiet relatati mal-liġi tax-xogħol u d-drittijiet soċjali, kif ukoll dwar punti ta' kuntatt fil-pajjiż ospitanti, li għandhom jingħataw qabel ma jitilqu mill-pajjiż tal-oriġini; |
| --- | --- |

—

in-nuqqas ta' informazzjoni u ta' pariri għall-ħaddiema dwar il-kwistjonijiet relatati mal-liġi tax-xogħol u d-drittijiet soċjali, kif ukoll dwar punti ta' kuntatt fil-pajjiż ospitanti, li għandhom jingħataw qabel ma jitilqu mill-pajjiż tal-oriġini;

| — | in-nuqqas ta' opportunitajiet u l-prezz tal-akkomodazzjoni kif ukoll in-nuqqas ta' djar soċjali; |
| --- | --- |

—

in-nuqqas ta' opportunitajiet u l-prezz tal-akkomodazzjoni kif ukoll in-nuqqas ta' djar soċjali;

| — | it-taxxi, il-kontribuzzjonijiet u benefiċċji soċjali diskriminatorji; |
| --- | --- |

—

it-taxxi, il-kontribuzzjonijiet u benefiċċji soċjali diskriminatorji;

| — | il-problemi għall-aċċess għas-servizzi tas-saħħa; |
| --- | --- |

—

il-problemi għall-aċċess għas-servizzi tas-saħħa;

| — | l-ostakli fis-sistemi edukattivi tat-tfal. |
| --- | --- |

—

l-ostakli fis-sistemi edukattivi tat-tfal.

| 3.6 | Il-KESE fassal ukoll Opinjonijiet (5) dwar il-leġislazzjoni kontra d-diskriminazzjoni abbażi ta' diversi raġunijiet. Il-Kumitat jemmen li kemm ir-Regolament (UE) 492/2011 kif ukoll id-Direttivi kontra d-diskriminazzjoni Nru 2000/43/KE u 2000/78/KE għandhom jiġu rispettati u użati biex tinqered id-diskriminazzjoni tal-leġislazzjonijiet nazzjonali u tal-prattiki amministrattivi, legali u tal-ftehimiet kollettivi, biex jiġi faċilitat il-moviment liberu fl-UE. |
| --- | --- |

3.6

Il-KESE fassal ukoll Opinjonijiet (5) dwar il-leġislazzjoni kontra d-diskriminazzjoni abbażi ta' diversi raġunijiet. Il-Kumitat jemmen li kemm ir-Regolament (UE) 492/2011 kif ukoll id-Direttivi kontra d-diskriminazzjoni Nru 2000/43/KE u 2000/78/KE għandhom jiġu rispettati u użati biex tinqered id-diskriminazzjoni tal-leġislazzjonijiet nazzjonali u tal-prattiki amministrattivi, legali u tal-ftehimiet kollettivi, biex jiġi faċilitat il-moviment liberu fl-UE.

| 3.7 | Il-mobbiltà hija meqjusa bħala pożittiva kemm għall-intrapriżi kif ukoll għall-ħaddiema, jekk titmexxa b'mod adegwat, ġust u fuq bażi volontarja. Hekk stqarrew il-BUSINESSEUROPE u l-Konfederazzjoni Ewropea tat-Trejdjunjins. L-intrapriżi ser ikollhom opportunitajiet akbar għar-reklutaġġ, u l-ħaddiema ser ikunu jistgħu jagħżlu minn fost firxa usa' ta' opportunitajiet ta' xogħol. |
| --- | --- |

3.7

Il-mobbiltà hija meqjusa bħala pożittiva kemm għall-intrapriżi kif ukoll għall-ħaddiema, jekk titmexxa b'mod adegwat, ġust u fuq bażi volontarja. Hekk stqarrew il-BUSINESSEUROPE u l-Konfederazzjoni Ewropea tat-Trejdjunjins. L-intrapriżi ser ikollhom opportunitajiet akbar għar-reklutaġġ, u l-ħaddiema ser ikunu jistgħu jagħżlu minn fost firxa usa' ta' opportunitajiet ta' xogħol.

| 3.8 | Għandha ssir distinzjoni bejn il-moviment liberu tal-ħaddiema li titkellem dwaru l-proposta għal Direttiva u l-libertà li l-intrapriżi jipprovdu s-servizzi. Dan l-aħħar il-KESE adotta Opinjoni (6) b'rabta mal-aħħar proposta għal Direttiva dwar iċ-ċaqliq tal-ħaddiema fil-qafas tal-prestazzjoni ta' servizzi. |
| --- | --- |

3.8

Għandha ssir distinzjoni bejn il-moviment liberu tal-ħaddiema li titkellem dwaru l-proposta għal Direttiva u l-libertà li l-intrapriżi jipprovdu s-servizzi. Dan l-aħħar il-KESE adotta Opinjoni (6) b'rabta mal-aħħar proposta għal Direttiva dwar iċ-ċaqliq tal-ħaddiema fil-qafas tal-prestazzjoni ta' servizzi.

| 3.9 | Il-KESE jappoġġja l-isforzi l-ġodda għat-titjib tal-funzjonament tas-suq intern tal-UE u tal-miżuri li jiffaċilitaw il-mobbiltà, bit-tneħħija tal-ostakli li jeżistu. Il-proposta għal Direttiva ser tobbliga lill-Istati Membri jadattaw il-leġislazzjonijiet u l-istituzzjonijiet tagħhom, ħaġa li l-KESE jappoġġja. Il-Kumitat jixtieq li ma tinħoloqx burokrazija għalxejn għall-intrapriżi. |
| --- | --- |

3.9

Il-KESE jappoġġja l-isforzi l-ġodda għat-titjib tal-funzjonament tas-suq intern tal-UE u tal-miżuri li jiffaċilitaw il-mobbiltà, bit-tneħħija tal-ostakli li jeżistu. Il-proposta għal Direttiva ser tobbliga lill-Istati Membri jadattaw il-leġislazzjonijiet u l-istituzzjonijiet tagħhom, ħaġa li l-KESE jappoġġja. Il-Kumitat jixtieq li ma tinħoloqx burokrazija għalxejn għall-intrapriżi.

| 3.10 | L-awtoritajiet nazzjonali u l-korpi ta' appoġġ u superviżjoni ser iħarsu b'mod speċjali għall-protezzjoni tat-trattament indaqs tal-ħaddiema migranti tal-UE li għandhom xi diżabbiltà. |
| --- | --- |

3.10

L-awtoritajiet nazzjonali u l-korpi ta' appoġġ u superviżjoni ser iħarsu b'mod speċjali għall-protezzjoni tat-trattament indaqs tal-ħaddiema migranti tal-UE li għandhom xi diżabbiltà.

4.   Osservazzjonijiet speċifiċi u rakkomandazzjonijiet

| 4.1 | Minkejja li l-Artikolu 45 tat-Trattat u r-Regolament (UE) Nru 492/2011 jiggarantixxu t-trattament indaqs għall-migranti tal-UE fil-qafas tal-moviment liberu jekk jiġu applikati korrettament fl-Istati Membri, għadhom jippersistu diversi problemi fil-prattika. Għaldaqstant il-Kumitat jemmen li l-proposta għal Direttiva hija l-istrument legali adegwat biex jiġi faċilitat l-eżerċizzju tad-drittijiet tal-ħaddiema, għax din ser twassal biex jintlaħqu l-għanijiet previsti b'mod uniformi meta tiġi inkorporata fil-leġislazzjonijiet nazzjonali. Il-Kumitat jixtieq li l-Parlament u l-Kunsill ukoll jappoġġjaw din il-proposta għal Direttiva. |
| --- | --- |

4.1

Minkejja li l-Artikolu 45 tat-Trattat u r-Regolament (UE) Nru 492/2011 jiggarantixxu t-trattament indaqs għall-migranti tal-UE fil-qafas tal-moviment liberu jekk jiġu applikati korrettament fl-Istati Membri, għadhom jippersistu diversi problemi fil-prattika. Għaldaqstant il-Kumitat jemmen li l-proposta għal Direttiva hija l-istrument legali adegwat biex jiġi faċilitat l-eżerċizzju tad-drittijiet tal-ħaddiema, għax din ser twassal biex jintlaħqu l-għanijiet previsti b'mod uniformi meta tiġi inkorporata fil-leġislazzjonijiet nazzjonali. Il-Kumitat jixtieq li l-Parlament u l-Kunsill ukoll jappoġġjaw din il-proposta għal Direttiva.

| 4.2 | Il-KESE jemmen li jekk inħarsu d-drittijiet tal-moviment liberu tal-ħaddiema Ewropej, billi niggarantixxu t-trattament indaqs, ser tiġi ffaċilitata l-mobbiltà u ser jissaħħaħ is-suq uniku. In-negozji u l-ħaddiema Ewropej ser ikollhom opportunitajiet ġodda biex igawdu b'mod sħiħ mill-potenzjal tas-suq tax-xogħol Ewropew. |
| --- | --- |

4.2

Il-KESE jemmen li jekk inħarsu d-drittijiet tal-moviment liberu tal-ħaddiema Ewropej, billi niggarantixxu t-trattament indaqs, ser tiġi ffaċilitata l-mobbiltà u ser jissaħħaħ is-suq uniku. In-negozji u l-ħaddiema Ewropej ser ikollhom opportunitajiet ġodda biex igawdu b'mod sħiħ mill-potenzjal tas-suq tax-xogħol Ewropew.

| 4.3 | Għaldaqstant il-Kumitat jemmen li t-trattament indaqs u n-nondiskriminazzjoni ser jgħinu l-integrazzjoni tal-ħaddiema migranti u tal-familji tagħhom. |
| --- | --- |

4.3

Għaldaqstant il-Kumitat jemmen li t-trattament indaqs u n-nondiskriminazzjoni ser jgħinu l-integrazzjoni tal-ħaddiema migranti u tal-familji tagħhom.

| 4.4 | Fil-kumitat konsultattiv dwar il-moviment liberu tal-ħaddiema (7), kemm il-Konfederazzjoni Ewropea tat-Trejdjunjins kif ukoll il-BUSINESSEUROPE kienu favorevoli għall-proposta għal Direttiva. Il-KESE jilqa' bi pjaċir l-isforzi konġunti tal-imsieħba soċjali Ewropej biex jappoġġjaw il-mobbiltà u l-migrazzjoni ekonomika fl-UE (8). |
| --- | --- |

4.4

Fil-kumitat konsultattiv dwar il-moviment liberu tal-ħaddiema (7), kemm il-Konfederazzjoni Ewropea tat-Trejdjunjins kif ukoll il-BUSINESSEUROPE kienu favorevoli għall-proposta għal Direttiva. Il-KESE jilqa' bi pjaċir l-isforzi konġunti tal-imsieħba soċjali Ewropej biex jappoġġjaw il-mobbiltà u l-migrazzjoni ekonomika fl-UE (8).

| 4.5 | Barra minn hekk, il-kumitat tekniku (9) għall-moviment liberu tal-ħaddiema ser ikollu jadotta linji gwida ġodda għat-titjib tal-mobbiltà tax-xogħol. |
| --- | --- |

4.5

Barra minn hekk, il-kumitat tekniku (9) għall-moviment liberu tal-ħaddiema ser ikollu jadotta linji gwida ġodda għat-titjib tal-mobbiltà tax-xogħol.

| 4.6 | Sabiex ikomplu jitneħħew l-ostakli attwali għall-mobbiltà għandhom jiġu adottati miżuri addizzjonali bil-għan li jkun hemm informazzjoni dwar il-liġi tax-xogħol u d-drittijiet soċjali li tkun disponibbli għall-ħaddiema mobbli fil-lingwi nazzjonali rispettivi tagħhom. Barra minn hekk għandu jiġi stabbilit id-dritt għal konsulenza individwali għall-ħaddiema. Dawn l-istrutturi ta' konsulenza għandhom jikkollaboraw u jkunu marbuta mill-qrib mal-imsieħba soċjali u l-EURES, b'tali mod li l-ħaddiema mobbli diġà jkunu informati f'pajjiżhom dwar il-kundizzjonijiet soċjali u legali tal-pajjiż ospitanti. |
| --- | --- |

4.6

Sabiex ikomplu jitneħħew l-ostakli attwali għall-mobbiltà għandhom jiġu adottati miżuri addizzjonali bil-għan li jkun hemm informazzjoni dwar il-liġi tax-xogħol u d-drittijiet soċjali li tkun disponibbli għall-ħaddiema mobbli fil-lingwi nazzjonali rispettivi tagħhom. Barra minn hekk għandu jiġi stabbilit id-dritt għal konsulenza individwali għall-ħaddiema. Dawn l-istrutturi ta' konsulenza għandhom jikkollaboraw u jkunu marbuta mill-qrib mal-imsieħba soċjali u l-EURES, b'tali mod li l-ħaddiema mobbli diġà jkunu informati f'pajjiżhom dwar il-kundizzjonijiet soċjali u legali tal-pajjiż ospitanti.

| 4.7 | Meta tiġi trasposta korrettament fil-leġislazzjonijiet nazzjonali, id-Direttiva ser tobbliga lill-awtoritajiet pubbliċi jiggarantixxu l-applikazzjoni tal-leġislazzjoni Ewropea għal-libertà tal-moviment. Ser tiffaċilita wkoll l-attività tal-impjegaturi u tal-konsulenti ġuridiċi li bħalissa għadhom mhux familjari mal-leġislazzjoni Ewropea. Għaldaqstant, il-ħaddiema u l-familji tagħhom ser ikollhom aktar aċċess għall-informazzjoni u għall-protezzjoni tad-drittijiet tagħhom. |
| --- | --- |

4.7

Meta tiġi trasposta korrettament fil-leġislazzjonijiet nazzjonali, id-Direttiva ser tobbliga lill-awtoritajiet pubbliċi jiggarantixxu l-applikazzjoni tal-leġislazzjoni Ewropea għal-libertà tal-moviment. Ser tiffaċilita wkoll l-attività tal-impjegaturi u tal-konsulenti ġuridiċi li bħalissa għadhom mhux familjari mal-leġislazzjoni Ewropea. Għaldaqstant, il-ħaddiema u l-familji tagħhom ser ikollhom aktar aċċess għall-informazzjoni u għall-protezzjoni tad-drittijiet tagħhom.

| 4.8 | Il-KESE jappoġġja l-erba' għanijiet li identifikat il-Kummissjoni:






  — | it-tnaqqis tad-diskriminazzjoni tal-ħaddiema migranti tal-UE minħabba n-nazzjonalità; |
| --- | --- | --- |

4.8

Il-KESE jappoġġja l-erba' għanijiet li identifikat il-Kummissjoni:

—

it-tnaqqis tad-diskriminazzjoni tal-ħaddiema migranti tal-UE minħabba n-nazzjonalità;

| — | it-tneħħija tad-differenza bejn id-drittijiet fuq il-karta tal-ħaddiema migranti tal-UE u l-eżerċizzju tagħhom fil-prattika billi teħfief l-implimentazzjoni tajba tal-leġislazzjoni; |
| --- | --- |

—

it-tneħħija tad-differenza bejn id-drittijiet fuq il-karta tal-ħaddiema migranti tal-UE u l-eżerċizzju tagħhom fil-prattika billi teħfief l-implimentazzjoni tajba tal-leġislazzjoni;

| — | it-tnaqqis tal-prattiki żleali kontra l-ħaddiema migranti tal-UE; |
| --- | --- |

—

it-tnaqqis tal-prattiki żleali kontra l-ħaddiema migranti tal-UE;

| — | biex il-ħaddiema migranti tal-UE jiġu mogħnija bil-kapaċitajiet biex jagħmlu hekk li d-drittijiet tagħhom jiġu rispettati. |
| --- | --- |

—

biex il-ħaddiema migranti tal-UE jiġu mogħnija bil-kapaċitajiet biex jagħmlu hekk li d-drittijiet tagħhom jiġu rispettati.

| 4.9 | Il-Kumitat jaqbel b'mod sħiħ mal-għan tad-Direttiva (Artikolu 1) li jiġu applikati u rispettati b'mod uniformi d-drittijiet mogħtija mill-Artikolu 45 tat-TFUE u l-Artikoli 1 sa 10 tar-Regolament (UE) Nru 492/2011, u jaqbel bis-sħiħ ukoll mal-kamp ta' applikazzjoni (Artikolu 2) li jkopri l-aspetti marbutin mal-moviment liberu tal-ħaddiema li huma inklużi fir-Regolament. |
| --- | --- |

4.9

Il-Kumitat jaqbel b'mod sħiħ mal-għan tad-Direttiva (Artikolu 1) li jiġu applikati u rispettati b'mod uniformi d-drittijiet mogħtija mill-Artikolu 45 tat-TFUE u l-Artikoli 1 sa 10 tar-Regolament (UE) Nru 492/2011, u jaqbel bis-sħiħ ukoll mal-kamp ta' applikazzjoni (Artikolu 2) li jkopri l-aspetti marbutin mal-moviment liberu tal-ħaddiema li huma inklużi fir-Regolament.

| 4.10 | Il-KESE jemmen li r-Regolament u d-Direttiva jipproteġu d-drittijiet tal-ħaddiema transkonfinali, li huma wkoll ħaddiema Ewropej li jeżerċitaw id-dritt tal-moviment liberu. |
| --- | --- |

4.10

Il-KESE jemmen li r-Regolament u d-Direttiva jipproteġu d-drittijiet tal-ħaddiema transkonfinali, li huma wkoll ħaddiema Ewropej li jeżerċitaw id-dritt tal-moviment liberu.

| 4.11 | Il-Kumitat jaqbel ukoll li l-garanzija tal-protezzjoni tad-dritt għat-trattament indaqs, il-mezzi ta' rimedju u l-iskadenzi jiġu inkorporati fis-sistemi u l-proċeduri amministrattivi u ġudizzjarji ta' kull Stat Membru (Artikolu 3). Madankollu huwa jirrakkomanda lill-Istati Membri li jnaqqsu l-proċeduri amministrattivi u legali biex dawn ikunu aktar aċċessibbli għall-ħaddiema u l-membri tal-familji tagħhom. |
| --- | --- |

4.11

Il-Kumitat jaqbel ukoll li l-garanzija tal-protezzjoni tad-dritt għat-trattament indaqs, il-mezzi ta' rimedju u l-iskadenzi jiġu inkorporati fis-sistemi u l-proċeduri amministrattivi u ġudizzjarji ta' kull Stat Membru (Artikolu 3). Madankollu huwa jirrakkomanda lill-Istati Membri li jnaqqsu l-proċeduri amministrattivi u legali biex dawn ikunu aktar aċċessibbli għall-ħaddiema u l-membri tal-familji tagħhom.

| 4.12 | Il-KESE jemmen li huwa adegwat ukoll it-test tal-Artikolu 4: "L-Istati Membri għandhom jiżguraw li assoċjazzjonijiet, organizzazzjonijiet jew entitajiet legali oħra, li, skont il-kriterju stabbilit fil-liġi nazzjonali tagħhom, għandhom interess leġittimu li jiżguraw li jkunu konformi mad-dispożizjonijiet ta' din id-Direttiva, ikunu jistgħu jieħdu sehem, f'isem il-ħaddiem u l-membri tal-familja tiegħu jew b'appoġġ għalihom, bl-approvazzjoni tal-ħaddiem, f'kull proċedura ġudizzjarja u/jew amministrattiva provduta għall-infurzar tad-drittijiet skont l-Artikolu 45 tat-Trattat u l-Artikoli 1 sa 10 tar-Regolament (UE) Nru 492/2011" mingħajr preġudizzju għall-proċeduri nazzjonali għar-rappreżentanza u d-difiża quddiem il-qrati. F'dan il-kuntest, huwa fundamentali r-rwol li l-leġislazzjonijiet nazzjonali jagħtu lit-trejdjunjins, li għandu jitqies mid-Direttiva. |
| --- | --- |

4.12

Il-KESE jemmen li huwa adegwat ukoll it-test tal-Artikolu 4: "L-Istati Membri għandhom jiżguraw li assoċjazzjonijiet, organizzazzjonijiet jew entitajiet legali oħra, li, skont il-kriterju stabbilit fil-liġi nazzjonali tagħhom, għandhom interess leġittimu li jiżguraw li jkunu konformi mad-dispożizjonijiet ta' din id-Direttiva, ikunu jistgħu jieħdu sehem, f'isem il-ħaddiem u l-membri tal-familja tiegħu jew b'appoġġ għalihom, bl-approvazzjoni tal-ħaddiem, f'kull proċedura ġudizzjarja u/jew amministrattiva provduta għall-infurzar tad-drittijiet skont l-Artikolu 45 tat-Trattat u l-Artikoli 1 sa 10 tar-Regolament (UE) Nru 492/2011" mingħajr preġudizzju għall-proċeduri nazzjonali għar-rappreżentanza u d-difiża quddiem il-qrati. F'dan il-kuntest, huwa fundamentali r-rwol li l-leġislazzjonijiet nazzjonali jagħtu lit-trejdjunjins, li għandu jitqies mid-Direttiva.

| 4.13 | Il-Kumitat jaqbel mal-Artikolu 5 li jobbliga lill-Istati Membri jwaqqfu strutturi u korpi għall-promozzjoni, l-analiżi, is-superviżjoni u l-appoġġ tat-trattament indaqs. Il-KESE jaqbel li, skont il-kuntest tal-pajjiżi individwali, dawn il-ħidmiet prattiċi jkunu jistgħu jingħataw lil aġenziji nazzjonali li jeżistu diġà, jew li għad iridu jinħolqu, li għandhom għanijiet simili fil-qasam tat-trattament indaqs u n-nondiskriminazzjoni. L-imsieħba soċjali għandhom jieħdu sehem f'dawn id-deċiżjonijiet b'mod obbligatorju, fil-qafas tas-sistemi nazzjonali. Fiż-żewġ każijiet dawn l-istrutturi u aġenziji għandhom jinkorporaw b'mod ċar dan il-mandat il-ġdid fost il-kompetenzi tagħhom u jirċievu riżorsi umani u finanzjarji suffiċjenti għat-twettiq ta' dawn il-ħidmiet ġodda. Il-Kumitat jipproponi li dawn l-aġenziji u l-korpi jkunu kompletament indipendenti mill-gvernijiet. Bl-istess mod, l-imsieħba soċjali fil-livell nazzjonali u reġjonali għandhom jieħdu sehem b'mod adegwat f'dawn il-korpi, fil-qafas tas-sistemi nazzjonali. |
| --- | --- |

4.13

Il-Kumitat jaqbel mal-Artikolu 5 li jobbliga lill-Istati Membri jwaqqfu strutturi u korpi għall-promozzjoni, l-analiżi, is-superviżjoni u l-appoġġ tat-trattament indaqs. Il-KESE jaqbel li, skont il-kuntest tal-pajjiżi individwali, dawn il-ħidmiet prattiċi jkunu jistgħu jingħataw lil aġenziji nazzjonali li jeżistu diġà, jew li għad iridu jinħolqu, li għandhom għanijiet simili fil-qasam tat-trattament indaqs u n-nondiskriminazzjoni. L-imsieħba soċjali għandhom jieħdu sehem f'dawn id-deċiżjonijiet b'mod obbligatorju, fil-qafas tas-sistemi nazzjonali. Fiż-żewġ każijiet dawn l-istrutturi u aġenziji għandhom jinkorporaw b'mod ċar dan il-mandat il-ġdid fost il-kompetenzi tagħhom u jirċievu riżorsi umani u finanzjarji suffiċjenti għat-twettiq ta' dawn il-ħidmiet ġodda. Il-Kumitat jipproponi li dawn l-aġenziji u l-korpi jkunu kompletament indipendenti mill-gvernijiet. Bl-istess mod, l-imsieħba soċjali fil-livell nazzjonali u reġjonali għandhom jieħdu sehem b'mod adegwat f'dawn il-korpi, fil-qafas tas-sistemi nazzjonali.

| 4.14 | Id-Direttiva ma ssemmix ir-rwol tal-ispetturi u tal-awtoritajiet tax-xogħol li, fil-qafas tat-traspożizzjoni tad-Direttiva, ser ikollhom jaraw li r-regoli dwar it-trattament indaqs jiġu rispettati fil-kuntratti tax-xogħol, fil-ftehimiet kollettivi u fis-sistemi ta' protezzjoni soċjali. Il-Kumitat jipproponi li d-Direttiva tinkludi din il-kwistjoni. |
| --- | --- |

4.14

Id-Direttiva ma ssemmix ir-rwol tal-ispetturi u tal-awtoritajiet tax-xogħol li, fil-qafas tat-traspożizzjoni tad-Direttiva, ser ikollhom jaraw li r-regoli dwar it-trattament indaqs jiġu rispettati fil-kuntratti tax-xogħol, fil-ftehimiet kollettivi u fis-sistemi ta' protezzjoni soċjali. Il-Kumitat jipproponi li d-Direttiva tinkludi din il-kwistjoni.

| 4.15 | Il-KESE jappoġġja l-erba' kompetenzi li għandu jkollhom dawn il-korpi (Artikolu 5(2)) bħal: assistenza legali jew ta' tip ieħor, stħarriġiet, rapporti u pubblikazzjoni ta' informazzjoni. |
| --- | --- |

4.15

Il-KESE jappoġġja l-erba' kompetenzi li għandu jkollhom dawn il-korpi (Artikolu 5(2)) bħal: assistenza legali jew ta' tip ieħor, stħarriġiet, rapporti u pubblikazzjoni ta' informazzjoni.

| 4.15.1 | Is-sistema ta' "punt ta' kuntatt uniku" tista' tkun importanti ħafna biex tiġi faċilitata l-informazzjoni u biex tingħata direzzjoni lill-ħaddiema migranti dwar kif wieħed jista' jgħix u jaħdem f'kull Stat Membru. L-imsieħba soċjali għandhom ikunu involuti mill-qrib f'din is-sistema iżda jridu jikkollaboraw mal-punti ta' informazzjoni u assistenza u maċ-ċentri ta' taħriġ professjonali li jeżistu diġà fil-livell reġjonali, nazzjonali u Ewropew. Huwa importanti li jinżamm u jiġi appoġġjat ir-rwol essenzjali tal-portal EURES peress li huwa strument importanti tal-UE li jiffoka kemm fuq il-mobbiltà tal-ħaddiema kif ukoll biex il-ħiliet u l-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol ikunu jaqblu. U anke hawnhekk, il-parteċipazzjoni tal-imsieħba soċjali għandha tittejjeb u tiġi garantita. |
| --- | --- |

4.15.1

Is-sistema ta' "punt ta' kuntatt uniku" tista' tkun importanti ħafna biex tiġi faċilitata l-informazzjoni u biex tingħata direzzjoni lill-ħaddiema migranti dwar kif wieħed jista' jgħix u jaħdem f'kull Stat Membru. L-imsieħba soċjali għandhom ikunu involuti mill-qrib f'din is-sistema iżda jridu jikkollaboraw mal-punti ta' informazzjoni u assistenza u maċ-ċentri ta' taħriġ professjonali li jeżistu diġà fil-livell reġjonali, nazzjonali u Ewropew. Huwa importanti li jinżamm u jiġi appoġġjat ir-rwol essenzjali tal-portal EURES peress li huwa strument importanti tal-UE li jiffoka kemm fuq il-mobbiltà tal-ħaddiema kif ukoll biex il-ħiliet u l-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol ikunu jaqblu. U anke hawnhekk, il-parteċipazzjoni tal-imsieħba soċjali għandha tittejjeb u tiġi garantita.

| 4.16 | Il-KESE jemmen li d-djalogu soċjali bejn l-imsieħba soċjali tas-suq tax-xogħol u d-djalogu tripartitiku bejn il-gvern, l-organizzazzjonijiet tat-trejdjunjins u dawk ta' min iħaddem, flimkien mad-djalogu mas-soċjetà ċivili (10), huma strumenti importanti ħafna tal-politiki pubbliċi u għandhom impatt pożittiv fuq iċ-ċittadini. Għaldaqstant huwa jappoġġja l-Artikolu 6 dwar id-djalogu soċjali fil-qafas tal-proċeduri legali nazzjonali. |
| --- | --- |

4.16

Il-KESE jemmen li d-djalogu soċjali bejn l-imsieħba soċjali tas-suq tax-xogħol u d-djalogu tripartitiku bejn il-gvern, l-organizzazzjonijiet tat-trejdjunjins u dawk ta' min iħaddem, flimkien mad-djalogu mas-soċjetà ċivili (10), huma strumenti importanti ħafna tal-politiki pubbliċi u għandhom impatt pożittiv fuq iċ-ċittadini. Għaldaqstant huwa jappoġġja l-Artikolu 6 dwar id-djalogu soċjali fil-qafas tal-proċeduri legali nazzjonali.

| 4.17 | It-tixrid tal-informazzjoni fl-Istati Membri (Artikolu 7) huwa importanti ħafna biex il-migrazzjoni tal-ħaddiema tal-UE timxi tajjeb. Huwa vitali li l-ħaddiema u l-impjegaturi jkollhom aċċess għall-informazzjoni, biex is-suq intern u s-suq tax-xogħol Ewropew jaħdmu tajjeb. Informazzjoni adegwata u aċċessibbli tista' tillimita l-abbużi tal-impjegaturi u li l-ħaddiema jaċċettaw id-diskriminazzjoni b'mod passiv. |
| --- | --- |

4.17

It-tixrid tal-informazzjoni fl-Istati Membri (Artikolu 7) huwa importanti ħafna biex il-migrazzjoni tal-ħaddiema tal-UE timxi tajjeb. Huwa vitali li l-ħaddiema u l-impjegaturi jkollhom aċċess għall-informazzjoni, biex is-suq intern u s-suq tax-xogħol Ewropew jaħdmu tajjeb. Informazzjoni adegwata u aċċessibbli tista' tillimita l-abbużi tal-impjegaturi u li l-ħaddiema jaċċettaw id-diskriminazzjoni b'mod passiv.

| 4.18 | Il-KESE jħeġġeġ lill-ħaddiema migranti u lill-familji tagħhom biex jużaw ukoll is-sistemi ta' informazzjoni eżistenti bħall-Your Europe u l-EURES. |
| --- | --- |

4.18

Il-KESE jħeġġeġ lill-ħaddiema migranti u lill-familji tagħhom biex jużaw ukoll is-sistemi ta' informazzjoni eżistenti bħall-Your Europe u l-EURES.

| 4.19 | Il-KESE jilqa' bi pjaċir il-fatt li l-imsieħba soċjali Ewropej qed jindirizzaw il-kwistjoni tal-mobbiltà interna fl-UE u l-migrazzjoni ekonomika minn pajjiżi li mhumiex membri tal-UE fil-programm ta' ħidma konġunt tagħhom għall-2012-2014, u jipproponi li l-Kummissjoni Ewropea tniedi programmi ġodda f'kollaborazzjoni mal-Konfederazzjoni Ewropea tat-Trejdjunjins u l-BUSINESSEUROPE biex tittejjeb l-informazzjoni bejn l-organizzazzjonijiet tat-trejdjunjins u tal-impjegaturi fil-livell nazzjonali, biex jiġi faċilitat moviment liberu aktar ġust għall-ħaddiema Ewropej u l-familji tagħhom u l-protezzjoni tad-drittijiet tagħhom. |
| --- | --- |

4.19

Il-KESE jilqa' bi pjaċir il-fatt li l-imsieħba soċjali Ewropej qed jindirizzaw il-kwistjoni tal-mobbiltà interna fl-UE u l-migrazzjoni ekonomika minn pajjiżi li mhumiex membri tal-UE fil-programm ta' ħidma konġunt tagħhom għall-2012-2014, u jipproponi li l-Kummissjoni Ewropea tniedi programmi ġodda f'kollaborazzjoni mal-Konfederazzjoni Ewropea tat-Trejdjunjins u l-BUSINESSEUROPE biex tittejjeb l-informazzjoni bejn l-organizzazzjonijiet tat-trejdjunjins u tal-impjegaturi fil-livell nazzjonali, biex jiġi faċilitat moviment liberu aktar ġust għall-ħaddiema Ewropej u l-familji tagħhom u l-protezzjoni tad-drittijiet tagħhom.

Brussell, 19 ta’ Settembru 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  COM(1997) 586 final, COM(2002) 72 final, COM(2007) 773 final.

1

(2)  ĠU C 48, 15.2.2011, pp. 6–13.

2

(3)  ĠU C 228, 22.9.2009, pp. 14–23.

3

(4)  ĠU C 68, 6.3.2012, pp. 11–14, ĠU C 191, 29.6.2012, pp. 103–107.

4

(5)  ĠU C 204, 18.7.2000, pp. 82–90, ĠU C 155, 29.5.2001, pp. 65–71, ĠU C 77, 31.3.2009, pp. 102–108.

5

(6)  ĠU C 351, 15.11.2012, pp. 61-64.

6

(7)  Laqgħa tat-30 ta' Ottubru tal-2012.

7

(8)  Programm konġunt tal-imsieħba soċjali Ewropej (2012-2014): mobbiltà, migrazzjoni ekonomika u integrazzjoni tal-ħaddiema immigranti fis-suq tax-xogħol.

8

(9)  Previst fir-Regolament (UE) Nru 492/2011.

9

(10)  ĠU C 181, 21.6.2012, pp. 137–142.

10

---

| 21.11.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/59 |
| --- | --- | --- | --- |

21.11.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/59

---

Opinjoni tas-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Green Paper dwar Strateġija Ewropea għall-Iskart tal-Plastik fl-Ambjent”

COM(2013) 123 final

2013/C 341/14

Relatur: is-Sur ZBOŘIL

Nhar l-10 ta' April 2013 il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Green Paper dwar Strateġija Ewropea għall-Iskart tal-Plastik fl-Ambjent

COM(2013) 123 final.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-3 ta' Settembru 2013.

Matul l-492 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-18 u d-19 ta' Settembru 2013 (seduta tat-18 ta' Settembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’138 vot favur, 6 voti kontra u 6 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-problema ġenerali ta' flussi ta' skart mhux kontrollati, u tal-iskart tal-plastik b'mod partikolari, hija waħda gravi, minħabba li dawn ta' spiss jispiċċaw fl-ambjent, jew fil-miżbliet mhux regolati, jew fl-ambjent tal-baħar. Minkejja li l-iskart tal-plastik fl-ambjent huwa problema globali, naturalment is-soluzzjonijiet huma lokali b'approċċi speċifiċi skont il-kundizzjonijiet u l-kapaċitajiet tal-lokal. |
| --- | --- |

1.1

Il-problema ġenerali ta' flussi ta' skart mhux kontrollati, u tal-iskart tal-plastik b'mod partikolari, hija waħda gravi, minħabba li dawn ta' spiss jispiċċaw fl-ambjent, jew fil-miżbliet mhux regolati, jew fl-ambjent tal-baħar. Minkejja li l-iskart tal-plastik fl-ambjent huwa problema globali, naturalment is-soluzzjonijiet huma lokali b'approċċi speċifiċi skont il-kundizzjonijiet u l-kapaċitajiet tal-lokal.

| 1.2 | Il-Green Paper dwar Strateġija Ewropea għall-Iskart tal-Plastik tagħti firxa ta' statistika mis-sorsi taż-ŻEE u tal-Eurostat, kif ukoll referenzi għal aktar pubblikazzjonijiet, kotba, rapporti akkademiċi, eċċ. Nirrakkomandaw li din id-data tiġi kategorizzata u analizzata sabiex ikun aktar faċli biex tinftiehem u tintuża fit-tfassil ta' konklużjonijiet dwar it-trattament adegwat tal-flussi ta' skart tal-plastik. |
| --- | --- |

1.2

Il-Green Paper dwar Strateġija Ewropea għall-Iskart tal-Plastik tagħti firxa ta' statistika mis-sorsi taż-ŻEE u tal-Eurostat, kif ukoll referenzi għal aktar pubblikazzjonijiet, kotba, rapporti akkademiċi, eċċ. Nirrakkomandaw li din id-data tiġi kategorizzata u analizzata sabiex ikun aktar faċli biex tinftiehem u tintuża fit-tfassil ta' konklużjonijiet dwar it-trattament adegwat tal-flussi ta' skart tal-plastik.

| 1.3 | Fil-każ tal-ambjent awkatiku jew tal-baħar, l-iskart tal-plastik jagħmel il-parti l-kbira tat-tniġġis viżibbli li jgħum f'wiċċ l-ilma. Din il-problema hija aggravata mid-degradazzjoni tal-materjali tal-plastik għax tagħmilhom inviżibbli u b'hekk jidħlu fil-katina tal-ikel. Huwa essenzjali li tittejjeb il-preċiżjoni fl-analiżijiet tal-flussi ta' skart u materjali li fihom il-plastiks, inklużi l-analiżi dwar kif dan l-iskart jispiċċa fl-ambjent tal-baħar. M'għandhiex titħalla ssir vjolazzjoni tar-regoli eżistenti dwar ir-rimi fil-miżbliet mhux immaniġġjat sew. L-iskart tal-plastik fl-ambjent tal-baħar mhux aċċettabbli. |
| --- | --- |

1.3

Fil-każ tal-ambjent awkatiku jew tal-baħar, l-iskart tal-plastik jagħmel il-parti l-kbira tat-tniġġis viżibbli li jgħum f'wiċċ l-ilma. Din il-problema hija aggravata mid-degradazzjoni tal-materjali tal-plastik għax tagħmilhom inviżibbli u b'hekk jidħlu fil-katina tal-ikel. Huwa essenzjali li tittejjeb il-preċiżjoni fl-analiżijiet tal-flussi ta' skart u materjali li fihom il-plastiks, inklużi l-analiżi dwar kif dan l-iskart jispiċċa fl-ambjent tal-baħar. M'għandhiex titħalla ssir vjolazzjoni tar-regoli eżistenti dwar ir-rimi fil-miżbliet mhux immaniġġjat sew. L-iskart tal-plastik fl-ambjent tal-baħar mhux aċċettabbli.

| 1.4 | Il-KESE japprezza ferm l-inizjattivi organizzati minn diversi gruppi ta' interess biex tittaffa din il-problema serja. L-UE tista' tipproponi inizjattiva internazzjonali biex torganizza t-tindif tal-agħar akkumulazzjonijiet ta' skart tal-plastik li jgħum f'wiċċ l-oċeani. Għadha tieħu dawk il-passi li tista' sabiex ma tħallix li l-iskart tal-plastik li joriġina fl-Ewropa jispiċċa fil-baħar; u għandha tikkunsidra l-użu ta' programmi ta' għajnuna għall-iżvilupp biex tippromovi u tappoġġa prattiki ta' ġestjoni tal-iskart li huma aktar sostenibbli fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw, u b'mod partikolari sabiex titnaqqas l-akkumulazzjoni ta' skart tal-plastik minn dawk il-pajjizi fl-oċeani. |
| --- | --- |

1.4

Il-KESE japprezza ferm l-inizjattivi organizzati minn diversi gruppi ta' interess biex tittaffa din il-problema serja. L-UE tista' tipproponi inizjattiva internazzjonali biex torganizza t-tindif tal-agħar akkumulazzjonijiet ta' skart tal-plastik li jgħum f'wiċċ l-oċeani. Għadha tieħu dawk il-passi li tista' sabiex ma tħallix li l-iskart tal-plastik li joriġina fl-Ewropa jispiċċa fil-baħar; u għandha tikkunsidra l-użu ta' programmi ta' għajnuna għall-iżvilupp biex tippromovi u tappoġġa prattiki ta' ġestjoni tal-iskart li huma aktar sostenibbli fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw, u b'mod partikolari sabiex titnaqqas l-akkumulazzjoni ta' skart tal-plastik minn dawk il-pajjizi fl-oċeani.

| 1.5 | B'konformità mal-ġerarkija tal-iskart, għandhom isiru sforzi biex jiġi żgurat li qabel xejn jiġi ġġenerat anqas skart tal-plastik. Xi użu tal-plastiks jistgħu jiġu projbiti jekk ikun hemm alternattivi aktar favur l-ambjent u vijabbli. |
| --- | --- |

1.5

B'konformità mal-ġerarkija tal-iskart, għandhom isiru sforzi biex jiġi żgurat li qabel xejn jiġi ġġenerat anqas skart tal-plastik. Xi użu tal-plastiks jistgħu jiġu projbiti jekk ikun hemm alternattivi aktar favur l-ambjent u vijabbli.

| 1.6 | Il-Kumitat jinnota wkoll li l-identifikazzjoni u s-separazzjoni tal-flussi ta' skart kemm fis-sors fejn jinsabu kif ukoll ladarba jinġabru huma prerekwiżit għal riċiklaġġ li jirnexxi. Il-KESE jħoss il-ħtieġa ta' ħarsa ġenerali lejn il-proċess sħiħ tal-ġbir ta' skart mid-djar biex tiġi identifikata u tixxerred l-aħjar prattika. Il-Kumitat jitlob lill-Kummissjoni biex tikkunsidra jekk is-sistemi magħżula għall-ġbir ta' skart għandhomx impatti differenti, partikolarment rigward it-tixrid tal-iskart tal-plastik fl-ambjent. |
| --- | --- |

1.6

Il-Kumitat jinnota wkoll li l-identifikazzjoni u s-separazzjoni tal-flussi ta' skart kemm fis-sors fejn jinsabu kif ukoll ladarba jinġabru huma prerekwiżit għal riċiklaġġ li jirnexxi. Il-KESE jħoss il-ħtieġa ta' ħarsa ġenerali lejn il-proċess sħiħ tal-ġbir ta' skart mid-djar biex tiġi identifikata u tixxerred l-aħjar prattika. Il-Kumitat jitlob lill-Kummissjoni biex tikkunsidra jekk is-sistemi magħżula għall-ġbir ta' skart għandhomx impatti differenti, partikolarment rigward it-tixrid tal-iskart tal-plastik fl-ambjent.

| 1.7 | Il-Kumitat jifhem li t-tliet atti leġislattivi ewlenin relatati mal-iskart tal-plastik (id-Direttiva Qafas dwar l-Iskart, id-Direttiva dwar l-Imballaġ u l-Iskart mill-Imballaġġ u d-Direttiva dwar l-Iskart tat-Tagħmir Elettriku u Elettroniku) ma ġewx infurzati b'mod adegwat mal-UE kollha. Il-KESE jirrakkomanda li jittejjeb l-infurzar u jiġu aġġornati kif meħtieġ. Wara li ssir analiżi esperta tad-data u proċessi rilevanti meħtieġa, għandha issir valutazzjoni adegwata tal-konsegwenzi mhux intenzjonati u l-lakuni li jinstabu għandhom jitneħħew. L-isforzi ġenerali għall-irkupru u r-riċiklaġġ aktar effiċjenti b'mod ġenerali għandhom jgħinu jsolvu wkoll il-problemi tal-iskart tal-plastik li jissemmew fil-Green Paper. |
| --- | --- |

1.7

Il-Kumitat jifhem li t-tliet atti leġislattivi ewlenin relatati mal-iskart tal-plastik (id-Direttiva Qafas dwar l-Iskart, id-Direttiva dwar l-Imballaġ u l-Iskart mill-Imballaġġ u d-Direttiva dwar l-Iskart tat-Tagħmir Elettriku u Elettroniku) ma ġewx infurzati b'mod adegwat mal-UE kollha. Il-KESE jirrakkomanda li jittejjeb l-infurzar u jiġu aġġornati kif meħtieġ. Wara li ssir analiżi esperta tad-data u proċessi rilevanti meħtieġa, għandha issir valutazzjoni adegwata tal-konsegwenzi mhux intenzjonati u l-lakuni li jinstabu għandhom jitneħħew. L-isforzi ġenerali għall-irkupru u r-riċiklaġġ aktar effiċjenti b'mod ġenerali għandhom jgħinu jsolvu wkoll il-problemi tal-iskart tal-plastik li jissemmew fil-Green Paper.

| 1.8 | Fl-aħħar nett, il-KESE jenfasizza r-rwol dejjem jikber li jistgħu jaqdu l-konsumaturi u jappoġġja l-argumenti tal-Green Paper rigward ir-responsabilizzazzjoni tal-konsumaturi biex ikunu jafu x'inhuma jixtru: "Konsumaturi infurmati jista’ jkollhom rwol deċiżiv fil-promozzjoni ta’ metodi ta' produzzjoni aktar sostenibbli għall-plastik u għall-prodotti tal-plastik u dan itejjeb ukoll l-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi. Fl-immirar fuq l-imġiba tal-konsumaturi, informazzjoni ċara, sempliċi u konċiża tista’ tkun strumentali sabiex tinforma lill-konsumaturi dwar il-kontenut tal-plastik ta' prodott u l-addittivi/kuluri potenzjalment ta’ ħsara tiegħu. Informazzjoni sħiħa fuq prodott għall-konsumatur fir-rigward tat-tip ta' plastik u r-riċiklabilità tiegħu tista tiġi pprovduta lil hinn mill-iskemi eżistenti, u b'hekk il-konsumaturi jkunu jistgħu jagħmlu għażla infurmata meta jixtru prodott tal-plastik". |
| --- | --- |

1.8

Fl-aħħar nett, il-KESE jenfasizza r-rwol dejjem jikber li jistgħu jaqdu l-konsumaturi u jappoġġja l-argumenti tal-Green Paper rigward ir-responsabilizzazzjoni tal-konsumaturi biex ikunu jafu x'inhuma jixtru: "Konsumaturi infurmati jista’ jkollhom rwol deċiżiv fil-promozzjoni ta’ metodi ta' produzzjoni aktar sostenibbli għall-plastik u għall-prodotti tal-plastik u dan itejjeb ukoll l-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi. Fl-immirar fuq l-imġiba tal-konsumaturi, informazzjoni ċara, sempliċi u konċiża tista’ tkun strumentali sabiex tinforma lill-konsumaturi dwar il-kontenut tal-plastik ta' prodott u l-addittivi/kuluri potenzjalment ta’ ħsara tiegħu. Informazzjoni sħiħa fuq prodott għall-konsumatur fir-rigward tat-tip ta' plastik u r-riċiklabilità tiegħu tista tiġi pprovduta lil hinn mill-iskemi eżistenti, u b'hekk il-konsumaturi jkunu jistgħu jagħmlu għażla infurmata meta jixtru prodott tal-plastik".

| 1.9 | Kienu involuti diversi partijiet interessati fl-aġenda tal-UE dwar l-iskart u l-iskart tal-plastik. Huma ssuġġerew inizjattivi biex jitnaqqas l-iskart tal-plastik u biex kemm jista' jkun jiġu rkuprati r-riżorsi prezzjużi. L-għarfien u l-kompetenzi tagħhom joffru bażi soda biex jintlaħaq progress pjuttost malajr biex l-iskart tal-plastik ma jibqax jintrema fil-miżbliet.Is-soċjetà ċivili taqdi rwol kruċjali biex issaħħaħ l-implimentazzjoni stretta u l-bidla fl-imġiba. |
| --- | --- |

1.9

Kienu involuti diversi partijiet interessati fl-aġenda tal-UE dwar l-iskart u l-iskart tal-plastik. Huma ssuġġerew inizjattivi biex jitnaqqas l-iskart tal-plastik u biex kemm jista' jkun jiġu rkuprati r-riżorsi prezzjużi. L-għarfien u l-kompetenzi tagħhom joffru bażi soda biex jintlaħaq progress pjuttost malajr biex l-iskart tal-plastik ma jibqax jintrema fil-miżbliet.Is-soċjetà ċivili taqdi rwol kruċjali biex issaħħaħ l-implimentazzjoni stretta u l-bidla fl-imġiba.

2.   Green Paper

| 2.1 | L-għan tal-Green Paper huwa li tniedi diskussjoni wiesgħa dwar reazzjonijet possibbli għall-isfidi ta' politika pubblika li jġib miegħu l-iskart tal-plastik, li mhuwiex trattat speċifikament fil-leġislazzjoni attwali tal-UE dwar l-iskart. |
| --- | --- |

2.1

L-għan tal-Green Paper huwa li tniedi diskussjoni wiesgħa dwar reazzjonijet possibbli għall-isfidi ta' politika pubblika li jġib miegħu l-iskart tal-plastik, li mhuwiex trattat speċifikament fil-leġislazzjoni attwali tal-UE dwar l-iskart.

| 2.2 | Il-karatteristiċi inerenti tal-plastiks joħolqu sfidi speċifiċi għall-ġestjoni tal-iskart:






  — | Il-plastiks l-aktar komuni huma relattivament irħas u versatili, u għandhom ħafna applikazzjonijiet industrijali. Dan wassal għal żieda qawwija fl-użu tagħhom fl-aħħar seklu, liema żieda għadha qed tikber. |
| --- | --- | --- |

2.2

Il-karatteristiċi inerenti tal-plastiks joħolqu sfidi speċifiċi għall-ġestjoni tal-iskart:

—

Il-plastiks l-aktar komuni huma relattivament irħas u versatili, u għandhom ħafna applikazzjonijiet industrijali. Dan wassal għal żieda qawwija fl-użu tagħhom fl-aħħar seklu, liema żieda għadha qed tikber.

| — | Il-plastiks huma materjali li jservu għal żmien twil b'ħajja ħafna itwal minn dawk tal-prodotti magħmulin minnhom. B'riżultat t'hekk, il-produzzjoni tal-iskart tal-plastik qed tikber mad-dinja kollha. |
| --- | --- |

—

Il-plastiks huma materjali li jservu għal żmien twil b'ħajja ħafna itwal minn dawk tal-prodotti magħmulin minnhom. B'riżultat t'hekk, il-produzzjoni tal-iskart tal-plastik qed tikber mad-dinja kollha.

| — | Ir-rimi bla rażan tal-plastiks huwa problematiku, għax il-plastik jippersisti fl-ambjent għal perjodu ta' żmien twil ħafna. |
| --- | --- |

—

Ir-rimi bla rażan tal-plastiks huwa problematiku, għax il-plastik jippersisti fl-ambjent għal perjodu ta' żmien twil ħafna.

| — | Huwa partikolarment meħtieġ li jibqgħu għaddejjin l-isforzi biex jitnaqqsu l-preżenza u l-impatti tal-plastik fl-ambjent tal-baħar. |
| --- | --- |

—

Huwa partikolarment meħtieġ li jibqgħu għaddejjin l-isforzi biex jitnaqqsu l-preżenza u l-impatti tal-plastik fl-ambjent tal-baħar.

| 2.3 | Irrispettivament mid-diffikultajiet attwali, il-ġestjoni aħjar tal-iskart tal-plastik toffri wkoll opportunitajiet ġodda. Minkejja li, bħala regola, it-termoplastiks huma riċiklabbli kompletament, huwa biss porzjon żgħir ta' iskart tat-termoplastiks li fil-fatt jiġi riċiklat fil-preżent. |
| --- | --- |

2.3

Irrispettivament mid-diffikultajiet attwali, il-ġestjoni aħjar tal-iskart tal-plastik toffri wkoll opportunitajiet ġodda. Minkejja li, bħala regola, it-termoplastiks huma riċiklabbli kompletament, huwa biss porzjon żgħir ta' iskart tat-termoplastiks li fil-fatt jiġi riċiklat fil-preżent.

| 2.4 | Ir-riċiklaġġ imtejjeb se jikkontribwixxi għall-miri tal-Pjan Direzzjonali għal Ewropa Effiċjenti fl-Użu tar-Riżorsi (1) u għat-tnaqqis tal-emissjonijiet ta' gass b'effett ta' serra, u l-importazzjonijiet ta' materja prima u karburanti fossili. Il-miżuri li jitfasslu adegwatament għar-riċiklaġġ tal-plastiks jistgħu jtejbu wkoll il-kompetittività u joħolqu attivitajiet ekonomiċi u impjiegi ġodda. |
| --- | --- |

2.4

Ir-riċiklaġġ imtejjeb se jikkontribwixxi għall-miri tal-Pjan Direzzjonali għal Ewropa Effiċjenti fl-Użu tar-Riżorsi (1) u għat-tnaqqis tal-emissjonijiet ta' gass b'effett ta' serra, u l-importazzjonijiet ta' materja prima u karburanti fossili. Il-miżuri li jitfasslu adegwatament għar-riċiklaġġ tal-plastiks jistgħu jtejbu wkoll il-kompetittività u joħolqu attivitajiet ekonomiċi u impjiegi ġodda.

| 2.5 | Il-Green Paper, li jingħad li hija msejsa fuq l-approċċ tal-analiżi taċ-ċiklu tal-ħajja, għandha tgħin għall-valutazzjoni mill-ġdid tar-riskji tal-plastiks għas-saħħa ambjentali u tal-bniedem fil-prodotti meta jintremew bħala skart. |
| --- | --- |

2.5

Il-Green Paper, li jingħad li hija msejsa fuq l-approċċ tal-analiżi taċ-ċiklu tal-ħajja, għandha tgħin għall-valutazzjoni mill-ġdid tar-riskji tal-plastiks għas-saħħa ambjentali u tal-bniedem fil-prodotti meta jintremew bħala skart.

| 2.6 | Din għandha tgħin biex isiru avvanzi sabiex l-impatti tal-plastiks matul iċ-ċiklu tal-ħajja tagħhom, mill-estrazzjoni tal-materja prima sal-fażi ta' tmiem il-ħajja tagħhom, jiġu koperti mill-prezzijiet tal-prodotti tal-plastik. |
| --- | --- |

2.6

Din għandha tgħin biex isiru avvanzi sabiex l-impatti tal-plastiks matul iċ-ċiklu tal-ħajja tagħhom, mill-estrazzjoni tal-materja prima sal-fażi ta' tmiem il-ħajja tagħhom, jiġu koperti mill-prezzijiet tal-prodotti tal-plastik.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1 | Il-KESE jara l-ħtieġa ta' ħarsa ġenerali aħjar tal-proċess sħiħ tal-ġbir ta' skart tad-djar sabiex tiġi identifikata dik li hija fil-fatt l-aħjar prattika – u dak li huwa adatt għal-livelli ta' PDG, klimi u livelli ta' disponibbiltà tal-art differenti. L-aħjar prattiki għandhom jiġu adattati għall-kundizzjonijiet speċifiċi ta' Stati Membri u reġjuni individwali u mbagħad jixxerdu. |
| --- | --- |

3.1

Il-KESE jara l-ħtieġa ta' ħarsa ġenerali aħjar tal-proċess sħiħ tal-ġbir ta' skart tad-djar sabiex tiġi identifikata dik li hija fil-fatt l-aħjar prattika – u dak li huwa adatt għal-livelli ta' PDG, klimi u livelli ta' disponibbiltà tal-art differenti. L-aħjar prattiki għandhom jiġu adattati għall-kundizzjonijiet speċifiċi ta' Stati Membri u reġjuni individwali u mbagħad jixxerdu.

| 3.2 | Il-problema ġenerali ta' flussi ta' skart mhux kontrollati, u tal-iskart tal-plastik b'mod partikolari, hija waħda gravi, minħabba li ta' spiss jispiċċaw fl-ambjent, jew fil-miżbliet mhux regolati, jew fil-ħamrija (eż. minħabba l-użu ta' films tal-plastik fl-agrikoltura) jew fl-ambjent tal-baħar. Filwaqt li l-iskart tal-plastik fl-ambjent huwa problema globali, naturalment is-soluzzjonijiet huma lokali ħafna iżda huwa essenzjali li dawn jiġu applikati mal-UE kollha. |
| --- | --- |

3.2

Il-problema ġenerali ta' flussi ta' skart mhux kontrollati, u tal-iskart tal-plastik b'mod partikolari, hija waħda gravi, minħabba li ta' spiss jispiċċaw fl-ambjent, jew fil-miżbliet mhux regolati, jew fil-ħamrija (eż. minħabba l-użu ta' films tal-plastik fl-agrikoltura) jew fl-ambjent tal-baħar. Filwaqt li l-iskart tal-plastik fl-ambjent huwa problema globali, naturalment is-soluzzjonijiet huma lokali ħafna iżda huwa essenzjali li dawn jiġu applikati mal-UE kollha.

| 3.3 | Għandna nifhmu l-importanza tal-plastiks fil-ħajja tagħna ta' kuljum. Il-problema mhuwiex il-plastik innifsu iżda l-mod kif nimmaniġġjaw l-iskart tagħna, inkluż l-iskart tal-plastik. Il-miżuri adottati għandhom jindirizzaw primarjament dan il-fatt għaliex il-prevenzjonu u t-tnaqqis gradwali tal-iskart huwa prinċipju bażiku tas-sostenibbiltà. |
| --- | --- |

3.3

Għandna nifhmu l-importanza tal-plastiks fil-ħajja tagħna ta' kuljum. Il-problema mhuwiex il-plastik innifsu iżda l-mod kif nimmaniġġjaw l-iskart tagħna, inkluż l-iskart tal-plastik. Il-miżuri adottati għandhom jindirizzaw primarjament dan il-fatt għaliex il-prevenzjonu u t-tnaqqis gradwali tal-iskart huwa prinċipju bażiku tas-sostenibbiltà.

| 3.4 | Sabiex il-firxa ta' statistika li tingħata fil-Green Paper tkun tista' tinftiehem u tintuża aktar faċilment, nirrakkomandaw li d-data tiġi kategorizzata f'mod li jippermetti li tkun tista' titqabbel u jkunu jistgħu jiġu identifikati xejriet u finalment ikunu jistgħu jiġu suġġeriti alternattivi għall-indirizzar tal-problema. |
| --- | --- |

3.4

Sabiex il-firxa ta' statistika li tingħata fil-Green Paper tkun tista' tinftiehem u tintuża aktar faċilment, nirrakkomandaw li d-data tiġi kategorizzata f'mod li jippermetti li tkun tista' titqabbel u jkunu jistgħu jiġu identifikati xejriet u finalment ikunu jistgħu jiġu suġġeriti alternattivi għall-indirizzar tal-problema.

| 3.5 | Għal dan il-għan, għandha ssir distinzjoni bejn it-termoplastiks, jiġifieri dawk il-plastiks maħsuba li huma l-problema ewlenija għaliex jispiċċaw fl-ambjent minkejja li huma riċiklabbli u jistgħu jerġgħu jintużaw, u l-materjali (reżina) ssettjati bis-sħana (thermosetting materials) li jiġu prodotti f'ammonti ferm iżgħar, li jintużaw għall-produzzjoni ta' tagħmir tekniku u li jew mhumiex riċiklabbli jew inkella diffiċli ħafna jiġu riċiklati fil-preżent. |
| --- | --- |

3.5

Għal dan il-għan, għandha ssir distinzjoni bejn it-termoplastiks, jiġifieri dawk il-plastiks maħsuba li huma l-problema ewlenija għaliex jispiċċaw fl-ambjent minkejja li huma riċiklabbli u jistgħu jerġgħu jintużaw, u l-materjali (reżina) ssettjati bis-sħana (thermosetting materials) li jiġu prodotti f'ammonti ferm iżgħar, li jintużaw għall-produzzjoni ta' tagħmir tekniku u li jew mhumiex riċiklabbli jew inkella diffiċli ħafna jiġu riċiklati fil-preżent.

| 3.6 | Bosta mill-plastiks huma ideali bħala riżervi ta' karburant, iżda l-inċinerazzjoni mhijiex l-aħjar soluzzjoni għall-PVC. Jista' jkun li f'ħafna każijiet l-aħjar approċċ ikun li l-plastiks jinħarqu ma' komponenti oħrajn ta' skart biex ma jkunx hemm bżonn li jintużaw żjut jew gassijiet ġodda li jgħinu fl-inċinerazzjoni. L-analiżi taċ-ċiklu tal-ħajja se tipprovdi t-tweġiba, madankollu ftit li xejn hemm referenza għal analiżi ta' din ix-xorta fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni. |
| --- | --- |

3.6

Bosta mill-plastiks huma ideali bħala riżervi ta' karburant, iżda l-inċinerazzjoni mhijiex l-aħjar soluzzjoni għall-PVC. Jista' jkun li f'ħafna każijiet l-aħjar approċċ ikun li l-plastiks jinħarqu ma' komponenti oħrajn ta' skart biex ma jkunx hemm bżonn li jintużaw żjut jew gassijiet ġodda li jgħinu fl-inċinerazzjoni. L-analiżi taċ-ċiklu tal-ħajja se tipprovdi t-tweġiba, madankollu ftit li xejn hemm referenza għal analiżi ta' din ix-xorta fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni.

| 3.7 | Il-Green Paper għandha tiffoka primarjament fuq it-termoplastiks, partikolarment il-film tal-plastik (dak tekniku u tal-imballaġġ li fih PE, PP u PVC) u l-kontenituri tax-xarbiet (speċjalment dawk magħmulin mill-PET), li żdiedu ħafna b'mod globali l-aktar għax issostitwixxew il-ħġieġ u l-landa, u li jippreżentaw wkoll riskju għall-ambjent tal-baħar meta r-rimi tagħhom ma jkunx kontrollat. |
| --- | --- |

3.7

Il-Green Paper għandha tiffoka primarjament fuq it-termoplastiks, partikolarment il-film tal-plastik (dak tekniku u tal-imballaġġ li fih PE, PP u PVC) u l-kontenituri tax-xarbiet (speċjalment dawk magħmulin mill-PET), li żdiedu ħafna b'mod globali l-aktar għax issostitwixxew il-ħġieġ u l-landa, u li jippreżentaw wkoll riskju għall-ambjent tal-baħar meta r-rimi tagħhom ma jkunx kontrollat.

| 3.8 | Il-fibri sintetiċi (PE, PP u poliamidi) li joriġinaw minn diversi prodotti industrijali jew tal-konsumatur li huma minsuġin/tad-drapp jew le; u l-fowms li jintużaw fl-imballaġġ u fil-kuxins jistgħu jispiċċaw fl-ambjent ukoll għaliex il-prodotti tad-drapp ma jinġabrux. Dan il-komponent tal-iskart ma jissemmiex fil-Komunikazzjoni. |
| --- | --- |

3.8

Il-fibri sintetiċi (PE, PP u poliamidi) li joriġinaw minn diversi prodotti industrijali jew tal-konsumatur li huma minsuġin/tad-drapp jew le; u l-fowms li jintużaw fl-imballaġġ u fil-kuxins jistgħu jispiċċaw fl-ambjent ukoll għaliex il-prodotti tad-drapp ma jinġabrux. Dan il-komponent tal-iskart ma jissemmiex fil-Komunikazzjoni.

| 3.9 | Fir-rigward tat-tniġġis tal-baħar, l-iskart tal-plastik jagħmel il-parti l-kbira tat-tniġġis viżibbli li jgħum f'wiċċ l-ilma, u tal-partiċelli inviżibbli. Dan huwa problema għall-fawna tal-baħar, inklużi l-għasafar, il-mammiferi (delfini u baleni), fkieren u annimali oħrajn. Madankollu, id-densità baxxa tal-plastik tista' tiffaċilita l-miżuri ta' tindif. |
| --- | --- |

3.9

Fir-rigward tat-tniġġis tal-baħar, l-iskart tal-plastik jagħmel il-parti l-kbira tat-tniġġis viżibbli li jgħum f'wiċċ l-ilma, u tal-partiċelli inviżibbli. Dan huwa problema għall-fawna tal-baħar, inklużi l-għasafar, il-mammiferi (delfini u baleni), fkieren u annimali oħrajn. Madankollu, id-densità baxxa tal-plastik tista' tiffaċilita l-miżuri ta' tindif.

| 3.10 | Fil-fehma tal-Kumitat, huwa essenzjali li tittejjeb il-preċiżjoni fl-analiżijiet tal-flussi ta' skart u materjali li fihom il-plastiks, inklużi l-analiżi dwar kif dan l-iskart jispiċċa fl-ambjent tal-baħar. Għandha tingħata wkoll attenzjoni għall-flussi prinċipali tal-materjali u nsegwu approċċ fejn nimxu pass pass u l-ewwel nindirizzaw l-aktar flussi importanti. |
| --- | --- |

3.10

Fil-fehma tal-Kumitat, huwa essenzjali li tittejjeb il-preċiżjoni fl-analiżijiet tal-flussi ta' skart u materjali li fihom il-plastiks, inklużi l-analiżi dwar kif dan l-iskart jispiċċa fl-ambjent tal-baħar. Għandha tingħata wkoll attenzjoni għall-flussi prinċipali tal-materjali u nsegwu approċċ fejn nimxu pass pass u l-ewwel nindirizzaw l-aktar flussi importanti.

| 3.11 | Hemm żewġ sorsi prinċipali ta' fdalijiet fl-ambjent tal-baħar li joriġinaw mill-art:






  — | Bajjiet u xmajjar fejn in-nies sempliċiment jarmu l-iskart tagħhom; |
| --- | --- | --- |

3.11

Hemm żewġ sorsi prinċipali ta' fdalijiet fl-ambjent tal-baħar li joriġinaw mill-art:

—

Bajjiet u xmajjar fejn in-nies sempliċiment jarmu l-iskart tagħhom;

| — | Miżbliet li mhumiex ġestiti tajjeb jew saħansitra jinsabu qrib il-baħar jew ix-xmajjar; apposta sabiex ma jimtlewx malajr wisq. |
| --- | --- |

—

Miżbliet li mhumiex ġestiti tajjeb jew saħansitra jinsabu qrib il-baħar jew ix-xmajjar; apposta sabiex ma jimtlewx malajr wisq.

Sors importanti ieħor huwa r-rimi irresponsabbli, intenzjonat jew negliġenti mill-bastimenti u x-xbieki tas-sajd mitlufa. Sfortunatement, f'dan l-istadju ma ġiet ippreżentata l-ebda analiżi ta' dawn is-sorsi sabiex ikunu jistgħu jsiru konklużjonijiet affidabbli.

| 3.12 | Il-Kumitat jiġbed l-attenzjoni dwar il-fatt li, minħabba n-natura globali tal-problema fl-ambjent tal-baħar, il-miżuri ta' rimedju għandhom jiġu adottati u implimentati fil-livell globali wkoll. Il-Kumitat jirrakkomanda li jittieħdu miżuri biex jiġi żgurat li l-iskart ta' kwalunke tip fl-UE ma jiġix sempliċiment esportat lejn partijiet oħra tad-dinja biex jintrema hemm (jekk jeżistu każijiet bħal dawn). Jekk l-iskart jista' jintuża mill-ġdid, allura ma jkunx għadu skart u għandu jiġi trattat bħala fluss utli ta' materja prima. |
| --- | --- |

3.12

Il-Kumitat jiġbed l-attenzjoni dwar il-fatt li, minħabba n-natura globali tal-problema fl-ambjent tal-baħar, il-miżuri ta' rimedju għandhom jiġu adottati u implimentati fil-livell globali wkoll. Il-Kumitat jirrakkomanda li jittieħdu miżuri biex jiġi żgurat li l-iskart ta' kwalunke tip fl-UE ma jiġix sempliċiment esportat lejn partijiet oħra tad-dinja biex jintrema hemm (jekk jeżistu każijiet bħal dawn). Jekk l-iskart jista' jintuża mill-ġdid, allura ma jkunx għadu skart u għandu jiġi trattat bħala fluss utli ta' materja prima.

| 3.13 | Il-Kumitat jinnota wkoll li l-identifikazzjoni u s-separazzjoni tal-flussi ta' skart kemm fis-sors fejn jinsabu kif ukoll ladarba jinġabru huma prerekwiżit għal riċiklaġġ li jirnexxi. Għandhom jiġu introdotti teknoloġiji ġodda li jkunu jistgħu jisseparaw metalli, plastiks u fibri taċ-ċelluloża, pereżempju mill-fluss ta' skart domestiku mħallat. Il-Kumitat jinnota wkoll li filwaqt li dawn it-teknoloġiji għandhom prezz f'termini ta' enerġija, m'hemmx dubju li jkun jaqbel li jsir aktar investiment fl-iżvilupp tagħhom. |
| --- | --- |

3.13

Il-Kumitat jinnota wkoll li l-identifikazzjoni u s-separazzjoni tal-flussi ta' skart kemm fis-sors fejn jinsabu kif ukoll ladarba jinġabru huma prerekwiżit għal riċiklaġġ li jirnexxi. Għandhom jiġu introdotti teknoloġiji ġodda li jkunu jistgħu jisseparaw metalli, plastiks u fibri taċ-ċelluloża, pereżempju mill-fluss ta' skart domestiku mħallat. Il-Kumitat jinnota wkoll li filwaqt li dawn it-teknoloġiji għandhom prezz f'termini ta' enerġija, m'hemmx dubju li jkun jaqbel li jsir aktar investiment fl-iżvilupp tagħhom.

| 3.14 | Kienu involuti bosta partijiet interessati fl-aġenda dwar l-iskart u l-iskart tal-plastik. Huma ssuġġerew inizjattivi biex jitnaqqas l-iskart tal-plastik u biex kemm jista' jkun jiġu rkuprati r-riżorsi prezzjużi. L-għarfien u l-kompetenzi tagħhom joffru bażi soda biex jintlaħaq progress pjuttost malajr biex l-iskart tal-plastik ma jibqax jintrema fil-miżbliet. Tali inizjattivi jistħoqqilhom appoġġ adegwat. |
| --- | --- |

3.14

Kienu involuti bosta partijiet interessati fl-aġenda dwar l-iskart u l-iskart tal-plastik. Huma ssuġġerew inizjattivi biex jitnaqqas l-iskart tal-plastik u biex kemm jista' jkun jiġu rkuprati r-riżorsi prezzjużi. L-għarfien u l-kompetenzi tagħhom joffru bażi soda biex jintlaħaq progress pjuttost malajr biex l-iskart tal-plastik ma jibqax jintrema fil-miżbliet. Tali inizjattivi jistħoqqilhom appoġġ adegwat.

4.   Kummenti speċifiċi - tweġibiet għall-mistoqsijiet fil-Green Paper

4.1   Alternattivi ta' politika biex tittejjeb il-ġestjoni tal-iskart tal-plastik fl-Ewropa

| 4.1.1 | Il-plastik jista' jiġi indirizzat b'mod adatt fil-qafas leġislattiv attwali? Id-Direttiva Qafas dwar l-Iskart fis-seħħ titlob li 50 % (tal-piż) tal-iskart domestiku jiġi riċiklat, u b'hekk dan minnu nnifsu jitlob li tinħoloq infrastruttura għall-ġbir separat. Id-Direttiva dwar l-Imballaġġ u l-Iskart mill-Imballaġġ tipprovdi qafas legali sabiex tiġi estiża r-responsabbiltà tal-manifatturi, bħalma jiġri fil-każ tad-Direttiva dwar l-iskart ta’ tagħmir elettriku u elettroniku għall-plastiks f'tali prodotti. Il-Kumitat jifhem li dawn it-tliet atti leġislattivi ma ġewx infurzati tajjeb mal-UE kollha. Il-KESE għaldaqstant jirrakkomanda li jittejjeb l-infurzar u li jiġu aġġornati l-atti leġislattivi skont kif meħtieġ. Għandhom jiġu valutati b'mod xieraq il-konsegwenzi mhux intenzjonati u kwalunke lakuni li jiġu identifikati għandhom jitneħħew, wara li tkun saret analiżi esperta ta' biżżejjed data u proċessi relevanti. |
| --- | --- |

4.1.1

Il-plastik jista' jiġi indirizzat b'mod adatt fil-qafas leġislattiv attwali? Id-Direttiva Qafas dwar l-Iskart fis-seħħ titlob li 50 % (tal-piż) tal-iskart domestiku jiġi riċiklat, u b'hekk dan minnu nnifsu jitlob li tinħoloq infrastruttura għall-ġbir separat. Id-Direttiva dwar l-Imballaġġ u l-Iskart mill-Imballaġġ tipprovdi qafas legali sabiex tiġi estiża r-responsabbiltà tal-manifatturi, bħalma jiġri fil-każ tad-Direttiva dwar l-iskart ta’ tagħmir elettriku u elettroniku għall-plastiks f'tali prodotti. Il-Kumitat jifhem li dawn it-tliet atti leġislattivi ma ġewx infurzati tajjeb mal-UE kollha. Il-KESE għaldaqstant jirrakkomanda li jittejjeb l-infurzar u li jiġu aġġornati l-atti leġislattivi skont kif meħtieġ. Għandhom jiġu valutati b'mod xieraq il-konsegwenzi mhux intenzjonati u kwalunke lakuni li jiġu identifikati għandhom jitneħħew, wara li tkun saret analiżi esperta ta' biżżejjed data u proċessi relevanti.

| 4.1.2 | Kif jistgħu jitfasslu bl-aħjar mod miżuri li jippromovu aktar riċiklaġġ tal-plastik? Kulma huwa meħtieġ iżjed huwa li l-miri f'dawn id-direttivi jiġu stabbiliti kif suppost. Madankollu, dan jitlob li jinżamm bilanċ bejn l-għanijiet tar-riċiklaġġ u dawk tal-użu tal-enerġija, sabiex ma jinħolqux spejjeż kbar għall-konsumatur u jiġi żgurat li ma titnaqqasx l-effikaċja ambjentali. Pereżempju, filwaqt li r-riċiklaġġ tal-plastiks tal-PE u tal-PET, li huma mifruxin sew, huwa affordabbli u effettiv għall-ambjent, dak ta' plastiks inqas komuni jkun jitlob trasport bi spejjeż għolja biex jinġarr lejn numru iżgħar ta' postijiet fejn, minħabba d-domanda baxxa għar-riċiklaġġ tagħhom, ikunu jinsabu l-impjanti speċjalizzati. Dan it-trasport fuq distanzi twal iwassal ukoll biex ir-riċiklaġġ isir anqas ekoloġiku mill-irkupru tal-enerġija. Il-problema hija kif niksbu fluss kontinwu tal-volum meħtieġ u bi kwalità kostanti. Il-linji gwida dwar l-analiżi taċ-ċiklu tal-ħajja għandhom ikunu ta' għajnuna f'dan ir-rigward. |
| --- | --- |

4.1.2

Kif jistgħu jitfasslu bl-aħjar mod miżuri li jippromovu aktar riċiklaġġ tal-plastik? Kulma huwa meħtieġ iżjed huwa li l-miri f'dawn id-direttivi jiġu stabbiliti kif suppost. Madankollu, dan jitlob li jinżamm bilanċ bejn l-għanijiet tar-riċiklaġġ u dawk tal-użu tal-enerġija, sabiex ma jinħolqux spejjeż kbar għall-konsumatur u jiġi żgurat li ma titnaqqasx l-effikaċja ambjentali. Pereżempju, filwaqt li r-riċiklaġġ tal-plastiks tal-PE u tal-PET, li huma mifruxin sew, huwa affordabbli u effettiv għall-ambjent, dak ta' plastiks inqas komuni jkun jitlob trasport bi spejjeż għolja biex jinġarr lejn numru iżgħar ta' postijiet fejn, minħabba d-domanda baxxa għar-riċiklaġġ tagħhom, ikunu jinsabu l-impjanti speċjalizzati. Dan it-trasport fuq distanzi twal iwassal ukoll biex ir-riċiklaġġ isir anqas ekoloġiku mill-irkupru tal-enerġija. Il-problema hija kif niksbu fluss kontinwu tal-volum meħtieġ u bi kwalità kostanti. Il-linji gwida dwar l-analiżi taċ-ċiklu tal-ħajja għandhom ikunu ta' għajnuna f'dan ir-rigward.

| 4.1.3 | L-implimentazzjoni sħiħa u effettiva tar-rekwiżiti għat-trattament tal-iskart fi ħdan il-leġislazzjoni attwali dwar il-miżbliet tista' tnaqqas biżżejjed il-livell attwali ta' rimi fil-miżbliet? Problema partikolari hija l-kunflitt bejn il-mira biex jitnaqqas il-piż tal-iskart tal-imballaġġ fis-sors tiegħu u r-rekwiżit ta' aktar riċiklaġġ. Dan minħabba li l-isforzi biex jitnaqqas il-piż, għalkemm huma effettivi biex ma jiżdiedux l-ammonti, jitolbu l-użu ta' imballaġġ li jkun fih diversi saffi magħmulin minn varjetà ta' plastiks li huma prattikament impossibbli biex jiġu riċiklati. Minflok isiru sforzi biex jitnaqqas il-piż għandu jintuża l-kunċett ta' "disinn għar-riċiklaġġ". Ir-regoli dwar dan għandhom jiġu emendati iżda għandhom jinżammu sempliċi kemm jista' jkun. |
| --- | --- |

4.1.3

L-implimentazzjoni sħiħa u effettiva tar-rekwiżiti għat-trattament tal-iskart fi ħdan il-leġislazzjoni attwali dwar il-miżbliet tista' tnaqqas biżżejjed il-livell attwali ta' rimi fil-miżbliet? Problema partikolari hija l-kunflitt bejn il-mira biex jitnaqqas il-piż tal-iskart tal-imballaġġ fis-sors tiegħu u r-rekwiżit ta' aktar riċiklaġġ. Dan minħabba li l-isforzi biex jitnaqqas il-piż, għalkemm huma effettivi biex ma jiżdiedux l-ammonti, jitolbu l-użu ta' imballaġġ li jkun fih diversi saffi magħmulin minn varjetà ta' plastiks li huma prattikament impossibbli biex jiġu riċiklati. Minflok isiru sforzi biex jitnaqqas il-piż għandu jintuża l-kunċett ta' "disinn għar-riċiklaġġ". Ir-regoli dwar dan għandhom jiġu emendati iżda għandhom jinżammu sempliċi kemm jista' jkun.

| 4.1.4 | Approċċ utli ieħor jista' jkun li jintużaw premijiet jew mezzi oħra biex jitħeġġu soluzzjonijiet innovattivi għal problemi speċifiċi ta' imballaġġ, pereżempju dawk il-kontenituri tal-ħalib u l-meraq tal-frott li jkunu laminati u ekonomikament riċiklabbli jkunu ta' suċċess fis-suq (u saħansitra jista' jagħti l-każ li huma disponibbli diġà). |
| --- | --- |

4.1.4

Approċċ utli ieħor jista' jkun li jintużaw premijiet jew mezzi oħra biex jitħeġġu soluzzjonijiet innovattivi għal problemi speċifiċi ta' imballaġġ, pereżempju dawk il-kontenituri tal-ħalib u l-meraq tal-frott li jkunu laminati u ekonomikament riċiklabbli jkunu ta' suċċess fis-suq (u saħansitra jista' jagħti l-każ li huma disponibbli diġà).

| 4.1.5 | Liema miżuri jkunu adegwati u effettivi biex jippromovu l-użu mill-ġdid u l-irkupru tal-plastik minflok ir-rimi fil-miżbliet? Element importanti ħafna huwa l-konformità rigoruża u effettiva mal-obbligi dwar it-trattament tal-iskart inklużi fil-leġislazzjoni attwali dwar ir-rimi fil-miżbliet: l-implimentazzjoni tar-regoli b'mod konsistenti hija prerekwiżit assolut biex jiżdiedu kemm ir-riċiklaġġ kif ukoll ir-rimi kontrollat tal-iskart tal-plastik. Naturalment, l-eliminazzjoni gradwali tar-rimi tal-iskart tal-plastik fil-miżbliet tista' ttejjeb l-irkupru u r-riċiklaġġ, però l-iżvilupp ta' infrastruttura adegwata huwa prerekwiżit. |
| --- | --- |

4.1.5

Liema miżuri jkunu adegwati u effettivi biex jippromovu l-użu mill-ġdid u l-irkupru tal-plastik minflok ir-rimi fil-miżbliet? Element importanti ħafna huwa l-konformità rigoruża u effettiva mal-obbligi dwar it-trattament tal-iskart inklużi fil-leġislazzjoni attwali dwar ir-rimi fil-miżbliet: l-implimentazzjoni tar-regoli b'mod konsistenti hija prerekwiżit assolut biex jiżdiedu kemm ir-riċiklaġġ kif ukoll ir-rimi kontrollat tal-iskart tal-plastik. Naturalment, l-eliminazzjoni gradwali tar-rimi tal-iskart tal-plastik fil-miżbliet tista' ttejjeb l-irkupru u r-riċiklaġġ, però l-iżvilupp ta' infrastruttura adegwata huwa prerekwiżit.

| 4.1.6 | X'miżuri adatti oħrajn jistgħu jiddaħħlu biex l-irkupru tal-iskart tal-plastik jitressaq 'il fuq fil-ġerarkija tal-iskart? Projbizzjoni tal-użu ta' miżbla jew tassazzjoni projbittiva rigward is-siti iwasslu biss għal espansjoni enormi fl-irkupru tal-enerġija mill-iskart imħallat, inklużi l-plastiks. L-eliminazzjoni gradwali tar-rimi ta' plastik fil-miżbliet għandha tiġi ġestita tajjeb sabiex jiġi żgurat li dan ma jwassalx sempliċement għal inċinerazzjoni estensiva. Minkejja dan, tingħata preferenza lill-inċinerazzjoni pjuttost milli r-rimi, speċjalment ir-rimi illegali bla kontroll. |
| --- | --- |

4.1.6

X'miżuri adatti oħrajn jistgħu jiddaħħlu biex l-irkupru tal-iskart tal-plastik jitressaq 'il fuq fil-ġerarkija tal-iskart? Projbizzjoni tal-użu ta' miżbla jew tassazzjoni projbittiva rigward is-siti iwasslu biss għal espansjoni enormi fl-irkupru tal-enerġija mill-iskart imħallat, inklużi l-plastiks. L-eliminazzjoni gradwali tar-rimi ta' plastik fil-miżbliet għandha tiġi ġestita tajjeb sabiex jiġi żgurat li dan ma jwassalx sempliċement għal inċinerazzjoni estensiva. Minkejja dan, tingħata preferenza lill-inċinerazzjoni pjuttost milli r-rimi, speċjalment ir-rimi illegali bla kontroll.

| 4.1.7 | Biex it-taxxa fuq l-irkupru tal-enerġija jkollha l-effetti mixtieqa, din trid tkun imfassla sew u jrid jitqies ix-xenarju wiesa', jiġifieri għandu jitqies l-impatt fuq flussi alternattivi u, pereżempju, fuq il-possibbiltà li jintuża element idrokarbur prattikament pur mill-plastiks tal-polyolefin għall-produzzjoni ta' karburanti alternattivi likwidi. |
| --- | --- |

4.1.7

Biex it-taxxa fuq l-irkupru tal-enerġija jkollha l-effetti mixtieqa, din trid tkun imfassla sew u jrid jitqies ix-xenarju wiesa', jiġifieri għandu jitqies l-impatt fuq flussi alternattivi u, pereżempju, fuq il-possibbiltà li jintuża element idrokarbur prattikament pur mill-plastiks tal-polyolefin għall-produzzjoni ta' karburanti alternattivi likwidi.

| 4.1.8 | Fl-Ewropa, għandha ssir promozzjoni tal-ġbir separat tal-iskart kollu tal-plastik minn fuq l-għatba tal-bieb flimkien ma' skemi ta' ħlas skont kemm tarmi għall-iskart li jifdal? Is-separazzjoni tal-plastiks minn flussi ta' materjali oħra hija mixtieqa, u għalhekk għandhom jiġu stabbiliti multi sabiex jiġu skoraġġuti prattiki ħżiena, iżda m'għandniex nissottovalutaw uħud mid-diffikultajiet f'dan ir-rigward. Dawn jinkludu l-problemi ekonomiċi u ambjentali fundamentali li jagħmlu r-riċiklaġġ tal-plastiks aktar diffiċli, jiġifieri l-ħtieġa tat-trasport ta' ammonti kbar (minkejja li huma ħfief) fuq distanzi twal. Tista' ssir eċċezzjoni għall-impożizzjoni ta' ġbir separat fuq kull produttur tal-iskart meta l-ispejjeż tat-trasport jirriżultaw akbar mill-benefiċċji tar-riċiklaġġ f'dawk il-każijiet fejn ftit ikun hemm plastik għas-separazzjoni. |
| --- | --- |

4.1.8

Fl-Ewropa, għandha ssir promozzjoni tal-ġbir separat tal-iskart kollu tal-plastik minn fuq l-għatba tal-bieb flimkien ma' skemi ta' ħlas skont kemm tarmi għall-iskart li jifdal? Is-separazzjoni tal-plastiks minn flussi ta' materjali oħra hija mixtieqa, u għalhekk għandhom jiġu stabbiliti multi sabiex jiġu skoraġġuti prattiki ħżiena, iżda m'għandniex nissottovalutaw uħud mid-diffikultajiet f'dan ir-rigward. Dawn jinkludu l-problemi ekonomiċi u ambjentali fundamentali li jagħmlu r-riċiklaġġ tal-plastiks aktar diffiċli, jiġifieri l-ħtieġa tat-trasport ta' ammonti kbar (minkejja li huma ħfief) fuq distanzi twal. Tista' ssir eċċezzjoni għall-impożizzjoni ta' ġbir separat fuq kull produttur tal-iskart meta l-ispejjeż tat-trasport jirriżultaw akbar mill-benefiċċji tar-riċiklaġġ f'dawk il-każijiet fejn ftit ikun hemm plastik għas-separazzjoni.

| 4.1.9 | Huma meħtieġa miri speċifiċi għar-riċiklaġġ tal-iskart tal-plastik sabiex jiżdided ir-riċiklaġġ tal-iskart tal-plastik? Filwaqt li jkun possibbli li tiddaħħal mira speċifika fid-Direttiva Qafas dwar l-Iskart, ikun għaqli li dan isir wara li ssir evalwazzjoni tal-effikaċja tad-direttiva fis-seħħ. |
| --- | --- |

4.1.9

Huma meħtieġa miri speċifiċi għar-riċiklaġġ tal-iskart tal-plastik sabiex jiżdided ir-riċiklaġġ tal-iskart tal-plastik? Filwaqt li jkun possibbli li tiddaħħal mira speċifika fid-Direttiva Qafas dwar l-Iskart, ikun għaqli li dan isir wara li ssir evalwazzjoni tal-effikaċja tad-direttiva fis-seħħ.

| 4.1.10 | Hemm bżonn li jiddaħħlu miżuri kontra riċiklaġġ inferrjuri jew dumping ta' skart ta' plastik riċiklabbli esportat lejn pajjiżi terzi? L-iskart tal-plastik għar-riċiklaġġ sar komodità kummerċjalizzata mad-dinja kollha. Ir-rimi fil-miżbliet f'pajjiżi terzi huwa improbabbli ħafna, minħabba li l-korpi barranin mhux se jixtru l-iskart tal-plastik għal dan il-għan. L-ispejjeż tat-trasport tal-imballaġġ tal-plastik huma għoljin ferm, u b'hekk l-esportazzjoni għar-rimi fil-miżbliet diffiċli li sseħħ. Id-definizzjoni ta' "riċiklaġġ inferjuri" hija diffiċli immens, bħalma huwa l-monitoraġġ tar-regolamenti dwar dan, u għaldaqstant il-miżuri kontra tali riċiklaġġ pjuttost li ma jistgħux jiġu infurzati u faċli ma jiġux segwiti. |
| --- | --- |

4.1.10

Hemm bżonn li jiddaħħlu miżuri kontra riċiklaġġ inferrjuri jew dumping ta' skart ta' plastik riċiklabbli esportat lejn pajjiżi terzi? L-iskart tal-plastik għar-riċiklaġġ sar komodità kummerċjalizzata mad-dinja kollha. Ir-rimi fil-miżbliet f'pajjiżi terzi huwa improbabbli ħafna, minħabba li l-korpi barranin mhux se jixtru l-iskart tal-plastik għal dan il-għan. L-ispejjeż tat-trasport tal-imballaġġ tal-plastik huma għoljin ferm, u b'hekk l-esportazzjoni għar-rimi fil-miżbliet diffiċli li sseħħ. Id-definizzjoni ta' "riċiklaġġ inferjuri" hija diffiċli immens, bħalma huwa l-monitoraġġ tar-regolamenti dwar dan, u għaldaqstant il-miżuri kontra tali riċiklaġġ pjuttost li ma jistgħux jiġu infurzati u faċli ma jiġux segwiti.

| 4.1.11 | L-azzjoni voluntarja ulterjuri, partikolarment mill-produtturi u l-bejjiegħa bl-imnut tkun strument adatt u effettiv? L-azzjoni volontarja, partikolarment dik tal-produtturi u l-bejjiegħa bl-imnut, tista' tkun strument adatt u effettiv biex tinkiseb effiċjenza aħjar tar-riżorsi fiċ-ċiklu tal-ħajja tal-prodotti tal-plastik, speċjalment f'rabta mal-ftehimiet dwar l-użu tal-imballaġ tal-plastik li jkun fih elementi li jiffaċilitaw ir-riċiklaġġ (taħlit ta' materjali, lewn, eċċ.). |
| --- | --- |

4.1.11

L-azzjoni voluntarja ulterjuri, partikolarment mill-produtturi u l-bejjiegħa bl-imnut tkun strument adatt u effettiv? L-azzjoni volontarja, partikolarment dik tal-produtturi u l-bejjiegħa bl-imnut, tista' tkun strument adatt u effettiv biex tinkiseb effiċjenza aħjar tar-riżorsi fiċ-ċiklu tal-ħajja tal-prodotti tal-plastik, speċjalment f'rabta mal-ftehimiet dwar l-użu tal-imballaġ tal-plastik li jkun fih elementi li jiffaċilitaw ir-riċiklaġġ (taħlit ta' materjali, lewn, eċċ.).

4.2   Niffukaw fuq l-imġiba tal-konsumatur

| 4.2.1 | Hemm lok għal żvilupp ta' sistemi ta' depożitu u rifużjoni jew ta' kera għal kategoriji speċifiċi ta' prodotti tal-plastik? Hemm bżonn li niffukaw fuq l-imġiba personali u volontarja tal-konsumaturi mingħajr detriment għall-ġbir tal-iskart u proċessi ta' riċiklaġġ aktar iffukati – li ħafna minnhom jiddependu mid-disponibbiltà ta' fondi tal-awtoritajiet lokali, sakemm ma jkunux iħallu qligħ kummerċjali għall-operaturi. Minħabba li kważi l-awtoritajiet kollha, anke fil-Ġermanja, issa għandhom nuqqas ta' fondi, jagħmel sens li jiġu proposti soluzzjonijiet li ma jiħtiġux sussidji għolja, u b'hekk jifdal aktar flus għall-edukazzjoni, is-saħħa, il-kura soċjali jew l-infurzar, eċċ. |
| --- | --- |

4.2.1

Hemm lok għal żvilupp ta' sistemi ta' depożitu u rifużjoni jew ta' kera għal kategoriji speċifiċi ta' prodotti tal-plastik? Hemm bżonn li niffukaw fuq l-imġiba personali u volontarja tal-konsumaturi mingħajr detriment għall-ġbir tal-iskart u proċessi ta' riċiklaġġ aktar iffukati – li ħafna minnhom jiddependu mid-disponibbiltà ta' fondi tal-awtoritajiet lokali, sakemm ma jkunux iħallu qligħ kummerċjali għall-operaturi. Minħabba li kważi l-awtoritajiet kollha, anke fil-Ġermanja, issa għandhom nuqqas ta' fondi, jagħmel sens li jiġu proposti soluzzjonijiet li ma jiħtiġux sussidji għolja, u b'hekk jifdal aktar flus għall-edukazzjoni, is-saħħa, il-kura soċjali jew l-infurzar, eċċ.

| 4.2.2 | Ftit hemm lok għal rifużjoni tad-depożitu u sistemi simili Madankollu, sistemi bħal dawn jeżistu diġà fir-relazzjonijiet bejn negozju u ieħor u m'għandhomx bżonn appoġġ speċjali. Qasam wieħed fejn dan jista' jsir huwa fl-imballaġġ tax-xarbiet. Is-separazzjoni ta' fluss ta' skart b'rabta mar-rifużjoni tad-depożitu mill-bqija tal-iskart l-ieħor tista' toħloq ċerta konfużjoni għall-konsumatur, u l-ġbir tal-oġġetti l-oħrajn mingħajr rifużjoni jsir anqas effettiv u l-għażla tal-iskart issir anqas ekonomika. Għaldaqstant jeħtieġ li flimkien mal-implimentazzjoni ta' dan it-tip ta' sistemi tingħata informazzjoni tajba. |
| --- | --- |

4.2.2

Ftit hemm lok għal rifużjoni tad-depożitu u sistemi simili Madankollu, sistemi bħal dawn jeżistu diġà fir-relazzjonijiet bejn negozju u ieħor u m'għandhomx bżonn appoġġ speċjali. Qasam wieħed fejn dan jista' jsir huwa fl-imballaġġ tax-xarbiet. Is-separazzjoni ta' fluss ta' skart b'rabta mar-rifużjoni tad-depożitu mill-bqija tal-iskart l-ieħor tista' toħloq ċerta konfużjoni għall-konsumatur, u l-ġbir tal-oġġetti l-oħrajn mingħajr rifużjoni jsir anqas effettiv u l-għażla tal-iskart issir anqas ekonomika. Għaldaqstant jeħtieġ li flimkien mal-implimentazzjoni ta' dan it-tip ta' sistemi tingħata informazzjoni tajba.

| 4.2.3 | Liema tip ta' informazzjoni tħoss li hemm bżonn sabiex il-konsumaturi jingħataw ir-responsabbiltà li jagħtu kontribut dirett għall-effiċjenza tar-riżorsi fl-għażla ta' prodott tal-plastik? Mhux faċli biex il-konsumaturi jipparteċipaw direttament. Sabiex l-imġiba tal-konsumatur tinbidel verament, ma neħtiġux biss sensibilizzazzjoni iżda aktar minn hekk prodotti faċli għall-utent u sistemi li jagħmluha faċli lill-konsumaturi biex jagħmlu l-għażliet tajbin, kemm fix-xiri tal-prodott kif ukoll meta jarmu l-iskart. L-informazzjoni dwar l-għażla tal-plastiks fil-ġbir separat tal-iskart domestiku, jiġifieri t-tikkettjar tal-oġġetti jew l-istruzzjonijiet għas-separazzjoni, hija rilevanti ħafna. L-informazzjoni obbligatorja dwar il-kontenut kimiku tal-iskart riċiklabbli għandha tingħata b'mod ċar u li jinfiehem sabiex il-konsumaturi jkunu jistgħu jieħdu deċiżjoni informata. |
| --- | --- |

4.2.3

Liema tip ta' informazzjoni tħoss li hemm bżonn sabiex il-konsumaturi jingħataw ir-responsabbiltà li jagħtu kontribut dirett għall-effiċjenza tar-riżorsi fl-għażla ta' prodott tal-plastik? Mhux faċli biex il-konsumaturi jipparteċipaw direttament. Sabiex l-imġiba tal-konsumatur tinbidel verament, ma neħtiġux biss sensibilizzazzjoni iżda aktar minn hekk prodotti faċli għall-utent u sistemi li jagħmluha faċli lill-konsumaturi biex jagħmlu l-għażliet tajbin, kemm fix-xiri tal-prodott kif ukoll meta jarmu l-iskart. L-informazzjoni dwar l-għażla tal-plastiks fil-ġbir separat tal-iskart domestiku, jiġifieri t-tikkettjar tal-oġġetti jew l-istruzzjonijiet għas-separazzjoni, hija rilevanti ħafna. L-informazzjoni obbligatorja dwar il-kontenut kimiku tal-iskart riċiklabbli għandha tingħata b'mod ċar u li jinfiehem sabiex il-konsumaturi jkunu jistgħu jieħdu deċiżjoni informata.

| 4.2.4 | L-informazzjoni dwar il-kontenut kimiku tal-plastiks kif tista' ssir disponibbli għall-atturi kollha fil-katina tar-riċiklaġġ tal-iskart? L-informazzjoni dwar il-kompożizzjoni kimika tal-plastiks jew il-prodotti magħmulin mill-plastik hija disponibbli minnufih fl-istadju tal-bejgħ. Il-valur ta' tali informazzjoni għall-konsumatur huwa dubjuż: dan ser ikun possibbli biss permezz ta' sistemi li faċli jinftehmu u faċli jinqraw, filwaqt li fil-manifattura tal-plastiks u l-materjali tal-imballaġġ jintużaw sustanzi li tkun ġiet iċċekkjata s-sikurezza tagħhom abbażi ta' testijiet tal-espożizzjoni u l-impatt (REACH). |
| --- | --- |

4.2.4

L-informazzjoni dwar il-kontenut kimiku tal-plastiks kif tista' ssir disponibbli għall-atturi kollha fil-katina tar-riċiklaġġ tal-iskart? L-informazzjoni dwar il-kompożizzjoni kimika tal-plastiks jew il-prodotti magħmulin mill-plastik hija disponibbli minnufih fl-istadju tal-bejgħ. Il-valur ta' tali informazzjoni għall-konsumatur huwa dubjuż: dan ser ikun possibbli biss permezz ta' sistemi li faċli jinftehmu u faċli jinqraw, filwaqt li fil-manifattura tal-plastiks u l-materjali tal-imballaġġ jintużaw sustanzi li tkun ġiet iċċekkjata s-sikurezza tagħhom abbażi ta' testijiet tal-espożizzjoni u l-impatt (REACH).

| 4.2.5 | Kif jistgħu jiġu indirizzati bl-aħjar mod l-isfidi li joriġinaw mill-użu tal-mikroplastiks fil-prodotti jew il-proċessi industrijali kif ukoll mill-użu tan-nanopartiċelli fil-platiks? Il-kwistjoni tal-mikroplastiks u n-nanopartiċelli fil-plastiks teħtieġ analiżi dwar il-punt sa fejn dawn – il-kostitwenti li fil-biċċa l-kbira tagħhom huma inerti u jintużaw f'konċentrazzjonijiet baxxi – jistgħu jidħlu fl-ambjent fi kwantitajiet li joħolqu riskju. Fil-fatt, hemm żewġ kwistjonijiet separati: mikroplastiks, jew aħjar, fdalijiet tal-plastik u nanopartiċelli. It-tnejn li huma għandhom jiġu trattati separatament minħabba l-oriġini u l-effetti tagħhom. Madankollu, ftit huwa magħruf dwar l-effetti tagħhom fuq l-ambjent, ir-riskji potenzjali għas-saħħa tal-bnieden u l-impatt tagħhom fuq il-ħajja fl-ambjent tal-baħar. B'mod ġenerali, il-ġestjoni adatta tal-iskart tgħin biex tissolva parti mhux ħażin ta' din il-problema. Nistgħu nassumu li l-inċidenza ta' fdalijiet ta' plastiks ilha għal dawn l-aħħar 50 sena – u hija sinifikanti fejn jiġi ppruvat li toħloq jew iżżid ir-riskji għall-ħajja tal-bniedem u għall-ambjent. |
| --- | --- |

4.2.5

Kif jistgħu jiġu indirizzati bl-aħjar mod l-isfidi li joriġinaw mill-użu tal-mikroplastiks fil-prodotti jew il-proċessi industrijali kif ukoll mill-użu tan-nanopartiċelli fil-platiks? Il-kwistjoni tal-mikroplastiks u n-nanopartiċelli fil-plastiks teħtieġ analiżi dwar il-punt sa fejn dawn – il-kostitwenti li fil-biċċa l-kbira tagħhom huma inerti u jintużaw f'konċentrazzjonijiet baxxi – jistgħu jidħlu fl-ambjent fi kwantitajiet li joħolqu riskju. Fil-fatt, hemm żewġ kwistjonijiet separati: mikroplastiks, jew aħjar, fdalijiet tal-plastik u nanopartiċelli. It-tnejn li huma għandhom jiġu trattati separatament minħabba l-oriġini u l-effetti tagħhom. Madankollu, ftit huwa magħruf dwar l-effetti tagħhom fuq l-ambjent, ir-riskji potenzjali għas-saħħa tal-bnieden u l-impatt tagħhom fuq il-ħajja fl-ambjent tal-baħar. B'mod ġenerali, il-ġestjoni adatta tal-iskart tgħin biex tissolva parti mhux ħażin ta' din il-problema. Nistgħu nassumu li l-inċidenza ta' fdalijiet ta' plastiks ilha għal dawn l-aħħar 50 sena – u hija sinifikanti fejn jiġi ppruvat li toħloq jew iżżid ir-riskji għall-ħajja tal-bniedem u għall-ambjent.

4.3   Il-kapaċità tal-plastiks u l-prodotti tagħhom biex iservu fit-tul

| 4.3.1 | Il-politika dwar id-disinn tal-prodotti għandha tindirizza l-obsolenza tal-prodotti tal-plastik u timmira biex ittejjeb l-użu mill-ġdid u d-disinn modulari sabiex jitnaqqas kemm jista' jkun l-iskart tal-plastik? L-iskart tal-plastik minn ċerti prodotti jinħoloq għaliex jispiċċa l-użu tagħhom mal-milja tal-innovazzjoni teknika. Għal prodotti oħrajn, bħat-twieqi, komponenti tal-karozzi, għamara, oġġetti fid-dar, tagħmir mediku, materjali tal-kostruzzjoni, insulazzjoni tal-elettriku u tat-tisħin, żraben, ilbies u ħafna applikazzjonijiet oħra, il-kapaċità tagħhom biex iservu fit-tul hija aspett kritiku. Dawn il-prodotti ma jagħmlux parti sinifikanti mill-volumi totali tal-iskart tal-plastik u normalment ma jinstabux fl-iskart domestiku. Il-miżuri ta' politika biex jindirizzaw il-kapaċità tal-prodotti biex iservu fit-tul ma tħalli l-ebda impatt importanti fuq il-kwantità ta' skart, iżda tista' tolqot ħażin il-kompetittività tal-prodotti tal-UE. Ġeneralment ir-rekwiżiti tal-ekodisinn mhux se jaffetwaw dan il-qasam għax dawn primarjament jirrigwardaw il-funzjoni u l-effiċjenza ambjentali tal-prodott bażiku, u mhux tal-komponenti tiegħu tal-plastik. |
| --- | --- |

4.3.1

Il-politika dwar id-disinn tal-prodotti għandha tindirizza l-obsolenza tal-prodotti tal-plastik u timmira biex ittejjeb l-użu mill-ġdid u d-disinn modulari sabiex jitnaqqas kemm jista' jkun l-iskart tal-plastik? L-iskart tal-plastik minn ċerti prodotti jinħoloq għaliex jispiċċa l-użu tagħhom mal-milja tal-innovazzjoni teknika. Għal prodotti oħrajn, bħat-twieqi, komponenti tal-karozzi, għamara, oġġetti fid-dar, tagħmir mediku, materjali tal-kostruzzjoni, insulazzjoni tal-elettriku u tat-tisħin, żraben, ilbies u ħafna applikazzjonijiet oħra, il-kapaċità tagħhom biex iservu fit-tul hija aspett kritiku. Dawn il-prodotti ma jagħmlux parti sinifikanti mill-volumi totali tal-iskart tal-plastik u normalment ma jinstabux fl-iskart domestiku. Il-miżuri ta' politika biex jindirizzaw il-kapaċità tal-prodotti biex iservu fit-tul ma tħalli l-ebda impatt importanti fuq il-kwantità ta' skart, iżda tista' tolqot ħażin il-kompetittività tal-prodotti tal-UE. Ġeneralment ir-rekwiżiti tal-ekodisinn mhux se jaffetwaw dan il-qasam għax dawn primarjament jirrigwardaw il-funzjoni u l-effiċjenza ambjentali tal-prodott bażiku, u mhux tal-komponenti tiegħu tal-plastik.

| 4.3.2 | Għandhom jiġu introdotti strumenti bbażati fuq is-suq sabiex tittieħed kunsiderazzjoni aktar preċiża tal-ispejjeż ambjentali mill-produzzjoni tal-plastik sar-rimi tiegħu? Jeħtieġ li l-internalizzazzjoni tal-ispejjeż esterni għall-kompenenti tal-plastik fil-prodotti u għall-materji prima oħrajn tiġi studjata fid-dettall, u dan minħabba d-diversità kbira ħafna tal-prodotti. B'hekk jiġi evitat li jkun hemm piż amministrattiv eċċessiv, tfixkil tal-kompetittività u, fl-istess ħin, inkoraġġiment tal-importazzjonijiet. L-analiżijiet taċ-ċiklu tal-ħajja li huma neċessarji jridu jiġu applikati għall-materjali kollha li jħabbtuha mal-plastiks u għandha tiġi assigurata wkoll l-applikazzjoni tagħhom fil-każ tal-oġġettii importati minn pajjiżi terzi. |
| --- | --- |

4.3.2

Għandhom jiġu introdotti strumenti bbażati fuq is-suq sabiex tittieħed kunsiderazzjoni aktar preċiża tal-ispejjeż ambjentali mill-produzzjoni tal-plastik sar-rimi tiegħu? Jeħtieġ li l-internalizzazzjoni tal-ispejjeż esterni għall-kompenenti tal-plastik fil-prodotti u għall-materji prima oħrajn tiġi studjata fid-dettall, u dan minħabba d-diversità kbira ħafna tal-prodotti. B'hekk jiġi evitat li jkun hemm piż amministrattiv eċċessiv, tfixkil tal-kompetittività u, fl-istess ħin, inkoraġġiment tal-importazzjonijiet. L-analiżijiet taċ-ċiklu tal-ħajja li huma neċessarji jridu jiġu applikati għall-materjali kollha li jħabbtuha mal-plastiks u għandha tiġi assigurata wkoll l-applikazzjoni tagħhom fil-każ tal-oġġettii importati minn pajjiżi terzi.

| 4.3.3 | Kif tista' tiġi indirizzata bl-aħjar mod iż-żieda fl-ammont ta' skart ikkawżata mill-prodotti tal-plastik li ma jservux għal żmien twil jew li jintużaw darba u jintremew? Il-piż tal-iskart li jirriżulta mill-prodotti tal-plastik li għandhom ħajja qasira u jintużaw darba biss jista' jiġi trattat bl-aħjar mod permezz tal-ġbir separat skont it-tip ta' plastik u permezz tal-għażla ta' dan l-iskart Xi pajjiżi jirnexxielhom jagħmlu dan filwaqt li oħrajn ifallu minħabba spejjeż ogħla. |
| --- | --- |

4.3.3

Kif tista' tiġi indirizzata bl-aħjar mod iż-żieda fl-ammont ta' skart ikkawżata mill-prodotti tal-plastik li ma jservux għal żmien twil jew li jintużaw darba u jintremew? Il-piż tal-iskart li jirriżulta mill-prodotti tal-plastik li għandhom ħajja qasira u jintużaw darba biss jista' jiġi trattat bl-aħjar mod permezz tal-ġbir separat skont it-tip ta' plastik u permezz tal-għażla ta' dan l-iskart Xi pajjiżi jirnexxielhom jagħmlu dan filwaqt li oħrajn ifallu minħabba spejjeż ogħla.

4.4   Il-plastik bijodegradabbli

| 4.4.1 | Liema huma dawk l-applikazzjonijiet fejn għandu jitħeġġeġ l-użu ta' plastiks bijodegradabbli? Fil-preżent huwa diffiċli li jiġi identifikat xi qasam fejn huwa ppruvat li l-plastiks bijodegradabbli għandhom xi benefiċċju mingħajr effetti sekondarji. Il-plastiks bijodegradabbli jingħataw preferenza f'applikazzjonijiet fejn m'hemmx dubju li r-riċiklaġġ mhux possibbli, bħal fil-każijiet fejn l-oġġett tal-plastik huwa mħallat mal-ikel jew ma' skart ieħor, li huwa primarjament maħsub għall-ikkompostjar. Fi kwalunkwe każ, għandu jiġi żgurat li dawn il-plastiks ikunu jistgħu jingħarfu b'mod ċar u jiġu sseparati sabiex tiġi evitata l-kontaminazzjoni tal-proċessi tar-riċiklaġġ. |
| --- | --- |

4.4.1

Liema huma dawk l-applikazzjonijiet fejn għandu jitħeġġeġ l-użu ta' plastiks bijodegradabbli? Fil-preżent huwa diffiċli li jiġi identifikat xi qasam fejn huwa ppruvat li l-plastiks bijodegradabbli għandhom xi benefiċċju mingħajr effetti sekondarji. Il-plastiks bijodegradabbli jingħataw preferenza f'applikazzjonijiet fejn m'hemmx dubju li r-riċiklaġġ mhux possibbli, bħal fil-każijiet fejn l-oġġett tal-plastik huwa mħallat mal-ikel jew ma' skart ieħor, li huwa primarjament maħsub għall-ikkompostjar. Fi kwalunkwe każ, għandu jiġi żgurat li dawn il-plastiks ikunu jistgħu jingħarfu b'mod ċar u jiġu sseparati sabiex tiġi evitata l-kontaminazzjoni tal-proċessi tar-riċiklaġġ.

| 4.4.2 | Tkun ħaġa tajba li jiġu msaħħa r-rekwiżiti legali eżistenti billi ssir distinzjoni ċara bejn plastiks kompostabbli b'mod naturali u dawk li huwa teknikament bijodegradabbli? Problemi bħal dawn iridu jiġu diskussi fil-livell tal-esperti, abbażi ta' informazzjoni u data rilevanti. It-tagħrif dwar dan is-suġġett irid jitwessa'. |
| --- | --- |

4.4.2

Tkun ħaġa tajba li jiġu msaħħa r-rekwiżiti legali eżistenti billi ssir distinzjoni ċara bejn plastiks kompostabbli b'mod naturali u dawk li huwa teknikament bijodegradabbli? Problemi bħal dawn iridu jiġu diskussi fil-livell tal-esperti, abbażi ta' informazzjoni u data rilevanti. It-tagħrif dwar dan is-suġġett irid jitwessa'.

| 4.4.3 | L-użu tal-plastik osso-degradabbli (oxo-degradable plastic) ikollu bżonn ta' xi intervent sabiex jiġu assigurati l-proċessi ta' riċiklaġġ? Il-KESE ma għandux biżżejjed informazzjoni biex jappoġġja jew jiċħad l-użu ta' plastiks osso-degradabbli. |
| --- | --- |

4.4.3

L-użu tal-plastik osso-degradabbli (oxo-degradable plastic) ikollu bżonn ta' xi intervent sabiex jiġu assigurati l-proċessi ta' riċiklaġġ? Il-KESE ma għandux biżżejjed informazzjoni biex jappoġġja jew jiċħad l-użu ta' plastiks osso-degradabbli.

| 4.4.4 | Kif għandhom jitqiesu l-plastiks b'bażi bijoloġika fir-rigward tal-ġestjoni ta' skart tal-plastik u l-konservazzjoni tar-riżorsi? Jekk għandha ssir il-promozzjoni ta' plastiks b'bażi bijoloġika, dan għandu jkun ibbażat fuq analiżi bir-reqqa taċ-ċiklu tal-ħajja. Għandu jiġi rikonoxxut li mhux kulma huwa ġdid huwa bilfors "bijo" (pereżempju l-plastiks ibbażati fuq il-kaseina ntużaw fil-passat) u l-esperjenza tal-passat teħtieġ tiġi vvalutata b'mod kritiku ħafna. Il-plastiks b'bażi bijoloġika mhumiex bijodegradabbli; il-bijodegradabbiltà hija karatteristika materjali intrinsika marbuta mal-istruttura molekulari tal-polimer. |
| --- | --- |

4.4.4

Kif għandhom jitqiesu l-plastiks b'bażi bijoloġika fir-rigward tal-ġestjoni ta' skart tal-plastik u l-konservazzjoni tar-riżorsi? Jekk għandha ssir il-promozzjoni ta' plastiks b'bażi bijoloġika, dan għandu jkun ibbażat fuq analiżi bir-reqqa taċ-ċiklu tal-ħajja. Għandu jiġi rikonoxxut li mhux kulma huwa ġdid huwa bilfors "bijo" (pereżempju l-plastiks ibbażati fuq il-kaseina ntużaw fil-passat) u l-esperjenza tal-passat teħtieġ tiġi vvalutata b'mod kritiku ħafna. Il-plastiks b'bażi bijoloġika mhumiex bijodegradabbli; il-bijodegradabbiltà hija karatteristika materjali intrinsika marbuta mal-istruttura molekulari tal-polimer.

4.5   Inizjattivi tal-UE li jikkonċernaw l-iskart fil-baħar inkluż l-iskart tal-plastik; miżuri internazzjonali

| 4.5.1 | X'azzjonijiet oħrajn minbarra dawk deskritti f'din il-Green Paper jistgħu jiġu kkunsidrati biex jitnaqqas iż-żibel fil-baħar? L-analiżijiet dwar kif l-iskart tal-plastik jispiċċa fl-ambjent tal-baħar, kemm jekk hux b'mod aċċidentali kif ukoll permezz ta' proċessi sistemiċi, għandhom jiġu vverifikati u mifruxa mal-livell internazzjonali u dak Ewropew. Abbażi ta' dan, għandha titqies il-possibbiltà ta' projbizzjoni totali tar-rimi tal-iskart, inkluż il-plastiks, fil-baħar. M'hemmx għalfejn ngħidu li, idealment, għandu jibqa' għaddej ix-xogħol biex il-pubbliku jiġi mgħarraf u jingħata inċentivi, inkluż it-tindif tal-bajjiet u attivitajiet oħrajn, sabiex tintlaħaq bidla ġenerali fl-attitudnijiet tal-pubbliku. |
| --- | --- |

4.5.1

X'azzjonijiet oħrajn minbarra dawk deskritti f'din il-Green Paper jistgħu jiġu kkunsidrati biex jitnaqqas iż-żibel fil-baħar? L-analiżijiet dwar kif l-iskart tal-plastik jispiċċa fl-ambjent tal-baħar, kemm jekk hux b'mod aċċidentali kif ukoll permezz ta' proċessi sistemiċi, għandhom jiġu vverifikati u mifruxa mal-livell internazzjonali u dak Ewropew. Abbażi ta' dan, għandha titqies il-possibbiltà ta' projbizzjoni totali tar-rimi tal-iskart, inkluż il-plastiks, fil-baħar. M'hemmx għalfejn ngħidu li, idealment, għandu jibqa' għaddej ix-xogħol biex il-pubbliku jiġi mgħarraf u jingħata inċentivi, inkluż it-tindif tal-bajjiet u attivitajiet oħrajn, sabiex tintlaħaq bidla ġenerali fl-attitudnijiet tal-pubbliku.

| 4.5.2 | B'liema mod jista' l-issettjar ta' miri kwantitattivi biex inaqqsu ż-żibel fil-baħar, u applikabbli mal-UE kollha, jipprovdi valur miżjud għal miżuri li jnaqqsu l-iskart tal-plastik b'mod ġenerali? L-issettjar ta' miri kwantitattivi biex jitnaqqas l-iskart fl-oċeani mhu se jkollu l-ebda effett biex irażżan l-iskart tal-plastik minħabba li dan fil-fatt qatt ma kien maħsub bħala skart u għalhekk, legalment, qatt ma ġie trattat bħala skart. F'dan il-każ l-għan li jrid jitfassal huwa wieħed biex titwaqqaf l-imġiba ħażina tan-nies li jarmu l-iskart barra minn postu. Din hija primarjament kwsitjoni ta' inċentiv lill-pubbliku fil-livelli nazzjonali, u l-ewwel u qabel kollox, fil-livell lokali – anke meta n-nies imorru fuq btala xi mkien ieħor; is-sjieda u r-responsabbiltà jimxu id f'id. |
| --- | --- |

4.5.2

B'liema mod jista' l-issettjar ta' miri kwantitattivi biex inaqqsu ż-żibel fil-baħar, u applikabbli mal-UE kollha, jipprovdi valur miżjud għal miżuri li jnaqqsu l-iskart tal-plastik b'mod ġenerali? L-issettjar ta' miri kwantitattivi biex jitnaqqas l-iskart fl-oċeani mhu se jkollu l-ebda effett biex irażżan l-iskart tal-plastik minħabba li dan fil-fatt qatt ma kien maħsub bħala skart u għalhekk, legalment, qatt ma ġie trattat bħala skart. F'dan il-każ l-għan li jrid jitfassal huwa wieħed biex titwaqqaf l-imġiba ħażina tan-nies li jarmu l-iskart barra minn postu. Din hija primarjament kwsitjoni ta' inċentiv lill-pubbliku fil-livelli nazzjonali, u l-ewwel u qabel kollox, fil-livell lokali – anke meta n-nies imorru fuq btala xi mkien ieħor; is-sjieda u r-responsabbiltà jimxu id f'id.

| 4.5.3 | Kif tista' l-UE tippromovi l-azzjoni internazzjonali b'mod aktar effettiv biex ittejjeb il-ġestjoni tal-iskart tal-plastik globalment? Rigward il-proposta ta' miżuri internazzjonali li jistgħu jiddaħħlu għall-ġestjoni tal-ambjent tal-baħar u ż-żoni kostali, għandna nagħtu bidu għal studji li jevalwaw is-sitwazzjoni fejn dawn għadhom ma sarux, u għandna nipproponu soluzzjonijiet għall-problemi huma u jiġu identifikati fin-negozjati bilaterali u multilaterali ma' pajjiżi u reġjuni terzi. |
| --- | --- |

4.5.3

Kif tista' l-UE tippromovi l-azzjoni internazzjonali b'mod aktar effettiv biex ittejjeb il-ġestjoni tal-iskart tal-plastik globalment? Rigward il-proposta ta' miżuri internazzjonali li jistgħu jiddaħħlu għall-ġestjoni tal-ambjent tal-baħar u ż-żoni kostali, għandna nagħtu bidu għal studji li jevalwaw is-sitwazzjoni fejn dawn għadhom ma sarux, u għandna nipproponu soluzzjonijiet għall-problemi huma u jiġu identifikati fin-negozjati bilaterali u multilaterali ma' pajjiżi u reġjuni terzi.

| 4.5.4 | Il-KESE japprezza ferm l-inizjattivi organizzati minn diversi gruppi ta' interess biex tittaffa din il-problema serja. L-UE tista' tipproponi inizjattiva internazzjonali biex torganizza t-tindif tal-agħar akkumulazzjonijiet ta' skart tal-plastik li jgħum f'wiċċ l-oċeani. Għadha tieħu dawk il-passi li tista' sabiex ma tħallix li l-iskart tal-plastik li joriġina fl-Ewropa jispiċċa fil-baħar; u għandha tikkunsidra l-użu ta' programmi ta' għajnuna għall-iżvilupp biex tippromovi u tappoġġa prattiki ta' ġestjoni tal-iskart li huma aktar sostenibbli fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw, u b'mod partikolari sabiex titnaqqas l-akkumulazzjoni ta' skart tal-plastik minn dawk il-pajjizi fl-oċeani. |
| --- | --- |

4.5.4

Il-KESE japprezza ferm l-inizjattivi organizzati minn diversi gruppi ta' interess biex tittaffa din il-problema serja. L-UE tista' tipproponi inizjattiva internazzjonali biex torganizza t-tindif tal-agħar akkumulazzjonijiet ta' skart tal-plastik li jgħum f'wiċċ l-oċeani. Għadha tieħu dawk il-passi li tista' sabiex ma tħallix li l-iskart tal-plastik li joriġina fl-Ewropa jispiċċa fil-baħar; u għandha tikkunsidra l-użu ta' programmi ta' għajnuna għall-iżvilupp biex tippromovi u tappoġġa prattiki ta' ġestjoni tal-iskart li huma aktar sostenibbli fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw, u b'mod partikolari sabiex titnaqqas l-akkumulazzjoni ta' skart tal-plastik minn dawk il-pajjizi fl-oċeani.

Brussell, 19 ta’ Settembru 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  COM(2011) 571.

1

---

APPENDIĊI I

għall-Opinjoni tal-Kumitat

Il-paragrafi li ġejjin tal-Opinjoni tas-Sezzjoni ġew emendati sabiex jirriflettu l-emendi adottati mill-Assemblea iżda rċevew aktar minn kwart tal-voti (Artikolu 54(4) tar-Regoli ta’ Proċedura):

Punt 4.1.8

Fl-Ewropa, għandha ssir promozzjoni tal-ġbir separat tal-iskart kollu tal-plastik minn fuq l-għatba tal-bieb flimkien ma' skemi ta' ħlas skont kemm tarmi għall-iskart li jifdal? Is-separazzjoni tal-plastiks minn flussi ta' materjali oħra hija mixtieqa iżda m'għandniex nissottovalutaw uħud mid-diffikultajiet f'dan ir-rigward. Dawn jinkludu l-problemi ekonomiċi u ambjentali fundamentali li jagħmlu r-riċiklaġġ tal-plastiks aktar diffiċli, jiġifieri l-ħtieġa tat-trasport ta' ammonti kbar (minkejja li huma ħfief) fuq distanzi twal. L-impożizzjoni ta' ġbir separat fuq kull produttur tal-iskart iġġib magħha r-riskju li l-ispejjeż tat-trasport jirriżultaw akbar mill-benefiċċji tar-riċiklaġġ f'dawk il-każijiet fejn ftit ikun hemm plastik għas-separazzjoni. B'riżultat t'hekk, dan ma għandux ikun rekwiżit li japplika mal-UE kollha u d-dettalji għandhom jitħallew għall-Istati Membri, skont il-prinċipju tas-sussidjarjetà.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | : | 74 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 50 |
| Astensjonijiet | : | 22 |

Favur

:

74

Kontra

:

50

Astensjonijiet

:

22

Punt 4.1.11

L-azzjoni voluntarja ulterjuri, partikolarment mill-produtturi u l-bejjiegħa bl-imnut tkun strument adatt u effettiv? L-azzjoni volontarja, partikolarment dik tal-produtturi u l-bejjiegħa bl-imnut, tista' tkun strument adatt u effettiv biex tinkiseb effiċjenza aħjar tar-riżorsi fiċ-ċiklu tal-ħajja tal-prodotti tal-plastik, speċjalment f'rabta mal-ftehimiet dwar l-użu tal-imballaġ tal-plastik li jkun fih elementi li jiffaċilitaw ir-riċiklaġġ (taħlit ta' materjali, lewn, eċċ.). Madankollu, dan jista' jmur kontra r-regoli tal-kompetizzjoni, għax jimplika li jkun hemm ftehimiet li jikkoordinaw il-prattiki ta' kummerċjalizzazzjoni. Jista' wkoll iżid is-sens ta' fastidju tal-pubbliku fir-rigward tal-indħil tal-UE f'oqsma tal-ħajja ta' kuljum taċ-ċittadini li diġà huma diffiċli. Irid jiġi vverifikat x'jiġri fir-realtà qabel isiru suġġerimenti dwar soluzzjonijiet li fl-aħħar mill-aħħar jistgħu jfallu.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | : | 77 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 57 |
| Astensjonijiet | : | 15 |

Favur

:

77

Kontra

:

57

Astensjonijiet

:

15

Punt 4.2.3

Liema tip ta' informazzjoni tħoss li hemm bżonn sabiex il-konsumaturi jingħataw ir-responsabbiltà li jagħtu kontribut dirett għall-effiċjenza tar-riżorsi fl-għażla ta' prodott tal-plastik? Mhux faċli biex il-konsumaturi jipparteċipaw direttament. Sabiex l-imġiba tal-konsumatur tinbidel verament, ma neħtiġux biss sensibilizzazzjoni iżda aktar minn hekk prodotti faċli għall-utent u sistemi li jagħmluha faċli lill-konsumaturi biex jagħmlu l-għażliet tajbin, kemm fix-xiri tal-prodott kif ukoll meta jarmu l-iskart. L-unika parti ta' informazzjoni li hija rilevanti għall-konsumaturi hija dik dwar l-għażla tal-plastiks fil-ġbir separat tal-iskart domestiku, jiġifieri t-tikkettjar tal-oġġetti jew l-istruzzjonijiet għas-separazzjoni. L-informazzjoni obbligatorja dwar il-kontenut kimiku tal-iskart riċiklabbli tkun kontroproduttiva, minħabba li l-konsumaturi jistgħu ma jieħdu l-ebda deċiżjoni informata dwar l-azzjonijiet meħtieġa.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | : | 74 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 66 |
| Astensjonijiet | : | 13 |

Favur

:

74

Kontra

:

66

Astensjonijiet

:

13

Punt 4.2.4

L-informazzjoni dwar il-kontenut kimiku tal-plastiks kif tista' ssir disponibbli għall-atturi kollha fil-katina tar-riċiklaġġ tal-iskart? L-informazzjoni dwar il-kompożizzjoni kimika tal-plastiks jew il-prodotti magħmulin mill-plastik hija disponibbli minnufih fl-istadju tal-bejgħ. Tabilħaqq ma jkunx realistiku li wieħed jistenna li din tinżamm fil-fażi tar-riċiklaġġ u l-ipproċessar tal-iskart. Il-valur ta' tali informazzjoni għall-konsumatur huwa dubjuż: huwa aktar effettiv li, fil-manifattura tal-plastiks u l-materjali tal-imballaġġ, jintużaw sustanzi li tkun ġiet iċċekkjata s-sikurezza tagħhom abbażi ta' testijiet tal-espożizzjoni u l-impatt (REACH).

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | : | 86 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 51 |
| Astensjonijiet | : | 6 |

Favur

:

86

Kontra

:

51

Astensjonijiet

:

6

---

| 21.11.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/67 |
| --- | --- | --- | --- |

21.11.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/67

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li tistabbilixxi qafas għall-ippjanar spazjali marittimu u għall-ġestjoni integrata tal-kosta”

COM(2013) 133 final — 2013/0074 (COD)

2013/C 341/15

Relatur: is-Sur BUFFETAUT

Nhar is-27 ta' Marzu 2013 u nhar il-15 ta' April 2013, il-Kunsill u l-Parlament Ewropew rispettivament iddeċidew, b’konformità mal-Artikoli 43(2), 100(2), 192(1), 194(2) u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li tistabbilixxi qafas għall-ippjanar spazjali marittimu u għall-ġestjoni integrata tal-kosta

COM(2013) 133 final — 2013/0074 (COD).

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-3 ta' Settembru 2013.

Matul l-492 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-18 u d-19 ta' Settembru 2013 (seduta tat-18 ta' Settembru 2013), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b'185 vot favur, 2 voti kontra u 5 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew ifakkar li 50 % tal-popolazzjoni tal-Unjoni Ewropea tgħix fiż-żona kostali. Dan ifisser li l-politiki dwar il-ġestjoni tal-kosta u l-ippjanar spazjali marittimu huma partikolarment importanti għall-Unjoni Ewropea. Għalhekk tintlaqa' b'mod partikolari r-rieda li tiġi organizzata kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet kompetenti kemm fl-istess Stati Membri kif ukoll bejniethom, u b'mod aktar speċifiku f'dak li jirrigwarda ż-żoni transkonfinali, bil-għan li r-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili attivi f'dawn iż-żoni jiġu involuti bis-sħiħ. |
| --- | --- |

1.1

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew ifakkar li 50 % tal-popolazzjoni tal-Unjoni Ewropea tgħix fiż-żona kostali. Dan ifisser li l-politiki dwar il-ġestjoni tal-kosta u l-ippjanar spazjali marittimu huma partikolarment importanti għall-Unjoni Ewropea. Għalhekk tintlaqa' b'mod partikolari r-rieda li tiġi organizzata kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet kompetenti kemm fl-istess Stati Membri kif ukoll bejniethom, u b'mod aktar speċifiku f'dak li jirrigwarda ż-żoni transkonfinali, bil-għan li r-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili attivi f'dawn iż-żoni jiġu involuti bis-sħiħ.

| 1.2 | Huwa jinsisti fuq il-bżonn li jiġi implimentat approċċ parteċipattiv li jiġbor fih lil dawk kollha li huma attivi, jaħdmu jew joperaw fiż-żoni kostali u marittimi bil-għan li l-konsultazzjoni twassal għal riżultati konkreti. Fil-fatt minkejja li kulħadd jappoġġja l-għanijiet tal-Kummissjoni, huwa l-metodu tal-implimentazzjoni li jiddetermina s-suċċess tal-applikazzjoni tad-Direttiva. L-attivitajiet żviluppati fiż-żoni marittimi kkonċernati huma diversi ħafna: sajd professjonali, akkwakultura, sajd rikreattiv, trasport marittimu, turiżmu, għadis, attivitajiet militari, użu tas-sorsi tal-enerġija. Dawn jikkompetu ma' xulxin iżda jistgħu wkoll jikkomplementaw lil xulxin. |
| --- | --- |

1.2

Huwa jinsisti fuq il-bżonn li jiġi implimentat approċċ parteċipattiv li jiġbor fih lil dawk kollha li huma attivi, jaħdmu jew joperaw fiż-żoni kostali u marittimi bil-għan li l-konsultazzjoni twassal għal riżultati konkreti. Fil-fatt minkejja li kulħadd jappoġġja l-għanijiet tal-Kummissjoni, huwa l-metodu tal-implimentazzjoni li jiddetermina s-suċċess tal-applikazzjoni tad-Direttiva. L-attivitajiet żviluppati fiż-żoni marittimi kkonċernati huma diversi ħafna: sajd professjonali, akkwakultura, sajd rikreattiv, trasport marittimu, turiżmu, għadis, attivitajiet militari, użu tas-sorsi tal-enerġija. Dawn jikkompetu ma' xulxin iżda jistgħu wkoll jikkomplementaw lil xulxin.

| 1.3 | Biex tkun effettiva, il-konsultazzjoni trid issir fil-livell lokali. L-implimentazzjoni tad-Direttivi dwar il-Ħabitats (Natura 2000) u dwar l-Istrateġija Marina wriet li hemm bżonn tinħoloq dinamika territorjali. Minkejja d-diversità tal-interessi kkonċernati, huwa fundamentali li dawk li jużaw it-territorju tal-baħar ikunu jistgħu jitkellmu b'lingwaġġ komuni u jikkondividu objettivi ċari u li jistgħu jinkisbu. Il-metodoloġija, għalhekk, hija importanti ħafna sabiex tinħoloq dinamika ta' grupp. Din għandha neċessarjament tibda b'rikonoxximent kunsenswali tas-sitwazzjoni eżistenti abbażi tar-realtà tat-territorji u l-iżviluppi mistennija tal-attivitajiet li jsiru fihom. |
| --- | --- |

1.3

Biex tkun effettiva, il-konsultazzjoni trid issir fil-livell lokali. L-implimentazzjoni tad-Direttivi dwar il-Ħabitats (Natura 2000) u dwar l-Istrateġija Marina wriet li hemm bżonn tinħoloq dinamika territorjali. Minkejja d-diversità tal-interessi kkonċernati, huwa fundamentali li dawk li jużaw it-territorju tal-baħar ikunu jistgħu jitkellmu b'lingwaġġ komuni u jikkondividu objettivi ċari u li jistgħu jinkisbu. Il-metodoloġija, għalhekk, hija importanti ħafna sabiex tinħoloq dinamika ta' grupp. Din għandha neċessarjament tibda b'rikonoxximent kunsenswali tas-sitwazzjoni eżistenti abbażi tar-realtà tat-territorji u l-iżviluppi mistennija tal-attivitajiet li jsiru fihom.

| 1.4 | Sabiex ir-regoli jiġu aċċettati, l-objettivi u l-azzjonijiet implimentati jridu jkunu ċari u trasparenti. Ir-regoli jridu qabel kollox jiġu mifhuma sabiex jiġu rispettati. Il-prinċipju ewlieni warajhom irid ikun ċar għall-partijiet ikkonċernati kollha u l-istrutturar tal-ispazju marittimu u kostali għandu jkun gradwali u integrat. |
| --- | --- |

1.4

Sabiex ir-regoli jiġu aċċettati, l-objettivi u l-azzjonijiet implimentati jridu jkunu ċari u trasparenti. Ir-regoli jridu qabel kollox jiġu mifhuma sabiex jiġu rispettati. Il-prinċipju ewlieni warajhom irid ikun ċar għall-partijiet ikkonċernati kollha u l-istrutturar tal-ispazju marittimu u kostali għandu jkun gradwali u integrat.

| 1.5 | Apparti l-prinċipju li l-konsultazzjoni tiġi organizzata b'mod sistematiku, hemm bżonn li jiġu definiti prijoritajiet għall-attivitajiet li jistgħu jsiru fl-ispazji marittimi u fiż-żoni kostali. Dawn ma jistgħux jiġu stabbiliti minn qabel u bilfors ivarjaw skont il-kuntest partikolari ta' kull waħda minnhom kemm fil-livell ġeografiku, ekoloġiku, uman kif ukoll ekonomiku. Għaldaqstant, il-prinċipju tas-sussidjarjetà irid jiġi applikat f'dan il-qasam kemm fil-livell tal-UE kif ukoll fi ħdan l-Istati Membri. |
| --- | --- |

1.5

Apparti l-prinċipju li l-konsultazzjoni tiġi organizzata b'mod sistematiku, hemm bżonn li jiġu definiti prijoritajiet għall-attivitajiet li jistgħu jsiru fl-ispazji marittimi u fiż-żoni kostali. Dawn ma jistgħux jiġu stabbiliti minn qabel u bilfors ivarjaw skont il-kuntest partikolari ta' kull waħda minnhom kemm fil-livell ġeografiku, ekoloġiku, uman kif ukoll ekonomiku. Għaldaqstant, il-prinċipju tas-sussidjarjetà irid jiġi applikat f'dan il-qasam kemm fil-livell tal-UE kif ukoll fi ħdan l-Istati Membri.

| 1.6 | Il-Kumitat jinnota li mhux l-Istati Membri biss huma kkonċernati u li l-konsultazzjoni trid tiġi organizzata wkoll bejn ir-reġjuni u l-awtoritajiet lokali u reġjonali kif ukoll bejn is-setturi ekonomiċi. L-imsieħba soċjali għandhom ukoll jiġu involuti f'din il-konsultazzjoni, b'mod partikolari peress li xi deċiżjonijiet jista' jkollhom impatt fuq l-impjieg (pereżempju fis-setturi tas-sajd jew tat-turiżmu) u l-kundizzjonijiet tax-xogħol tagħhom. Huwa jfakkar li l-implimentazzjoni ta' Natura 2000 diġà qed tistrieħ fuq diversi forom ta' governanza lokali. |
| --- | --- |

1.6

Il-Kumitat jinnota li mhux l-Istati Membri biss huma kkonċernati u li l-konsultazzjoni trid tiġi organizzata wkoll bejn ir-reġjuni u l-awtoritajiet lokali u reġjonali kif ukoll bejn is-setturi ekonomiċi. L-imsieħba soċjali għandhom ukoll jiġu involuti f'din il-konsultazzjoni, b'mod partikolari peress li xi deċiżjonijiet jista' jkollhom impatt fuq l-impjieg (pereżempju fis-setturi tas-sajd jew tat-turiżmu) u l-kundizzjonijiet tax-xogħol tagħhom. Huwa jfakkar li l-implimentazzjoni ta' Natura 2000 diġà qed tistrieħ fuq diversi forom ta' governanza lokali.

| 1.7 | Fil-prattika, id-diffikultajiet tal-implimentazzjoni jinbtu l-aktar mill-fatt li s-sistemi legali huma differenti fuq l-art u fuq il-baħar, għalkemm iż-żewġ spazji jiddependu minn xulxin u jidħlu f'xulxin. Barra minn hekk, l-approċċi għall-problemi faċilment jistgħu jsiru korporatisti. Għalhekk jeħtieġ li jinstab il-bilanċ ġust bejn l-interessi leġittimi u l-bżonnijiet tal-ġid komuni, mingħajr preġudizzji ideoloġiċi. |
| --- | --- |

1.7

Fil-prattika, id-diffikultajiet tal-implimentazzjoni jinbtu l-aktar mill-fatt li s-sistemi legali huma differenti fuq l-art u fuq il-baħar, għalkemm iż-żewġ spazji jiddependu minn xulxin u jidħlu f'xulxin. Barra minn hekk, l-approċċi għall-problemi faċilment jistgħu jsiru korporatisti. Għalhekk jeħtieġ li jinstab il-bilanċ ġust bejn l-interessi leġittimi u l-bżonnijiet tal-ġid komuni, mingħajr preġudizzji ideoloġiċi.

| 1.8 | Sabiex nibqgħu kemm jista' jkun qrib tar-realtajiet ta' kuljum, il-KESE japprova l-prinċipju li l-programmi tal-ippjanar u tal-istrateġiji ta' ġestjoni jiġu riveduti regolarment, iżda jenfasizza li m'għandniex ningħalqu f'approċċ regolatorju tal-affarijiet. L-għan huwa l-ġestjoni tal-attivitajiet tal-bniedem f'żona li qed tinbidel u li hija fraġli. Għalhekk huwa importanti li naħsbu f'termini ta' fluss, jiġifieri b'mod dinamiku. |
| --- | --- |

1.8

Sabiex nibqgħu kemm jista' jkun qrib tar-realtajiet ta' kuljum, il-KESE japprova l-prinċipju li l-programmi tal-ippjanar u tal-istrateġiji ta' ġestjoni jiġu riveduti regolarment, iżda jenfasizza li m'għandniex ningħalqu f'approċċ regolatorju tal-affarijiet. L-għan huwa l-ġestjoni tal-attivitajiet tal-bniedem f'żona li qed tinbidel u li hija fraġli. Għalhekk huwa importanti li naħsbu f'termini ta' fluss, jiġifieri b'mod dinamiku.

| 1.9 | Il-kwistjoni tas-sorsi ta' finanzjament ta' dawn il-politiki hija naturalment importanti ferm. Huma ser jagħmlu użu mill-fondi tal-politika marittima integrata iżda jistgħu jintużaw ukoll fondi oħra, bħal dawk tal-politika tas-sajd, tal-ġestjoni tal-ambjent (Natura 2000), tal-iżvilupp reġjonali jew saħansitra tal-PAK. Għaldaqstant irid jiġi żgurat li d-diversi sorsi ta' finanzjament ma jostakolawx l-implimentazzjoni tal-politiki kkonċernati. L-istrateġiji makroreġjonali jridu jippermettu li tingħata koerenza lid-diversi fondi ta' koeżjoni. |
| --- | --- |

1.9

Il-kwistjoni tas-sorsi ta' finanzjament ta' dawn il-politiki hija naturalment importanti ferm. Huma ser jagħmlu użu mill-fondi tal-politika marittima integrata iżda jistgħu jintużaw ukoll fondi oħra, bħal dawk tal-politika tas-sajd, tal-ġestjoni tal-ambjent (Natura 2000), tal-iżvilupp reġjonali jew saħansitra tal-PAK. Għaldaqstant irid jiġi żgurat li d-diversi sorsi ta' finanzjament ma jostakolawx l-implimentazzjoni tal-politiki kkonċernati. L-istrateġiji makroreġjonali jridu jippermettu li tingħata koerenza lid-diversi fondi ta' koeżjoni.

| 1.10 | Il-KESE jenfasizza li dan il-finanzjament hu partikolarment importanti sabiex ikun jista' jsir segwitu uman dinamiku tal-konsultazzjonijiet u tal-azzjonijiet li jseħħu fil-kuntest tad-Direttiva l-ġdida. Mingħajr il-kontribut tal-persuni li jafu kif għandhom jiffokkaw l-attenzjoni u jappoġġjaw din l-implimentazzjoni, l-isforzi li saru jirriskjaw li jkunu saru għalxejn jew ma jkollhomx futur. |
| --- | --- |

1.10

Il-KESE jenfasizza li dan il-finanzjament hu partikolarment importanti sabiex ikun jista' jsir segwitu uman dinamiku tal-konsultazzjonijiet u tal-azzjonijiet li jseħħu fil-kuntest tad-Direttiva l-ġdida. Mingħajr il-kontribut tal-persuni li jafu kif għandhom jiffokkaw l-attenzjoni u jappoġġjaw din l-implimentazzjoni, l-isforzi li saru jirriskjaw li jkunu saru għalxejn jew ma jkollhomx futur.

| 1.11 | Peress li huwa magħruf li l-parti l-kbira tal-problemi ekoloġiċi tal-baħar ġejjin mill-iskart tal-art, jidher loġiku li l-ippjanar marittimu jiġi akkumpanjat minn pjanar tal-art taż-żoni qrib il-kosta li jkun koordinat jew saħansitra integrat. |
| --- | --- |

1.11

Peress li huwa magħruf li l-parti l-kbira tal-problemi ekoloġiċi tal-baħar ġejjin mill-iskart tal-art, jidher loġiku li l-ippjanar marittimu jiġi akkumpanjat minn pjanar tal-art taż-żoni qrib il-kosta li jkun koordinat jew saħansitra integrat.

| 1.12 | Il-KESE jenfasizza wkoll li xi Stati Membri jinsabu f'sitwazzjonijiet partikolari. B'hekk kważi ż-żoni kostali Pollakki kollha huma klassifikati bħala Natura 2000, li jwassal biex il-konvivenza bejn attivitajiet ekonomiċi ġodda u l-ħarsien tal-ambjent tkun waħda delikata (fil-fatt, bħalma jiġri fuq l-art, l-attivitajiet ekonomiċi attwali jew dawk li għaddejjin bħalissa jiġu inklużi fid-dokumenti mmirati). |
| --- | --- |

1.12

Il-KESE jenfasizza wkoll li xi Stati Membri jinsabu f'sitwazzjonijiet partikolari. B'hekk kważi ż-żoni kostali Pollakki kollha huma klassifikati bħala Natura 2000, li jwassal biex il-konvivenza bejn attivitajiet ekonomiċi ġodda u l-ħarsien tal-ambjent tkun waħda delikata (fil-fatt, bħalma jiġri fuq l-art, l-attivitajiet ekonomiċi attwali jew dawk li għaddejjin bħalissa jiġu inklużi fid-dokumenti mmirati).

| 1.13 | Fil-qasam tal-valutazzjoni, tal-ġbir tad-data u tal-iskambju tal-informazzjoni, il-kriterji jistgħu jvarjaw minn Stat Membru għall-ieħor. Għaldaqstant ikun tajjeb li l-Kummissjoni tkun tista' tistabbilixxi speċi ta' "qafas ta' interpretazzjoni" komuni biex il-valutazzjonijiet u d-data miġbura jkunu koerenti u paragunabbli. |
| --- | --- |

1.13

Fil-qasam tal-valutazzjoni, tal-ġbir tad-data u tal-iskambju tal-informazzjoni, il-kriterji jistgħu jvarjaw minn Stat Membru għall-ieħor. Għaldaqstant ikun tajjeb li l-Kummissjoni tkun tista' tistabbilixxi speċi ta' "qafas ta' interpretazzjoni" komuni biex il-valutazzjonijiet u d-data miġbura jkunu koerenti u paragunabbli.

| 1.14 | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew jinsisti fuq il-fatt li hemm bżonn li noqogħdu attenti ħafna li l-leġislazzjoni l-ġdida ma tikkontradixxix l-implimentazzjoni tal-leġislazzjonijiet li diġà hemm fis-seħħ, bħad-Direttiva dwar il-Ħabitats (Natura 2000) u d-Direttiva dwar l-Istrateġija Marina, iżda għall-kuntrarju għandha ssaħħaħhom anke meta jkunu jinsabu biss fil-bidu tal-implimentazzjoni tagħhom. Għaldaqstant, din id-Direttiva l-ġdida għandha titqies bħala pilastru ġdid fl-istruttura tal-politika marittima integrata tal-Unjoni Ewropea. |
| --- | --- |

1.14

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew jinsisti fuq il-fatt li hemm bżonn li noqogħdu attenti ħafna li l-leġislazzjoni l-ġdida ma tikkontradixxix l-implimentazzjoni tal-leġislazzjonijiet li diġà hemm fis-seħħ, bħad-Direttiva dwar il-Ħabitats (Natura 2000) u d-Direttiva dwar l-Istrateġija Marina, iżda għall-kuntrarju għandha ssaħħaħhom anke meta jkunu jinsabu biss fil-bidu tal-implimentazzjoni tagħhom. Għaldaqstant, din id-Direttiva l-ġdida għandha titqies bħala pilastru ġdid fl-istruttura tal-politika marittima integrata tal-Unjoni Ewropea.

| 1.15 | Fl-aħħar, il-Kumitat jinsisti li l-parteċipazzjoni tal-pubbliku prevista fl-Artikolu 9 tal-proposta għandha tiġi organizzata kemm jista' jkun viċin ir-realtajiet lokali peress li kull żona kkonċernata għandha l-karatteristiċi partikolari tagħha kemm fuq il-pjan ambjentali u dak ġeografiku kif ukoll dak ekonomiku. |
| --- | --- |

1.15

Fl-aħħar, il-Kumitat jinsisti li l-parteċipazzjoni tal-pubbliku prevista fl-Artikolu 9 tal-proposta għandha tiġi organizzata kemm jista' jkun viċin ir-realtajiet lokali peress li kull żona kkonċernata għandha l-karatteristiċi partikolari tagħha kemm fuq il-pjan ambjentali u dak ġeografiku kif ukoll dak ekonomiku.

2.   Introduzzjoni

| 2.1 | Din il-proposta hija element tal-politika li għandha l-għan li tagħti lill-Unjoni Ewropea dimensjoni marittima b'saħħitha. Din hija ambizzjoni naturali meta wieħed iqis it-tul tal-kosta Ewropea u l-firxa taż-żoni ekonomiċi esklużivi tagħha, fosthom dawk tar-reġjuni ultraperiferiċi, li huma importanti ħafna għal xi Stati Membri bħal Spanja, Franza, ir-Renju Unit, l-Irlanda jew il-Portugall. |
| --- | --- |

2.1

Din il-proposta hija element tal-politika li għandha l-għan li tagħti lill-Unjoni Ewropea dimensjoni marittima b'saħħitha. Din hija ambizzjoni naturali meta wieħed iqis it-tul tal-kosta Ewropea u l-firxa taż-żoni ekonomiċi esklużivi tagħha, fosthom dawk tar-reġjuni ultraperiferiċi, li huma importanti ħafna għal xi Stati Membri bħal Spanja, Franza, ir-Renju Unit, l-Irlanda jew il-Portugall.

| 2.2 | Għall-Kummissjoni, l-isfida hija li jiġu kkonċiljati l-eżiġenzi ekonomiċi, soċjali u ambjentali. Li tidher ħaġa bażika. Din l-aspirazzjoni tirrigwarda kemm l-ippjanar tal-ispazju marittimu kif ukoll il-ġestjoni integrata taż-żoni kostali fejn iseħħu l-interazzjonijiet kumplessi bejn il-baħar u l-art. |
| --- | --- |

2.2

Għall-Kummissjoni, l-isfida hija li jiġu kkonċiljati l-eżiġenzi ekonomiċi, soċjali u ambjentali. Li tidher ħaġa bażika. Din l-aspirazzjoni tirrigwarda kemm l-ippjanar tal-ispazju marittimu kif ukoll il-ġestjoni integrata taż-żoni kostali fejn iseħħu l-interazzjonijiet kumplessi bejn il-baħar u l-art.

| 2.3 | L-għan tal-proposta huwa, fil-kliem tas-soltu, il-promozzjoni ta' tkabbir sostenibbli tal-attivitajiet marittimi u kostali u l-użu sostenibbli tar-riżorsi ta' dawn iż-żoni. |
| --- | --- |

2.3

L-għan tal-proposta huwa, fil-kliem tas-soltu, il-promozzjoni ta' tkabbir sostenibbli tal-attivitajiet marittimi u kostali u l-użu sostenibbli tar-riżorsi ta' dawn iż-żoni.

| 2.4 | Il-Kummissjoni Ewropea tixtieq tara ġestjoni ppjanata u kkoordinata ta' dawn l-ispazji biex jiġu evitati l-kunflitti tal-użu u jintużaw b'mod armonjuża. Jirriżulta li l-azzjoni proposta mhix settorjali iżda trasversali. Għaldaqstant, il-kamp ta' applikazzjoni tat-test huwa wiesa' ħafna u dan jista' jqajjem dubji dwar l-implimentazzjoni konkreta tiegħu. |
| --- | --- |

2.4

Il-Kummissjoni Ewropea tixtieq tara ġestjoni ppjanata u kkoordinata ta' dawn l-ispazji biex jiġu evitati l-kunflitti tal-użu u jintużaw b'mod armonjuża. Jirriżulta li l-azzjoni proposta mhix settorjali iżda trasversali. Għaldaqstant, il-kamp ta' applikazzjoni tat-test huwa wiesa' ħafna u dan jista' jqajjem dubji dwar l-implimentazzjoni konkreta tiegħu.

| 2.5 | L-Istati Membri huma mistennija li jikkooperaw flimkien u huma responsabbli għall-ippjanar u l-ġestjoni integrata. Dan jirrikjedi l-koordinazzjoni tal-politiki settorjali nazzjonali jew reġjonali biex tinħoloq koerenza, anke f'dimensjoni transkonfinali. Mandankollu, ta' min wieħed jinnota li din il-proposta għal Direttiva ma tapplikax għal "attivitajiet li l-uniku għan tagħhom hu d-difiża jew is-sigurtà nazzjonali". |
| --- | --- |

2.5

L-Istati Membri huma mistennija li jikkooperaw flimkien u huma responsabbli għall-ippjanar u l-ġestjoni integrata. Dan jirrikjedi l-koordinazzjoni tal-politiki settorjali nazzjonali jew reġjonali biex tinħoloq koerenza, anke f'dimensjoni transkonfinali. Mandankollu, ta' min wieħed jinnota li din il-proposta għal Direttiva ma tapplikax għal "attivitajiet li l-uniku għan tagħhom hu d-difiża jew is-sigurtà nazzjonali".

3.   Għanijiet mixtieqa

| 3.1 | Il-Kummissjoni tixtieq li l-Istat Membri jistabbilixxu u jimplimentaw programmi ta' ppjanar tal-ispazju marittimu u strateġija waħda jew aktar għall-ġestjoni taż-żoni kostali. Naturalment dawn l-istrumenti jridu jqisu kemm is-sitwazzjonijiet partikolari reġjonali u intrareġjonali kif ukoll l-attivitajiet settorjali. |
| --- | --- |

3.1

Il-Kummissjoni tixtieq li l-Istat Membri jistabbilixxu u jimplimentaw programmi ta' ppjanar tal-ispazju marittimu u strateġija waħda jew aktar għall-ġestjoni taż-żoni kostali. Naturalment dawn l-istrumenti jridu jqisu kemm is-sitwazzjonijiet partikolari reġjonali u intrareġjonali kif ukoll l-attivitajiet settorjali.

| 3.2 | B'dawn il-prinċipji ġenerali stabbiliti, fil-konkret dan ifisser:






  — | li jingħata kontribut biex tiġi garantita l-provvista tal-enerġija tal-Unjoni Ewropea, b'mod partikolari billi jintużaw l-enerġiji tal-baħar (il-kurrenti, it-tibdil fil-livelli tal-ilma, il-mewġ, ir-riħ, eċċ.); |
| --- | --- | --- |

3.2

B'dawn il-prinċipji ġenerali stabbiliti, fil-konkret dan ifisser:

—

li jingħata kontribut biex tiġi garantita l-provvista tal-enerġija tal-Unjoni Ewropea, b'mod partikolari billi jintużaw l-enerġiji tal-baħar (il-kurrenti, it-tibdil fil-livelli tal-ilma, il-mewġ, ir-riħ, eċċ.);

| — | li t-trasport marittimu jiġi żviluppat b'mod effikaċi; |
| --- | --- |

—

li t-trasport marittimu jiġi żviluppat b'mod effikaċi;

| — | li jiġi promoss l-iżvilupp sostenibbli tas-sajd u tal-akkwakultura; |
| --- | --- |

—

li jiġi promoss l-iżvilupp sostenibbli tas-sajd u tal-akkwakultura;

| — | li jiġu garantiti l-preservazzjoni u t-titjib tal-ambjent; |
| --- | --- |

—

li jiġu garantiti l-preservazzjoni u t-titjib tal-ambjent;

| — | li ż-żoni kostali jkunu jistgħu jadattaw ruħhom u jirreżistu l-effetti tat-tibdil fil-klima. |
| --- | --- |

—

li ż-żoni kostali jkunu jistgħu jadattaw ruħhom u jirreżistu l-effetti tat-tibdil fil-klima.

4.   L-esiġenzi tal-Kummissjoni

| 4.1 | Bħalma tagħmel is-soltu, il-Kummissjoni tiddefinixxi għadd ta' obbligi xi ftit jew wisq burokratiċi li għandhom l-għan li jagħmluha possibbli li jintlaħqu dawn l-għanijiet. Dawn l-obbligi jinkludu:






  — | il-koordinazzjoni reċiproka bejn l-Istati Membri; |
| --- | --- | --- |

4.1

Bħalma tagħmel is-soltu, il-Kummissjoni tiddefinixxi għadd ta' obbligi xi ftit jew wisq burokratiċi li għandhom l-għan li jagħmluha possibbli li jintlaħqu dawn l-għanijiet. Dawn l-obbligi jinkludu:

—

il-koordinazzjoni reċiproka bejn l-Istati Membri;

| — | il-kooperazzjoni transkonfinali; |
| --- | --- |

—

il-kooperazzjoni transkonfinali;

| — | l-għarfien tal-effetti transkonfinali tal-politiki li jiġu implimentati. |
| --- | --- |

—

l-għarfien tal-effetti transkonfinali tal-politiki li jiġu implimentati.

| 4.2 | Għall-programmi tal-ippjanar iridu jiġu kkunsidrati l-attivitajiet marbutin mal-enerġija rinnovabbli, l-esplojtazzjoni tal-bjar tal-gass u taż-żejt, it-trasport marittimu, il-kanali u l-cables ta' taħt il-baħar, is-sajd, l-akkwakultura u s-siti tal-konservazzjoni tan-natura. |
| --- | --- |

4.2

Għall-programmi tal-ippjanar iridu jiġu kkunsidrati l-attivitajiet marbutin mal-enerġija rinnovabbli, l-esplojtazzjoni tal-bjar tal-gass u taż-żejt, it-trasport marittimu, il-kanali u l-cables ta' taħt il-baħar, is-sajd, l-akkwakultura u s-siti tal-konservazzjoni tan-natura.

| 4.3 | F'dak li jirrigwarda l-istrateġiji tal-ġestjoni taż-żoni kostali jridu jitqiesu l-użu tar-riżorsi naturali, l-aktar fil-qasam tal-enerġija, l-iżvilupp tal-infrastruttura (enerġija, portijiet, xogħlijiet marittimi, eċċ.), l-agrikoltura u l-industrija, is-sajd u l-akkwakultura, il-ġestjoni u l-ħarsien tal-ekosistemi, tas-siti u tal-pajsaġġi kostali, u l-konsegwenzi tat-tibdil fil-klima. |
| --- | --- |

4.3

F'dak li jirrigwarda l-istrateġiji tal-ġestjoni taż-żoni kostali jridu jitqiesu l-użu tar-riżorsi naturali, l-aktar fil-qasam tal-enerġija, l-iżvilupp tal-infrastruttura (enerġija, portijiet, xogħlijiet marittimi, eċċ.), l-agrikoltura u l-industrija, is-sajd u l-akkwakultura, il-ġestjoni u l-ħarsien tal-ekosistemi, tas-siti u tal-pajsaġġi kostali, u l-konsegwenzi tat-tibdil fil-klima.

| 4.4 | It-test jipprevedi li l-Istati Membri jridu jagħmlu l-arranġamenti neċessarji biex il-pubbliku jipparteċipa fit-tfassil tal-pjani u l-istrateġiji tal-ġestjoni taż-żoni kostali, ħaġa li hija ta' interess speċjali għall-KESE. |
| --- | --- |

4.4

It-test jipprevedi li l-Istati Membri jridu jagħmlu l-arranġamenti neċessarji biex il-pubbliku jipparteċipa fit-tfassil tal-pjani u l-istrateġiji tal-ġestjoni taż-żoni kostali, ħaġa li hija ta' interess speċjali għall-KESE.

| 4.5 | Dan kollu jiġi implimentat b'mod effikaċi biss jekk tiġi stabbilita kooperazzjoni ġenwina bejn l-Istati Membri u mal-pajjiżi terzi, anke peress li l-ispazji marittimi huma, min-natura tagħhom, spazji miftuħin f'interazzjoni kontinwa bejniethom. |
| --- | --- |

4.5

Dan kollu jiġi implimentat b'mod effikaċi biss jekk tiġi stabbilita kooperazzjoni ġenwina bejn l-Istati Membri u mal-pajjiżi terzi, anke peress li l-ispazji marittimi huma, min-natura tagħhom, spazji miftuħin f'interazzjoni kontinwa bejniethom.

5.   L-implimentazzjoni fil-prattika

| 5.1 | Hija r-responsabbiltà ta' kull Stat Membru li jaħtar l-awtoritajiet kompetenti biex jimplimentaw d-Direttiva u jgħaddi l-lista tagħhom lill-Kummissjoni. L-Istati Membri għandhom ukoll ir-responsabbiltà li lill-Kummissjoni jibagħtulha r-rapporti dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva. Huwa għaqli li d-deċiżjoni tittieħed kemm jista' jkun qrib il-persuni kkonċernati (dawk li jużaw il-baħar) u tar-realtajiet territorjali. |
| --- | --- |

5.1

Hija r-responsabbiltà ta' kull Stat Membru li jaħtar l-awtoritajiet kompetenti biex jimplimentaw d-Direttiva u jgħaddi l-lista tagħhom lill-Kummissjoni. L-Istati Membri għandhom ukoll ir-responsabbiltà li lill-Kummissjoni jibagħtulha r-rapporti dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva. Huwa għaqli li d-deċiżjoni tittieħed kemm jista' jkun qrib il-persuni kkonċernati (dawk li jużaw il-baħar) u tar-realtajiet territorjali.

| 5.2 | It-test jagħti lill-Kummissjoni s-setgħa li tuża atti ta' implimentazzjoni sabiex tiċċara xi data jew rekwiżiti amministrattivi, li huwa perfettament aċċettabbli sakemm dan ma jsirx mezz biex jinħolqu obbligi ġodda mhux previsti fit-test ta' referenza. |
| --- | --- |

5.2

It-test jagħti lill-Kummissjoni s-setgħa li tuża atti ta' implimentazzjoni sabiex tiċċara xi data jew rekwiżiti amministrattivi, li huwa perfettament aċċettabbli sakemm dan ma jsirx mezz biex jinħolqu obbligi ġodda mhux previsti fit-test ta' referenza.

6.   Kummenti ġenerali

| 6.1 | Il-qasam kopert minn din il-proposta huwa estiż ħafna u jiżdied mat-testi li diġà jeżistu: id-Direttiva dwar il-Ħabitats, magħrufa aħjar bl-isem Natura 2000, u d-Direttiva dwar l-Istrateġija Marina li tirrigwarda l-ispazji kostali tal-baħar kollha. Dan kollu huwa ġestit minn korpi ġodda ta' governanza lokali, reġjonali jew nazzjonali. |
| --- | --- |

6.1

Il-qasam kopert minn din il-proposta huwa estiż ħafna u jiżdied mat-testi li diġà jeżistu: id-Direttiva dwar il-Ħabitats, magħrufa aħjar bl-isem Natura 2000, u d-Direttiva dwar l-Istrateġija Marina li tirrigwarda l-ispazji kostali tal-baħar kollha. Dan kollu huwa ġestit minn korpi ġodda ta' governanza lokali, reġjonali jew nazzjonali.

| 6.2 | Għalhekk il-mistoqsija ewlenija hija kif ser tiġi sinkronizzata u kkoordinata l-leġislazzjoni l-ġdida ppjanata mad-Direttivi attwali. |
| --- | --- |

6.2

Għalhekk il-mistoqsija ewlenija hija kif ser tiġi sinkronizzata u kkoordinata l-leġislazzjoni l-ġdida ppjanata mad-Direttivi attwali.

| 6.3 | Il-kamp ta' applikazzjoni tal-proposta l-ġdida jista' jimplika r-riskju li l-effett tagħha jiġi mminimizzat fit-tfassil ta' rapporti li jkunu ta' natura amministrattiva ħafna. Huwa neċessarju ħafna li wieħed iżomm kuntatt mar-realtajiet ta' kuljum. |
| --- | --- |

6.3

Il-kamp ta' applikazzjoni tal-proposta l-ġdida jista' jimplika r-riskju li l-effett tagħha jiġi mminimizzat fit-tfassil ta' rapporti li jkunu ta' natura amministrattiva ħafna. Huwa neċessarju ħafna li wieħed iżomm kuntatt mar-realtajiet ta' kuljum.

| 6.4 | L-għan imħabbar huwa li tinkiseb koordinazzjoni aħjar tal-politiki li jirrigwardaw iż-żoni marittimi. Xejn ma jista' jmur kontra dan il-għan iżda wieħed jista' jistaqsi kienx ikun aktar għaqli li l-leġislazzjonijiet attwali jitħallew jilħqu l-effikaċja sħiħa tagħhom qabel ma jiżdied livell regolamentari ieħor. Hemm bżonn ta' ċertu żmien qabel ma l-leġislazzjoni tibda tikseb ir-riżultat mixtieq u huwa importanti li jkun hemm stampa ċara ta' dak li għandu jiġi implimentat. Il-Kardinal ta' Richelieu kien diġà rrimarka li liġi tajba kienet liġi li l-poplu jista' jifhem. |
| --- | --- |

6.4

L-għan imħabbar huwa li tinkiseb koordinazzjoni aħjar tal-politiki li jirrigwardaw iż-żoni marittimi. Xejn ma jista' jmur kontra dan il-għan iżda wieħed jista' jistaqsi kienx ikun aktar għaqli li l-leġislazzjonijiet attwali jitħallew jilħqu l-effikaċja sħiħa tagħhom qabel ma jiżdied livell regolamentari ieħor. Hemm bżonn ta' ċertu żmien qabel ma l-leġislazzjoni tibda tikseb ir-riżultat mixtieq u huwa importanti li jkun hemm stampa ċara ta' dak li għandu jiġi implimentat. Il-Kardinal ta' Richelieu kien diġà rrimarka li liġi tajba kienet liġi li l-poplu jista' jifhem.

| 6.5 | Din il-koordinazzjoni mtejba hija wkoll meħtieġa fir-rigward tal-allokazzjoni tal-fondi Ewropej intiżi sabiex jappoġġjaw l-implimentazzjoni tad-Direttiva l-ġdida. L-istrateġiji makroreġjonali għandhom jitqiesu bħala qafas li joħloq koerenza bejn id-diversi fondi ta' koeżjoni li jistgħu jiġu mobilizzati. |
| --- | --- |

6.5

Din il-koordinazzjoni mtejba hija wkoll meħtieġa fir-rigward tal-allokazzjoni tal-fondi Ewropej intiżi sabiex jappoġġjaw l-implimentazzjoni tad-Direttiva l-ġdida. L-istrateġiji makroreġjonali għandhom jitqiesu bħala qafas li joħloq koerenza bejn id-diversi fondi ta' koeżjoni li jistgħu jiġu mobilizzati.

| 6.6 | L-attivitajiet varji li jseħħu fiż-żoni marittimi u kostali jiddependu minn diversi atturi ekonomiċi, xjentifiċi, politiċi u amministrattivi. Apparti dan, hemm użi li qed jidħlu f'kompetizzjoni ma' xulxin bejn is-setturi ekonomiċi: is-sajd, it-trasport, l-użu tar-riżorsi tal-enerġija, it-turiżmu, eċċ. Barra minn hekk, fiż-żoni kostali, l-influwenza tal-attivitajiet ibbażati fuq l-art hija kruċjali u kumplessa. Din l-interazzjoni tfisser li mhux possibbli li dawn iż-żewġ territorji tal-art u marittimi jitqiesu b'mod indipendenti. |
| --- | --- |

6.6

L-attivitajiet varji li jseħħu fiż-żoni marittimi u kostali jiddependu minn diversi atturi ekonomiċi, xjentifiċi, politiċi u amministrattivi. Apparti dan, hemm użi li qed jidħlu f'kompetizzjoni ma' xulxin bejn is-setturi ekonomiċi: is-sajd, it-trasport, l-użu tar-riżorsi tal-enerġija, it-turiżmu, eċċ. Barra minn hekk, fiż-żoni kostali, l-influwenza tal-attivitajiet ibbażati fuq l-art hija kruċjali u kumplessa. Din l-interazzjoni tfisser li mhux possibbli li dawn iż-żewġ territorji tal-art u marittimi jitqiesu b'mod indipendenti.

| 6.7 | Għaldaqstant ikun tajjeb li jiġi evitat approċċ amministrattiv wisq li ma jagħmel xejn aktar ħlief iżid il-kumplessità u jtaqqal l-azzjoni li ssir aktar bil-mod. Għall-kuntrarju, hemm bżonn li l-professjonisti li jaħdmu fuq u f'dawn l-oqsma marittimi u kostali jiġu involuti b'mod ġenwin: atturi ekonomiċi, imsieħba soċjali u xjentifiċi, NGOs eċċ. Dan ma jsirx biex jittaqqal il-proċess iżda biex jiġu evitati l-oġġezzjonijiet wara, fosthom dawk fil-qrati, jew it-teħid ta' deċiżjonijiet li huma mbiegħda mir-realtajiet konkreti. |
| --- | --- |

6.7

Għaldaqstant ikun tajjeb li jiġi evitat approċċ amministrattiv wisq li ma jagħmel xejn aktar ħlief iżid il-kumplessità u jtaqqal l-azzjoni li ssir aktar bil-mod. Għall-kuntrarju, hemm bżonn li l-professjonisti li jaħdmu fuq u f'dawn l-oqsma marittimi u kostali jiġu involuti b'mod ġenwin: atturi ekonomiċi, imsieħba soċjali u xjentifiċi, NGOs eċċ. Dan ma jsirx biex jittaqqal il-proċess iżda biex jiġu evitati l-oġġezzjonijiet wara, fosthom dawk fil-qrati, jew it-teħid ta' deċiżjonijiet li huma mbiegħda mir-realtajiet konkreti.

7.   Kummenti speċifiċi

| 7.1 | Ta' min wieħed ifakkar li l-ippjanar tal-ispazji marittimi u l-ġestjoni integrata taż-żoni kostali jridu jkunu koerenti mad-direttivi li diġà ġew adottati, partikolarment dik li tirrigwarda l-Istrateġija Marina (2008) u d-Direttiva dwar il-Ħabitats (Natura 2000, 1992, li wara ġiet applikata għaż-żoni marittimi kostali). Huwa dan il-pakkett li llum jifforma l-politika marittima integrata tal-UE. |
| --- | --- |

7.1

Ta' min wieħed ifakkar li l-ippjanar tal-ispazji marittimi u l-ġestjoni integrata taż-żoni kostali jridu jkunu koerenti mad-direttivi li diġà ġew adottati, partikolarment dik li tirrigwarda l-Istrateġija Marina (2008) u d-Direttiva dwar il-Ħabitats (Natura 2000, 1992, li wara ġiet applikata għaż-żoni marittimi kostali). Huwa dan il-pakkett li llum jifforma l-politika marittima integrata tal-UE.

| 7.2 | L-implimentazzjoni ta' din id-Direttiva l-ġdida trid issir ukoll fir-rispett tal-prinċipju tas-sussidjarjetà bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri iżda wkoll fi ħdan l-Istati Membri. Fil-fatt, il-prijoritajiet imħabbra mid-Direttiva jridu jiġu klassifikati skont ċerti prijoritajiet li jvarjaw minn żona għal oħra u minn spazju għal ieħor. Wieħed ma jistax jittratta l-Baltiku u l-Mediterran bl-istess mod, kemm minħabba fil-karatteristiċi ġeografiċi kif ukoll minħabba fil-karatteristiċi ekoloġiċi. Iżda dan it-tip ta' differenzi jeżistu wkoll bejn ir-reġjuni u bejn iż-żoni kostali. |
| --- | --- |

7.2

L-implimentazzjoni ta' din id-Direttiva l-ġdida trid issir ukoll fir-rispett tal-prinċipju tas-sussidjarjetà bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri iżda wkoll fi ħdan l-Istati Membri. Fil-fatt, il-prijoritajiet imħabbra mid-Direttiva jridu jiġu klassifikati skont ċerti prijoritajiet li jvarjaw minn żona għal oħra u minn spazju għal ieħor. Wieħed ma jistax jittratta l-Baltiku u l-Mediterran bl-istess mod, kemm minħabba fil-karatteristiċi ġeografiċi kif ukoll minħabba fil-karatteristiċi ekoloġiċi. Iżda dan it-tip ta' differenzi jeżistu wkoll bejn ir-reġjuni u bejn iż-żoni kostali.

| 7.3 | Wieħed mill-aktar aspetti utli tal-proposta huwa l-organizzazzjoni ta' kooperazzjoni reċiproka bejn l-awtoritajiet ta' tmexxija, bl-appoġġ ta' miżuri ta' informazzjoni u ta' kontroll. Biex dan kollu jkun verament effikaċi, ikun utli li jiġu definiti kriterji ġenerali komuni sabiex l-informazzjoni u d-data jkunu jistgħu jiġu skambjati u kkomunikati b'mod faċli, mhux biss bejn l-awtoritajiet iżda wkoll bejn l-atturi tal-attivitajiet kostali u marittimi. Madankollu jeħtieġ li jiġi enfasizzat li l-effiċjenza tal-proċess tistrieħ fuq metodu adegwat li jippermetti li d-diversi atturi lokali, pubbliċi u privati, jieħdu azzjoni fir-rigward ta' għanijiet komuni abbażi ta' sitwazzjoni inizjali kondiviża. L-isfida kollha tinsab fil-kapaċità li r-responsabbli tal-attivitajiet differenti ħafna li huma attivi fl-istess territorju kostali u marittimu jkunu jitkellmu b'lingwaġġ komuni. |
| --- | --- |

7.3

Wieħed mill-aktar aspetti utli tal-proposta huwa l-organizzazzjoni ta' kooperazzjoni reċiproka bejn l-awtoritajiet ta' tmexxija, bl-appoġġ ta' miżuri ta' informazzjoni u ta' kontroll. Biex dan kollu jkun verament effikaċi, ikun utli li jiġu definiti kriterji ġenerali komuni sabiex l-informazzjoni u d-data jkunu jistgħu jiġu skambjati u kkomunikati b'mod faċli, mhux biss bejn l-awtoritajiet iżda wkoll bejn l-atturi tal-attivitajiet kostali u marittimi. Madankollu jeħtieġ li jiġi enfasizzat li l-effiċjenza tal-proċess tistrieħ fuq metodu adegwat li jippermetti li d-diversi atturi lokali, pubbliċi u privati, jieħdu azzjoni fir-rigward ta' għanijiet komuni abbażi ta' sitwazzjoni inizjali kondiviża. L-isfida kollha tinsab fil-kapaċità li r-responsabbli tal-attivitajiet differenti ħafna li huma attivi fl-istess territorju kostali u marittimu jkunu jitkellmu b'lingwaġġ komuni.

| 7.4 | It-tniġġis fuq l-art (dranaġġ urban jew industrijali u makroskart li jinġarr mill-ilmijiet matul l-għargħar, eċċ.) u l-kostruzzjonijiet li jinbnew fuq il-baħar (portijiet, artijiet reklamati, xogħlijiet kontra l-erożjoni, eċċ.) huma ta' ħsara kbira għall-ambjent tal-baħar, u għalhekk jeħtieġ li l-ippjannar fuq l-art taż-żoni li huma qrib il-kosta jkun ikkoordinat ma' mal-politiki tal-ġestjoni kostali u tal-ippjanar tal-ispazji marittimi jew saħansitra integrat fihom. |
| --- | --- |

7.4

It-tniġġis fuq l-art (dranaġġ urban jew industrijali u makroskart li jinġarr mill-ilmijiet matul l-għargħar, eċċ.) u l-kostruzzjonijiet li jinbnew fuq il-baħar (portijiet, artijiet reklamati, xogħlijiet kontra l-erożjoni, eċċ.) huma ta' ħsara kbira għall-ambjent tal-baħar, u għalhekk jeħtieġ li l-ippjannar fuq l-art taż-żoni li huma qrib il-kosta jkun ikkoordinat ma' mal-politiki tal-ġestjoni kostali u tal-ippjanar tal-ispazji marittimi jew saħansitra integrat fihom.

Brussell, 18 ta’ Settembru 2013

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

| 21.11.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/71 |
| --- | --- | --- | --- |

21.11.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/71

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi ċerti dispożizzjonijiet tranżitorji dwar l-appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u li jemenda r-Regolament (UE) Nru [RD] rigward ir-riżorsi u d-distribuzzjoni tagħhom fir-rigward tas-sena 2014 u li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 73/2009 u r-Regolamenti (UE) Nru [DP], (UE) Nru [HZ] u (UE) Nru [OKS unika] fir-rigward tal-applikazzjoni tagħhom fis-sena 2014”

COM(2013) 226 final — 2013/0117 (COD)

2013/C 341/16

Relatur: is-Sur BOLAND

Nhar it-21 ta' Mejju 2013 u s-17 ta' Lulju 2013, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill Ewropew rispettivament iddeċidew, b'konformità mal-Artikoli 43(2), 207(2) u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, dwar

il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi ċerti dispożizzjonijiet tranżitorji dwar l-appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u li jemenda r-Regolament (UE) Nru [RD] rigward ir-riżorsi u d-distribuzzjoni tagħhom fir-rigward tas-sena 2014 u li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 73/2009 u r-Regolamenti (UE) Nru [DP], (UE) Nru [HZ] u (UE) Nru [OKS Unika] fir-rigward tal-applikazzjoni tagħhom fis-sena 2014

COM(2013) 226 final – 2013/0117 (COD).

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-3 ta’ Settembru 2013.

Matul l-492 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet fit-18 u d-19 ta’ Settembru 2013 (seduta tat-18 ta’ Settembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’ 138 vot favur, 2 voti kontra u 3 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon il-proposta li jiġu stabbiliti dispożizzjonijiet tranżitorji għall-2014 rigward ċerti regoli marbuta mal-Politka Agrikola Komuni (PAK), partikolarment is-sistema ta' pagamenti diretti u l-appoġġ għall-iżvilupp rurali ffinanzjati mill-Fond Agrikolu Ewropew ta' Garanzija (FAEG) u mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR). |
| --- | --- |

1.1

Il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon il-proposta li jiġu stabbiliti dispożizzjonijiet tranżitorji għall-2014 rigward ċerti regoli marbuta mal-Politka Agrikola Komuni (PAK), partikolarment is-sistema ta' pagamenti diretti u l-appoġġ għall-iżvilupp rurali ffinanzjati mill-Fond Agrikolu Ewropew ta' Garanzija (FAEG) u mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR).

| 1.2 | Il-KESE jappoġġja bil-qawwi l-arranġamenti tranżitorji għall-2014 biex jiżguraw kontinwità tal-pagamenti lill-benefiċjarji f'każ li l-pjani l-ġodda tal-iżvilupp rurali jiġu adottati tard u minħabba l-ħtieġa ta' posponiment tal-applikazzjoni tal-iskema l-ġdida ta' pagamenti diretti għal raġunijiet prattiċi u amministrattivi. Mingħajrhom il-familji tal-azjendi agrikoli jkunu f'periklu u bla għajnuna għall-miżuri ambjentali; ħafna mill-protezzjoni li tinsab f'dan il-qasam tisparixxi. |
| --- | --- |

1.2

Il-KESE jappoġġja bil-qawwi l-arranġamenti tranżitorji għall-2014 biex jiżguraw kontinwità tal-pagamenti lill-benefiċjarji f'każ li l-pjani l-ġodda tal-iżvilupp rurali jiġu adottati tard u minħabba l-ħtieġa ta' posponiment tal-applikazzjoni tal-iskema l-ġdida ta' pagamenti diretti għal raġunijiet prattiċi u amministrattivi. Mingħajrhom il-familji tal-azjendi agrikoli jkunu f'periklu u bla għajnuna għall-miżuri ambjentali; ħafna mill-protezzjoni li tinsab f'dan il-qasam tisparixxi.

| 1.3 | Il-KESE jirrakkomanda bil-qawwi li l-benefiċjarji ta' skemi 'klassiċi' li jinsabu f'żoni muntanjużi remoti m'għandhomx jiġu żvantaġġati bl-ebda mod mill-arranġamenti tranżitorji. Il-KESE jinnota wkoll bi tħassib li l-komunitajiet remoti, li jiddependu ħafna mill-ftehimiet agroambjentali bħala sors ta' introjtu bi ħlas lura għall-benefiċċji pubbliċi essenzjali li huma jwasslu, jistgħu jsofru tnaqqis fl-introjtu fil-perjodu ta' programmar il-ġdid li jwassal għall-2020. |
| --- | --- |

1.3

Il-KESE jirrakkomanda bil-qawwi li l-benefiċjarji ta' skemi 'klassiċi' li jinsabu f'żoni muntanjużi remoti m'għandhomx jiġu żvantaġġati bl-ebda mod mill-arranġamenti tranżitorji. Il-KESE jinnota wkoll bi tħassib li l-komunitajiet remoti, li jiddependu ħafna mill-ftehimiet agroambjentali bħala sors ta' introjtu bi ħlas lura għall-benefiċċji pubbliċi essenzjali li huma jwasslu, jistgħu jsofru tnaqqis fl-introjtu fil-perjodu ta' programmar il-ġdid li jwassal għall-2020.

| 1.3.1 | Il-KESE jirrakkomanda li l-pagamenti tranżitorji lil dawn il-komunitajiet ikunu jirriflettu l-livell ta' finanzjament kif maqbul diġà fil-programm l-antik. |
| --- | --- |

1.3.1

Il-KESE jirrakkomanda li l-pagamenti tranżitorji lil dawn il-komunitajiet ikunu jirriflettu l-livell ta' finanzjament kif maqbul diġà fil-programm l-antik.

| 1.4 | Il-KESE jirrakkomanda bil-qawwi li l-Kummissjoni tanalizza l-arranġamenti tranżitorji bl-għan li tiżgura li jiġu minimizzati l-effetti fuq il-familji rurali li jħalli t-tnaqqis propost u li jintwera li tal-inqas l-impatt tat-tnaqqis fuq l-inizjattivi ambjentali jkun newtrali. |
| --- | --- |

1.4

Il-KESE jirrakkomanda bil-qawwi li l-Kummissjoni tanalizza l-arranġamenti tranżitorji bl-għan li tiżgura li jiġu minimizzati l-effetti fuq il-familji rurali li jħalli t-tnaqqis propost u li jintwera li tal-inqas l-impatt tat-tnaqqis fuq l-inizjattivi ambjentali jkun newtrali.

| 1.5 | Il-KESE jidhirlu li l-arranġamenti tranżitorji għandhom jippermettu impenji ġodda fir-rigward ta' miżuri marbutin maż-żoni u mal-annimali u miżuri ta' investiment urġenti fl-azjendi fl-2014, anke jekk ir-riżorsi għall-perjodu attwali jkunu ġew eżawriti. |
| --- | --- |

1.5

Il-KESE jidhirlu li l-arranġamenti tranżitorji għandhom jippermettu impenji ġodda fir-rigward ta' miżuri marbutin maż-żoni u mal-annimali u miżuri ta' investiment urġenti fl-azjendi fl-2014, anke jekk ir-riżorsi għall-perjodu attwali jkunu ġew eżawriti.

| 1.6 | Fil-qafas tar-regoli orizzontali għall-finanzjament tal-PAK, il-posponiment tal-applikazzjoni tal-iskema l-ġdida ta' pagamenti diretti jimplika li hemm bżonn ta' miżuri tranżitorji għas-Servizzi Konsultattivi għall-Azjendi Agrikoli (FAS), għas-Sistema Integrata ta' Amministrazzjoni u Kontroll (SIAK), u għall-kundizzjonalità. Għaldaqstant il-KESE jemmen li huwa obbligatorju li l-Kunsill u l-Parlament Ewropew jadottaw regoli tranżitorji speċifiċi qabel tintemm is-sena, u li jemendaw l-atti bażiċi attwali tal-PAK fejn ikun hemm bżonn. |
| --- | --- |

1.6

Fil-qafas tar-regoli orizzontali għall-finanzjament tal-PAK, il-posponiment tal-applikazzjoni tal-iskema l-ġdida ta' pagamenti diretti jimplika li hemm bżonn ta' miżuri tranżitorji għas-Servizzi Konsultattivi għall-Azjendi Agrikoli (FAS), għas-Sistema Integrata ta' Amministrazzjoni u Kontroll (SIAK), u għall-kundizzjonalità. Għaldaqstant il-KESE jemmen li huwa obbligatorju li l-Kunsill u l-Parlament Ewropew jadottaw regoli tranżitorji speċifiċi qabel tintemm is-sena, u li jemendaw l-atti bażiċi attwali tal-PAK fejn ikun hemm bżonn.

| 1.7 | Il-KESE jisħaq li l-ebda regola tranżitorja m'għandha tiġi pperikolata minħabba l-impożizzjoni ta' limiti massimi nazzjonali li mhumiex realistiċi fir-rigward tal-fondi disponibbli. |
| --- | --- |

1.7

Il-KESE jisħaq li l-ebda regola tranżitorja m'għandha tiġi pperikolata minħabba l-impożizzjoni ta' limiti massimi nazzjonali li mhumiex realistiċi fir-rigward tal-fondi disponibbli.

2.   Rimarki ta' introduzzjoni

| 2.1 | Il-Kummissjoni Ewropea għaddejja bil-ħidma sfiqa mal-Parlament Ewropew u l-Kunsill biex tilħaq ftehim politiku finali dwar ir-riforma tal-PAK. Il-ġist prinċipali tal-ftehim intlaħaq fl-aħħar ta' Ġunju 2013, u dan għandu jagħmilha possibbli biex ir-regolamenti l-ġodda jibdew jitħaddmu mill-1 ta' Jannar 2014. Madankollu, il-ftehim finali għad irid jintlaħaq, u dan ifisser li ma jkunx realistiku li nistennew li l-Istati Membri se jkollhom il-proċeduri amministrattivi kollha li hemm bżonn f'posthom f'dik id-data. |
| --- | --- |

2.1

Il-Kummissjoni Ewropea għaddejja bil-ħidma sfiqa mal-Parlament Ewropew u l-Kunsill biex tilħaq ftehim politiku finali dwar ir-riforma tal-PAK. Il-ġist prinċipali tal-ftehim intlaħaq fl-aħħar ta' Ġunju 2013, u dan għandu jagħmilha possibbli biex ir-regolamenti l-ġodda jibdew jitħaddmu mill-1 ta' Jannar 2014. Madankollu, il-ftehim finali għad irid jintlaħaq, u dan ifisser li ma jkunx realistiku li nistennew li l-Istati Membri se jkollhom il-proċeduri amministrattivi kollha li hemm bżonn f'posthom f'dik id-data.

| 2.2 | Wara li jkun sar dibattitu fil-Parlament Ewropew u fil-Kunsill, id-diversi regolamenti u atti ta' implimentazzjoni huma mistennija li jiġu approvati sal-aħħar tal-2013, bir-riforma tal-PAK tidħol fis-seħħ fl-1 ta' Jannar 2014. |
| --- | --- |

2.2

Wara li jkun sar dibattitu fil-Parlament Ewropew u fil-Kunsill, id-diversi regolamenti u atti ta' implimentazzjoni huma mistennija li jiġu approvati sal-aħħar tal-2013, bir-riforma tal-PAK tidħol fis-seħħ fl-1 ta' Jannar 2014.

| 2.3 | Sabiex tiżgura kontinwità, il-proposta tal-Kummissjoni tat-18 ta' April 2013 timmira biex tistabbilixxi regoli tranżitorji għal ċerti elementi ta' politika. Dan ikun ifisser li r-regoli eżistenti tal-Iskema ta’ Pagament Uniku, l-Iskema ta’ Pagament Uniku skont l-Erja u l-pagamenti mmirati skont l-"Artikolu 68" ikomplu japplikaw għas-sena ta' talba 2014. Għalhekk ir-regoli ġodda, pereżempju dawk dwar it-titjib ekoloġiku (greening), mhux se jkunu japplikaw qabel il-bidu tal-2015, u b'hekk l-aġenziji tal-pagamenti ikollhom aktar żmien biex iħejju għal dawn il-bidliet. |
| --- | --- |

2.3

Sabiex tiżgura kontinwità, il-proposta tal-Kummissjoni tat-18 ta' April 2013 timmira biex tistabbilixxi regoli tranżitorji għal ċerti elementi ta' politika. Dan ikun ifisser li r-regoli eżistenti tal-Iskema ta’ Pagament Uniku, l-Iskema ta’ Pagament Uniku skont l-Erja u l-pagamenti mmirati skont l-"Artikolu 68" ikomplu japplikaw għas-sena ta' talba 2014. Għalhekk ir-regoli ġodda, pereżempju dawk dwar it-titjib ekoloġiku (greening), mhux se jkunu japplikaw qabel il-bidu tal-2015, u b'hekk l-aġenziji tal-pagamenti ikollhom aktar żmien biex iħejju għal dawn il-bidliet.

| 2.4 | Fis-27 ta' Ġunju, wara tliet xhur ta' negozjati trilaterali intensivi, il-Parlament, il-Kunsill u l-Kummissjoni laħqu qbil politiku preliminari dwar ir-riforma tal-politika agrikola tal-UE. Dan il-ftehim huwa soġġett għal konklużjoni formali tan-negozjati dwar il-baġit tal-Qafas Finanzjarju Plurijennali (2014-2020) tal-UE u l-konferma mill-Kumitat għall-Agrikoltura, il-plenarja tal-Parlament u l-Kunsill. |
| --- | --- |

2.4

Fis-27 ta' Ġunju, wara tliet xhur ta' negozjati trilaterali intensivi, il-Parlament, il-Kunsill u l-Kummissjoni laħqu qbil politiku preliminari dwar ir-riforma tal-politika agrikola tal-UE. Dan il-ftehim huwa soġġett għal konklużjoni formali tan-negozjati dwar il-baġit tal-Qafas Finanzjarju Plurijennali (2014-2020) tal-UE u l-konferma mill-Kumitat għall-Agrikoltura, il-plenarja tal-Parlament u l-Kunsill.

| 2.5 | Il-proposta hija relatata mar-Regolament (UE) Nru 335/2013 tat-12 ta' April 2013 li jemenda r-Regolament (KE) Nru 1974/2006 li jistabbilixxi regoli għall-applikazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005 dwar appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-FAEŻR. |
| --- | --- |

2.5

Il-proposta hija relatata mar-Regolament (UE) Nru 335/2013 tat-12 ta' April 2013 li jemenda r-Regolament (KE) Nru 1974/2006 li jistabbilixxi regoli għall-applikazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005 dwar appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-FAEŻR.

| 2.6 | Għall-pagamenti tal-iżvilupp rurali, hija prattika standard li jiġu definiti regoli tranżitorji sabiex jitneħħa d-distakk bejn żewġ perjodi ta' programmar pluriennali. Madankollu huma meħtieġa wkoll ċerti arranġamenti tranżitorji speċifiċi, partikolarment biex jindirizzaw il-konsegwenzi ta' dewmien fir-reġim il-ġdid tal-pagamenti diretti. Il-proposta tinkludi wkoll regoli tranżitorji għall-Kroazja. |
| --- | --- |

2.6

Għall-pagamenti tal-iżvilupp rurali, hija prattika standard li jiġu definiti regoli tranżitorji sabiex jitneħħa d-distakk bejn żewġ perjodi ta' programmar pluriennali. Madankollu huma meħtieġa wkoll ċerti arranġamenti tranżitorji speċifiċi, partikolarment biex jindirizzaw il-konsegwenzi ta' dewmien fir-reġim il-ġdid tal-pagamenti diretti. Il-proposta tinkludi wkoll regoli tranżitorji għall-Kroazja.

| 2.7 | Il-Kummissjoni trid li l-aġenziji tal-pagamenti jkollhom il-ħin biex jagħmlu l-arranġamenti amministrattivi u jiggarantixxu ġestjoni adatta tal-fondi tal-UE, sabiex il-bdiewa jifhmu r-regoli l-ġodda u ma jiġux mġiegħla jwettqu xi ħaġa ġdida qabel ma din tkun lesta. |
| --- | --- |

2.7

Il-Kummissjoni trid li l-aġenziji tal-pagamenti jkollhom il-ħin biex jagħmlu l-arranġamenti amministrattivi u jiggarantixxu ġestjoni adatta tal-fondi tal-UE, sabiex il-bdiewa jifhmu r-regoli l-ġodda u ma jiġux mġiegħla jwettqu xi ħaġa ġdida qabel ma din tkun lesta.

3.   Kontenut essenzjali tal-proposta tal-Kummissjoni

| 3.1 | L-għan tal-proposta tal-Kummissjoni huwa li tistabbilixxi ċerti dispożizzjonijiet tranżitorji dwar l-appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-FAEŻR. |
| --- | --- |

3.1

L-għan tal-proposta tal-Kummissjoni huwa li tistabbilixxi ċerti dispożizzjonijiet tranżitorji dwar l-appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-FAEŻR.

| 3.2 | Ir-regoli tranżitorji huma meħtieġa biex jiġu definiti l-arranġamenti tekniċi li se jippermettu adattament bla xkiel għall-kundizzjonijiet il-ġodda, u fl-istess waqt tiġi żgurata l-kontinwità tal-forom differenti ta’ appoġġ skont il-PAK. |
| --- | --- |

3.2

Ir-regoli tranżitorji huma meħtieġa biex jiġu definiti l-arranġamenti tekniċi li se jippermettu adattament bla xkiel għall-kundizzjonijiet il-ġodda, u fl-istess waqt tiġi żgurata l-kontinwità tal-forom differenti ta’ appoġġ skont il-PAK.

| 3.3 | Sabiex l-Istati Membri jkunu jistgħu jindirizzaw il-ħtiġijiet tas-setturi agrikoli tagħhom jew biex isaħħu l-politika tal-iżvilupp rurali tagħhom b’mod aktar flessibbli, dawn għandhom jingħataw il-possibbiltà li jittrasferixxu fondi mil-limiti massimi tagħhom applikabbli għall-pagamenti diretti għall-appoġġ tagħhom assenjat għall-iżvilupp rurali u mill-appoġġ assenjat għall-iżvilupp rurali għal-limiti massimi tagħhom applikabbli għall-pagamenti diretti. Fl-istess waqt, l-Istati Membri b'livell ta’ appoġġ dirett ta' anqas minn 90 % tal-livell medju ta' appoġġ tal-UE għandhom jingħataw il-possibbiltà li jittrasferixxu fondi addizzjonali mill-appoġġ tagħhom assenjat għall-iżvilupp rurali għal-limiti massimi tagħhom applikabbli għall-pagamenti diretti. Dawn l-għażliet għandhom isiru f’ċerti limiti, darba biss u għall-perjodu kollu tas-snin finanzjarji bejn l-2015 u l-2020. |
| --- | --- |

3.3

Sabiex l-Istati Membri jkunu jistgħu jindirizzaw il-ħtiġijiet tas-setturi agrikoli tagħhom jew biex isaħħu l-politika tal-iżvilupp rurali tagħhom b’mod aktar flessibbli, dawn għandhom jingħataw il-possibbiltà li jittrasferixxu fondi mil-limiti massimi tagħhom applikabbli għall-pagamenti diretti għall-appoġġ tagħhom assenjat għall-iżvilupp rurali u mill-appoġġ assenjat għall-iżvilupp rurali għal-limiti massimi tagħhom applikabbli għall-pagamenti diretti. Fl-istess waqt, l-Istati Membri b'livell ta’ appoġġ dirett ta' anqas minn 90 % tal-livell medju ta' appoġġ tal-UE għandhom jingħataw il-possibbiltà li jittrasferixxu fondi addizzjonali mill-appoġġ tagħhom assenjat għall-iżvilupp rurali għal-limiti massimi tagħhom applikabbli għall-pagamenti diretti. Dawn l-għażliet għandhom isiru f’ċerti limiti, darba biss u għall-perjodu kollu tas-snin finanzjarji bejn l-2015 u l-2020.

| 3.4 | L-Iskema ta’ Pagament Uniku skont l-Erja stabbilita fir-Regolament (KE) Nru 73/2009 hija ta’ natura tranżitorja u kellha tintemm fil-31 ta’ Diċembru 2013. Billi l-iskema ġdida ta’ pagament bażiku se tieħu post l-iskema ta’ pagament uniku mill-1 ta’ Jannar 2015, jeħtieġ li tiġi estiża l-iskema ta’ pagament uniku skont l-erja għas-sena 2014 biex jiġi evitat li l-Istati Membri l-ġodda jkollhom japplikaw l-iskema ta’ pagament uniku għal sena waħda biss. |
| --- | --- |

3.4

L-Iskema ta’ Pagament Uniku skont l-Erja stabbilita fir-Regolament (KE) Nru 73/2009 hija ta’ natura tranżitorja u kellha tintemm fil-31 ta’ Diċembru 2013. Billi l-iskema ġdida ta’ pagament bażiku se tieħu post l-iskema ta’ pagament uniku mill-1 ta’ Jannar 2015, jeħtieġ li tiġi estiża l-iskema ta’ pagament uniku skont l-erja għas-sena 2014 biex jiġi evitat li l-Istati Membri l-ġodda jkollhom japplikaw l-iskema ta’ pagament uniku għal sena waħda biss.

| 3.5 | Fir-rigward tal-pagamenti diretti, għandu jitħalla biżżejjed żmien biex l-Istati Membri, u speċjalment l-Aġenziji tal-Pagamenti tagħhom, ikunu jistgħu jagħmlu t-tħejjijiet sabiex jgħaddu l-pagamenti lill-benefiċjarji, filwaqt li jiddaħħlu l-proċeduri meħtieġa biex ikun jista' jibda l-programmm il-ġdid. Għaldaqstant, it-talbiet għall-2014 se jiġu trattati skont ir-regoli tranżitorji. |
| --- | --- |

3.5

Fir-rigward tal-pagamenti diretti, għandu jitħalla biżżejjed żmien biex l-Istati Membri, u speċjalment l-Aġenziji tal-Pagamenti tagħhom, ikunu jistgħu jagħmlu t-tħejjijiet sabiex jgħaddu l-pagamenti lill-benefiċjarji, filwaqt li jiddaħħlu l-proċeduri meħtieġa biex ikun jista' jibda l-programmm il-ġdid. Għaldaqstant, it-talbiet għall-2014 se jiġu trattati skont ir-regoli tranżitorji.

| 3.6 | F’dak li għandu x’jaqsam mat-tieni pilastru, id-definizzjoni ta’ regoli għat-tranżizzjoni bejn iż-żewġ perjodi ta’ programmar tirrappreżenta prattika standard. Ġeneralment ikunu jinħtieġu regoli tranżitorju biex jitneħħa d-distakk bejn żewġ perjodi ta' programmar konsekuttivi. Madankollu, għall-iżvilupp rurali, din id-darba jinħtieġu wkoll xi arranġamenti tranżitorji speċifiċi, partikolarment biex jittrattaw l-implikazzjonijiet tad-dewmien tar-reġim il-ġdid għall-pagamenti diretti fuq ċerti miżuri għall-iżvilupp rurali speċjalment fir-rigward tax-xenarju bażi għall-miżuri agroambjentali u klimatiċi u l-applikazzjoni tar-regoli ta’ kundizzjonalità. L-arranġamenti tranżitorji huma meħtieġa wkoll biex jiżguraw li l-Istati Membri jkomplu jidħlu għal impenji ġodda fir-rigward ta' miżuri marbutin maż-żoni u mal-annimali fl-2014 anki jekk ir-riżorsi għall-perjodu attwali jkunu ġew eżawriti. Dawn l-impenji ġodda, kif ukoll l-impenji korrispondenti li għaddejjin bħalissa, se jkunu eliġibbli mill-pakketti finanzjarji l-ġodda ta' programmi għall-iżvilupp rurali tal-perjodu ta’ programmar li jmiss. |
| --- | --- |

3.6

F’dak li għandu x’jaqsam mat-tieni pilastru, id-definizzjoni ta’ regoli għat-tranżizzjoni bejn iż-żewġ perjodi ta’ programmar tirrappreżenta prattika standard. Ġeneralment ikunu jinħtieġu regoli tranżitorju biex jitneħħa d-distakk bejn żewġ perjodi ta' programmar konsekuttivi. Madankollu, għall-iżvilupp rurali, din id-darba jinħtieġu wkoll xi arranġamenti tranżitorji speċifiċi, partikolarment biex jittrattaw l-implikazzjonijiet tad-dewmien tar-reġim il-ġdid għall-pagamenti diretti fuq ċerti miżuri għall-iżvilupp rurali speċjalment fir-rigward tax-xenarju bażi għall-miżuri agroambjentali u klimatiċi u l-applikazzjoni tar-regoli ta’ kundizzjonalità. L-arranġamenti tranżitorji huma meħtieġa wkoll biex jiżguraw li l-Istati Membri jkomplu jidħlu għal impenji ġodda fir-rigward ta' miżuri marbutin maż-żoni u mal-annimali fl-2014 anki jekk ir-riżorsi għall-perjodu attwali jkunu ġew eżawriti. Dawn l-impenji ġodda, kif ukoll l-impenji korrispondenti li għaddejjin bħalissa, se jkunu eliġibbli mill-pakketti finanzjarji l-ġodda ta' programmi għall-iżvilupp rurali tal-perjodu ta’ programmar li jmiss.

| 3.7 | Skont l-impenji legali marbuta mar-Regolament (KE) Nru 1698/2005, l-Istati Membri jistgħu jkomplu jidħlu għal impenji legali ġodda fil-konfront tal-benefiċjarji fl-2014 skont il-programmi tal-iżvilupp rurali adottati fuq il-bażi tar-Regolament (KE) Nru 1698/2005, anke wara li r-riżorsi finanzjarji kollha tal-perjodu ta’ programmar bejn l-2007 u l-2013 jkunu ntużaw kollha, sal-adozzjoni tal-programm rispettiv għall-iżvilupp rurali għall-perjodu ta’ programmar bejn l-2014 u l-2020. In-nefqa mġarrba fuq il-bażi ta’ dawn l-impenji se tkun eliġibbli skont l-Artikolu 3 ta’ dan ir-Regolament. |
| --- | --- |

3.7

Skont l-impenji legali marbuta mar-Regolament (KE) Nru 1698/2005, l-Istati Membri jistgħu jkomplu jidħlu għal impenji legali ġodda fil-konfront tal-benefiċjarji fl-2014 skont il-programmi tal-iżvilupp rurali adottati fuq il-bażi tar-Regolament (KE) Nru 1698/2005, anke wara li r-riżorsi finanzjarji kollha tal-perjodu ta’ programmar bejn l-2007 u l-2013 jkunu ntużaw kollha, sal-adozzjoni tal-programm rispettiv għall-iżvilupp rurali għall-perjodu ta’ programmar bejn l-2014 u l-2020. In-nefqa mġarrba fuq il-bażi ta’ dawn l-impenji se tkun eliġibbli skont l-Artikolu 3 ta’ dan ir-Regolament.

4.   Implikazzjonijiet baġitarji

| 4.1 | Dan l-abbozz ta’ Regolament jimplimenta biss il-proposti tal-Kummissjoni dwar il-Qafas Finanzjarju Pluriennali u r-riforma tal-PAK għas-sena finanzjarja 2015 filwaqt li jqis il-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew tat-8 ta’ Frar 2013. Dan jinkorpora l-konverġenza esterna tal-pagamenti diretti, il-flessibbiltà bejn il-pilastri tal-PAK u r-rata ta’ kofinanzjament għall-iżvilupp rurali. |
| --- | --- |

4.1

Dan l-abbozz ta’ Regolament jimplimenta biss il-proposti tal-Kummissjoni dwar il-Qafas Finanzjarju Pluriennali u r-riforma tal-PAK għas-sena finanzjarja 2015 filwaqt li jqis il-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew tat-8 ta’ Frar 2013. Dan jinkorpora l-konverġenza esterna tal-pagamenti diretti, il-flessibbiltà bejn il-pilastri tal-PAK u r-rata ta’ kofinanzjament għall-iżvilupp rurali.

| 4.2 | Għall-pagamenti diretti, il-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew tat-8 ta’ Frar 2013 jikkorrispondu, meta mqabbla mal-proposta tal-Kummissjoni, għal tnaqqis ta’ EUR 830 miljun (fi prezzijiet attwali) fis-sena finanzjarja 2015 (li tikkorrispondi għas-sena ta’ talba 2014 għall-pagamenti diretti). |
| --- | --- |

4.2

Għall-pagamenti diretti, il-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew tat-8 ta’ Frar 2013 jikkorrispondu, meta mqabbla mal-proposta tal-Kummissjoni, għal tnaqqis ta’ EUR 830 miljun (fi prezzijiet attwali) fis-sena finanzjarja 2015 (li tikkorrispondi għas-sena ta’ talba 2014 għall-pagamenti diretti).

| 4.3 | Id-distribuzzjoni tal-limiti massimi tal-pagamenti diretti fost l-Istati Membri tqis il-konverġenza esterna mis-sena finanzjarja 2015 'il quddiem. Meta mqabbla mal-proposta tal-Kummissjoni, il-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew jimmodifikaw il-limitu ta’ żmien tal-konverġenza (sitt snin) u jżidu minimu ta’ EUR 196 għal kull ettaru li jrid jintlaħaq sas-sena finanzjarja 2020. Meta mqabbla mal-proposta tal-Kummissjoni, il-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew iżidu l-flessibiltà bejn il-pilastri. Din se tkun newtrali fejn jidħol il-baġit billi eżattament l-istess ammonti mnaqqsa minn fond wieħed (il-FAEG jew il-FAEŻR) se jsiru disponibbli għall-fond l-ieħor. |
| --- | --- |

4.3

Id-distribuzzjoni tal-limiti massimi tal-pagamenti diretti fost l-Istati Membri tqis il-konverġenza esterna mis-sena finanzjarja 2015 'il quddiem. Meta mqabbla mal-proposta tal-Kummissjoni, il-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew jimmodifikaw il-limitu ta’ żmien tal-konverġenza (sitt snin) u jżidu minimu ta’ EUR 196 għal kull ettaru li jrid jintlaħaq sas-sena finanzjarja 2020. Meta mqabbla mal-proposta tal-Kummissjoni, il-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew iżidu l-flessibiltà bejn il-pilastri. Din se tkun newtrali fejn jidħol il-baġit billi eżattament l-istess ammonti mnaqqsa minn fond wieħed (il-FAEG jew il-FAEŻR) se jsiru disponibbli għall-fond l-ieħor.

| 4.4 | Fir-rigward tal-iżvilupp rurali, dan l-abbozz ta’ Regolament jimmira li jiżgura l-kontinwità ta’ għadd ta’ miżuri li jinvolvu impenji pluriennali. Dawk id-dispożizzjonijiet m'għandhom l-ebda impatt finanzjarju billi l-allokazzjoni għall-iżvilupp rurali tibqa’ l-istess. Madankollu, id-distribuzzjoni tal-pagamenti matul iż-żmien tista’ tkun xi ftit differenti iżda f’dan l-istadju ma tistax tiġi kwantifikata. |
| --- | --- |

4.4

Fir-rigward tal-iżvilupp rurali, dan l-abbozz ta’ Regolament jimmira li jiżgura l-kontinwità ta’ għadd ta’ miżuri li jinvolvu impenji pluriennali. Dawk id-dispożizzjonijiet m'għandhom l-ebda impatt finanzjarju billi l-allokazzjoni għall-iżvilupp rurali tibqa’ l-istess. Madankollu, id-distribuzzjoni tal-pagamenti matul iż-żmien tista’ tkun xi ftit differenti iżda f’dan l-istadju ma tistax tiġi kwantifikata.

| 4.5 | Din il-proposta tinkludi dispożizzjonijiet li jagħtu s-setgħa llill-Kummissjoni li tadotta atti ddelegati skont l-Artikolu 290 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea. |
| --- | --- |

4.5

Din il-proposta tinkludi dispożizzjonijiet li jagħtu s-setgħa llill-Kummissjoni li tadotta atti ddelegati skont l-Artikolu 290 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea.

5.   Kummenti ġenerali

| 5.1 | Huwa kruċjali li tiġi żgurata kontinwità fil-pagamenti lill-benefiċjarji fiż-żoni rurali, kif jintwera minn dawn il-fatti li ġejjin:






  — | 'il fuq minn 77 % tat-territorju tal-UE huwa klassifikat bħala rurali (47 % hija art agrikola u 30 % foresta) u fih tgħix madwar nofs il-popolazzjoni tagħha (komunitajiet tal-biedja u residenti oħrajn); |
| --- | --- | --- |

5.1

Huwa kruċjali li tiġi żgurata kontinwità fil-pagamenti lill-benefiċjarji fiż-żoni rurali, kif jintwera minn dawn il-fatti li ġejjin:

—

'il fuq minn 77 % tat-territorju tal-UE huwa klassifikat bħala rurali (47 % hija art agrikola u 30 % foresta) u fih tgħix madwar nofs il-popolazzjoni tagħha (komunitajiet tal-biedja u residenti oħrajn);

| — | globalment, l-agrikoltura u l-industrija agroalimentari - li tiddependi ħafna fuq is-settur agrikolu għall-provvisti tagħha - jirrapreżentaw 6 % tal-PDG tal-UE, ikopru 15-il miljun negozju u jipprovdu 46 miljun impjieg; |
| --- | --- |

—

globalment, l-agrikoltura u l-industrija agroalimentari - li tiddependi ħafna fuq is-settur agrikolu għall-provvisti tagħha - jirrapreżentaw 6 % tal-PDG tal-UE, ikopru 15-il miljun negozju u jipprovdu 46 miljun impjieg;

| — | l-Ewropa għandha 12-il miljun bidwi u d-daqs medju ta' azjenda agrikola huwa ta' 15-il ettaru (bħala paragun, l-Istati Uniti għandha 2 miljun bidwi u d-daqs medju ta' azjenda agrikola huwa ta' 180 ettaru). |
| --- | --- |

—

l-Ewropa għandha 12-il miljun bidwi u d-daqs medju ta' azjenda agrikola huwa ta' 15-il ettaru (bħala paragun, l-Istati Uniti għandha 2 miljun bidwi u d-daqs medju ta' azjenda agrikola huwa ta' 180 ettaru).

| 5.2 | Il-KESE jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni biex tirregola l-perjodu bejn iż-żewġ programmi. |
| --- | --- |

5.2

Il-KESE jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni biex tirregola l-perjodu bejn iż-żewġ programmi.

| 5.3 | Madwar l-Ewropa kollha, għadd kbir ta' skemi agroambjentali, li huma finanzjati mill-FAEŻR, se jiġu fi tmiemhom fl-2014. Hemm numru kbir ta' skemi agroambjentali 'klassiċi' li issa ilhom fis-seħħ għal 10 snin jew aktar. Ħafna mill-benefiċjarji ta' dawn l-iskemi 'klassiċi' jinsabu f'żoni muntanjużi remoti u jiddependu ħafna mill-ftehimiet agroambjentali bħala sors ta' introjtu b'kumpens talli jipprovdu benefiċċji pubbliċi essenzjali. Anke jekk ir-regolament il-ġdid dwar l-iżvilupp rurali jinqabel mingħajr aktar dewmien, hemm kważi ċertezza li l-programmi l-ġodda mhux se jiġu approvati u ma jidħlux fis-seħħ qabel l-1 ta' Jannar 2014. Fin-nuqqas ta' programm ġdid u miżuri ta' appoġġ, dawn il-bdiewa ma jkollhom ebda skema alternattiva oħra li jkunu jistgħu japplikaw għaliha għal appoġġ għall-iżvilupp rurali ladarba l-impenji attwali tagħhom jintemmu fl-2014. |
| --- | --- |

5.3

Madwar l-Ewropa kollha, għadd kbir ta' skemi agroambjentali, li huma finanzjati mill-FAEŻR, se jiġu fi tmiemhom fl-2014. Hemm numru kbir ta' skemi agroambjentali 'klassiċi' li issa ilhom fis-seħħ għal 10 snin jew aktar. Ħafna mill-benefiċjarji ta' dawn l-iskemi 'klassiċi' jinsabu f'żoni muntanjużi remoti u jiddependu ħafna mill-ftehimiet agroambjentali bħala sors ta' introjtu b'kumpens talli jipprovdu benefiċċji pubbliċi essenzjali. Anke jekk ir-regolament il-ġdid dwar l-iżvilupp rurali jinqabel mingħajr aktar dewmien, hemm kważi ċertezza li l-programmi l-ġodda mhux se jiġu approvati u ma jidħlux fis-seħħ qabel l-1 ta' Jannar 2014. Fin-nuqqas ta' programm ġdid u miżuri ta' appoġġ, dawn il-bdiewa ma jkollhom ebda skema alternattiva oħra li jkunu jistgħu japplikaw għaliha għal appoġġ għall-iżvilupp rurali ladarba l-impenji attwali tagħhom jintemmu fl-2014.

| 5.4 | Il-Kummissjoni għandha iddaħħal sistemi biex jiġi żgurat li jinżammu l-benefiċċji ambjentali li nkisbu mill-programmi tal-iżvilupp rurali preċedenti, u jiġi salvagwardjat l-introjtu ta' dawn il-bdiewa. Huwa importanti li jiġi żgurat li la l-bdiewa u lanqas l-ambjent ma jsofru f'każ li ma jintlaħaqx ftehim fuq il-proposti dwar il-Baġit tal-UE jew dwar il-proposti tal-PAK kmieni biżżejjed biex il-programmi tal-iżvilupp rurali li jmiss jibdew fl-2014. |
| --- | --- |

5.4

Il-Kummissjoni għandha iddaħħal sistemi biex jiġi żgurat li jinżammu l-benefiċċji ambjentali li nkisbu mill-programmi tal-iżvilupp rurali preċedenti, u jiġi salvagwardjat l-introjtu ta' dawn il-bdiewa. Huwa importanti li jiġi żgurat li la l-bdiewa u lanqas l-ambjent ma jsofru f'każ li ma jintlaħaqx ftehim fuq il-proposti dwar il-Baġit tal-UE jew dwar il-proposti tal-PAK kmieni biżżejjed biex il-programmi tal-iżvilupp rurali li jmiss jibdew fl-2014.

| 5.5 | Fir-rigward tal-pagamenti diretti, għandu jitħalla biżżejjed żmien biex l-Istati Membri, u partikolarment l-aġenziji tal-pagamenti tagħhom, ikunu jistgħu jippreparaw tajjeb u jgħarrfu lill-bdiewa dwar ir-regoli l-ġodda bir-reqqa u bil-quddiem. Għaldaqstant, it-talbiet għall-2014 se jkollhom jiġu proċessati skont ir-regoli tranżitorji. F’dak li għandu x’jaqsam mat-tieni pilastru, id-definizzjoni ta’ regoli għat-tranżizzjoni bejn iż-żewġ perjodi ta’ programmar tirrappreżenta prattika standard. Ir-regoli tranżitorji huma ġeneralment meħtieġa biex ikunu kollegati żewġ perjodi ta’ programmar konsekuttivi, kif diġà wriet l-esperjenza fil-bidu tal-perjodu ta’ programmar attwali. Madankollu, għall-iżvilupp rurali se jkun hemm bżonn ta' xi arranġamenti tranżitorji speċifiċi. Dan partikolarment minħabba l-implikazzjonijiet serji li kwalunke dewmien tar-reġim il-ġdid għall-pagamenti diretti jista' jkollu fuq ċerti miżuri għall-iżvilupp rurali, speċjalment fir-rigward tax-xenarju bażi għall-miżuri agroambjentali u klimatiċi u l-applikazzjoni tar-regoli ta’ kundizzjonalità. |
| --- | --- |

5.5

Fir-rigward tal-pagamenti diretti, għandu jitħalla biżżejjed żmien biex l-Istati Membri, u partikolarment l-aġenziji tal-pagamenti tagħhom, ikunu jistgħu jippreparaw tajjeb u jgħarrfu lill-bdiewa dwar ir-regoli l-ġodda bir-reqqa u bil-quddiem. Għaldaqstant, it-talbiet għall-2014 se jkollhom jiġu proċessati skont ir-regoli tranżitorji. F’dak li għandu x’jaqsam mat-tieni pilastru, id-definizzjoni ta’ regoli għat-tranżizzjoni bejn iż-żewġ perjodi ta’ programmar tirrappreżenta prattika standard. Ir-regoli tranżitorji huma ġeneralment meħtieġa biex ikunu kollegati żewġ perjodi ta’ programmar konsekuttivi, kif diġà wriet l-esperjenza fil-bidu tal-perjodu ta’ programmar attwali. Madankollu, għall-iżvilupp rurali se jkun hemm bżonn ta' xi arranġamenti tranżitorji speċifiċi. Dan partikolarment minħabba l-implikazzjonijiet serji li kwalunke dewmien tar-reġim il-ġdid għall-pagamenti diretti jista' jkollu fuq ċerti miżuri għall-iżvilupp rurali, speċjalment fir-rigward tax-xenarju bażi għall-miżuri agroambjentali u klimatiċi u l-applikazzjoni tar-regoli ta’ kundizzjonalità.

| 5.6 | L-arranġamenti tranżitorji huma meħtieġa wkoll biex jiżguraw li l-Istati Membri jkomplu jidħlu għal impenji ġodda fir-rigward ta' miżuri marbutin maż-żoni u mal-annimali u miżuri ta' investiment urġenti fl-azjendi fl-2014 anki jekk ir-riżorsi għall-perjodu attwali jkunu ġew eżawriti. |
| --- | --- |

5.6

L-arranġamenti tranżitorji huma meħtieġa wkoll biex jiżguraw li l-Istati Membri jkomplu jidħlu għal impenji ġodda fir-rigward ta' miżuri marbutin maż-żoni u mal-annimali u miżuri ta' investiment urġenti fl-azjendi fl-2014 anki jekk ir-riżorsi għall-perjodu attwali jkunu ġew eżawriti.

| 5.7 | Fir-rigward tar-regolament orizzontali, il-ħtieġa għal miżuri ta’ tranżizzjoni hija limitata għas-Servizzi Konsultattivi għall-Azjendi Agrikoli, is-Sistema Integrata ta' Amministrazzjoni u Kontroll u l-kundizzjonalità, minħabba r-rabta tagħhom mal-pagamenti diretti. F'dan ir-rigward jeħtieġ li, qabel tmiem is-sena, il-Kunsill u l-Parlament Ewropew jadottaw regoli tranżitorji speċifiċi li jemendaw l-atti bażiċi tal-PAK attwali fejn meħtieġ. |
| --- | --- |

5.7

Fir-rigward tar-regolament orizzontali, il-ħtieġa għal miżuri ta’ tranżizzjoni hija limitata għas-Servizzi Konsultattivi għall-Azjendi Agrikoli, is-Sistema Integrata ta' Amministrazzjoni u Kontroll u l-kundizzjonalità, minħabba r-rabta tagħhom mal-pagamenti diretti. F'dan ir-rigward jeħtieġ li, qabel tmiem is-sena, il-Kunsill u l-Parlament Ewropew jadottaw regoli tranżitorji speċifiċi li jemendaw l-atti bażiċi tal-PAK attwali fejn meħtieġ.

| 5.8 | Il-bidliet fil-limiti massimi nazzjonali jista' jkollhom impatt negattiv fuq il-fondi li jirċievu l-bdiewa fl-2014. Biex din il-konsegwenza potenzjali titnaqqas kemm jista' jkun, se jkun meħtieġ li kull gvern nazzjonali jiċċara l-intenzjonijiet tiegħu f'dan ir-rigward minn qabel isiru l-proposti tiegħu. |
| --- | --- |

5.8

Il-bidliet fil-limiti massimi nazzjonali jista' jkollhom impatt negattiv fuq il-fondi li jirċievu l-bdiewa fl-2014. Biex din il-konsegwenza potenzjali titnaqqas kemm jista' jkun, se jkun meħtieġ li kull gvern nazzjonali jiċċara l-intenzjonijiet tiegħu f'dan ir-rigward minn qabel isiru l-proposti tiegħu.

| 5.9 | Ir-Regolament (KE) Nru 1698/2005 jiddikjara li l-Istati Membri jistgħu jkomplu jidħlu għal impenji legali ġodda, u għalhekk huwa possibbli li l-Istat jirrifjuta li jonora l-impenn tiegħu minħabba li l-obbligu huwa diskrezzjonali. |
| --- | --- |

5.9

Ir-Regolament (KE) Nru 1698/2005 jiddikjara li l-Istati Membri jistgħu jkomplu jidħlu għal impenji legali ġodda, u għalhekk huwa possibbli li l-Istat jirrifjuta li jonora l-impenn tiegħu minħabba li l-obbligu huwa diskrezzjonali.

Brussels, 18 ta’ Settembru 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

| 21.11.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/75 |
| --- | --- | --- | --- |

21.11.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/75

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1198/2006 fir-rigward ta’ ċerti dispożizzjonijiet relatati mal-ġestjoni finanzjarja għal ċerti Stati Membri li qed jesperjenzaw jew jinsabu mhedda b'diffikultajiet serji fir-rigward tal-istabilità finanzjarja tagħhom”

COM(2013) 428 final — 2013/0200 (COD)

2013/C 341/17

Relatur: is-Sur SARRÓ IPARRAGUIRRE

Nhar l-1 ta’ Lulju 2013 u nhar l-10 ta’ Lulju 2013, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill rispettivament iddeċidew, b’konformità mal-Artikoli 43(2) u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1198/2006 fir-rigward ta’ ċerti dispożizzjonijiet relatati mal-ġestjoni finanzjarja għal ċerti Stati Membri li qed jesperjenzaw jew jinsabu mhedda b'diffikultajiet serji fir-rigward tal-istabilità finanzjarja tagħhom

COM(2013) 428 final – 2013/0200 (COD).

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-3 ta' Settembru 2013. Ir-relatur kien is-Sur SARRÓ IPARRAGUIRRE.

Matul l-492 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-18 u d-19 ta' Settembru 2013 (seduta tad-19 ta' Settembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b'128 vot favur, vot wieħed (1) kontra u 8 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet

| 1.1 | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew jemmen li l-kriżi finanzjarja u ekonomika li qed tieħu fit-tul poġġiet ir-riżorsi finanzjarji nazzjonali taħt pressjoni hekk kif l-Istati Membri qed ikomplu fil-ħidma tagħhom fil-politiki meħtieġa ta’ konsolidazzjoni fiskali. |
| --- | --- |

1.1

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew jemmen li l-kriżi finanzjarja u ekonomika li qed tieħu fit-tul poġġiet ir-riżorsi finanzjarji nazzjonali taħt pressjoni hekk kif l-Istati Membri qed ikomplu fil-ħidma tagħhom fil-politiki meħtieġa ta’ konsolidazzjoni fiskali.

| 1.2 | Għaldaqstant, iqis li l-proposta tal-Kummissjoni Ewropea għall-emendar tar-Regolament (KE) Nru 1198/2006 hija meħtieġa u f'waqtha, u jappoġġjaha bil-qawwa, bil-kundizzjoni li r-riżorsi baġitarji jintużaw bl-aktar mod effikaċi. |
| --- | --- |

1.2

Għaldaqstant, iqis li l-proposta tal-Kummissjoni Ewropea għall-emendar tar-Regolament (KE) Nru 1198/2006 hija meħtieġa u f'waqtha, u jappoġġjaha bil-qawwa, bil-kundizzjoni li r-riżorsi baġitarji jintużaw bl-aktar mod effikaċi.

2.   Sfond

| 2.1 | Il-kriżi globali finanzjarja twila u r-reċessjoni ekonomika mingħajr preċedent għamlu ħsara serja lit-tkabbir ekonomiku u lill-istabilità finanzjarja, u ħolqu deterjorament qawwi fil-kundizzjonijiet finanzjarji u ekonomiċi ta' diversi Stati Membri. |
| --- | --- |

2.1

Il-kriżi globali finanzjarja twila u r-reċessjoni ekonomika mingħajr preċedent għamlu ħsara serja lit-tkabbir ekonomiku u lill-istabilità finanzjarja, u ħolqu deterjorament qawwi fil-kundizzjonijiet finanzjarji u ekonomiċi ta' diversi Stati Membri.

| 2.2 | B'mod partikolari fl-Istati Membri li l-aktar li ntlaqtu mill-kriżi u li rċivew għajnuna finanzjarja fil-qafas tal-programm ta' aġġustament, din is-sitwazzjoni qed tiggrava minħabba l-problemi ta' likwidità li jirriżultaw mill-konsolidazzjoni fiskali li jaffettwaw it-tkabbir ekonomiku u l-istabilità finanzjarja tagħhom, kif ukoll deterjorament tad-defiċit tagħhom rigward id-dejn. Il-kofinanzjament jagħmel l-għajnuna finanzjarja iktar effikaċi. Tnaqqis fil-kofinanzjament mill-Istat Membru jista' joħloq riskju li din l-effikaċja tonqos ukoll – dan ir-riskju jrid jiġi minimizzat b'kull mezz possibbli. |
| --- | --- |

2.2

B'mod partikolari fl-Istati Membri li l-aktar li ntlaqtu mill-kriżi u li rċivew għajnuna finanzjarja fil-qafas tal-programm ta' aġġustament, din is-sitwazzjoni qed tiggrava minħabba l-problemi ta' likwidità li jirriżultaw mill-konsolidazzjoni fiskali li jaffettwaw it-tkabbir ekonomiku u l-istabilità finanzjarja tagħhom, kif ukoll deterjorament tad-defiċit tagħhom rigward id-dejn. Il-kofinanzjament jagħmel l-għajnuna finanzjarja iktar effikaċi. Tnaqqis fil-kofinanzjament mill-Istat Membru jista' joħloq riskju li din l-effikaċja tonqos ukoll – dan ir-riskju jrid jiġi minimizzat b'kull mezz possibbli.

| 2.3 | F’dan il-kuntest, l-iżgurar ta’ implimentazzjoni mingħajr xkiel tal-Fond Ewropew għas-Sajd huwa ta’ importanza partikolari għall-investiment fis-settur tas-sajd. |
| --- | --- |

2.3

F’dan il-kuntest, l-iżgurar ta’ implimentazzjoni mingħajr xkiel tal-Fond Ewropew għas-Sajd huwa ta’ importanza partikolari għall-investiment fis-settur tas-sajd.

| 2.4 | Ir-Regolament (KE) Nru 1198/2006 dwar il-Fond Ewropew għas-Sajd (FES) jiddefinixxi:
  —   programm operattiv: dokument wieħed imfassal mill-Istat Membru u approvat mill-Kummissjoni li jkun fih sett koerenti ta' assijiet prijoritarji li għandhom jinkisbu bl-għajnuna mill-FES.
  —   assi prijoritarju: kull waħda mill-prijoritajiet fi programm operattiv li jinkludi grupp ta' miżuri li jkunu relatati u li jkollhom għanijiet speċifiċi li jistgħu jitkejlu. |
| --- | --- |

2.4

Ir-Regolament (KE) Nru 1198/2006 dwar il-Fond Ewropew għas-Sajd (FES) jiddefinixxi:

—   programm operattiv: dokument wieħed imfassal mill-Istat Membru u approvat mill-Kummissjoni li jkun fih sett koerenti ta' assijiet prijoritarji li għandhom jinkisbu bl-għajnuna mill-FES.

—   assi prijoritarju: kull waħda mill-prijoritajiet fi programm operattiv li jinkludi grupp ta' miżuri li jkunu relatati u li jkollhom għanijiet speċifiċi li jistgħu jitkejlu.

| 2.5 | L-assijiet prijoritarji previsti għall-FES huma dawn li ġejjin:






  — | assi prijoritarju 1: miżuri għall-adattament tal-flotta tas-sajd tal-Komunità. |
| --- | --- | --- |

2.5

L-assijiet prijoritarji previsti għall-FES huma dawn li ġejjin:

—

assi prijoritarju 1: miżuri għall-adattament tal-flotta tas-sajd tal-Komunità.

| — | assi prijoritarju 2: akkwakultura, sajd fl-ilmijiet interni, proċessar u kummerċjalizzazzjoni ta’ prodotti tas-sajd u tal-akkwakultura. |
| --- | --- |

—

assi prijoritarju 2: akkwakultura, sajd fl-ilmijiet interni, proċessar u kummerċjalizzazzjoni ta’ prodotti tas-sajd u tal-akkwakultura.

| — | assi prijoritarju 3: miżuri ta' interess pubbliku. |
| --- | --- |

—

assi prijoritarju 3: miżuri ta' interess pubbliku.

| — | assi prijoritarju 4: żvilupp sostenibbli taż-żoni tas-sajd. |
| --- | --- |

—

assi prijoritarju 4: żvilupp sostenibbli taż-żoni tas-sajd.

| — | assi prijoritarju 5: assistenza teknika. |
| --- | --- |

—

assi prijoritarju 5: assistenza teknika.

| 2.6 | Wara li tapprova l-programm operattiv ippreżentat minn kull Stat Membru, il-Kummissjoni, flimkien ma' dan l-Istat Membru, tistabbilixxi persentaġġ ta' kofinanzjament għal kull assi prijoritarju, fejn jidher ukoll l-ammont tal-kontribuzzjoni massima tal-FES. |
| --- | --- |

2.6

Wara li tapprova l-programm operattiv ippreżentat minn kull Stat Membru, il-Kummissjoni, flimkien ma' dan l-Istat Membru, tistabbilixxi persentaġġ ta' kofinanzjament għal kull assi prijoritarju, fejn jidher ukoll l-ammont tal-kontribuzzjoni massima tal-FES.

| 2.7 | Il-ħlasijiet min-naħa tal-Kummissjoni tal-kontribuzzjoni finanzjarja mill-FES jieħdu s-sura ta' prefinanzjamenti, ħlasijiet interim u ħlasijiet tal-bilanċ, b'konformità mal-awtoritajiet ta' ċertifikazzjoni u ta' awditjar ta' kull programm operattiv. |
| --- | --- |

2.7

Il-ħlasijiet min-naħa tal-Kummissjoni tal-kontribuzzjoni finanzjarja mill-FES jieħdu s-sura ta' prefinanzjamenti, ħlasijiet interim u ħlasijiet tal-bilanċ, b'konformità mal-awtoritajiet ta' ċertifikazzjoni u ta' awditjar ta' kull programm operattiv.

3.   Is-sitwazzjoni attwali

| 3.1 | L-Artikoli 76 u 77 tar-Regolament (KE) Nru 1198/2006 kienu jipprevedu, b'konformità mal-punt 2.7, li l-ħlasijiet interim u l-ħlasijiet tal-bilanċ jiġu kkalkulati b'konformità mal-pjan ta' finanzjament għal kull assi prijoritarju previst fl-2006. |
| --- | --- |

3.1

L-Artikoli 76 u 77 tar-Regolament (KE) Nru 1198/2006 kienu jipprevedu, b'konformità mal-punt 2.7, li l-ħlasijiet interim u l-ħlasijiet tal-bilanċ jiġu kkalkulati b'konformità mal-pjan ta' finanzjament għal kull assi prijoritarju previst fl-2006.

| 3.2 | Is-sitwazzjoni finanzjarja u ekonomika msemmija fil-punti 2.1 u 2.2 ħeġġet lill-Kummissjoni tipproponi t-tibdil fl-Artikoli 76 u 77 bil-għan li l-investimenti jsiru b'rata iżjed mgħaġġla u tittejjeb id-disponibbiltà tal-fondi. |
| --- | --- |

3.2

Is-sitwazzjoni finanzjarja u ekonomika msemmija fil-punti 2.1 u 2.2 ħeġġet lill-Kummissjoni tipproponi t-tibdil fl-Artikoli 76 u 77 bil-għan li l-investimenti jsiru b'rata iżjed mgħaġġla u tittejjeb id-disponibbiltà tal-fondi.

| 3.3 | B'konsegwenza ta' dan, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill approvaw ir-Regolament (KE) Nru 387/2012 li, permezz tat-tibdil fit-test tal-Artikoli msemmija, wassal biex l-Istati Membri l-aktar milqutin mill-kriżi u li kellhom ftehim mal-Kummissjoni dwar programm ta' aġġustament makroekonomiku, setgħu jitolbu żieda fil-persentaġġ ta' kofinanzjament fil-ħlasijiet interim u finali b'rabta mal-FES. |
| --- | --- |

3.3

B'konsegwenza ta' dan, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill approvaw ir-Regolament (KE) Nru 387/2012 li, permezz tat-tibdil fit-test tal-Artikoli msemmija, wassal biex l-Istati Membri l-aktar milqutin mill-kriżi u li kellhom ftehim mal-Kummissjoni dwar programm ta' aġġustament makroekonomiku, setgħu jitolbu żieda fil-persentaġġ ta' kofinanzjament fil-ħlasijiet interim u finali b'rabta mal-FES.

| 3.4 | S'issa hemm seba' Stati Membri li rċivew għajnuna finazjarja u programm ta' aġġustament: Ċipru, l-Ungerija, ir-Rumanija, il-Latvja, il-Portugall, il-Greċja u l-Irlanda. It-tibdil fir-Regolament (KE) Nru 1198/2006 jipprevedi li jista' jgawdi minn dawn iż-żidiet fil-kofinanzjament kull Stat Membru ieħor li fil-ġejjieni jitlob u jikseb programm ta' għajnuna finanzjarja fost dawk previsti fl-Artikolu 76.3(a), (b) u (c) tar-Regolament imsemmi. |
| --- | --- |

3.4

S'issa hemm seba' Stati Membri li rċivew għajnuna finazjarja u programm ta' aġġustament: Ċipru, l-Ungerija, ir-Rumanija, il-Latvja, il-Portugall, il-Greċja u l-Irlanda. It-tibdil fir-Regolament (KE) Nru 1198/2006 jipprevedi li jista' jgawdi minn dawn iż-żidiet fil-kofinanzjament kull Stat Membru ieħor li fil-ġejjieni jitlob u jikseb programm ta' għajnuna finanzjarja fost dawk previsti fl-Artikolu 76.3(a), (b) u (c) tar-Regolament imsemmi.

| 3.5 | Fuq it-talba ta' Stat Membru, il-ħlasijiet interim u l-ħlasijiet finali għandhom jiżdiedu b'ammont li jikkorrispondi għal għaxar punti perċentwali iktar mir-rata ta' kofinanzjament applikabbli għal kull assi prijoritarju, sa massimu ta' 100 %, li għandu jiġi applikat għall-ammont ta' nefqa pubblika eliġibbli li tkun għadha kif ġiet dikjarata f'kull dikjarazzjoni tan-nefqa ċertifikata mressqa matul il-perjodu li fih l-Istat Membru jissodisfa waħda mill-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 76.3(a), (b) u (c). |
| --- | --- |

3.5

Fuq it-talba ta' Stat Membru, il-ħlasijiet interim u l-ħlasijiet finali għandhom jiżdiedu b'ammont li jikkorrispondi għal għaxar punti perċentwali iktar mir-rata ta' kofinanzjament applikabbli għal kull assi prijoritarju, sa massimu ta' 100 %, li għandu jiġi applikat għall-ammont ta' nefqa pubblika eliġibbli li tkun għadha kif ġiet dikjarata f'kull dikjarazzjoni tan-nefqa ċertifikata mressqa matul il-perjodu li fih l-Istat Membru jissodisfa waħda mill-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 76.3(a), (b) u (c).

| 3.6 | Għaldaqstant, jemmen li, għall-finijiet tal-kalkolu tal-ħlasijiet interim u l-ħlasijiet tal-bilanċ, wara li l-Istat Membru ma jibqax jibbenefika mill-għajnuna finanzjarja tal-Unjoni msemmija fl-Artikolu 76(3), il-Kummissjoni ma għandhiex tqis l-ammonti miżjuda mħallsa skont dak il-paragrafu. |
| --- | --- |

3.6

Għaldaqstant, jemmen li, għall-finijiet tal-kalkolu tal-ħlasijiet interim u l-ħlasijiet tal-bilanċ, wara li l-Istat Membru ma jibqax jibbenefika mill-għajnuna finanzjarja tal-Unjoni msemmija fl-Artikolu 76(3), il-Kummissjoni ma għandhiex tqis l-ammonti miżjuda mħallsa skont dak il-paragrafu.

| 3.7 | Fit-test il-ġdid tar-Regolament (KE) Nru 1198/2006 ġie inkluż Artikolu 77(a) ġdid li, fil-paragrafu 5 tiegħu, jillimita l-ħlas ta' dawn iż-żidiet fil-kofinanzjament għad-dikjarazzjonijiet tan-nefqa ippreżentati mill-Istati Membri kkonċernati sal-31 ta' Diċembru 2013. |
| --- | --- |

3.7

Fit-test il-ġdid tar-Regolament (KE) Nru 1198/2006 ġie inkluż Artikolu 77(a) ġdid li, fil-paragrafu 5 tiegħu, jillimita l-ħlas ta' dawn iż-żidiet fil-kofinanzjament għad-dikjarazzjonijiet tan-nefqa ippreżentati mill-Istati Membri kkonċernati sal-31 ta' Diċembru 2013.

4.   Emendar tal-Proposta għal Regolament

| 4.1 | L-emendi li qed tipproponi l-Proposta għal Regolament attwali, li huma s-suġġett ta' din l-Opinjoni, huma marbutin mal-limitu li jimponi dan l-Artikolu 77(a) fil-paragrafu 5. |
| --- | --- |

4.1

L-emendi li qed tipproponi l-Proposta għal Regolament attwali, li huma s-suġġett ta' din l-Opinjoni, huma marbutin mal-limitu li jimponi dan l-Artikolu 77(a) fil-paragrafu 5.

| 4.2 | Il-Kummissjoni tqis li, peress li l-Istati Membri għadhom qed iħabbtu wiċċhom ma’ diffikultajiet serji fejn tidħol l-istabilità finanzjarja tagħhom, l-applikazzjoni ta' żieda fir-rata ta’ kofinanzjament m’għandhiex tkun limitata sa tmiem l-2013. |
| --- | --- |

4.2

Il-Kummissjoni tqis li, peress li l-Istati Membri għadhom qed iħabbtu wiċċhom ma’ diffikultajiet serji fejn tidħol l-istabilità finanzjarja tagħhom, l-applikazzjoni ta' żieda fir-rata ta’ kofinanzjament m’għandhiex tkun limitata sa tmiem l-2013.

| 4.3 | Għaldaqstant jipproponi l-emendar tar-Regolament (KE) Nru 1198/2006 permezz tat-tħassir tal-paragrafu 5 tal-Artikolu 77(a). |
| --- | --- |

4.3

Għaldaqstant jipproponi l-emendar tar-Regolament (KE) Nru 1198/2006 permezz tat-tħassir tal-paragrafu 5 tal-Artikolu 77(a).

5.   Kummenti ġenerali

| 5.1 | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iqis li l-proposta tal-Kummissjoni Ewropea hija opportuna ħafna, u għalhekk jappoġġjaha kompletament. |
| --- | --- |

5.1

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iqis li l-proposta tal-Kummissjoni Ewropea hija opportuna ħafna, u għalhekk jappoġġjaha kompletament.

| 5.2 | Il-KESE jaqbel li l-allokazzjoni finanzjarja mill-Fondi lill-pajjiżi u lill-programmi inkwistjoni għall-perjodu kkunsidrat m'għandhiex tinbidel. |
| --- | --- |

5.2

Il-KESE jaqbel li l-allokazzjoni finanzjarja mill-Fondi lill-pajjiżi u lill-programmi inkwistjoni għall-perjodu kkunsidrat m'għandhiex tinbidel.

Brussell, 19 ta’ Settembru 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

| 21.11.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/77 |
| --- | --- | --- | --- |

21.11.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/77

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Pjan ta’ Azzjoni għal Strateġija Marittima fiż-żona tal-Atlantiku — Il-provvediment ta’ tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv”

COM(2013) 279 final

2013/C 341/18

Relatur: is-Sur PARIZA CASTAÑOS

Nhar it-3 ta’ Lulju 2013, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Pjan ta’ Azzjoni għal Strateġija Marittima fiż-żona tal-Atlantiku – Il-provvediment ta’ tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv

COM(2013) 279 final.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-3 ta' Settembru 2013.

Matul l-492 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-18 u d-19 ta' Settembru 2013 (seduta tat-18 ta' Settembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’184 vot favur, 3 voti kontra u 8 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-KESE jappoġġja l-Pjan ta’ Azzjoni għal Strateġija Marittima fiż-żona tal-Atlantiku, li jiddefinixxi l-prijoritajiet għar-riċerka u l-investiment f'dan ir-reġjun u għandu valur miżjud Ewopew kbir, peress li ser jagħti spinta lit-tkabbir blu fi ħdan l-Istrateġija Ewropa 2020. Fi ħdan dan il-qafas strateġiku, ser tiġi żviluppata l-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet u l-operaturi ekonomiċi u soċjali fir-reġjuni Atlantiċi tal-ħames Stati Membri kkonċernati: l-Irlanda, ir-Renju Unit, Franza, Spanja u l-Portugall. |
| --- | --- |

1.1

Il-KESE jappoġġja l-Pjan ta’ Azzjoni għal Strateġija Marittima fiż-żona tal-Atlantiku, li jiddefinixxi l-prijoritajiet għar-riċerka u l-investiment f'dan ir-reġjun u għandu valur miżjud Ewopew kbir, peress li ser jagħti spinta lit-tkabbir blu fi ħdan l-Istrateġija Ewropa 2020. Fi ħdan dan il-qafas strateġiku, ser tiġi żviluppata l-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet u l-operaturi ekonomiċi u soċjali fir-reġjuni Atlantiċi tal-ħames Stati Membri kkonċernati: l-Irlanda, ir-Renju Unit, Franza, Spanja u l-Portugall.

| 1.2 | Madankollu, il-KESE jiddispjaċih li l-approċċ tal-Pjan ta' Azzjoni huwa limitat għal strateġija ta' baċir tal-baħar, u qed jipproponi li dan ikun l-ewwel pass lejn it-tnedija ta' Strateġija Makroreġjonali li tinkorpora darba għal dejjem il-pilastru territorjali u r-rabta tiegħu mal-għanijiet tal-politika ta' koeżjoni. L-approċċ għandu jkun iżjed ambizzjuż sabiex, qabel l-2017, meta huwa previst li ssir valutazzjoni ta' nofs it-term, jinbidel fi Strateġija Makroreġjonali, filwaqt li jitqiesu l-esperjenzi tar-reġjuni tal-Baħar Baltiku u tad-Danubju. |
| --- | --- |

1.2

Madankollu, il-KESE jiddispjaċih li l-approċċ tal-Pjan ta' Azzjoni huwa limitat għal strateġija ta' baċir tal-baħar, u qed jipproponi li dan ikun l-ewwel pass lejn it-tnedija ta' Strateġija Makroreġjonali li tinkorpora darba għal dejjem il-pilastru territorjali u r-rabta tiegħu mal-għanijiet tal-politika ta' koeżjoni. L-approċċ għandu jkun iżjed ambizzjuż sabiex, qabel l-2017, meta huwa previst li ssir valutazzjoni ta' nofs it-term, jinbidel fi Strateġija Makroreġjonali, filwaqt li jitqiesu l-esperjenzi tar-reġjuni tal-Baħar Baltiku u tad-Danubju.

| 1.3 | Il-KESE jiddispjaċih li l-Pjan ta' Azzjoni ma ġiex mogħni b'sistema adegwata ta' governanza, iżda jinkludi biss mekkaniżmu dgħajjef ta' implimentazzjoni. F'Opinjoni preċedenti (1), il-KESE ppropona sistema ta' governanza f'diversi livelli li tiggarantixxi l-parteċipazzjoni tal-atturi kollha b'approċċ minn isfel għal fuq, u li tagħmilha possibbli li l-awtoritajiet reġjonali u lokali, is-settur privat u s-soċjetà ċivili jippromovu l-attivitajiet u jipprovdu l-għarfien tagħhom direttament fil-post. |
| --- | --- |

1.3

Il-KESE jiddispjaċih li l-Pjan ta' Azzjoni ma ġiex mogħni b'sistema adegwata ta' governanza, iżda jinkludi biss mekkaniżmu dgħajjef ta' implimentazzjoni. F'Opinjoni preċedenti (1), il-KESE ppropona sistema ta' governanza f'diversi livelli li tiggarantixxi l-parteċipazzjoni tal-atturi kollha b'approċċ minn isfel għal fuq, u li tagħmilha possibbli li l-awtoritajiet reġjonali u lokali, is-settur privat u s-soċjetà ċivili jippromovu l-attivitajiet u jipprovdu l-għarfien tagħhom direttament fil-post.

| 1.4 | Il-KESE jiddispjaċih li l-Kummissjoni xoljiet l-attivitajiet tal-Forum tal-Atlantiku wara li ġie approvat il-Pjan ta' Azzjoni. Il-KESE jipproponi li l-Forum tal-Atlantiku jibqa' attiv sal-2020, u jiġu organizzati b'mod regolari konferenzi tal-partijiet interessati bil-għan li jitħeġġu l-attivitajiet u l-programmi tal-istrateġija, issir valutazzjoni tal-implimentazzjoni tagħhom u jiġu mobilizzati l-atturi politiċi, ekonomiċi u soċjali kollha tar-reġjuni tal-Atlantiku. |
| --- | --- |

1.4

Il-KESE jiddispjaċih li l-Kummissjoni xoljiet l-attivitajiet tal-Forum tal-Atlantiku wara li ġie approvat il-Pjan ta' Azzjoni. Il-KESE jipproponi li l-Forum tal-Atlantiku jibqa' attiv sal-2020, u jiġu organizzati b'mod regolari konferenzi tal-partijiet interessati bil-għan li jitħeġġu l-attivitajiet u l-programmi tal-istrateġija, issir valutazzjoni tal-implimentazzjoni tagħhom u jiġu mobilizzati l-atturi politiċi, ekonomiċi u soċjali kollha tar-reġjuni tal-Atlantiku.

| 1.5 | Huwa essenzjali li jibqgħu ħajjin kemm l-impenn politiku sod min-naħa tal-istituzzjonijiet Ewropej u l-Istati Membri, kif ukoll il-parteċipazzjoni effettiva tal-partijiet involuti kollha: l-awtoritajiet reġjonali u lokali, l-atturi ekonomiċi u soċjali u s-soċjetà ċivili. L-esperjenza tal-Grupp ta' Orjentazzjoni u l-Grupp ta' Tmexxija matul il-Forum tal-Atlantiku għamlet possibbli l-parteċipazzjoni tal-istituzzjonijiet Ewropej, l-Istati Membri, ir-reġjuni u s-soċjetà ċivili. Il-Kummissjoni għandha tagħmel użu mir-riżorsi umani u l-materjali meħtieġa. |
| --- | --- |

1.5

Huwa essenzjali li jibqgħu ħajjin kemm l-impenn politiku sod min-naħa tal-istituzzjonijiet Ewropej u l-Istati Membri, kif ukoll il-parteċipazzjoni effettiva tal-partijiet involuti kollha: l-awtoritajiet reġjonali u lokali, l-atturi ekonomiċi u soċjali u s-soċjetà ċivili. L-esperjenza tal-Grupp ta' Orjentazzjoni u l-Grupp ta' Tmexxija matul il-Forum tal-Atlantiku għamlet possibbli l-parteċipazzjoni tal-istituzzjonijiet Ewropej, l-Istati Membri, ir-reġjuni u s-soċjetà ċivili. Il-Kummissjoni għandha tagħmel użu mir-riżorsi umani u l-materjali meħtieġa.

2.   Sfond

| 2.1 | Wara l-implimentazzjoni tal-Istrateġiji Makroreġjonali fil-Baħar Baltiku u r-Reġjun tad-Danubju, kien hemm diversi inizjattivi biex jiġi adottat approċċ simili għar-reġjuni tal-Atlantiku. Il-Kunsill ta lill-Kummissjoni mandat għall-iżvilupp ta' strateġija marittima għaż-żona tal-Oċean Atlantiku. Il-Kummissjoni ppubblikat Komunikazzjoni fil-21 ta' Novembru 2011 (2). |
| --- | --- |

2.1

Wara l-implimentazzjoni tal-Istrateġiji Makroreġjonali fil-Baħar Baltiku u r-Reġjun tad-Danubju, kien hemm diversi inizjattivi biex jiġi adottat approċċ simili għar-reġjuni tal-Atlantiku. Il-Kunsill ta lill-Kummissjoni mandat għall-iżvilupp ta' strateġija marittima għaż-żona tal-Oċean Atlantiku. Il-Kummissjoni ppubblikat Komunikazzjoni fil-21 ta' Novembru 2011 (2).

| 2.2 | Min-naħa tiegħu, fl-2001, il-Parlament Ewropew fassal Riżoluzzjoni dwar l-istrateġija għar-reġjun tal-Atlantiku fil-qafas tal-politika ta' koeżjoni tal-Unjoni. Il-KESE approva l-Opinjoni tiegħu fl-24 ta' Mejju 2012 (3), u l-KtR (4) fl-10 ta' Ottubru 2012. Il-Parlament, il-KESE u l-KtR laqgħu b'sodisfazzjon il-proposta tal-Kummissjoni, iżda kkunsidraw li hemm bżonn li jiġi adottat approċċ iżjed wiesa', li jinkorpora bis-sħiħ id-dimensjoni territorjali u jistabbilixxi rabtiet ċari bejn iż-żoni marittimi u dawk terrestri. Il-Kumitat ippropona approċċ aktar ambizzjuż: Strateġija Makroreġjonali li, flimkien mal-pilastru marittimu, tinkludi l-pilastru territorjali, waqt li jitqiesu l-esperjenzi tar-reġjuni tal-Baħar Baltiku u tar-Reġjun tad-Danubju. |
| --- | --- |

2.2

Min-naħa tiegħu, fl-2001, il-Parlament Ewropew fassal Riżoluzzjoni dwar l-istrateġija għar-reġjun tal-Atlantiku fil-qafas tal-politika ta' koeżjoni tal-Unjoni. Il-KESE approva l-Opinjoni tiegħu fl-24 ta' Mejju 2012 (3), u l-KtR (4) fl-10 ta' Ottubru 2012. Il-Parlament, il-KESE u l-KtR laqgħu b'sodisfazzjon il-proposta tal-Kummissjoni, iżda kkunsidraw li hemm bżonn li jiġi adottat approċċ iżjed wiesa', li jinkorpora bis-sħiħ id-dimensjoni territorjali u jistabbilixxi rabtiet ċari bejn iż-żoni marittimi u dawk terrestri. Il-Kumitat ippropona approċċ aktar ambizzjuż: Strateġija Makroreġjonali li, flimkien mal-pilastru marittimu, tinkludi l-pilastru territorjali, waqt li jitqiesu l-esperjenzi tar-reġjuni tal-Baħar Baltiku u tar-Reġjun tad-Danubju.

| 2.3 | Il-Kummissjoni, il-PE, il-KESE u l-KtR u l-ħames Stati Membri kkollaboraw fit-tnedija tal-Forum tal-Atlantiku għat-tħejjija tal-Pjan ta' Azzjoni. Il-Forum għamel possibbli l-parteċipazzjoni ta' dawn l-Istati Membri, il-Parlament, il-KESE, il-KtR, l-awtoritajiet reġjonali u lokali, is-soċjetà ċivili u l-partijiet interessati kollha. Saru ħames laqgħat: f'Horta, Brest, Bilbao, Cardiff u Cork. Twaqqaf Grupp ta' Orjentazzjoni tal-Forum tal-Atlantiku li fih ħadu sehem l-istituzzjonijiet tal-UE u l-ħames Stati Membri inkwistjoni, u twaqqaf ukoll Grupp ta' Tmexxija. Il-parteċipazzjoni tal-KESE għamlitha iżjed faċli li fl-avvenimenti tal-Forum jipparteċipaw rappreżentanti tas-soċjetà ċivili tar-reġjun tal-Atlantiku, in-Netwerk Transnazzjonali Atlantiku tal-Kunsilli Ekonomiċi u Soċjali u l-atturi ekonomiċi u soċjali. |
| --- | --- |

2.3

Il-Kummissjoni, il-PE, il-KESE u l-KtR u l-ħames Stati Membri kkollaboraw fit-tnedija tal-Forum tal-Atlantiku għat-tħejjija tal-Pjan ta' Azzjoni. Il-Forum għamel possibbli l-parteċipazzjoni ta' dawn l-Istati Membri, il-Parlament, il-KESE, il-KtR, l-awtoritajiet reġjonali u lokali, is-soċjetà ċivili u l-partijiet interessati kollha. Saru ħames laqgħat: f'Horta, Brest, Bilbao, Cardiff u Cork. Twaqqaf Grupp ta' Orjentazzjoni tal-Forum tal-Atlantiku li fih ħadu sehem l-istituzzjonijiet tal-UE u l-ħames Stati Membri inkwistjoni, u twaqqaf ukoll Grupp ta' Tmexxija. Il-parteċipazzjoni tal-KESE għamlitha iżjed faċli li fl-avvenimenti tal-Forum jipparteċipaw rappreżentanti tas-soċjetà ċivili tar-reġjun tal-Atlantiku, in-Netwerk Transnazzjonali Atlantiku tal-Kunsilli Ekonomiċi u Soċjali u l-atturi ekonomiċi u soċjali.

| 2.4 | Fl-Opinjoni tal-KESE, ġie propost li l-għanijiet tar-reġjun tal-Atlantiku jissejsu fuq il-pilastri tematiċi tal-Istrateġija Ewropa 2020; li jibqa’ attiv anke wara t-tfassil tal-Pjan ta’ Azzjoni; li jitneħħew il-limitazzjonijiet tat-“tliet rifjuti” (l-ebda leġislazzjoni ġdida, l-ebda finanzjament ġdid, l-ebda struttura amministrattiva ġdida); u ppropona wkoll sistema ta' governanza f'diversi livelli. |
| --- | --- |

2.4

Fl-Opinjoni tal-KESE, ġie propost li l-għanijiet tar-reġjun tal-Atlantiku jissejsu fuq il-pilastri tematiċi tal-Istrateġija Ewropa 2020; li jibqa’ attiv anke wara t-tfassil tal-Pjan ta’ Azzjoni; li jitneħħew il-limitazzjonijiet tat-“tliet rifjuti” (l-ebda leġislazzjoni ġdida, l-ebda finanzjament ġdid, l-ebda struttura amministrattiva ġdida); u ppropona wkoll sistema ta' governanza f'diversi livelli.

3.   Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni: il-Pjan ta' Azzjoni

| 3.1 | Il-Pjan ta' Azzjoni jiżviluppa l-Istrateġija Marittima għaż-Żona tal-Oċean Atlantiku (COM(2011 782 final) u jiddefinixxi l-prijoritajiet ta' investiment u riċerka li jinkoraġġixxu t-tkabbir blu fir-reġjun tal-Atlantiku, filwaqt li jikkontribwixxu għat-tkabbir sostenibbli taż-żoni kostali u jħarsu l-istatus ambjentali u ekoloġiku tajjeb tal-ekosistema tal-Atlantiku. |
| --- | --- |

3.1

Il-Pjan ta' Azzjoni jiżviluppa l-Istrateġija Marittima għaż-Żona tal-Oċean Atlantiku (COM(2011 782 final) u jiddefinixxi l-prijoritajiet ta' investiment u riċerka li jinkoraġġixxu t-tkabbir blu fir-reġjun tal-Atlantiku, filwaqt li jikkontribwixxu għat-tkabbir sostenibbli taż-żoni kostali u jħarsu l-istatus ambjentali u ekoloġiku tajjeb tal-ekosistema tal-Atlantiku.

| 3.2 | Fi ħdan il-Forum tal-Atlantiku, l-Istati Membri, l-istituzzjonijiet Ewropej, l-awtoritajiet reġjonali u lokali u s-soċjetà ċivili ddiskutew dwar il-mod kif għandhom jindirizzaw il-ħames sfidi tal-Atlantiku identifikati fl-Istrateġija, u organizzaw ħames seminars tematiċi u konsultazzjoni onlajn. |
| --- | --- |

3.2

Fi ħdan il-Forum tal-Atlantiku, l-Istati Membri, l-istituzzjonijiet Ewropej, l-awtoritajiet reġjonali u lokali u s-soċjetà ċivili ddiskutew dwar il-mod kif għandhom jindirizzaw il-ħames sfidi tal-Atlantiku identifikati fl-Istrateġija, u organizzaw ħames seminars tematiċi u konsultazzjoni onlajn.

| 3.3 | Filwaqt li kkunsidrat il-ħames dibattiti li saru mal-Istati Membri u r-reazzjoni tal-Forum tal-Atlantiku, il-Kummissjoni fasslet Pjan ta' Azzjoni b'diversi oqsma prijoritarji, bil-għan li jinkoraġġixxu t-tkabbir blu u jikkontribwixxu għall-iżvilupp sostenibbli tar-reġjun tal-Atlantiku. |
| --- | --- |

3.3

Filwaqt li kkunsidrat il-ħames dibattiti li saru mal-Istati Membri u r-reazzjoni tal-Forum tal-Atlantiku, il-Kummissjoni fasslet Pjan ta' Azzjoni b'diversi oqsma prijoritarji, bil-għan li jinkoraġġixxu t-tkabbir blu u jikkontribwixxu għall-iżvilupp sostenibbli tar-reġjun tal-Atlantiku.

| 3.4 | Il-kalendarju huwa marbut mal-Qafas Strateġiku Komuni għall-Fondi Strutturali u ta' Investiment. Il-Pjan ta' Azzjoni jissejjes fuq tliet pilastri ta' azzjoni: l-implimentazzjoni ta' investiment orjentat b'mod adatt; it-tisħiħ tal-kapaċità ta' riċerka; u t-titjib tal-ħiliet u tal-kwalifiki. |
| --- | --- |

3.4

Il-kalendarju huwa marbut mal-Qafas Strateġiku Komuni għall-Fondi Strutturali u ta' Investiment. Il-Pjan ta' Azzjoni jissejjes fuq tliet pilastri ta' azzjoni: l-implimentazzjoni ta' investiment orjentat b'mod adatt; it-tisħiħ tal-kapaċità ta' riċerka; u t-titjib tal-ħiliet u tal-kwalifiki.

| 3.5 | Il-Pjan ta' Azzjoni fih erba' prijoritajiet:






  3.5.1 | it-tħeġġiġ tal-ispirtu intraprenditorjali u l-innovazzjoni: il-kondiviżjoni tal-għarfien bejn l-istabbilimenti ta' edukazzjoni għolja, l-intrapriżi u ċ-ċentri tar-riċerka; it-tisħiħ tal-kompetittività u tal-kapaċitajiet ta' innovazzjoni fl-ekonomija marittima; u l-adattament u d-diversifikazzjoni tal-attivitajiet ekonomiċi, filwaqt li jiġi promoss il-potenzjal tar-reġjun tal-Atlantiku; |
| --- | --- | --- |

3.5

Il-Pjan ta' Azzjoni fih erba' prijoritajiet:

3.5.1

it-tħeġġiġ tal-ispirtu intraprenditorjali u l-innovazzjoni: il-kondiviżjoni tal-għarfien bejn l-istabbilimenti ta' edukazzjoni għolja, l-intrapriżi u ċ-ċentri tar-riċerka; it-tisħiħ tal-kompetittività u tal-kapaċitajiet ta' innovazzjoni fl-ekonomija marittima; u l-adattament u d-diversifikazzjoni tal-attivitajiet ekonomiċi, filwaqt li jiġi promoss il-potenzjal tar-reġjun tal-Atlantiku;

| 3.5.2 | il-ħarsien, l-iżgurar u l-iżvilupp tal-opportunitajiet marbutin mal-ambjent tal-baħar u tal-kosta: it-titjib tas-sigurtà u l-protezzjoni tal-baħar; l-esplorazzjoni u l-protezzjoni tal-ilmijiet tal-baħar u ż-żoni kostali; il-ġestjoni sostenibbli tar-riżorsi tal-baħar; u l-isfruttament tal-potenzjal tal-ambjent tal-baħar u tal-kosta bħala sors tal-enerġija rinnovabbli; |
| --- | --- |

3.5.2

il-ħarsien, l-iżgurar u l-iżvilupp tal-opportunitajiet marbutin mal-ambjent tal-baħar u tal-kosta: it-titjib tas-sigurtà u l-protezzjoni tal-baħar; l-esplorazzjoni u l-protezzjoni tal-ilmijiet tal-baħar u ż-żoni kostali; il-ġestjoni sostenibbli tar-riżorsi tal-baħar; u l-isfruttament tal-potenzjal tal-ambjent tal-baħar u tal-kosta bħala sors tal-enerġija rinnovabbli;

| 3.5.3 | it-titjib tal-aċċessibbiltà u l-konnessjonijiet, permezz tal-kooperazzjoni bejn il-portijiet; |
| --- | --- |

3.5.3

it-titjib tal-aċċessibbiltà u l-konnessjonijiet, permezz tal-kooperazzjoni bejn il-portijiet;

| 3.5.4 | il-ħolqien ta' mudell sostenibbli u soċjalment inklużiv ta' żvilupp reġjonali: il-promozzjoni ta' għarfien aħjar tal-isfidi soċjali fir-reġjun u l-preservazzjoni u l-promozzjoni tal-wirt kulturali tal-Atlantiku. |
| --- | --- |

3.5.4

il-ħolqien ta' mudell sostenibbli u soċjalment inklużiv ta' żvilupp reġjonali: il-promozzjoni ta' għarfien aħjar tal-isfidi soċjali fir-reġjun u l-preservazzjoni u l-promozzjoni tal-wirt kulturali tal-Atlantiku.

| 3.6 | Il-kalendarju tal-Pjan ta' Azzjoni ser jagħmilha possibbli li l-Istati Membri jqisu l-prijoritajiet tagħhom fil-ftehimiet ta' assoċjazzjoni li qed jiġu negozjati matul l-2013 għall-perjodu 2014-2020. Il-ftehimiet ta' assoċjazzjoni għandhom jikkunsidraw l-Istrateġija tal-Atlantiku biex jiddefinixxu l-oqsma prijoritarji. Il-finanzjament permezz tal-Fondi tal-Qafas Strateġiku Komuni (il-FEŻR, l-FSE, il-FAEŻR u l-FEMS) tiġi kkoordinata ma' sorsi oħra ta' finanzjament. |
| --- | --- |

3.6

Il-kalendarju tal-Pjan ta' Azzjoni ser jagħmilha possibbli li l-Istati Membri jqisu l-prijoritajiet tagħhom fil-ftehimiet ta' assoċjazzjoni li qed jiġu negozjati matul l-2013 għall-perjodu 2014-2020. Il-ftehimiet ta' assoċjazzjoni għandhom jikkunsidraw l-Istrateġija tal-Atlantiku biex jiddefinixxu l-oqsma prijoritarji. Il-finanzjament permezz tal-Fondi tal-Qafas Strateġiku Komuni (il-FEŻR, l-FSE, il-FAEŻR u l-FEMS) tiġi kkoordinata ma' sorsi oħra ta' finanzjament.

| 3.7 | Il-Pjan ta' Azzjoni ser iservi ta' gwida għall-Kummissjoni f'dak li jirrigwarda l-fondi ġestiti minnha direttament, bħall-Orizzont 2020, LIFE+, COSME u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd (FEMS). |
| --- | --- |

3.7

Il-Pjan ta' Azzjoni ser iservi ta' gwida għall-Kummissjoni f'dak li jirrigwarda l-fondi ġestiti minnha direttament, bħall-Orizzont 2020, LIFE+, COSME u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd (FEMS).

| 3.8 | L-investiment pubbliku għandu jinkoraġġixxi l-inizjattivi intraprenditorjali privati. Il-Bank Ewropew tal-Investiment huwa lest ukoll li jimmobilizza l-istrumenti ta' finanzjament u l-ħiliet tiegħu biex jipprovdi appoġġ fl-implimentazzjoni tal-Pjan ta' Azzjoni. |
| --- | --- |

3.8

L-investiment pubbliku għandu jinkoraġġixxi l-inizjattivi intraprenditorjali privati. Il-Bank Ewropew tal-Investiment huwa lest ukoll li jimmobilizza l-istrumenti ta' finanzjament u l-ħiliet tiegħu biex jipprovdi appoġġ fl-implimentazzjoni tal-Pjan ta' Azzjoni.

| 3.9 | Il-Pjan ta' Azzjoni ser iħeġġeġ it-tfassil ta' proġetti komuni għall-ħames Stati Membri, pereżempju permezz tal-Orizzont 2020, il-kooperazzjoni territorjali Ewropea li jiffinanzja l-FEŻR, il-programm Erasmus u programmi Ewropej oħra. |
| --- | --- |

3.9

Il-Pjan ta' Azzjoni ser iħeġġeġ it-tfassil ta' proġetti komuni għall-ħames Stati Membri, pereżempju permezz tal-Orizzont 2020, il-kooperazzjoni territorjali Ewropea li jiffinanzja l-FEŻR, il-programm Erasmus u programmi Ewropej oħra.

| 3.10 | Il-Kummissjoni qed tipproponi li tistabbilixxi mekkaniżmu ta' implimentazzjoni li jiffaċilita l-parteċipazzjoni tal-operaturi nazzjonali, reġjonali u lokali, u li jissorvelja l-progress miksub, filwaqt li jitqiesu t-tagħlimiet misluta mill-Forum tal-Atlantiku. |
| --- | --- |

3.10

Il-Kummissjoni qed tipproponi li tistabbilixxi mekkaniżmu ta' implimentazzjoni li jiffaċilita l-parteċipazzjoni tal-operaturi nazzjonali, reġjonali u lokali, u li jissorvelja l-progress miksub, filwaqt li jitqiesu t-tagħlimiet misluta mill-Forum tal-Atlantiku.

| 3.11 | Il-mekkaniżmu ta' implimentazzjoni ser jippromovi l-impenn politiku u s-superviżjoni, il-parteċipazzjoni tas-settur privat u l-valutazzjoni. Ser ikun sempliċi u msejjes fuq strateġiji oħra. Dan il-mekkaniżmu ser jiġi definit f'konsultazzjoni mal-Istati Membri u l-partijiet interessati qabel tmiem l-2013, u jista' jkollu wkoll funzjoni ta' gwida għall-promoturi tal-proġetti, iservi ta' pont mal-awtoritajiet ta' ġestjoni tal-programmi u jippromovi l-kooperazzjoni fir-reġjun tal-Atlantiku. |
| --- | --- |

3.11

Il-mekkaniżmu ta' implimentazzjoni ser jippromovi l-impenn politiku u s-superviżjoni, il-parteċipazzjoni tas-settur privat u l-valutazzjoni. Ser ikun sempliċi u msejjes fuq strateġiji oħra. Dan il-mekkaniżmu ser jiġi definit f'konsultazzjoni mal-Istati Membri u l-partijiet interessati qabel tmiem l-2013, u jista' jkollu wkoll funzjoni ta' gwida għall-promoturi tal-proġetti, iservi ta' pont mal-awtoritajiet ta' ġestjoni tal-programmi u jippromovi l-kooperazzjoni fir-reġjun tal-Atlantiku.

| 3.12 | Il-Kummissjoni ser taħdem mal-Istati Membri biex jiġi definit metodu ta' monitoraġġ. Hija prevista reviżjoni ta' nofs it-term tal-implimentazzjoni qabel tmiem l-2017, akkumpanjata minn valutazzjoni indipendenti. |
| --- | --- |

3.12

Il-Kummissjoni ser taħdem mal-Istati Membri biex jiġi definit metodu ta' monitoraġġ. Hija prevista reviżjoni ta' nofs it-term tal-implimentazzjoni qabel tmiem l-2017, akkumpanjata minn valutazzjoni indipendenti.

| 3.13 | Il-Kummissjoni u l-Istati Membri ser jeżaminaw ukoll il-possibbiltà li fl-implimentazzjoni tal-Istrateġija jipparteċipaw ukoll l-imsieħba internazzjonali fl-Amerika u l-Afrika. |
| --- | --- |

3.13

Il-Kummissjoni u l-Istati Membri ser jeżaminaw ukoll il-possibbiltà li fl-implimentazzjoni tal-Istrateġija jipparteċipaw ukoll l-imsieħba internazzjonali fl-Amerika u l-Afrika.

4.   Kummenti ġenerali dwar il-Pjan ta' Azzjoni: l-Istrateġija tal-Atlantiku hija strateġija tal-baċir tal-baħar

| 4.1 | Il-KESE appoġġja l-Politika Marittima Integrata f'Opinjonijiet preċedenti. Minn mindu ġie ppubblikat il-Blue Book “Politika Marittima Integrata għall-Unjoni Ewropea”, ingħata bidu għal mod ġdid kif jiġu indirizzati l-politiki marbutin mal-baħar, permezz ta' strumenti orizzontali komuni, u approċċ favur it-tkabbir tas-setturi marittimi. |
| --- | --- |

4.1

Il-KESE appoġġja l-Politika Marittima Integrata f'Opinjonijiet preċedenti. Minn mindu ġie ppubblikat il-Blue Book “Politika Marittima Integrata għall-Unjoni Ewropea”, ingħata bidu għal mod ġdid kif jiġu indirizzati l-politiki marbutin mal-baħar, permezz ta' strumenti orizzontali komuni, u approċċ favur it-tkabbir tas-setturi marittimi.

| 4.2 | Il-politika marittima integrata enfasizzat id-dimensjoni marittima tal-UE u stabbilixxiet is-sisien għall-iżvilupp ekonomiku tal-ibħra u l-isfruttament tagħhom b'mod sostenibbli, permezz ta' approċċ transsettorjali u integrat. |
| --- | --- |

4.2

Il-politika marittima integrata enfasizzat id-dimensjoni marittima tal-UE u stabbilixxiet is-sisien għall-iżvilupp ekonomiku tal-ibħra u l-isfruttament tagħhom b'mod sostenibbli, permezz ta' approċċ transsettorjali u integrat.

| 4.3 | Dan l-approċċ il-ġdid għall-kwistjonijiet marittimi ngħata spinta ġdida permezz tal-Inizjattiva tat-“Tkabbir Blu” fil-Komunikazzjoni “It-Tkabbir Blu: opportunitajiet għal tkabbir sostenibbli fis-settur tal-baħar u dak marittimu” (COM(2012) 494 final). Din l-inizjattiva tenfasizza l-kontribut importanti tal-ekonomija blu għat-tkabbir ekonomiku u għall-ħolqien tal-impjieg fl-Ewropa. L-ekonomija l-blu hija l-pilastru marittimu tal-Istrateġija Ewropa 2020. |
| --- | --- |

4.3

Dan l-approċċ il-ġdid għall-kwistjonijiet marittimi ngħata spinta ġdida permezz tal-Inizjattiva tat-“Tkabbir Blu” fil-Komunikazzjoni “It-Tkabbir Blu: opportunitajiet għal tkabbir sostenibbli fis-settur tal-baħar u dak marittimu” (COM(2012) 494 final). Din l-inizjattiva tenfasizza l-kontribut importanti tal-ekonomija blu għat-tkabbir ekonomiku u għall-ħolqien tal-impjieg fl-Ewropa. L-ekonomija l-blu hija l-pilastru marittimu tal-Istrateġija Ewropa 2020.

| 4.4 | F'Opinjoni tiegħu dwar it-Tkabbir Blu (5), il-KESE argumenta li dan l-approċċ huwa “t-tkomplija loġika u meħtieġa tal-ħidma li saret biex tiġi implimentata Politika Marittima Integrata (PMI) fl-Unjoni Ewopea”. |
| --- | --- |

4.4

F'Opinjoni tiegħu dwar it-Tkabbir Blu (5), il-KESE argumenta li dan l-approċċ huwa “t-tkomplija loġika u meħtieġa tal-ħidma li saret biex tiġi implimentata Politika Marittima Integrata (PMI) fl-Unjoni Ewopea”.

| 4.5 | Il-Pjan ta' Azzjoni huwa pass ġdid li għandu jikkontribwixxi biex iż-żoni marittimi tal-Atlantiku jagħmlu użu mill-opportunitajiet ta' tkabbir ekonomiku u ta' ħolqien tal-impjieg. Fl-Istrateġija tal-Atlantiku u l-Pjan ta' Azzjoni marbut magħha huwa mistenni li l-Politika Marittima Integrata u l-Inizjattiva tat-“Tkabbir Blu” jiġu implimentati b'mod adatt għall-karatteristiċi partikolari tal-baċir tal-Atlantiku. |
| --- | --- |

4.5

Il-Pjan ta' Azzjoni huwa pass ġdid li għandu jikkontribwixxi biex iż-żoni marittimi tal-Atlantiku jagħmlu użu mill-opportunitajiet ta' tkabbir ekonomiku u ta' ħolqien tal-impjieg. Fl-Istrateġija tal-Atlantiku u l-Pjan ta' Azzjoni marbut magħha huwa mistenni li l-Politika Marittima Integrata u l-Inizjattiva tat-“Tkabbir Blu” jiġu implimentati b'mod adatt għall-karatteristiċi partikolari tal-baċir tal-Atlantiku.

| 4.6 | Fl-istrateġiji tal-baċir tal-baħar, l-attivitajiet marittimi jiġu xprunati skont iċ-ċirkustanzi speċifiċi ta' kull baċir, liema ħaġa tikkontribwixxi għal strateġija iżjed effettiva li tirrifletti l-potenzjal tal-Atlantiku. Din il-ħidma titlob il-kooperazzjoni tal-operaturi fil-livell transsettorjali, transkonfinali u transnazzjonali. |
| --- | --- |

4.6

Fl-istrateġiji tal-baċir tal-baħar, l-attivitajiet marittimi jiġu xprunati skont iċ-ċirkustanzi speċifiċi ta' kull baċir, liema ħaġa tikkontribwixxi għal strateġija iżjed effettiva li tirrifletti l-potenzjal tal-Atlantiku. Din il-ħidma titlob il-kooperazzjoni tal-operaturi fil-livell transsettorjali, transkonfinali u transnazzjonali.

| 4.7 | Il-KESE jappoġġja l-fatt li l-Pjan ta' Azzjoni jkun orjentat mhux biss lejn is-setturi emerġenti, iżda wkoll dawk tradizzjonali, bħas-sajd jew it-trasport marittimu, setturi li għandhom jiġġeddu bil-għan li tiżdied il-kompetittività u titnaqqas l-impronta ambjentali tagħhom. Jekk jinkorporaw teknoloġiji u proċessi innovattivi, dawn is-setturi tradizzjonali jkomplu jiġġeneraw it-tkabbir u l-impjieg fir-reġjun tal-Atlantiku. |
| --- | --- |

4.7

Il-KESE jappoġġja l-fatt li l-Pjan ta' Azzjoni jkun orjentat mhux biss lejn is-setturi emerġenti, iżda wkoll dawk tradizzjonali, bħas-sajd jew it-trasport marittimu, setturi li għandhom jiġġeddu bil-għan li tiżdied il-kompetittività u titnaqqas l-impronta ambjentali tagħhom. Jekk jinkorporaw teknoloġiji u proċessi innovattivi, dawn is-setturi tradizzjonali jkomplu jiġġeneraw it-tkabbir u l-impjieg fir-reġjun tal-Atlantiku.

| 4.8 | Madankollu, il-KESE jappoġġja l-proposta tal-Kummissjoni li tikkunsidra li l-azzjonijiet ta' riċerka dwar l-ambjent tal-baħar huma prijoritarji, iżda huwa tal-fehma li għandhom ikunu prijoritarji wkoll l-azzjonijiet li għandhom l-għan li jtejbu l-kapaċitajiet u l-opportunitajiet tas-setturi industrijali li huma involuti b'mod dirett fil-ħolqien tal-impjieg u t-tkabbir ekonomiku. |
| --- | --- |

4.8

Madankollu, il-KESE jappoġġja l-proposta tal-Kummissjoni li tikkunsidra li l-azzjonijiet ta' riċerka dwar l-ambjent tal-baħar huma prijoritarji, iżda huwa tal-fehma li għandhom ikunu prijoritarji wkoll l-azzjonijiet li għandhom l-għan li jtejbu l-kapaċitajiet u l-opportunitajiet tas-setturi industrijali li huma involuti b'mod dirett fil-ħolqien tal-impjieg u t-tkabbir ekonomiku.

| 4.9 | L-appoġġ għall-kompetittività tal-SMEs ma għandux ikun limitat għas-setturi tat-turiżmu, l-akkwakultura u s-sajd, iżda għandu jiġi estiż ukoll għall-oqsma kollha previsti fil-Pjan ta' Azzjoni, bħall-bini tal-bastimenti, b'industrija sekondarja b'saħħitha, l-attivitajiet portwarji, l-enerġija rinnovabbli tal-baħar u l-bijoteknoloġija, li huma setturi li attwalment għandhom bażi intraprenditorjali soda f'għadd ta' reġjuni tal-Atlantiku. |
| --- | --- |

4.9

L-appoġġ għall-kompetittività tal-SMEs ma għandux ikun limitat għas-setturi tat-turiżmu, l-akkwakultura u s-sajd, iżda għandu jiġi estiż ukoll għall-oqsma kollha previsti fil-Pjan ta' Azzjoni, bħall-bini tal-bastimenti, b'industrija sekondarja b'saħħitha, l-attivitajiet portwarji, l-enerġija rinnovabbli tal-baħar u l-bijoteknoloġija, li huma setturi li attwalment għandhom bażi intraprenditorjali soda f'għadd ta' reġjuni tal-Atlantiku.

| 4.10 | Il-Kumitat jemmen li huma l-intrapriżi ż-żgħar u l-mikrointrapriżi li jiġġeneraw dinamiżmu ekonomiku fiż-żoni l-iżjed imbiegħda. Huwa fundamentali li anke dawn l-intrapriżi jkunu jistgħu jipparteċipaw fl-attivitajiet tal-Istrateġija tal-Atlantiku. |
| --- | --- |

4.10

Il-Kumitat jemmen li huma l-intrapriżi ż-żgħar u l-mikrointrapriżi li jiġġeneraw dinamiżmu ekonomiku fiż-żoni l-iżjed imbiegħda. Huwa fundamentali li anke dawn l-intrapriżi jkunu jistgħu jipparteċipaw fl-attivitajiet tal-Istrateġija tal-Atlantiku.

| 4.11 | Il-KESE jipproponi li jinstab bilanċ aħjar bejn id-dimensjoni ekonomika, soċjali u ambjentali: l-Opinjoni li diġà ssemmiet hawn fuq dwar it-“tkabbir blu” tisħaq fuq l-importanza tal-fattur uman fl-ekonomija marittima u tixħet dawl fuq il-kundizzjonijiet diffiċli li sikwit in-nies ikollhom jaħdmu fihom. |
| --- | --- |

4.11

Il-KESE jipproponi li jinstab bilanċ aħjar bejn id-dimensjoni ekonomika, soċjali u ambjentali: l-Opinjoni li diġà ssemmiet hawn fuq dwar it-“tkabbir blu” tisħaq fuq l-importanza tal-fattur uman fl-ekonomija marittima u tixħet dawl fuq il-kundizzjonijiet diffiċli li sikwit in-nies ikollhom jaħdmu fihom.

| 4.12 | Il-Pjan ta' Azzjoni għandu jkopri t-titjib tal-kundizzjonijiet tax-xogħol u l-istandards soċjali tal-professjonijiet fil-qasam tal-baħar, kif ukoll ir-rikonoxximent u l-armonizzazzjoni tal-kwalifiki professjonali. Għandhom jitħeġġu t-taħriġ u r-riċiklaġġ fost il-popolazzjonijiet tal-kosta bil-għan li jiġi ffaċilitat l-adattament tal-ħaddiema kemm għall-attivitajiet ekonomiċi tradizzjonali kif ukoll għall-professjonijiet ġodda. Għandhom jitjiebu l-immaġni u l-kwalità tal-professjonijiet marittimi sabiex b'hekk jiġbdu aktar liż-żgħażagħ lejhom. |
| --- | --- |

4.12

Il-Pjan ta' Azzjoni għandu jkopri t-titjib tal-kundizzjonijiet tax-xogħol u l-istandards soċjali tal-professjonijiet fil-qasam tal-baħar, kif ukoll ir-rikonoxximent u l-armonizzazzjoni tal-kwalifiki professjonali. Għandhom jitħeġġu t-taħriġ u r-riċiklaġġ fost il-popolazzjonijiet tal-kosta bil-għan li jiġi ffaċilitat l-adattament tal-ħaddiema kemm għall-attivitajiet ekonomiċi tradizzjonali kif ukoll għall-professjonijiet ġodda. Għandhom jitjiebu l-immaġni u l-kwalità tal-professjonijiet marittimi sabiex b'hekk jiġbdu aktar liż-żgħażagħ lejhom.

| 4.13 | L-iżvilupp tal-attivitajiet ekonomiċi l-ġodda għandu jimxi id f'id mal-protezzjoni tal-ambjent tal-baħar. Il-programmi ta' riċerka f'dan il-qasam għandhom jissaħħu fil-Pjan ta' Azzjoni. Ir-riċerka maħsuba biex jiġi evitat l-impatt negattiv fuq l-ambjent tal-baħar ser tnaqqas l-inċertezzi li jġibu magħhom dawn l-attivitajiet, pereżempju l-enerġija mill-baħar, il-modernizzazzjoni tal-portijiet, l-akkwakultura u t-turiżmu marittimu. Riċerka ta' din ix-xorta tħaffef il-proċess tal-ksib tal-awtorizzazzjonijiet. |
| --- | --- |

4.13

L-iżvilupp tal-attivitajiet ekonomiċi l-ġodda għandu jimxi id f'id mal-protezzjoni tal-ambjent tal-baħar. Il-programmi ta' riċerka f'dan il-qasam għandhom jissaħħu fil-Pjan ta' Azzjoni. Ir-riċerka maħsuba biex jiġi evitat l-impatt negattiv fuq l-ambjent tal-baħar ser tnaqqas l-inċertezzi li jġibu magħhom dawn l-attivitajiet, pereżempju l-enerġija mill-baħar, il-modernizzazzjoni tal-portijiet, l-akkwakultura u t-turiżmu marittimu. Riċerka ta' din ix-xorta tħaffef il-proċess tal-ksib tal-awtorizzazzjonijiet.

| 4.14 | Il-KESE huwa tal-fehma li mudell sostenibbli u soċjalment inklużiv ta' żvilupp reġjonali għandu jippreżerva l-kultura marittima tal-Atlantiku, li hija marbuta mill-qrib mal-forma tradizzjonali ta' ħajja ta-popolazzjonijiet tal-kosta, u li tikkostitwixxi parti importanti ħafna mill-wirt u l-identità kulturali. |
| --- | --- |

4.14

Il-KESE huwa tal-fehma li mudell sostenibbli u soċjalment inklużiv ta' żvilupp reġjonali għandu jippreżerva l-kultura marittima tal-Atlantiku, li hija marbuta mill-qrib mal-forma tradizzjonali ta' ħajja ta-popolazzjonijiet tal-kosta, u li tikkostitwixxi parti importanti ħafna mill-wirt u l-identità kulturali.

| 4.15 | Il-KESE huwa tal-fehma li jeħtieġ li jiġu kkompletati l-Pjan ta' Azzjoni u l-azzjonijiet prijoritarji tiegħu, bl-adozzjoni ta' miżuri leġislattivi bil-għan li l-qafas regolatorju jkun strutturat aħjar u iżjed ċar għas-setturi marittimi. |
| --- | --- |

4.15

Il-KESE huwa tal-fehma li jeħtieġ li jiġu kkompletati l-Pjan ta' Azzjoni u l-azzjonijiet prijoritarji tiegħu, bl-adozzjoni ta' miżuri leġislattivi bil-għan li l-qafas regolatorju jkun strutturat aħjar u iżjed ċar għas-setturi marittimi.

| 4.16 | Il-KESE jaqbel li l-istrateġija tinkludi wkoll relazzjonijiet ta' kooperazzjoni mal-pajjiżi tan-naħa l-oħra tal-Atlantiku. Il-Kumitat jemmen li huwa fundamentali li jitnedew ftehimiet ta' kooperazzjoni f'dak li jirrigwarda r-riċerka, mhux biss mal-Istati Uniti u l-Kanada, iżda wkoll mal-Amerika Ċentrali, l-Amerika t'Isfel u l-Afrika. |
| --- | --- |

4.16

Il-KESE jaqbel li l-istrateġija tinkludi wkoll relazzjonijiet ta' kooperazzjoni mal-pajjiżi tan-naħa l-oħra tal-Atlantiku. Il-Kumitat jemmen li huwa fundamentali li jitnedew ftehimiet ta' kooperazzjoni f'dak li jirrigwarda r-riċerka, mhux biss mal-Istati Uniti u l-Kanada, iżda wkoll mal-Amerika Ċentrali, l-Amerika t'Isfel u l-Afrika.

5.   Il-proposta tal-KESE: it-trasformazzjoni tal-istrateġija tal-baċir tal-baħar fi strateġija makroreġjonali

| 5.1 | L-Istrateġija tal-Atlantiku u l-Pjan ta' Azzjoni marbut magħha huma ta' natura esklużivament marittima, b'konformità mal-ftehim adottat mill-Kunsill tal-Ministri. |
| --- | --- |

5.1

L-Istrateġija tal-Atlantiku u l-Pjan ta' Azzjoni marbut magħha huma ta' natura esklużivament marittima, b'konformità mal-ftehim adottat mill-Kunsill tal-Ministri.

| 5.2 | L-UE nediet l-istrateġiji makroreġjonali. Fil-ġejjieni, dawn il-politiki ser jissaħħu fil-qafas tal-kompetenzi previsti fit-Trattat għat-titjib tal-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali. |
| --- | --- |

5.2

L-UE nediet l-istrateġiji makroreġjonali. Fil-ġejjieni, dawn il-politiki ser jissaħħu fil-qafas tal-kompetenzi previsti fit-Trattat għat-titjib tal-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali.

| 5.3 | Il-Kumitat huwa tal-fehma li l-istrateġija marittima għall-baċir tal-Atlantiku għandha tkopri b'mod deċiżiv il-pilastru territorjali u r-rabta tiegħu mal-għanijiet tal-politika ta' koeżjoni. |
| --- | --- |

5.3

Il-Kumitat huwa tal-fehma li l-istrateġija marittima għall-baċir tal-Atlantiku għandha tkopri b'mod deċiżiv il-pilastru territorjali u r-rabta tiegħu mal-għanijiet tal-politika ta' koeżjoni.

| 5.4 | Il-Kumitat diġà esprima ruħu f'Opinjoni oħra (6) dwar dan meta qal: “(I)l-KESE jipproponi approċċ aktar ambizzjuż: Strateġija Makroreġjonali li, flimkien mal-pilastru marittimu, tinkludi l-pilastru territorjali, waqt li jitqiesu l-esperjenzi tar-reġjuni tal-Baħar Baltiku u tar-Reġjun tad-Danubju (...) Id-dimensjoni marittima Atlantika tikkawża ħafna mill-isfidi u opportunitajiet taż-Żona tal-Atlantiku, iżda meta jitqies li r-relazzjoni tagħha mat-territorju hija fundamentali, il-KESE jipproponi li flimkien mad-dimensjoni marittima tiġi inkorporata dik territorjali. It-territorju kontinentali jamministra u jiżviluppa l-artijiet interni, li mingħajrhom it-tisħiħ tal-potenzjal marittimu jkun nieqes minn kull sinifikat. Il-kosta marittima teħtieġ art interna attiva, dinamika u b’sinerġiji li jippermettu l-iżvilupp konsistenti tar-reġjun kollu.” |
| --- | --- |

5.4

Il-Kumitat diġà esprima ruħu f'Opinjoni oħra (6) dwar dan meta qal: “(I)l-KESE jipproponi approċċ aktar ambizzjuż: Strateġija Makroreġjonali li, flimkien mal-pilastru marittimu, tinkludi l-pilastru territorjali, waqt li jitqiesu l-esperjenzi tar-reġjuni tal-Baħar Baltiku u tar-Reġjun tad-Danubju (...) Id-dimensjoni marittima Atlantika tikkawża ħafna mill-isfidi u opportunitajiet taż-Żona tal-Atlantiku, iżda meta jitqies li r-relazzjoni tagħha mat-territorju hija fundamentali, il-KESE jipproponi li flimkien mad-dimensjoni marittima tiġi inkorporata dik territorjali. It-territorju kontinentali jamministra u jiżviluppa l-artijiet interni, li mingħajrhom it-tisħiħ tal-potenzjal marittimu jkun nieqes minn kull sinifikat. Il-kosta marittima teħtieġ art interna attiva, dinamika u b’sinerġiji li jippermettu l-iżvilupp konsistenti tar-reġjun kollu.”

| 5.5 | Ir-reġjuni tal-Atlantiku għandhom jiżviluppaw l-istrateġiji tagħhom fi ħdan qafas koerenti bejn il-politika marittima u dik territorjali. L-iżvilupp tal-attivitajiet fil-portijiet mhuwiex possibbli mingħajr ma dan ikun marbut mal-investiment fit-territorju għat-trasport ferrovjarju, jew it-trasport bit-triq; lanqas mhu possibbli l-iżvilupp tal-enerġija mill-baħar mingħajr ma jkun marbut mal-infrastruttura tat-trasport tal-enerġija; jew il-konservazzjoni tal-kosta u tal-ambjent tal-baħar mingħajr ma jkunu marbutin mas-sistemi tat-trattament tal-ilma fil-bliet u l-irħula li jinsabu fl-intern tal-kosta tal-Atlantiku. |
| --- | --- |

5.5

Ir-reġjuni tal-Atlantiku għandhom jiżviluppaw l-istrateġiji tagħhom fi ħdan qafas koerenti bejn il-politika marittima u dik territorjali. L-iżvilupp tal-attivitajiet fil-portijiet mhuwiex possibbli mingħajr ma dan ikun marbut mal-investiment fit-territorju għat-trasport ferrovjarju, jew it-trasport bit-triq; lanqas mhu possibbli l-iżvilupp tal-enerġija mill-baħar mingħajr ma jkun marbut mal-infrastruttura tat-trasport tal-enerġija; jew il-konservazzjoni tal-kosta u tal-ambjent tal-baħar mingħajr ma jkunu marbutin mas-sistemi tat-trattament tal-ilma fil-bliet u l-irħula li jinsabu fl-intern tal-kosta tal-Atlantiku.

| 5.6 | Għaldaqstant, il-Kumitat jemmen li fir-reġjun tal-Atlantiku l-kwistjonijiet marittimi ma jistgħux jiġu indirizzati mingħajr ma jitqies it-territorju kollu: dawn il-kwistjonijiet għandhom jiġu inklużi fl-aġenda ta' żvilupp ekonomiku u soċjali tar-reġjun inġenerali. Huwa biss bit-tisħiħ tal-interazzjoni armonjuża bejn l-attivitajiet marittimi u terrestri li jistgħu jinkisbu l-benefiċċji kollha tat-tkabbir blu. |
| --- | --- |

5.6

Għaldaqstant, il-Kumitat jemmen li fir-reġjun tal-Atlantiku l-kwistjonijiet marittimi ma jistgħux jiġu indirizzati mingħajr ma jitqies it-territorju kollu: dawn il-kwistjonijiet għandhom jiġu inklużi fl-aġenda ta' żvilupp ekonomiku u soċjali tar-reġjun inġenerali. Huwa biss bit-tisħiħ tal-interazzjoni armonjuża bejn l-attivitajiet marittimi u terrestri li jistgħu jinkisbu l-benefiċċji kollha tat-tkabbir blu.

| 5.7 | Għalhekk, il-KESE jipproponi li l-istrateġija marittima għall-Atlantiku tinbidel fi strateġija makroreġjonali, fuq il-bażi tal-Pjan ta' Azzjoni. |
| --- | --- |

5.7

Għalhekk, il-KESE jipproponi li l-istrateġija marittima għall-Atlantiku tinbidel fi strateġija makroreġjonali, fuq il-bażi tal-Pjan ta' Azzjoni.

6.   Governanza

| 6.1 | Il-KESE jiddispjaċih li l-Pjan ta' Azzjoni jindirizza l-mekkaniżmi ta' implimentazzjoni b'mod vag. Fl-Opinjoni preċedenti tiegħu (7), il-Kumitat ippropona sistema ta' governanza f'diversi livelli li tiggarantixxi l-parteċipazzjoni tal-atturi kollha. |
| --- | --- |

6.1

Il-KESE jiddispjaċih li l-Pjan ta' Azzjoni jindirizza l-mekkaniżmi ta' implimentazzjoni b'mod vag. Fl-Opinjoni preċedenti tiegħu (7), il-Kumitat ippropona sistema ta' governanza f'diversi livelli li tiggarantixxi l-parteċipazzjoni tal-atturi kollha.

| 6.2 | Il-finanzjament tal-Pjan ta' Azzjoni, permezz tal-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej differenti u l-fondi assoċjati ma' politiki Ewropej ġestiti direttament mill-Kummissjoni, titlob koordinazzjoni intensiva bejn il-Kummissjoni u l-awtoritajiet nazzjonali u reġjonali. |
| --- | --- |

6.2

Il-finanzjament tal-Pjan ta' Azzjoni, permezz tal-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej differenti u l-fondi assoċjati ma' politiki Ewropej ġestiti direttament mill-Kummissjoni, titlob koordinazzjoni intensiva bejn il-Kummissjoni u l-awtoritajiet nazzjonali u reġjonali.

| 6.3 | It-tfassil tal-Pjan ta' Azzjoni wara l-laqgħat tal-Forum tal-Atlantiku kien immexxi mill-Grupp ta' Orjentazzjoni u l-Grupp ta' Tmexxija, magħmulin minn rappreżentanti tal-ħames Stati Membri tal-Atlantiku u l-istituzzjonijiet Ewropej. Ir-reġjuni tal-Atlantiku kienu involuti fil-Grupp ta' Tmexxija u permezz tal-istatus tagħhom ta' osservaturi, u l-atturi soċjoekonomiċi tal-Atlantiku kienu rappreżentati mill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew. Il-parteċipazzjoni tal-atturi soċjoekonomiċi tal-Atlantiku kienet numeruża u entużjasta, kemm fil-ħames konferenzi kif ukoll fil-konsultazzjoni. |
| --- | --- |

6.3

It-tfassil tal-Pjan ta' Azzjoni wara l-laqgħat tal-Forum tal-Atlantiku kien immexxi mill-Grupp ta' Orjentazzjoni u l-Grupp ta' Tmexxija, magħmulin minn rappreżentanti tal-ħames Stati Membri tal-Atlantiku u l-istituzzjonijiet Ewropej. Ir-reġjuni tal-Atlantiku kienu involuti fil-Grupp ta' Tmexxija u permezz tal-istatus tagħhom ta' osservaturi, u l-atturi soċjoekonomiċi tal-Atlantiku kienu rappreżentati mill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew. Il-parteċipazzjoni tal-atturi soċjoekonomiċi tal-Atlantiku kienet numeruża u entużjasta, kemm fil-ħames konferenzi kif ukoll fil-konsultazzjoni.

| 6.4 | Il-KESE jiddispjaċih li l-Kummissjoni xoljiet l-attivitajiet tal-Forum tal-Atlantiku wara li ġie approvat il-Pjan ta' Azzjoni u ma tawlitx l-eżistenza tiegħu biex ikopri l-perjodu kollu tal-Istrateġija, jiġifieri sal-2020. |
| --- | --- |

6.4

Il-KESE jiddispjaċih li l-Kummissjoni xoljiet l-attivitajiet tal-Forum tal-Atlantiku wara li ġie approvat il-Pjan ta' Azzjoni u ma tawlitx l-eżistenza tiegħu biex ikopri l-perjodu kollu tal-Istrateġija, jiġifieri sal-2020.

| 6.5 | Il-KESE jemmen li huwa fundamentali li d-dinamika u l-livell tal-parteċipazzjoni jinżammu matul il-Forum tal-Atlantiku, sabiex il-partijiet interessati kollha jkomplu jkunu involuti bis-sħiħ (ir-reġjuni, is-settur privat u s-soċjetà ċivili) fil-fażijiet li jmiss: l-implimentazzjoni, il-monitoraġġ u l-valutazzjoni. |
| --- | --- |

6.5

Il-KESE jemmen li huwa fundamentali li d-dinamika u l-livell tal-parteċipazzjoni jinżammu matul il-Forum tal-Atlantiku, sabiex il-partijiet interessati kollha jkomplu jkunu involuti bis-sħiħ (ir-reġjuni, is-settur privat u s-soċjetà ċivili) fil-fażijiet li jmiss: l-implimentazzjoni, il-monitoraġġ u l-valutazzjoni.

| 6.6 | Is-sistema ta' governanza hija fundamentali. Għalhekk, il-KESE jiddispjaċih li l-Pjan ta' Azzjoni jiddedika biss taqsima żgħira lil din il-kwistjoni, intitolata “Appoġġ”. Hawnhekk jiġi propost, b'mod vag, li jinħoloq “mekkaniżmu (...) ta’ implimentazzjoni” li l-kompożizzjoni u l-funzjonijiet tiegħu għandhom jiġu stabbiliti aktar tard. |
| --- | --- |

6.6

Is-sistema ta' governanza hija fundamentali. Għalhekk, il-KESE jiddispjaċih li l-Pjan ta' Azzjoni jiddedika biss taqsima żgħira lil din il-kwistjoni, intitolata “Appoġġ”. Hawnhekk jiġi propost, b'mod vag, li jinħoloq “mekkaniżmu (...) ta’ implimentazzjoni” li l-kompożizzjoni u l-funzjonijiet tiegħu għandhom jiġu stabbiliti aktar tard.

| 6.7 | Ir-regola tat-“tliet rifjuti” tmur kontra l-istabbiliment ta' strutturi amministrattivi ġodda, iżda dan ma jimpedixxix il-ħolqien ta' sistema ta' governanza f'diversi livelli, ta' natura parteċipattiva, li tixbah lil dawk stabbiliti għall-istrateġiji tal-Baltiku u tad-Danubju. |
| --- | --- |

6.7

Ir-regola tat-“tliet rifjuti” tmur kontra l-istabbiliment ta' strutturi amministrattivi ġodda, iżda dan ma jimpedixxix il-ħolqien ta' sistema ta' governanza f'diversi livelli, ta' natura parteċipattiva, li tixbah lil dawk stabbiliti għall-istrateġiji tal-Baltiku u tad-Danubju.

| 6.8 | Il-KESE jipproponi li tiġi implimentata governanza ġenwina f'diversi livelli, li tkun parteċipattiva, li tibni fuq l-approċċ min isfel għal fuq, u li tagħmilha possibbli li l-Istati Membri, l-istituzzjonijiet Ewropej, l-entitajiet reġjonali u lokali, is-settur privat u s-soċjetà ċivili tal-Atlantiku jmexxu l-proċess tal-implimentazzjoni tal-Pjan ta' Azzjoni u jikkontribwixxu l-għarfien dirett tagħhom fil-post. |
| --- | --- |

6.8

Il-KESE jipproponi li tiġi implimentata governanza ġenwina f'diversi livelli, li tkun parteċipattiva, li tibni fuq l-approċċ min isfel għal fuq, u li tagħmilha possibbli li l-Istati Membri, l-istituzzjonijiet Ewropej, l-entitajiet reġjonali u lokali, is-settur privat u s-soċjetà ċivili tal-Atlantiku jmexxu l-proċess tal-implimentazzjoni tal-Pjan ta' Azzjoni u jikkontribwixxu l-għarfien dirett tagħhom fil-post.

| 6.9 | Il-KESE jemmen li huwa essenzjali li r-reġjuni jipparteċipaw fil-governanza tal-Istrateġija tal-Atlantiku. Ir-reġjuni Atlantiċi Ewropej jafu sew li l-baħar jagħmel parti fundamentali mill-mod ta' għajxien tagħhom. Fil-livell politiku, huma bosta r-reġjuni tal-Atlantiku li għandhom kompetenzi wesgħin biex ifasslu u jimplimentaw l-istrateġiji u l-politiki settorjali marbutin mal-attivitajiet marittimi u tat-territorji kostali. |
| --- | --- |

6.9

Il-KESE jemmen li huwa essenzjali li r-reġjuni jipparteċipaw fil-governanza tal-Istrateġija tal-Atlantiku. Ir-reġjuni Atlantiċi Ewropej jafu sew li l-baħar jagħmel parti fundamentali mill-mod ta' għajxien tagħhom. Fil-livell politiku, huma bosta r-reġjuni tal-Atlantiku li għandhom kompetenzi wesgħin biex ifasslu u jimplimentaw l-istrateġiji u l-politiki settorjali marbutin mal-attivitajiet marittimi u tat-territorji kostali.

| 6.10 | L-operaturi ekonomiċi u soċjali ta' dawn ir-reġjuni huma l-partijiet interessati prinċipali u jimpenjaw ruħhom fl-iżvilupp ekonomiku u l-ħolqien tal-impjieg fl-ekonomija l-blu. Għandhom l-għarfien u l-istituzzjonijiet li joperaw fil-post. |
| --- | --- |

6.10

L-operaturi ekonomiċi u soċjali ta' dawn ir-reġjuni huma l-partijiet interessati prinċipali u jimpenjaw ruħhom fl-iżvilupp ekonomiku u l-ħolqien tal-impjieg fl-ekonomija l-blu. Għandhom l-għarfien u l-istituzzjonijiet li joperaw fil-post.

| 6.11 | Il-Kumitat jipproponi li jekk il-Forum tal-Atlantiku jibqa' attiv, ikunu jistgħu jiġu organizzati b'mod regolari konferenzi tal-partijiet interessati bil-għan li jitħeġġu l-attivitajiet u l-programmi tal-istrateġija, issir valutazzjoni tal-implimentazzjoni tagħhom u jiġu mobilizzati l-atturi politiċi, ekonomiċi u soċjali kollha. |
| --- | --- |

6.11

Il-Kumitat jipproponi li jekk il-Forum tal-Atlantiku jibqa' attiv, ikunu jistgħu jiġu organizzati b'mod regolari konferenzi tal-partijiet interessati bil-għan li jitħeġġu l-attivitajiet u l-programmi tal-istrateġija, issir valutazzjoni tal-implimentazzjoni tagħhom u jiġu mobilizzati l-atturi politiċi, ekonomiċi u soċjali kollha.

| 6.12 | Il-KESE jipproponi wkoll li tiġi enfasizzata n-natura Ewropea ta' din l-istrateġija. Biex dan iseħħ, huwa essenzjali li tiġi żgurata l-parteċipazzjoni tal-istituzzjonijiet Ewropej, jiġifieri l-Parlament Ewropew, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali u l-Kumitat tar-Reġjuni, fl-istrutturi ta' governanza. Il-Kummissjoni taqdi rwol ewlieni billi żżomm ħajja d-dinamika, billi taqdi rwol ta' faċilitatur u tappoġġja l-parteċipazzjoni tal-partijiet interessati. Jeħtieġ li l-Kummissjoni jkollha r-riżorsi adegwati għad-dispożizzjoni tagħha. |
| --- | --- |

6.12

Il-KESE jipproponi wkoll li tiġi enfasizzata n-natura Ewropea ta' din l-istrateġija. Biex dan iseħħ, huwa essenzjali li tiġi żgurata l-parteċipazzjoni tal-istituzzjonijiet Ewropej, jiġifieri l-Parlament Ewropew, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali u l-Kumitat tar-Reġjuni, fl-istrutturi ta' governanza. Il-Kummissjoni taqdi rwol ewlieni billi żżomm ħajja d-dinamika, billi taqdi rwol ta' faċilitatur u tappoġġja l-parteċipazzjoni tal-partijiet interessati. Jeħtieġ li l-Kummissjoni jkollha r-riżorsi adegwati għad-dispożizzjoni tagħha.

| 6.13 | Il-Kumitat jipproponi li tiġi żgurata l-parteċipazzjoni tan-netwerks tal-Atlantiku: il-Kummissjoni tal-Ark tal-Atlantiku tal-awtoritajiet reġjonali, in-Netwerk Transnazzjonali Atlantiku tal-atturi ekonomiċi u soċjali, u l-Konferenza tal-Bliet tal-Ark tal-Atlantiku. Dawn in-netwerks jaqdu rwol deċiżiv biex jagħtu spinta lill-impenn li daħlu għalih l-atturi kollha u jirrappreżentaw valur miżjud Ewropew kbir. Huma stabbiliti sew fit-territorju, għandhom firxa wiesgħa ta' kooperazzjoni u għarfien fil-fond taż-żona tal-Atlantiku, inklużi l-problemi u l-atturi tagħha. Il-parteċipazzjoni tagħhom fl-implimentazzjoni tal-istrateġija tiggarantixxi approċċ f'diversi livelli, transnazzjonali u transsettorjali. Dawn in-netwerks isawru wkoll rabta mar-realtà, il-kapaċitajiet u l-ħtiġijiet tar-reġjuni tal-Atlantiku li, f'ħafna każijiet, jinsabu 'l bogħod mill-bliet kapitali tal-Istati Membri. |
| --- | --- |

6.13

Il-Kumitat jipproponi li tiġi żgurata l-parteċipazzjoni tan-netwerks tal-Atlantiku: il-Kummissjoni tal-Ark tal-Atlantiku tal-awtoritajiet reġjonali, in-Netwerk Transnazzjonali Atlantiku tal-atturi ekonomiċi u soċjali, u l-Konferenza tal-Bliet tal-Ark tal-Atlantiku. Dawn in-netwerks jaqdu rwol deċiżiv biex jagħtu spinta lill-impenn li daħlu għalih l-atturi kollha u jirrappreżentaw valur miżjud Ewropew kbir. Huma stabbiliti sew fit-territorju, għandhom firxa wiesgħa ta' kooperazzjoni u għarfien fil-fond taż-żona tal-Atlantiku, inklużi l-problemi u l-atturi tagħha. Il-parteċipazzjoni tagħhom fl-implimentazzjoni tal-istrateġija tiggarantixxi approċċ f'diversi livelli, transnazzjonali u transsettorjali. Dawn in-netwerks isawru wkoll rabta mar-realtà, il-kapaċitajiet u l-ħtiġijiet tar-reġjuni tal-Atlantiku li, f'ħafna każijiet, jinsabu 'l bogħod mill-bliet kapitali tal-Istati Membri.

7.   Finanzjament

| 7.1 | Il-KESE jħeġġeġ lill-Istati Membri u lill-Kummissjoni Ewropea jinkludu l-prijoritajiet tar-reġjuni tal-Atlantiku fil-ftehimiet ta' assoċjazzjoni għall-perjodu 2014-2010 tal-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej. |
| --- | --- |

7.1

Il-KESE jħeġġeġ lill-Istati Membri u lill-Kummissjoni Ewropea jinkludu l-prijoritajiet tar-reġjuni tal-Atlantiku fil-ftehimiet ta' assoċjazzjoni għall-perjodu 2014-2010 tal-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej.

| 7.2 | Il-Kummissjoni għandha tagħti prijorità lill-għanijiet tal-Pjan ta' Azzjoni fil-fondi ġestiti minnha direttament, bħall-Orizzont 2020, LIFE+, COSME u l-FEMS. |
| --- | --- |

7.2

Il-Kummissjoni għandha tagħti prijorità lill-għanijiet tal-Pjan ta' Azzjoni fil-fondi ġestiti minnha direttament, bħall-Orizzont 2020, LIFE+, COSME u l-FEMS.

| 7.3 | Il-kooperazzjoni fil-livell transkonfinali u transnazzjonali għandha rwol ċentrali fl-implimentazzjoni tal-Istrateġija, minħabba l-valur miżjud Ewropew tagħha u l-kapaċità tagħha li tiffaċċja l-isfidi tar-reġjun tal-Atlantiku f'kundizzjonijiet aħjar milli l-Istati Membri jkunu jistgħu jagħmlu individwalment. Il-Pjan ta' Azzjoni għandu l-ikbar valur miżjud fi ħdan din il-kooperazzjoni, u huwa hawnhekk fejn jeħtieġ li jiġi adottat approċċ Ewropew. |
| --- | --- |

7.3

Il-kooperazzjoni fil-livell transkonfinali u transnazzjonali għandha rwol ċentrali fl-implimentazzjoni tal-Istrateġija, minħabba l-valur miżjud Ewropew tagħha u l-kapaċità tagħha li tiffaċċja l-isfidi tar-reġjun tal-Atlantiku f'kundizzjonijiet aħjar milli l-Istati Membri jkunu jistgħu jagħmlu individwalment. Il-Pjan ta' Azzjoni għandu l-ikbar valur miżjud fi ħdan din il-kooperazzjoni, u huwa hawnhekk fejn jeħtieġ li jiġi adottat approċċ Ewropew.

| 7.4 | Fid-dawl tal-fatt li mhux ser jiġi allokat baġit speċifiku, jeħtieġ li l-Kummissjoni, l-Istati Membri u r-reġjuni responsabbli għall-ġestjoni tal-programmi jaġixxu b'mod koerenti u komplementari. |
| --- | --- |

7.4

Fid-dawl tal-fatt li mhux ser jiġi allokat baġit speċifiku, jeħtieġ li l-Kummissjoni, l-Istati Membri u r-reġjuni responsabbli għall-ġestjoni tal-programmi jaġixxu b'mod koerenti u komplementari.

| 7.5 | Il-Kumitat huwa tal-fehma li dawn l-azzjonijiet pubbliċi jiffaċilitaw it-tnedija ta' investimenti u inizjattivi privati. Il-kooperazzjoni tal-Bank Ewropew tal-Investiment hija fundamentali, u għandu jikkoopera b'mod attiv fl-istrateġija. |
| --- | --- |

7.5

Il-Kumitat huwa tal-fehma li dawn l-azzjonijiet pubbliċi jiffaċilitaw it-tnedija ta' investimenti u inizjattivi privati. Il-kooperazzjoni tal-Bank Ewropew tal-Investiment hija fundamentali, u għandu jikkoopera b'mod attiv fl-istrateġija.

Brussell, 18 ta’ Settembru 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  ĠU C 229, 31.7.2012, p. 24

1

(2)  COM(2011) 782 final

2

(3)  ĠU C 229, 31.7.2012, p. 24

3

(4)  ĠU C 391, 18.12.2012, p. 1

4

(5)  ĠU C 161, 6.6.2013, p. 87.

5

(6)  ĠU C 229, 31.7.2012, p. 24

6

(7)  Ibid.

7

---

| 21.11.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/82 |
| --- | --- | --- | --- |

21.11.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/82

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar Il-Futur tat-teknoloġiji għall-Ġbir u l-Ħżin tal-Karbonju fl-Ewropa (CCS)”

COM(2013) 180 final

2013/C 341/19

Relatur: is-Sur ADAMS

Nhar is-27 ta’ Marzu 2013, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar il-Futur tal-Ġbir u l-Ħżin tal-Karbonju fl-Ewropa

COM(2013) 180 final.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-2 ta' Settembru 2013.

Matul l-492 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-18 u d-19 ta' Settembru 2013 (seduta tat-18 ta' Settembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’168 vot favur, 5 voti kontra u 12-il astensjoni.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

Konklużjonijiet

| 1.1 | Il-politika tal-enerġija u tal-klima tal-UE għandha tirrikonoxxi u tirrispondi għas-swieq globali u l-ftehimiet internazzjonali. Hija għandha tiżviluppa wkoll tweġibiet meta s-swieq ifallu milli jindirizzaw il-prijoritajiet soċjali u n-nuqqas ta' koerenza politika. |
| --- | --- |

1.1

Il-politika tal-enerġija u tal-klima tal-UE għandha tirrikonoxxi u tirrispondi għas-swieq globali u l-ftehimiet internazzjonali. Hija għandha tiżviluppa wkoll tweġibiet meta s-swieq ifallu milli jindirizzaw il-prijoritajiet soċjali u n-nuqqas ta' koerenza politika.

| 1.2 | Id-dibattitu dwar il-Ġbir u l-Ħżin tal-Karbonju (CCS) huwa eżempju tat-tensjonijiet preżenti f'inizjattiva politika bħal din. |
| --- | --- |

1.2

Id-dibattitu dwar il-Ġbir u l-Ħżin tal-Karbonju (CCS) huwa eżempju tat-tensjonijiet preżenti f'inizjattiva politika bħal din.

| 1.3 | Is-suq globali tal-enerġija attwali mhux qed jikkunsidra l-effetti esterni kbar u ta' ħsara involuti f'żieda kbira fl-użu tal-karburanti fossili kollha, b'mod partikolari l-impatt fuq is-saħħa pubblika u l-akkumulazzjoni atmosferika tal-gassijiet b'effett ta' serra. L-inizjattivi politiċi globali għad irid ikollhom effett sinifikanti fuq it-tnaqqis tal-karbonju. |
| --- | --- |

1.3

Is-suq globali tal-enerġija attwali mhux qed jikkunsidra l-effetti esterni kbar u ta' ħsara involuti f'żieda kbira fl-użu tal-karburanti fossili kollha, b'mod partikolari l-impatt fuq is-saħħa pubblika u l-akkumulazzjoni atmosferika tal-gassijiet b'effett ta' serra. L-inizjattivi politiċi globali għad irid ikollhom effett sinifikanti fuq it-tnaqqis tal-karbonju.

| 1.4 | Is-CCS joffru proċess teknoloġiku li jista' potenzjalment ikun risposta għall-mistoqsija fundamentali tal-politika tal-klima: qabel ma nirrilaxxaw tant dijossidu tal-karbonju fl-atmosfera tagħna, li jiġġenera tant tibdil qerriedi fil-klima, huwa possibbli li naħżnu l-karbonju bl-istess rata li biha nakkwistawh u nużawh? |
| --- | --- |

1.4

Is-CCS joffru proċess teknoloġiku li jista' potenzjalment ikun risposta għall-mistoqsija fundamentali tal-politika tal-klima: qabel ma nirrilaxxaw tant dijossidu tal-karbonju fl-atmosfera tagħna, li jiġġenera tant tibdil qerriedi fil-klima, huwa possibbli li naħżnu l-karbonju bl-istess rata li biha nakkwistawh u nużawh?

| 1.5 | L-inizjattiva politika tas-CCS hija meqjusa element vitali fil-ġlieda kontra d-dgħufijiet tas-suq, madanakollu ltaqgħet ma' bosta ostakli. Il-kważi falliment tal-Iskema għall-Iskambju tal-Kwoti tal-Emissjonijiet tal-UE (minħabba l-għamla dgħajfa tagħha, ir-riċessjoni u n-nuqqas ta' ftehim globali dwar il-politika tal-klima u l-ipprezzar tal-karbonju) hedded il-programm. |
| --- | --- |

1.5

L-inizjattiva politika tas-CCS hija meqjusa element vitali fil-ġlieda kontra d-dgħufijiet tas-suq, madanakollu ltaqgħet ma' bosta ostakli. Il-kważi falliment tal-Iskema għall-Iskambju tal-Kwoti tal-Emissjonijiet tal-UE (minħabba l-għamla dgħajfa tagħha, ir-riċessjoni u n-nuqqas ta' ftehim globali dwar il-politika tal-klima u l-ipprezzar tal-karbonju) hedded il-programm.

| 1.6 | Madanakollu l-każ favur l-iżvilupp tas-CCS sa ma jsiru għażla vijabbli, mifruxa fuq skala kbira u li tista' tintuża, jibqa' wieħed interessanti ħafna iżda biex jintlaqa' hemm bżonn li jsiru bosta affarijiet li huma identifikati f'dawn ir-rakkomandazzjonijiet. |
| --- | --- |

1.6

Madanakollu l-każ favur l-iżvilupp tas-CCS sa ma jsiru għażla vijabbli, mifruxa fuq skala kbira u li tista' tintuża, jibqa' wieħed interessanti ħafna iżda biex jintlaqa' hemm bżonn li jsiru bosta affarijiet li huma identifikati f'dawn ir-rakkomandazzjonijiet.

Rakkomandazzjonijiet

| 1.7 | Hemm bżonn li jsir sforz massimu sabiex jintlaħaq ftehim internazzjonali dwar politika ta' stabbilizzazzjoni tal-klima, inkluż programm effettiv, li fuqu jkun sar ftehim u li jiġi implimentat, dwar l-ipprezzar tal-karbonju sabiex il-konsum tal-karburanti fossili u b'konsegwenza l-emissjonijiet tas-CO2 jibdew jiġu limitati bil-mod il-mod, u għandu jkun hemm fondi għall-prevenzjoni u l-azzjoni kontra l-impatt li dan ser ikollu. |
| --- | --- |

1.7

Hemm bżonn li jsir sforz massimu sabiex jintlaħaq ftehim internazzjonali dwar politika ta' stabbilizzazzjoni tal-klima, inkluż programm effettiv, li fuqu jkun sar ftehim u li jiġi implimentat, dwar l-ipprezzar tal-karbonju sabiex il-konsum tal-karburanti fossili u b'konsegwenza l-emissjonijiet tas-CO2 jibdew jiġu limitati bil-mod il-mod, u għandu jkun hemm fondi għall-prevenzjoni u l-azzjoni kontra l-impatt li dan ser ikollu.

| 1.8 | Irrispettivament minn ftehim bħal dan, għandu jkompli għaddej programm attiv ta' proġetti ta' dimostrazzjoni tas-CCS sabiex jingħeleb it-tħassib li qajjem il-pubbliku. Il-benefiċċji potenzjali - fit-teknoloġija, il-kollaborazzjoni industrijali, is-sensibilizzazzjoni tal-pubbliku, id-definizzjoni statutorja u regolatorja u t-tnaqqis fl-ispejjeż huma raġunijiet kbar għalfejn għandu jkompli jsir iktar żvilupp. Il-KESE jqis li dan il-programm għandu importanza strateġika kbira bħala wieħed li ser iwitti t-triq għall-użu. |
| --- | --- |

1.8

Irrispettivament minn ftehim bħal dan, għandu jkompli għaddej programm attiv ta' proġetti ta' dimostrazzjoni tas-CCS sabiex jingħeleb it-tħassib li qajjem il-pubbliku. Il-benefiċċji potenzjali - fit-teknoloġija, il-kollaborazzjoni industrijali, is-sensibilizzazzjoni tal-pubbliku, id-definizzjoni statutorja u regolatorja u t-tnaqqis fl-ispejjeż huma raġunijiet kbar għalfejn għandu jkompli jsir iktar żvilupp. Il-KESE jqis li dan il-programm għandu importanza strateġika kbira bħala wieħed li ser iwitti t-triq għall-użu.

| 1.9 | Programm bħal dan jista' jibbenefika ħafna jekk jitpoġġa f'kuntest ta' djalogu pubbliku bi profil għoli u koordinat fil-livell Ewropew dwar il-futur tas-sistema sħiħa tal-enerġija u l-bżonn li ssir tranżizzjoni lejn futur b'livell baxx ta' karbonju. L-aċċettazzjoni tal-pubbliku tibqa' kwistjoni vitali għall-iżvilupp tal-infrastruttura tas-CCS. |
| --- | --- |

1.9

Programm bħal dan jista' jibbenefika ħafna jekk jitpoġġa f'kuntest ta' djalogu pubbliku bi profil għoli u koordinat fil-livell Ewropew dwar il-futur tas-sistema sħiħa tal-enerġija u l-bżonn li ssir tranżizzjoni lejn futur b'livell baxx ta' karbonju. L-aċċettazzjoni tal-pubbliku tibqa' kwistjoni vitali għall-iżvilupp tal-infrastruttura tas-CCS.

| 1.10 | F'dan il-kuntest, il-kwistjonijiet tal-effettività meta jitqabblu ma' strateġiji oħra b'livell baxx ta' karbonju, inkluż l-użu mill-ġdid tas-CO2, analiżi dettaljata ta' kwistjonijiet ta' riskju kif ukoll l-applikazzjoni tal-prinċipju ta' prekawzjoni kollha jistgħu jiġu kkunsidrati. |
| --- | --- |

1.10

F'dan il-kuntest, il-kwistjonijiet tal-effettività meta jitqabblu ma' strateġiji oħra b'livell baxx ta' karbonju, inkluż l-użu mill-ġdid tas-CO2, analiżi dettaljata ta' kwistjonijiet ta' riskju kif ukoll l-applikazzjoni tal-prinċipju ta' prekawzjoni kollha jistgħu jiġu kkunsidrati.

| 1.11 | Kwalunkwe politika li timmira li tippromovi s-CCS ser teħtieġ finanzjament ta' appoġġ mill-awtoritajiet pubbliċi u għandha tiġi akkumpanjata minn mekkaniżmi li jpattu għall-ispejjeż tal-industriji Ewropej esposti għall-kompetizzjoni internazzjonali. |
| --- | --- |

1.11

Kwalunkwe politika li timmira li tippromovi s-CCS ser teħtieġ finanzjament ta' appoġġ mill-awtoritajiet pubbliċi u għandha tiġi akkumpanjata minn mekkaniżmi li jpattu għall-ispejjeż tal-industriji Ewropej esposti għall-kompetizzjoni internazzjonali.

2.   Introduzzjoni u sfond

| 2.1 | Il-politika tal-enerġija tal-UE hija kumplessa. Hija tfittex li tagħraf u tibbilanċja s-sostenibbiltà, il-kompetittività u s-sigurtà, filwaqt li tqis il-kwistjonijiet li mhumiex taħt il-kontroll tagħha, bħat-tibdil teknoloġiku, fatturi globali tas-suq u żviluppi internazzjonali fil-qasam tal-azzjoni dwar it-tibdil fil-klima. Il-bżonn li tibqa' tagħti rispons għal sitwazzjoni u fatturi esterni dejjem jinbidlu jkompli jikkomplika l-għan li jiġi stabbilit qafas li fih jistgħu jsiru deċiżjonijiet neċessarji fuq perjodu twil. Is-CCS iridu jitqiesu f'dan il-kuntest. Potenzjalment huma teknoloġija importanti ħafna. Il-Pjan Direzzjonali għall-Enerġija 2050 jagħmilha ċara li s-CCS jista' jkollhom rwol sinifikanti ħafna x'jaqdu iżda d-deċiżjonijiet fuq perjodu medju u fit-tul relatati magħhom jinvolvu bosta inċertezzi ekonomiċi, soċjali, politiċi u tekniċi. |
| --- | --- |

2.1

Il-politika tal-enerġija tal-UE hija kumplessa. Hija tfittex li tagħraf u tibbilanċja s-sostenibbiltà, il-kompetittività u s-sigurtà, filwaqt li tqis il-kwistjonijiet li mhumiex taħt il-kontroll tagħha, bħat-tibdil teknoloġiku, fatturi globali tas-suq u żviluppi internazzjonali fil-qasam tal-azzjoni dwar it-tibdil fil-klima. Il-bżonn li tibqa' tagħti rispons għal sitwazzjoni u fatturi esterni dejjem jinbidlu jkompli jikkomplika l-għan li jiġi stabbilit qafas li fih jistgħu jsiru deċiżjonijiet neċessarji fuq perjodu twil. Is-CCS iridu jitqiesu f'dan il-kuntest. Potenzjalment huma teknoloġija importanti ħafna. Il-Pjan Direzzjonali għall-Enerġija 2050 jagħmilha ċara li s-CCS jista' jkollhom rwol sinifikanti ħafna x'jaqdu iżda d-deċiżjonijiet fuq perjodu medju u fit-tul relatati magħhom jinvolvu bosta inċertezzi ekonomiċi, soċjali, politiċi u tekniċi.

| 2.2 | Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar is-CCS tinkludi eżempji ta' dawn il-kumplessitajiet u tidentifika n-nuqqas tal-aspett intraprenditorjali bħala r-raġuni prinċipali għan-nuqqas ta' progress fl-iżvilupp tas-CCS. Madanakollu wara din l-istqarrija ekonomika hemm ukoll lista ta' fatturi ambjentali tekniċi u soċjopolitiċi li jiddeterminaw il-kundizzjonijiet li fuqhom jista' jinbena każ intraprenditorjali. Hija u tfittex li tindirizza l-mistoqsijiet tal-Kummissjoni dwar is-CCS, din l-Opinjoni tfittex li tindirizza wkoll il-kwistjonijiet li hemm fil-qalba tas-suġġett. |
| --- | --- |

2.2

Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar is-CCS tinkludi eżempji ta' dawn il-kumplessitajiet u tidentifika n-nuqqas tal-aspett intraprenditorjali bħala r-raġuni prinċipali għan-nuqqas ta' progress fl-iżvilupp tas-CCS. Madanakollu wara din l-istqarrija ekonomika hemm ukoll lista ta' fatturi ambjentali tekniċi u soċjopolitiċi li jiddeterminaw il-kundizzjonijiet li fuqhom jista' jinbena każ intraprenditorjali. Hija u tfittex li tindirizza l-mistoqsijiet tal-Kummissjoni dwar is-CCS, din l-Opinjoni tfittex li tindirizza wkoll il-kwistjonijiet li hemm fil-qalba tas-suġġett.

3.   Sommarju tal-Komunikazzjoni

| 3.1 | Is-CCS huma preżentati bħala element essenzjali tal-ksib tal-programm tat-tnaqqis tal-karbonju tal-UE. Huma l-uniku għażla sinifikanti li tindirizza s-CO2 li jirriżulta mill-persistenza tal-enerġija ġejja mill-karburanti fossili fid-deċennji li ġejjin. "Il-mira tal-2050 (tal-klima) tista’ tintlaħaq biss jekk l-emissjonijiet mill-kombustjoni tal-karburanti fossili jiġu eliminati mis-sistema." |
| --- | --- |

3.1

Is-CCS huma preżentati bħala element essenzjali tal-ksib tal-programm tat-tnaqqis tal-karbonju tal-UE. Huma l-uniku għażla sinifikanti li tindirizza s-CO2 li jirriżulta mill-persistenza tal-enerġija ġejja mill-karburanti fossili fid-deċennji li ġejjin. "Il-mira tal-2050 (tal-klima) tista’ tintlaħaq biss jekk l-emissjonijiet mill-kombustjoni tal-karburanti fossili jiġu eliminati mis-sistema."

| 3.2 | L-UE ilha mill-2007 tfittex li tappoġġja l-iżvilupp tas-CCS b'diversi modi; qafas leġislattiv għall-ġbir, it-trasportazzjoni u l-ħżin tas-CO2, appoġġ għal proġett ta' minn 10 sa 12-il programm ta' dimostrazzjoni u billi tkompli tfittex li tistabbilixxi prezz tal-karbonju permezz tal-Iskema ta’ Negozjar ta’ Emissjonijiet (ETS) li taġixxi bħala sors ta' żvilupp tal-fondi u mutur tal-implimentazzjoni u l-użu fuq perjodu twil. |
| --- | --- |

3.2

L-UE ilha mill-2007 tfittex li tappoġġja l-iżvilupp tas-CCS b'diversi modi; qafas leġislattiv għall-ġbir, it-trasportazzjoni u l-ħżin tas-CO2, appoġġ għal proġett ta' minn 10 sa 12-il programm ta' dimostrazzjoni u billi tkompli tfittex li tistabbilixxi prezz tal-karbonju permezz tal-Iskema ta’ Negozjar ta’ Emissjonijiet (ETS) li taġixxi bħala sors ta' żvilupp tal-fondi u mutur tal-implimentazzjoni u l-użu fuq perjodu twil.

| 3.3 | Madanakollu għadhom ma jeżistu l-ebda proġetti ta' dimostrazzjoni fuq skala kbira fl-UE u "anke l-iktar proġetti promettenti tal-UE qed jiffaċċjaw dewmien sostanzjali". Dan għaliex illum "ma hemm l-ebda raġuni biex l-operaturi ekonomiċi jinvestu fit-teknoloġiji tas-CCS". L-ETS ma rnexxielha la twassal fondi għall-investiment f'dawn l-impjanti u l-anqas tasal għal prezz stabbli tas-CO2 li jappoġġja t-tħaddim futur tagħhom. Bħalissa l-prezz tas-CO2 huwa madwar 10 % tal-ammont meqjus minn ħafna bħala l-minimu assolut li hemm bżonn sabiex jiġi stabbilit każ intraprenditorjali għas-CCS. Madanakollu l-Komunikazzjoni tindika li anki jekk jiġi stabbilit każ intraprenditorjali, mhix ċertezza li f'xi pajjiżi, prinċipalment dawk fejn ser ikun hemm bżonn l-iżjed CCS, il-pubbliku ser jaċċetta dak li huwa jqis bħala r-riskju involut fil-ħżin ġeoloġiku. |
| --- | --- |

3.3

Madanakollu għadhom ma jeżistu l-ebda proġetti ta' dimostrazzjoni fuq skala kbira fl-UE u "anke l-iktar proġetti promettenti tal-UE qed jiffaċċjaw dewmien sostanzjali". Dan għaliex illum "ma hemm l-ebda raġuni biex l-operaturi ekonomiċi jinvestu fit-teknoloġiji tas-CCS". L-ETS ma rnexxielha la twassal fondi għall-investiment f'dawn l-impjanti u l-anqas tasal għal prezz stabbli tas-CO2 li jappoġġja t-tħaddim futur tagħhom. Bħalissa l-prezz tas-CO2 huwa madwar 10 % tal-ammont meqjus minn ħafna bħala l-minimu assolut li hemm bżonn sabiex jiġi stabbilit każ intraprenditorjali għas-CCS. Madanakollu l-Komunikazzjoni tindika li anki jekk jiġi stabbilit każ intraprenditorjali, mhix ċertezza li f'xi pajjiżi, prinċipalment dawk fejn ser ikun hemm bżonn l-iżjed CCS, il-pubbliku ser jaċċetta dak li huwa jqis bħala r-riskju involut fil-ħżin ġeoloġiku.

| 3.4 | Madanakollu l-Komunikazzjoni tgħid li huwa vitali li tinkiseb esperjenza fit-twassil tas-CCS fuq skala kummerċjali li tista’ tnaqqas l-ispejjeż, tagħti prova tal-ħżin ġeoloġiku mingħajr periklu tas-CO2, tiġġenera għarfien trasferibbli dwar il-potenzjal tat-teknoloġiji tas-CCS u tneħħi r-riskju tal-investiment fit-teknoloġiji għall-investituri. Il-promozzjoni ta' programm bħal dan tiffoka l-attenzjoni fuq id-dettall ta' qafas regolatorju adatt u tistimula r-rispons tal-pubbliku. L-għarfien li jinkiseb b'dan il-mod ser joffri opportunitajiet li jaqdu parti attiva fuq programm futur globali tas-CCS u jsaħħaħ ir-rwol potenzjali tal-UE bħala provvedituri tat-teknoloġiji u l-ħiliet. |
| --- | --- |

3.4

Madanakollu l-Komunikazzjoni tgħid li huwa vitali li tinkiseb esperjenza fit-twassil tas-CCS fuq skala kummerċjali li tista’ tnaqqas l-ispejjeż, tagħti prova tal-ħżin ġeoloġiku mingħajr periklu tas-CO2, tiġġenera għarfien trasferibbli dwar il-potenzjal tat-teknoloġiji tas-CCS u tneħħi r-riskju tal-investiment fit-teknoloġiji għall-investituri. Il-promozzjoni ta' programm bħal dan tiffoka l-attenzjoni fuq id-dettall ta' qafas regolatorju adatt u tistimula r-rispons tal-pubbliku. L-għarfien li jinkiseb b'dan il-mod ser joffri opportunitajiet li jaqdu parti attiva fuq programm futur globali tas-CCS u jsaħħaħ ir-rwol potenzjali tal-UE bħala provvedituri tat-teknoloġiji u l-ħiliet.

| 3.5 | Il-Komunikazzjoni tipproponi mekkaniżmi ta' appoġġ supplimentari li jimlew il-vojt tal-prestazzjoni baxxa ħafna tal-ETS bħax-xiri obbligatorju taċ-ċertifikati tas-CCS, it-twaqqif tal-emissjonijiet jew il-ħolqien ta' appoġġ għal proġetti ta' dimostrazzjoni permezz tal-ekwivalenti ta' xiri mill-ġdid. |
| --- | --- |

3.5

Il-Komunikazzjoni tipproponi mekkaniżmi ta' appoġġ supplimentari li jimlew il-vojt tal-prestazzjoni baxxa ħafna tal-ETS bħax-xiri obbligatorju taċ-ċertifikati tas-CCS, it-twaqqif tal-emissjonijiet jew il-ħolqien ta' appoġġ għal proġetti ta' dimostrazzjoni permezz tal-ekwivalenti ta' xiri mill-ġdid.

| 3.6 | Hija tippreżenta wkoll lista ta' mistoqsijiet li jfittxu li jiġbru l-fehmiet ta' min jirrispondi dwar il-kwistjonijiet prinċipali marbuta mal-ġejjieni tas-CCS. |
| --- | --- |

3.6

Hija tippreżenta wkoll lista ta' mistoqsijiet li jfittxu li jiġbru l-fehmiet ta' min jirrispondi dwar il-kwistjonijiet prinċipali marbuta mal-ġejjieni tas-CCS.

4.   Kummenti ġenerali

| 4.1 | Id-dokument tal-Kummissjoni huwa kemm reviżjoni kif ukoll proposta ta' konsultazzjoni u jikkonkludi b'lista ta' mistoqsijiet dwar kwistjonijiet relatati mas-CCS fl-Ewropa. L-għan tal-Komunikazzjoni huwa li jindirizza "l-isfida fundamentali ta’ stimolu ta’ investiment fis-CCS ta’ dimostrazzjoni biex jiġi ttestjat jekk l-utilizzazzjoni sussegwenti u l-kostruzzjoni ta’ infrastruttura tas-CO2 hijiex fattibbli". Programm ta' dimostrazzjoni bħal dan jista' mbagħad ikun prekursur tat-twassil tas-CCS minkejja li bosta kundizzjonijiet oħra jkunu jridu jintlaħqu u bosta ostakli jingħelbu biex dan isir. |
| --- | --- |

4.1

Id-dokument tal-Kummissjoni huwa kemm reviżjoni kif ukoll proposta ta' konsultazzjoni u jikkonkludi b'lista ta' mistoqsijiet dwar kwistjonijiet relatati mas-CCS fl-Ewropa. L-għan tal-Komunikazzjoni huwa li jindirizza "l-isfida fundamentali ta’ stimolu ta’ investiment fis-CCS ta’ dimostrazzjoni biex jiġi ttestjat jekk l-utilizzazzjoni sussegwenti u l-kostruzzjoni ta’ infrastruttura tas-CO2 hijiex fattibbli". Programm ta' dimostrazzjoni bħal dan jista' mbagħad ikun prekursur tat-twassil tas-CCS minkejja li bosta kundizzjonijiet oħra jkunu jridu jintlaħqu u bosta ostakli jingħelbu biex dan isir.

| 4.2 | Fil-fehma tal-KESE il-Kummissjoni identifikat korrettament il-bżonn ta' rispons ta' politika urġenti. L-għażliet li qed tippreżenta l-Kummissjoni huwa jew li s-CCS isiru kummerċjalment vijabbli jew obbligatorji. Jeħtieġ li titpoġġa l-mistoqsija madanakollu ta' jekk rispons ta' politika bħal dan hux ser ikun possibli fiċ-ċirkustanzi attwali. Il-Kumitat għalhekk huwa ħafna favur li ssir enfasi iktar stretta fuq il-programm tas-CCS. Dan ikun jinvolvi rikonoxximent li f'dan l-istadju hemm bżonn iktar finanzjament pubbliku sostanzjali u minn firxa iktar wiesgħa ta' sorsi sabiex kwalunkwe proġett tas-CCS ikun jista' jseħħ. Hemm bżonn ta' konċentrazzjoni fuq numru suffiċjenti ta' proġetti ta' dimostrazzjoni iżda b'appoġġ finanzjarju li jammonta għad-doppju jew għat-triplu u provvista għall-appoġġ tal-operazzjoni sussegwenti. |
| --- | --- |

4.2

Fil-fehma tal-KESE il-Kummissjoni identifikat korrettament il-bżonn ta' rispons ta' politika urġenti. L-għażliet li qed tippreżenta l-Kummissjoni huwa jew li s-CCS isiru kummerċjalment vijabbli jew obbligatorji. Jeħtieġ li titpoġġa l-mistoqsija madanakollu ta' jekk rispons ta' politika bħal dan hux ser ikun possibli fiċ-ċirkustanzi attwali. Il-Kumitat għalhekk huwa ħafna favur li ssir enfasi iktar stretta fuq il-programm tas-CCS. Dan ikun jinvolvi rikonoxximent li f'dan l-istadju hemm bżonn iktar finanzjament pubbliku sostanzjali u minn firxa iktar wiesgħa ta' sorsi sabiex kwalunkwe proġett tas-CCS ikun jista' jseħħ. Hemm bżonn ta' konċentrazzjoni fuq numru suffiċjenti ta' proġetti ta' dimostrazzjoni iżda b'appoġġ finanzjarju li jammonta għad-doppju jew għat-triplu u provvista għall-appoġġ tal-operazzjoni sussegwenti.

| 4.3 | Hija l-fehma tal-KESE li impenn bħal dan ikompli jiġi ġustifikat bħala investiment ta' riskju f'teknoloġija li tista' taqdi rwol sinifikanti fil-kuntest ta' ftehim internazzjonali dwar l-ipprezzar tal-karbonju jew mekkaniżmu ta' kwota. Nemmnu li ftehim bħal dan huwa prekondizzjoni biex isir progress ta' livell sinifikanti fl-iżvilupp tas-CCS (fl-Ewropa jew globalment). Nemmnu wkoll li rispons dettajlat għall-mistoqsijiet tal-Komunikazzjonij huwa possibbli biss wara evalwazzjoni mill-ġdid tal-għanijiet li stabbilixxa l-Kunsill tal-UE u orjentazzjoni mill-ġdid tal-għanijiet u l-istrumenti ta' politika, iżda orjentazzjoni bħal din għandha tinvolvi approġġ pragmatiku lejn il-politika tal-enerġija u l-klima. |
| --- | --- |

4.3

Hija l-fehma tal-KESE li impenn bħal dan ikompli jiġi ġustifikat bħala investiment ta' riskju f'teknoloġija li tista' taqdi rwol sinifikanti fil-kuntest ta' ftehim internazzjonali dwar l-ipprezzar tal-karbonju jew mekkaniżmu ta' kwota. Nemmnu li ftehim bħal dan huwa prekondizzjoni biex isir progress ta' livell sinifikanti fl-iżvilupp tas-CCS (fl-Ewropa jew globalment). Nemmnu wkoll li rispons dettajlat għall-mistoqsijiet tal-Komunikazzjonij huwa possibbli biss wara evalwazzjoni mill-ġdid tal-għanijiet li stabbilixxa l-Kunsill tal-UE u orjentazzjoni mill-ġdid tal-għanijiet u l-istrumenti ta' politika, iżda orjentazzjoni bħal din għandha tinvolvi approġġ pragmatiku lejn il-politika tal-enerġija u l-klima.

| 4.4 | Dan is-suġġett diffiċli l-aħjar li jiġi indirizzat billi nistaqsu taħt liema kundizzjonijiet is-CCS mistennija jiġu implimentati fuq skala kbira fl-Ewropa, fejn diġà jeżistu bosta oqsfa leġislattivi u regolatorji fil-forma ta' Direttiva tas-CCS. Ħafna mir-risposti jinsabu fid-dokument tal-Kummissjoni.






  — | Huwa neċessarju ftehim globali li jista' jiġi infurzat dwar l-azzjoni fil-qasam tat-tibdil fil-klima, billi jinqasmu l-ispejjeż tal-ġlieda u l-miżuri ta' adattament. Mingħajr ftehim bħal dan l-ebda pajjiż jew blokk kummerċjali li jiddependi ekonomikament fuq iż-żamma ta' pożizzjoni kompetittiva fis-swieq globali ma jaqbillu, fil-perjodu medju u fit-tul, jimxi fuq progamm indipendenti ta' minimizzazzjoni tal-karbonju. Kwalunkwe proposta sabiex jiġi impost unilateralment mekkaniżmu tal-ipprezzar tal-karbonju tkun, mil-lat tal-kompetittività u l-politika, inaċċettabbli b'mod partikolari fiċ-ċirkustanzi attwali. Ser ikun hemm bżonn ftehim gradwali u progressiv li jiżgura l-appoġġ taċ-ċittadini fil-pajjiżi demokratiċi. |
| --- | --- | --- |

4.4

Dan is-suġġett diffiċli l-aħjar li jiġi indirizzat billi nistaqsu taħt liema kundizzjonijiet is-CCS mistennija jiġu implimentati fuq skala kbira fl-Ewropa, fejn diġà jeżistu bosta oqsfa leġislattivi u regolatorji fil-forma ta' Direttiva tas-CCS. Ħafna mir-risposti jinsabu fid-dokument tal-Kummissjoni.

—

Huwa neċessarju ftehim globali li jista' jiġi infurzat dwar l-azzjoni fil-qasam tat-tibdil fil-klima, billi jinqasmu l-ispejjeż tal-ġlieda u l-miżuri ta' adattament. Mingħajr ftehim bħal dan l-ebda pajjiż jew blokk kummerċjali li jiddependi ekonomikament fuq iż-żamma ta' pożizzjoni kompetittiva fis-swieq globali ma jaqbillu, fil-perjodu medju u fit-tul, jimxi fuq progamm indipendenti ta' minimizzazzjoni tal-karbonju. Kwalunkwe proposta sabiex jiġi impost unilateralment mekkaniżmu tal-ipprezzar tal-karbonju tkun, mil-lat tal-kompetittività u l-politika, inaċċettabbli b'mod partikolari fiċ-ċirkustanzi attwali. Ser ikun hemm bżonn ftehim gradwali u progressiv li jiżgura l-appoġġ taċ-ċittadini fil-pajjiżi demokratiċi.

| — | Il-minimizzazzjoni tal-produzzjoni tal-karbonju ser ikollha tingħata prijorità fi ftehim bħal dan u l-prezz tal-karbonju li jirriżulta (ikun kif ikun inkiseb) u jiġi stabbilit jappoġġja l-każ intraprenditorjali biex jingħataw ir-riżorsi lis-CCS. Madanakollu s-CCS xorta jridu jippreżentaw każ kompetittiv kontra t-teknoloġiji alternattivi li qed ifittxu fondi għall-investiment bl-istess għan, bħal programmi ta' ħżin bijoloġiku jew il-ġbir u l-użu tal-karbonju. Il-KESE jqis li s-CCS għandhom pożizzjoni soda bħala t-teknoloġiji mexxejja fil-qasam tas-sekwestru tal-karbonju. |
| --- | --- |

—

Il-minimizzazzjoni tal-produzzjoni tal-karbonju ser ikollha tingħata prijorità fi ftehim bħal dan u l-prezz tal-karbonju li jirriżulta (ikun kif ikun inkiseb) u jiġi stabbilit jappoġġja l-każ intraprenditorjali biex jingħataw ir-riżorsi lis-CCS. Madanakollu s-CCS xorta jridu jippreżentaw każ kompetittiv kontra t-teknoloġiji alternattivi li qed ifittxu fondi għall-investiment bl-istess għan, bħal programmi ta' ħżin bijoloġiku jew il-ġbir u l-użu tal-karbonju. Il-KESE jqis li s-CCS għandhom pożizzjoni soda bħala t-teknoloġiji mexxejja fil-qasam tas-sekwestru tal-karbonju.

| — | Ikun irid jiġi żgurat li l-pubbliku (jiġifieri anki fuq livell politiku) jilqa' s-CCS bħala teknoloġiji tal-ġbir tal-karbonju b'livell baxx ta' riskju fl-Istati Membri tal-UE fejn dawn huma għażla realistika. Dan japplika b'mod partikolari għar-riskji involuti fil-ħżin fuq l-art - l-uniku għażla għal ħafna Stati Membri u fejn il-prinċipju ta' prekawzjoni jeħtieġ li jitqies. |
| --- | --- |

—

Ikun irid jiġi żgurat li l-pubbliku (jiġifieri anki fuq livell politiku) jilqa' s-CCS bħala teknoloġiji tal-ġbir tal-karbonju b'livell baxx ta' riskju fl-Istati Membri tal-UE fejn dawn huma għażla realistika. Dan japplika b'mod partikolari għar-riskji involuti fil-ħżin fuq l-art - l-uniku għażla għal ħafna Stati Membri u fejn il-prinċipju ta' prekawzjoni jeħtieġ li jitqies.

| 4.5 | Il-probabbiltà li dawn l-ewwel żewġ kundizzjonijiet jintlaħqu, abbażi tan-negozjati internazzjonali tal-klima sa issa, hija baxxa. Hemm dubju konsiderevoli ta' kemm jista' jintlaħaq ftehim globali effettiv dwar il-klima fil-konferenza tan-NU li ser issir f'Pariġi fl-2015. Ma teżisti l-ebda evidenza wkoll li dawk li huma responsabbli mit-tfassil tal-politika rnexxilhom jispjegaw b'mod konvinċenti lill-konsumatur l-ispejjeż futuri involuti f'każ ta' falliment tas-suq. Dan jirriżulta fil-prezzijiet attwali ta' oġġetti u servizzi li ma jirriflettux l-ispejjeż mistennija tal-impatt tat-tibdil fil-klima li ser iġorru l-ġenerazzjonijiet futuri. Iċ-ċittadini, bħala konsumaturi jew parti mill-elettorat, mhux lesti jilqgħu l-implikazzjonijiet, b'mod partikolari fi żmien ta' awsterità u tkabbir ekonomiku baxx jew negattiv. |
| --- | --- |

4.5

Il-probabbiltà li dawn l-ewwel żewġ kundizzjonijiet jintlaħqu, abbażi tan-negozjati internazzjonali tal-klima sa issa, hija baxxa. Hemm dubju konsiderevoli ta' kemm jista' jintlaħaq ftehim globali effettiv dwar il-klima fil-konferenza tan-NU li ser issir f'Pariġi fl-2015. Ma teżisti l-ebda evidenza wkoll li dawk li huma responsabbli mit-tfassil tal-politika rnexxilhom jispjegaw b'mod konvinċenti lill-konsumatur l-ispejjeż futuri involuti f'każ ta' falliment tas-suq. Dan jirriżulta fil-prezzijiet attwali ta' oġġetti u servizzi li ma jirriflettux l-ispejjeż mistennija tal-impatt tat-tibdil fil-klima li ser iġorru l-ġenerazzjonijiet futuri. Iċ-ċittadini, bħala konsumaturi jew parti mill-elettorat, mhux lesti jilqgħu l-implikazzjonijiet, b'mod partikolari fi żmien ta' awsterità u tkabbir ekonomiku baxx jew negattiv.

| 4.6 | Din l-Opinjoni s'issa wasslet messaġġ pessimist. Nemmnu li dan jirrifletti t-tħassib attwali tas-soċjetà ċivili. Ir-riżultat ta' riflessjoni ottimista u mhux realista fit-tfassil tal-politika huwa evidenti ħafna u huwa sors ta' disprament għal ħafna u diżillużjoni għal ħafna oħrajn. Jeżistu madanakollu raġunijiet li jwassluna biex nemmnu li s-sitwazzjoni attwali u l-perspettiva dwar il-politika tal-enerġija u l-klima (u kwistjonijiet relatati mas-CCS) jistgħu bil-mod jinbidlu. |
| --- | --- |

4.6

Din l-Opinjoni s'issa wasslet messaġġ pessimist. Nemmnu li dan jirrifletti t-tħassib attwali tas-soċjetà ċivili. Ir-riżultat ta' riflessjoni ottimista u mhux realista fit-tfassil tal-politika huwa evidenti ħafna u huwa sors ta' disprament għal ħafna u diżillużjoni għal ħafna oħrajn. Jeżistu madanakollu raġunijiet li jwassluna biex nemmnu li s-sitwazzjoni attwali u l-perspettiva dwar il-politika tal-enerġija u l-klima (u kwistjonijiet relatati mas-CCS) jistgħu bil-mod jinbidlu.

| 4.7 | Dejjem qed isir iktar ċar li l-leġittimità politika tal-UE ser tiddependi (u hekk għandu jkun) iktar minn kemm il-pubbliku jifhimha u kemm ikun involut fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet. Jekk il-pubbliku ma jifhimx sew ir-raġunament li fuqu sserraħ il-politika tal-klima u tal-enerġija, jekk ma jilqax it-teknoloġiji tas-CCS, x'aktarx il-ġbir tal-karbonju ma jaqbiżx il-fażi tad-dimostrazzjoni jew l-użu kummerċjali preżenti bħal irkupru assitit taż-żejt u applikazzjonijiet relatati mal-ikel u x-xorb. |
| --- | --- |

4.7

Dejjem qed isir iktar ċar li l-leġittimità politika tal-UE ser tiddependi (u hekk għandu jkun) iktar minn kemm il-pubbliku jifhimha u kemm ikun involut fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet. Jekk il-pubbliku ma jifhimx sew ir-raġunament li fuqu sserraħ il-politika tal-klima u tal-enerġija, jekk ma jilqax it-teknoloġiji tas-CCS, x'aktarx il-ġbir tal-karbonju ma jaqbiżx il-fażi tad-dimostrazzjoni jew l-użu kummerċjali preżenti bħal irkupru assitit taż-żejt u applikazzjonijiet relatati mal-ikel u x-xorb.

| 4.8 | Jeħtieġ li jiġi rikonoxxut ukoll li kull deċiżjoni li jieħu pajjiż dwar is-sorsi tal-enerġija u kwistjonijiet relatati fl-aħħar mill-aħħar hija bbażata fuq il-valuri ta' soċjetà dwar kunsiderazzjonijiet tekniċi u ekonomiċi. Id-dimensjoni soċjali u etika dejjem tkun preżenti f'deċiżjonijiet bħal dawn. Dan sors ta' diffikultà li jostakola l-iżvilupp ta' politika komuni tal-UE billi bħal fil-qasam tal-enerġija, il-kompetenza aħħarija dwar is-sorsi u l-kompożizzjoni tal-provvista hija tal-Istati Membri. |
| --- | --- |

4.8

Jeħtieġ li jiġi rikonoxxut ukoll li kull deċiżjoni li jieħu pajjiż dwar is-sorsi tal-enerġija u kwistjonijiet relatati fl-aħħar mill-aħħar hija bbażata fuq il-valuri ta' soċjetà dwar kunsiderazzjonijiet tekniċi u ekonomiċi. Id-dimensjoni soċjali u etika dejjem tkun preżenti f'deċiżjonijiet bħal dawn. Dan sors ta' diffikultà li jostakola l-iżvilupp ta' politika komuni tal-UE billi bħal fil-qasam tal-enerġija, il-kompetenza aħħarija dwar is-sorsi u l-kompożizzjoni tal-provvista hija tal-Istati Membri.

| 4.9 | Effett wieħed tan-nuqqas ta' għarfien fost iċ-ċittadini huwa li l-pubbliku ma jagħrafx il-potenzjal tat-teknoloġiji ta' kontra t-tibdil fil-klima bħas-CCS. L-impjiegi, pożizzjoni prominenti fl-innovazzjoni globali, tipi ġodda ta' investiment u metodi ta' finanzjament u l-iżvilupp ta' teknoloġiji ġodda huma eżempju ta' benefiċċji bħal dawn. Jekk is-CCS jinfirxu sew jistgħu joffru iktar sigurtà tal-impjieg fl-industriji tradizzjonali bħall-minjieri. |
| --- | --- |

4.9

Effett wieħed tan-nuqqas ta' għarfien fost iċ-ċittadini huwa li l-pubbliku ma jagħrafx il-potenzjal tat-teknoloġiji ta' kontra t-tibdil fil-klima bħas-CCS. L-impjiegi, pożizzjoni prominenti fl-innovazzjoni globali, tipi ġodda ta' investiment u metodi ta' finanzjament u l-iżvilupp ta' teknoloġiji ġodda huma eżempju ta' benefiċċji bħal dawn. Jekk is-CCS jinfirxu sew jistgħu joffru iktar sigurtà tal-impjieg fl-industriji tradizzjonali bħall-minjieri.

| 4.10 | Il-KESE għalhekk huwa favur u ser ikun attiv fl-iżvilupp ta' Djalogu Ewropew dwar l-Enerġija, konverżazzjoni inklużiva, trasparenti, affidabbli u koordinata f'diversi livelli fl-Istati Membri u bejniethom. Din l-azzjoni għandha tispjega f'termini komuni, il-punti essenzjali dwar it-tranżizzjoni tal-enerġija u kwistjonijiet relatati bħas-CCS, il-faqar enerġetiku, eċċ. Hija għandha tintroduċi d-diskussjoni dwar it-tranżizzjoni lejn użu iktar baxx tal-karbonju fil-klassi, fil-kafeterija u fil-kċina. Djalogu bħal dan għandu jitfassal b'tali mod li jkun jista' jikkontribwixxi fit-tfassil tal-politika u jħeġġeġ diskussjoni dwar kemm tista' fil-fatt tinstab rikonċiljazzjoni bejn għanijiet f'kunflitt ma' xulxin - enerġija sikura, sostenibbli, kompetittiva u affordabbli. Dan il-proċess ser jippermetti kontribut kwalitattiv u sod taċ-ċittadini u l-organizzazzjonijiet f'eżerċizzji ta' konsultazzjoni futuri u formali dwar l-enerġija. Id-djalogu ser jiffoka wkoll fuq it-tixrid ta' informazzjoni onesta u ser jaġixxi ta' faċilitatur u f'dan is-sens jista' jħeġġeġ u jżid id-diskussjonijiet dwar l-enerġija fl-Istati Membri u jaqdi rwol ta' komunikazzjoni prinċipali sabiex tinħoloq fehma iktar komuni dwar l-enerġija fl-Ewropa. F'dan il-kuntest is-CCS, bħala teknoloġija li tikkontribwixxi fit-tnaqqis tal-karbonju fl-atmosfera tista' tiġi evalwata b'mod komparattiv u jistgħu jiġu diskussi l-għażliet u l-kompromessi. |
| --- | --- |

4.10

Il-KESE għalhekk huwa favur u ser ikun attiv fl-iżvilupp ta' Djalogu Ewropew dwar l-Enerġija, konverżazzjoni inklużiva, trasparenti, affidabbli u koordinata f'diversi livelli fl-Istati Membri u bejniethom. Din l-azzjoni għandha tispjega f'termini komuni, il-punti essenzjali dwar it-tranżizzjoni tal-enerġija u kwistjonijiet relatati bħas-CCS, il-faqar enerġetiku, eċċ. Hija għandha tintroduċi d-diskussjoni dwar it-tranżizzjoni lejn użu iktar baxx tal-karbonju fil-klassi, fil-kafeterija u fil-kċina. Djalogu bħal dan għandu jitfassal b'tali mod li jkun jista' jikkontribwixxi fit-tfassil tal-politika u jħeġġeġ diskussjoni dwar kemm tista' fil-fatt tinstab rikonċiljazzjoni bejn għanijiet f'kunflitt ma' xulxin - enerġija sikura, sostenibbli, kompetittiva u affordabbli. Dan il-proċess ser jippermetti kontribut kwalitattiv u sod taċ-ċittadini u l-organizzazzjonijiet f'eżerċizzji ta' konsultazzjoni futuri u formali dwar l-enerġija. Id-djalogu ser jiffoka wkoll fuq it-tixrid ta' informazzjoni onesta u ser jaġixxi ta' faċilitatur u f'dan is-sens jista' jħeġġeġ u jżid id-diskussjonijiet dwar l-enerġija fl-Istati Membri u jaqdi rwol ta' komunikazzjoni prinċipali sabiex tinħoloq fehma iktar komuni dwar l-enerġija fl-Ewropa. F'dan il-kuntest is-CCS, bħala teknoloġija li tikkontribwixxi fit-tnaqqis tal-karbonju fl-atmosfera tista' tiġi evalwata b'mod komparattiv u jistgħu jiġu diskussi l-għażliet u l-kompromessi.

5.   Kummenti speċifiċi

| 5.1 | Il-Kummissjoni tressaq il-punt fundamentali li l-eliminazzjoni tas-CO2 mill-kombustjoni tal-karburanti fossili hija importanti ħafna sabiex ikunu jistgħu jinkisbu l-miri tal-klima tal-UE tal-2050. Hemm bżonn li jiġi adottat aproċċ simili fuq skala globali u hemm bżonn ukoll li dawk li jfasslu l-politika jifhmu sew il-firxa tal-problema sabiex tkun tista' tiġi rikonċiljata mal-aspirazzjonijiet ekonomiċi. Ir-riservi tal-karburanti fossili fid-dinja jammontaw għal madwar 3, 000 biljun tunnellata dijossidu tal-karbonju jekk dan jinħaraq, iżda b'kombustjoni ta' 31 % biss minn dan l-ammont toħloq 80 % ċans li nibqgħu taħt żieda fit-temperatura ta' 2C. Għal 50 % ċans li nibqgħu taħt 2C jew inqas, irid jinħaraq biss 38 % ta' dan l-ammont (Unburnable Carbon http://www.carbontracker.org/wp-content/uploads/downloads/2012/08/Unburnable-Carbon-Full1.pdf). Ir-rwol li jaqdu s-CCS f'dan il-kuntest jeħtieġ li jitqiegħed fi proporzjon. Xenarju ottimist ta' 3, 800 proġett kummerċjali globali tas-CCS jippermetti żieda ta' biss 4 % ta' karburanti fossili li jistgħu jinħarqu mir-riservi (IEA World Outlook 2012). Ir-realtà hija li assi tal-enerġija li diġà ġew stmati li jiswew triljuni ta' euros ser ikollhom jintesew biex inkunu nistgħu nilħqu l-għanijiet tal-klima proposti mingħajr l-użu tas-CCS. Dan ser ikollu konsegwenzi ekonomiċi profondi. Essenzjali li jiġi rikonoxxut li hemm bżonn tinstab soluzzjoni għal din il-problema fundamentali sabiex il-politika tal-klima u tal-enerġija (u s-CCS) ikollhom ċans ikunu effettivi. |
| --- | --- |

5.1

Il-Kummissjoni tressaq il-punt fundamentali li l-eliminazzjoni tas-CO2 mill-kombustjoni tal-karburanti fossili hija importanti ħafna sabiex ikunu jistgħu jinkisbu l-miri tal-klima tal-UE tal-2050. Hemm bżonn li jiġi adottat aproċċ simili fuq skala globali u hemm bżonn ukoll li dawk li jfasslu l-politika jifhmu sew il-firxa tal-problema sabiex tkun tista' tiġi rikonċiljata mal-aspirazzjonijiet ekonomiċi. Ir-riservi tal-karburanti fossili fid-dinja jammontaw għal madwar 3, 000 biljun tunnellata dijossidu tal-karbonju jekk dan jinħaraq, iżda b'kombustjoni ta' 31 % biss minn dan l-ammont toħloq 80 % ċans li nibqgħu taħt żieda fit-temperatura ta' 2C. Għal 50 % ċans li nibqgħu taħt 2C jew inqas, irid jinħaraq biss 38 % ta' dan l-ammont (Unburnable Carbon http://www.carbontracker.org/wp-content/uploads/downloads/2012/08/Unburnable-Carbon-Full1.pdf). Ir-rwol li jaqdu s-CCS f'dan il-kuntest jeħtieġ li jitqiegħed fi proporzjon. Xenarju ottimist ta' 3, 800 proġett kummerċjali globali tas-CCS jippermetti żieda ta' biss 4 % ta' karburanti fossili li jistgħu jinħarqu mir-riservi (IEA World Outlook 2012). Ir-realtà hija li assi tal-enerġija li diġà ġew stmati li jiswew triljuni ta' euros ser ikollhom jintesew biex inkunu nistgħu nilħqu l-għanijiet tal-klima proposti mingħajr l-użu tas-CCS. Dan ser ikollu konsegwenzi ekonomiċi profondi. Essenzjali li jiġi rikonoxxut li hemm bżonn tinstab soluzzjoni għal din il-problema fundamentali sabiex il-politika tal-klima u tal-enerġija (u s-CCS) ikollhom ċans ikunu effettivi.

| 5.2 | Id-dijossidu tal-karbonju jista' kemm jintuża kif ukoll jinħażen. Barra mill-irkupru assistit taż-żejt, l-użu fl-ikel u użi sekondarji oħrajn, huwa possibbli wkoll li l-inġinerija kimika u bijoloġika taqdi rwol fl-użu tas-CO2 fil-materjal tal-bini, l-għalf, proċessi kimiċi oħra u prodotti oħra bil-benefiċċju ta' iktar riċerka u żvilupp. Madanakollu, fil-ġejjieni mbassar, l-iskala tal-estrazzjoni tal-karburanti fossili turi li dan ser jaqdi rwol modest ħafna fil-ġlieda kontra l-problema tas-CO2. |
| --- | --- |

5.2

Id-dijossidu tal-karbonju jista' kemm jintuża kif ukoll jinħażen. Barra mill-irkupru assistit taż-żejt, l-użu fl-ikel u użi sekondarji oħrajn, huwa possibbli wkoll li l-inġinerija kimika u bijoloġika taqdi rwol fl-użu tas-CO2 fil-materjal tal-bini, l-għalf, proċessi kimiċi oħra u prodotti oħra bil-benefiċċju ta' iktar riċerka u żvilupp. Madanakollu, fil-ġejjieni mbassar, l-iskala tal-estrazzjoni tal-karburanti fossili turi li dan ser jaqdi rwol modest ħafna fil-ġlieda kontra l-problema tas-CO2.

6.   Tweġibiet speċifiċi għall-mistoqsijiet preżentati fil-Komunikazzjoni

| 1) | L-Istati Membri li bħalissa għandhom ammont kbir ta' faħam u gass fit-taħlita tagħhom tal-enerġija kif ukoll fil-proċessi industrijali tagħhom, u li għadhom ma għamlux hekk, għandhom jintalbu:







  a. | jiżviluppaw pjan ċar dwar kif għandhom jirristrutturaw is-settur tal-ġenerazzjoni tal-elettriku tagħhom lejn karburanti b’emissjonijiet bla karbonju (nukleari jew l-enerġiji rinnovabbli) sal-2050, |
| --- | --- | --- |

1)

a.

jiżviluppaw pjan ċar dwar kif għandhom jirristrutturaw is-settur tal-ġenerazzjoni tal-elettriku tagħhom lejn karburanti b’emissjonijiet bla karbonju (nukleari jew l-enerġiji rinnovabbli) sal-2050,

| b. | jiżviluppaw strateġija nazzjonali li tipprepara għall-utilizzazzjoni tat-teknoloġija tas-CCS. |
| --- | --- |

b.

jiżviluppaw strateġija nazzjonali li tipprepara għall-utilizzazzjoni tat-teknoloġija tas-CCS.

Il-benefiċċju li l-Istati Membri jintalbu jippjanaw minn qabel għal enerġija b'livell baxx ta' karbonju huwa li dan iżid l-informazzjoni fost dawk involuti fil-proċess u joffri l-potenzjal ta' valutazzjoni, anki jekk kemxejn skoraġġanti, tal-valur, l-ispiża u l-impatt li takkumpanja l-proposti leġislattivi futuri. Dan jista' jkun eżerċizzju utli iżda għandu jinkludi wkoll il-bilanċjar tal-għażliet nazzjonali komparattivi dwar proċessi ta' ġbir bijoloġiċi, kimiċi u fiżiċi u teknoloġiji b'livell baxx ta' emissjonijiet (1).

| 2) | Kif għandha tiġi ristrutturata l-ETS biex din tkun tista’ tipprovdi wkoll inċentivi sinifikanti għall-utilizzazzjoni tas-CCS? Dan għandu jiġi kkumplementat bl-użu ta’ strumenti bbażati fuq dħul mill-irkanti, simili għan-NER300?
  Jeħtieġ li tiġi kkunsidrata l-lezzjoni tal-vulnerabbiltà tal-ETS għall-forzi globali ekonomiċi. Huwa ċar li politika tal-klima li dwarha jkun sar qbil globali (jew in-nuqqas ta' qbil dwar dan) ser jiddeterminaw il-ġejjieni tal-ETS u r-riżultat tad-diskussjonijiet li ser isiru fl-2015 ser ikun kruċjali u l-miżuri radikali ta' rimedju li titlob l-ETS mhumiex possibbli mingħajr ċarezza politika globali. Fir-rigward tal-inċentivi finanzjarji b'mod ġenerali huwa ċar li hemm bżonn ta' appoġġ għall-ispejjeż tat-tħaddim tal-impjanti ta' dimostrazzjoni tas-CCS apparti l-finanzjament addizzjonali tal-ispejjeż tal-iżvilupp u l-kapital. |
| --- | --- |

2)

Jeħtieġ li tiġi kkunsidrata l-lezzjoni tal-vulnerabbiltà tal-ETS għall-forzi globali ekonomiċi. Huwa ċar li politika tal-klima li dwarha jkun sar qbil globali (jew in-nuqqas ta' qbil dwar dan) ser jiddeterminaw il-ġejjieni tal-ETS u r-riżultat tad-diskussjonijiet li ser isiru fl-2015 ser ikun kruċjali u l-miżuri radikali ta' rimedju li titlob l-ETS mhumiex possibbli mingħajr ċarezza politika globali. Fir-rigward tal-inċentivi finanzjarji b'mod ġenerali huwa ċar li hemm bżonn ta' appoġġ għall-ispejjeż tat-tħaddim tal-impjanti ta' dimostrazzjoni tas-CCS apparti l-finanzjament addizzjonali tal-ispejjeż tal-iżvilupp u l-kapital.

| 3) | Il-Kummissjoni għandha tipproponi mezzi oħra ta’ appoġġ jew tikkunsidra miżuri ta’ politika oħra biex twitti t-triq lejn l-utilizzazzjoni bikrija, billi:







  c. | tappoġġja permezz ta’ rkantar approċċi ta’ riċiklaġġ jew oħrajn ta’ finanzjament |
| --- | --- | --- |

3)

c.

tappoġġja permezz ta’ rkantar approċċi ta’ riċiklaġġ jew oħrajn ta’ finanzjament

| d. | Standard għall-Emissjonijiet |
| --- | --- |

d.

Standard għall-Emissjonijiet

| e. | sistema ta’ ċertifikazzjoni tas-CCS |
| --- | --- |

e.

sistema ta’ ċertifikazzjoni tas-CCS

| f. | tip ieħor ta’ miżura politika |
| --- | --- |

f.

tip ieħor ta’ miżura politika

Il-Kummissjoni għandha tfittex metodi oħra ta' finanzjament għal proġett ta' dimostrazzjoni tas-CCS minkejja li azzjoni dwar l-użu bikri mifrux tas-CCS hija prematura għar-raġunijiet li ngħataw. Dan madanakollu ma jolqotx il-każ tal-finanzjament pubbliku ta' numru żgħir ta' proġetti ta' dimostrazzjoni. Il-ħidma fuq Standard tar-Rendiment tal-Emissjonijiet u sistema ta' ċertifikazzjoni tas-CCS tista' tesplora u tipprova metodi għal proċessi regolatorji li żgur ser ikun hemm bżonnhom fil-futur.

| 4) | Il-kumpaniji li jiġġeneraw l-enerġija għandhom minn issa’ l quddiem ikunu meħtieġa jinstallaw tagħmir lest għas-CCS għall-investimenti ġodda kollha (faħam u potenzjalment anki gass) biex jiffaċilitaw il-modifikazzjoni meħtieġa tas-CCS?
  Dan huwa pass loġiku biex il-firxa tal-użu tat-teknoloġija tas-CCS ikollha probabbiltà li taqbeż il-medju. Attwalment dan jidher li mhux il-każ. Il-produtturi industrijali l-kbar tas-CO2 li jużaw sorsi tal-enerġija mill-karburanti fossili, b'mod speċjali l-produtturi tas-siment, għandhom jiġu trattati bl-istess mod. |
| --- | --- |

4)

Dan huwa pass loġiku biex il-firxa tal-użu tat-teknoloġija tas-CCS ikollha probabbiltà li taqbeż il-medju. Attwalment dan jidher li mhux il-każ. Il-produtturi industrijali l-kbar tas-CO2 li jużaw sorsi tal-enerġija mill-karburanti fossili, b'mod speċjali l-produtturi tas-siment, għandhom jiġu trattati bl-istess mod.

| 5) | Il-fornituri tal-karburanti fossili għandhom jikkontribwixxu għas-CCS ta’ dimostrazzjoni u l-utilizzazzjoni tagħha permezz ta’ miżuri speċifiċi li jiżguraw finanzjament addizzjonali?
  Ir-riskji implikati fil-falliment possibbli tal-applikazzjoni tat-teknoloġiji tas-CCS jidhru li jpoġġuha fil-kategorija ta' finanzjament sħiħ mill-fondi pubbliċi, pro bono publico. Il-provvedituri tal-karburanti fossili għandhom ikunu involuti fl-użu sussegwenti tal-fondi u jista' jitressaq każ favur il-kontribut tagħhom fl-ispejjeż tal-iżvilupp. Madanakollu jeħtieġ li jiġu rikonoxxuti bosta kwistjonijiet bħall-implikazzjoni tal-użu tar-regoli tad-WTO u l-bżonn li s-sorsi kollha tal-karburanti fossili jkunu kontributuri, anki dawk fejn attwalment ma jeżisti l-ebda proċess tas-CCS b'mod partikolari t-trasport. |
| --- | --- |

5)

Ir-riskji implikati fil-falliment possibbli tal-applikazzjoni tat-teknoloġiji tas-CCS jidhru li jpoġġuha fil-kategorija ta' finanzjament sħiħ mill-fondi pubbliċi, pro bono publico. Il-provvedituri tal-karburanti fossili għandhom ikunu involuti fl-użu sussegwenti tal-fondi u jista' jitressaq każ favur il-kontribut tagħhom fl-ispejjeż tal-iżvilupp. Madanakollu jeħtieġ li jiġu rikonoxxuti bosta kwistjonijiet bħall-implikazzjoni tal-użu tar-regoli tad-WTO u l-bżonn li s-sorsi kollha tal-karburanti fossili jkunu kontributuri, anki dawk fejn attwalment ma jeżisti l-ebda proċess tas-CCS b'mod partikolari t-trasport.

| 6) | X’inhuma l-ostakli ewlenin biex jiġi żgurat li jkun hemm biżżejjed dimostrazzjoni tas-CCS fl-UE?
  L-ostakli prinċipali huma:






  — | in-nuqqas li jitwaqqaf mekkaniżmu realistiku tal-ipprezzar tal-karbonju li huwa sostenibbli fil-livell globali; |
| --- | --- | --- |

6)

L-ostakli prinċipali huma:

—

in-nuqqas li jitwaqqaf mekkaniżmu realistiku tal-ipprezzar tal-karbonju li huwa sostenibbli fil-livell globali;

| — | il-'kompetizzjoni' min-naħa ta' teknoloġiji oħra tas-sekwestru tal-karbonju jew li jużaw livell baxx tal-karbonju; |
| --- | --- |

—

il-'kompetizzjoni' min-naħa ta' teknoloġiji oħra tas-sekwestru tal-karbonju jew li jużaw livell baxx tal-karbonju;

| — | il-bżonn li l-pubbliku jilqa' dak li huwa meqjus bħala teknoloġija potenzjalment riskjuża; |
| --- | --- |

—

il-bżonn li l-pubbliku jilqa' dak li huwa meqjus bħala teknoloġija potenzjalment riskjuża;

| — | il-possibbiltà li ma jkunx hemm fondi suffiċjenti li jappoġġjaw il-programm kemm f'termini ta' kapital kif ukoll spejjeż operattivi. |
| --- | --- |

—

il-possibbiltà li ma jkunx hemm fondi suffiċjenti li jappoġġjaw il-programm kemm f'termini ta' kapital kif ukoll spejjeż operattivi.

| 7) | Kif tista’ tiżdied l-aċċettazzjoni pubblika għas-CCS?
  Permezz ta' djalogu attiv mal-pubbliku dwar is-CCS, il-benefiċċji potenzjali tagħhom u valutazzjoni realistika u indipendenti tar-riskji bħala parti minn approċċ globali lejn l-għarfien dwar l-enerġija. F'ċerti pajjiżi u reġjuni l-fatt li l-użu tas-CCS jista' jirriżulta f'impjiegi għandu jiġi rikonoxxut ukoll. |
| --- | --- |

7)

Permezz ta' djalogu attiv mal-pubbliku dwar is-CCS, il-benefiċċji potenzjali tagħhom u valutazzjoni realistika u indipendenti tar-riskji bħala parti minn approċċ globali lejn l-għarfien dwar l-enerġija. F'ċerti pajjiżi u reġjuni l-fatt li l-użu tas-CCS jista' jirriżulta f'impjiegi għandu jiġi rikonoxxut ukoll.

Brussell, 18 ta’ Settembru 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  ĠU, C 299, 4.10.2012.

1

---

| 21.11.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/87 |
| --- | --- | --- | --- |

21.11.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/87

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “It-tħejjija għal Dinja Awdjoviżiva Konverġenti b'Mod Komplet: Tkabbir, Ħolqien u Valuri”

COM(2013) 231 final

2013/C 341/20

Relatur: is-Sur PEGADO LIZ

Nhar it-8 ta’ Lulju 2013, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Green Paper – It-tħejjija għal Dinja Awdjoviżiva Konverġenti b’Mod Komplet: Tkabbir, Ħolqien u Valuri

COM(2013) 231 final.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-2 ta' Settembru 2013.

Matul l-492 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-18 u 19 Settembru 2013 (seduta tat-18 ta' Settembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’175 vot favur, 2 voti kontra u 8 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-KESE jilqa' l-inizjattiva tal-Kummissjoni li tiftaħ mill-ġdid id-dossier tal-politika awdjoviżiva f'ambjent ta' konverġenza sabiex ikun hemm aċċess mifrux għall-kontenut Ewropew diversifikat. Huwa jilqa' wkoll it-tnedija mill-ġdid ta' konsultazzjoni pubblika ġdida dwar l-impatt tagħha fuq it-tkabbir ekonomiku, l-impjieg u l-innovazzjoni fil-livell tal-UE. |
| --- | --- |

1.1

Il-KESE jilqa' l-inizjattiva tal-Kummissjoni li tiftaħ mill-ġdid id-dossier tal-politika awdjoviżiva f'ambjent ta' konverġenza sabiex ikun hemm aċċess mifrux għall-kontenut Ewropew diversifikat. Huwa jilqa' wkoll it-tnedija mill-ġdid ta' konsultazzjoni pubblika ġdida dwar l-impatt tagħha fuq it-tkabbir ekonomiku, l-impjieg u l-innovazzjoni fil-livell tal-UE.

| 1.2 | Madankollu, il-KESE jiddispjaċih li l-Kummissjoni ma ħatfitx din l-okkażjoni biex tippreżenta proposti iktar konkreti u iktar strutturati għal dan il-qasam. |
| --- | --- |

1.2

Madankollu, il-KESE jiddispjaċih li l-Kummissjoni ma ħatfitx din l-okkażjoni biex tippreżenta proposti iktar konkreti u iktar strutturati għal dan il-qasam.

| 1.3 | Il-KESE kien jippreferi li kieku, hija u tħejji l-Green Paper tagħha, il-Kummissjoni għażlet approċċ iktar iffokat fuq il-valuri fundamentali: il-libertà tal-espressjoni, il-pluraliżmu tal-midja u r-rispett għad-dinjità tal-bniedem u d-drittijiet u l-interessi tal-utenti, b'mod partikolari l-minorenni u gruppi oħra vulnerabbli, filwaqt li teżamina l-għanijiet tal-programmi intiżi għall-promozzjoni tal-innovazzjoni, l-iżvilupp tas-suq u l-finanzjament tagħhom. |
| --- | --- |

1.3

Il-KESE kien jippreferi li kieku, hija u tħejji l-Green Paper tagħha, il-Kummissjoni għażlet approċċ iktar iffokat fuq il-valuri fundamentali: il-libertà tal-espressjoni, il-pluraliżmu tal-midja u r-rispett għad-dinjità tal-bniedem u d-drittijiet u l-interessi tal-utenti, b'mod partikolari l-minorenni u gruppi oħra vulnerabbli, filwaqt li teżamina l-għanijiet tal-programmi intiżi għall-promozzjoni tal-innovazzjoni, l-iżvilupp tas-suq u l-finanzjament tagħhom.

| 1.4 | Madankollu, il-KESE bi pjaċir jilqa' l-maġġoranza tat-temi ttrattati fil-Green Paper u jirrikonoxxi r-rilevanza tal-biċċa l-kbira tal-kwistjonijiet li tressqu għall-konsultazzjoni pubblika, iżda jinnota li xi kultant m'hemmx element komuni li jgħaqqad id-diversi temi u mistoqsijiet ippreżentati. |
| --- | --- |

1.4

Madankollu, il-KESE bi pjaċir jilqa' l-maġġoranza tat-temi ttrattati fil-Green Paper u jirrikonoxxi r-rilevanza tal-biċċa l-kbira tal-kwistjonijiet li tressqu għall-konsultazzjoni pubblika, iżda jinnota li xi kultant m'hemmx element komuni li jgħaqqad id-diversi temi u mistoqsijiet ippreżentati.

| 1.5 | Huwa konxju b'mod partikolari tal-isfidi u l-aspetti l-ġodda li jinħolqu mill-konverġenza, li joħolqu opportunitajiet kummerċjali sinifikanti għall-produtturi indipendenti, li jistgħu jfissru bidliet fil-mudelli ta' attività industrijali attwali. |
| --- | --- |

1.5

Huwa konxju b'mod partikolari tal-isfidi u l-aspetti l-ġodda li jinħolqu mill-konverġenza, li joħolqu opportunitajiet kummerċjali sinifikanti għall-produtturi indipendenti, li jistgħu jfissru bidliet fil-mudelli ta' attività industrijali attwali.

| 1.6 | Għad li huwa konxju tal-importanza ekonomika dejjem ikbar tas-servizzi awdjoviżivi on-demand fis-settur awdjoviżiv Ewropew, il-KESE madankollu jħoss li għandu jenfasizza li l-offerta tradizzjonali tas-servizzi awdjoviżivi lineari għadha tikkorrispondi għal parti kbira ħafna tad-drawwiet taċ-ċittadini Ewropej fir-rigward tal-midja, b'mod partikolari minħabba l-applikazzjoni tal-innovazzjoni teknoloġika fl-offerta tradizzjonali, fejn fil-fatt jinsabu l-pedamenti tal-identità u d-diversità kulturali u lingwistika meħtieġa u li għandhom jiġu preservati b'mod urġenti. |
| --- | --- |

1.6

Għad li huwa konxju tal-importanza ekonomika dejjem ikbar tas-servizzi awdjoviżivi on-demand fis-settur awdjoviżiv Ewropew, il-KESE madankollu jħoss li għandu jenfasizza li l-offerta tradizzjonali tas-servizzi awdjoviżivi lineari għadha tikkorrispondi għal parti kbira ħafna tad-drawwiet taċ-ċittadini Ewropej fir-rigward tal-midja, b'mod partikolari minħabba l-applikazzjoni tal-innovazzjoni teknoloġika fl-offerta tradizzjonali, fejn fil-fatt jinsabu l-pedamenti tal-identità u d-diversità kulturali u lingwistika meħtieġa u li għandhom jiġu preservati b'mod urġenti.

| 1.7 | Bl-istess mod, għad li jirrikonoxxi l-importanza strateġika tal-innovazzjoni u l-konverġenza teknoloġika tas-servizzi awdjoviżivi mal-internet, il-KESE jiġbed l-attenzjoni lejn l-impatti li din l-evoluzzjoni jista' jkollha fuq is-setturi tradizzjonali tal-midja, jiġifieri l-midja qrib il-livell reġjonali u lokali, b'mod partikolari fl-Istati Membri li għandhom lingwi minuri fi ħdan l-Unjoni, fejn hemm bżonn li jinżammu jew jinħolqu l-kundizzjonijiet li jippermettu li jkompli jingħata dan is-servizz ta' interess pubbliku importanti, b'appoġġ għad-diversità lingwistika u kulturali u biex jiġi salvagwardjat il-pluraliżmu tal-informazzjoni. |
| --- | --- |

1.7

Bl-istess mod, għad li jirrikonoxxi l-importanza strateġika tal-innovazzjoni u l-konverġenza teknoloġika tas-servizzi awdjoviżivi mal-internet, il-KESE jiġbed l-attenzjoni lejn l-impatti li din l-evoluzzjoni jista' jkollha fuq is-setturi tradizzjonali tal-midja, jiġifieri l-midja qrib il-livell reġjonali u lokali, b'mod partikolari fl-Istati Membri li għandhom lingwi minuri fi ħdan l-Unjoni, fejn hemm bżonn li jinżammu jew jinħolqu l-kundizzjonijiet li jippermettu li jkompli jingħata dan is-servizz ta' interess pubbliku importanti, b'appoġġ għad-diversità lingwistika u kulturali u biex jiġi salvagwardjat il-pluraliżmu tal-informazzjoni.

| 1.8 | Il-Kumitat huwa tal-fehma wkoll li s-salvagwardja tal-pluraliżmu tal-informazzjoni, il-promozzjoni tad-diversità kulturali u lingwistika u l-preservazzjoni tar-rwol strutturali tal-midja bħala servizz pubbliku fl-ekosistema tal-midja Ewropea huma valuri ta' interess ġenerali li l-politiki futuri mhux biss għandhom jippreservaw imma anke jippromovu bħala element tal-mudell soċjali Ewropew. |
| --- | --- |

1.8

Il-Kumitat huwa tal-fehma wkoll li s-salvagwardja tal-pluraliżmu tal-informazzjoni, il-promozzjoni tad-diversità kulturali u lingwistika u l-preservazzjoni tar-rwol strutturali tal-midja bħala servizz pubbliku fl-ekosistema tal-midja Ewropea huma valuri ta' interess ġenerali li l-politiki futuri mhux biss għandhom jippreservaw imma anke jippromovu bħala element tal-mudell soċjali Ewropew.

| 1.9 | Fi ftit kliem, il-KESE jqis li l-promozzjoni tal-kulturi Ewropej u s-salvagwardja minsuġa tal-interessi taċ-ċittadini u tad-drittijiet fundamentali tagħhom, b'mod partikolari l-protezzjoni tal-minorenni u gruppi oħra vulnerabbli, għandha tkun wieħed mill-għanijiet ċentrali tad-dibattitu Ewropew dwar il-konverġenza awdjoviżiva. |
| --- | --- |

1.9

Fi ftit kliem, il-KESE jqis li l-promozzjoni tal-kulturi Ewropej u s-salvagwardja minsuġa tal-interessi taċ-ċittadini u tad-drittijiet fundamentali tagħhom, b'mod partikolari l-protezzjoni tal-minorenni u gruppi oħra vulnerabbli, għandha tkun wieħed mill-għanijiet ċentrali tad-dibattitu Ewropew dwar il-konverġenza awdjoviżiva.

| 1.10 | F'dan il-kuntest, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni biex, f'kull azzjoni futura tagħha, ta' natura leġislattiva jew mhux, tqis ir-rakkomandazzjonijiet li fassal f'għadd kbir ta' opinjonijiet tiegħu, u b'mod partikolari l-osservazzjonijiet speċifiċi ta' din l-Opinjoni. |
| --- | --- |

1.10

F'dan il-kuntest, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni biex, f'kull azzjoni futura tagħha, ta' natura leġislattiva jew mhux, tqis ir-rakkomandazzjonijiet li fassal f'għadd kbir ta' opinjonijiet tiegħu, u b'mod partikolari l-osservazzjonijiet speċifiċi ta' din l-Opinjoni.

2.   L-għan tal-Green Paper

| 2.1 | B'din il-Green Paper (COM(2013) 231 final), il-Kummissjoni għandha l-għan li tniedi dibattitu pubbliku wiesa' dwar il-konsegwenzi tat-trasformazzjoni li għaddejja bħalissa fis-servizzi tal-midja awdjoviżiva, xprunata mill-enfasi tal-konverġenza ta' dawn is-servizzi mal-internet. |
| --- | --- |

2.1

B'din il-Green Paper (COM(2013) 231 final), il-Kummissjoni għandha l-għan li tniedi dibattitu pubbliku wiesa' dwar il-konsegwenzi tat-trasformazzjoni li għaddejja bħalissa fis-servizzi tal-midja awdjoviżiva, xprunata mill-enfasi tal-konverġenza ta' dawn is-servizzi mal-internet.

| 2.2 | Il-Kummissjoni tqis din il-bidla fl-ambjent teknoloġiku bħala opportunità biex jitwessa' l-aċċess għal kontenut Ewropew diversifikat ta' kwalità. Sabiex dan isir jeħtieġ li ssir riflessjoni dwar kemm huwa adegwat il-qafas regolamentari fis-seħħ u dwar ir-reazzjonijiet politiċi eventwali fil-livell Ewropew. |
| --- | --- |

2.2

Il-Kummissjoni tqis din il-bidla fl-ambjent teknoloġiku bħala opportunità biex jitwessa' l-aċċess għal kontenut Ewropew diversifikat ta' kwalità. Sabiex dan isir jeħtieġ li ssir riflessjoni dwar kemm huwa adegwat il-qafas regolamentari fis-seħħ u dwar ir-reazzjonijiet politiċi eventwali fil-livell Ewropew.

| 2.3 | Fil-qafas ta' dan l-għan strateġiku, il-Kummissjoni tqajjem żewġ mistoqsijiet importanti:






  — | X'nistgħu nagħmlu biex il-proċess ta' konverġenza f'suq Ewropew kbir jissarraf fi tkabbir ekonomiku u innovazzjoni intraprenditorjali fl-Ewropa? |
| --- | --- | --- |

2.3

Fil-qafas ta' dan l-għan strateġiku, il-Kummissjoni tqajjem żewġ mistoqsijiet importanti:

—

X'nistgħu nagħmlu biex il-proċess ta' konverġenza f'suq Ewropew kbir jissarraf fi tkabbir ekonomiku u innovazzjoni intraprenditorjali fl-Ewropa?

| — | X'inhuma l-implikazzjonijiet tal-konverġenza għall-valuri bħall-pluraliżmu fil-midja, id-diversità kulturali u l-protezzjoni tal-konsumatur, inklużi l-kategoriji speċifiċi bħall-minorenni? |
| --- | --- |

—

X'inhuma l-implikazzjonijiet tal-konverġenza għall-valuri bħall-pluraliżmu fil-midja, id-diversità kulturali u l-protezzjoni tal-konsumatur, inklużi l-kategoriji speċifiċi bħall-minorenni?

| 2.4 | F'dan id-dokument b'mod ċar ħalliet barra l-aspetti relatati mad-drittijiet tal-awtur u l-proprjetà intellettwali li huma ttrattati fi Green Paper (1) oħra, u anke l-aspetti relatati mal-protezzjoni tal-informazzjoni, li ġew trattati fil-proposti reċenti tal-Kummissjoni (2), filwaqt li tirrikonoxxi l-importanza tagħhom u r-rabta li teżisti bejn dawn it-temi. |
| --- | --- |

2.4

F'dan id-dokument b'mod ċar ħalliet barra l-aspetti relatati mad-drittijiet tal-awtur u l-proprjetà intellettwali li huma ttrattati fi Green Paper (1) oħra, u anke l-aspetti relatati mal-protezzjoni tal-informazzjoni, li ġew trattati fil-proposti reċenti tal-Kummissjoni (2), filwaqt li tirrikonoxxi l-importanza tagħhom u r-rabta li teżisti bejn dawn it-temi.

| 2.5 | Hija tammetti li din il-konsultazzjoni pubblika ma tassumix li ser tikseb riżultati speċifiċi. Madankollu, hija tirrikonoxxi li din il-konsultazzjoni tista' tikkontribwixxi għat-tfassil ta' tweġibiet potenzjali fit-tul fil-forma ta' prattiki regolamentari u politiċi, b'mod partikolari fir-rigward ta' internet iktar adatt għat-tfal, fir-rigward tal-libertà u l-pluraliżmu tal-midja u anke fil-forma ta' inizjattivi ta' awtoregolazzjoni. |
| --- | --- |

2.5

Hija tammetti li din il-konsultazzjoni pubblika ma tassumix li ser tikseb riżultati speċifiċi. Madankollu, hija tirrikonoxxi li din il-konsultazzjoni tista' tikkontribwixxi għat-tfassil ta' tweġibiet potenzjali fit-tul fil-forma ta' prattiki regolamentari u politiċi, b'mod partikolari fir-rigward ta' internet iktar adatt għat-tfal, fir-rigward tal-libertà u l-pluraliżmu tal-midja u anke fil-forma ta' inizjattivi ta' awtoregolazzjoni.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1 | Il-KESE jilqa' l-inizjattiva tal-UE fid-dawl tal-importanza u r-rilevanza attwali tas-suġġett trattat. Il-konverġenza gradwali tas-servizzi tat-televiżjoni lineari mal-internet hija rikonoxxuta bħala waħda mit-tendenzi inevitabbli tal-evoluzzjoni tas-suq awdjoviżiv. |
| --- | --- |

3.1

Il-KESE jilqa' l-inizjattiva tal-UE fid-dawl tal-importanza u r-rilevanza attwali tas-suġġett trattat. Il-konverġenza gradwali tas-servizzi tat-televiżjoni lineari mal-internet hija rikonoxxuta bħala waħda mit-tendenzi inevitabbli tal-evoluzzjoni tas-suq awdjoviżiv.

| 3.2 | Madankollu, huwa jqis li l-istrument li ntuża (Green Paper) wasal tard, mhuwiex ambizzjuż u m'għandux rabta mat-temi differenti u l-kwistjonijiet preżentati, ħaġa li tista' twassal biex tagħti l-impressjoni ta' inċertezza fir-rigward ta' liema triq tixtieq tieħu l-Kummissjoni. |
| --- | --- |

3.2

Madankollu, huwa jqis li l-istrument li ntuża (Green Paper) wasal tard, mhuwiex ambizzjuż u m'għandux rabta mat-temi differenti u l-kwistjonijiet preżentati, ħaġa li tista' twassal biex tagħti l-impressjoni ta' inċertezza fir-rigward ta' liema triq tixtieq tieħu l-Kummissjoni.

| 3.3 | Waqt it-tħejjija tal-ħafna Opinjonijiet dwar l-aspetti differenti ta' dan is-suġġett, u qabel ma titħejja politika integrata futura tal-awdjoviżjoni f'ambjent ta' konverġenza teknoloġika fl-UE, il-KESE kien jippreferi kieku l-Kummissjoni għażlet approċċ iktar iffokat fuq il-valuri fundamentali tal-libertà tal-espressjoni, il-pluraliżmu fil-midja, ir-rispett tad-dinjità tal-bniedem u d-drittijiet u l-interessi tal-utenti, b'mod partikolari dawk l-iktar vulnerabbli, u b'hekk, teżamina l-aspetti importanti tal-innovazzjoni, tas-suq u tal-finanzjament kif ukoll ir-riżultat tar-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-21 ta' Mejju 2013 (P7_TA(2013)0203), u mhux bil-maqlub. |
| --- | --- |

3.3

Waqt it-tħejjija tal-ħafna Opinjonijiet dwar l-aspetti differenti ta' dan is-suġġett, u qabel ma titħejja politika integrata futura tal-awdjoviżjoni f'ambjent ta' konverġenza teknoloġika fl-UE, il-KESE kien jippreferi kieku l-Kummissjoni għażlet approċċ iktar iffokat fuq il-valuri fundamentali tal-libertà tal-espressjoni, il-pluraliżmu fil-midja, ir-rispett tad-dinjità tal-bniedem u d-drittijiet u l-interessi tal-utenti, b'mod partikolari dawk l-iktar vulnerabbli, u b'hekk, teżamina l-aspetti importanti tal-innovazzjoni, tas-suq u tal-finanzjament kif ukoll ir-riżultat tar-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-21 ta' Mejju 2013 (P7_TA(2013)0203), u mhux bil-maqlub.

| 3.4 | Madankollu, il-KESE bi pjaċir jinnota l-maġġoranza tat-temi msemmija fil-Green Paper u jirrikonoxxi r-rilevanza tal-biċċa l-kbira tal-kwistjonijiet imressqa għall-konsultazzjoni pubblika. |
| --- | --- |

3.4

Madankollu, il-KESE bi pjaċir jinnota l-maġġoranza tat-temi msemmija fil-Green Paper u jirrikonoxxi r-rilevanza tal-biċċa l-kbira tal-kwistjonijiet imressqa għall-konsultazzjoni pubblika.

| 3.5 | Huwa konxju tal-importanza ekonomika dejjem ikbar tas-servizzi awdjoviżivi on-demand fix-xena awdjoviżiva Ewropea. |
| --- | --- |

3.5

Huwa konxju tal-importanza ekonomika dejjem ikbar tas-servizzi awdjoviżivi on-demand fix-xena awdjoviżiva Ewropea.

| 3.5.1 | Madankollu, għandu jiġi enfasizzat li l-offerta tradizzjonali tas-servizzi awdjoviżivi lineari għadha tikkorrispondi għal parti kbira ħafna tad-drawwiet tal-konsumaturi Ewropej fir-rigward tal-midja.
  Fl-2012, iċ-ċittadin Ewropew ra t-televiżjoni għal medja ta' 3 sigħat u 55 minuta kuljum, 7 minuti iktar mill-2011. |
| --- | --- |

3.5.1

Madankollu, għandu jiġi enfasizzat li l-offerta tradizzjonali tas-servizzi awdjoviżivi lineari għadha tikkorrispondi għal parti kbira ħafna tad-drawwiet tal-konsumaturi Ewropej fir-rigward tal-midja.

Fl-2012, iċ-ċittadin Ewropew ra t-televiżjoni għal medja ta' 3 sigħat u 55 minuta kuljum, 7 minuti iktar mill-2011.

| 3.6 | Barra minn hekk, għad li jirrikonoxxi l-importanza strateġika tal-innovazzjoni u l-konverġenza teknoloġika tas-servizzi awdjoviżivi mal-internet, il-KESE jindika l-effetti potenzjali li dan il-fenomenu jista' jkollu fuq is-setturi tradizzjonali tal-midja, jiġifieri l-istampa u r-radju. |
| --- | --- |

3.6

Barra minn hekk, għad li jirrikonoxxi l-importanza strateġika tal-innovazzjoni u l-konverġenza teknoloġika tas-servizzi awdjoviżivi mal-internet, il-KESE jindika l-effetti potenzjali li dan il-fenomenu jista' jkollu fuq is-setturi tradizzjonali tal-midja, jiġifieri l-istampa u r-radju.

| 3.6.1 | Il-KESE jqis li l-Kummissjoni għandha taqdi rwol importanti fil-ħolqien tal-kundizzjonijiet li jippermettu li l-forom tradizzjonali ta' midja jadattaw għall-era diġitali, u li jiġu kkunsidrati ċerti speċifiċitajiet soċjokulturali tal-popolazzjoni indirizzati, li jibqgħu offline. |
| --- | --- |

3.6.1

Il-KESE jqis li l-Kummissjoni għandha taqdi rwol importanti fil-ħolqien tal-kundizzjonijiet li jippermettu li l-forom tradizzjonali ta' midja jadattaw għall-era diġitali, u li jiġu kkunsidrati ċerti speċifiċitajiet soċjokulturali tal-popolazzjoni indirizzati, li jibqgħu offline.

| 3.6.2 | Għalhekk huwa jqis li fil-livell Ewropew għandhom jinħolqu l-kundizzjonijiet neċessarji biex il-midja tradizzjonali, b'mod partikolari dik reġjonali u lokali, tkun tista' tkompli tipprovdi s-servizz importanti ta' interess pubbliku, b'appoġġ għad-diversità lingwistika u kulturali u s-salvagwardja tal-pluraliżmu tal-informazzjoni, fil-qafas tal-preservazzjoni tal-mudell soċjali Ewropew. |
| --- | --- |

3.6.2

Għalhekk huwa jqis li fil-livell Ewropew għandhom jinħolqu l-kundizzjonijiet neċessarji biex il-midja tradizzjonali, b'mod partikolari dik reġjonali u lokali, tkun tista' tkompli tipprovdi s-servizz importanti ta' interess pubbliku, b'appoġġ għad-diversità lingwistika u kulturali u s-salvagwardja tal-pluraliżmu tal-informazzjoni, fil-qafas tal-preservazzjoni tal-mudell soċjali Ewropew.

| 3.7 | Il-Kumitat huwa tal-fehma wkoll li s-salvagwardja tal-pluraliżmu tal-informazzjoni, il-promozzjoni tad-diversità kulturali u lingwistika u l-preservazzjoni tar-rwol strutturali tal-midja bħala servizz pubbliku fl-ekosistema tal-midja Ewropea huma valuri ta' interess għas-soċjetà b'mod ġenerali u għall-utenti tal-midja b'mod partikolari, ħaġa li l-politiki futuri ma jistgħux ma jqisuhomx (3). |
| --- | --- |

3.7

Il-Kumitat huwa tal-fehma wkoll li s-salvagwardja tal-pluraliżmu tal-informazzjoni, il-promozzjoni tad-diversità kulturali u lingwistika u l-preservazzjoni tar-rwol strutturali tal-midja bħala servizz pubbliku fl-ekosistema tal-midja Ewropea huma valuri ta' interess għas-soċjetà b'mod ġenerali u għall-utenti tal-midja b'mod partikolari, ħaġa li l-politiki futuri ma jistgħux ma jqisuhomx (3).

| 3.8 | Fi ftit kliem, il-KESE jqis li d-difiża tal-interess pubbliku u s-salvagwardja tal-interessi u d-drittijiet taċ-ċittadini għandhom ikunu għanijiet essenzjali tad-dibattitu Ewropew dwar il-konverġenza awdjoviżiva u linji gwida fundamentali tal-politika tal-Unjoni f'dan il-qasam. |
| --- | --- |

3.8

Fi ftit kliem, il-KESE jqis li d-difiża tal-interess pubbliku u s-salvagwardja tal-interessi u d-drittijiet taċ-ċittadini għandhom ikunu għanijiet essenzjali tad-dibattitu Ewropew dwar il-konverġenza awdjoviżiva u linji gwida fundamentali tal-politika tal-Unjoni f'dan il-qasam.

4.   Osservazzjonijiet speċifiċi

4.1   Il-mistoqsijiet li tqajmu fil-qafas tal-konsultazzjoni pubblika jistgħu jinġabru f'6 suġġetti: l-aċċess għall-kontenut u l-pjattaformi (mistoqsija 1 sa 3); il-finanzjament tal-produzzjoni awdjoviżiva (mistoqsija 4 u 5); l-interoperabbiltà (mistoqsija 6); il-politika tal-infrastruttura u l-ispettru (mistoqsija 7 sa 9); il-konsegwenzi tal-konverġenza fuq ir-regolamentazzjoni (mistoqsija 10 sa 19); il-protezzjoni tal-minorenni (mistoqsija 20 sa 25) u l-aċċessibbiltà (mistoqsija 26 u 27).

4.2   Aċċess għall-kontenut u l-pjattaformi

| 4.2.1 | Il-KESE jinsab imħasseb ukoll dwar l-idea li l-pjattaformi li jiġbru l-kontenut jistgħu jagħmlu ħsara lill-kompetizzjoni ħielsa fl-għoti tas-servizzi awdjoviżivi, u qabel kollox, jikkondizzjonaw b'mod negattiv il-libertà tal-għażla u l-aċċess tal-utenti għal firxa ta' kontenut ta' kwalità u diversifikata. |
| --- | --- |

4.2.1

Il-KESE jinsab imħasseb ukoll dwar l-idea li l-pjattaformi li jiġbru l-kontenut jistgħu jagħmlu ħsara lill-kompetizzjoni ħielsa fl-għoti tas-servizzi awdjoviżivi, u qabel kollox, jikkondizzjonaw b'mod negattiv il-libertà tal-għażla u l-aċċess tal-utenti għal firxa ta' kontenut ta' kwalità u diversifikata.

| 4.2.2 | Għalhekk, huwa jqis li għandhom jiġu previsti miżuri regolamentari speċifiċi li jmorru lil hinn mir-regoli tal-kompetizzjoni, b'tali mod li jippromovu u jiffaċilitaw l-aċċess għal dawn il-pjattaformi fil-livell nazzjonali u transnazzjonali, skont kif diġà ġie definit fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-2009 (4). |
| --- | --- |

4.2.2

Għalhekk, huwa jqis li għandhom jiġu previsti miżuri regolamentari speċifiċi li jmorru lil hinn mir-regoli tal-kompetizzjoni, b'tali mod li jippromovu u jiffaċilitaw l-aċċess għal dawn il-pjattaformi fil-livell nazzjonali u transnazzjonali, skont kif diġà ġie definit fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-2009 (4).

4.3   Finanzjament tal-produzzjoni awdjoviżiva

| 4.3.1 | F'diversi okkażjonijiet, il-KESE kkonferma l-importanza tal-industriji kulturali Ewropej, inkluż is-settur awdjoviżiv, fl-istrateġija tal-Unjoni (5). |
| --- | --- |

4.3.1

F'diversi okkażjonijiet, il-KESE kkonferma l-importanza tal-industriji kulturali Ewropej, inkluż is-settur awdjoviżiv, fl-istrateġija tal-Unjoni (5).

| 4.3.2 | Fid-dawl ta' dan it-tibdil innotat fil-katina tal-valur tas-settur awdjoviżiv, b'mod partikolari l-importanza dejjem ikbar tal-pjattaformi u l-aggregaturi tal-kontenut, il-KESE jqis li l-ħtiġiet attwali tad-Direttiva dwar is-Servizzi tal-Media Awdjoviżiva (Direttiva SMA) ma jirrappreżentawx l-iktar mod adatt, proporzjonat u effikaċi għall-promozzjoni tal-ħolqien, id-distribuzzjoni u l-apprezzament tax-xogħlijiet Ewropej. |
| --- | --- |

4.3.2

Fid-dawl ta' dan it-tibdil innotat fil-katina tal-valur tas-settur awdjoviżiv, b'mod partikolari l-importanza dejjem ikbar tal-pjattaformi u l-aggregaturi tal-kontenut, il-KESE jqis li l-ħtiġiet attwali tad-Direttiva dwar is-Servizzi tal-Media Awdjoviżiva (Direttiva SMA) ma jirrappreżentawx l-iktar mod adatt, proporzjonat u effikaċi għall-promozzjoni tal-ħolqien, id-distribuzzjoni u l-apprezzament tax-xogħlijiet Ewropej.

| 4.3.3 | B'konsegwenza t'hekk, il-KESE huwa tal-fehma li l-Kummissjoni għandha teżamina mill-ġdid il-qafas tal-obbligi tad-distributuri tat-televiżjoni u twessa' l-kamp tal-obbligi lill-atturi l-ġodda fil-katina tal-valur awdjoviżiva f'kuntest ta' konverġenza, billi jitqies l-impatt dejjem ikbar tas-servizzi fuq iċ-ċittadini u billi din id-Direttiva tiġi riveduta mill-iktar fis possibbli. |
| --- | --- |

4.3.3

B'konsegwenza t'hekk, il-KESE huwa tal-fehma li l-Kummissjoni għandha teżamina mill-ġdid il-qafas tal-obbligi tad-distributuri tat-televiżjoni u twessa' l-kamp tal-obbligi lill-atturi l-ġodda fil-katina tal-valur awdjoviżiva f'kuntest ta' konverġenza, billi jitqies l-impatt dejjem ikbar tas-servizzi fuq iċ-ċittadini u billi din id-Direttiva tiġi riveduta mill-iktar fis possibbli.

4.4   Interoperabbiltà tat-televiżjoni konnessa

| 4.4.1 | Il-KESE jqis li l-Kummissjoni għandha tiżgura l-interoperabbiltà tas-servizzi differenti distribwiti permezz tal-pjattaformi ibridi, billi tippromovi l-kundizzjonijiet ta' kompetizzjoni ġusta għall-provvedituri kollha tal-kontenut u tas-servizzi u tiżgura li l-utenti jistgħu jagħżlu b'mod liberu u mingħajr diskriminazzjoni, b'mod partikolari f'ordni ġeografika, minn offerta ta' kwalità diversifikata. |
| --- | --- |

4.4.1

Il-KESE jqis li l-Kummissjoni għandha tiżgura l-interoperabbiltà tas-servizzi differenti distribwiti permezz tal-pjattaformi ibridi, billi tippromovi l-kundizzjonijiet ta' kompetizzjoni ġusta għall-provvedituri kollha tal-kontenut u tas-servizzi u tiżgura li l-utenti jistgħu jagħżlu b'mod liberu u mingħajr diskriminazzjoni, b'mod partikolari f'ordni ġeografika, minn offerta ta' kwalità diversifikata.

4.5   Il-politika tal-ispettru

| 4.5.1 | Bażikament, il-KESE qed jirreferi għall-Opinjonijiet tiegħu dwar l-ewwel programm dwar il-politika tal-ispettru tar-radju/il-broadband Ewropew (6), dwar il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni "It-trasformazzjoni tad-dividend diġitali f’benefiċċji soċjali u fi tkabbir ekonomiku" (7), u l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni "Promozzjoni tal-użu kondiviż ta’ riżorsi tal-ispettru tar-radju fis-suq intern" (8). |
| --- | --- |

4.5.1

Bażikament, il-KESE qed jirreferi għall-Opinjonijiet tiegħu dwar l-ewwel programm dwar il-politika tal-ispettru tar-radju/il-broadband Ewropew (6), dwar il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni "It-trasformazzjoni tad-dividend diġitali f’benefiċċji soċjali u fi tkabbir ekonomiku" (7), u l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni "Promozzjoni tal-użu kondiviż ta’ riżorsi tal-ispettru tar-radju fis-suq intern" (8).

| 4.5.2 | Fir-rigward tal-użu dejjem ikbar tal-mudelli ibridi mill-operaturi tas-servizzi awdjoviżivi, li jgħaqqdu r-radjudiffużjoni terrestri u l-użu tal-broadband għall-provvista tal-kontenut, il-Kumitat jirrakkomanda li jitwettqu studji, li jqis li huma indispensabbli, dwar l-impatt ta' dawn il-mudelli kummerċjali fuq il-katina tal-valur tas-settur awdjoviżiv, billi tingħata attenzjoni partikolari lill-aċċess għall-kontenut u l-pjattaformi, dawk li jikkonċernaw kemm liċ-ċittadini kif ukoll l-operaturi u l-produtturi tal-kontenut stess. Il-KESE jagħraf il-bżonn li jkun hemm infrastruttura li tiżgura kopertura tat-territorju sħiħ Ewropew permezz tal-broadband, fejn dan ikun fattur deċiżiv għall-promozzjoni tal-ugwaljanza diġitali taċ-ċittadini. |
| --- | --- |

4.5.2

Fir-rigward tal-użu dejjem ikbar tal-mudelli ibridi mill-operaturi tas-servizzi awdjoviżivi, li jgħaqqdu r-radjudiffużjoni terrestri u l-użu tal-broadband għall-provvista tal-kontenut, il-Kumitat jirrakkomanda li jitwettqu studji, li jqis li huma indispensabbli, dwar l-impatt ta' dawn il-mudelli kummerċjali fuq il-katina tal-valur tas-settur awdjoviżiv, billi tingħata attenzjoni partikolari lill-aċċess għall-kontenut u l-pjattaformi, dawk li jikkonċernaw kemm liċ-ċittadini kif ukoll l-operaturi u l-produtturi tal-kontenut stess. Il-KESE jagħraf il-bżonn li jkun hemm infrastruttura li tiżgura kopertura tat-territorju sħiħ Ewropew permezz tal-broadband, fejn dan ikun fattur deċiżiv għall-promozzjoni tal-ugwaljanza diġitali taċ-ċittadini.

4.6   Konsegwenzi għar-regolamentazzjoni

| 4.6.1 | Fid-dawl tal-iżviluppi l-ġodda fit-teknoloġija u s-suq, il-KESE jqis li l-Kummissjoni għandha tniedi mill-iktar fis konsultazzjoni pubblika dwar ir-reviżjoni tad-Direttiva SMA. |
| --- | --- |

4.6.1

Fid-dawl tal-iżviluppi l-ġodda fit-teknoloġija u s-suq, il-KESE jqis li l-Kummissjoni għandha tniedi mill-iktar fis konsultazzjoni pubblika dwar ir-reviżjoni tad-Direttiva SMA.

| 4.6.2 | Fil-qafas ta' din il-konsultazzjoni, il-Kummissjoni għandha tistudja l-problema tal-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva, b'mod partikolari l-possibbiltà li jiġu inklużi dispożizzjonijiet dwar it-trasparenza u l-konċentrazzjoni tal-proprjetà tas-servizzi tal-midja awdjoviżiva lineari u l-kwistjoni ċentrali tad-definizzjoni tal-idea tar-responsabbiltà editorjali fis-servizzi tal-midja awdjoviżiva. Din ir-reviżjoni għandha ssegwi l-prinċipju fundamentali li jkun xi jkun l-appoġġ għall-aċċess għall-awdjoviżjoni, il-valuri fundamentali għandhom ikunu rispettati u garantiti b'mod identiku, irrispettivament mill-bidliet rekwiżiti minħabba l-ispeċifiċitajiet ta' dan l-appoġġ. |
| --- | --- |

4.6.2

Fil-qafas ta' din il-konsultazzjoni, il-Kummissjoni għandha tistudja l-problema tal-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva, b'mod partikolari l-possibbiltà li jiġu inklużi dispożizzjonijiet dwar it-trasparenza u l-konċentrazzjoni tal-proprjetà tas-servizzi tal-midja awdjoviżiva lineari u l-kwistjoni ċentrali tad-definizzjoni tal-idea tar-responsabbiltà editorjali fis-servizzi tal-midja awdjoviżiva. Din ir-reviżjoni għandha ssegwi l-prinċipju fundamentali li jkun xi jkun l-appoġġ għall-aċċess għall-awdjoviżjoni, il-valuri fundamentali għandhom ikunu rispettati u garantiti b'mod identiku, irrispettivament mill-bidliet rekwiżiti minħabba l-ispeċifiċitajiet ta' dan l-appoġġ.

| 4.6.3 | Il-KESE jqis li jkun daqstant utli li l-Kummissjoni tippreżenta proposta għal reviżjoni u sistematizzazzjoni tar-regoli applikabbli għall-komunikazzjonijiet kummerċjali fis-servizzi tal-midja awdjoviżiva, li bħalissa jinsabu mifruxa f'diversi strumenti leġislattivi, kif ġie indikat f'Opinjonijiet preċedenti (9). |
| --- | --- |

4.6.3

Il-KESE jqis li jkun daqstant utli li l-Kummissjoni tippreżenta proposta għal reviżjoni u sistematizzazzjoni tar-regoli applikabbli għall-komunikazzjonijiet kummerċjali fis-servizzi tal-midja awdjoviżiva, li bħalissa jinsabu mifruxa f'diversi strumenti leġislattivi, kif ġie indikat f'Opinjonijiet preċedenti (9).

4.7   Il-libertà tal-espressjoni u l-pluraliżmu tal-midja

| 4.7.1 | Huwa importanti li jitqies b'mod xieraq il-fatt li r-rispett tal-libertà tal-istampa u l-pluraliżmu tal-midja, bħala elementi strutturali taċ-ċittadinanza attiva u d-demokrazija parteċipattiva, stabbiliti fl-Artikolu 11 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali, huwa essenzjali għall-konsolidazzjoni tal-proċess ta' integrazzjoni tal-Unjoni. |
| --- | --- |

4.7.1

Huwa importanti li jitqies b'mod xieraq il-fatt li r-rispett tal-libertà tal-istampa u l-pluraliżmu tal-midja, bħala elementi strutturali taċ-ċittadinanza attiva u d-demokrazija parteċipattiva, stabbiliti fl-Artikolu 11 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali, huwa essenzjali għall-konsolidazzjoni tal-proċess ta' integrazzjoni tal-Unjoni.

| 4.7.2 | B'konsegwenza t'hekk u b'koerenza mal-punti ta' tħassib tal-Parlament Ewropew, il-KESE jqis li, bħala prijorità, il-Kummissjoni għandha tieħu l-miżuri adatti, inkluż li tippreżenta inizjattiva leġislattiva dwar il-pluraliżmu u l-konċentrazzjoni tal-midja, biex tagħti segwitu b'mod partikolari għar-rapport taċ-Ċentru għall-pluraliżmu u l-libertà tal-midja u r-rapport tal-grupp ta' livell għoli dwar il-libertà tal-midja u l-pluraliżmu. |
| --- | --- |

4.7.2

B'konsegwenza t'hekk u b'koerenza mal-punti ta' tħassib tal-Parlament Ewropew, il-KESE jqis li, bħala prijorità, il-Kummissjoni għandha tieħu l-miżuri adatti, inkluż li tippreżenta inizjattiva leġislattiva dwar il-pluraliżmu u l-konċentrazzjoni tal-midja, biex tagħti segwitu b'mod partikolari għar-rapport taċ-Ċentru għall-pluraliżmu u l-libertà tal-midja u r-rapport tal-grupp ta' livell għoli dwar il-libertà tal-midja u l-pluraliżmu.

| 4.7.3 | Fir-rigward tal-karatteristiċi speċifiċi tas-suq awdjoviżiv Ewropew li huwa fframmentat, li qed jiffaċċja ostakli lingwistiċi u kulturali u ankrati f'kuntest ekonomiku partikolarment diffiċli, il-KESE jenfasizza l-importanza tal-midja bħala servizz pubbliku fis-salvagwardja tal-pluraliżmu politiku u l-promozzjoni tad-diversità kulturali. Għalhekk, huwa jissuġġerixxi li l-Kummissjoni tippromovi dibattitu vast dwar il-mduell ta' governanza li għandu jiġi applikat għall-midja bħala servizz pubbliku fil-kuntest ġdid ta' konverġenza, u b'kunsiderazzjoni tal-konklużjonijiet reċenti tal-Kunsill tal-Ewropa dwar dan is-suġġett. |
| --- | --- |

4.7.3

Fir-rigward tal-karatteristiċi speċifiċi tas-suq awdjoviżiv Ewropew li huwa fframmentat, li qed jiffaċċja ostakli lingwistiċi u kulturali u ankrati f'kuntest ekonomiku partikolarment diffiċli, il-KESE jenfasizza l-importanza tal-midja bħala servizz pubbliku fis-salvagwardja tal-pluraliżmu politiku u l-promozzjoni tad-diversità kulturali. Għalhekk, huwa jissuġġerixxi li l-Kummissjoni tippromovi dibattitu vast dwar il-mduell ta' governanza li għandu jiġi applikat għall-midja bħala servizz pubbliku fil-kuntest ġdid ta' konverġenza, u b'kunsiderazzjoni tal-konklużjonijiet reċenti tal-Kunsill tal-Ewropa dwar dan is-suġġett.

4.8   Il-protezzjoni tal-minorenni u l-gruppi vulnerabbli

| 4.8.1 | Fid-dawl tad-dimensjoni kulturali tal-midja u l-impatt tagħha fuq is-soċjetà b'mod ġenerali, il-KESE jqis il-protezzjoni tal-minorenni u gruppi oħra vulnerabbli tas-soċjetà fir-rigward tal-midja awdjoviżiva u l-ambjent diġitali (l-internet, in-netwerks soċjali, eċċ.) bħala wieħed mill-punti ta' tħassib kbir li għandhom impatt fuq aspetti importanti bħad-dritt għar-rispett tal-ħajja privata, il-protezzjoni tal-immaġni u drittijiet fundamentali rikonoxxuti oħra, b'mod partikolari mill-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem u llum stabbiliti wkoll fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, b'xorti tajba ħafna integrati fil-verżjoni attwali tat-Trattat. Jekk il-konverġenza awdjoviżiva, li tittrasforma l-ispettatur f'attur tal-midja (l-interattività) tiftaħ possibbiltajiet enormi ta' komunikazzjoni u informazzjoni, huwa daqstant minnu li tista' tesponi wkoll lill-persuni l-iktar vulnerabbli għal aġir illeċitu (iċ-ċiberkriminalità). |
| --- | --- |

4.8.1

Fid-dawl tad-dimensjoni kulturali tal-midja u l-impatt tagħha fuq is-soċjetà b'mod ġenerali, il-KESE jqis il-protezzjoni tal-minorenni u gruppi oħra vulnerabbli tas-soċjetà fir-rigward tal-midja awdjoviżiva u l-ambjent diġitali (l-internet, in-netwerks soċjali, eċċ.) bħala wieħed mill-punti ta' tħassib kbir li għandhom impatt fuq aspetti importanti bħad-dritt għar-rispett tal-ħajja privata, il-protezzjoni tal-immaġni u drittijiet fundamentali rikonoxxuti oħra, b'mod partikolari mill-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem u llum stabbiliti wkoll fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, b'xorti tajba ħafna integrati fil-verżjoni attwali tat-Trattat. Jekk il-konverġenza awdjoviżiva, li tittrasforma l-ispettatur f'attur tal-midja (l-interattività) tiftaħ possibbiltajiet enormi ta' komunikazzjoni u informazzjoni, huwa daqstant minnu li tista' tesponi wkoll lill-persuni l-iktar vulnerabbli għal aġir illeċitu (iċ-ċiberkriminalità).

| 4.8.2 | Għalhekk dan huwa aspett li l-KESE ġieli enfasizzah f'ħafna mill-Opinjonijiet tiegħu l-iktar reċenti, b'mod partikolari fir-rigward ta' ċerti inizjattivi tal-Kummissjoni, li għalkemm rakkomandabbli fihom innifishom, skont hu huma timidi wisq. Huwa insista b'mod partikolari fuq il-bżonn li l-persuni inkarigati mill-edukazzjoni tat-tfal jiġu żgurati li jkun hemm u li jkunu aċċessibbli l-filters tal-kontenut u l-klassifika adatti għall-etajiet konċernati. |
| --- | --- |

4.8.2

Għalhekk dan huwa aspett li l-KESE ġieli enfasizzah f'ħafna mill-Opinjonijiet tiegħu l-iktar reċenti, b'mod partikolari fir-rigward ta' ċerti inizjattivi tal-Kummissjoni, li għalkemm rakkomandabbli fihom innifishom, skont hu huma timidi wisq. Huwa insista b'mod partikolari fuq il-bżonn li l-persuni inkarigati mill-edukazzjoni tat-tfal jiġu żgurati li jkun hemm u li jkunu aċċessibbli l-filters tal-kontenut u l-klassifika adatti għall-etajiet konċernati.

| 4.8.3 | Il-KESE huwa konvint li biex tiġi indirizzata l-kwistjoni tal-protezzjoni tal-minorenni u persuni oħra vulnerabbli, fir-rigward tal-użu tal-internet b'mod ġenerali u l-midja awdjoviżiva b'mod partikolari, jeħtieġ li jiġi żgurat bilanċ u li jinstab approċċ tajjeb bejn id-dritt fundamentali tal-libertà tal-espressjoni u l-għan tal-interess pubbliku li jiġu protetti l-minorenni, irrispettivament mill-appoġġ għall-aċċess. |
| --- | --- |

4.8.3

Il-KESE huwa konvint li biex tiġi indirizzata l-kwistjoni tal-protezzjoni tal-minorenni u persuni oħra vulnerabbli, fir-rigward tal-użu tal-internet b'mod ġenerali u l-midja awdjoviżiva b'mod partikolari, jeħtieġ li jiġi żgurat bilanċ u li jinstab approċċ tajjeb bejn id-dritt fundamentali tal-libertà tal-espressjoni u l-għan tal-interess pubbliku li jiġu protetti l-minorenni, irrispettivament mill-appoġġ għall-aċċess.

| 4.8.4 | Madankollu, ta' min ifakkar li l-Kummissjoni stess tirrikonoxxi (10) li l-operaturi tas-servizzi tat-televiżjoni on-demand la taw risposta effikaċi fir-rigward tas-sistemi ta' koregolazzjoni u awtoregolazzjoni intiżi biex jipproteġu l-minorenni minn kontenut preġudikabbli, u lanqas dak li jikkonċerna l-mezzi tekniċi li jagħtu lit-tfal aċċess selettiv għall-kontenut tal-internet. |
| --- | --- |

4.8.4

Madankollu, ta' min ifakkar li l-Kummissjoni stess tirrikonoxxi (10) li l-operaturi tas-servizzi tat-televiżjoni on-demand la taw risposta effikaċi fir-rigward tas-sistemi ta' koregolazzjoni u awtoregolazzjoni intiżi biex jipproteġu l-minorenni minn kontenut preġudikabbli, u lanqas dak li jikkonċerna l-mezzi tekniċi li jagħtu lit-tfal aċċess selettiv għall-kontenut tal-internet.

| 4.8.5 | Din hija waħda mit-temi li l-KESE jixtieq jippreżenta bħala waħda mill-iktar rilevanti fit-tħejjija futura ta' politika awdjoviżiva integrata tal-UE li għaliha jipprevedi mhux biss miżuri ta' natura leġislattiva (regolazzjoni, awtoregolazzjoni u koregolazzjoni) imma anke miżuri ta' edukazzjoni għall-midja, informazzjoni, litteriżmu diġitali u tisħiħ tal-kapaċitajiet, kemm tal-minorenni kif ukoll tal-familji u l-iskejjel. F'dan il-kuntest huwa jappella lill-Kummissjoni u l-Istati Membri biex jieħdu miżuri sabiex jiżdied l-użu tal-filters tal-kontenut mill-ġenituri u l-persuni inkarigati mill-edukazzjoni. |
| --- | --- |

4.8.5

Din hija waħda mit-temi li l-KESE jixtieq jippreżenta bħala waħda mill-iktar rilevanti fit-tħejjija futura ta' politika awdjoviżiva integrata tal-UE li għaliha jipprevedi mhux biss miżuri ta' natura leġislattiva (regolazzjoni, awtoregolazzjoni u koregolazzjoni) imma anke miżuri ta' edukazzjoni għall-midja, informazzjoni, litteriżmu diġitali u tisħiħ tal-kapaċitajiet, kemm tal-minorenni kif ukoll tal-familji u l-iskejjel. F'dan il-kuntest huwa jappella lill-Kummissjoni u l-Istati Membri biex jieħdu miżuri sabiex jiżdied l-użu tal-filters tal-kontenut mill-ġenituri u l-persuni inkarigati mill-edukazzjoni.

4.9   Aċċessibbiltà

| 4.9.1 | Il-KESE jirreferi hawnhekk b'mod ġenerali għall-Opinjonijiet tiegħu dwar l-aċċessibbiltà (11). |
| --- | --- |

4.9.1

Il-KESE jirreferi hawnhekk b'mod ġenerali għall-Opinjonijiet tiegħu dwar l-aċċessibbiltà (11).

| 4.9.2 | B'mod ġenerali, f'dawn l-aħħar Opinjonijiet huwa jenfasizza l-ħtieġa li tiġi promossa l-aċċessibbiltà bħala dritt fundamentali, u fil-każ partikolari tas-servizzi awdjoviżivi u tas-siti tal-internet, li dawn għandhom jitqiesu bħala servizzi ta' interess ġenerali (12). |
| --- | --- |

4.9.2

B'mod ġenerali, f'dawn l-aħħar Opinjonijiet huwa jenfasizza l-ħtieġa li tiġi promossa l-aċċessibbiltà bħala dritt fundamentali, u fil-każ partikolari tas-servizzi awdjoviżivi u tas-siti tal-internet, li dawn għandhom jitqiesu bħala servizzi ta' interess ġenerali (12).

| 4.9.3 | Għalhekk hemm bżonn rekwiżiti legali li jistgħu jiġu applikati direttament fir-rigward tal-aċċessibbiltà tas-servizzi awdjoviżivi, biex jiġi żgurat l-aċċess għall-persuni b'diversi tipi ta' diżabbiltà u restrizzjonijiet ta' komunikazzjoni.
  Dan it-tip ta' rekwiżiti għandhom ikunu bbażati fuq standardizzazzjoni Ewropea msaħħa, mhux biss b'rispett għall-kontenut awdjoviżiv, iżda anke għad-distribuzzjoni tan-netwerk, il-kompjuters tal-utenti u s-softwer tal-interfaċċja. Huwa kruċjali li s-suq jingħata garanziji għas-soluzzjonijiet tal-aċċessibbiltà verament pan-Ewropea, sabiex jinġibdu operaturi ġodda f'dan is-suq u jitnaqqsu l-ispejjeż. |
| --- | --- |

4.9.3

Għalhekk hemm bżonn rekwiżiti legali li jistgħu jiġu applikati direttament fir-rigward tal-aċċessibbiltà tas-servizzi awdjoviżivi, biex jiġi żgurat l-aċċess għall-persuni b'diversi tipi ta' diżabbiltà u restrizzjonijiet ta' komunikazzjoni.

Dan it-tip ta' rekwiżiti għandhom ikunu bbażati fuq standardizzazzjoni Ewropea msaħħa, mhux biss b'rispett għall-kontenut awdjoviżiv, iżda anke għad-distribuzzjoni tan-netwerk, il-kompjuters tal-utenti u s-softwer tal-interfaċċja. Huwa kruċjali li s-suq jingħata garanziji għas-soluzzjonijiet tal-aċċessibbiltà verament pan-Ewropea, sabiex jinġibdu operaturi ġodda f'dan is-suq u jitnaqqsu l-ispejjeż.

4.10   Fl-aħħar nett, il-KESE jfakkar fil-ħtieġa li jiġi adottat approċċ globali u olistiku fir-rigward tal-għan programmatiku tal-inklużjoni diġitali, li fil-qafas tiegħu l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha għandhom jiggarantixxu liċ-ċittadini Ewropej kollha l-aċċessibbiltà tal-ambjent diġitali, b'mod partikolari s-servizzi tat-televiżjoni konnessa, bis-saħħa tal-promozzjoni u l-appoġġ tal-inizjattivi favur apprendistat kontinwu tal-kompetenzi u l-kultura diġitali (13).

Brussell, 18 ta’ Settembru 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  COM(2011) 427 final, ĠU C 143, 22.5.2012, p. 69-73.

1

(2)  COM(2012) 10 final, COM(2012) 11 final, ĠU C 229, 31.7.2012, p. 90-97.

2

(3)  ĠU C 140, 18.5.2000; ĠU C 116, 20.4.2001, p. 30-36 u ĠU C 77, 31.3.2009, p. 109-114.

3

(4)  ĠU C 257, 27.10.2009, p. 1-14.

4

(5)  ĠU C 181, 21.6.2012, p. 35-39; u ĠU C 198, 10.7.2013, p. 39-44; ĠU C 77, 31.3.2009, p. 63-68, OJ C 248, 25.8.2011, p. 144-148, u ĠU C 143, 22.5.2012, p. 69-73.

5

(6)  ĠU C 107, 6.4.2011, p. 53-57.

6

(7)  ĠU C 44, 11.2.2011, p. 178-181.

7

(8)  ĠU C 133, 9.5.2013, p. 22-26.

8

(9)  ĠU C 351, 15.11.2012, p. 6-11.

9

(10)  COM(2011) 556 final.

10

(11)  ĠU C 94, 18.4.2002, p. 9-13; ĠU C 117, 30.4.2004, p. 49-51; ĠU C 110, 9.5.2006, p. 26-32; ĠU C 175, 27.7.2007, p. 91-95; L-aċċessibbiltà tas-siti tal-internet tal-korpi tas-settur pubbliku (għadha mhux ippubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali) u l-Aċċessibbiltà bħala dritt tal-bniedem (għadha mhux ippubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali).

11

(12)  Servizzi ta' interess ġenerali bi prezz li jintlaħaq (għadha mhux ippubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali).

12

(13)  ĠU C 318, 29.10.2011, p. 9-18.

13

---

| 21.11.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/92 |
| --- | --- | --- | --- |

21.11.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/92

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar l-abbozz ta' “Proposta għal Direttiva tal-Kunsill li temenda d-Direttiva 2009/71/EURATOM li jistabbilixxi qafas Komunitarju għas-Sikurezza Nukleari ta' installazzjonijiet nukleari”

COM(2013) 343 final

2013/C 341/21

Relatur: is-Sur ADAMS

Nhar it-13 ta’ Ġunju 2013, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet, b’konformità mal-Artikoli 31 u 32 tat-Trattat Euratom, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

l-abbozz ta' Proposta għal Direttiva tal-Kunsill li temenda d-Direttiva 2009/71/EURATOM li jistabbilixxi qafas Komunitarju għas-Sikurezza Nukleari ta' installazzjonijiet nukleari

COM(2013) 343 final.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-2 ta’ Settembru 2013.

Matul l-492 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-18 u d-19 ta' Settembru 2013 (seduta tat-18 ta' Settembru 2013), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b'160 vot favur, 9 voti kontra u 5 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-KESE jilqa' pożittivament l-emendi f'ħin opportun għad-Direttiva dwar is-Sikurezza Nukleari, li kienu r-riżultat tal-mandat tal-Kunsill Ewropew lill-Kummissjoni biex tikkunsidra u tipproponi l-bidliet leġislattivi meħtieġa wara d-diżastru ta' Fukushima. Wara dan, testijiet tal-istress tal-impjanti nukleari Ewropej identifikaw żoni li jeħtieġu li tingħatalhom attenzjoni. Is-sikurezza nukleari hija kwistjoni transkonfinali importanti ħafna għall-UE. Kif din il-kwistjoni hija perċepita mill-pubbliku għandu impatt sinifikanti fuq il-politika nazzjonali. Iċ-ċittadini, bir-raġun, jistennew standards għoljin u konsistenza li jistgħu jiġu verifikati. |
| --- | --- |

1.1

Il-KESE jilqa' pożittivament l-emendi f'ħin opportun għad-Direttiva dwar is-Sikurezza Nukleari, li kienu r-riżultat tal-mandat tal-Kunsill Ewropew lill-Kummissjoni biex tikkunsidra u tipproponi l-bidliet leġislattivi meħtieġa wara d-diżastru ta' Fukushima. Wara dan, testijiet tal-istress tal-impjanti nukleari Ewropej identifikaw żoni li jeħtieġu li tingħatalhom attenzjoni. Is-sikurezza nukleari hija kwistjoni transkonfinali importanti ħafna għall-UE. Kif din il-kwistjoni hija perċepita mill-pubbliku għandu impatt sinifikanti fuq il-politika nazzjonali. Iċ-ċittadini, bir-raġun, jistennew standards għoljin u konsistenza li jistgħu jiġu verifikati.

| 1.2 | Il-Kumitat huwa mħeġġeġ jara li bosta kwistjonijiet enfasizzati fl-Opinjonijiet (1) preċedenti tagħna dwar is-sikurezza nukleari ġew indirizzati f'din il-proposta. Dawn jinkludu approċċ aktar b'saħħtu għall-armonizzazzjoni fost l-Istati Membri, il-kjarifikazzjoni tar-responsabbiltajiet regolatorji, il-kompetenza u l-kapaċità, l-indipendenza tar-regolaturi nazzjonali, u azzjoni fir-rigward tal-istat ta’ tħejjija u rispons fil-każ ta’ emerġenza fis-sit. B'mod partikolari nirrakkomandaw l-approċċ imsaħħaħ għal trasparenza ġenerali u r-rieda li jiġu inklużi obbligi speċifiċi bħala kontribut meħtieġ u potenzjalment effettiv sabiex jiġi indirizzat tħassib pubbliku. |
| --- | --- |

1.2

Il-Kumitat huwa mħeġġeġ jara li bosta kwistjonijiet enfasizzati fl-Opinjonijiet (1) preċedenti tagħna dwar is-sikurezza nukleari ġew indirizzati f'din il-proposta. Dawn jinkludu approċċ aktar b'saħħtu għall-armonizzazzjoni fost l-Istati Membri, il-kjarifikazzjoni tar-responsabbiltajiet regolatorji, il-kompetenza u l-kapaċità, l-indipendenza tar-regolaturi nazzjonali, u azzjoni fir-rigward tal-istat ta’ tħejjija u rispons fil-każ ta’ emerġenza fis-sit. B'mod partikolari nirrakkomandaw l-approċċ imsaħħaħ għal trasparenza ġenerali u r-rieda li jiġu inklużi obbligi speċifiċi bħala kontribut meħtieġ u potenzjalment effettiv sabiex jiġi indirizzat tħassib pubbliku.

| 1.3 | Il-Kumitat jilqa' b'mod partikolari l-approċċ imtejjeb ħafna għar-responsabbiltà regolatorja, il-kompetenza, l-applikazzjoni u l-indipendenza nazzjonali, li jsaħħaħ kull wieħed minn dawn l-oqsma u jipprovdi wkoll mekkaniżmi ta' appoġġ u verifika. |
| --- | --- |

1.3

Il-Kumitat jilqa' b'mod partikolari l-approċċ imtejjeb ħafna għar-responsabbiltà regolatorja, il-kompetenza, l-applikazzjoni u l-indipendenza nazzjonali, li jsaħħaħ kull wieħed minn dawn l-oqsma u jipprovdi wkoll mekkaniżmi ta' appoġġ u verifika.

| 1.4 | L-Artikolu estiż dwar id-"definizzjonijiet" ser jgħin biex l-interpretazzjoni tkun ċara u biex ikun hemm aktar infurzar legali, għalkemm għandu jkun żgurat li t-test huwa kompatibbli mad-definizzjonijiet ekwivalenti meta dawn ikunu provduti minn WENRA (Western European Nuclear Regulatory Authorities) u l-IAEA (International Atomic Energy Authority) u aġġornat kif meħtieġ sabiex jibqa' konsistenti mat-terminoloġija li dwarha jkun intlaħaq ftehim internazzjonali. |
| --- | --- |

1.4

L-Artikolu estiż dwar id-"definizzjonijiet" ser jgħin biex l-interpretazzjoni tkun ċara u biex ikun hemm aktar infurzar legali, għalkemm għandu jkun żgurat li t-test huwa kompatibbli mad-definizzjonijiet ekwivalenti meta dawn ikunu provduti minn WENRA (Western European Nuclear Regulatory Authorities) u l-IAEA (International Atomic Energy Authority) u aġġornat kif meħtieġ sabiex jibqa' konsistenti mat-terminoloġija li dwarha jkun intlaħaq ftehim internazzjonali.

| 1.5 | It-tisħiħ tad-dispożizzjonijiet għal arranġament tal-istat ta’ tħejjija u rispons fil-każ ta’ emerġenza fuq is-sit ġie notat. Ser tkun meħtieġa azzjoni immedjata b'rispons għal rakkomandazzjonijiet mir-rapport dwar x'inhu għaddej fir-rigward tal-istat ta’ tħejjija fil-każ ta’ emerġenza fuq is-sit, meta dan ikun disponibbli. Dan huwa qasam ta' tħassib partikolari għaċ-ċittadin Ewropew u jeħtieġ li jitwaqqfu miżuri addizzjonali urġenti u effettivi. |
| --- | --- |

1.5

It-tisħiħ tad-dispożizzjonijiet għal arranġament tal-istat ta’ tħejjija u rispons fil-każ ta’ emerġenza fuq is-sit ġie notat. Ser tkun meħtieġa azzjoni immedjata b'rispons għal rakkomandazzjonijiet mir-rapport dwar x'inhu għaddej fir-rigward tal-istat ta’ tħejjija fil-każ ta’ emerġenza fuq is-sit, meta dan ikun disponibbli. Dan huwa qasam ta' tħassib partikolari għaċ-ċittadin Ewropew u jeħtieġ li jitwaqqfu miżuri addizzjonali urġenti u effettivi.

| 1.6 | Id-dispożizzjonijiet għall-informazzjoni pubblika u t-trasparenza ġew miżjuda iżda l-Istati Membri għandhom jintalbu jiżguraw li l-organizzazzjonijiet pubbliċi u tas-soċjetà ċivili jiġu appoġġjati fil-prattika u b'mod attiv fl-iżvilupp, mal-awtorità regolatorja, ta' proċessi parteċipattivi għat-tisħiħ tal-involviment tal-pubbliku fit-tħejjija, ir-reviżjoni u t-teħid ta' deċiżjonijiet. |
| --- | --- |

1.6

Id-dispożizzjonijiet għall-informazzjoni pubblika u t-trasparenza ġew miżjuda iżda l-Istati Membri għandhom jintalbu jiżguraw li l-organizzazzjonijiet pubbliċi u tas-soċjetà ċivili jiġu appoġġjati fil-prattika u b'mod attiv fl-iżvilupp, mal-awtorità regolatorja, ta' proċessi parteċipattivi għat-tisħiħ tal-involviment tal-pubbliku fit-tħejjija, ir-reviżjoni u t-teħid ta' deċiżjonijiet.

| 1.7 | Il-Kumitat japprezza l-azzjoni immedjata meħuda mill-Kummissjoni biex tressaq din id-direttiva ta' emenda. Ninnutaw ukoll li l-analiżi internazzjonali tat-tagħlimiet misluta mill-każ ta' Fukushima għadha għaddejja u li r-reviżjoni tal-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar is-Sikurezza Nukleari attwali tista' titfa' aktar dawl fuq il-kwistjoni tas-sikurezza waqt li qed isseħħ. Il-partijiet kollha huma impenjati favur titjib kontinwu u l-esperjenza tindika li t-titjib tas-sikurezza nukleari ser jibqa' fi stat ta' żvilupp kontinwu. |
| --- | --- |

1.7

Il-Kumitat japprezza l-azzjoni immedjata meħuda mill-Kummissjoni biex tressaq din id-direttiva ta' emenda. Ninnutaw ukoll li l-analiżi internazzjonali tat-tagħlimiet misluta mill-każ ta' Fukushima għadha għaddejja u li r-reviżjoni tal-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar is-Sikurezza Nukleari attwali tista' titfa' aktar dawl fuq il-kwistjoni tas-sikurezza waqt li qed isseħħ. Il-partijiet kollha huma impenjati favur titjib kontinwu u l-esperjenza tindika li t-titjib tas-sikurezza nukleari ser jibqa' fi stat ta' żvilupp kontinwu.

2.   Introduzzjoni

| 2.1 | Fl-2009, fl-Opinjoni tiegħu dwar il-Qafas Komunitarju dwar is-sikurezza nukleari
   (2) propost, il-KESE indika t-tħassib tiegħu dwar it-tul ta' żmien li ttieħed biex jiġi żviluppat u mirbuħ kunsens biżżejjed sabiex titressaq l-ewwel direttiva dwar is-sikurezza nukleari (2009/71/ Euratom); Riżoluzzjoni tal-Kunsill tat-22 ta' Lulju 1975 dwar il-problemi teknoloġiċi tas-sikurezza nukleari kienet talbet biex tittieħed azzjoni adegwata u approċċ armonizzat fil-livell Komunitarju. Bil-kontra ta' dan, damu biss erba' snin, mhux 34 sena, biex jiġu proposti dawn l-emendi għad-Direttiva tal-2009. |
| --- | --- |

2.1

Fl-2009, fl-Opinjoni tiegħu dwar il-Qafas Komunitarju dwar is-sikurezza nukleari
   (2) propost, il-KESE indika t-tħassib tiegħu dwar it-tul ta' żmien li ttieħed biex jiġi żviluppat u mirbuħ kunsens biżżejjed sabiex titressaq l-ewwel direttiva dwar is-sikurezza nukleari (2009/71/ Euratom); Riżoluzzjoni tal-Kunsill tat-22 ta' Lulju 1975 dwar il-problemi teknoloġiċi tas-sikurezza nukleari kienet talbet biex tittieħed azzjoni adegwata u approċċ armonizzat fil-livell Komunitarju. Bil-kontra ta' dan, damu biss erba' snin, mhux 34 sena, biex jiġu proposti dawn l-emendi għad-Direttiva tal-2009.

| 2.2 | Hemm għadd ta’ raġunijiet għal din il-bidla fir-ritmu. L-ewwel nett, l-emendi proposti huma risposta għar-rapport dwar il-programm estensiv dwar it-testijiet tal-istress li twettaq fl-Ewropa wara l-impatt tat-tsunami fuq il-kumpless tal-impjant nukleari ta' Fukushima Daiichi f'Marzu 2011. Fil-Ġappun, dan kien espona firxa ta' dgħufiji u fallimenti tekniċi, operattivi u regolatorji. Madankollu, l-emendi jirriflettu wkoll tħassib li ntwera qabel l-2009 li, minħabba l-fehmiet espressi mir-regolaturi, l-Istati Membri u l-industrija nukleari, ma kienx possibbli li jiġu inklużi fid-Direttiva oriġinali. Fukushima mhux biss għamilha possibbli li jerġa' jiġi kkunsidrat dan it-tħassib, iżda kellu wkoll impatt kbir u dirett fuq il-politika nukleari f'bosta Stati Membri. |
| --- | --- |

2.2

Hemm għadd ta’ raġunijiet għal din il-bidla fir-ritmu. L-ewwel nett, l-emendi proposti huma risposta għar-rapport dwar il-programm estensiv dwar it-testijiet tal-istress li twettaq fl-Ewropa wara l-impatt tat-tsunami fuq il-kumpless tal-impjant nukleari ta' Fukushima Daiichi f'Marzu 2011. Fil-Ġappun, dan kien espona firxa ta' dgħufiji u fallimenti tekniċi, operattivi u regolatorji. Madankollu, l-emendi jirriflettu wkoll tħassib li ntwera qabel l-2009 li, minħabba l-fehmiet espressi mir-regolaturi, l-Istati Membri u l-industrija nukleari, ma kienx possibbli li jiġu inklużi fid-Direttiva oriġinali. Fukushima mhux biss għamilha possibbli li jerġa' jiġi kkunsidrat dan it-tħassib, iżda kellu wkoll impatt kbir u dirett fuq il-politika nukleari f'bosta Stati Membri.

| 2.3 | Din l-Opinjoni tesprimi r-responsabbiltà tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew biex jirrifletti l-fehmiet u t-tħassib tas-soċjetà ċivili inġenerali, responsabbiltà li f'dan il-każ hija miżjuda mill-proċedura taħt l-Artikolu 31 tat-Trattat tal-Euratom (dwar kwistjonijiet ta' saħħa u sigurtà) fejn l-Opinjoni tal-Kumitat hija rekwiżit ta' prijorità. Il-Kumitat fil-passat kien ikkummenta li peress li d-direttivi dwar is-sikurezza nukleari jinkludu kwistjonijiet fundamentali dwar is-saħħa tal-ħaddiema, l-ambjent u s-sigurtà pubblika (rispons f'każ ta' emerġenza), li l-UE tindirizza taħt it-TUE u t-TFUE, hemm raġuni għalfejn din tista' tiġi ttrattata taħt dawn it-trattati minflok il-Euratom. Dan iżid ukoll il-kredibbiltà demokratika peress li l-kwistjoni jkollha tiġi kodeċiża mal-Parlament Ewropew. |
| --- | --- |

2.3

Din l-Opinjoni tesprimi r-responsabbiltà tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew biex jirrifletti l-fehmiet u t-tħassib tas-soċjetà ċivili inġenerali, responsabbiltà li f'dan il-każ hija miżjuda mill-proċedura taħt l-Artikolu 31 tat-Trattat tal-Euratom (dwar kwistjonijiet ta' saħħa u sigurtà) fejn l-Opinjoni tal-Kumitat hija rekwiżit ta' prijorità. Il-Kumitat fil-passat kien ikkummenta li peress li d-direttivi dwar is-sikurezza nukleari jinkludu kwistjonijiet fundamentali dwar is-saħħa tal-ħaddiema, l-ambjent u s-sigurtà pubblika (rispons f'każ ta' emerġenza), li l-UE tindirizza taħt it-TUE u t-TFUE, hemm raġuni għalfejn din tista' tiġi ttrattata taħt dawn it-trattati minflok il-Euratom. Dan iżid ukoll il-kredibbiltà demokratika peress li l-kwistjoni jkollha tiġi kodeċiża mal-Parlament Ewropew.

| 2.4 | Parti mill-pubbliku għadha mħassba dwar il-132 reattur nukleari li joperaw fl-Ewropa. Minkejja li l-attitudnijiet ivarjaw fl-Istati Membri, l-impjanti nukleari jistgħu jibqgħu sors ta' ansjetà moħbija, sentiment li jista' jiġi stimolat ħafna minn avvenimenti esterni. Ħafna ċittadini qed ifittxu għal assigurazzjoni f'forma li jistgħu jifhmu u jafdaw fiha u jduru lejn l-UE li għandha esperjenza estensiva u reputazzjoni tajba inġenerali fiż-żieda u l-konsolidazzjoni tal-kwistjonijiet tas-sigurtà pubblika. F'sens importanti Fukushima ta sinjal li ma jistax ikompli jiġi promoss il-kunċett ta' sikurezza assoluta, li fil-Ġappun hija tendenza f'termini teknoloġiċi u istituzzjonali. L-isfida li qed jiffaċċja kwalunkwe approċċ leġislattiv hija jekk dan jistax jappoġġja approċċ relattiv għas-sikurezza li jista' jsostni l-fiduċja pubblika. Din il-fiduċja ser tkun ibbażata fuq taħlita ta' kif inhu perċepit ir-riskju u s-saħħa tal-miżuri protettivi jew ta' mitigazzjoni. Għadhom ma jeżistux standards tas-sikurezza kompletament armonizzati għall-Ewropa, u jeżisti tħassib pubbliku fejn hemm it-twemmin li l-istandards tas-sikurezza, jew l-infurzar tagħhom, f'pajjiż li jmiss magħhom huma aktar baxxi minn dawk ta' pajjiżhom. Wieħed jista' jifhem li soluzzjoni għal dan it-tip ta' varjabbiltà hija awtorità kompetenti fil-livell tal-UE. |
| --- | --- |

2.4

Parti mill-pubbliku għadha mħassba dwar il-132 reattur nukleari li joperaw fl-Ewropa. Minkejja li l-attitudnijiet ivarjaw fl-Istati Membri, l-impjanti nukleari jistgħu jibqgħu sors ta' ansjetà moħbija, sentiment li jista' jiġi stimolat ħafna minn avvenimenti esterni. Ħafna ċittadini qed ifittxu għal assigurazzjoni f'forma li jistgħu jifhmu u jafdaw fiha u jduru lejn l-UE li għandha esperjenza estensiva u reputazzjoni tajba inġenerali fiż-żieda u l-konsolidazzjoni tal-kwistjonijiet tas-sigurtà pubblika. F'sens importanti Fukushima ta sinjal li ma jistax ikompli jiġi promoss il-kunċett ta' sikurezza assoluta, li fil-Ġappun hija tendenza f'termini teknoloġiċi u istituzzjonali. L-isfida li qed jiffaċċja kwalunkwe approċċ leġislattiv hija jekk dan jistax jappoġġja approċċ relattiv għas-sikurezza li jista' jsostni l-fiduċja pubblika. Din il-fiduċja ser tkun ibbażata fuq taħlita ta' kif inhu perċepit ir-riskju u s-saħħa tal-miżuri protettivi jew ta' mitigazzjoni. Għadhom ma jeżistux standards tas-sikurezza kompletament armonizzati għall-Ewropa, u jeżisti tħassib pubbliku fejn hemm it-twemmin li l-istandards tas-sikurezza, jew l-infurzar tagħhom, f'pajjiż li jmiss magħhom huma aktar baxxi minn dawk ta' pajjiżhom. Wieħed jista' jifhem li soluzzjoni għal dan it-tip ta' varjabbiltà hija awtorità kompetenti fil-livell tal-UE.

| 2.5 | Fl-Istati Membri kollha, is-sikurezza nukleari hija r-responsabbiltà tal-operaturi tal-impjant li jaġixxi fi ħdan qafas sorveljat mill-korp regolatorju nazzjonali. Il-każ ta' Fukushima qajjem dubji dwar sensiela ta' kwistjonijiet inklużi t-tfassil tal-impjant u l-azzjonijiet ta' difiża, l-isforzi ta' mitigazzjoni, ir-rispons f'każ ta' emerġenza, il-komunikazzjoni tal-informazzjoni, l-iżbalji umani, il-governanza, it-trasparenza u s-sorveljanza regolatorja. L-implikazzjonijiet ta' għadd limitat ta' dawn il-kwistjonijiet – peress li jistgħu jkunu applikabbli għall-impjanti nukleari u s-sikurezza Ewropej – ġew indirizzati fil-proċess tat-test ta' stress u rapporti sussegwenti. |
| --- | --- |

2.5

Fl-Istati Membri kollha, is-sikurezza nukleari hija r-responsabbiltà tal-operaturi tal-impjant li jaġixxi fi ħdan qafas sorveljat mill-korp regolatorju nazzjonali. Il-każ ta' Fukushima qajjem dubji dwar sensiela ta' kwistjonijiet inklużi t-tfassil tal-impjant u l-azzjonijiet ta' difiża, l-isforzi ta' mitigazzjoni, ir-rispons f'każ ta' emerġenza, il-komunikazzjoni tal-informazzjoni, l-iżbalji umani, il-governanza, it-trasparenza u s-sorveljanza regolatorja. L-implikazzjonijiet ta' għadd limitat ta' dawn il-kwistjonijiet – peress li jistgħu jkunu applikabbli għall-impjanti nukleari u s-sikurezza Ewropej – ġew indirizzati fil-proċess tat-test ta' stress u rapporti sussegwenti.

| 2.6 | Is-sikurezza nukleari hija kwistjoni transkonfinali u l-UE ħadet azzjoni peress li l-istandards tas-sikurezza u l-konvenzjonijiet internazzjonali li jiggvernaw is-sikurezza nukleari huma jew legalment nonvinkolanti jew direttament mhux infurzabbli legalment. Il-proposti għal emenda preżenti huma r-riżultat tal-mandat li ngħata lill-Kummissjoni mill-Kunsill Ewropew sabiex tirrevedi l-qafas legali u regolatorju eżistenti u tipproponi kwalunkwe titjib meħtieġ. |
| --- | --- |

2.6

Is-sikurezza nukleari hija kwistjoni transkonfinali u l-UE ħadet azzjoni peress li l-istandards tas-sikurezza u l-konvenzjonijiet internazzjonali li jiggvernaw is-sikurezza nukleari huma jew legalment nonvinkolanti jew direttament mhux infurzabbli legalment. Il-proposti għal emenda preżenti huma r-riżultat tal-mandat li ngħata lill-Kummissjoni mill-Kunsill Ewropew sabiex tirrevedi l-qafas legali u regolatorju eżistenti u tipproponi kwalunkwe titjib meħtieġ.

3.   Sommarju tal-proposta tal-Kummissjoni

| 3.1 | Il-proposta hija reviżjoni tal-qafas legali u regolatorju eżistenti għas-sikurezza nukleari li għandu l-għan jiggarantixxi standards konsistenti u għoljin tas-sikurezza nukleari u s-sorveljanza. Fid-dawl tat-testijiet tal-istress u t-tagħlimiet misluta mill-istħarriġ dwar Fukushima, qed jiġi propost li, f'xi aspetti u fejn hu possibbli, il-qafas tas-sikurezza nukleari Ewropew jiġi aġġustat skont l-aktar standards tekniċi l-aktar riċenti, u li tinħtieġ aktar trasparenza. |
| --- | --- |

3.1

Il-proposta hija reviżjoni tal-qafas legali u regolatorju eżistenti għas-sikurezza nukleari li għandu l-għan jiggarantixxi standards konsistenti u għoljin tas-sikurezza nukleari u s-sorveljanza. Fid-dawl tat-testijiet tal-istress u t-tagħlimiet misluta mill-istħarriġ dwar Fukushima, qed jiġi propost li, f'xi aspetti u fejn hu possibbli, il-qafas tas-sikurezza nukleari Ewropew jiġi aġġustat skont l-aktar standards tekniċi l-aktar riċenti, u li tinħtieġ aktar trasparenza.

| 3.2 | Is-setgħat u l-indipendenza tal-awtoritajiet regolatorji nazzjonali għandhom jissaħħu u jingħataw rwol akbar, bl-appoġġ ta' persunal espert u riżorsi. Flimkien mal-operaturi tal-impjant, dawn ser ikunu mitluba jiżviluppaw u jippubblikaw strateġija sabiex jipprovdu informazzjoni lill-pubbliku, b'mod speċjali fil-każ ta' inċidenti iżda wkoll għall-ħidma normali. Iċ-ċittadini għandhom ikunu jistgħu jipparteċipaw ħafna aktar fil-liċenzji tal-impjanti nukleari. |
| --- | --- |

3.2

Is-setgħat u l-indipendenza tal-awtoritajiet regolatorji nazzjonali għandhom jissaħħu u jingħataw rwol akbar, bl-appoġġ ta' persunal espert u riżorsi. Flimkien mal-operaturi tal-impjant, dawn ser ikunu mitluba jiżviluppaw u jippubblikaw strateġija sabiex jipprovdu informazzjoni lill-pubbliku, b'mod speċjali fil-każ ta' inċidenti iżda wkoll għall-ħidma normali. Iċ-ċittadini għandhom ikunu jistgħu jipparteċipaw ħafna aktar fil-liċenzji tal-impjanti nukleari.

| 3.3 | L-għażla tal-post, it-tfassil, il-bini, l-ikkummissjunar, il-ħidma u d-dekummissjunar tal-impjanti nukleari ser ikunu soġġetti għal għanijiet ta' sikurezza ġodda u ser tiġi introdotta sistema madwar l-UE kollha ta' reviżjoni mill-pari tal-installazzjonijiet nukleari kull sitt snin, li tirriżulta fl-iżvilupp ta' linji gwida tekniċi għat-titjib tas-sikurezza nukleari. |
| --- | --- |

3.3

L-għażla tal-post, it-tfassil, il-bini, l-ikkummissjunar, il-ħidma u d-dekummissjunar tal-impjanti nukleari ser ikunu soġġetti għal għanijiet ta' sikurezza ġodda u ser tiġi introdotta sistema madwar l-UE kollha ta' reviżjoni mill-pari tal-installazzjonijiet nukleari kull sitt snin, li tirriżulta fl-iżvilupp ta' linji gwida tekniċi għat-titjib tas-sikurezza nukleari.

| 3.4 | Impjanti nukleari ġodda għandhom jitfasslu b'mod li jekk isir dannu lill-qalba tar-reattur dan ma jkollux konsegwenzi barra mill-impjant, u kull impjant għandu jkollu ċentru protett sew ta' rispons f'każ ta' emerġenza u linji gwida stretti għall-ġestjoni ta' inċident. |
| --- | --- |

3.4

Impjanti nukleari ġodda għandhom jitfasslu b'mod li jekk isir dannu lill-qalba tar-reattur dan ma jkollux konsegwenzi barra mill-impjant, u kull impjant għandu jkollu ċentru protett sew ta' rispons f'każ ta' emerġenza u linji gwida stretti għall-ġestjoni ta' inċident.

4.   Kummenti ġenerali

| 4.1 | Il-KESE segwa mill-qrib id-dibattitu dwar is-sikurezza nukleari, il-proċess tat-test tal-istress u l-iżviluppi sussegwenti tiegħu. Fl-Opinjoni tiegħu Rapport finali dwar it-testijiet ta’ reżistenza nukleari
   (3), il-KESE ħeġġeġ li ssir reviżjoni ambizzjuża tad-direttiva tal-2009. Il-Kummissjoni Ewropea stqarret biċ-ċar ukoll l-ambizzjonijiet tagħha għad-direttiva fir-rapport tagħha dwar it-testijiet tal-istress (4). Din identifikat erba' oqsma prinċipali fejn id-Direttiva dwar is-Sikurezza Nukleari kienet teħtieġ reviżjoni, li huma:






  — | proċeduri u oqfsa tas-sikurezza; |
| --- | --- | --- |

4.1

Il-KESE segwa mill-qrib id-dibattitu dwar is-sikurezza nukleari, il-proċess tat-test tal-istress u l-iżviluppi sussegwenti tiegħu. Fl-Opinjoni tiegħu Rapport finali dwar it-testijiet ta’ reżistenza nukleari
   (3), il-KESE ħeġġeġ li ssir reviżjoni ambizzjuża tad-direttiva tal-2009. Il-Kummissjoni Ewropea stqarret biċ-ċar ukoll l-ambizzjonijiet tagħha għad-direttiva fir-rapport tagħha dwar it-testijiet tal-istress (4). Din identifikat erba' oqsma prinċipali fejn id-Direttiva dwar is-Sikurezza Nukleari kienet teħtieġ reviżjoni, li huma:

—

proċeduri u oqfsa tas-sikurezza;

| — | rwol u mezzi tal-awtoritajiet regolatorji nukleari; |
| --- | --- |

—

rwol u mezzi tal-awtoritajiet regolatorji nukleari;

| — | ftuħ u trasparenza; |
| --- | --- |

—

ftuħ u trasparenza;

| — | monitoraġġ u verifika. |
| --- | --- |

—

monitoraġġ u verifika.

Analiżi qasira dwar jekk inkisbux l-għanijiet identifikati taħt dawn l-erba' intestaturi tinsab fis-sitt taqsima.

| 4.2 | Din il-proposta tippreżenta 'l fuq minn 90 emenda għad-direttiva eżistenti, u wħud minnhom huma ta' ċertu tul u sostanza. Il-premessi estensivi għad-direttiva joffru gwida għall-interpretazzjoni dwar ir-razzjonal u l-implimentazzjoni prattika għalkemm wieħed għandu jinnota li l-Artikoli tad-Direttiva jikkostitwixxu t-test ta' sustanza li din l-Opinjoni qed teżamina. |
| --- | --- |

4.2

Din il-proposta tippreżenta 'l fuq minn 90 emenda għad-direttiva eżistenti, u wħud minnhom huma ta' ċertu tul u sostanza. Il-premessi estensivi għad-direttiva joffru gwida għall-interpretazzjoni dwar ir-razzjonal u l-implimentazzjoni prattika għalkemm wieħed għandu jinnota li l-Artikoli tad-Direttiva jikkostitwixxu t-test ta' sustanza li din l-Opinjoni qed teżamina.

| 4.3 | Il-KESE jinnota li t-terminu "raġonevolment possibbli", kif użat fit-test, minkejja li huwa mogħni b'definizzjoni mwessa', jista' jwassal biex jingħata piż mhux mistħoqq lil konsiderazzjonijiet ekonomiċi jew politiċi. Alternattiva għal dan jista' jkun l-użu ta' "l-Aqwa Teknoloġiji Disponibbli (BAT)" u l-"Aqwa Prattika Regolatorja (BRP)", kif applikabbli, iżda din iġġib magħha implikazzjonijiet ta' spejjeż sinifikanti. |
| --- | --- |

4.3

Il-KESE jinnota li t-terminu "raġonevolment possibbli", kif użat fit-test, minkejja li huwa mogħni b'definizzjoni mwessa', jista' jwassal biex jingħata piż mhux mistħoqq lil konsiderazzjonijiet ekonomiċi jew politiċi. Alternattiva għal dan jista' jkun l-użu ta' "l-Aqwa Teknoloġiji Disponibbli (BAT)" u l-"Aqwa Prattika Regolatorja (BRP)", kif applikabbli, iżda din iġġib magħha implikazzjonijiet ta' spejjeż sinifikanti.

| 4.4 | Il-KESE jinnota li għalkemm il-Kummissjoni tiddikjara li d-Direttivi għandhom jiżguraw li impjanti nukleari ġodda jitfasslu b'mod li jekk isir dannu lill-qalba tar-reattur dan ma jkollux konsegwenzi barra mill-impjant, l-opinjoni teknika u xjentifika attwali tissuġġerixxi li dan ir-rekwiżit ma jistax jintlaħaq u huwa prattikament impossibbli li jiġu eliminati bis-sħiħ il-konsegwenzi kollha fuq barra tas-sit. |
| --- | --- |

4.4

Il-KESE jinnota li għalkemm il-Kummissjoni tiddikjara li d-Direttivi għandhom jiżguraw li impjanti nukleari ġodda jitfasslu b'mod li jekk isir dannu lill-qalba tar-reattur dan ma jkollux konsegwenzi barra mill-impjant, l-opinjoni teknika u xjentifika attwali tissuġġerixxi li dan ir-rekwiżit ma jistax jintlaħaq u huwa prattikament impossibbli li jiġu eliminati bis-sħiħ il-konsegwenzi kollha fuq barra tas-sit.

5.   Kummenti speċifiċi

| 5.1 | Id-direttiva oriġinali ser tiġi msaħħa, estiża u ċċarata b'din id-direttiva li temenda, u ser jiġu indirizzati għadd ta' dubji speċifiċi rilevanti għall-assigurazzjoni pubblika dwar kwistjonijiet ta' sikurezza. B’mod partikolari l-Kumitat jilqa':






  — | L-estensjoni u l-kjarifika fl-Artikolu 3 tad-definizzjonijiet tat-termini, b'mod partikolari fejn jista' jkun hemm inċertezza. Pereżempju, id-definizzjoni aktar ċara ta' termini bħal "li prattikament telimina" tneħħi ħafna mill-ambigwità li jista' jkun hemm u ser iżżid il-fiduċja pubblika b'approċċ konsistenti. Madankollu, għandu jkun żgurat li fejn definizzjonijiet ekwivalenti jkunu provduti minn l-IAEA u WENRA, it-terminoloġija għandha tkun konsistenti u aġġornata kif meħtieġ. |
| --- | --- | --- |

5.1

Id-direttiva oriġinali ser tiġi msaħħa, estiża u ċċarata b'din id-direttiva li temenda, u ser jiġu indirizzati għadd ta' dubji speċifiċi rilevanti għall-assigurazzjoni pubblika dwar kwistjonijiet ta' sikurezza. B’mod partikolari l-Kumitat jilqa':

—

L-estensjoni u l-kjarifika fl-Artikolu 3 tad-definizzjonijiet tat-termini, b'mod partikolari fejn jista' jkun hemm inċertezza. Pereżempju, id-definizzjoni aktar ċara ta' termini bħal "li prattikament telimina" tneħħi ħafna mill-ambigwità li jista' jkun hemm u ser iżżid il-fiduċja pubblika b'approċċ konsistenti. Madankollu, għandu jkun żgurat li fejn definizzjonijiet ekwivalenti jkunu provduti minn l-IAEA u WENRA, it-terminoloġija għandha tkun konsistenti u aġġornata kif meħtieġ.

| — | Ir-rekwiżit speċifiku li l-arranġamenti tas-sikurezza jkopru l-istadji kollha taċ-ċiklu tal-ħajja tal-installazzjonijiet nukleari. (Artikolu 4.1 a) |
| --- | --- |

—

Ir-rekwiżit speċifiku li l-arranġamenti tas-sikurezza jkopru l-istadji kollha taċ-ċiklu tal-ħajja tal-installazzjonijiet nukleari. (Artikolu 4.1 a)

| — | Iż-żamma tal-prinċipju tal-indipendenza legali tal-awtoritajiet regolatorji nazzjonali u t-tisħiħ konsiderevoli tagħhom bl-inklużjoni ta' referenza speċifika għall-indipendenza mill-interess politiku, il-provvediment ta' baġit adegwat b'ġestjoni awtonoma u riżorsi adegwati ta' persunal espert (Artikolu 5.2), u definizzjoni aktar ċara tas-setgħat legali. (Artikolu 5.3) |
| --- | --- |

—

Iż-żamma tal-prinċipju tal-indipendenza legali tal-awtoritajiet regolatorji nazzjonali u t-tisħiħ konsiderevoli tagħhom bl-inklużjoni ta' referenza speċifika għall-indipendenza mill-interess politiku, il-provvediment ta' baġit adegwat b'ġestjoni awtonoma u riżorsi adegwati ta' persunal espert (Artikolu 5.2), u definizzjoni aktar ċara tas-setgħat legali. (Artikolu 5.3)

| — | L-inklużjoni speċifika tar-rekwiżiti ta' verifika ta' "difiża profonda" appoġġjati minn definizzjoni ċara. (Artikolu 6.3). |
| --- | --- |

—

L-inklużjoni speċifika tar-rekwiżiti ta' verifika ta' "difiża profonda" appoġġjati minn definizzjoni ċara. (Artikolu 6.3).

| — | Ir-rekwiżit li applikanti għal-liċenzji għandhom iressqu dimostrazzjoni dettaljata tas-sikurezza li tikkorrespondi mad-daqs tal-periklu. (Artikolu 6.4 a) |
| --- | --- |

—

Ir-rekwiżit li applikanti għal-liċenzji għandhom iressqu dimostrazzjoni dettaljata tas-sikurezza li tikkorrespondi mad-daqs tal-periklu. (Artikolu 6.4 a)

| — | L-estensjoni għas-sottokuntratturi tar-rekwiżit li jinżammu kompetenzi estensivi relatati mas-sikurezza. (Artikolu 6.5). |
| --- | --- |

—

L-estensjoni għas-sottokuntratturi tar-rekwiżit li jinżammu kompetenzi estensivi relatati mas-sikurezza. (Artikolu 6.5).

| — | L-inklużjoni ta' arranġamenti li jappoġġjaw it-tħejjija u r-rispons f'każ ta' emerġenza fuq il-post. (Artikolu 7). |
| --- | --- |

—

L-inklużjoni ta' arranġamenti li jappoġġjaw it-tħejjija u r-rispons f'każ ta' emerġenza fuq il-post. (Artikolu 7).

| 5.2 | Il-KESE jfaħħar it-titolu l-ġdid u t-twessigħ tal-Artikolu 8, li issa jittratta t-Trasparenza, u t-Taqsima 2 il-ġdida li tiddefinixxi Obbligi Speċifiċi estensivi. Preċedentement, l-Artikolu 8, bit-titolu "Informazzjoni għall-pubbliku" kellu kamp ta' applikazzjoni limitat ħafna. Meħudin flimkien mal-Artikoli 8.a-f, u d-definizzjonijiet imwessa' fl-Artikolu 3, dawn issa jammontaw għal madwar 50 % tat-test tad-Direttiva emendata. L-infurzar legali għandu jiżdied b'dawn id-dispożizzjonijiet għalkemm xi oqsma jibqgħu suxxettibbli għal interpretazzjoni diverġenti. Huwa partikolarment inkoraġġanti meta wieħed jara d-dispożizzjonijiet il-ġodda estensivi li qed jiġu proposti u li jistgħu jirriżultaw siewja mhux ħażin biex jindirizzaw it-tħassib ġustifikabbli taċ-ċittadini. Fosthom wieħed jista' jenfasizza:






  — | Obbligu li titwettaq u tiġi applikata strateġija trasparenti li tkopri l-eventwalitajiet kollha. (Artikolu 8.1) |
| --- | --- | --- |

5.2

Il-KESE jfaħħar it-titolu l-ġdid u t-twessigħ tal-Artikolu 8, li issa jittratta t-Trasparenza, u t-Taqsima 2 il-ġdida li tiddefinixxi Obbligi Speċifiċi estensivi. Preċedentement, l-Artikolu 8, bit-titolu "Informazzjoni għall-pubbliku" kellu kamp ta' applikazzjoni limitat ħafna. Meħudin flimkien mal-Artikoli 8.a-f, u d-definizzjonijiet imwessa' fl-Artikolu 3, dawn issa jammontaw għal madwar 50 % tat-test tad-Direttiva emendata. L-infurzar legali għandu jiżdied b'dawn id-dispożizzjonijiet għalkemm xi oqsma jibqgħu suxxettibbli għal interpretazzjoni diverġenti. Huwa partikolarment inkoraġġanti meta wieħed jara d-dispożizzjonijiet il-ġodda estensivi li qed jiġu proposti u li jistgħu jirriżultaw siewja mhux ħażin biex jindirizzaw it-tħassib ġustifikabbli taċ-ċittadini. Fosthom wieħed jista' jenfasizza:

—

Obbligu li titwettaq u tiġi applikata strateġija trasparenti li tkopri l-eventwalitajiet kollha. (Artikolu 8.1)

| — | Enfasi fuq il-provvediment ta' informazzjoni b'referenza għall-obbligi internazzjonali. (Artikolu 8.3). Minkejja li mhux imsemmi fit-test tad-direttiva, il-preambolu jiddikjara li l-iskambji mal-esperti, li pparteċipa fihom il-KESE, ikkonfermaw ir-rwol tant importanti tal-pubbliku fil-proċeduri tat-teħid ta' deċiżjonijiet u l-applikabbiltà tad-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni ta' Aarhus. |
| --- | --- |

—

Enfasi fuq il-provvediment ta' informazzjoni b'referenza għall-obbligi internazzjonali. (Artikolu 8.3). Minkejja li mhux imsemmi fit-test tad-direttiva, il-preambolu jiddikjara li l-iskambji mal-esperti, li pparteċipa fihom il-KESE, ikkonfermaw ir-rwol tant importanti tal-pubbliku fil-proċeduri tat-teħid ta' deċiżjonijiet u l-applikabbiltà tad-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni ta' Aarhus.

| — | Appoġġ b'saħħtu għal objettivi u metodoloġija tas-sikurezza aktar rigorużi. (Artikoli 8a-8c). |
| --- | --- |

—

Appoġġ b'saħħtu għal objettivi u metodoloġija tas-sikurezza aktar rigorużi. (Artikoli 8a-8c).

| — | L-iżvilupp ta' rekwiżiti (flimkien mal-Artikolu 7) għal tħejjija u rispons f'każ ta' emerġenza fuq is-sit. (Artikolu 8d). |
| --- | --- |

—

L-iżvilupp ta' rekwiżiti (flimkien mal-Artikolu 7) għal tħejjija u rispons f'każ ta' emerġenza fuq is-sit. (Artikolu 8d).

| — | L-espansjoni u l-estensjoni tar-rekwiżi għal reviżjoni mill-pari internazzjonali. (Artikolu 8e). |
| --- | --- |

—

L-espansjoni u l-estensjoni tar-rekwiżi għal reviżjoni mill-pari internazzjonali. (Artikolu 8e).

| 5.3 | Il-KESE jinnota li s-suġġett importanti tat-tħejjija f'każ ta' emerġenza mhux fuq is-sit u l-komunikazzjoni f'każ ta' kriżi ma ġiex indirizzat f'din id-direttiva iżda huwa s-suġġett ta' reviżjoni u rapport attwali b'rakkomandazzjonijiet li għandhom jitressqu sal-aħħar tal-2013. Kwalunkwe azzjoni meħtieġa għandha tittieħed fuq dawn ir-rakkomandazzjonijiet bħala kwistjoni urġenti. |
| --- | --- |

5.3

Il-KESE jinnota li s-suġġett importanti tat-tħejjija f'każ ta' emerġenza mhux fuq is-sit u l-komunikazzjoni f'każ ta' kriżi ma ġiex indirizzat f'din id-direttiva iżda huwa s-suġġett ta' reviżjoni u rapport attwali b'rakkomandazzjonijiet li għandhom jitressqu sal-aħħar tal-2013. Kwalunkwe azzjoni meħtieġa għandha tittieħed fuq dawn ir-rakkomandazzjonijiet bħala kwistjoni urġenti.

| 5.4 | Il-kwistjoni tal-protezzjoni tal-faċilitajiet nukleari kontra attakk terroristiku ġiet ittrattata bħala linja separata flimkien mal-programm tat-test tal-istress u ntbagħat rapport dwarha lill-Kunsill Ewropew fl-2012. L-Istati Membri jqisu l-miżuri ta' sikurezza bħala kwistjoni ta' kompetenza sovrana li taqa' barra mid-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar is-Sikurezza Nukleari. Wieħed għandu jinnota li l-Awtorità tar-Regolazzjoni Nukleari fil-Ġappun, fl-analiżi wara l-każ ta' Fukushima, iddeċidiet li titlob lill-impjanti nukleari kollha biex jieħdu l-miżuri adegwati sabiex jiżguraw li l-impjanti huma protetti kontra l-possibbiltà ta' attakki terroristiċi. |
| --- | --- |

5.4

Il-kwistjoni tal-protezzjoni tal-faċilitajiet nukleari kontra attakk terroristiku ġiet ittrattata bħala linja separata flimkien mal-programm tat-test tal-istress u ntbagħat rapport dwarha lill-Kunsill Ewropew fl-2012. L-Istati Membri jqisu l-miżuri ta' sikurezza bħala kwistjoni ta' kompetenza sovrana li taqa' barra mid-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar is-Sikurezza Nukleari. Wieħed għandu jinnota li l-Awtorità tar-Regolazzjoni Nukleari fil-Ġappun, fl-analiżi wara l-każ ta' Fukushima, iddeċidiet li titlob lill-impjanti nukleari kollha biex jieħdu l-miżuri adegwati sabiex jiżguraw li l-impjanti huma protetti kontra l-possibbiltà ta' attakki terroristiċi.

| 5.5 | Sa ċertu punt id-Direttiva tespandi r-rekwiżiti leġislattivi. Huwa importanti li r-rekwiżiti ġodda huma meħtieġa, proporzjonali u jservu l-iskop li jassiguraw is-sikurezza pubblika. Il-KESE huwa tal-fehma li nkiseb bilanċ adegwat fid-direttiva ta' emenda. |
| --- | --- |

5.5

Sa ċertu punt id-Direttiva tespandi r-rekwiżiti leġislattivi. Huwa importanti li r-rekwiżiti ġodda huma meħtieġa, proporzjonali u jservu l-iskop li jassiguraw is-sikurezza pubblika. Il-KESE huwa tal-fehma li nkiseb bilanċ adegwat fid-direttiva ta' emenda.

6.   Il-proposta ser telimina d-dgħufijiet identifikati fid-direttiva preżenti?

| 6.1 | Id-differenzi dejjiema bejn l-Istati Membri jirriżultaw fin-nuqqas ta' approċċ konsistenti għas-sikurezza nukleari. Dan ġie identifikat (mill-Kummissjoni) bħala s-sejba ewlenija li kapaċi titranġa permezz ta' qafas leġislattiv. In-nuqqas ta' mekkaniżmi kodifikati tal-UE sabiex jintlaħaq ftehim dwar standards tekniċi u l-mezzi ta' kif għandhom jitwettqu r-reviżjoni tas-sikurezza huma enfasizzati. L-Artikolu 8f ta' emenda jistabbilixxi mekkaniżmu bħal dan, għalkemm il-KESE jemmen li l-frażi "l-Istati Membri għandhom, bl-appoġġ tal-awtoritajiet regolatorji kompetenti, b’mod konġunt jiżviluppaw u jistabbilixxu linji gwida" mhijiex preċiża u tindika riżoluzzjoni insuffiċjenti dwar din il-kwistjoni. L-effettività ta' dan l-approċċ għaldaqstant għandha tibqa' tiġi analizzata u fil-każ ta' dubji serji, għandu jitqies it-twaqqif ta' Aġenzija Regolatorja tal-UE dwar is-Sikurezza Nukleari. Dan l-approċċ jista' joffri vantaġġi sinifikanti f'termini ta' aċċess għal ħiliet u riżorsi għal Stati Membri iżgħar. |
| --- | --- |

6.1

Id-differenzi dejjiema bejn l-Istati Membri jirriżultaw fin-nuqqas ta' approċċ konsistenti għas-sikurezza nukleari. Dan ġie identifikat (mill-Kummissjoni) bħala s-sejba ewlenija li kapaċi titranġa permezz ta' qafas leġislattiv. In-nuqqas ta' mekkaniżmi kodifikati tal-UE sabiex jintlaħaq ftehim dwar standards tekniċi u l-mezzi ta' kif għandhom jitwettqu r-reviżjoni tas-sikurezza huma enfasizzati. L-Artikolu 8f ta' emenda jistabbilixxi mekkaniżmu bħal dan, għalkemm il-KESE jemmen li l-frażi "l-Istati Membri għandhom, bl-appoġġ tal-awtoritajiet regolatorji kompetenti, b’mod konġunt jiżviluppaw u jistabbilixxu linji gwida" mhijiex preċiża u tindika riżoluzzjoni insuffiċjenti dwar din il-kwistjoni. L-effettività ta' dan l-approċċ għaldaqstant għandha tibqa' tiġi analizzata u fil-każ ta' dubji serji, għandu jitqies it-twaqqif ta' Aġenzija Regolatorja tal-UE dwar is-Sikurezza Nukleari. Dan l-approċċ jista' joffri vantaġġi sinifikanti f'termini ta' aċċess għal ħiliet u riżorsi għal Stati Membri iżgħar.

| 6.2 | Il-kwistjonijiet dwar l-indipendenza tar-regolaturi nazzjonali, ir-responsabbiltajiet maqsuma, in-nuqqas ta' koordinazzjoni, ir-riżorsi adegwati u l-kompetenzi definiti huma kollha oqsma li jridu jiġu indirizzati. L-Artikolu 5 ta' emenda jipprovdi ħafna aktar rekwiżiti leġislattivi speċifiċi tal-Istati Membri. Dawn għandhom iservu sew fl-indirizzar ta' dawn il-kwistjonijiet. Madankollu, hemm il-ħtieġa sabiex jiġu verifikati b'mod urġenti l-indipendenza u l-kompetenza tar-regolaturi nazzjonali – wieħed mill-oqsma li tqajjem speċifikament fir-rapport tal-Kummissjoni. Din il-verifika għandha titqies bħala waħda li żżid aktar milli waħda li tnaqqas l-indipendenza tar-regolaturi nazzjonali u m'għandhiex titħalla għal awtovalutazzjoni b'analiżi supplementari mill-pari internazzjonali. Il-KESE jipproponi li l-valutazzjoni u l-analiżi mill-pari għandhom iseħħu fl-Istati Membri kollha mhux aktar tard minn tmiem l-2018, u wara dan kull sitt snin. |
| --- | --- |

6.2

Il-kwistjonijiet dwar l-indipendenza tar-regolaturi nazzjonali, ir-responsabbiltajiet maqsuma, in-nuqqas ta' koordinazzjoni, ir-riżorsi adegwati u l-kompetenzi definiti huma kollha oqsma li jridu jiġu indirizzati. L-Artikolu 5 ta' emenda jipprovdi ħafna aktar rekwiżiti leġislattivi speċifiċi tal-Istati Membri. Dawn għandhom iservu sew fl-indirizzar ta' dawn il-kwistjonijiet. Madankollu, hemm il-ħtieġa sabiex jiġu verifikati b'mod urġenti l-indipendenza u l-kompetenza tar-regolaturi nazzjonali – wieħed mill-oqsma li tqajjem speċifikament fir-rapport tal-Kummissjoni. Din il-verifika għandha titqies bħala waħda li żżid aktar milli waħda li tnaqqas l-indipendenza tar-regolaturi nazzjonali u m'għandhiex titħalla għal awtovalutazzjoni b'analiżi supplementari mill-pari internazzjonali. Il-KESE jipproponi li l-valutazzjoni u l-analiżi mill-pari għandhom iseħħu fl-Istati Membri kollha mhux aktar tard minn tmiem l-2018, u wara dan kull sitt snin.

| 6.3 | Attwalment, il-mekkaniżmi ta' monitoraġġ u verifika fil-livell tal-UE huma limitati għall-analiżi mill-pari tal-qafas għas-sikurezza nukleari nazzjonali u l-awtoritajiet regolatorji kompetenti. Il-Kapitolu 2a tad-direttiva ta' emenda jespandi konsiderevolment il-kamp ta' applikazzjoni tal-analiżi mill-pari internazzjonali – żvilupp tant mistenni. Madankollu, l-iskeda ta' reviżjoni kull sitt snin dwar "tema waħda speċifika jew aktar" tista' twassal biex uħud mill-oqsma jibqgħu mhux riveduti fil-fond għal għexieren ta' snin sħaħ. Għaldaqstant il-Kumitat jipproponi li r-reviżjonijiet skont it-tema għandhom jitwettqu flimkien mal-proċess ta' reviżjoni tal-Konvenzjoni dwar is-Sikurezza Nukleari li sseħħ kull tliet snin. Id-diskussjoni dwar liema temi speċifiċi huma s-suġġett tar-reviżjoni għandha tkun ukoll qasam fejn il-pubbliku jkun involut bħala parti mill-impenn għat-trasparenza. |
| --- | --- |

6.3

Attwalment, il-mekkaniżmi ta' monitoraġġ u verifika fil-livell tal-UE huma limitati għall-analiżi mill-pari tal-qafas għas-sikurezza nukleari nazzjonali u l-awtoritajiet regolatorji kompetenti. Il-Kapitolu 2a tad-direttiva ta' emenda jespandi konsiderevolment il-kamp ta' applikazzjoni tal-analiżi mill-pari internazzjonali – żvilupp tant mistenni. Madankollu, l-iskeda ta' reviżjoni kull sitt snin dwar "tema waħda speċifika jew aktar" tista' twassal biex uħud mill-oqsma jibqgħu mhux riveduti fil-fond għal għexieren ta' snin sħaħ. Għaldaqstant il-Kumitat jipproponi li r-reviżjonijiet skont it-tema għandhom jitwettqu flimkien mal-proċess ta' reviżjoni tal-Konvenzjoni dwar is-Sikurezza Nukleari li sseħħ kull tliet snin. Id-diskussjoni dwar liema temi speċifiċi huma s-suġġett tar-reviżjoni għandha tkun ukoll qasam fejn il-pubbliku jkun involut bħala parti mill-impenn għat-trasparenza.

| 6.4 | L-informazzjoni u t-trasparenza pubblika ngħataw enfasi ħafna akbar fid-direttiva ta' emenda, fejn f'bosta każijiet, rekwiżiti speċifiċi ssostitwew dawk li attwalment huma ġeneriċi. Madankollu, fil-prattika ta' spiss ikun diffiċli għall-individwi jew l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili biex jipparteċipaw fil-konsultazzjoni pubblika u l-mekkaniżmi ta' informazzjoni. L-effettività tal-parteċipazzjoni pubblika dehret fiż-żewġ laqgħat organizzati minn ENSREG relatati mat-testijiet tal-istress. Il-KESE jipproponi li l-Istati Membri għandhom jiġu mitluba jiżguraw li l-organizzazzjonijiet pubbliċi u tas-soċjetà ċivili huma appoġġjati attivament fl-iżvilupp, mal-awtorità regolatorja, ta' proċessi parteċipattivi għat-twaqqif tal-impenn u l-konsultazzjoni pubblika għall-ippjanar, ir-reviżjoni u t-teħid ta' deċiżjonijiet. Dan għandu japplika wkoll għal estensjonijiet, formali jew de facto, tat-tul tal-ħajja tal-impjant. Proċessi stabbiliti, bħalma huwa l-mudell RISCOM għat-trasparenza (http://www.karita.se/our_approach/riscom_model.php), meta jitwettqu indipendentement, ikunu jistgħu joffru rotot effettivi. |
| --- | --- |

6.4

L-informazzjoni u t-trasparenza pubblika ngħataw enfasi ħafna akbar fid-direttiva ta' emenda, fejn f'bosta każijiet, rekwiżiti speċifiċi ssostitwew dawk li attwalment huma ġeneriċi. Madankollu, fil-prattika ta' spiss ikun diffiċli għall-individwi jew l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili biex jipparteċipaw fil-konsultazzjoni pubblika u l-mekkaniżmi ta' informazzjoni. L-effettività tal-parteċipazzjoni pubblika dehret fiż-żewġ laqgħat organizzati minn ENSREG relatati mat-testijiet tal-istress. Il-KESE jipproponi li l-Istati Membri għandhom jiġu mitluba jiżguraw li l-organizzazzjonijiet pubbliċi u tas-soċjetà ċivili huma appoġġjati attivament fl-iżvilupp, mal-awtorità regolatorja, ta' proċessi parteċipattivi għat-twaqqif tal-impenn u l-konsultazzjoni pubblika għall-ippjanar, ir-reviżjoni u t-teħid ta' deċiżjonijiet. Dan għandu japplika wkoll għal estensjonijiet, formali jew de facto, tat-tul tal-ħajja tal-impjant. Proċessi stabbiliti, bħalma huwa l-mudell RISCOM għat-trasparenza (http://www.karita.se/our_approach/riscom_model.php), meta jitwettqu indipendentement, ikunu jistgħu joffru rotot effettivi.

| 6.5 | Il-fehim ta' x'jikkostitwixxi approċċ komprensiv għas-sikurezza nukleari dejjem qed javvanza. Fatturi etiċi, soċjoekonomiċi u psikoloġiċi kollha ġew aċċettati aktar fiż-żmien ta' dibattitu intensiv wara d-diżastru ta' Fukushima. Il-Kumitat jemmen li oqsma oħra ta' ġenerazzjoni u użu ta' enerġija, b'mod partikolari fi żmien ta' transizzjoni u pressjoni globali, ukoll jistgħu jibbenefikaw minn analiżi bħal din. |
| --- | --- |

6.5

Il-fehim ta' x'jikkostitwixxi approċċ komprensiv għas-sikurezza nukleari dejjem qed javvanza. Fatturi etiċi, soċjoekonomiċi u psikoloġiċi kollha ġew aċċettati aktar fiż-żmien ta' dibattitu intensiv wara d-diżastru ta' Fukushima. Il-Kumitat jemmen li oqsma oħra ta' ġenerazzjoni u użu ta' enerġija, b'mod partikolari fi żmien ta' transizzjoni u pressjoni globali, ukoll jistgħu jibbenefikaw minn analiżi bħal din.

Brussell, 18 ta’ Settembru 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

(1)  ĠU C 306, 16.12.2009, p. 56- 63.

1

ĠU C 218, 23.7.2011, p. 135-139.

ĠU C 44, 15.2.2013, p. 140-146.

(2)  ĠU C 306 16.12.2009, p. 56–63

2

(3)  ĠU C 44, 15.2.2013, p. 140-146.

3

(4)  COM(2012) 571 final.

4

---

| 21.11.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/97 |
| --- | --- | --- | --- |

21.11.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/97

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda ċerti Regolamenti fil-qasam tas-sajd u s-saħħa tal-annimali minħabba l-bidla tal-istatus tal-Majott fir-rigward tal-Unjoni”

COM(2013) 417 final — 2013/0191 (COD)

u dwar

“Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda ċerti Direttivi fl-oqsma tal-ambjent, l-agrikoltura, il-politika soċjali u s-saħħa pubblika minħabba l-bidla tal-istatus tal-Majott fir-rigward tal-Unjoni”

COM(2013) 418 final — 2013/0192 (COD

2013/C 341/22

Nhar l-1 ta' Lulju 2013 u nhar is-27 ta' Ġunju u s-16 ta' Lulju 2013, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill rispettivament iddeċidew, b’konformità mal-Artikolu 43(2), l-Artikolu 141, l-Artikolu 153(2), l-Artikolu 168 u l-Artikolu 192(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda ċerti Regolamenti fil-qasam tas-sajd u s-saħħa tal-annimali minħabba l-bidla tal-istatus tal-Majott fir-rigward tal-Unjoni

COM(2013) 417 final – 2013/0191 (COD)

u dwar

il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda ċerti Direttivi fl-oqsma tal-ambjent, l-agrikoltura, il-politika soċjali u s-saħħa pubblika minħabba l-bidla tal-istatus tal-Majott fir-rigward tal-Unjoni

COM(2013) 418 final – 2013/0192 COD.

Billi l-Kumitat jikkunsidra li l-kontenut tal-proposta huwa kompletament sodisfaċenti u m’hemm bżonn tal-ebda kumment min-naħa tiegħu, iddeċieda, matul l-492 sessjoni plenarja tiegħu tat-18 u d-19 ta' Settembru 2013 (seduta tat-18 ta' Settembru 2013), b’170 vot favur, 6 voti kontra u 12-il astensjoni, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost.

Brussell, 18 ta’ Settembru 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---

| 21.11.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/98 |
| --- | --- | --- | --- |

21.11.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/98

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ir-ritorn ta’ oġġetti kulturali imneħħija illegalment mit-territorju ta’ Stat Membru”

COM(2013) 311 final — 2013/0162 (COD)

2013/C 341/23

Nhar l-10 ta' Ġunju u l-24 ta' Ġunju 2013, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill rispettivament iddeċidew, b'konformità mal-Artikoli 114 u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ir-ritorn ta' oġġetti kulturali imneħħija illegalment mit-territorju ta' Stat Membru (Riformulazzjoni)

COM(2013) 311 final – 2013/0162 (COD).

Billi l-Kumitat japprova l-kontenut tal-proposta, iddeċieda, matul l-492 sessjoni plenarja tiegħu tat-18 u d-19 ta’ Settembru 2013 (seduta tat-18 ta' Settembru), b’192 vot favur, u 10 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost.

Brussell, 18 ta’ Settembru 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE

---